Kinh Tiểu Bộ 2

Phẩm I. Lâu Đài Nữ Giới - Chuyện thứ mười sáu: Lâu Đài Của Sirimà

16. Chuyện thứ mười sáu

LÂU ĐÀI CỦA SIRIMÀ

(Sirimà-Vimàna)

Bấy giờ, đức Thế Tôn đang trú tại Ràjagaha (Vương Xá) ở chỗ nuôi sóc trong Trúc Lâm. Thời ấy Sirimà, kỳ nữ sang trọng đã được nói đến trong chuyện trước, cũng từ giã nghề nghiệp ô uế của nàng, vì nàng đã đắc quả Dự Lưu và bắt đầu cúng dường thực phẩm hằng ngày cho tám vị trong Tăng chúng được chọn theo phiếu.

Từ buổi đầu, tám Tỷ-kheo đã đến nhà nàng hằng ngày. Nàng thường múc đầy các bình bát và nói: “Xin hãy dùng một ít bơ, hãy dùng một ít sữa...” Phần ăn mỗi người nhận được đủ cho ba bốn người. Mỗi ngày số thực phẩm cúng dường có giá trị bằng mười sáu kahàpana (giá hai con bò sữa).

Một hôm, một Tỷ-kheo đã thọ hưởng buổi ngọ trai dành cho tám vị xong, bèn đi đến một tinh xá cách đó ba do-tuần (khoảng 20 km).

Bấy giờ, về buổi chiều, trong lúc vị ấy ngồi hầu cận chư Trưởng lão, chư vị hỏi:

- Này Hiền hữu, Hiền hữu đã thọ thực tại đâu ngay trước khi đến đây?

- Tiểu đệ đã dự buổi ngọ trai dành cho tám vị tại nhà cô Sirimà.

- Thế cô Sirimà đem cúng dường thực phẩm mà cô ấy đã làm cho ngon lành chăng?

- Tiểu đệ không thể nào tả hết buổi ngọ trai kia. Cô ấy cúng dường thực phẩm đã chuẩn bị rất thịnh soạn. Chỉ một phần ăn một người nhận được cũng đủ cho ba bốn người. Song còn đặc biệt thù thắng hơn cả lễ vật được bố thí là dung sắc của cô ấy, vì cô ấy có dung sắc tuyệt mỹ thế này thế này...” Rồi vị ấy kể lại mọi vẻ đẹp hấp dẫn của nàng.

Bấy giờ, một Tỷ-kheo đã nghe lời tường thuật mọi vẻ diễm lệ của nàng, mặc dù chưa thấy nàng, chỉ mới nghe kể về nàng, vị ấy đã đâm ra si tình nàng và nghĩ thầm: “Ta muốn đi nhìn nàng”.

Vị ấy bèn nói về số hạ lạp (mùa an cư đã trải qua) và hỏi một Tỷ-kheo về vị trí của mình trong Giáo đoàn. Khi nghe vị kia bảo:

- Này Hiền hữu, ngày mai Hiền hữu sẽ là vị Tỷ-kheo trưởng thượng, Hiền hữu sẽ được dự một buổi ngọ trai dành cho tám vị.

Vị ấy liền cầm y bát ngay lúc ấy, và khởi hành từ lúc rạng đông, vị ấy vào phòng phát phiếu và đã làm vị Tỷ-kheo trưởng thượng, vị ấy đi thọ dụng một buổi ngọ trai dành cho tám vị.

Song ngay đúng lúc vị Tỷ-kheo đã thọ trai ngày hôm trước vừa ra đi, thì một căn bệnh phát ra trong thân thể Sirimà. Vì thế nàng cởi hết tư trang và đi nằm.

Lúc ấy đám gia nhân của nàng thấy các Tỷ-kheo đã đến để thọ buổi ngọ trai dành cho tám vị, liền báo tin cho nàng. Vì không thể chính tay cầm các bình bát hoặc mời chư Tăng an tọa, nàng ra lệnh cho các nữ tỳ:

- Này các chị, hãy cầm lấy bình bát, mời chư Trưởng lão an tọa, dâng chư vị nước cháo để uống, rồi dọn các thức ăn cứng (bánh trái), và khi đến giờ ngọ trai (buổi cơm chính trước ngọ), hãy múc đầy các bình bát và dâng chư vị.

Họ làm theo lệnh ấy, Nàng lại bảo:

- Hãy quàng tay qua người tôi và đưa tôi vào. Tôi muốn đảnh lễ chư vị Tôn giả.

Rồi nhờ họ dìu dắt, nàng được đưa vào tiếp kiến các Tỷ-kheo và đảnh lễ chư vị với thân hình run rẩy. Khi vị Tỷ-kheo (đã si tình nàng) thấy nàng, vị ấy suy nghĩ: “Dầu đang bệnh, nữ nhân này vẫn có dung sắc mỹ lệ sáng tươi, vậy thì lúc nàng khỏe mạnh, tô điểm mọi thứ nữ trang, nàng còn đẹp đến dường nào?” và các lậu hoặc chất chứa từ vô lượng kiếp nổi dậy tấn công vị ấy. Vị ấy trở nên thẫn thờ, không thể ăn cơm được nữa, bèn cầm bát trở về tinh xá, đậy bình bát lại, để sang một bên, và trải một góc chiếc y rồi nằm xuống. Sau đó dù một bạn đồng tu đến van nài, vị ấy cũng không thể ăn gì được. Vị ấy cứ thế nhịn ăn.

Ngay tối hôm ấy, Sirimà từ trần. Nhà vua gửi lời nhắn với bậc Đạo Sư: “Bạch Thế Tôn, Sirimà, em út của y sĩ Jìvaka đã từ trần”. Khi bậc Đạo Sư nghe tin ấy, Ngài gửi lời nhắn với nhà vua: “Không nên hỏa thiêu thi hài Sirimà. Hãy đưa thi hài ấy xuống đặt ở chỗ các xác chết chưa thiêu và canh giữ để các loài diều quạ đừng ăn thịt nó”.

Nhà vua làm theo như vậy.

Ba ngày liên tiếp trôi qua, vào ngày thứ tư xác bắt đầu sình lên. Dòi bọ bắt đầu bò ra từ chín lỗ. Toàn thân chẳng khác nào một thùng gạo thối. Nhà vua truyền lệnh khắp kinh thành:

- Ngoại trừ trẻ con phải giữ trong nhà, tất cả mọi người nào không đi viếng Sirimà đều phải nộp phạt tám kahàpana (giá tiền một con bò sữa).

Rồi nhà vua gửi lời nhắn với bậc Đạo Sư: “Xin chư Tăng cùng với đức Phật là vị thượng thủ hãy đến viếng Sirimà”.

Bậc Đạo Sư thông báo với các Tỷ-kheo:

- Chúng ta sẽ đi viếng Sirimà.

Vị Tỷ-kheo trẻ đã nằm dài suốt bốn ngày không để ý gì lời ai nói, cũng không ăn uống gì. Thậm chí thức ăn trong bình bát đã hôi thối, vị ấy cũng không nhấc chân lên. Nay một vị đồng tu đi đến bảo:

- Này Hiền hữu, bậc Đạo Sư sắp đi viếng Sirimà đấy.

Chỉ mới nghe nhắc đến tên Sirimà, vị Tỷ-kheo trẻ, dù đang đói lả người, cũng vùng dậy. Vị đồng bạn hỏi:

- Bậc Đạo Sư sắp đi viếng Sirimà, thế Hiền hữu có đi không?

- Tôi sẽ đi.

Vị ấy đáp rồi vừa đổ cơm ra, vị ấy vừa rửa bình bát và cùng đi với Tăng chúng.

Bậc Đạo Sư được chúng Tỷ-kheo vây quanh đứng thành một nhóm. Hội chúng Tỷ-kheo-ni, đám triều thần và thiện nam tín nữ đứng riêng thành từng nhóm. Bậc Đạo Sư hỏi nhà vua:

- Thưa Đại vương, cô ấy là ai thế?

- Bạch Thế Tôn, đây là em gái của Jìvaka, tên là Sirimà.

- Đây là Sirimà ư?

- Chính thế, bạch Thế Tôn.

- Thế thì hãy đánh trống truyền lệnh khắp kinh thành rằng bất kỳ ai muốn đều có thể chiếm được Sirimà với giá một ngàn kahàpana.

Nhà vua truyền làm như vậy.

Chẳng có ai buồn nói “có” hay “không” trước lời đề nghị ấy cả. Nhà vua nói với bậc Đạo Sư:

- Bạch Thế Tôn, không ai nhận lời cả.

- Thưa Đại vương, thế thì hạ giá xuống.

Nhà vua lại bảo truyền lệnh bằng trống.

- Hãy lấy nàng với giá năm trăm kahàpana.

Khi không thấy ai nhận, nhà vua lại truyền trống lệnh:

- Hãy lấy Sirimà với giá hai trăm rưỡi!

- Với giá hai trăm.

- Với giá một trăm.

- Với giá năm chục.

- Với giá hai mươi lăm kahàpana.

- Với giá mười kahàpana.

