Kinh Tiểu Bộ 2

Phẩm IV. Đại Phẩm - Chuyện Ngạ Quỷ Thảnh Pàtaliputta

11. (46) CHUYỆN NGẠ QUỶ THÀNH PÀTALIPUTTA

(Pàtaliputtapeta)

Bậc Đạo Sư kể chuyện này trong khi đang trú tại Jetavana.

Tương truyền một số đông thương nhân từ Sàvatthi và Pàtaliputta đi thuyền đến Suvannabhumì (Xứ vàng). Ở đó có một người trong bọn họ là một đệ tử tại gia luyến ái một nữ nhân, mắc bệnh và từ trần.

Mặc dù vị ấy đã làm nhiều thiện sự, vị ấy vẫn không được sanh lên thiên giới; nhưng vì luyến ái người yêu, vị ấy tái sanh làm một quỷ thần trong lâu đài giữa đại dương. Ở đấy quỷ thần vẫn giữ tình yêu đối với nữ nhân kia.

Riêng phần nàng đã lên thuyền du hành đến Xứ vàng ấy. Bấy giờ vị quỷ thần muốn chiếm nàng, liền

chận đường đi của chiếc thuyền. Lúc ấy các thương nhân suy nghĩ trong trí: “Này, thế nào đây? Thuyền không đi được nữa!”.

Vì thế họ rút thăm để quyết định số phận mỗi người. Do thần lực, chiếc thăm rớt xuống ba lần trên không ai khác hơn nữ nhân mà quỷ thần đang mong ước.

Chẳng bao lâu sau khi nàng bị thả xuống biển thì chiếc thuyền nhanh chóng tiến lên về hướng Xứ vàng kia. Thế rồi vị phi nhân đem nàng vào lâu đài của mình và hưởng hạnh phúc bên nàng.

Một năm sau, nàng sinh ra bất mãn và cầu xin vị quỷ thần:

- Bao lâu em còn sống ở đây, em sẽ không thể tìm được các cảnh giới khác. Xin tôn ông đưa em về thành Pàtaliputta.

Đáp lời khẩn cầu này, quỷ thần bảo:

1. Nàng đã thấy bao địa ngục rồi,

Các miền súc vật, quỷ và người,

A-tu-la với Thiên thần nữa,

Nàng đã nhận ra nghiệp chín muồi,

Ta sẽ đưa nàng về phố cũ

Bình an, hành thiện sự trên đời.

Nàng hoan hỷ đáp lại:

2. Chàng muốn em an lạc, Dạ-xoa,

Chàng mong em lợi ích sâu xa,

Em xin thực hiện lời chàng dạy,

Chàng đối với em chính đạo sư,

Em đã thấy bao miền địa ngục,

Các miền súc vật, quỷ, người ta,

A-tu-la với Thiên thần nữa,

Em đã nhìn xem nghiệp báo mà.

Em nguyện thi hành nhiều thiện sự

Ngay khi vừa đến chốn quê nhà.

Sau đó vị quỷ thần đem nàng ấy cùng du hành qua không gian; rồi đặt nàng xuống ngay giữa thành Pàtaliputta, và đi về đường cũ. Lập tức thân bằng quyến thuộc của nàng cùng nhiều người khác trông thấy nàng, họ vô cùng hân hoan và nhận xét:

- Chúng ta nghe trước kia nàng đã bị thả xuống biển cả và chết rồi. Thật phước đức quá! Không ngờ nàng được trở về bình an!

Vì thế họ hỏi nàng về mọi chuyện phiêu lưu mạo hiểm kia. Nàng liền kể cho họ nghe tất cả.

Khi trở về, các thương nhân ấy đến Sàvatthi trình sự việc lên bậc Đạo Sư.

Phẩm IV. Đại Phẩm - Chuyện Các Trái Xoài

12. (47) CHUYỆN CÁC TRÁI XOÀI

(Amba)

Bậc Đạo Sư kể chuyện này trong khi đang trú tại Sàvatthi.

Ở Sàvatthi có một gia chủ đã khánh kiệt tài sản. Khi vợ từ trần, vị ấy để con gái duy nhất lại cho một người bạn, rồi vay một số tiền, mua hàng hóa lên đến một trăm đồng Kahàpana và đi buôn bán theo một đoàn lữ hành.

Chẳng bao lâu vị ấy trở lại kinh thành và kiếm thêm năm trăm đồng nữa. Sau đó vị ấy đi về nhà nhưng liền bị bọn cướp tấn công. Các thương nhân chạy trốn đây đó, còn gia chủ này ném các đồng tiền vào bụi cây rồi ẩn mình.

