Một Số Vấn Đề Giới Luật

12. Thể Thức Sám Hối Các Tội

12. THỂ THỨC SÁM HỐI CÁC TỘI

Tăng đoàn đệ tử của Phật gồm có 5 chúng, mà 2 chúng lớn là Tỳ-kheo và Tỳ-kheo-ni có trách nhiệm giữ gìn giềng mối kỷ cương của Đạo và đảm nhận sứ mệnh hoằng dương chánh pháp. Hai bộ phận này thường sống theo tập thể tại các tu viện trong tinh thần thanh tịnh và hòa hợp, lấy giới luật làm trung tâm. Và giới luật mà họ tuân thủ gồm có Ngũ thiên và Thất tụ.

Ngũ thiên là: 1. Ba-la-di

2. Tăng tàn

3. Ba-dật-đề.

4. Đề-xá-ni.

5. Đột-cát-la

Còn Thất tụ thì sau hai thiên 1 và 2 thêm thiên Thâu-lan-giá, và thiên thứ 5 Đột-cát-la chia làm 2 cột là: Ác tác và Ác thuyết.

Tăng-già tại Việt Nam hiện nay bao gồm 2 hệ phái: Nam Tông và Bắc Tông. Nam Tôn tuân thủ luật Thượng tọa bộ Pàli. Tỳ-kheo có 227 giới; Tỳ-kheo-ni có 311 giới; nhưng Tỳ-kheo-ni đã bị thất truyền. Bắc Tông tuân thủ luật Tứ Phần thuộc Đàm-vô-đức-bộ. Tỳ-kheo có 250 giới,

Tỳ-kheo-ni có 348 giới. Nếu Tăng Ni sống với tập thể giữ gìn giới Luật thanh tịnh, đó là điều rất lý tưởng, là dấu hiệu đạo pháp hưng thịnh. Tuy nhiên, thỉnh thoảng một vài cá nhân vì nghiệp lực trói buộc, hoặc vì sơ suất mà phạm giới khiến cho bản thân bất an, công phu thoái hóa, dẫn đến tình trạng Tăng đoàn bất hòa, thiếu sự thanh tịnh, thanh danh của Thánh chúng bị tổn thương. Để khắc phục tình trạng không hay ấy, giới pháp đã quy định những thể thức sám hối đối với các tội đã phạm.

Toàn bộ giới pháp gồm 5 thiên hay 7 tụ, nhưng khi vi phạm thì chỉ bao gồm vào 6 khoản như sau:

1. Ba-la-di.

2. Tăng tàn.

3. Thâu-lan-giá.

4. Ba-dật-đề

5. Đề-xá-ni.

6. Đột-cát-la.

Sau đây, người viết xin tuần tự trình bày về thể thức sám hối các khoản tội kể trên.

1. Thể thức sám hối tội Ba-la-di:

Tiếng Phạn Pàràjika, được phiên âm là Ba-la-di, Hán dịch là đoạn đầu (bị chặt đức đầu) hay Tha thắng (bị ma quân đánh bại). Ba-la-di gồm có 4 giới; Giới âm; giới trộm cắp; giới sát nhân; giới đại vọng ngữ, thuộc về tánh giới.

Trong 4 giới trên, ngoại trừ phạm tội giết người thì không thể sám hối, còn phạm các giới khác đều có phương pháp sám hối. Người phạm tội này phải sám hối suốt đời, và không thể phục hồi phẩm chất Tỳ-kheo như cũ, không

thể đạt được Thánh quả trong đời này, nhưng có thể chuyển được khổ báo nặng nơi cõi địa ngục thành quả báo nhẹ trong hiện tại. Tỳ-kheo phạm tội Ba-la-di nếu không sám hối sẽ đày vào địa ngục Diễm Nhiệt, chịu khổ báo 16.000 năm, tính theo thời gian của cõi trời Tha Hóa, tức là 9.216.000.000 năm tính theo cõi người.

Cách xử lý tội này có 3 trường hợp:

a/ Phạm tội mà che giấu:

Nếu Tỳ-kheo phạm tội Ba-la-di mà che giấu, sau đó được Ta9ng phát hiện thì Tăng sẽ làm Yết-ma ban cho thầy ấy pháp Ức niệm (nhớ lại sự phạm tội của mình). Khi thầy ấy xác nhận tội trạng, Tăng sẽ tập hợp, bạch tứ Yết-ma cho pháp diệt tẫn (đuổi hẳn ra khỏi Tăng đoàn). Khi Yết-ma xong, vị Thiền chủ gọi vào an ủi, khuyến khích thầy ấy tìm nơi thanh vắng ngày đêm nỗ lực trì tụng kinh chú, lễ bái, sám hối v.v…

b/ Phạm tội mà pháp lồ (bày tỏ):

Nếu Tỳ-kheo nào phạm tội Ba-la-di, ngoại trừ tội giết người, mà có tâm tàm quí, hối hận, quyết chí sữa chữa, bạch với Tăng chúng ngay sau khi phạm, thì Tăng chúng sẽ tập hợp ít nhất là 20 Tỳ-kheo, bạch tứ Yết-ma (một lần bạch, 3 lần biểu quyết) ban cho vị ấy pháp Học hối Ba-la-di hay Dữ học Ba-la-di. Đồng thời ban cho 35 pháp Tùy thuận bắt phải tuân thủ suốt đời. Ba mươi lăm pháp này được chia làm bảy nhóm, mỗi nhóm làm 5 pháp (*). Ngoài ra vị này còn phải chấp hành một số chế tài như sau:

———

(*) Xem Trùng Trị Tỳ-ni Sự Nghĩa Tập Yếu và Huyền Ty.

- Khi Tăng Bố-tát, vị này đến dự hay không đến dự Tăng chúng không phạm tội Biệt chúng (nghĩa là được xem như là một Tỳ-khoe dự thính chứ không chính thức).

- Vị này chỉ được phép tham dự hai pháp Yết-ma Bố-tát và Tự tứ, nhưng không được tính vào túc số của Tăng, ngoài ra các Yết-ma khác đều không được tham dự.

- Trong các dịp hội họp, vị này phải ngồi sau tất cả các Tỳ-kheo và trước tất cả Sa-di.

c/. Tái phạm:

Nếu vị này tái phạm cũ hay phạm bất cứ giới Ba-la-di nào khác, Tăng sẽ tập hợp bạch Tứ Yết-ma, cho pháp Diệt tẫn. Sau khi Tăng làm Yết-ma xong, bảo vị này để lại y, bát và rời khỏi trú xứ.

2. Thể thức sám hối tội Tăng tàn:

Chữ Phạn Sanghàvasena, được phiên âm là Tăng-già-bà-thi-sa, Hán dịch là Tăng tàn. Nghĩa là người phạm tội này như người bị trọng thương tàn khuyết, nhưng nhờ uy đức của chúng Tăng mà có thể chữa lành. Ai phạm tội này nếu không sám hối sẽ đọa vào địa ngục Đại khiếu hoán (kêu la dữ dội), chịu khổ báo 8.000 năm theo thời gian của họa trời Hóa Lạc, tức là 2.304.000.000 năm theo thời gian của cõi người. Người phạm tội này thường rơi vào một trong ba trường hợp, tùy mỗi trường hợp mà có cách xử lý riêng, và biện pháp xử lý giữa Tăng và Ni có nhiều điểm không giống nhau.

A. Phạm tội mà phát lồ:

Trước hết nói về Tỳ-kheo.

Nếu Tỳ-kheo nào phạm tội Tăng tàn mà thành khẩu phát lồ ngay sau khi phạm, thì Tăng sẽ tập hợp ít nhất là 4 Tỳ-kheo cho pháp Yết-ma Ma-na-đỏa, và bắt thi hành trong vòng 6 ngày đêm. Ma-na-đỏa là từ phiên âm của tiếng Phạn Mànàpya, Hán dịch là Duyệt-chúng-ý, nghĩa là làm cho tâm ý của chúng Tăng vui vẻ. Trong thời gian thi hành pháp Ma-na-đỏa, vị Tỳ-kheo này phải tuân thủ 35 pháp Tùy thuận như người Học hối Ba-la-di, đồng thời phải thực hiện 7 pháp hỗ trợ khác. (*)

Sau sáu hôm thi hành pháp Ma-na-đỏa nghiêm chỉnh, vị này sẽ đến xin Tăng cho mình pháp Yết-ma xuất tội (giải tội). Sau khi xem xét, nếu thấy thầy không vi phạm điều gì, tăng sẽ tập hợp ít nhất là 20 Tỳ-kheo, cho thầy pháp Yết-ma xuất tội. Sau khi được xuất tội, các biện pháp chế tài đều giải tỏa, vị này sẽ phục hồi đầy đủ phẩm chất của Tỳ-kheo, và trở lại sinh hoạt với chúng Tăng như một Tỳ-kheo thanh tịnh.