- Với giá năm kahàpana.

- Với giá một kahàpana.

- Với giá một nửa kahàpana.

- Với giá một phần tư kahàpana.

- Với giá một màsaka (= 1/10 kahàpana).

- Với giá một kàkanikà (1/10 màsaka).

Và cuối cùng nhà vua truyền trống lệnh:

- Hãy nhận lấy không tốn tiền!

Song cũng chẳng có ai nói “có” hay “không” trước lời đề nghị trên cả. Nhà vua nói:

- Bạch Thế Tôn, không ai muốn nhận nàng dù chẳng tốn tiền.

Bậc Đạo Sư bảo:

- Này các Tỷ-kheo, hãy xem đây, một nữ nhân được cả thế giới ái mộ ngay trong kinh thành này, ngày trước, họ đưa một ngàn kahàpana để hưởng một ngày bên cô ấy, thế mà bây giờ không ai muốn nhận lấy dù chẳng tốn gì cả. Đấy sắc thân là như vậy, đầy mầm thối nát hủy hoại, chỉ được tô điểm ngọc vàng để làm cho hấp dẫn, thật ra đó là một đống thịt đầy thương tích vì có chín lỗ chảy chất ô uế, được kết hợp lại nhờ ba trăm cái xương, luôn luôn đau nhức, đã làm chủ đề cho biết bao tư tưởng vì thế giới ngu si này cứ chiêm ngưỡng nó, một tấm thân không chút bền vững.

Và Ngài ngâm kệ để thuyết giảng điều này:

Hãy ngắm hình nhân được vẽ màu,

Kết thành một đống vết thương đau,

Chủ đề của biết bao tư tưởng,

Nhức nhối, không bền vững chút nào.

Khi kết thúc bài giảng, vị Tỷ-kheo si tình nàng Sirimà đã xả ly mọi nỗi tham đắm dục vọng, vị ấy phát triển thiền quán và thành tựu quả A-la-hán. Tám mươi bốn ngàn người khác đắc Pháp nhãn.

Và thời ấy Thiên nữ Sirimà, sau khi đã chiêm ngưỡng cảnh vinh quang thành đạt của nàng, lại chiêm ngưỡng nơi nàng đã giã từ và thấy đức Thế Tôn được hội chúng Tỷ-kheo vây quanh cùng đám dân chúng đang tu tập quanh thi thể nàng.

Rồi được năm trăm tiên nữ của nàng hộ tống cùng năm trăm cỗ xe, nàng xuất hỉện nguyên hình, bước xuống khỏi cỗ xe, đảnh lễ đức Thế Tôn cùng với đoàn tùy tùng của nàng rồi nàng đứng yên trong dáng điệu sùng kính.

Lúc ấy Tôn giả Vangìsa đứng gần đức Thế Tôn, liền thưa với Ngài:

- Bạch Thế Tôn, con xin phép hỏi một câu.

- Này Vangìsa, hãy hỏi đi. Đức Thế Tôn đáp.

Tôn giả Vangìsa liền hỏi Thiên nữ Sirimà câu này:

1. Đàn ngựa thắng cương khéo điểm trang,

Lực thần thẳng tiến xuống trần gian,

Năm trăm xa mã theo hầu cận,

Được đám quản xa giục bước đường.

2. Đứng trong xa mã đại huy hoàng,

Tỏa sáng, dung quang thật vẹn toàn,

Rực rỡ như ngàn sao chiếu rọi,

Hỡi nàng Thiên nữ sắc vinh quang,

Từ loài sanh chúng nào đi đến

Đảnh lễ dưới chân Phật Thượng nhân?

Khi được vị Trưởng lão hỏi vậy, Thiên nữ giải thích về bản thân nàng:

3. Người bảo, tối cao giữa hữu tình

Là nơi Thiên chúng thích thay hình,

Từ sanh loại ấy, nàng Thiên nữ

Biến hóa hình dung thỏa ý mình,

Con đã đến đây xin đảnh lễ

Phật-đà tối thượng giữa quần sanh.

Khi Thiên nữ đã giải thích như vậy về sự tái sanh của nàng giữa chư Thiên Hoá Lạc, vị Trưởng lão lại muốn nàng kể về kiếp trước của nàng, công đức thiện nghiệp nàng đã tạo và lòng mộ đạo của nàng:

4. Thuở trước nàng theo thiện hạnh nào,

Vinh quang vô lượng ấy nhờ đâu,

Phi hành đại lực, đầy an lạc,

Tỏa sáng mười phương sắc nhiệm mầu.

5. Thiên chúng vây quanh, đầy mến thương,

Từ đâu tận số, đến Thiên đường,

Nàng vâng lời dạy người nào đó,

Có phải môn đồ Phật Thế Tôn?

Để giải đáp vấn đề được vị Trưởng lão hỏi, Thiên nữ ngâm các vần kệ này.

6. Ở kinh thành khéo dựng huy hoàng,

Hầu hạ quân vương thật vẻ vang,

Con được luyện chuyên về múa hát,

Si-ri-mà, chúng gọi tên con.

7. Giác giả tối ca, Phật Thế Tôn

Dạy con Khổ, Tập, ấy vô thường,

Niết-bàn, Khổ diệt, là trường cửu,

Đây Đạo thẳng ngay, Đạo cát tường.

8. Khi nghe Bất tử, vô duyên sanh,

Tối thượng Như Lai Đạo pháp lành,

Con chế ngự cao theo giới luật,

Trú an trong Phật Pháp quang vinh.

9. Khi hiểu Niết-bàn chẳng nhiễm ô,

Như Lai tối thượng thuyết minh cho,

Chính con đạt định tâm an tịnh,

Tịnh tín tối cao quả thật là.

10. Khi đắc Pháp kia chẳng diệt vong,

Làm con xuất chúng, vững an lòng,

Nổi danh thiền quán, không nghi hoặc,

Con đã được dân chúng kính nhường,

Con thọ hưởng bao niềm lạc thú,

Hân hoan tâm trí thật vô lường.

11. Thiên nữ là con thấy Pháp Ngài,

Môn đồ đức tối thượng Như Lai,

Vì con thấy Pháp, tâm an trú

Sơ quả Dự Lưu, chẳng đọa rồi.

12. Cung kính Pháp Vương sáng tuyệt trần,

Đến gần đảnh lễ đấng Siêu nhân,

Và con đảnh lễ toàn Tăng chúng

Thích thú thiện hành, tạo phước ân.

13. Mừng vui, phấn khởi ở trong tâm,

Khi thấy Như Lai, Đại trí nhân,

Là bậc vinh quang trên thế giới,

Ngài điều ngự những kẻ nhu nhuần

Ngài trừ diệt hết lòng tham ái,

Thích thú thiện lương, vị trưởng đoàn,

Con kính lễ chân Ngài tối thượng,

Từ bi, lân mẫn cõi phàm trần’’.

Như vậy Thiên nữ Sirimà long trọng tuyên bố niềm tin nàng đã chấp nhận và bày tỏ lòng quy ngưỡng Tam Bảo. Nàng đảnh lễ đức Thế Tôn cùng Tăng chúng, rồi sau khi nàng trang nghiêm đi vòng quanh chư vị, nàng trở lại thiên giới.

Đức Thế Tôn lấy việc nàng từ thiên giới xuống trần làm cơ hội thuyết giảng pháp thoại. Khi chấm dứt pháp thoại, vị Tỷ-kheo đã từng mơ tưởng Sirimà chứng đắc quả A-la-hán, và pháp thoại cũng rất lợi ích đối với toàn thể hội chúng ấy.

Phẩm I. Lâu Đài Nữ Giới - Chuyện thứ mười bảy: Lâu Đài Của Kesakàri

17. Chuyện thứ mười bảy

LÂU ĐÀI CỦA KESAKÀRI

(Kesakàri-Vimàna)

Bấy giờ đức Thế Tôn trú tại Ba-la-nại trong vườn Nai ở Trú xứ chư Tiên (Isipatàna). Buổi sáng các Tỷ-kheo đắp y, cầm y bát và đi vào Ba-la-nại. Chư vị đến gần cửa nhà một Bà-la-môn.

Trong nhà ấy, có con gái vị Bà-la-môn, tên Kesakàri đang bắt chấy trên đầu mẹ nàng gần cửa, thấy các Tỷ-kheo đi ngang qua, bèn hỏi mẹ:

- Mẹ ơi, các vị này từ giã đời thế tục hình như còn ở độ tuổi xuân xanh, thanh lịch, đẹp trai, dáng ưa nhìn, không gặp tai họa khổ đau nào cả. Thế tại sao chư vị xuất gia ở tuổi này?

Mẹ nàng đáp:

- Này con, có vị Thích tử xuất gia từ dòng họ Thích-ca đã hiện ra ở đời làm bậc Đạo Sư được gọi là đức Phật.

Ngài thuyết pháp, hoàn thiện ở phần đầu, phần giữa, và phần cuối cả về ý nghĩa lẫn ngôn từ. Ngài tuyên bố đời Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ và thanh tịnh. Chư vị này đã xuất gia vì nghe pháp ấy.