Tuy nhiên bọn đạo tặc kia tìm ra vị ấy và giết đi. Do lòng tham luyến của cải, vị ấy tái sanh làm một ngạ quỷ ngay tại chỗ kia.

Cô con gái nhớ đến người cha quá cố liền cúng cháo gạo trong một cái bình bằng đồng và một số trái xoài dâng đức Thế Tôn, thỉnh cầu Ngài nhận lễ vật như thể do cha nàng cúng vậy. Từ đó ngạ quỷ kia hưởng thọ một lâu đài mỹ lệ.

Về sau, đám thương nhân ấy lại du hành và dừng chân ban đêm ngay đúng chỗ kia, trông thấy vị quỷ thần liền hỏi:

1. Hồ sen ngài có diệu kỳ thay,

Bến nước làm ta phải đắm say

Bờ thật phẳng lì, nhiều nước mát,

Trang hoàng hoa đủ loại như vầy,

Một bầy ong điểm tô đây đó,

Sao ngài được cảnh mỹ hồ này?

2. Đây ngài lại có một vườn xoài

Tuyệt mỹ và sinh quả mọi thời,

Vườn được trang hoàng hoa nở rộ,

Bầy ong điểm xuyết khắp nơi nơi,

Làm sao ngài được lâu đài ấy

Xin nói cho ta biết hỡi ngài?

Quỷ thần:

3. Con gái ta làm lễ cúng dâng

Cháo hoa, xoài chín, nước trong ngần,

Chính vì việc ấy nên ta được

Hưởng bóng cây êm mát tuyệt trần.

Sau đó vị quỷ thần đưa cho họ năm trăm đồng tiền Kahàpana ấy và bảo:

- Hãy lấy một nửa số tiền đây và sau khi giải thích phần tiền kiếm được này của tôi, hãy giao nó cho con gái tôi rồi dặn: ‘‘Hãy sống cho đầy đủ sung sướng’’.

Đúng thời, đám thương nhân trở lại Sàvatthi, kể chuyện này với cô gái ấy, rồi đặt vào tay nàng đầy đủ số tiền mà cha nàng đã cho nàng. Nàng bèn đưa số tiền ấy giao cha nuôi. Nhưng ông trả lại hết cho nàng và bảo:

- Số tiền này không thuộc về ai cả trừ con.

Rồi ông cưới nàng về làm vợ người con trai trưởng của ông. Theo thời gian, nàng sinh được một trai và nàng thường hát ru con với bài ca này:

4. Nhìn phước báo ngay ở cõi trần

Do dâng lễ vật, tự điều thân.

Xưa ta tỳ nữ nhà danh giá,

Nay được làm dâu, nữ chủ nhân.

Rồi một hôm, bậc Đạo Sư nhận xét nàng đã thuần

thục trong tri thức, liền phóng một hình ảnh đầy đủ hào quang ngay trước mặt nàng và xuất hiện toàn thân.

Vào dịp này, Ngài ngâm vần kệ:

5. Các bậc chánh chân thường nhiếp phục

Những điều bất lạc bằng hân hoan,

Những điều thù oán bằng từ ái,

Nhiếp phục khổ đau với lạc an.

Phẩm IV. Đại Phẩm - Chuyện Trục Xe Và Cây Gỗ

13. (48) CHUYỆN TRỤC XE VÀ CÂY GỖ

(Akkharukkha)

Trong khi bậc Đạo Sư đang trú tại Sàvatthi, một đệ tử tại gia chất đầy hàng hóa lên xe và đi Videha (Vi-đề-ha) để buôn bán.

Khi đã đặt hàng xuống đó, vị ấy chất đầy đoàn xe số hàng hóa mới đem về và lên đường trở lại Sàvatthi.

Trong khi đang đi giữa rừng, cái trục của một chiếc xe bị gãy. Bấy giờ có một người đang muốn tìm cây gỗ, liền đem rìu lớn. rìu nhỏ đi ra khỏi làng. Khi đang đi quanh trong rừng, kẻ ấy đến nơi kia và thấy vị đệ tử tại gia đang buồn khổ vì trục xe bị gãy. Y thấy thương xót người này, liền đi đẵn cây xuống, và sau khi làm xong một trục xe vững chắc, y ráp cái trục vào xe ấy mà không lấy từ kẻ kia tiền phí tổn gì cả.

Nhưng về sau, y từ trần và tái sanh ngay chỗ này trong khi rừng làm một địa thần.