Trường hợp Tỳ-kheo phạm tội Tăng-tàn, thì hai bộ Tăng Ni phải tập hợp mỗi bên ít nhất 4 vị, làm Yết-ma cho pháp Ma-na-đỏa, bắt thi hành trong 15 ngày giữa hai bộ Tăng và Ni, và phải tuân thủ các biện pháp chế tài như trên đã nói. Sau khi thi hành pháp Ma-na-đỏa nghiêm chỉnh, vị này có thể đến hai bộ Tăng, Ni xin pháp Yết-ma xuất tội. Hai chúng sẽ cứu xét, nếu thấy không vi phạm đều gì, sẽ tập hợp 40 vị, mỗi bên 20 người, cho pháp Yết-ma xuất tội. Sau khi được xuất tội, vị này sẽ phục hồi phẩm chất Tỳ-kheo-ni, trở lại sinh hoạt bình thường với Ni chúng.

———

(*) Xem Giáo trình Luật học, Thích Phước Sơn.

B. Phạm tội mà che giấu:

Nếu Tỳ-kheo phạm tội Tăng-tàn mà che giấu, sau đó Tăng phát hiện, thì Tăng sẽ tập hợp ít nhất là 4 Tỳ-kheo, làm phép Yết-ma Biệt trú để trị phạt số ngày đã che giấu của vị ấy. Biệt trú nghĩa là ở phòng riêng, nhưng sinh hoạt chung với chúng Tăng, và phải chấp hành mọi việc nhọc nhằn mà Tăng chúng phân công. Đồng thời phải tuân thủ 35 pháp Tùy thuận và 8 pháp hỗ trợ(*)

Người phạm tội Tăng-tàn mà không phát lồ rồi cùng tham dự các sinh hoạt với chúng Tăng như Bố-tát, Tự tứ v.v…, thì sẽ mắc thêm một hoặc nhiều tội nữa trong số 12 tiểu tội tùng sinh. (**)

Sau khi thi hành pháp Biệt trú xong, không vi phạm điều gì, Tăng sẽ cho pháp Ma-na-đỏa và sau đó cho pháp xuất tội, như trên đã nói.

Trường hợp Tỳ-kheo-ni phạm tội Tăng tàn, dù có che giấu cũng không cho pháp Biệt trú, mà chỉ cho pháp Ma-na-đỏa rồi cho pháp xuất tội như trên đã nói. Vì nếu Tỳ-kheo- ở phòng riêng sẽ gặp nhiều bất tiện- căn cứ vào thời điểm Phật chế giới.

C. Trường hợp tái phạm

Sự tái phạm tội này có thể xảy ra vào 2 đợt:

1) Tái phạm trong lúc hành Biệt trú.

2) Tái phạm trong lúc hành Ma-na-đỏa.

———

(*) Xem Giáo trình Luật học, Thích Phước Sơn.

(**) Xem Tứ Phần Giới Bổn Như Thích, Tỳ-kheo Thích Hành Trụ dịch, S.1967, tr 246.

1) Tái phạm trong lúc hành Biệt trú:

Người đang hành Biệt trú mà tái phạm thì có thể rơi vào một trong hai trường hợp: a/ Phát lồ ngay sau khi phạm. b/. Che giấu.

a/ Phát lồ ngay sau khi phạm.

Nếu tái phạm mà phát lồ ngay trong ngày ấy thì Tăng sẽ cho tiếp tục hành số ngày Biệt trú còn dang dở cho đến hết, rồi cho pháp Yết-ma Ma-na-đỏa.

b/. Che giấu.

Nếu khi đang hành Biệt trú mà tái phạm rồi che giấu, sau đó bị phát hiện, thì số ngày đã hành Biệt trú của tội trước coi như bị hủy bỏ. Do đó phải hành lại toàn bộ số ngày của tội trước cộng với số ngày che giấu sau khi tái phạm. Trường hợp này gọi là “Hoại phú tàng bản nhật trị”.

2) Tái phạm trong lúc hành Ma-na-đỏa:

Nếu đang hành Ma-na-đỏa mà tái phạm thì có thể dẫn đến một trong hai trường hợp: a/ Phát lồ ngay sau khi phạm. b/. Che giấu.

a/ Phát lồ ngay sau khi phạm: Trường hợp này Tăng sẽ cho thi hành 6 ngày Ma-na-đỏa của tội tái phạm, cộng với số ngày còn lại của tội trước.

b/. Che giấu: Nếu tái phạm mà che giấu, sau đó bị phát hiện, thì Tăng sẽ bắt đình chỉ pháp Ma-na-đỏa, cho pháp Yết-ma phú tàng, phạt Biệt trú số ngày đã che giấu. Sau khi thi hành Biệt trú xong, Tăng sẽ bắt hành 6 ngày Ma-na-đỏa của tội tái phạm, cộng với toàn bộ 6 ngày Ma-na-đỏa của tội trước, thành 12 ngày Ma-na-đỏa. Đây gọi là “Hoại Ma-na-đỏa bản nhật trị”.

Sau khi hoàn thành xong pháp Ma-na-đỏa một cách nghiêm chỉnh, sẽ xin Tăng cho pháp Yết-ma xuất tội.

Tuy nhiên, Căn Bản Tát-bà-đa Bộ Luật Nhiếp, quyển 4 nói: “Có 6 hạng người khi phạm tội Chúng giáo (tức Tăng tàn) chỉ cần sám hối với một Tỳ-kheo thì tội được tiêu trừ:

1/ Người chuyên trì tạng Kinh.

2/ Người chuyên trì tạng Luật.

3/ Người chuyên trì tạng Luận.

4/ Người cả hổ thẹn.

5/ Vị Thượng tọa cao tuổi nhất trong chúng.

6/ Người có phước đức lớn”.

Thiết nghĩ đây là một quan điểm xử lý tương đối khá thoáng, xin nêu ra đây để tiện bề tham khảo.

3. Thể thức sám hối tội Thâu-lan-giá

Thâu-lan-giá là phiên âm của tiếng Pàli Thullaccaya, Hán dịch là Đại tướng thiện đạo, nghĩa là gây trở ngại lớn cho con đường hạnh thiện.

Tội này do phạm hai tội Ba-la-di và Tăng tàn chưa đầy đủ mà cấu thành, được chia thành 2 loại: Độc đầu và Tùng sinh; đồng thời mỗi loại được chia thành 3 bậc là Thượng phẩm, Trung phẩm và Hạ phẩm.

Tỳ-kheo nào phạm tội Thâu-lan-giá mà che giấu, rồi tham dự các sinh hoạt của chúng Tăng thì sẽ phạm thêm một số tiểu tội Tùng sinh như đã nói ở trên.

Người phạm tội Thâu-lan-giá, nếu không sám hối sẽ đọa vào địa ngục Khiến hoán, chịu khổ báo 4.000 năm theo thời gian của cõi trời Đâu Suất, tương đương với 576.000.000 năm của cõi nhân gian.

Số người thụ sám hối cho tội này như sau:

- Thượng phẩm sám hối với 20 Tỳ-kheo.

- Trung phẩm sám hối với 4 hoặc 3 Tỳ-kheo.

- Hạ phẩm sám hối với 1 Tỳ-kheo.

Người phạm tội này khi sám hối đúng pháp sẽ phục hồi lại bản thể thanh tịnh của Tỳ-kheo.

4. Thể thức sám hối tội Ba-dật-đề

Ba-dật-đề là từ phiên âm của chữ Phạn Pàyattika, Hán dịch là đơn đọa, nghĩa là bị đọa lạc.

Khoản tội này bao gồm cả hai là Ni-tát-kỳ-ba-dật-đề và Ba-dật-đề, tức Xả đọa và Đơn đọa.

Nếu người nào phạm tội xả đọa phải sám hối với 3 Tỳ-kheo trở lên. Nếu phạm Đơn đọa phải sám hối với một Tỳ-kheo. Sau khi sám hối đúng pháp vị ấy sẽ phục hồi nguyên vị phẩm chất của một Tỳ-kheo thanh tịnh. Người phạm tội này nếu chưa sám hối mà sinh hoạt với Tăng chúng trải qua một thời gian lâu, sẽ phạm thêm nhiều tội trong khoản 12 tiểu tội Tùng sinh. Hơn nữa, phạm tội này nếu không sám hối sẽ đạo vào địa ngục Chúng hợp, chịu khổ báo 2.000 năm, tính theo thời gian của cõi trời Diệm-ma, tương đương với 144.000.000 năm của cõi nhân gian.