Bấy giờ có một cư sĩ tại gia đã đắc Sơ quả và hiểu pháp, nghe được câu chuyện khi đi ngang qua đường ấy và đến gần hai mẹ con. Vị nữ nhân Bà-la-môn hỏi vị ấy:

- Này cư sĩ, nhiều thiện nam tử từ bỏ tài sản quý giá và đại gia tộc thân quyến để xuất gia trong dòng họ Thích-ca. Vì cớ gì họ xuất gia như vậy?

Vị cư sĩ nghe bà nói, liền đáp:

- Vì thấy sự nguy hiểm trong dục lạc và lợi ích của xuất gia.

Vị ấy giải thích đầy đủ chi tiết về động lực ấy theo khả năng hiểu biết cao nhất của mình, vừa nêu rõ các đức tính của Tam Bảo vừa thuyết giảng sự hữu ích tiện lợi của Ngũ giới liên hệ đến đời nay và đời sau.

Sau đó, thiếu nữ Bà-la-môn hỏi vị ấy:

- Thế chúng tôi có thể hưởng phần hữu ích tiện lợi mà Tôn giả vừa nói, qua sự quy y Tam Bảo và giữ Ngũ giới chăng?

Vị ấy đáp:

- Tại sao lại không? Những điều được đức Thế Tôn thuyết giảng cần được mọi loài hưởng phần đều nhau.

Rồi vị ấy cho nàng thọ Tam quy và Ngũ giới. Khi nàng đã chấp nhận Tam quy và hành trì Ngũ giới, nàng hỏi:

- Thế còn phải làm gì nữa ngoài việc này?

Thấy nàng có trí thông tuệ, người ấy nghĩ thầm: ‘‘Chắc hẳn nàng là một trong số người hội đủ khả năng điều kiện’’. Và khi giảng giải bản chất của thân thể, vị ấy nói đến đối tượng của thiền quán là ba mươi hai phần của thân, vị ấy gợi lên cho nàng sự nhàm chán sắc thân và ngoài ra, sau khi làm cho nàng xúc động với một bài pháp thoại liên hệ đến Vô thường, Khổ, Vô ngã, vị ấy chỉ con đường đưa đến tuệ quán và từ giã nàng.

Nàng ghi nhớ mọi sự vị ấy nói và với niềm suy tư do nhận thức sự bất tịnh của thân, nàng phát triển tuệ quán và chẳng bao lâu chứng đắc Sơ quả Dự Lưu vì nàng thành tựu đủ mọi điều kiện.

Về sau nàng từ trần và được tái sanh làm Thiên

nữ hầu cận Sakka Thiên chủ. Đoàn tùy tùng của nàng gồm một trăm ngàn tiên nữ. Khi Sakka Thiên chủ thấy nàng, ngài kinh ngạc và ái mộ nàng, bèn hỏi các công đức nàng đã làm trước kia:

1. Cung điện này, nơi ta trú an,

Trụ bằng ngọc bích, sáng huy hoàng,

Khéo xây dựng để trường tồn mãi,

Mọi phía cây vàng tỏa bóng râm,

Đã được tạo nên do kết quả

Của công đức thiện nghiệp ta làm.

2. Ai đã từng sanh trưởng ở đây,

Đều là ngọc nữ cõi trời này,

Một trăm ngàn chẵn đoàn tiên nữ;

Vì thiện nghiệp nàng đã đến đây,

Nàng thật vinh quang đầy ánh sáng,

Đứng kia Thiên nữ vẻ vang thay.

3. Như vầng trăng, chúa tể muôn sao,

Chiếu sáng hơn tinh tú biết bao,

Cũng vậy, nàng sáng ngời rực rỡ,

Giữa đoàn tiên nữ đẹp dường nào.

4. Nàng đã từ đâu xuất hiện đây,

Hỡi nàng tuyệt sắc đến trời này?

Ind-ra Thiên chủ cùng Thiên chúng

Tam thập tam Thiên giới hiện nay

Ngưỡng mộ Phạm Thiên và bởi thế

Chẳng ai nhàm chán ngắm nàng vầy.

Khi được Sakka Thiên chủ hỏi thế, vị Thiên nữ đáp hai vần kệ sau:

5. Đế Thích ân cần đã hỏi han:

“Nàng từ đâu đến, chốn từ trần?”

Xưa kia thành phố Kà-si ấy

Tên gọi Ba-la-nại lẫy lừng,

Tại đó, ngay trong thành phố nọ,

Ke-sa-kà ấy chính tiền thân.

6. Con có lòng thành tín Phật-đà,

Chuyên tâm quy ngưỡng Pháp, Tăng-già,

Đoạn nghi, trọn vẹn con trì giới,

Đạt thành các quả vị vừa qua,

Giáo pháp vững tin, đường Giác ngộ,

Thân thường không tật bệnh chi mà.

Sau đó, Sakka Thiên chủ hoan hỷ vì thành tựu công đức của nàng và cảnh vinh hiển trên thiên giới của nàng, bèn ngâm kệ đáp lại:

7. Chúng ta hoan hỷ đón mừng nàng,

Nhờ Giáo pháp, nàng chiếu ánh quang,

Tịnh tín, nàng hoàn toàn kính ngưỡng

Phật-đà, Giáo pháp, với chư Tăng,

Đoạn nghi, trọn vẹn tu trì giới,

Đạt đến các thành quả vẻ vang,

Giáo pháp vững tin, đường Giác ngộ,

Thân thường vô bệnh, được khang an.

Sau đó Sakka Thiên chủ kể cho Tôn giả Trưởng lão Mahà-Moggallàna về sự kiện này, Tôn giả lại trình với đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn lấy đề tài ấy làm dịp thuyết pháp thoại cho hội chúng. Bài pháp ấy có ích lợi cho thế giới bao gồm cả Thiên giới nữa.

TỔNG KẾT

- Năm tọa sàng (bốn tọa sàng và một con voi), ba chiếc thuyền, một ngọn đèn, một nắm mè.

- Hai bà vợ, hai nàng dâu, Uttarà, Sirimà Kesakarikà.

Phẩm này được biết qua các chuyện trên.

LÂU ĐÀI NỮ NHÂN: PHẨM THỨ NHẤT

Phẩm II. Cittalatà - Chuyện thứ nhất: Lâu Đài Của Nữ Tỳ

PHẨM II

CITTALATA

1. (18) Chuyện thứ nhất

LÂU ĐÀI CỦA NỮ TỲ

(Dàsi-Vimàra)

Trong khi đức Thế Tôn trú tại Kỳ Viên, một đệ tử tại gia ở Sàvatthi đến tinh xá về buổi chiều cùng nhiều cư sĩ khác và nghe pháp. Khi hội chúng đã đứng lên, vị ấy đến gần đức Thế Tôn và thưa:

- Bạch Thế Tôn, từ nay về sau con xin cúng dường bốn buổi ngọ trai vĩnh viễn.

Sau đó, đức Thế Tôn thuyết pháp thoại cho vị ấy được lợi lạc nhân dịp này và bảo vị ấy ra về. Vị ấy trình với Tỷ-kheo phụ trách ngọ trai:

- Bạch Tôn giả, con đã chuẩn bị bốn buổi ngọ trai vĩnh viễn cúng dường Tăng chúng. Từ ngày mai, xin chư vị Tôn giả đến nhà con.

Xong vị ấy ra về. Vị ấy giải thích vấn đề này cho người nữ tỳ và bảo:

- Trong vấn đề này, nhà ngươi phải luôn luôn tinh cần.

- Thưa vâng, được lắm. Nàng đáp.

Bản tính nàng đầy thành tín, mong muốn làm công đức, có thiện hạnh, vì thế mỗi ngày nàng dậy rất sớm, chuẩn bị các món ăn thức uống hảo hạng.

Sau khi quét dọn chỗ ngồi thật sạch sẽ, nàng lau chùi cẩn thận với nước hoa, sắp đặt sàng tọa và khi chư Tỷ-kheo đến, nàng mời chư vị ngồi đó, cung kính đảnh lễ, cúng dường chư vị hương liệu, vòng hoa, chiên-đàn, đèn và phục vụ chư vị thật trọng thể.

Bấy giờ, một hôm, khi chư Tỷ-kheo đã thọ thực xong, nàng đến gần đảnh lễ và nói như vầy:

- Bạch chư Tôn giả, xin chư Tôn giả cho biết, làm thế nào được giải thoát hoàn toàn các khổ đau do sanh, lão, bệnh, tử?

Chư Tỷ-kheo ấy bèn cho nàng thọ Tam quy và Ngũ giới, giảng giải bản chất của sắc thân, và gợi cho nàng suy nghĩ về lão tử. Sau đó, chư vị thuyết giảng cho nàng nghe về tính vô thường.

Nàng giữ giới suốt mười sáu năm liền, thỉnh thoảng nàng tác ý suy tư thật chuyên tâm. Một ngày kia, nàng đã được lợi lạc vì nghe pháp, lại nhờ tri kiến của nàng đạt đến thuần thục, nàng phát triển tuệ quán và chứng đắc quả Dự Lưu.