Khi suy xét hạnh nghiệp của mình, vị địa thần đến nhà người đệ tử tại gia ấy vào ban đêm, đứng ngay cửa lớn và ngâm kệ này:

Vật gì mà kẻ ấy đem cho,

Không chỉ trở thành như vật xưa,

Vậy hãy cứ phân chia tặng vật,

Nhờ đem cho, kẻ ấy đi qua

Cả hai thế giới, và do đó

Kẻ ấy đi lên. Hãy tiến tu!

Khi trở lại Sàvatthi,vị thương nhân trình chuyện này lên bậc Đạo Sư.

Phẩm IV. Đại Phẩm - Chuyện Thu Góp Tài Sản

14. (49) CHUYỆN THU GÓP TÀI SẢN

(Bhogasamharana)

Trong lúc đức Thế Tôn đang trú tại Trúc Lâm, bốn nữ nhân tại Vương Xá dùng nhiều phương tiện gian dối buôn bán sữa lạc, mật ong, dầu mè, ngũ cốc và nhiều thực phẩm khác.

Suốt đời họ chỉ lo thu góp của cải một cách ngu si, và vì vậy sau khi chết, họ tái sanh làm bầy nữ ngạ quỷ trong ống cống ngoại thành.

Ban đêm bầy ngạ quỷ chịu mọi thống khổ ngập tràn, thường đi quanh quẩn vừa thét lên những tiếng khủng khiếp vang dậy, vừa than khóc:

1. Ta đã góp thu lắm bạc vàng

Công bằng cùng với chẳng công bằng

Khi người khác hưởng bao tài vật,

Phần chúng ta nay thật thảm thương.

Khi dân chúng nghe chuyện này, họ vô cùng kinh

hoảng và sáng hôm sau liền đem nhiều lễ vật cúng dường đến hầu cận đức Thế Tôn rồi trình lên Ngài những tiếng hét kia. Ngài lại ngâm vần kệ của bầy ngạ quỷ và kể chuyện chúng đã sống đời trước ra sao.

Phẩm IV. Đại Phẩm - Chuyện Các Nam Tử Của Nhà Triệu Phú

15. (50) CHUYỆN CÁC NAM TỬ CỦA NHÀ TRIỆU PHÚ

(Setthiputta)

Bấy giờ đức Thế Tôn đang trú tại Jetàvana (Kỳ Viên) ở Sàvatthi (Xá-vệ).

Thời ấy, một hôm Đại vương Pasenadi (Ba-tư-nặc) của nước Kosala (Kiều-tát-la) phục sức lộng lẫy ngự trên mình voi với vẻ oai nghi đầy quyền lực. Nhà vua thấy trên thượng lầu của một nhà kia có một nữ nhân đang nhìn xuống, trông diễm lệ như một Thiên nữ.

Lòng nhà vua đâm ra mê mẩn vì trí nhà vua vốn buông lung khó kiềm chế được. Vì thế nhà vua ra hiệu cho một người ngồi kế sau mình. Và mọi việc được thực hiện giống như trong Chuyện Ngạ Quỷ Ambasakkhara, nhưng có điểm khác biệt này.

Ở đây, người đàn ông ấy thực ra đã đến nơi trước khi hoàng hôn, nhưng cổng thành đã đóng. Vì thế, y

buộc vào cột trụ của cổng thành gói đất đỏ và bó sen xanh mà y đã mang về và đi vào Kỳ Viên.

Bấy giờ trong lúc đang an giấc, giữa canh khuya, nhà vua nghe bốn vần này: ‘ ‘‘Sa, na, du và so’’ được thét vang một cách đau đớn.

Tương truyền đây là bốn vần đầu của bốn câu kệ do bốn con trai một vị triệu phú thành Xá-vệ thốt ra. Vào thời hoa niên họ đã tham đắm dục lạc và đi với vợ nhiều người khác, tạo nên điều thất đức. Khi từ trần, họ tái sanh vào Địa ngục Chảo sắt gần kinh thành ấy.

Nhà vua vô cùng kinh hãi, và rạng ngày hôm sau liền kể cho vị tế sư nghe sự việc đã xảy ra. Vị ấy đang mong kiếm một số lợi nhuận, bèn thưa:

- Tâu Đại vương, than ôi, một đại họa xảy ra. Xin Đại vương cử hành tế lễ đầy đủ bốn phần.

Nhà vua truyền lệnh thi hành việc này.