5. Thể thức sám hối tội Hối quá

Chữ Pàli Patidesaniya, phiên âm là Ba-la-đề-đề-xá-ni, nói gọn là Đề-xá-ni, Hán dịch là Hướng bỉ hối hay Hối quá. Tội này liên quan đến vấn đề ẩm thực. Tỳ-kheo gồm 4 giới, Tỳ-kheo-ni gồm 8 giới. Tội này không nghiêm trọng lắm. Vị nào sau khi phạm tội do việc ăn uống liền

hướng đến một Tỳ-kheo khác nói lời hối lỗi, thì hết tội, nên gọi là Hướng bỉ hối. Tuy nhiên, nếu ai phạm tội này mà không sám hối thì sẽ đọa vào địa ngục Hắc thằng, chịu khổ báo 1.000 năm theo thời gian của cõi trời Đao Lợi, tương đương với 36.000.000 năm của cõi nhân gian.

6. Thể thức sám hối của tội Đột-cát-la

Đột-cát-la là từ phiên âm của chữ Pà li Dukkata, Hán dịch là Ác-tác, nghĩa là hành vi xấu. Tội này thuộc về oai nghi, là tội nhẹ nhất trong các khoản tội. Người nào phạm tội này, nếu là cố ý, phải sám hối với một Tỳ-kheo. Nếu vô tình phạm, chỉ cần tự trách tâm sám hối là hết tội và phục hồi lại phẩm chất của Tỳ-kheo. Tuy nhiên, theo luật ghi nhận, người nào phạm tội này mà không sám hối, sẽ đọa vào địa ngục Đẳng hoạt, chịu khổ báo 500 năm tính theo cõi trời Tứ Thiên Vương, tương đương với 9.000.000 năm của cõi nhân gian.

Ý nghĩa sám hối:

Luật văn từng nói: “Thọ giới hữu hà nan, nan giả chung thân trì tịnh giới” (Thọ giới đâu có khó, cái khó là suốt đời giữ được tịnh giới). Bởi vì chúng ta sinh ra đời, ai mà không có lỗi, ai mà không có tội! Mà đã có tội thì phải

nỗ lực sửa đổi để trở nên người tốt, như Cổ đức từng dạy: “Kỳ hữu tằng hành ác sự, hậu tự cải hối, cửu cửu tất hoạch kiết khánh; sở vị chuyển họa vi phúc dã” (Nếu có kẻ từng làm điều ác, sau đó quyết tâm sửa đổi, thì dần dần sẽ được tốt lành; đó tức là đổi họa thành phúc vậy). Thế nên ta không sợ người phạm tội mà chỉ ngại người không chịu sửa lỗi. Và để khích lệ những người lỡ phạm tội, người xưa bảo: “Ở đời có hai hạng người đáng quí: Người không bao giờ phạm lỗi và người phạm lỗi mà biết ăn năn hối cải”. Hễ biết hối cải thình hoàn cảnh sẽ thay đổi, bản thân sẽ được thăng hoa; như Kinh Luật Dị Tướng đã khẳng định: “Tiền tâm tác ác như vân phú nhật, hậu tâm khỏi thiện như cự tiêu ám” (Tâm trước làm điều ác như vầng mây che khuất mặt trời, tâm sau khởi niệm thiện như ánh đuốc xua tan bóng tối). Vậy thì đã rõ, tội hay phúc, thiện hay ác, tốt hay xấu đều do ta cả: “Chỉ có ta làm cho ta ô nhiễm, chỉ có ta làm cho ta trong sạch, không ai ngoài ta có thể làm cho ta nhiễm ô hay trong sạch” (50)

Lợi ích sám hối:

Trên đây là ý nghĩa của sự sám hối. Thế còn ích lợi của sám hối thì ta thấy hiện rõ trên hai phương diện: Đối với cá nhân và đối với Tăng bảo

Một tu sĩ khi phạm tội thì thường cảm thấy mặc cảm tội lỗi, tâm hồn ray rứt, bất an; nhưng khi đã chí thành thống thiết, quyết tâm sửa chữa, sám hối đúng pháp, thì mọi mặc cảm sẽ được xóa tan, không còn hổ thẹn với chính mình và áy náy với tha nhân. Do đó, tâm trí trở nên

———

(50) Kinh Trung Bộ.

an tịnh, dễ chịu, sống vui vẻ, nhờ vậy mà có đủ nghị lực tu tập, để tăng trưởng trí tuệ và thành tựu định lực. Đó là lợi ích đối với cá nhân.

Khi một vị tăng phạm lỗi mà thành tâm sám hối với Tăng chúng, thì chúng Tăng sẽ cảm kích, sẵn sàng mở lượng hỉ xả, biểu lộ sự khoan dung, nhìn vị ấy với cặp mắt thiện cảm và ái kính. Do đó, tăng đoàn sẽ tạo được bầu không khí thanh tịnh và hòa hợp. Mà thanh tịnh và hòa hợp vốn là bản thể của tăng, nhờ thế tăng mới thể hiện được địa vị tăng bảo, làm chổ dựa tinh thần cho bốn chúng đệ tử của Phật và là phước điền cho cõi trời người. Chúng ta đều biết rằng, khi nói đến tăng thì không phải là nói đến cá nhân một tăng sĩ nào, mà là nói đến tập thể, tức là tăng đoàn. Do đó, mọi thành viên của tăng đoàn đều có trách nhiệm liên đới với nhau rất mật thiết, cho nên tục ngữ ta có câu: “Ăn cơm có canh, tu hành có bạn”, và Tổ Qui Sơn cũng bảo: “sinh ngã giả phụ mẩu, thành ngã giả bằng hữu” (sinh ra ta là cha mẹ, làm cho ta thành tựu là bạn bè).

Mỗi tăng sĩ sống trong sạch, có trách nhiệm là điều kiện cần thiết để tạo nên uy tín của Tăng-già, có uy tín là điều kiện tối yếu để quang hưng Tam Bảo.

Trên đây người viết đã trình bày đôi nét về thể thức sám hối các tội thuộc về giới pháp của Tỳ-kheo và Tỳ-kheo ni, chứ không phải trình bày về phương pháp sám hối chung chung. Hình như lâu nay, Tăng, Ni nào có điều gì vấp váp hay gặp phải những sự rắc rối thì thường tự

mình cố gắng xoay xở để vượt qua những khó khăn mà ít khi được sự hỗ trợ tinh thần đắc lực của tăng đoàn qua các pháp Yết-Ma và sám hối. thiết nghĩ, Nếu tăng chúng thường xuyên thực hiện các pháp Yết-Ma, sám hối như thời Phật còn tại thế, thì có thể đã chấn chỉnh được nhiều sự lỉnh kỉnh và lệch lạc của một số cá nhân, nhờ đó mà thanh danh của thánh chúng được tỏa sáng sẽ tạo tiền đề cho sự hưng long của Đạo pháp, và do đó Đạo pháp xứng đáng là nơi quy ngưỡng cho những tâm hồn đang chơi vơi, hụt hẫng giữa thế giới có quá nhiều biến động và kinh hoảng như chúng ta đã từng chứng kiến.

13. Phương Pháp Diệt Tránh

13. PHƯƠNG PHÁP DIỆT TRÁNH

Sinh mệnh của Phật giáo chính là Giới luật còn yếu tính của Tăng già là thanh tịnh và hòa hợp. Do vậy, một khi tăng chúng có sự tranh chấp đưa đến bất hòa thì tăng phải vận dụng bảy phương pháp Diệt Tránh để xử lý, hầu duy trì một đời sống thanh tịnh và thánh thiện trong nội bộ Tăng đoàn

I. NHỮNG NGUYÊN NHÂN GÂY RA TRANH CÃI :

Trong hàng ngủ những người xuất gia đôi khi phát sinh những sự xung đột đưa đến bất hòa thường là do cá nhân tranh chấp với cá nhân, cá nhân tranh chấp với tập thể, tập thể tranh chấp với tập thể. Căn nguyên của mọi sự tranh chấp là do tố giác về vấn đề pháp giới, phá kiến, phá oai nghi. Nguyên nhân phát sinh của sự rắc rối ấy tuy rất phức tạp nhưng tựu trung có thể bao gồm trong bốn nguyên nhân chính sau đây: 1/ngôn tránh; 2/mích tránh; 3/phạm tránh; 4/sự tránh.