Chẳng bao lâu sau, nàng từ trần và tái sanh làm vị Thiên nữ hầu cận được Sakka Thiên chủ sủng ái. Khi nàng thơ thẩn trong các hoa viên đây đó, được nghe cả sáu mươi ngàn nhạc khí hòa tấu long trọng cử hành đại hội, nàng tận hưởng đại thiên lạc thỏa thích với đám tùy tùng hộ tống quanh nàng.

Tôn giả Mahà-Moggallàna thấy nàng trong cách được tả trên bèn hỏi nàng:

1. Chẳng khác nào Thiên chủ Sak-ka,

Ở Lâm Viên lạc thú Cit-ta,

Nàng đi thơ thẩn, đoàn tiên nữ

Hầu cận quanh nàng rộn múa ca,

Làm tất cả phường trời rực rỡ

Như vì sao cứu hộ Ta-bà.

2. Vì đâu nàng được sắc như vầy,

Vì cớ gì nàng vinh hiển đây,

Những lạc thú nào nàng mến chuộng

Trong tâm, đều xuất hiện ra ngay?

3. Hỡi nàng Thiên nữ đại oai thần,

Nàng tạo đức gì giữa thế nhân,

Vì cớ gì oai nghi rực rỡ,

Dung quang chiếu sáng khắp mười phương.

4. Nàng Thiên nữ ấy hỷ tâm tràn,

Được Mục-liên Tôn giả hỏi han,

Nàng giải đáp ngay phần hạnh nghiệp,

Và đây là kết quả cho nàng:

5. Khi được làm người giữa chúng sanh,

Con là tỳ nữ một gia đình,

Môn đồ của Trí Nhân Viên Giác,

Đức Phật Cồ-đàm đại hiển vinh.

6. Thành công nhờ nỗ lực tinh cần,

Trong Giáo pháp Ngài bất động nhân,

Mong ước thân này dầu hủy hoại,

Con không hề giảm sút chuyên tâm.

7. Con đường Ngũ giới để tu thân

Thật vững chắc và tạo phước ân,

Được bậc trí hiền này dạy bảo,

Không gai, lưới, bẫy, thẳng như chân.

8. Hãy nhìn kết quả của tinh cần

Thành tựu do tỳ nữ tiểu nhân,

Nay được hầu bên Thiên chủ ấy,

Sak-ka với tối thượng quyền năng.

9. Sáu mươi ngàn nhạc cụ đàn tơ

Thức tỉnh con từ giấc ngủ mơ,

Alamba, Gaggara, Bhìma,

Sàdhuvàdin và Samsaya.

10. Pokkhara và Suphassa,

Vinàmokkhà cùng các nàng kia,

Nandà cũng như Sunandà,

Sonadinnà và Sucimhità.

11. Alambusà, Missakesi,

Cùng nàng tiên ác Pundarìkà,

Eniphassa và Suphassà,

Subhaddà và Muduvàdinì.

12. Các nàng Thiên nữ diễm kiều này

Đánh thức thần tiên lúc ngủ say,

Buổi sáng các nàng thường đến bảo:

- Chúng em múa hát giúp vui đây.

13. Nan-da-na, Hỷ lạc Viên này,

Không phải để dành cho những ai

Chẳng tạo tác nên nhiều phước nghiệp,

Mà dành riêng biệt để cho người

Đã hoàn thành được nhiều công đức,

Là Đại Lâm viên của cõi trời

Tam thập tam thiên đầy lạc thú,

Không gì phiền não, mãi vui tươi.

14. Chẳng đời này hoặc cõi đời sau,

Cực lạc dành cho những kẻ nào

Không tạo tác nên nhiều phước nghiệp,

Song đời này lẫn cõi đời sau,

Để dành cực lạc cho bao kẻ

Làm các thiện hành phước nghiệp cao.

15. Vậy những ai mong chúng bạn hiền,

Phải làm thiện nghiệp thật tinh chuyên,

Vì người tạo được nhiều công đức,

Hưởng lạc thú nhiều ở cõi thiên.

Phẩm II. Cittalatà - Chuyện thứ hai: Lâu Đài Của Lakhumà

2. (19) Chuyện thứ hai

LÂU ĐÀI CỦA LAKHUMÀ

(Lakhumà-Vimàna)

Bấy giờ đức Thế Tôn đang trú tại Ba-la-nại. Thời ấy có một cổng vào thành Ba-la-nại tên là Ngư Phủ Môn. Một ngôi làng được dựng lên gần đó cũng được mang tên Ngư Phủ Môn.

Tại đó có một nữ nhân tên Lakhumà, một người mộ đạo, có lòng tin, đầy đủ trí tuệ thông minh, thường đảnh lễ các Tỷ-kheo lúc chư vị đi vào làng qua cổng ấy, nàng đưa chư vị đến nhà nàng, lấy thực phẩm cúng dường chư vị, và do đó tín tâm nàng tăng trưởng, nàng dựng lên một cái đình để thiết đãi chư Tăng, nghe pháp theo hội chúng của chư vị. Rồi sau khi đã được an trú vào Tam quy và Ngũ giới, nàng chuyên tâm tinh cần tu tập các đề tài thiền quán mà nàng đã học, chẳng bao lâu, nhờ tạo đủ mọi điều kiện cần thiết, nàng tự an trú vào quả vị Dự Lưu.

Về sau nàng từ trần và được tái sinh vào một Lâu đài lớn ở cõi trời Ba mươi ba. Đoàn tùy tùng của nàng gồm một ngàn tiên nữ. Nàng trú tại đó thọ hưởng thiên lạc.

Trong chuyến du hành lên thiên giới, Tôn giả Mahà-Moggallàna hỏi nàng như vầy:

1. Nàng Thiên nữ sắc đẹp siêu phàm

Đang chiếu mười phương với ánh quang,

Nàng đứng, toàn thân đều tỏa sáng

Như vì sao cứu hộ trần gian.

2. Vì sao nàng được sắc như vầy,

Vì cớ gì nàng vinh hiển đây,

Những lạc thú nào nàng mến chuộng

Trong tâm, đều xuất hiện ra ngay?

3. Hỡi nàng Thiên nữ đại oai thần,

Nàng tạo đức gì giữa thế nhân,

Vì cớ gì oai nghi rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương?

4. Nàng Thiên nữ ấy hỷ tâm tràn,

Được Mục-liên Tôn giả hỏi han,

Bèn giải đáp ngay phần hạnh nghiệp,

Và đây là kết quả cho nàng:

5. Xuất phát từ làng Ngư Phủ Môn,

Đó là nơi trú ngụ thân con,

Nơi chư giác giả môn đồ Phật

Qua lại ngày xưa ở dọc đường.

6. Thuở ấy con đầy đủ nhiệt tâm

Đem cơm, bánh, sữa, để cung dâng,

Đậu, rau xanh mát, tương chua mặn,

Làm thực phẩm cho bậc chánh chân.

7. Vào ngày mười bốn với mười lăm,

Mồng tám, những ngày có sáng trăng,

Đặc biệt là ngày trong nửa tháng

Liên quan Bố-tát giới tu thân.

8. Con hành trì giới bát quan trai,

Đức hạnh bản thân giữ suốt đời,

Như vậy trong Lâu đài lạc trú,

Điều thân tiết độ, cúng dường hoài.

9. Hại mạng, sát sanh, con tránh xa,

Giữ mình không dối trá sai ngoa,

Cũng không lấy vật gì phi pháp,

Tránh rượu nồng say, các dục tà.

10. Hân hoan giữ Ngũ giới tu hành,

Thánh đế con nghiên cứu thật tinh,

Đệ tử đức Cồ-đàm Chánh Giác,

Nhãn quang thấu suốt, đại uy danh.

11. Vì vậy sắc con đẹp thế này,

Và con vinh hiển ở nơi đây,

Bất kỳ lạc thú nào trong dạ

Yêu chuộng, tức thì xuất hiện ngay.

12. Xin trình Tôn giả đại oai thần

Công đức con làm giữa thế nhân,

Vì thế oai nghi con rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương.

Và bạch Tôn giả, xin hãy làm ơn nhân danh con đảnh lễ chân Thế Tôn và nói: “Tín nữ có tên Lakkhumà in khấu đầu đảnh lễ chân Thế Tôn”. Thực sự, bạch Tôn giả, nếu đức Thế Tôn có tuyên bố cho con đạt được một trong các Sa-môn quả, thì điều ấy cũng không lạ gì”.

Về sau, đức Thế Tôn đã tuyên bố quả Nhất Lai cho nàng.

Phẩm II. Cittalatà - Chuyện thứ ba: Lâu Đài Người Cho Cơm Cháy

3. (20) Câu chuyện thứ ba

LÂU ĐÀI CỦA NGƯỜI CHO CƠM CHÁY

(Àcàmadàyikà-Vimàna)

Bấy giờ, đức Thế Tôn trú tại thành Ràjagaha (Vương Xá), ở chỗ nuôi sóc trong Trúc Lâm. Cũng vào thời ấy, những người trong một gia đình kia tại Vương Xá bị bệnh dịch tả. Mọi người trong nhà ấy đều chết trừ một nữ nhân. Kinh hoàng vì nỗi sợ chết, nàng bỏ nhà cùng tất cả tiền bạc thóc lúa bên trong ấy chạy trốn qua một chỗ nứt của vách tường.