Khi hoàng hậu Mallikà (Mạt-lợi) nghe chuyện, liền thưa với nhà vua:

- Tâu Đại vương, tại sao vì nghe lời của một Bà-la-môn, Đại vương lại muốn làm một việc gây tổn thương và sát hại nhiều sanh vật như vậy? Nay Đại vương nên

tham kiến đức Thế Tôn là bậc Minh Hạnh vô song và khi Ngài giải thích ra sao thì Đại vương phải làm theo như vậy.

Sau đó vị Đại vương đến tham kiến bậc Đạo Sư và trình Ngài sự việc trên. Đức Thế Tôn bảo:

- Thưa Đại vương, Đại vương sẽ không gặp nguy hiểm nào vì việc ấy cả.

Rồi Ngài kể chuyện ngay từ đầu về tiếng thét của những người tái sanh vào địa ngục Lohakumbhi (Chảo sắt). Sau đó Ngài đọc cho nhà vua nghe đầy đủ các vần kệ mà chúng đã bắt đầu thốt ra:

1-2. Với người trong ngục bị hành thân

Suốt cả thời gian sáu vạn năm,

Việc ấy khi nào thì chấm dứt?

- Sẽ không chấm dứt. Chẳng sau cùng.

Bao giờ chấm dứt? - Không nhìn thấy,

Quả bạn và ta phạm lỗi lầm.

3. Chúng ta đang phải sống đau thương

Vì chúng ta không biết cúng dường

Những vật cần cho khi có sẵn,

Ta không tạo chỗ trú an toàn.

4. Quả thật khi từ biệt chốn đây

Được làm người ở cõi đời này,

Ta nguyền hào phóng, chuyên trì giới,

Ta quyết làm nhiều thiện sự ngay.

Khi bậc Đạo Sư ngâm các vần kệ xong, Ngài thuyết pháp đầy đủ chi tiết. Lúc kết thúc bài giảng, người đàn ông đã đi tìm đất đỏ và hoa sen ấy được an trú vào Sơ quả Dự Lưu. Còn nhà vua, lòng đầy xúc động, liền bỏ tham đắm vợ người khác và hài lòng với vợ của mình.

Phẩm IV. Đại Phẩm - Chuyện Sáu Vạn Cái Búa

16. (51) CHUYỆN SÁU VẠN CÁI BÚA

(Satthikùtasahassa)

Bậc Đạo Sư kể chuyện này trong lúc đang trú tại Trúc Lâm.

Ngày xưa trong thành Ba-la-nại, có một người què giỏi nghề ném đá. Chuyện này là Chuyện Tiền Thân Sàlittaka số 107, phần chính được kể qua các vần kệ.

Thế rồi một hôm Tôn giả Mahà-Moggallàna đang đi xuống từ núi Linh Thứu, Tôn giả nhìn thấy ngạ quỷ này và hỏi:

1. Tại sao ngươi cứ chạy xoay vần

Như chú nai đi lạc phát cuồng,

Chắc chắn ngày xưa gây ác nghiệp

Ngươi nghĩ thế nào việc ấy chăng?

Ngạ quỷ đáp:

2. Tôn giả, con là ngạ quỷ nhân,

Thần dân khốn khổ Dạ-ma quân,

Vì con đã phạm hành vi ác,

Con đến cõi ma đói ẩn thân.

3. Sáu mươi ngàn chiếc búa vừa tròn

Bổ xuống đầu con, chẻ sọ con.

Trưởng lão hỏi tiếp:

4. Ngày xưa đã phạm ác hành gì

Do khẩu, ý, thân đã thực thi,

Vì nghiệp quả nào ngươi đã tạo,

Từ đời này đến cõi âm ty.

5. Sáu mươi ngàn chiếc búa liên hồi

Bổ xuống đầu ngươi, chẻ sọ ngươi!

Ngạ quỷ:

6. Ngày xưa con thấy Su-net-ta

Hoàn thiện các căn, một Phật gia

Vừa đến gốc cây ngồi tĩnh tọa

An nhiên thiền định, chẳng âu lo

7. Con ném ngài bằng cục đá vôi

Làm tan vỡ cả chiếc đầu ngài

Vì hành vi ấy ngày xưa phạm

Con phải chịu đau khổ thật dài

8.Sáu mươi ngàn chiếc búa thật dài

Bổ xuống đầu con, chẻ sọ con

Khi nghe vậy, vị Trưởng lão giải thích

9.Vì Chánh pháp này hỡi ác nhân

Sáu mươi ngàn chiếc búa xoay vần

Giờ đây đánh xuống đầu ngươi mãi

Chẻ nát đầu ngươi sáu vạn lần