1/Ngôn tránh: khi Tỳ-kheo tranh luận với Tỳ-kheo liên quan đến 18 vấn đề như : việc đó đúng pháp hay phi pháp, đúng luật hay phi luật, do Phật chế hay không do Phật chế v…v.. rồi gây nên xung đột bất hòa giữa đôi bên đó gọi là ngôn tránh.

2 /Mích tránh: nếu Tỳ-kheo này cử tội Tỳ-kheo khác về 3 phương diện pháp giới, pháp kiến, pháp oai nghi, dựa trên ba yếu tố thấy, nghe và nghi rồi gây ra tranh cãi thì gọi là Mích tránh.

3/ Phạm tránh: sự tranh cãi về vấn đề phạm tội. Tội ở đây chỉ cho sự vi phạm về các học xứ của Tỳ-kheo liên quan đến năm Thiên, bảy Tụ.

4/ Sự tránh: sự tranh cãi xảy ra từ những việc làm hằng ngày của chúng Tăng như Thọ giới, Tụng giới, An cư, Tự tứ..v..v.. trong những việc làm này, nếu tăng thực hiện không đúng pháp thì sẽ gây ra tranh cãi. Đó gọi là Sự tránh.

II NHỮNG PHƯƠNG PHÁP DẬP TẮT TRANH CÃI

Mỗi khi trong Tăng chúng có sự xích mích gây ra tình trạng bất hòa giữa người này với người khác, hay giữa chúng tăng với chúng tăng, thì tăng sẽ áp dụng một trong hai phương pháp sau đây để giải quyết: 1. Hiện tiền Tì-ni; 2.Ưu niệm Tì-ni; 3. Bất si Tì-ni; 4. Tự ngôn trị Tì-ni; 5. Tội xứ sở Tì-ni; 6. Đa nhân ngữ Tì-ni; 7. Như thảo phú địa Tì-ni.

1. HIỆN TIỀN TÌ-NI

Khi Phật an trú tại nước Xá-vệ, bấy giờ, tôn giả Ca-lưu-đà-di ra sông tắm với nhóm 6 Tỳ-kheo; tắm xong, thầy lên bờ, mặc nhầm y phục của các vị ấy rồi ra về. Sau đó, nhóm 6 Tỳ-kheo lên bờ, thấy y phục của mình bị Ca-lưu-đà-di lấy mặc bèn làm Yết-ma kết tội Ca-lưu-đà-di lấy trộm. Ca-lưu liền đem việc này trình lên đức Phật. Do thế,

Phật dạy các Tỳ-kheo: “Không nên làm Yết-ma kết tội một người khi họ vắng mặt, mà phải làm Yết-ma với sự hiện diện của họ. Từ nay trở đi, Ta chế định pháp Hiện tiền Tì-ni để dập tắc sự tranh cãi.”

Đó là nguyên ủy của pháp Hiện tiền Tì-ni. Pháp này gồm 5 yếu tố: 1/ Pháp Hiện tiền; 2/ Tì-ni Hiện tiền; 3/ Nhân Hiện tiền; 4/ Tăng Hiện tiền; 5/ Giới Hiện tiền.

1/ Pháp Hiện tiền: Pháp ở đây chỉ cho giáo pháp, tức những lời Phật dạy được ghi lại trong kinh điển. Khi muốn giải quyết một sự tranh chấp nào đó đương nhiên phải dùng những lời Phật dạy làm cơ sở, nên gọi là Pháp hiện tiền.

2/ Tì-ni Hiện tiền: Tì-ni hay Luật, tức là những điều kiện do Phật quy định. Khi giải quyết một sự việc xảy ra giữa các Tỳ-kheo phải căn cứ trên những quy định của Phật. Đó gọi là Tì-ni Hiện tiền.

3/ Nhân Hiện tiền: Khi giải quyết một sự tranh chấp cần phải có sự hiện diện của hai bên nguyên cáo và bị cáo; đó gọi là Nhân hiện tiền.

4/ Tăng Hiện tiền: Khi Tăng tập hợp làm Yết-ma, các Tỳ-kheo phải than dự đông đủ, ai có duyên sự chính đáng không thể đến tham dự được phải gởi dục hợp lệ. Đồng thời Tăng làm việc trong tinh thần đoàn kết và hòa hợp. Đó gọi là Tăng hiện tiền.

5/ Giới Hiện tiền: Sự tranh chấp ấy phải được giải quyết trong phạm vi cương giới mà Tăng đã làm Yết-ma qui định. Đó gọi là Giới hiện tiền.

Nếu việc rắc rối xảy ra giữa cá nhân với cá nhân thì chỉ cần vận dụng 3 yếu tố đầu là Pháp hiện tiền, Tì-ni hiện

tiền là nhân hiện tiền để giải quyết. Nếu sự việc ấy liên quan giữa cá nhân với Tăng chúng hay Tăng chúng với Tăng chúng, thì phải vận dụng thêm hai yếu tố nữa là Tăng hiện tiền và Giới hiện tiền để giải quyết. Ngoài ra, các yếu tố hiện tiền này củng là những điều kiện tiên quyết khi thực hiện các pháp diệt tránh kế tiếp.

2. ỨC NIỆM TÌ-NI:

Khi Phật an trú tại thành Vương Xá, Tỳ-kheo Đạp-bà-ma-la-từ bị nghi ngờ phạm các tội thuộc 5 thiên tội, do đó, các Tỳ-kheo theo chấp vấn thầy về việc phạm tội. Mặc dù thầy đã khẳng định mình vô tội, nhưng không đủ chứng cứ thuyết phục nên họ vẫn theo chấp vấn mãi, gây ra phiền phức không ít. Cuối cùng, sự việc ấy được trình lên đức Phật. Phật dạy: “Ta cho phép chúng Tăng bạch từ Yết-ma cho Tỳ-kheo Đạp-bà-ma-la-từ pháp ức niệm Tì-ni. Từ nay về sau, nếu có Tỳ-kheo nào gặp trường hợp như thế thì Tăng hãy làm Yết-ma ức niệm Tì-nj cho người ấy”.

Ức niệm có nghĩa là hoài tưởng, kiểm điểm lại những hành động của mình trong thời gian qua, xem có phạm tội hay không. Khi thực hiện pháp Yết-ma này, thầy Tỳ-kheo bị cáo phải đến trước Tăng tác bạch cầu xin 3 lần, rồi Tăng sẽ bạch tứ Yết-ma ban cho pháp Ức niệm. Pháp Yết-ma này phải gồm đủ 5 yếu tố Hiện tiền như đã kể trên.

3. BẤT SI TÌ-NI:

Khi Phật an trú tại thành Vướng Xá, Tỳ-kheo Nan-đề do bị bệnh tâm thần làm nhiều điều trái với phép tắc Sa-môn. Đến khi thầy lành bệnh, trí nhớ được phục hồi, các Tỳ-kheo cứ theo vặn hỏi những việc làm của thầy trong

lúc cuồng si, khiến thầy rất khổ tâm. Để tránh tình trạng bị sách nhiễu, thầy đem việc ấy trình bày với Đức Phật. Thế rồi, Phật dạy các Tỳ-kheo: “Từ nay, Ta cho phép các Tỳ-kheo bạch tứ Yết-ma ban cho Tỳ-kheo Nan-đề pháp Bất si Tì-ni”. Pháp Yết-ma này do Nan-đề đến xin Tăng, rồi Tăng bạch tứ Yết-ma thực hiện. Sau khi Tăng làm Yết-ma, nếu Tỳ-kheo nào sinh sự chất vấn Nan-đề thì tăng sẽ như pháp trừng trị. Từ đó trở đi, nếu có Tỳ-kheo nào gặp trường hợp như Nan-đề thì Tăng sẽ ban cho pháp Yết-ma bất di Tì-ni. Khi thực hiện pháp Yết-ma này phải hội đủ các yếu tố Hiện tiền Tì-ni.