Vì không ai giúp đỡ, nàng đến nhà một gia đình khác, xin ở nhờ phía sau. Người trong nhà ấy thương hại nàng đem cho nàng cháo gạo, cơm chín và cơm cháy cùng các thứ còn sót lại trong nồi niêu. Nhờ lòng rộng lượng của họ, nàng có thể sống tại đó.

Vào thời ấy Tôn giả Mahà-Kassapa (Đại Ca-diếp) đã nhập Diệt Định suốt bảy ngày và đã xuất định, trong

lúc Tôn giả suy nghĩ: “Hôm nay ta sẽ làm ơn cho ai bằng cách nhận thức ăn? Ta sẽ giải thoát sầu bi cho ai?”, Tôn giả thấy nữ nhân kia gần mạng chung và một ác nghiệp đưa đến địa ngục đã xuất hiện cho nàng.

Tôn giả suy nghĩ: “Khi ta đến gần, nữ nhân này sẽ cho ta cơm cháy mà nàng nhận được cho phần mình, và do chính hành động ấy nàng sẽ được tái sanh vào Hóa Lạc thiên giới. Khi ta đã giải thoát cho nàng khỏi tái sinh vào địa ngục như vậy, chắc chắn ta sẽ tạo hạnh phúc thiên giới cho nàng”.

Sau khi đã đắp y vào buổi sáng sớm, Tôn giả cầm y bát và đi về phía nơi nàng cư trú.

Bấy giờ, Sakka Thiên chủ giả dạng cúng dường Tôn giả thực phẩm thiên giới đầy đủ mọi hương vị thơm ngon cùng nhiều loại cháo, canh và cà-ri. Vị Trưởng lão nhận ra ngài, bèn chối từ và bảo:

- Này Kosiya, tại sao ngài đã thành tựu các công đức thiện sự lại làm như vậy? Xin đừng làm hỏng dịp may của những kẻ bất hạnh khốn khổ”.

Rồi Tôn giả đi đến đứng trước nữ nhân kia. Nàng ước muốn cúng dường Tôn giả một vật gì đó, liền suy

nghĩ: “Ở đây không có gì xứng đáng để cúng dường vị Trưởng lão đại oai nghi này cả”, và nàng nói:

- Xin ngài hãy tiến lên một chút nữa.

Vị Trưởng lão chỉ bước lùi lại một bước và không nhận thứ gì do các người khác cúng dường. Nàng thấy rõ ràngTôn giả muốn giúp nàng, bèn cùng dường Tôn giả miếng cơm cháy của mình, Tôn giả vừa ăn ngay tại đó vừa bảo:

- Trong tiền kiếp thứ ba trước đây, cô đã là mẹ của ta.

Xong Tôn giả ra đi.

Nàng từ trần ngay đêm ấy và được tái sanh vào hội chúng Hóa Lạc thiên. Sau đó Thiên chủ Sakka biết tin nàng từ trần và không thấy nàng ở trong hội chúng cõi trời Ba mươi ba bèn đến gần Tôn giả Mahà-Kassapa vào khoảng canh giữa đêm và hỏi:

1. Khất thực, ngài đang tiến bước lên,

Rồi Ngài yên lặng đứng gần bên

Một nàng hành khất bần cùng nọ,

Sống ở nhà sau của láng giềng.

2. Nàng ấy có tâm đạo tín thành,

Dâng ngài cơm cháy với tay mình,

Rồi nàng xả báo thân trần tục,

Nàng đến cảnh nào lúc tái sanh?

Sau đó vị Trưởng lão nói đến sanh thú kia để đáp lời ngài:

3. Khất thực, tôi đang tiến bước lên,

Rồi tôi yên lặng đứng gần bên

Một nàng hành khất bần cùng nọ

Sống ở nhà sau của láng giềng.

4. Nàng ấy có tâm đạo tín thành,

Dâng tôi cơm cháy với tay mình,

Rồi nàng xả báo thân trần tục,

Giải thoát khổ đau lúc tái sanh.

5. Có loài Thiên chúng đại thần thông,

Thích thú thay hình đổi dạng luôn,

Nàng ở cõi trời đầy hạnh phúc,

Nhờ cho cơm cháy, dạ hân hoan.

Khi Sakka Thiên chủ nghe kết quả vĩ đại, lợi ích vĩ đại của việc nàng cúng dường như vậy, liền nói:

6. Ô kìa! Tặng vật kẻ ăn mày

Đem cúng ngài Ca-diếp, hợp thay!

Thực phẩm được xin từ kẻ khác

Đã mang kết quả lớn như vầy!

7. Nữ hoàng chánh hậu Chuyển luân vương,

Khả ái toàn thân, đẹp vẹn toàn,

Yểu điệu dưới mắt nhìn Thánh Chúa,

Cũng không có giá trị ngang bằng

Một phần mười sáu nàng hành khất

Đem một miếng cơm cháy cúng dường.

8. Một trăm con ngựa, trăm cân vàng,

Xa giá do la kéo, một trăm,

Kiều nữ trăm ngàn trang điểm ngọc

Hoa tai, giá trị cững không bằng

Một phần mười sáu nàng hành khất

Đem một miếng cơm cháy cúng dường.

9. Một trăm voi ở Tuyết Cao Sơn,

Ngà giống càng xe, thật tráng cường,

Vương tượng oai hùng mang áo giáp,

Cân đai vàng ngọc cũng không bằng

Một phần mười sáu nàng hành khất

Đem một miếng cơm cháy cúng dường.

10. Dù người nắm giữ mọi quyền năng

Khắp bốn đại châu cũng chẳng bằng

Chỉ một phần mười sáu lễ vật

Người đem cơm cháy đến cung dâng.

Trưởng lão Mahà-Kassapa trình lên đức Thế Tôn tất cả mọi sự do Sakka Thiên chủ nói với Tôn giả, đức Thế Tôn lấy đó làm đề tài thuyết pháp.

Phẩm II. Cittalatà - Chuyện thứ tư: Lâu Đài Của Nàng Chiên-Đà-La

4. (21) Chuyện thứ tư

LÂU ĐÀI CỦA NÀNG CHIÊN-ĐÀ-LA

(Candàlì-Vimàna)

Trong lúc đức Thế Tôn đang trú ngụ tại Ràjagaha, Ngài nhập định Đại bi mà chư Phật thường trú, sau đó xuất định và quán sát thế gian. Ngài thấy ngay trong thành phố ấy tại khu vực của dân chúng Candàla (Chiên-đà-la, hạng người vô loại khốn cùng không ai tiếp xúc) có một bà lão sắp mạng chung và một ác nghiệp đưa đến địa ngục đã xuất hiện cho bà.

Với tâm Đại bi, muốn làm cho bà tạo một nghiệp lành đưa đến cõi trời, Ngài suy nghĩ: “Ta sẽ an trú kẻ ấy vào thiên giới”, Ngài liền cùng đại chúng Tỷ-kheo vào Ràjagaha khất thực.

Vào lúc ấy, bà lão Chiên-đà-la chống gậy ra khỏi thành, thấy đức Thế Tôn đến gần, và khi bà đối diện Ngài, bà dừng lại. Đức Thế Tôn cũng dừng lại và đứng ngay trước mặt bà như thể cản bà tiến lên.

Sau đó, Tôn giả Mahà-Moggallàna, biết tâm bậc Đạo Sư và cũng biết thọ mạng bà lão sắp hết, bèn thúc giục bà đảnh lễ đức Thế Tôn:

1. Lễ chân đức Phật Go-ta-ma,

Vì xót thương cho số phận bà,

Giác giả tối cao, danh tiếng rộng,

Đứng ngay trước mặt, hỡi Chiên-đà.

2. Hãy hướng tâm đầy đủ thiện duyên

Về Ngài La-hán, bậc an nhiên,

Mau mau đảnh lễ, hai tay chắp,

Vì mạng sống kia chẳng được bền!

Khi bà lắng nghe lời Tôn giả, lòng đầy xúc động, bà phát khởi tâm tín hướng về bậc Đạo Sư, liền đảnh lễ Ngài với năm phần thân thể sát đất, và do hân hoan trước đức Phật, bà nhất tâm đứng yên lặng, đầu cúi xuống. Đức Thế Tôn bảo:

- Thế này là đủ để bà ấy lên thiên giới.

Xong Ngài vào thành với đại chúng Tỷ-kheo. Ngay lập tức sau đó, một con bò cái chạy trốn cùng với bê con, lao về phía bà già, lấy cặp sừng húc bà chết tại chỗ.

Để giải thích tất cả sự kiện này, chư vị Trưởng lão kết tập Kinh điển ngâm hai vần kệ :

3. Được lời khuyên của bậc chân nhân

Là bậc mang thân xác cuối cùng,

Bà lão Chiên-đà liền đảnh lễ

Cồ-đàm Giác Giả, đại danh lừng.