4. TỰ NGÔN TÌ-NI

Khi Phật an trú tại thành Chiêm-bà, vào những ngày trăng tròn Bố-tát, các Tỳ-kheo tập hợp đông đủ để nghe Phật thuyết giới, nhưng Phật không thuyết. Thế rồi, sau ba lần cầu chỉnh của Tôn giả A-nan, Ngài nói: “Như Lai không thuyết giới trong khi chúng Tăng có Tỳ-kheo không thanh tịnh”. Lúc ấy, tôn giả Mục-liên liền vận dụng thiên nhãn thanh tịnh quan sát khắp chúng Tăng, khám phá một Tỳ-kheo phạm tội nhưng che giấu không phát lồ sám hối. Tôn giả liền đến khiển trách Tỳ-kheo ấy, rồi dùng sức mạnh nắm tay lôi vị ấy ra khỏi giới trường. Phật thấy thế nhắc nhở Mục-liên không được làm như vậy mà phải khiến cho người ấy nhận tội, rồi mới trừng phạt. Đoạn Phật dạy: “Từ nay, Ta vì các Tỳ-kheo chế định pháp Yết-ma Tự ngôn trị để dập tắt sự tranh cãi”.

Vấn đề nầy, Luật Tăng-kỳ nêu ra một nguyên nhân khác: Một hôm vào buổi xế chiều, La-hầu-la đi vào rừng.

Để ngồi Thiền thì trông thấy một Tỳ-kheo đang quan hệ thân mật với một phụ nữ. Đồng thời Tỳ-kheo ấy cũng thấy La-hầu-la. Sợ rằng La-hầu-la sẽ tố cáo mình nên thầy đi về trước, đến chỗ Phật, tố cáo ngược lại rằng La-hầu-la làm đều phi phạm hạnh với phụ nữ. Khi La-hầu-la trở về, thầy cũng đem sự kiện vừa trông thấy trình bày với Phật. Thế rồi, để tỏ rõ sự công bằng, Phật bảo các Tỳ-kheo làm Yết-ma Tự ngôn trị cho cả 2 người.

Tự ngôn nghĩa là tự nói ra việc phạm tội của mình và đề nghị một mức độ hình phạt thích hợp.

5. TỘI XỨ SỞ TÌ-NI

Khi Phật an trú tại Thích-sí-sấu, có Tỳ-kheo Tượng Lực thường tranh luận với các tu sĩ ngoại đạo. Khi nào đuối lý thì thầy nói quanh co, trước sau mâu thuẫn để hòng thoát nạn. Các Tỳ-kheo biết được, bèn hỏi Tượng Lực về sự thực, thì thầy chối quanh, ngoan cố, không công nhận tội trạng của mình. Do sự kiện này nên Phật chế định pháp Yết-ma Tội xứ sở. Nghĩa là tìm ra căn cứ đích thực của việc phạm tội.

Luật Tăng-kỳ nêu ra một nguyên nhân khác: Trưởng lão Thi-lợi-da-bà thường phạm tội Tăng tàn, các Tỳ-kheo tập họp chất vấn thầy, thì có lúc thầy công nhận, có lúc lại phủ nhận. Sự việc ấy được trình bày lên Thế Tôn. Đến khi Phật hỏi, Thi-lợi-da-bà mới thừa nhận rằng mình quanh co dối trá. Bấy giờ Phật bảo chúng Tăng làm Yết-ma Tội xứ sở cho thầy, và bắt tuân thủ 8 pháp sau đây suốt đời: (1). Không được độ người xuất gia; (2) Không được cho người thọ giới Cụ túc; (3) Không được cho người y chỉ;

(4) Không được nhận Tăng mời theo thứ tự; (5) Không được làm sứ giả cho Tăng; (6) Không được làm người thuyết pháp cho chúng Tăng; (7) Không được làm người tụng giới cho chúng Tăng; (8). Không được làm thầy Yết-ma cho chúng Tăng.

6. ĐA NHÂN NGỮ TÌ-NI

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, lúc ấy các Tỳ-kheo nổi lên tranh chấp, Tăng ở đây không thể giải quyết được, vì các Tỳ-kheo có liên quan trong vụ việc không chịu phục tùng phán quyết của Tăng. Để dập tắt sự tranh chấp nầy, Phật bèn chế định pháp Yết-ma Đa Nhân Ngữ.

Theo nghĩa được hiểu ở đây, pháp Yết-ma này căn cứ vào ý kiến của đa số để giải quyết vấn đề, và được thực hiện bằng phương thức đầu phiếu. Người được Tăng đề cử đứng ra làm phiếu phải hội đủ 5 đức tính; (1) Không thiên vị; (2) Không giận dữ; (3) Không khiếp sợ; (4) Không ngu si; (5) Biết ai nhận phiếu rồi, ai chưa nhận phiếu. Sau khi nhận công tác, vị này phải làm 2 loại phiếu: Một loại phiếu trắng, chỉ ý kiến thuận; một loại phiếu đen, chỉ ý kiến chống, rồi tổ chức đầu phiếu. Thể thức đầu phiếu gồm có 3 trường hợp: 1/ Hiển lộ; 2/ Phú tàng; 3/ Nhĩ ngữ.

1/ Hiển lộ: Bỏ phiếu công khai. Trong trường hợp người chủ trì việc bỏ phiếu biết chắc ý kiến của những người như pháp nhiều hơn.

2/ Phú tàng: Bỏ phiếu kín. Trong trường hợp người đưa phiếu biết những Tỳ-kheo như pháp đa số, nhưng Hòa Thượng, A-xà-lê của họ theo quan điểm phi pháp, nếu đưa phiếu công khai e rằng các Tỳ-kheo sẽ bắt chước thầy của

họ mà rút phiếu, thành ra phiếu phi pháp đa số. Do đó, khi đưa phiếu phải che kín, để cho người này không biết người kia rút loại phiếu nào.

3/ Nhĩ Ngữ: Trong trường hợp người đưa phiếu biết các Tỳ-kheo như pháp đa số, nhưng Hòa thượng A-xà-lê của họ lại phi pháp, thì khi đưa phiếu phải nói nhỏ với Tỳ-kheo rút phiếu rằng: “Hòa thượng, A-xà-lê của thầy đã rút phiếu rồi, lành thay thầy hãy dùng tâm từ bi mà rút phiếu. Nếu Tỳ-kheo như pháp đa số, sự tranh cãi được dập tắt, thì thầy sẽ có công đức rất lớn”.

Nếu sau khi đếm phiếu thấy phiếu như pháp nhiều hơn, thì kết quả sẽ được công bố ngay. Trái lại, nếu thấy số phiếu phi pháp nhiều hơn chừng một cái, thì phải tuyên bố việc đầu phiếu bất thành. Sau đó tìm cách vận động cho đến khi nào nắm chắc phiếu như pháp đa số, sẽ tổ chức đầu phiếu trở lại. Về cách rút phiếu thì có phi pháp và như pháp.

Mười trường hợp rút phiếu phi pháp như sau: 1/ Không biết các rút phiếu: Chỉ người không biết rõ nội dung tranh chấp, không biết vấn đề ấy đúng pháp hay phi pháp, đúng lời Phật dạy hay không đúng; 2/ Không đứng về phía người tốt khi rút phiếu; 3/ Vì muốn phe phi pháp đa số mà rút phiếu; 4/ Biết phe phi pháp đa số nên rút phiếu để yểm trợ họ; 5/ Vì muốn Tăng bị chia rẽ mà rút phiếu; 6/ Biết Tăng đang bị chia rẽ nên rút phiếu để yểm trợ việc ấy; 7/ Rút phiếu trong trường hợp yết-ma phi pháp (như thay vì bạch tứ lại bạch nhị v.v…); 8/Rút phiếu biệt chúng: Các Tỳ-kheo trong trú xứ tập họp không đông đủ, người không đến dự không gởi dục; 9/ Vì một việc phạm tội nhỏ mà tổ chức đầu phiếu; 10/ Rút phiếu ngược lại với

ý nghĩ của mình. Nếu làm trái lại 10 trường hợp trên tức là rút phiếu đúng pháp, sự tranh chấp sẽ được dập tắt.

7. NHƯ THẢO PHÚ ĐỊA TÌ-NI:

Theo Luật Tăng-kỳ, khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, có hai hội chúng Tỳ-kheo cùng sống chung một trú xứ. Một hôm, vị lãnh tụ hội chúng thứ nhất là Thanh Luận đi cầu xong định dội nước, thì thấy trong thạp nước có vi sinh trùng, liền lấy cỏ bỏ lên thạp nước để làm dấu. Người đệ tử y chỉ của vị lãnh tụ thứ 2, sau đó vào cầu tiêu, thấy trên thạp nước có cỏ, liền nói: “Kẻ nào không biết hổ thẹn, đem cỏ bỏ lên thạp nước”. Người đệ tử tùy tùng của vị lãnh tụ thứ nhất nghe nói thế, liền khiển trách người đó: “Vì sao người dám đả kích Hòa thượng của ta là kẻ không biết hổ thẹn?” Do sự kiện này mà 2 hội chúng phát sinh tranh cãi dữ dội. Cuối cùng, sự việc ấy được trình lên đức Phật, Phật bảo tôn giả Ưu-ba-li đi giảng hòa. Rồi tôn giả A-nan thỉnh giáo Phật về phương pháp giảng hòa này, Phật dạy: “Này A-nan, nếu trong một trú xứ, các Tỳ-kheo tranh cãi nhau rồi chia rẽ thành 2 nhóm khiến cho Tăng chúng sống bất an, thì một vị trưởng lão có đức hạnh đại diện cho nhóm thứ nhất đến trước hội chúng thứ 2, nói như sau: “Này các Đại đức, vì sao chúng ta đã có niềm tin, xuất gia, cùng sống trong một chánh pháp mà tranh cãi nhau, gây nên bất hòa, 2 hội chúng không nhường nhịn nhau, người nào cũng sinh ác tâm, lời qua tiếng lại, không xử sự đúng pháp, làm cho chúng ta phải sống trong nỗi bất hạnh. Tất cả đều do không khéo tư duy mà ra nông nổi, khiến cho đời này sống khốn khổ, đời sau phải đọa vào ác đạo. Này các Đại đức, chúng ta phải đồng lòng chấm dứt sự tranh

cãi này, như rải cỏ trên đất. Nay tôi hướng đến các Đại đức sám hối, mỗi người nên nguôi giận, để chúng ta cùng được sống chung trong không khí hòa hợp”.

Thế rồi, Hội chúng thứ hai, một vị có đức hạnh đại diện, cũng hướng đến Hội chúng thứ nhất, nói lời sám hối như vậy.

Sau khi cả hai bên đã đồng lòng hòa giải theo thể thức. Như thảo phú địa này rồi, nếu ai còn khơi lại sự tranh cãi, thì phạm tội Ba-dật-đề.

Tóm lại, nguyên nhân gây ra sự xích mích, bất hòa giữa Tăng chúng với nhau tuy rất phức tạp, nhưng chung qui cũng chỉ bao gồm trong 4 yếu tố chính là Ngôn tránh, Phạm tránh, Mích trách và Sự tránh mà thôi. Do vậy, mỗi khi có sự xích mích, bất hòa phát sinh trong hàng ngũ Thánh chúng, cũng chỉ cần khéo léo vận dụng 7 phương pháp Diệt tránh kể trên là có thể giải quyết ổn thỏa.

Thiết nghĩ, Tăng đoàn đệ tử của Phật tuyệt đại đa số là những người mang hoài bão sự giải thoát mình và giải thoát tha nhân; lại được diễm phúc thọ trì một loại Giới luật tương đối khá hoàn chỉnh, do thế ít khi xảy ra những lục đục dẫn đến đổ vỡ trầm trọng. Thảng hoặc có sự tranh chấp, xích mích nào đó khởi lên trong nội bộ, thì Tăng sẽ dùng những nguyên tắc rất thiết thực và hữu hiệu-được gọi là pháp Diệt tránh trên đây-để giải quyết, ngõ hầu khôi phục bản chất thanh tịnh và hòa hợp của Tăng đoàn. Tuy nhiên, nếu chúng ta thấy có một vài trường hợp đặc biệt nào đó mà sự chia rẽ của Tăng chúng không thể hàn gắn được thì thường là do hai nguyên nhân: Một là cả hai bên

Nguyên cáo và Bị cáo đều nhuốm phải nghiệp chướng nặng nề, khiến cho tâm trí si ám, mất sự tỉnh táo. Hai là do ngoại nhân có dã tâm bất chính, nhúng tay vào nội bộ Tăng đoàn, tìm cách phân hóa, để dễ bề thao túng hàng ngũ Phật giáo, hầu đem lại lợi ích cho riêng mình.

14. Kiết Hạ An Cư

14. KIẾT HẠ AN CƯ:

Lâu nay đã có một số bài viết đề cập đến vấn đề An cư, nhưng các bài ấy đôi khi trình bày kỹ về phương diện này mà sơ lược về phương diện khác, khiến cho độc giả khó có cái nhìn nhất quán. Để giúp độc giả nắm được nội dung một cách khái quát, chúng tôi xin trở lại vấn đề này một lần nữa.

Truyền thống An cư vào mùa mưa là truyền thống mà các tu sĩ Bà-la-môn giáo đã thực hành từ xưa ở Ấn Độ. Nhưng đến khi Phật giáo xuất hiện, chế độ này đã dần dà biến thành một sắc thai1sinh hoạt đặc biệt của Phật giáo. Danh từ Pàli “Vassa” Trung Quốc dịch là Vũ kỳ, tức là mùa mưa, hoặc gọi là Vũ An cư, tức là An cư vào mùa mưa. Đó là một chế độ tu hành của các Tăng sĩ. Chế độ này còn gọi là: Hạ An cư, Tọa hạ, Kiết hạ, Nhập hạ v.v…Vì tại Ấn Độ, đến mùa mưa, côn trùng, cây cỏ sinh trưởng và phát triển, nếu các Tu sĩ đi lại quá nhiều, dẫm đạp côn trùng và cây cỏ, sẽ bị dân chúng chỉ trích. Do đó, vào mùa này, đức Phật quy định những đệ tử xuất gia phải ở yên một chỗ, thứ nhất là tránh làm hại côn trùng, cây cỏ, thứ hai là dồn mọi nỗ lực cho sự tu học.

Theo truyền thống Bắc phương, Tăng sĩ bắt đầu nhập hạ vào ngày 01 tháng Àsàdha (A-sa-xá), tương đương 16 tháng tư âm lịch, và giải hạ vào ngày 30 tháng Bhàdrapada (Bà-đạt-la-bát-đà), tương đương với rằm tháng 7 âm lịch. Truyề thống này căn cứ vào kinh Vu Lan. Theo kinh này, ngày rằm tháng 7 là ngày giải hạ, ngày chư Tăng tự tứ. Nếu năm nào có các tháng 4,5 và 6 âm lịch nhuần, ngày kiết hạ phải dời lui một tháng. Nghĩa là kể từ ngày nhập hạ đến rằm tháng 7 là vừa tròn 3 tháng. Theo truyền thống Phật giáo nam Phương, kiết hạ ngày 16 tháng 6 ân lịch và giải hạ ngày 15 tháng 9 âm lịch.

Thời gian kiết hạ An cư thông thường được chia thành hai đợt, gọi là tiền An cư và hậu An cư. Bắt đầu nhập hạ ngày 16 tháng tư, gọi là tiền An cư; bắt đầu nhập hạ vào ngày 17 tháng tư đến 16 tháng 5, gọi là hậu An cư. Dù là tiền An cư hay hậu An cư, tất cả là lễ Tự tứ giải hạ vào ngày rằm tháng 7. Nhưng, những người hậu An cư, sau ngày Tự tứ, vẫn phải tiếp tục ở lại tu học cho đủ thời gian ba tháng mới được phép rời khỏi trú xứ.

Tất cả 5 chúng xuất gia: Tỳ-kheo , Tỳ-kheo-ni, Thức xoa Ma na, Sa di, Sa di ni, đều có bổn phận An cư. Khi bắt đầu nhập hạ, thầy Tỳ-kheo phải tác bạch với một vị Tỳ-kheo tôn túc, đức hạnh khác, nói lên nguyện vọng mình. Thể thức này gọi là đối thủ An cư. Tuy nhiên, nếu tại những noi xa xôi, không có các bậc tôn túc để y chỉ, thầy Tỳ-kheo đang hành đạo một mình, thì có thể thực hiện thể thức tâm niệm An cư. Theo thể thức này, thầy Tỳ-kheo y phục chỉnh tề, đến trước bàn Phật, thành kính nói lên ba lần nguyện vọng An cư của mình thì sự An cư được coi

như là có hiệu lực. Phương thức này chỉ dành cho Tỳ-kheo mà thôi, bốn chúng kia, theo luật quy định, vì phải nương tựa Tỳ-kheo để An cư, do đó, không có vấn đề tâm niệm An cư. Mặc dù ngày nay, việc áp dụng các thể thức này khá linh động, nhưng đối với những việc làm không đúng theo Phật chế, chúng ta phải dè dặt, cẩn thận chứ không nên xem đó là một sự tự nhiên.