4. Bò cái đá người khốn khổ trên,

Lúc bà đang đứng chắp tay lên

Khấu đầu đảnh lễ ngài Viên Giác,

Người chiếu hào quang giữa bóng đêm.

Sau đó, bà được tái sanh giữa cõi trời Ba mươi ba. Bà có một đoàn tùy tùng hộ tống gồm cả một trăm ngàn tiên nữ.

Ngay đúng ngày hôm ấy, bà đã hóa thành một Thiên nữ trong Lâu đài của mình, hiện xuống cõi trần, tiến đến gần Tôn giả Mahà-Moggallàna và cung kính đảnh lễ Tôn giả.

Để giải thích việc này Thiên nữ nói:

5. Bạch Tôn giả đại lực anh hùng,

Con đã đạt thiên giới lực thần,

Đến đảnh lễ người vô lậu hoặc,

An nhiên, thanh tịnh, ở trong rừng.

Bậc Trưởng lão hỏi:

6. Nàng Thiên nữ có sắc như vàng,

Danh tiếng cao vời, tỏa ánh quang,

Tô điểm ngọc châu, vừa hiện xuống

Từ lâu đài, đảnh lễ nghiêm trang,

Được đoàn tiên nữ theo hầu cận,

Hãy nói là ai đó hỡi nàng?

Được Trưởng lão hỏi, Thiên nữ đáp bốn vần kệ:

7. Tôn giả, con là kẻ khốn cùng,

Được ngài thúc giục, bậc anh hùng,

Con liền đảnh lễ Cồ-đàm Phật,

Bậc ng Cúng, danh vọng lẫy lừng.

8. Khi con đảnh lễ chân Ngài xong,

Là kẻ khốn cùng, con mạng vong,

Hiện ở Lâu đài muôn diễm lệ,

Lâm viên Hỷ Lạc cõi thiên cung.

9. Trăm ngàn tiên nữ đứng hầu con,

Xuất chúng, con hơn hẳn cả đoàn,

Vượt trội các nàng về mỹ sắc,

Vinh quang danh vọng, mạng trường tồn.

10. Nhiệt tâm, con tỉnh giác tinh cần,

Khi đã làm nhiều thiện sự xong,

Tôn giả, con về đây đảnh lễ

Bậc hiền lân mẫn cõi phàm trần.

Lần nữa, một vần kệ lại được chư vị kết tập Kinh điển thêm vào:

11. Khi việc này vừa được nói xong,

Nàng Chiên-đà ấy dáng tri ân

Xác minh việc trước, và quỳ lạy

Bậc ng Cúng rồi biến mất luôn.

Tôn giả Mahà-Moggallàna trình lại sự kiện ấy lên đức Thế Tôn. Ngài liền lấy đó làm đề tài thuyết pháp cho hội chúng được hưởng nhiều lợi lạc.

Phẩm II. Cittalatà - Chuyện thứ năm: Lâu Đài Của Phu Nhân Khả Ái

5. (22) Chuyện thứ năm

LÂU ĐÀI CỦA PHU NHÂN KHẢ ÁI

(Bhaddhitthi-Vimàna)

Bấy giờ, Thế Tôn trú tại Sàvatthi ở Kỳ Viên trong tinh xá ông Cấp Cô Độc. Thời ấy ở thành phố Kimbila có một nam tử của một gia chủ tên Rohaka, là người mộ đạo, có tín tâm, tuân thủ giới luật toàn vẹn. Cũng tại đó, trong một gia đình cùng hoàn cảnh tương tự, có một thiếu nữ mộ đạo, tín thành, được đặt tên Bhaddà (Cát Tường) vì bản chất tốt đẹp của nàng.

Bấy giờ cha mẹ Rohaka cầu hôn nàng Bhaddà cho con trai mình. Khi đúng ngày lành, họ rước nàng về và cử hành hôn lễ, hai người sống đời hòa thuận. Vì có đức hạnh hoàn toàn, người vợ nổi danh là Phu nhân Khả ái.

Thời ấy, hai vị Đại đệ tử cùng đoàn hộ tống năm trăm Tỷ-kheo đang du hành trong nước đến thành

Kimbila. Rohaka biết tin chư vị đến đó, hân hoan đón chư Trưởng lão, cung kính đảnh lễ chư vị và mời chư vị thọ trai ngày hôm sau.

Vào hôm ấy, khi đã thiết đãi chư Trưởng lão cùng hội chúng tùy tùng, Rohaka cùng vợ và các con nghe pháp, thọ Tam quy và nguyện tuân hành Ngũ giới. Còn vợ chàng thực hành các ngày Bát quan trai giới cùng giữ gìn giới đức toàn vẹn, nên nàng được chư Thiên thần ái mộ đặc biệt.

Do chính đặc ân đó, nàng đã vô hiệu hóa một lời vu cáo xảy đến cho nàng và danh tiếng về đức hạnh cùng sự đoan chính toàn vẹn của nàng lan truyền khắp nơi trên trần thế.

Nguyên do là trước đó nàng ở nhà một mình tại thành Kimbila trong khi chồng nàng đang ở Takkasilà để buôn bán, nhân lúc cao hứng muốn vui chơi vào một dịp lễ hội, nàng được bạn bè khuyến khích, bèn đi gặp chồng nàng tại Takkasilà sau khi vị gia thần đã dùng uy lực giữ nàng ở lại đó.

Từ lúc gặp gỡ chồng, nàng thọ thai rồi được đưa về thành Kimbila, theo thời gian, tình trạng thọ thai của nàng đã rõ ràng, nàng bị mẹ chồng và nhiều người khác nghi ngờ nàng ngoại tình.

Nhưng rồi do uy lực của chính vị thần kia, khi cả thành phố Kimbila có vẻ như bị chìm ngập trong đại hồng thủy của sông Hằng, nàng đã làm cho sự ô nhục đổ lên đầu nàng phải thối lui nhờ mãnh lực của lời tuyên thệ trang nghiêm đi kèm với quyết tâm chứng thực sự trinh tiết của nàng, chẳng khác nào cơn đại hồng thủy của sông Hằng cùng các đợt sóng hỗn loạn hạ dần xuống.

Khi tái hợp với chồng và đưa ra chiếc nhẫn làm tin cùng các vật kỷ niệm chàng đã chân thành tặng nàng, nàng phá tan mối ngờ vực, nên được chồng nàng cùng toàn thể bà con thân thuộc và người đời tôn trọng. Do vậy tương truyền là danh tiếng về đức hạnh và sự đoan chính toàn vẹn của nàng vang dậy đến chân trời góc đất.

Sau đó, nàng từ trần và tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba. Khi đức Thế Tôn từ Sàvatthi du hành đến cõi trời ấy và an tọa nên Thạch bàn Pandukambala (ngai Hoàng bảo thạch của Sakka) dưới gốc cây San hô (Pàricchattaka), và trong khi Thiên chúng đến cung kính đảnh lễ Ngài, Thục Nữ khả ái cũng đến ngồi một bên.

Đức Thế Tôn bèn hỏi nàng về hạnh nghiệp mà nàng đã tạo qua các vần kệ:

1. Sắc trắng, vàng, xanh, đỏ, tía, đen,

Được nhiều tơ mịn phủ lên trên,

Muôn màu, muôn vẻ kia tô điểm

Cây mạn-đà-la ở cõi thiên.

2. Chuỗi mạn-đà-la có đủ màu

Mà nàng đang đội ở trên đầu,

Hỡi nàng Thiên nữ đầy thông tuệ,

Chẳng thấy cây kia ở cõi nào.

3. Vinh quang Thiên nữ hiện thân đây

Tam thập tam thiên, cảnh giới này,

Khi được hỏi, cho ta biết rõ,

Nghiệp gì mang đến quả như vầy?

Khi được hỏi đức Thế Tôn hỏi vậy, nàng Thiên nữ đáp lại các vần kệ sau:

4. Mọi người đều biết ở Kim-la

“Khả ái Phu nhân”, kẻ tại gia,

Đầy đủ tín tâm, trì giới hạnh,

Hân hoan bố thí, cúng Tăng già.

5. Các thứ đèn dầu, thức uống ăn,

Tọa sàng, y phục với đồ dùng,

Con dâng cúng những người chân chánh

Với mọi niềm thành kính nhiệt tâm.

6.Vào ngày mười bốn với mười lăm,

Mồng tám, những ngày có sáng trăng,

Đặc biệt là ngày trong nửa tháng

Liên quan Bố-tát giới tu thân.

7. Con hành trì giới Bát quan trai,

Đức hạnh bản thân giữ suốt đời,

Kiêng kỵ sát sanh loài thú vật,

Tránh xa dối trá, nói hai lời.

8. Đoạn trừ trộm cắp, thói tà dâm,

Không uống thuốc say hoặc rượu nồng,

Thích thú con tu hành Ngũ giới,

Chuyên tâm học Thánh Đế tinh thông.

9. Là đệ tử Ngài có Nhãn quang,

Sinh thời con sống thật tinh cần,

Nhờ cơ duyên tốt xưa con tạo,

Thiện nghiệp làm xong bỏ cõi trần,

Con nhẹ bước trong vườn Hỷ lạc

Với ánh hào quang của bản thân.

10. Xưa cúng dường bao thức uống ăn

Chư Tăng, hai đệ tử thần thông,

Bậc Hiền đại tuệ đầy bi mẫn,

Nhờ tạo cơ duyên lúc mạng vong,

Thiện nghiệp hoàn thành, con nhẹ bước

Trong vườn Hỷ lạc với hào quang.

11. Xưa con trì giới Bát quan trai

Đem phước lạc nhiều vô lượng thôi,

Với các nghiệp lành con thực hiện,

Cùng cơ duyên đã tạo trên đời,

Nay con nhẹ bước vườn Hoan lạc

Trong ánh hào quang tỏa sáng ngời.

Phẩm II. Cittalatà - Chuyện thứ sáu: Lâu Đài Của Sonadinnà

6. (23) Chuyện thứ sáu

LÂU ĐÀI CỦA SONADINNÀ

(Sonadinnà-Vimàna)

Bấy giờ, đức Thế Tôn trú tại Sàvatthi, ở Kỳ Viên tinh xá. Thời ấy ở Nalandà có một nữ đệ tử tại gia tên là Sonadinnà, một người mộ đạo, có tín tâm, thường xuyên giữ đức hạnh và đoan chính trang nghiêm, ân cần phụng sự chư Tỷ-kheo với bốn vật cần dùng, cùng hành trì Bát quan trai giới.

Nàng được lợi lạc do nghe pháp và tạo đầy đủ điều kiện nhân duyên, tu tập Tứ Thánh đế, lấy đó làm đề tài thiền quán của nàng, nên nàng đắc quả vị Dự Lưu. Về sau, khi lâm trọng bệnh, nàng từ trần và tái sanh lên cõi trời Ba mươi ba.

Tôn giả Mahà Moggallàna hỏi nàng qua các vần kệ sau:

1. Nàng Thiên nữ sắc đẹp siêu phàm

Đang chiếu mười phương với ánh quang,

Nàng đứng, toàn thân đều tỏa sáng

Như vì sao cứu hộ trần gian.

2. Vì sao nàng được sắc như vầy,

Vì cớ gì nàng vinh hiển đây,

Những lạc thú nào nàng mến chuộng

Trong tâm, đều xuất hiện ra ngay?

3. Hỡi nàng Thiên nữ đại oai thần,

Nàng tạo đức gì giữa thế nhân,

Thần lực nàng vì sao rực rỡ,

Dung quang chiếu sáng khắp mười phương?

4. Nàng Thiên nữ ấy hỷ tâm tràn,

Được Mục-liên Tôn giả hỏi han,

Nàng giải đáp ngay phần hạnh nghiệp,

Và đây là kết quả cho nàng:

5. Ngày xưa con ở Na-lan-dà,

Tín nữ So-na được gọi là,

Đầy đủ tín tâm, trì giới hạnh,

Hân hoan bố thí, cúng Tăng già.

6. Các thứ đèn dầu, thức uống ăn,

Tọa sàng, y phục với đồ dùng,

Con dâng cúng những người chân chánh

Cùng với niềm thành kính nhiệt tâm.

7. Vào ngày mười bốn với mười lăm,

Mồng tám, những ngày có sáng trăng,

Đặc biệt là ngày trong nửa tháng

Liên quan Bố-tát giới tu thân.

8. Con hành trì giới Bát quan trai,

Đức hạnh bản thân giữ suốt đời,

Kiêng kỵ sát sanh loài thú vật,

Tránh xa dối trá nói hai lời.

9. Đoạn trừ trộm cắp thói tà dâm,

Không uống thuốc say hoặc rượu nồng,

Thích thú con tu hành Ngũ giới,

Chuyên tâm học Thánh Đế tinh thông,

Con là đệ tử Cồ-đàm Phật,

Bậc Nhãn quang danh vọng lẫy lừng.

10. Vì thế sắc con đẹp thế này,

Và con vinh hiển ở nơi đây,

Bất kỳ lạc thú nào trong dạ

Yêu chuộng, tức thì xuất hiện ngay.

11. Xin trình Tôn giả đại oai thần

Công đức con làm giữa thế nhân,

Nhờ thế oai nghi con rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương.

Phẩm II. Cittalatà - Chuyện thứ bảy: Lâu Đài Của Uposatha

7. (24) Chuyện thứ bảy

LÂU ĐÀI CỦA UPOSATHÀ

(Uposathà-Vimàna)

Chuyện này cũng tương tự chuyện Lâu đài trước, nhưng có những điểm khác biệt là ở đây, Uposathà là một nữ đệ tử tại gia ở Sàketa, và sau khi nàng đã giải thích cho Tôn giả Mahà-Moggallàna những gì đã xảy ra trước kia mà nay dung sắc của nàng chiếu sáng khắp mười phương, nàng lại nói thêm về một lỗi lầm của nàng:

1. Xưa vẫn thường nghe Hỷ Lạc Viên,

Trong con khởi dục vọng triền miên,

Tâm con giữ chặt niềm mơ ước

Nên tái sanh về Hỷ Lạc Viên.

2. Con chẳng hành trì pháp Đạo Sư,

Ngài là thân tộc của vầng ô,

Trí con không hướng điều cao thượng,

Do vậy, ăn năn mãi đến giờ.

Vị Trưởng lão hỏi:

3. U-po-thà, trú tại Lâu đài

Trong khoảng bao lâu, hãy đáp lời,

Khi được hỏi xem nàng có biết

Bao lâu thọ mạng ở trên trời?

Thiên nữ đáp:

4. An trú đây ba mươi triệu năm,

Và thêm vào đó sáu mươi ngàn,

Bạch Tôn giả, đến khi thân hoại,

Con sẽ đồng sinh với thế nhân.

Trưởng lão nói:

5. Vậy nàng đừng sợ, U-po-thà,

Nàng đã được ngay đức Phật-đà

Tuyên bố Dự Lưu là xuất chúng,

Với nàng, đọa xứ đã rời xa.

Phẩm II. Cittalatà - Chuyện thứ tám và chín: Lâu Đài Của Niddà Và Suniddà

8, 9. (25, 26) Chuyện thứ tám và chín

CÁC LÂU ĐÀI CỦA NIDDÀ VÀ SUNIDDÀ

(Niddà-Suniddà-Vimàna)

Chuyện hai Lâu đài thứ tám và thứ chín có nguồn gốc ở Ràjagaha.

Các vần kệ cũng giống chuyện 23 không có gì khác lạ.

Phẩm II. Cittalatà - Chuyện thứ mười: Lâu Đài Của Người Nữ Thí Chủ

10. (27) Chuyện thứ mười

LÂU ĐÀI CỦA NỮ THÍ CHỦ

(Bhikkhàdàyikà-Vimàna)

Bấy giờ, đức Thế Tôn trú tại Sàvatthi. Thời ấy tại Uttaramadhurà có một nữ nhân thọ mạng đã hết và phải tái sanh vào đọa xứ.

Vào lúc rạng đông, đức Thế Tôn vừa xuất khỏi định Đại bi, và quán sát thế gian, Ngài thấy nữ nhân ấy.

Muốn an trú kẻ ấy vào thiện thú, Ngài ra đi một mình xuống Madhurà vào vùng ngoại ô của thành phố để khất thực.

Vừa lúc ấy, bà kia đã chuẩn bị xong thức ăn tại nhà và đặt sang một bên, rồi ra đi với chiếc ghè đến chỗ có nước để tắm. Khi trở về nhà với ghè nước đầy, bà thấy đức Thế Tôn liền thưa:

- Có lẽ đức Thế Tôn đã nhận món cúng dường?

Đức Thế Tôn bảo:

- Ta sẽ nhận.

Bà ấy hiểu rằng Ngài chưa nhận món khất thực. Vì thế bà đặt ghè nước xuống, đến gần đức Thế Tôn cung kính đảnh lễ Ngài và thưa:

- Bạch Thế Tôn con muốn cúng dường, xin Ngài hãy cho phép con.

Đức Thế Tôn đồng ý bằng cách im lặng. Bà ấy biết rằng Ngài đã nhận lời, bèn tiến lên về trước sửa soạn chỗ ngồi ở một nơi đã được rảy nước và quét sạch, xong đứng chờ Ngài đến.

Ngài bước vào ngồi xuống. Bà cúng dường Ngài thức ăn và cũng ngồi xuống. Khi thọ thực xong, Ngài rút tay khỏi bình bát và nói lời tùy hỷ công đức, rồi tiếp tục lên đường.

Bà ấy nghe Ngài chúc lành, cảm thấy hân hoan hạnh phúc vô cùng, và vì bà không vơi niềm hoan hỷ do đức Phật mang lại, nên bà vẫn đứng cung kính đảnh lễ cho đến khi Ngài đi khuất dạng.

Chỉ sau đó vài ngày, bà từ trần và được tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba.