Phần lớn các kinh điển đều nhất rei1 công nhận lần An cư đầu tiên của đức Phật và Thánh chúng là tại vườn Lộc Uyển. Luật Thiện Kiến Tỳ-bà-sa còn cho biết, con vua A Dục là Sản Đà cùng với các Tỳ-kheo đã An cư 3 tháng tại Kantaka ( Ca-na-ca), núi Cetyyagiri (Chi-đế-da), ở Tích Lan. Truyền thống này còn được tiếp tục thực hiện nghiêm túc tại Tích Lan cũng như các nước Phật giáo Nam phương cho đến ngày nay.

Trong thời gian An cư, Luật không cho phép các Tỳ-kheo tự do ra ngoài trú xứ. Trừ những Phật sự cần thiết như việc truyền giới, hóa đạo, chứng trai, từ thiện v.v…, thầy Tỳ-kheo mới được phép rời khỏi trú xứ trong vòng 7 ngày, nhưng phải thưa trước với một Tỳ-khoe khác trước khhi ra đi. Nếu thời gian lâu hơn 7 ngày- và tối đa là một tháng, như hai bộ Luật Tứ Phần và Ngũ phần đã ghi rõ- thầy Tỳ-kheo phải tác bạch giữa đại chúng, và khi Tăng chúng làm Yết-macho phép mới được ra đi. Nhưng khi ra ngoài trú xứ quá một tháng mà chưa trở về lại tiếp tục tu học, thì sự An cư của mình bị xem như dang dở, không thành tựu, nghĩa là mất hạ. Điều này nhắc nhở chúng ta phải thận trọng trong lúc linh động vận dụng, và không nên quá sốt sắng đối với những công tác Phật sự đến nỗi quên đi mục đích chính của người xuất gia là giác ngộ và giải thoát.

Luật quy định chỗ An cư cần có 5 điều kiện: 1/Không quá xa dân chúng; 2/Không quá gần dân chúng; 3/Không có các loại độc trùng; ác thú gây trở ngại; 4/ Có thầy để y chỉ; 5/ Phương tiện ẩm thực tương đối thuận lợi. Ngày nay có lẽ ít có trường hạ nào hội đủ những điều kiện lý tưởng này.

Trong lúc An cư, nếu không gặp những trở ngại, mà thầy Tỳ-kheo tỳ ý rời khỏi trú xứ đi đến một nơi khác thì bị xem như phá hạ, phá An cư. Nghĩa là tự mình làm cho An cư mất hiệu quả. Tuy nhiên, nếu tại nơi ấy xảy ra 10 trở ngại (nạn) sau đây, thì thầy Tỳ-kheo được phép rời khỏi chỗ ấy đi chỗ khác mà không bị xem là phá hạ. Mười nạn đó là: 1/ Nạn thú dữ; 2/ Nạn rắn độc; 3/ Nạn lửa; 4/ Nạn nước; 5/ Nạn vua quan; 6/ Nạn giặc; 7/ Nạn thiếu thực phẩm; 8/ Nạn người nữ làm trở ngại sự tu hành; 9/ Nạn người thân gây phiền toái; 10/ Nạn phá hòa hợp Tăng.

Ngày kết thúc An cư gọi là giải hạ, giải chế, mãn hạ v.v…Theo Luật Tứ Phần, khi chấm dứt An cư, Tăng chúng cần làm bốn việc: Tự tứ, giải giới (giải tỏa những cương giới được thiết lập trong lúc An cư); Kiết giới (quy định lại các cương giới tại trú xứ); và thọ y công đức. Tự tứ nghĩa là thánh khẩn thỉnh cầu đại chúng chỉ bảo những lầm lỗi để mình sám hối cho thanh tịnh. Nhưng thực tế, sự chỉ lỗi trong dịp Tự tứ ít khi xảy ra. Vì mỗi người đã tự kiểm điểm, và nếu có lỗi thì cũng đã sám hối trở nên thanh tịnh. Do vậy, ngày Tự tứ cũng gọi là ngày chư Phật hoan hỷ. Vì sau 3 tháng nỗ lực tu học, các đệ tử xuất gia của Phật phần lớn đều đạt được những thành quả tốt đẹp.

Sau ngày An cư viên mãn, Tỳ-kheo, Tỳ-kheo ni đều được một tuổi pháp gọi là pháp lạp hay hạ lạp. Đó là tiêu chuẩn để phân biệt thứ tự lớn nhỏ của người xuất gia. Nếu như hầu hết Tăng Ni đều trân trọng, cung kính thực hiện nghiêm chỉnh việc An cư, thì đó là dấu hiệu chứng tỏ sự hưng thịnh của Đạo pháp.

15. Ý Nghĩa Tự Tứ

15. Ý NGHĨA TỰ TỨ

Hằng năm, sau ba tháng kiết hạ an cư, chư Tăng làm lễ Tự tứ vào dịp Vu-lan rằm tháng bảy. Tự tứ là dịch nghĩa chữ Phạn Pravàrana, phiên âm là Bát-hòa-la. Từ này còn được dịch là tùy ý, thỉnh thỉnh. Nghĩa là sau khi kết thúc an cư, mỗi Tỳ-kheo phải tự nguyện đưa mình ra trước đại chúng, nhờ các vị đồng phạm hạnh, nếu thấy hoặc nghe, hoặc nghi ta phạm lỗi, họ sẽ vui lòng chỉ bảo, để cho ta biết mà sám hối sửa chữa những lỗi lầm. Nhờ vậy, mọi người sẽ trở nên hoàn thiện, xứng đáng là hàng trưởng tử của đức Như Lai.

Phương thức xây dựng này hoi khác với thế thường. Bởi vì, thường tình, chúng ta rất giàu tự ái, không mấy ai muốn người khác biết những khuyết điểm của mình, lại càng không muốn người khác nêu ra những lỗi lầm mà ta phạm phải. Giả sử có ai đó động đến tên tuổi, bản ngã của ta, thì ta sẽ phản ứng lại nhiều hình thức “ăn miếng trả miếng”. “bốn chín sẽ gặp năm mươi”, “vỏ quít dày thì móng tay nhọn”, v.v… Khi kẻ khác chạm đến chỗ yếu của ta, đó là một sự xúc phạm khó mà tha thứ được. Thế nên, phương Tây có câu tục ngữ: “Người ta có thể tha thứ cho kẻ thù của mình, chứ không ai có thể tha thứ cho kẻ đã làm

nhục mình”. Điều đó đủ nói lên thiện chí xây dựng và sự phục thiện là những gì hiếm có trên cõi đời này.

Để tránh những rắc rối, phiền toái, khi chung sống với xả hội, có một số người lạo chủ trương một cực đoan khác. Tức là chỉ đề cao điều thiện của thiên hạ, chứ không đá động đến điều ác của tha nhân, bằng một thái độ tỏ ra rất cao thượng, như nói: “Người quân tử chỉ ca ngợi những người đức hạnh của người, chứ không rêu rao những lỗi lầm của thiên hạ” (Quân tử thành nhân chi mỹ, bất thành nhân chi ác). Do đó dẫn đến quan niệm: “Khi nghe ai vạch lỗi lầm của người khác thì cũng giống như họ kêu tên của cha mẹ mình; thế nên, tai có thể nghe, nhưng miệng thì không nên phụ họa” (Văn nhân chỉ quá thất như văn phụ mẫu chi danh, nhĩ khả đắc văn, khẩu bất khả đắc ngôn). Từ quan điềm đó, họ bèn rút ra một nguyên tắc sống: “ Mình tự quét xong sương trước cửa, mặt ai để đọng tuyết trên nhà”. (Các nhân tự tảo môn tiền tuyết, mạc quản tha nhân ốc thượng sương).

Chủ trương này mới nghe quan thật cao thượng và hấp dẩn, nhưng lại dễ rơi vào tình trạng cầu an và tiêu cực. Vì hành vi đó chỉ nhằm mục đích bảo đảm an toàn cho bản thân mình, còn trách nhiệm đối với nhân quần xã hội, cùng nhau xây dựng, dìu dắt nhau tiến bộ thì hoàn toàn chưa ổn.

Để tránh hai cực đoan trên, Tăng đoàn thự hiện một một giải quyết trung dung là Tự tứ. Tự tứ là nhằm mục đích xây dựng Tăng đoàn có một đời sống cao khiết, thanh tịnh và an lạc thực sự. Bởi vì, Tăng đoàn là một tập thể sống hòa hợp, vô ngã, đeo đuổi một mục đích tối thượng là giác ngộ và giải thoát. Và muốn thực sự giải thoát giác ngộ thì phải

nỗ lực đoạn trừ tận gốc ngã chấp và ba độc tham, sân, si. Vì ba độc và ngã chấp vốn là những trở lực chủ yếu trên tiến trình hướng đến mục tiêu giác ngộ. Điều đó bất cứ một người xuất gia nào cũng quán triệt. Thế nên, ba tháng an cư là khoản thời gian lý tưởng nhất để tu tập dẹp trừ các chướng ngại ấy. Và, nếu chưa diệt trừ hoàn toàn tận gốc tham, sân, si và ngã chấp thì ít nữa ta cũng đã uốn dẹp các thứ phiền não này đến một mức độ nào đó khiến chúng không còn đủ sức khống chế và sai khiến ta. Khi đã giành được quyền tự chủ, ta sẽ dễ dàng hành động theo một chiều hướng vô ngã, không cố chấp, với một tấm lòng vị tha, có trí tuệ sang suốt soi đường.

Do đó, khi Tự tứ, mọi người đều có chung một niềm tin: tin mình và tin người. Tin mình tức là tin rằng trải qua ba tháng tu học, mình tiến bộ chứ không thoái hóa, nghiêm túc chứ không phóng túng, tinh chuyên chứ không biếng nhác, chân thật chứ không giả dối, v.v…; Còn tin người là tin các vị đồng phạm hạnh là những người vị tha chứ không ích kỷ, vô tư chứ không thiên vị, từ mẫn chứ không ác ý, xây dựng chứ không đả phá v.v… Cụ thể là người đứng ra cử tội – phê bình xây dựng người khác – phải hội đủ năm đức tính:

1. Nói đúng lúc, không nói phi thời;

2. Nói thành thật, không giả dối;

3. Vì lợi ích, không phải vì tổn hại;

4. Vì tữ tâm, chứ không có ác ý;

5. Nói năng nhã nhặn, không nói thô lỗ;

Đó là những điều kiện cần thiết của người đứng ra cử tội hay nhận Tự tứ, đồng thời vị này cũng phải hội đủ năm

đức tính:

1. Không thiên vị;

2. Không giận dữ;

3. Không si mê;

4. Không khiếp sợ;

5. Biết ai Tự tứ rồi, ai chưa Tự tứ.

Đó là những điều kiện, những nguyên tắc theo luật định để bảo đảm cho sự Tự tứ đạt đến kết quả tốt nhất.

Luật còn quy định người đang bệnh không được ngăn cản người bệnh Tự tứ. Người bệnh cũng không được ngăn cản người mạnh Tự tứ. Trái lại, người không bệnh củng không được ngăn cản người bệnh Tự tứ. Nếu ai vi phạm các cấm chế trên sẽ phạm tội Đột-cát-la (tức ác tác: hành vi xấu). (51)

Đó là những biện pháp cần thiết liên quan đến những người bệnh, Ngoài ra, một người khi muốn cử tội người khác hay ngăn cản người khác Tự tứ thì ba nghiệp thân, khẩu ý phải thanh tịnh. Nếu một trong ba nghiệp không thanh tịnh thì không có quyền cử tội bất cứ một ai; và nếu có cử tội, thì lời cử tội ấy được coi như vô giá trị. Bởi vậy, chỉ có những người ba nghiệp thanh tịnh mới có quyền cử tội người khác. Nhưng, khi cử tội người khác về các trường hợp hoặc thấy, hoặc nghe, hoặc nghi, phải trình bày rành mạch, có chứng cứ xác thực, thì sự cử tội ấy mới có giá trị. Trái lại, nếu trình bày không rõ ràng, khi bị chất vấn mà trả lời lúng túng, không trôi chảy, thì lúc bấy giờ vị luật sư kết tội trở lại vị ấy. Nghĩa là, nếu người ấy tố cáo người khác phạm tội Ba-la-di (tội phạm bị loại ra khỏi

———

(51) Luật Tứ Phần, quyển 38, Đ 22, tr.840a

Tăng đoàn), thì kết vị ấy phạm tội Tăng-tàn (như người đã bị tàn phế). Nếu như người ấy tố cáo người khác phạm tội Tăng-tàn, thì sẽ kết tội vị ấy phạm thâu-lan-giá (kém hơn tội Tăng tàn một bậc), v.v…tức là kết ông ta phạm một tội danh thấp hơn một bậc đối với tội mà ông ta đã tố cáo người khác. [ Sđd, tr.839c]. trường hợp này nhằm đảm bảo thiện chí xây dựng hết sức vô tư, khách quan, đạt đến hiệu quả tốt nhất, tránh tối đa những lục đục, xáo trộn không hay có thể xảy ra trong nội bọ Tăng đoàn.

Một điểm đáng bàn nữa là vấn đề bất hồi tố trong việc Tự tứ. Nghĩa à khi Tự tứ, nếu có một Tỳ-kheo nào đó từng phạm lỗi lầm mà đại chúng hoàn toàn không biết, đến khi Tự tứ xong, Tăng chúng mới khám phá ra tội của Tỳ-kheo ấy, bấy giờ tội phạm đó coi như được thông qua, không ai có quyền cử tội trở lại. Nếu ai còn khui lại những lỗi lầm của người ấy, Tăng chúng cứ theo luật mà trị phạt kẻ sinh sự này, trừ trường hợp tội phạm mà người kia gây ra còn di hại nặng nề đến hiện tại. Như vậy, sự Tự tứ mang một ý nghĩa khích lệ, cổ vũ và thông cảm hơn là nhằm mcu5 đích trách phạt hay chế tài. Vả lại, dặc tính của Tăng đoàn là nhất trí, thanh tịnh và hòa hợp. Nếu thiếu các yếu tố này thì ý nghĩa của Tăng Bảo sẽ không còn trọn vẹn. Thế nên, người xuất gia ngoài trách nhiệm nỗ lực tu học, hoàn chỉnh nhân cách của chính mình, còn có trách nhiệm bảo vệ thanh danh cho tập thể, trong tinh thần xây dựng, thương yêu, nâng đỡ, với ý thức “Một con ngựa đau, cả tàu không ăn cỏ”.

Ngày Tự tứ thường nhằm đúng dịp Vu-lan báo hiếu. Đó là một ngày lễ truyền thống trọng đại của cả dân tộc;

mọi người đều có cơ hội tốt để báo đáp ân sâu nặng. Các vị xuất gia được thêm một tuổi đạo, gọi là tuổi hạ. Tuổi hạ khác với tuổi đời. Tuổi đời được tính bằng chiều dài của thời gian; còn tuổi hạ là do kết tinh những công hạnh cao đẹp, những thành quả thu hoạch được do nỗ lực tinh chuyên tu học suốt trong ba tháng hạ, khiến cho lòng từ trải rộng, trí tuệ mở mang. Thế nân, khi giải hạ, có thể có người đã đạt đến đích cứu cánh, còn lại phần đông đang tiến gần đến mục tiêu đã định hướng, với những hành trang cần thiết để vững bước đi lên phía trước. Đó là niềm tin, đạo lực, sự quyết tâm. Và trí tuệ soi đường.

Trong dịp này, người xuất gia cảm thấy hân hoan đã đành, mà các Phật tử tại gia cũng vô cùng phấn khởi. Vì trải qua ba tháng hạ, họ đã hoàn thành trọng trách hộ trì Tam Bảo, giúp đỡ chư Tăng tu học. Thế nên, họ cũng có quyền chia sẻ một phần nào thành quả mà chư Tăng đã gặt hái được. Hơn nữa, chính bản thân các Phật tử cũng lợi ích rất nhiều qua sự gần gữi chư Tăng trong mùa hạ để học hỏi chánh pháp và nghiêm trì giới hạnh. Nhờ vậy mà phiền não mỗi lúc dần vơi, ánh đạo ngày thêm bừng sáng.

Ngày Tự tứ cũng là ngày chư Phật hoan hỷ. Bởi vì các đệ tử đã vâng hành Thánh giáo, giữ đúng truyền thống, mỗi năm cấm túc an cư ba tháng để trau dồi thân tâm, tịnh tu phạm hạnh, thành tựu mục đích tối thượng mà chư Phật đã dạy truyền. Khi mà cuộc đời này còn có những kẻ xả thân vì đạo, hy sinh suốt cả đời mình cho sự nghiệp tìm ra chân lý, hoằng pháp lợi sinh, đến ngày chiến thắng ca khúc khải hoàn; thì quả thật trần gian này vô cùng tốt đẹp, đáng cho ta trân trọng và yêu quí biết bao!