Bấy giờ Tôn giả Mahà-Moggallàna đang du hành

giữa Thiên chúng, thấy Thiên nữ này có đại thần thông và đại oai lực của chư Thiên hiện đang hưởng cảnh vinh quang trên thiên giới, mà ngay cả tri kiến một bậc Giác ngộ cũng không thể xác định được hạn lượng của cảnh ấy.

Tôn giả bèn ngâm các vần kệ hỏi về thiện nghiệp công đức mà nàng đã làm. Các vần kệ này cũng giống như trước:

1. Nàng Thiên nữ sắc đẹp siêu phàm

Đang chiếu mười phương với ánh quang,

Nàng đứng, toàn thân đều tỏa sáng

Như vì sao cứu hộ trần gian.

2. Vì sao nàng được sắc như vầy,

Vì cớ gì nàng vinh hiển đây,

Những lạc thú nào nàng mến chuộng

Trong tâm, đều xuất hiện ra ngay?

3. Hỡi nàng Thiên nữ đại oai thần,

Nàng tạo đức gì giữa thế nhân,

Thần lực nàng vì sao rực rỡ,

Dung quang chiếu sáng khắp mười phương?

4. Nàng Thiên nữ ấy hỷ tâm tràn,

Được Mục-liên Tôn giả hỏi han,

Nàng giải đáp ngay phần hạnh nghiệp,

Và đây là kết quả cho nàng:

5. 6. Kiếp xưa sinh ở chốn phàm trần,

Con được làm người giữa thế nhân,

Con gặp Phật-đà vô lậu hoặc,

An nhiên tâm trí, chẳng mê lầm,

Với Ngài, con có lòng thành tín,

Dâng cúng tận tay các món ăn.

7. Vì thế sắc con đẹp thế này,

Và con vinh hiển ở nơi đây,

Bất kỳ lạc thú nào trong da

Yêu chuộng, tức thì xuất hiện ngay.

8. Xin trình Tôn giả đại oai thần

Công đức con làm giữa thế nhân,

Vì thế oai nghi con rực rỡ,

Dung quang chiếu sáng khắp mười phương.

Phẩm II. Cittalatà - Chuyện thứ mười một: Lâu Đài Của Nữ Thí Chủ Thứ Hai

11. (28) Chuyện thứ mười một

LÂU ĐÀI CỦA NỮ THÍ CHỦ THỨ HAI

(Dutiyabhikkhàdàyika-Vimàna)

Chuyện này cũng giống chuyện Lâu đài trước, trừ điểm ở đây đức Thế Tôn trú tại Ràjagaha, và nữ nhân cúng dường cho một Tỷ-kheo vô lậu hoặc, an nhiên tâm trí, chẳng còn si mê.

TỔNG KẾT

Lâu đài Nữ tỳ và Lakhuma, Người cho cơm cháy, Candàli, Phu nhân Khả ái, và Sonadinnà, Uposathà, Niddà, và Suniddà, cùng hai Nữ thí chủ.

Phẩm này được biết qua các chuyện trên.

LÂU ĐÀI NỮ GIỚI: PHẨM HAI

PHẨM ĐẦU ĐỂ PHÚNG TỤNG

Phẩm III. Pàricchattaka - Chuyện thứ nhất: Lâu Đài Huy Hoàng

PHẨM III

PÀRICCHATTAKA

1. (29) Chuyện thứ nhất

LÂU ĐÀI HUY HOÀNG

(Ulàra-Vimàna)

Bấy giờ, bậc Đạo Sư trú tại Ràjagaha, ở Trúc Lâm. Thời ấy ở Ràjagaha trong một gia đình thường cúng dường Tôn giả Mahà-Moggallàna có một thiếu nữ chuyên tâm bố thí và thích thú bố thí.

Tại nhà ấy, các loại thực phẩm cứng và mềm đều được làm sẵn sàng trước buổi ngọ trai chính thức. Thời ấy, cô gái kia thường đem bố thí nửa phần thức ăn mà nàng có trong nhà. Nàng không ăn trừ khi đã bố thí xong.

Ngay cả khi nàng không thấy một vị xứng đáng nhận phần cúng dường, nàng cũng để dành một số thực

phẩm cho đến khi nàng gặp một vị như thế. Nàng cũng bố thí luôn cho đám hành khất nữa.

Bấy giờ mẹ nàng thường hân hoan hạnh phúc tự nhủ: “Con gái ta chuyên tâm bố thí và thích thú bố thí cúng dường”. Rồi bà cho nàng phần ăn gấp đôi. Khi một phần ăn mà nàng nhận đã được phân phát, bà mẹ lại cho nàng phần thứ hai. Nàng cũng tiếp tục phân phát phần ấy.

Cứ vậy với thời gian trôi qua, khi đến tuổi, cha mẹ nàng đem gả nàng cho con trai một gia đình khác cũng ở trong thành phố này. Song gia đình này có tà kiến, không mộ đạo.

Bấy giờ, Tôn giả Mahà-Moggallàna đang lúc đi khất thực từng nhà, dừng lại trước cửa nhà cha chồng của thiếu nữ kia. Khi nàng thấy Tôn giả, lòng đầy thành tín, liền thưa:

- Bạch Tôn giả, xin hãy vào đây.

Nàng mời Tôn giả vào trong, cung kính đảnh lễ và cầm lấy chiếc bánh đã được bà mẹ chồng để dành. Nhưng không thể tìm ra bà, nàng tự nhủ: “Ta sẽ kể với mẹ sau về việc này và làm cho bà hân hoan vì thiện sự của ta”, rồi nàng dâng bánh lên Trưởng lão.

Vị Trưởng lão nói lên tùy hỷ công đức và tiếp tục lên đường. Còn cô gái thưa với mẹ chồng:

- Con đã cúng dường Tôn giả Mahà-Moggallàna chiếc bánh mà mẹ để dành.

Khi nghe nàng nói vậy, bà mẹ chồng kêu lên:

- Con này thật vô phép quá! Mày đã đem cho một Sa-môn đồ vật của ta mà thậm chí cũng không xin phép nữa!

Rồi, bà nói giọng lắp bắp vì bị cơn giận trấn áp và không còn suy nghĩ phải trái, liền chụp cái chày gãy nện túi bụi vào vai cô gái.

Cô gái này thể chất mong manh yếu đuối và thọ mạng sắp chấm dứt, nay bị thương tích trầm trọng gây đau đớn khốc liệt, chỉ trong vòng vài ngày nàng qua đời và được tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba.

Mặc dù nàng đã tạo được nhiều nghiệp lành, việc nàng đã đặc biệt cúng dường Trưởng lão này vẫn là tối thắng hơn cả.

Tôn giả Mahà-Moggallàna du hành lên cõi trời như được tả ở trên, liền hỏi nàng:

1. Đoàn tiên hộ tống thật huy hoàng,

Dung sắc nàng làm sáng thập phương,

Ngọc nữ múa đàn cùng hát xướng,

Tiên đồng trang điểm biết bao chàng.

2. Tiên chúng làm nàng hỷ lạc luôn,

Vây quanh hầu cận thật vinh quang,

Đây Lâu đài của nàng vàng ánh,

Thiên nữ, nàng trông đẹp rỡ ràng.

3. Nàng là bà chủ đám tiên này,

Được hưởng tràn trề lạc thú thay,

Đầy đủ oai thần, dòng quý tộc,

Hân hoan giữa hội chúng như vầy,

Hỡi nàng Thiên nữ, khi ta hỏi,

Hãy nói nghiệp gì tạo quả đây.

Khi được Trưởng lão hỏi như vậy, Thiên nữ đáp:

4. Khi được sinh ra giữa thế nhân,

Con là người ở cõi phàm trần,

Đã làm dâu của gia đình nọ

Yếu kém về đức hạnh bản thân.

5. Giữa người keo kiệt , chẳng tâm thành,

Con có lòng tin, đức hạnh lành,

Trong lúc ngài đang đi khất thực,

Con dâng chiếc bánh tự tay mình.

6. Con đã trình thưa với mẹ chồng,

“Mới đây vừa đến một Sa-môn,

Với Ngài, con có lòng thành tín,

Đem bánh dâng bằng tay của con”.

7. Bà mẹ chồng liền mắng nhiếc con:

“Con dâu thiếu lễ giáo gia môn,

Mày không muốn hỏi xin ta đấy,

Khi muốn cho hành khất dọc đường!”.

8. Rồi mẹ chồng con nổi giận đầy,

Đánh con túi bụi với cây chày,

Trúng vai con đã làm thương tổn,

Con chẳng sống thêm được mấy ngày.

9. Lúc ấy con thân hoại mạng chung,

Tự do, giải thoát cõi trần gian,

Tái sanh hội chúng trời Đao lợi,

Tam thập tam thiên hỷ lạc tràn.

10. Vì thế sắc con đẹp thế này,

Và con vinh hiển ở nơi đây,

Bất kỳ lạc thú nào trong dạ

Yêu chuộng, tức thì xuất hiện ngay.

11. Xin trình Tôn giả đại oan thần

Công đức con làm giữa thế nhân,

Nhờ đấy oai nghi con rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương.