Một Số Vấn Đề Giới Luật

Lời Tựa

MỘT SỐ VẤN ĐỀ GIỚI LUẬT

Tủ Sách Đạo Phật Ngày Nay

HT. THÍCH PHƯỚC SƠN

MỘT SỐ VẤN ĐỀ GIỚI LUẬT

NHÀ XUẤT BẢN PHƯƠNG ĐÔNG – 2010

Mục Lục

MỤC LỤC

Lời nói đầu ................................................................................................................... 7

1. Đôi nét về giới luật................................................................................................... 9

2. Các cấp độ giới pháp................................................................................................ 23

3. Tính chất giáo dục.................................................................................................... 43

4. Giới luật là công truyền hay giới truyền?................................................................. 51

5. “Thập tuế tằng giá” là thế nào?................................................................................. 59

6. Thế nào là phá hòa hợp Tăng?.................................................................................. 69

7. Giới luật có thể thay đổi được không?..................................................................... 83

8. Trách nhiệm làm thầy................................................................................................ 91

9. Phép cung kính......................................................................................................... 95

10. Các già nạn đối với người xuất gia......................................................................... 101

11. Thể thức cử tội........................................................................................................ 119

12. Thể thức sám hối của tội......................................................................................... 125

13. Phương pháp diệt tránh.......................................................................................... 139

14. Kiết hạ an cư........................................................................................................... 151

15. Ý nghĩa tự tứ.......................................................................................................... 157

16. Thể thức tự tứ......................................................................................................... 163

17. Ý nghĩa của Y-ca-thi-na.......................................................................................... 173

18. Pháp phục – Ý nghĩa và công dụng........................................................................ 179

19. Tháp – Ý nghĩa và công dụng................................................................................. 193

20. Ba mươi lăm tác hại của rượu................................................................................. 207

21. Lời khuyên bỏ rượu thịt......................................................................................... 213

PHỤ LỤC

01. Lịch sử kiết tập pháp tạng lần thứ nhất.................................................................. 239

02. Lịch sử kiết tập pháp tạng lần thứ hai.................................................................... 249

03. Lịch sử kiết tập pháp tạng lần thứ ba..................................................................... 261

04. Lịch sử kiết tập pháp tạng lần thứ tư...................................................................... 271

05. Lịch sử kiết tập pháp tạng lần thứ năm.................................................................. 279

06. Lịch sử kiết tập pháp tạng lần thứ sáu.................................................................... 281

Lời Nói Đầu

LỜI NÓI ĐẦU

Do đảm trách giảng dạy về Giới Luật, có điều kiện tiếp xúc với Tăng Ni trẻ nên tác giả biết được phần nào tâm tư nguyện vọng và những trăn trở của họ về các vấn đề liên quan đến giới luật của người xuất gia trong cuộc sống hiện tại. Vì muốn thảo luận trao đổi về những thao thức của Tăng Ni, hầu đưa đến một phương pháp tương đối thỏa đáng, đồng thời khế lý, khế cơ và khế thời, mà loại bài viết về chủ đề Giới luật được thực hiện. Các bài này viết vào những thời gian khác nhau, nên về mặt hình thức, khó tránh khỏi một vài chỗ bất đồng, nhưng về phương tiện nội dung thì chúng hoàn toàn thống nhất và bổ sung cho nhau.

Hiện nay, các Tăng Ni đang theo học tại các trường Phật học từ các tỉnh đến thành phố đang có nhu cầu tìm hiểu về Giới Luật rất bức thiết. Để đáp ứng phần nào những nhu cầu chính đáng ấy, tác giả quyết định cho xuất bản tập sách này. Đây là một tập hợp của các bài viết xoay quanh chủ đề Giới Luật đã được các Tạp Chí Phật Giáo đăng tải từ trước đến nay (1993-2005), nên có nhan đề là Một Số Vấn Đề Giới Luật.

Chúng ta đều biết rằng, Giới Luật là thọ mạng của Phật pháp, là sinh mệnh của Tăng già và là vị thầy cao cả của hàng trưởng tử Như Lai. Nhằm minh định tầm quan

Trọng của Giới luật, nên trong lời nói đầu của quyển Sa-di luật nghi yếu lược, Luật sư Châu Hoằng (1532 – 1642) đã đúc kết “Nhân giới sinh định, nhân định phát tuệ, thứ cơ thành tựu thánh đạo, bất phụ xuất gia chi chí hĩ”. (Nhờ giới mà có định, nhờ định mà phát tuệ, do đó mới thành tựu đạo quả của bậc Thánh; được như vậy mới không cô phụ chí hướng xuất gia của mình). Vì tính chất của giới luật là phòng phi chỉ ác, là biệt biệt giải thoát, cho nên những ai có phúc duyên tắm mình trong biển giới pháp, chắc chắn trí đức sẽ thăng hoa, ba nghiệp sẽ tương ưng với Thánh đạo, và cánh cửa giải thoát sẽ mở ra lúc nào mình cũng không biết.

Tập sách này mình được xuất bản để trình diện với độc giả bốn phương là nhờ sự giúp đỡ tận tình của những cơ quan có chức năng liên hệ và tấm lòng hộ pháp nhiệt thành của những người đứng ra thực hiện. Tác giả xin chân thành tri ân và nguyện cầu Tam bảo gia hộ cho các vị có đủ dũng chí để tự mình đốt đuốc tuệ soi đường mê tăm tối, nương thuyền từ vượt khỏi bể trầm luân.

Thành kính nguyện cầu cho Thánh giới của Đấng Giác Ngộ được tồn tại lâu dài trên thế gian này.

Thiền viện Vạn Hạnh ngày 10/3/2006

Tỳ kheo Thích Phước Sơn

1. Đôi Nét Về Giới Luật

1. ĐÔI NÉT VỀ GIỚI LUẬT

Sau khi đức Thế Tôn nhập diệt, các đệ tử của Phật thấy bơ vơ, vì vừa vắng bóng bậc Đạo sư thân thiết và cao cả của mình. Trong tình cảnh đó, mọi người ai cũng mong được chiêm ngưỡng lại hình ảnh của bậc Đạo sư, như một hiện hữu bất diệt. Hình ảnh ấy chính là Pháp thân, hay Giới pháp và Giới Luật của Phật. Vì vậy, khi vừa hoàn tất việc trà tì của Đức Thế Tôn, Tôn giả Ca-diếp liền tức tốc triệu tập các vị trưởng lão Tỳ-kheo tổ chức đại hội kết tập Pháp tạng. Đây là lần kết tập Pháp tạng đầu tiên ngay trong mùa Hạ năm Phật Niết-bàn. Cuộc kết luận này do vua A-xà-thế bảo trợ, với sự tham dự của 500 vị đại A-la-hán, Tôn giả Ca-diếp chủ tọa, Tôn giả A-nan đọc tụng kinh giáo và Tôn giả Ưu-ba-li đọc tụng giới pháp. Thầy đọc ròng rã đến 80 lần mới hoàn thành bộ giới luật, nên đặt tên là bộ Bát Thập Tụng Luật.

Thế rồi các vị Trưởng lão tuần tự trao truyền cho nhau. Trước hết là Trưởng lão Ca-diếp, vốn là đệ tử thượng túc có uy tín của đức Thế Tôn, có trách nhiệm nặng nề nhất trong việc duy trì. Đến cuối đời, Tôn giả trao truyền lại cho A-nan; A-nan truyền cho Mạt-điền-địa; Mạt-điền-địa

Truyền cho Thương-na-hòa-tu; Thương-na-hòa-tu truyền cho Ưu-ba-cúc-đa. Đến đây thì bộ Bát Thập Tụng Luật phát sinh diễn biến. Theo giáo sử cho biết, Tôn giả Ưu-ba-cúc-đa có 5 đệ tử kiệt xuất, mỗi vị bèn dùng bộ Bát Thập Tụng luật làm cơ sở, biên soạn lại thành một bộ luật theo quan điểm riêng cho bộ phái của mình. Do vậy, mà có 5 bộ phái và 5 bộ luật sau đây xuất hiện:

1. Đàm-vô-đức bộ (Dharma-gupta) có Luật Tứ Phần, gồm 60 quyển.

2. Tát-bà-đa bộ (Sarvasti-vàda) có Luật Thập Tụng, gồm 61 quyển.

3. Di-sa-tắc bộ (Mahisàsaka) có Luật Ngũ Phần, gồm 30 quyển.

4. Ca-diếp-di bộ (Kàsyapiya) có Giải thoát giới kinh, gồm 1 quyển.

5. Bà-ta-phú-la bộ (Vàtsi – putriya) có Luật Ma-ha-tăng-kỳ, gồm 40 quyển.

Đó là 5 bộ luật đã được truyền dịch sang Hán tạng, và còn được bảo quản khá tốt trong Đại Chính Tân Tu Đại Tạng Kinh, thuộc các tập 22, 23 va24. Trong đây, riêng bộ Ca-diếp-di chỉ có một quyển giới bản của Tỳ-kheo, còn quảng luật (bộ luật đầy đủ) thì chưa được truyền dịch, và nguyên bản cũng không còn. Ngoài ra, 4 bộ còn lại thì gồm đủ cả quảng luật và giới bản của Tỳ-kheo, Tỳ-kheo ni cũng như các Kiền độ (Khanda: Chủ đề riêng). Đối với các bộ này, bộ Luật Tứ Phần được xem là phong phú, quy mô và hoàn chỉnh hơn hết; đồng thời nội dung của nó được bố cục rất giống với bộ luật Pàli. Bộ luật Pàli này

Thuộc Phật giáo Nam truyền (Nam tông), được xem là còn giữ nguyên vẹn tinh thần của Bát Thập Tụng Luật, mặc dù đã trải qua nhiều lần tu chỉnh.

Để hiểu một số nét khái yếu, ta có thể tuần tự trình bày mấy quan điểm sau đây:

I. ĐỊNH NGHĨA GIỚI LUẬT

Muốn biết rõ nội dụng vấn đề, trước hết ta nên đề cập sơ qua về cách định nghĩa truyền thống của từ Giới Luật. Sìla là chữ Pàli, được phiên âm là Thi – la, dịch nghĩa là Giới. Như vậy, Giới là những điều răn cấm do đức Phật chế định cho hàng đệ tự xuất gia và tại gia dùng đề ngăn ngừa tội lỗi của 3 nghiệp. Do thế, Giới được định nghĩa là:

- Phòng phi chỉ ác: Ngăn ngừa điều sai trái, chận đứng việc xấu ác.

- Biệt biệt giải thoát: Giữ được giới nào, giải thoát được việc đó.

- Xứ xứ giải thoát: Nơi nào giới luật được tuân thủ, thì nơi ấy cuộc sống được thanh thoát.

- Tùy thuận giải thoát: Hướng về con đường giải thoát.

- Thanh lương: Làm sao cho cuộc sống mát mẻ, thoải mái.

- Chế ngự: Có năng lực kiềm chế những việc xấu.

Đó là vài định nghĩa tổng quát về giới. Còn Luật, chữ Phạn là Vinaya, được phiên âm là Tì –nai-da, nói gọn là Tì-ni, dịch nghĩa là Điều phục: Chế ngự, nhiếp phục; Diệt: Diệt trừ điều ác v.v... Như vậy, Luật là những nguyên tắc do Phật quy định dành cho Tỳ-kheo, Tỳ-keo-ni áp dụng khi sống trong tập thể tăng đoàn. Nó có công dụng như

Những hướng dẫn cần thiết để nghiêm trì giới cấm, đồng thời là những phương thức xử lý hữu hiệu các sự vi phạm giới pháp. Nếu nói một cách tách bạch thì Luật bao hàm cả giới, còn Giới chỉ là một bộ phận của Luật. Nhưng nói một cách khái quát thì Giới, Luật tuy gọi khác nhau nhưng cùng chung một tính chất, vì thế nên có tên ghép là Giới luật.

II. PHÂN LOẠI GIỚI LUẬT

Nếu đứng trên lập trường phóng khoáng, nhìn nhận quá trình phát triển của Phật giáo từ khởi thủy cho đến hiện tại, ta có thể phân chia giới luật ra làm hai loại:

1. Giới Thanh văn, 2. Giới Bồ-tát

1. Giới Thanh văn

Loại này có các cách phân chia theo công dụng, tính chất và phương diện.

* Về công dụng, Giới được chia thành hai loại là: Chỉ trì và tác trì:

a) Chỉ trì: Không làm việc bất thiện, tức là hành trì. Đây chỉ cho các loại giới bản của Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni.

b) Tác trì: Thực hiện các điều Phật quy định, tức là hành trì. Đây chỉ cho các Kiền độ, các pháp Yết-ma.

* Về tính chất, Giới được chia thành hai loại: Tánh giới và Già giới.

Tánh giới: Tính chất của việc đó là giới. Nghĩa là việc đó nếu vi phạm thì có tội (dù Phật có chế định hay không chế định). Ví dụ như sát sinh, trộm cắp thì chuốc lấy quả báo xấu. Bốn giới căn bản của Phật giáo là sát sanh, trộm cắp, tà dâm và nói dối thuộc về loại này. Loại này còn được gọi là Tánh trọng giới.

Già giới: Những điều ngăn cấm để khỏi dẫn đến phạm các trọng tội. Ví dụ như uống rượu, tích trữ vàng bạc. Những việc này bản thân nó không có tội, nhưng chúng là những nguyên nhân làm lũng đoạn tinh thần dẫn đến phạm vào các tội ác. Loại này còn gọi là Thế gian cơ hiềm giới.

*Về phương diện (hay khoa), Giới được chia làm bốn loại: Giới pháp, Giới thể, Giới hạnh và Giới tướng.

a) Giới pháp: Những điều do Phật chế định.

b) Giới thể: Bản thể của giới. Giới thể này phát sinh khi thọ giới Cụ túc và chi phối giới tử suốt đời. Loại này được thành tựu nhờ ba nhân tố: Giới tử chí thành; Giới sư thanh tịnh và Giới đàn trang nghiêm.

c) Giới hạnh: Các hành vi của ba nghiệp hoạt hiện ra ngoài phù hợp với giáo pháp.

d) Giới tướng: Các tướng trạng của giới.

Thông thường cac Luật sư đem chia giới bản của Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni thành 5 thiên và 7 tụ.

Năm thiên gồm có:

1. Thiên Ba-la-di: Các tội nghiêm trọng.

2. Thiên Tăng-già-bà-thi-sa: Các tội tương đối nghiêm trọng.

3. Thiên Ba-dật-đề: Các tội nhẹ hơn hai khoản trên.

4. Thiên Đề-xá-ni: Các tội thuộc về ăn uống.

5. Thiên Đột-cát-la: Các tội thuộc về oai nghi.

Bảy tụ gồm có:

1. Tụ Ba-la-di

2. Tụ Tăng-già-bà-thi-sa.

3. Tụ Thâu-lan-giá: Các tội có liên quan đến hai khoản trên mà nhẹ hơn.

4. Tụ Ba-dật-đề.

5. Tụ Đề-xá-ni.

6. Tụ Ác tác: Những ác hạnh thuộc về thân.

7. Tụ Ác Thuyết: Những ác hạnh thuộc về miệng.

Ngoài ra còn có lối phân chia qua các tên gọi như:

Khai: Mở ra, Nghĩa là thầy Tỳ-kheo không được uống rượu, nhưng nếu có bệnh, thầy thuốc bảo phải uống rượu mới chữa khỏi thì được phép uống rượu để chữa bệnh.

Già: Ngăn lại. Nghĩa là thầy Tỳ-kheo sau khi khỏi bệnh thì ngăn cấm không cho dùng rượu thuốc nữa.

Trì: Tuân thủ nghiêm nhặt

Phạm: Vi phạm

Danh: Tên gọi của giới

Chủng: Chủng loại của giới

Tánh: Tánh chất của giới

Tướng: Tướng trạng của giới.

2. Giới Bồ-tát

Về giới Bồ-tát, đại khái có cách chia sau đây: Chia theo tính chất, khinh trọng và ứng dụng.

* Về Tính chất, được chia làm 3 loại gọi là Tam tu tịnh giới; đó là:

a) Nhiếp luật nghi giới: Bao gồm các giới bản. Đây thuộc về “Chư ác mạc tác” (không làm các việc ác).

b) Nhiếp thiện pháp giới: Bao gồm các việc thiện. Đây thuộc về “Chúng thiện phụng hành” (siêng làm các việc thiện).

c) Nhiếp chúng sanh giới (Nhiêu ích hữu tình giới): Làm các việc lợi ích cho chúng sanh.

*Về khinh trọng được chia làm hai loại:

a) Mười giới trọng: 10 giới nặng

b) Bốn mươi tám giới khinh: 48 giới nhẹ

*Về ứng dụng chia thành hai loại:

a) Định cọng giới: Do tu thiền định, tự nhiên thân tâm thanh tịnh, giới hạnh đầy đủ; nghĩa là người tu thiền định khi phát sinh hiệu quả, không cần giữ giới mà vẫn sống phù hợp với giới pháp.

b)Đạo cọng giới: (Vô lậu giới): Do tu vô lậu nghiệp, phát sinh trí tuệ, không cần thọ giới mà vẫn sống phù hợp với giới pháp.

III. ĐỊA VỊ CỦA GIỚI LUẬT

Toàn bộ giới pháp của Phật được chia thành 3 tạng, được gọi là 3 tạng Thánh giáo, thì giới luật chiếm một tạng, gọi là luật tạng. Trong 3 vô lậu học (3 trọng tâm đưa đến giải thoát), thì giới chiếm vị trí hàng đầu.

Giới luật chính là thọ mạng của Phật pháp (Tì-ni tạng thị Phật pháp chi thọ mạng), như các quyển giới bản thường nói đến. Hoặc nói “Tạng luật còn thì Phật pháp còn tồn tại, Tạng luật mất thì Phật pháp tiêu vong” (Tì-ni tạng trụ, Phật pháp diệc trụ, Tì-ni tạng diệt, Phật pháp diệc diệt). Giới luật cũng như người đại diện cho Phật, như đức Phật đã dạy trong kinh Di Giáo: “Nhữ đẳng Tỳ-kheo, ư ngã diệt hậu đương tôn kính, trân trọng Ba-la-đề-mộc-xoa, như ám ngộ minh, bần nhân đắc bảo; đương tri thử tắc thị nhữ đẳng đại sư. Nhược ngã trụ thế, vô dị thử dã”.

(Này các Tỳ-kheo, sau khi ta nhập diệt, các thầy phải tôn kính, trân trọng giới luật, như người mà mà được sáng mắt, người nghèo mà được châu báu; phải biết rằng giới luật là vị đại sư cao cả của các thầy. Nếu Ta còn sống ở đời thì cũng chẳng khác gì giới luật này). Ngoài ra, trong Trùng Trị Tì-ni Sự Nghĩa Tập Yếu, ngài Trí Húc cũng minh định: “ Năm phần pháp thân đều y cứ vào giới, ba môn vô lậu lấy giới làm đầu; không một đức Như Lai nào không đủ giới thể; không một vị Bồ-tát nào không tu giới Ba-la-mật; không một kinh điển nào không đề cao giới pháp, không một bậc Thánh hiền nào không giữ giới hạnh trang nghiêm. Giống như đất, tất cả thiện pháp đều từ đó mà sinh trưởng; Giới như thành quách, hành giả dựa vào đó mà xa lìa được ma chướng”.

IV. NHỮNG LỢI ÍCH CỦA GIỚI LUẬT

Ở phần dẫn nhập của các bộ Quảng luật thường đề cập đến 10 lợi ích của giới như sau:

1. Để nhiếp phục tăng chúng

2. Để tăng chúng được hoan hỷ.

3. Để tăng chúng được sống an lạc

4. Để chiết phục những người không biết hổ thẹn.

5. Để những người biết hổ thẹn được sống an ổn.

6. Để những người chưa tin phát sinh lòng tin

7. Để những người đã tin càng thêm tin tưởng

8. Để diệt trừ các lậu hoặc (ô nhiễm) trong hiện tại.

9. Để ngăn ngừa các lậu hoặc trong tương lai.

10. Để cho chánh pháp được tồn tại lâu dài, mở cửa cam lồ cho cõi trời người. (1)

———

(1)Ma-ha-tăng-kỳ luật, quyển 1, Đ.22, tr.228c

Đồng thời kinh Trường bộ cũng nêu ra 5 lợi ích của giới:

1. Người có giới đức sẽ hưởng được gia tài pháp bảo nhờ tinh tấn.

2. Người có giới đức được tiếng tốt đồn xa.

3. Người có giới đức không sợ hãi, rụt rè khi đến các hội chúng đông đúc.

4. Người có giới đức khi chất tâm không rối loạn.

5. Người có giới đức sau khi mệnh chung được sinh về thiện chú, thiên giới (2).

V. NHỮNG VÍ DỤ VỀ GIỚI LUẬT:

Để nói lên tính chất ưu việt của giới pháp, các bản nghi thức truyền giới thường nêu lên ví dụ: “Giới như đám đất tốt muôn hạt giống lành từ đất mà sinh ra, giới như thuyền bè đưa người qua bể khổ, như chuỗi ngọc anh lạc để trang nghiêm pháp thân”. Hoặc nói: “Độ khổ hải chi châu hàng, di sinh nhai chi thê đăng” (Giới là thuyền bè đưa qua biển khổ, là thềm thang bắc qua bờ sinh tử). Nhưng câu phổ biến nhất là: “ Giới như bộ áo giáp kiên cố để bảo vệ sư tấn công của lục trần”. Ngoài ra, nếu một người phạm giới do lợi dưỡng, tiếng khen, hay bị dục vọng sai khiến, thì gọi là Giới bị rách nát, như tấm vải bị cắt bỏ ở ngoài biên. Nhưng nếu vị ấy phạm giới trong lúc đang tu học tiến bộ, thì gọi là Giới bị lủng, như tấm vải bị cắt ở giữa. Khi một người phạm giới liên tục 2, 3 lần thì gọi là Giới bị hoen ố, như một con bò đen, bỗng có một mảng lông khác màu ở trên mình. Khi vị ấy phạm giới

———

(2) Kinh Trường Bộ II, tr.86

thường xuyên thì gọi là Giới bị lốm đốm, như một con bò màu vàng lại có nhiều đốm trắng khắp mình(3). Người xuất gia thọ dụng bốn vật cúng dường có liên quan đến việc trì giới như các ví dụ: Dùng như kẻ trộm, dùng như kẻ mắc nợ, dùng như hưởng gia tài tổ tiên, dùng như người chủ. Một người không có giới đức sử dụng bốn vật cúng dường, được gọi là dùng như kẻ trộm. Một người có giới mà không chân chính cảnh giác trong khi dùng bốn vật cúng dường thì gọi là dùng như kẻ mắc nợ. Trái lại, sử dụng bốn vật cúng dường để đạt được 7 bậc hữu học (4 đạo, 3 quả), thì gọi là dùng như hưởng gia tài của tổ tiên, vì họ là những người con của Như Lai, họ dùng những vật dụng như thừa hưởng gia tài của cha để lại. Thế nhưng, một vị đã đoạn trừ hết phiền não, không còn bị các dục vọng sai khiến, mà sử dụng các vật cúng dường thì được gọi là dùng như người chủ(4)

VI. SỰ UYỂN CHUYỂN CỦA GIỚI LUẬT

Trong lần kết tập pháp tang thứ nhất, sau khi Tôn giả Ưu-ba-li (Upali) khẩu tụng lại các giới, các vị trưởng lão phân vân về tính thiết thực của một số giới điều nhỏ nhặt. Bấy giờ, Tôn giả A-nan liền thưa với đại hội: “Ngã thân tùng Phật văn, ức trì Phật ngữ: Tự kim dĩ khứ, vị chư Tỳ-kheo, xả tạp toái giới” (Bản thân tôi từng nghe và nhớ

———

(3) Thích Phước Sơn, . Thanh Tịnh Đạo Luận Toản yếu. tr.25-27

(4) Sđd, tr.27

(5) Tứ Phần Luật, quyển 54, Đ.22, tr.967b; 967b;970a.

rõ các lời Phật đã dạy: Từ nay trở đi, Ta vì các Tỳ-kheo bỏ bớt những giới nhỏ nhặt). Thế rồi, Ca-diếp hỏi A-nan, Phật có xác định giới nào là nhỏ nhặt có thể bỏ được hay không, A-nan bảo là Phật không cho biết. Do đó, Ca-diếp lý luận rằng, nếu giờ đây chúng ta tùy tiện bỏ bớt những giới điều do Phật chế thì e rằng ngoại đạo sẽ chê bai: “ Pháp của Sa-môn Thích tử giống như mây khói, khi thầy còn sống thì những pháp do thầy chế định, các đệ tử tuân thủ một cách nghiêm túc, nhưng sau khi thầy nhập Niết-bàn, họ không thực hành nữa”. Vì thế, để tránh sự đàm tiếu của người ngoài, trong hiện tại cũng như vị lai, Ca-diếp quyết định: “Tự kim dĩ khứ, ưng cọng lập chế: Nhược Phật tiên sở bất chế, kim bất ưng chế. Phật tiên sở chế, kim bất ưng khước. Ưng tùy Phật sở chế nhi học”. (Từ nay trở đi, chúng ta cùng nhau lập ra quy ước: Nếu những gì trước đây Phật không chế định thì nay không nên đặt ra; Những gì trước đây Phật đã chế định thì nay không nên loại bỏ, mà nên tùy nghi học những gì do Phật đã chế). Và ý kiến này đã được đại hội nhất trí tán thành. Mặc dù vậy, ta vẫn thấy đây chỉ là giải pháp dung hòa, có tính chất uyển chuyển, chứ không mang tính bắt buộc. Thật ra, vấn đề này, ở một chỗ khác đức Phật cũng đã giải thích khá rõ: “Tuy thị ngã sớ chế nhi ư dư phương bất dĩ vì thanh tịnh giả, giai bất ưng thành. Tuy phi ngã sở chế nhi ư dư

———

(6)Tứ Phần Luật, quyển 54, Đ.22, tr.967b.

phương tất ưng thành giả; giai bất đắc bất hành”(7). (Tuy là những điều do ta chế định, nhưng đối với những nơi khác không cho là hợp lý, thì điều không nên làm. Tuy là những điều không do ta chế định, nhưng đối với những nơi khác bắt buộc phải làm, thì không thể không làm).

Ngoài ra, trong lần kiếp tập pháp tạng thứ hai có một số vấn đề giới luật gây ra tranh luận, Tôn giả Ly-bà-đa, một trong những vị chủ trì cuộ kiết tập cũng đã đưa ra một giải pháp chiết trung: “Nhược quán Tu-đa-la, Tì-ni, kiểm hiệu pháp luật, dữ Tu-đa-la tương ưng, dữ pháp luật tương ưng, bất vi bản pháp; nhược dĩ tác, nhược vị tác, ưng tác”(8). (Nếu xem xét và đối chiếu vơi kinh, với luật mà phù hợp với kinh, với luật, không trái với những nguyên tắc căn bản, thì những gì đã làm ta cứ tiếp tục, những gì chưa làm, ta nên làm).

Như vậy, Giới luật hiển nhiên không phải là những giáo điều khô cứng, bất di bất dịch, mà là những nguyên tắc hướng dẫn cuộc sống trở nên tốt đẹp; nó vừa có tính khế lý mà cũng khế cơ, và đồng thời luôn uyển chuyển và

———

(7) Ngũ Phần Luật, quyển 22, Đ.22, tr.153a.

(8) Tứ Phần Luật, quyển 54, Đ.22, tr. 970a.

sinh động. Đây chính là những di huấn của Đức Phật và của các vị trưởng lão tiền bối như chúng ta đã thấy.

Tóm lại, qua những trình bày trên đây, chúng ta đã hiểu về ý nghĩa, sự phân loại, vị trí, lợi ích, các ví dụ và sự uyển chuyển của giới luật một cách tổng quát. Theo tinh thần chân chính của giới luật, thì đó là những nguyên tắc chỉ đạo tối ưu để giúp hành giả sống một cuộc đời thánh thiện, phù hợp với chân lý, đạt đến an vui, giải thoát. Thế nhưng, hiện chúng ta đang tuân thủ một loại giới luật do đức Phật, người Ấn Độ, chế định cách đây 25 thế kỷ, mà không gian, thời gian khác nhau, trình độ, hoàn cảnh bất đồng, phong tục tập quán mỗi nơi mỗi khác; do vậy, chắc chắn có một số giới điều nhỏ nhặt không còn phù hợp với hiện tại và không thể phát huy hết hiệu quả của chúng một cách tích cực là lẽ dĩ nhiên. Nhưng may thay, chính đức Phật và các vị trưởng lão tiền bối đã thấy trước vấn đề và đã dự liệu những giải pháp uyển chuyển tương đối khả thi. Do đó, thiển nghĩ, chúng ta không nên câu nợ một cách cứng nhắc và các hình thức giới luật, mà cần phải linh động, vận dụng tinh thần giới luật, miễn sao đạt được kết quả thiết thực, đưa chúng ta đến mục tiêu giải thoát, giác ngộ thì sẽ không cô phụ tâm nguyện đại bi của đức Từ Phụ, và không trái với bản hoài của các bậc trưởng lão tiền bối đã hết lòng quan tâm đến sứ mệnh tiếp dẫn hậu lai.

2. Các Cấp Độ Giới Pháp

2. CÁC CẤP ĐỘ GIỚI PHÁP

A. DẪN NHẬP:

Trải qua nữa thể kỷ thuyết pháp độ sinh. Đức Đạo Sư đã hóa độ đủ mọi hãng người, không phân biệt màu da, chủng tộc, giai cấp, sang hèn. Những đệ tử được Thế Tôn hóa độ do căn cơ trình độ, tuổi tác, giới tính bất đồng, vì thế được chia thành bảy nhóm và được gọi là bảy chúng đệ tử của Phật.

Trong đây, hai nhóm đầu là Ưu-bà-tắc và Ưu-bà-di thuộc hàng đệ tử tại gia; năm nhóm sau là Sa-di, Sa-di-ni, Thức-xoa-ma-na, Tỷ-kheo và Tỷ-kheo-ni thuộc hàng đệ tử xuất gia. Trong bài này, người viết sẽ tuần tự trình bày những giới pháp mà mỗi chúng đệ tử phải lãnh thọ, hành trì trên lộ trình tiến đến giải thoát.

B. NỘI DUNG:

I.Tam Quy Ngũ Giới:

Hai thành phần cư sĩ tại gia là Ưu-bà-đắc và Ưu-bà-di. Ưu-ba-đắc (Upàsaka), được dịch ý là Cận sự nam, nghĩa là người nam cư sĩ thân cận chùa chiền, phụng sự Tam bảo; ngoài ra còn gọi là Thanh tín sĩ, nghĩa là trang nam tử có

niềm tin Tam bảo trong sáng. Hạng thứ hai là Ưu-bà-di (Upàsikà), được dịch ý là Cận sự nữ, Thanh tín nữ, nghĩa là người nữ đã thọ tam quy y, giữ gìn năm giới, thực hành thiện pháp, thân cận phụng sự Tam bảo.

Theo giáo sử thì hai thương gia Đề Vị (Trapusa) và Ba Lợi (Bhallika) là hai người đệ tử Ưu-bà-tắc đầu tiên của Phật, người mẹ và vợ trước khi xuất gia của Tôn giả Da-Xá (Yasa) là hai đệ tử Ưu-bà-di đầu tiên trong hàng nữ Phật tử tại gia.

Giới pháp căn bản mà hai hạng người này thọ trì là năm giới. Nhưng trước khi thọ năm giới, điều kiện tiên quyết cho tất cả mọi người có niềm tin hướng về Phật giáo là thọ tam pháp quy y.

Nội dung ba pháp quy y:

- Trở về nương tựa Phật, người dẫn đường chỉ lối cho con trong cuộc đời.

- Trở về nương tựa Pháp, con đường của tình thương và sự hiểu biết.

- Trở về nương tựa Tăng, đoàn thể của những người nguyện sống cuộc đời thức tỉnh. (9)

Phật, Pháp và Tăng có mặt trong mười phương thế giới mà cũng có mặt trong mọi người và mọi loài. Trở về nương tựa nơi Phật, Pháp và Tăng cũng có nghĩa là tin tưởng những khả năng giác ngộ nơi tự tánh mình, ở khả năng khai mở và phát triển của tình thương và trí tuệ nơi bản thân cũng như những người đồng đạo.

Năm giới là những nguyên tắc hướng dẫn chúng ta về

———

(9) Thích Nhất Hạnh., Nghi Thức Tụng Niệm, Lá Bối, 1994, tr.189.

hướng an lạc, giải thoát và giác ngộ. Đó cũng là những nguyên tắc để xây dựng nền tảng cho hạnh phúc cá nhân, hạnh phúc gia đình và xã hội. Học hỏi và thực hành 5 giới, ta sẽ đi đúng con đường chánh pháp, sẽ tránh được lỗi lầm, khổ đau, sợ hãi và thất vọng. ta sẽ xây dựng được an lạc hạnh phúc cho ta, cho gia đình ta, và góp phần vào sự an ổn cho toàn xã hội.

Giới tướng của 5 giới:

Giới thứ nhất: Không được sát sinh.

-Ý thức được những khổ đau do sự sát hại gây ra, người Phật tử phải học theo hạnh đại bi để bảo vệ sự sống của mọi người và mọi loài. Người Phật tử không giết hại sinh mạng, không tán thành sự giết chóc và không để kẻ khác giết hại mọi loài có mạng sống.

Giới thứ hai: Không được trộm cắp

- Ý thức được những khổ đau do lường gạt, trộm cắp và bất công xã hội gây ra, người Phật tử thao học hạnh đại từ để đem niềm vui đến cho mọi người và mọi loài, chia sẻ thì giờ, năng lực và tài lực của mình cho những kẻ đang thật sự thiếu thốn. Người Phật tử nguyện không lấy bất cứ một thứ của cải nào không được người khác vui lòng đem cho. Đồng thời nguyện tôn trọng quyền tư hữu của kẻ khác, tích cực ngăn ngừa những kẻ tích trữ và làm giàu một cách bất lương trên sự đau khổ của cá nhân và tập thể.

Giới thứ ba: Không được tà dâm

- Ý thức được những đau khổ do thói tà dâm gây ra, người Phật tử học theo tinh thần trách nhiệm, giúp bảo vệ tiết hạnh và sự an toàn của mọi người và mọi gia đình

trong xã hội. Ý thức được những hành động bất chính sẽ gây ra khổ đau cho kẻ khác và cho chính mình, người Phật tử nguyện không ngoại tình mà sống chung thủy với người bạn đời có hôn phối hợp pháp.

Giới thứ tư: Không được nói dối

- Ý thức được khổ đau do lời nói hư vọng gây ra, người Phật tử học theo hạnh ái ngữ và biết lắng nghe để dân tặng niềm vui cho người và làm vơi bớt khổ đau của người. Biết rằng lời nói co thể đem lại hạnh phúc hoặc đau khổ cho người khác, người Phật tử chỉ nên nói những lời có thể gây thêm niềm tự tin, an vui và hy vọng, những lời chân thật có giá trị xây dựng sự hiểu biết và hòa giải. Người Phật tử nguyện không nói những lời sai với sự thật, không nói những lời gây chia rẽ và căm thù. Nguyện không loan truyền những tin tức thất thiệt, không phê bình và lên án những điều mà mình không biết chắc. Nguyện không nói những điều có thể tạo nên sự bất hòa trong gia đình và đoàn thể.

Giới thứ năm: Không được uống rượu.

- Ý thức được những khổ đau do sự tự sử dụng ma túy và độc tố gây ra, người Phật tử học cách chuyển hóa thân tâm, bồi dưỡng sức khỏe thân thể và tâm hồn bằng cách thực tập chách niệm trong việc ăn, uống và tiêu thụ. Người Phật tử chỉ nguyện tiêu thụ những gì có thể đem lại an lạc cho thân tâm mình, cho gia đình và xã hội. Nguyện không uống rượu, không sử dụng các chất ma túy, không ăn uống hoặc tiêu thụ những sản phẩm có độc tố (trong đó có một số sản phẩm truyền thanh, truyền hình, sách báo và phim ảnh). Những ai tàn hại thân tâm bằng rượu và các độc tố là

phản bội tổ tiên, cha mẹ, và cũng là phản bội các thế hệ tương lai. Người Phật tử nguyện chuyển hóa bạo động, căm thù, sợ hãi và buồn giận bằng cách thực tập phép kiên cữ cho bản thân, cho gia đình và xã hội.(10)

II. Bát Quan Trai Giới:

Đây là loại giới pháp Phật chế định cho đệ tử tại gia học tập hạnh xuất gia tạm thời. Những giới tử này rời bỏ gia đình đến ở chùa để tập sự nếp sống của người xuất gia trong vòng một ngày đêm. Bát nghĩa là tám, Quan nghĩa là đóng cửa (của 6 căn) lại, Trai nghĩa là chay lạc, Giới nghĩa là những điều răn nhằm ngăn ngừa những sai phạm. Người gữi 8 giới này, có thể phòng hộ các ác hạnh của 3 nghiệp thân, khẩu, ý; lại có thể đóng cửa con đường ác, nên gọi là bát quan trai giới. Trong 8 giới này, 7 điều đầu gọi là giới, một điều sau “không ăn phi thời” gọi là trai, hợp chung lại thành ra 8 trai giới. Phật chế định những giới này để Phật tử, không phân biệt nam nữ, thọ trì vào 6 ngày trai của mỗi tháng, tức ngày mồng 8, 14, 15, 23, 29, 30 (theo âm lịch, nếu tháng thiếu thì đổi 2 ngày cuối thành 28 và 29). Vì người thọ giới này phải rời bỏ gia đình đến chùa sống gần với chư Tăng trong một ngày đêm nên gọi là Cận trụ nam, Cận trụ nữ.

Nội dung của tám giới pháp:

- Giới thứ nhất: Không được sát sinh.

- Giới thứ hai: Không được trộm cắp.

- Giới Giới thứ ba: Không được tà dâm.

- Giới Giới thứ tư: Không được nói dối.

———

(10)Thích Nhất Hạnh., Nghi thức tụng niệm, Lá Bối, 1994, tr.189.

- Giới thứ năm: Không được uống rượu.

- Giới thứ sáu: Không được trang sức bằng vòng hoa, không được ca hát, nhảy múa và cố ý đi xem nghe.

- Giới thứ bảy: Không được ngồi, nằm gường ghế cao sang lộng lẫy.

- Giới thứ tám: Không được ăn phi thời.

Trong năm gới đầu ở đây tương tự như ngũ giới ở trước, chỉ khác là trong giới thứ ba, giới tử tuyệt đối không được hành dâm – giống như nếp sống phạm hạnh của người xuất gia – còn giới thứ ba trong Ngũ giới thì người cư sĩ được phép ân ái với người hôn phối chính thức, chỉ trừ việc ngoại tình mà thôi. Ngoài ra, Luận Thành thật và Luận trí độ thì tách giới thứ sáu ra làm hai, như vậy thành ra 8 điều, rồi ghép điều cuối cùng “Không ăn phi thời”, gọi là 8 trai giới.

III. Thập Thiện Giới:

Các nam nữ sau khi thọ Tam quy, Ngũ giới, thấy đạt được nhiều tiến bộ trong sự tu học, muốn tiến xa hơn nữa trên bước đường đi đến giải thoát, có thể thọ trì mười thiện giới. Mười thiện pháp bao gồm trong ba tụ tịnh giới sau đây:

1. Nhiếp luật nghi giới: Người con Phật phải nguyện từ bỏ mọi điều ác.

2. Nhiếp thiện pháp giới: Người con Phật vâng làm các điều lành.

3. Nhiêu ích hữu tình giới (hay nhiếp chúng sanh giới): Người con Phật phải đem lại lợi ích cho tất cả chúng sinh.

Nội dung của mười thiện giới:

1. Noi gương chư Phật và Bồ-tát, vĩnh viễn không giết hại chúng sanh mà còn đem lại sự sống đến cho mọi loài.

2. Noi gương chư Phật và Bồ-tát, vĩnh viễn không trộm cắp mà còn đem tài sản của mình bố thí cho kẻ khác.

3. Noi gương chư Phật và Bồ-tát, vĩnh viễn không làm tà dâm, tôn trọng tiết hạnh và sự chung thủy của mọi người.

4. Noi gương chư Phật và Bồ-tát, vĩnh viễn không nói dối, luôn luôn nói đúng sự thật.

5. Noi gương chư Phật và Bồ-tát, vĩnh viễn không nói lưỡi hai chiều, chỉ nói những lời đưa đến hòa hợp, đoàn kết.

6. Noi gương chư Phật và Bồ-tát, vĩnh viễn không nói thêu dệt, mà nói những lời chính xác, có thật.

7. Noi gương chư Phật và Bồ-tát, vĩnh viễn không nói thô lỗ mà luôn luôn nói những lời nhã nhặn, từ ái.

8. Noi gương chư Phật và Bồ-tát, vĩnh viễn không tham lam, keo kiệt mà thực hành hạnh bố thí.

9. Noi gương chư Phật và Bồ-tát, vĩnh viễn không sân hận mà thực hành từ bi.

10. Noi gương chư Phật và Bồ-tát, vĩnh viễn không tà kiến, cố chấp mà tu hành chánh kiến.(11)

Trong mười giới này, 3 giới đầu (1-3) thuộc về thân nghiệp; bốn giới giữa (4-7) thuộc về khẩu nghiệp; 3 giới cuối cùng 8-10) thuộc về ý nghiệp.

IV. Giới Pháp Của Sa Di Và Sa Di Ni

Sa-di là tiếng dịch âm của chữ Pàli Sàmanera, và được

———

(11)HT. Thích Thiện Hòa, Giới đàn Tăng, tái bản 1999, tr.280-284.

dịch ý là Cầu tịch, Cần sách hay Tức từ. Nghĩa là ưa sự vắng lặng, siêng năng tu học, dứt bỏ việc ác, thực hành từ bi. Đây là những người nam xuất gia từ 7 tuổi đến 70 tuổi, đã thọ mười giới mà chưa thọ giới Cụ túc. Nếu người nữ xuất gia thì gọi là Sa-di-ni (Sàmaneri), được dịch ý là Cần sách nữ, Tức từ nữ. Hai chúng này cùng chung một giới pháp, Phật quy định tuổi xuất gia nhỏ nhất là 7 tuổi, lớn nhất là 70 tuổi. Người 70 tuổi mà còn tráng kiện, có thể tu học tiến bộ thì cho xuất gia, nhưng nếu già yếu lụm cụm thì không cho xuất gia.

Luật Ma-ha-tăng-kỳ, quyển 29, căn cứ theo tuổi tác, chia Sa-di thành 3 hạng:

1. Khu ô Sa-di (Sa-di lo phận sự đuổi quạ) từ 7 tuổi đến 13 tuổi.

2. Ứng pháp Sa-di (Sa-di đúng pháp) từ 14 tuổi đến 19 tuổi.

3. Danh tự Sa-di (Sa-di trên danh nghĩa) từ 20 tuổi trở lên.

Những người đã thọ 10 giới thì gọi là Pháp đồng Sa-di, nghĩa là Sa-di đã đủ giới pháp; còn những người mới xuất gia đã cạo đầu mà chưa thọ giới thì gọi là Hình đồng Sa-di, nghĩa là hình thức giống với Sa-di.

Vị Sa-di đầu tiên trong hàng ngũ đệ tử xuất gia của Phật là La-hầu-la (Rahula). Phật đã bảo trưởng lão Xá-lợi-phất (Sàriputta) làm Đường đầu Hòa Thượng truyền giới cho Tôn giả La-hầu-la.

Mười giới pháp của Sa-di:

Về phương diện giới pháp thì hai chúng Sa-di và Sa-di-ni cùng tuân thủ mười giới căn bản như nhau, chỉ khác

đôi chút về vấn đề oai nghi, nhưng không đáng kể. Mười giới pháp được kể như sau:

1. Không được sát sinh.

2. Không được trộm cắp.

3. Không được dâm dục.

4. Không được nói dối.

5. Không được uống rượu

6. Không được mang vòng hoa thơm, không được dùng hương thơm xoa mình.

7. Không được ca, vũ, hòa tấu, biểu diễn hay đi xem nghe.

8. Không được ngồi, nằm gường, ghế cao đẹp lộng lẫy.

9. Không được ăn phi thời (ăn sau giờ Ngọ)

10. Không được giữ vàng bạc, bảo vật.(12)

Ngoài 10 giới đã kể trên, hai chúng này còn phải tuân thủ một số quy tắc theo nếp sinh hoạt hằng ngày của thiền gia, tức là “Tỳ-ni nhật dụng” gồm chừng 45 điều; đồng thời phải giữ tác phong đạo hạnh gồm khoảng 24 điều, gọi là 24 oai nghi.

Hiện nay ở nước ta gồm có Phật giáo Bắc truyền, Phật giáo Nguyên thỉ (hay Nam Tông) và hệ phái Khất sĩ. Nhưng về giới pháp của Sa-di, trên căn bản, gần như đồng nhất. Chỗ khác nhau là Phật giáo Nam Tông không có Sa-di-ni (có lẽ do thất truyền) mà chỉ có tịnh nhân nữ. Nghĩa là người nữ mặc áo hoại sắc, sống ở tự viện, theo nếp sống của người xuất gia.

———

(12) HT. Trí Quang., Sa-di giới và Sa-di-ni giới, tập 1, xb. 1994 tr.5

V. Giới Pháp Của Thức-Xoa-Ma-Ni:

Thức-xoa-ma-ni hay Thức-xoa-ma-na là tử dịch âm chữ Phạn Siksamànà, hay chữ Pàli Sikkhamànà, được dịch ý là học giới nữ (người nữ học giới), Chánh học nữ (người nữ đang học những pháp cơ bản). Người nữ xuất gia, trước khi thọ giới Cụ túc làm Tỳ-kheo-ni, phải trải qua 2 năm học tập những học pháp căn bản của Tỳ-kheo-ni. Ở đây có hai trường hợp: nếu là đồng nữ xuất gia thì khi được 18 tuổi, cho thọ học Thức-xoa-ma-ni hai năm, lúc đủ 20 tuổi sẽ cho thọ giới Cụ túc. Nếu người nữ đã có chồng lúc 10 tuổi (ở Ấn Độ ngày xưa có tục tảo hôn) mà xuất gia, cũng cho hai năm học giới làm Thức-xoa-ma-ni, sau hai năm học giới xong, mới cho thọ giới Cụ túc. Trong hai năm này, một là để học hết những giới giới pháp căn bản, tôi luyện tính tình, tập quen nếp sống xuất gia, khiến cho tâm ý được kiên cố; hai là để tránh tình trạng đã có thai ở nhà mà không biết, đến khi thọ giới Cụ túc rồi mới phát hiện (theo Luật Thập tụng). *

Sáu giới căn bản

1. Không được sát sinh.

2. Không được trộm cắp.

3. Không được dâm dục

4. Không được nói dối

5. Không được uống rượu.

6. Không được ăn phi thời.

———

* Vấn đề này rất phức tạp, ai muốn hiểu thêm xin xem bài “Thập tuế tằng giá là thế nào?” đăng trên nguyệt san Giác ngộ số 27, tháng 6/1998.

Ngoài sáu giới kể trên, Thức-xoa-ma-ni còn phải học mười tám tùy pháp (những pháp phụ), như trong Ni luật đã đề cập, hoặc rộng rãi hơn là học tập 292 pháp.*

IV. Giới Pháp Của Tỳ-kheo:

Trong bảy chúng đệ tử của Phật, Tỳ-kheo được xem là trưởng tử của Như Lai, chiếm một địa vị tôn quý nhất trong làng ngũ đệ tử, cả tại gia lẫn xuất gia. Tiếng Pàli Bhikkhu, được phiên âm là Tỳ-kheo, tiếng Sanskrit Bhiksu, được phiên âm là Bí-sô, hai chữ Bhikku và Bhiksu cùng một nghĩa và được dịch ý là Khất sĩ, Bố ma, Phá ác.

- Khất sĩ: Đi khất thực để tự nuôi sống mình một cách thanh tịnh, nên gọi là Khất sĩ.

- Bố ma: Tỳ-kheo có thể tu đạo khiến cho ác ma kinh hồn, nên gọi là Bố ma.

- Phá ác: Tỳ-kheo tu giới, định, tuệ, có thể phá trừ hai thứ ác là Kiến hoặc và Tư hoặc, nên gọi là Phá ác.

Đây là những người nam xuất gia đã thọ Đại giới hay giới Cụ túc. Tiếng Phạn Upasampad à, Hán dịch là Cụ túc hay Cận viên. Cụ túc nghĩa là thành tựu đầy đủ; Cận viên nghĩa là đến gần Niết bàn viên mãn. Luật quy định số tuổi tối thiểu để thọ giới Cụ túc là 20 tuổi. Một giới tử muốn thọ giới Cụ túc phải là người đầy đủ sáu căn (mắt, tai mũi, lưỡi, thân và ý). Đây là điều kiện chung, chủ yếu, từ xưa đến nay các bộ phái đều nhất trí chấp hành. Những điều kiện này bao gồm cụ thể trong 13 già nạn và 15 khinh nạn hay chướng pháp.*

———

* Xem Thức-xoa-ma-ni giới, HT. Thích Trí Quang dịch, ấn hành 1994.

* Xem Giới đàn Tăng, HT. Thiện Hòa.

Theo giáo sử, 5 anh em Tôn giả Kiều-Trần-Như (Kondanna, Bhaddiya, Vappa, Mahànàma và Assaji) là những đệ tử đầu tiên trong hàng ngũ đệ tử Tỳ-kheo của Phật.

Luật Thập tụng chia Tỳ-kheo làm bốn hạng:

1. Danh tự Tỳ-kheo: Tỳ-kheo hữu danh mà vô thực

2. Tự ngôn Tỳ-kheo: Người tự xưng mình là Tỳ-kheo.

3. Vi khất Tỳ-kheo: Tỳ-kheo đi khất thực để nuôi sống.

4. Phá phiền não Tỳ-kheo: Tỳ-kheo chuyên phá trừ các phiền não.

Số Giới của Tỳ-kheo (theo Luật Tứ phần, gồm 250 giới)

1. Ba-la-di gồm có 4 giới

2. Tăng-già-bà-thi-sa gồm có 13 giới.

3. Bất định gồm có 2 giới

4. Ni-tát-kỳ-ba-dật-đề gồm có 30 giới

5. Ba-da-đề gồm có 90 giới

6. Ba-la-đề-đề-xa-ni gồm có 4 giới

7. Chúng học pháp gồm có 100 giới

8. Diệt tránh gồm có 7 giới

Giải thích các thuật ngữ:

1. Ba-la-di (Pàràjika): Được dịch ý là Khí hay Đoạn đầu. Khí nghĩa là người phạm tội này coi như bị bỏ ra ngoài Phật pháp. Đoạn đầu nghĩa là giống như người bị chặt đầu, không thể dùng thuốc để cứu chữa được nữa.

2. Tăng-già-bà-thi-sa (Sangha-disesa): Nghĩa là Tăng tàn, tức là người bị trọng thương đối với tịnh pháp của Tăng đoàn; tuy bị trọng thương nhưng còn có thể dùng phương pháp sám hối để cứu chữa được.

3. Bất định (Aniyata): Loại này không phải phạm một tội danh nào nhất định, mà có thể phạm Ba-la-di, Tăng tàn hoặc Ba-dật-đề, nên gọi là Bất định.

4. Ni-tát-kỳ-ba-dật-đề (Nissaggiya-pàcittiya): Ni-tát-kỳ nghĩa là xả bỏ tất cả; Ba-dật-đề nghĩa là đọa. Hợp cả hai gọi là Xả đọa. Người phạm tội này là do cất giữ những vật vượt ra ngoài quy định. Vì thế, trước hết phải đem vật ấy ra thí xả giữa chúng Tăng, rồi sám hối tội đọa.

5. Ba-dạ-đề (Pacittiya): Nghĩa là tội bị đọa lạc. Người phạm tội này không có vật phải xả bỏ nên gọi là Đơn đọa, cần phải sám hối với 3 thầy Tỳ-kheo thanh tịnh để diệt tội.

6. Ba-da-đề-đề-xá-ni (Patidesaniya): Được dịch nghĩa là Hướng bỉ hối. Người phạm tội này phải sám hối vối một thầy Tỳ-kheo để trừ tội.

7. Chúng học pháp: Tiếng Pàli Sekkhiyavatta, được phiên âm là Thức-xoa-ca-la-ni, dịch ý là Chúng học pháp hay Ưng đương học, nghĩa là những pháp cần phải học. Loại này thuộc về oai nghi.

8. Diệt tránh: Tiếng Pàli Adhikarana-Samattha, được dịch ý là Diệt tránh. Nghĩa là dập tắt sự tranh chấp. Pháp này gồm có 7 yếu tố. Một khi trong Tăng đoàn xảy ra sự xung đột, tranh chấp, thì dùng một hoặc nhiều yếu tố này để giải quyết, dập tắt sự xưng đột ấy.*

Các giới trên không phải được chế định một lần mà tùy phạm tùy chế, nghĩa là phạm đến đâu, Phật chế đến đó. Sau khi chế định xong, được đem ra phân loại thành tám

———

* Về nội dung chi tiết xin xem Luật Tỳ kheo, tập II, Tứ phần chú, HT. Thích Trí Thủ, bản ấn hành 1991.

cột, rồi sắp xếp từ nặng đến nhẹ. Cột thứ tám “Diệt tránh”, tuy gọi là giới, nhưng tính chất của nó là kết hợp giữa giới và luật mà thành.

VII. Giới Pháp Của Tỳ-Kheo-Ni:

Tỳ-kheo-ni (Bhikkuni) hay Bí-sô-ni (Bhiksuni) là những người nữ xuất gia đã thọ giới Cụ túc; về ý nghĩa thì như ở phần Tỳ-kheo đã giải thích. Ngoài ra còn gọi là Khất sĩ nữ (những người nữ sống bằng sự khất thực) hay nói gọn là Ni. Về tuổi tối thiểu để thọ giới thì trên nguyên tắc là 20 tuổi, nhưng có trường hợp châm chước như ở phần Thức-xoa-ma-ni đã nói.

Vị Tỳ-kheo-ni đầu tiên trong hàng ngũ Ni chúng là bà Ma-ha-ba-xà-ba-đề (Mahàpajàpati), di mẫu của Phật, được Phật cho phép xuất gia thọ giới Cụ túc. Tiếp theo sau bà là 500 người nữ dòng họ Thích cũng được Phật độ cho xuất gia, thành lập Ni chúng.

Để bảo đảm tính chất tôn nghiêm của giáo pháp và sự thanh tịnh của Tăng đoàn, người nữ muốn xuất gia thọ giới, trước hết phải tuân thủ “Bát kính pháp” mà Phật quy định.(13)

———

(13) Nội dung “Bát kính pháp” gồm có:

1. Tỳ-kheo-ni dù 100 tuổi hạ mà khi thấy vị Tỳ-kheo mới thọ giới cũng phải đứng dậy chào hỏi, mời ngồi.

2. Tỳ-kheo-ni không được trách mắng Tỳ-kheo.

3. Tỳ-kheo-ni không được nêu tội Tỳ-kheo.

4. Thức-xoa-ma-ni sau hai năm học giới hoàn tất phải đến Tỳ-kheo thỉnh cầu thọ Đại giới (giới Cụ túc).

5. Nếu Tỳ-kheo-ni phạm tội Tăng tàn thì phải đến trước hai bộ Tăng, Ni làm phép ý hỷ (làm cho mọi người hoan hỷ) trong vòng nửa tháng.

6. Tỳ-kheo-ni phải đến Tỳ-kheo thỉnh cầu thầy giáo thọ vào những dịp Bố-tát của mỗi nửa tháng.

7. Tỳ-kheo-ni không được kiết hạ an cư tại những nơi không có Tỳ-kheo.

Số giới của Tỳ-kheo-ni (Theo Luật Tứ phần, gồm 348 giới):

1. Ba-la-di:8 giới.

2. Tăng tàn: 17 giới

3. Xả đọa: 30 giới.

4. Đơn đọa: 178 giới.

5. Hối quá: 8 giới.

6. Chúng học: 100 giới.

7. Diệt tránh: 7 giới.

Trên đấy, giới bản của Tỳ-kheo-ni chỉ có 7 cột, không có cột “Bất định” như giới của Tỳ-kheo; đồng thời trong mỗi cột, số giới hoặc bằng, hoặc nhiều hơn giới của Tỳ-kheo, và nội dung mỗi giới cũng có sai khác ít nhiều.

Hiện nay có hai loại giới bản được lưu truyền phổ biến là giới bản của Luật Tứ phần và giới bản của Luật Pàli. Ở nước ta, người xuất gia theo hệ thống Bắc Tông cũng như hệ phái Khất sĩ thì áp dụng giới bản của Tứ phần, còn người xuất gia theo Nam Tông thì áp dụng theo giới bản của Luật Pàli. Về số lượng và nội dung của giới bản giữa 2 bộ luật sai khác nhau không nhiều lắm. Ta có thể so sánh:

Luật Tứ phần: Tỳ-kheo 250 giới; Tỳ-kheo-ni 348 giới.

Luật Pàli: Tỳ-kheo 227 giới; Tỳ-kheo-ni 311 giới.*

VIII-Giới Pháp Của Bồ Tát:

Những bản kinh liên quan đến giới bản của Bồ tát gồm có:

1. Bồ tát Anh Lạc Bản nghiệp kinh.

———

8. Tỳ-kheo-ni an cư xong phải đến Tỳ-kheo cầu tự tứ (vui lòng chỉ bảo) về 3 phương diện: thấy, nghe và nghi trong những trường hợp phạm tội.

* Về nội dung chi tiết xin xem Tỳ-kheo giới, HT. Thích Trí Quang, bản ấn hành 1994; Tỳ-kheo-ni giới cũng như trên.

2. Phạm Võng kinh Bồ tát giới bản

3. Du-già Sư địa luận Bồ tát giới bản.

4. Bồ tát Địa trì kinh.

5. Bồ tát Thiện giới kinh

6. Ưu-bà-tắc giới kinh.

Trong các kinh nêu trên, hai bản kinh Anh Lạc, Phạm Võng có nguồn gốc từ hệ thống kinh Hoa Nghiêm và được các học giả suy định là do người Trung Quốc biên soạn. Ba kinh Du-già, Địa trì và Thiện giới bắt nguồn từ luận Du-già Sư địa, cùng chung một nguyên bản, nhưng các bản dịch có tên khác nhau. Tại Trung Quốc, Việt Nam thì giới bản Phạm Võng tỏ ra thịnh hành nhất, nhưng ở Tây Tạng thì chỉ dùng Giới bản Du-già.

Giới Bồ tát được gọi là Đạo tục thông hành giới, nghĩa là người xuất gia và tại gia đều thọ trì như nhau. Không những thế mà các loài chúng sinh từ cõi trời Sắc giới trở xuống, hễ ai hiểu được lời nói của Pháp sư đều có thể thọ giới, chỉ trừ những kẻ phạm 7 tội nghịch (giết cha, giết mẹ, giết A-la-hán, phá sự hòa hợp của Tăng, làm cho thâ Phật ra máu, giết Hòa thượng bổn sư và giết thầy dạy phép tắc). Hơn nữa, giới này có thể thọ toàn phần hay từng phần, tùy theo khả năng. Ai đã thọ lãnh giới này rồi thì vĩnh viễn không mất giới, dù tái sinh ở bất cứ nơi đâu, chỉ trừ phạm bảy tội nghịch, phạm thượng phẩm trọng giới và bỏ mất tâm Bồ đề.

Giới này lấy tinh thần Tam tụ tịnh giới (xem lời giải thích ở Thập thiện giới) làm nền tảng. Sau đây xin giới thiệu 10 giới trọng và 48 giới khinh, thuộc giới bản Phạm

Võng, vốn phổ biến trong đời sống tu tập của người Phật tử Việt Nam:

10 Giới trọng:

1. Không được sát sinh;

2. Không được trộm cướp;

3. Không được dâm dục;

4. Không được vọng ngữ;

5. Không được mua bán rượu;

6. Không được nói xấu người đồng đạo;

7. Không được khen mình, chê người;

8. Không được tiếc lẫn tài và pháp

9. Không được ấp ủ sự giận hờn;

10. Không được phỉ báng Tam bảo.

48. Giới khinh:

1. Không được bất kính với thầy bạn;

2. Không được uống các thứ rượu;

3. Không được ăn các loại thịt;

4. Không được ăn những thức ăn cay nồng;

5. Không được không khuyên bảo người sám hối;

6. Không được không siêng cầu chánh pháp;

7. Không được không đi nghe pháp;

8. Không được phản bội giới pháp Đại thừa;

9. Không được không giúp đỡ người bệnh;

10. Không được tàng trữ dụng cụ sát sinh;

11. Không được làm kẻ chủ mưu gây chiến;

12. Không được buôn bán một cách tàn nhẫn;

13. Không được vô cớ phỉ bán người khác;

14. Không được thiêu đốt bừa bãi.

15. Không được chỉ dạy sai lệnh;

16. Không được nói pháp rối loạn;

17. Không được dựa thế lực để cầu lợi;

18. Không được làm thầy mà mù quáng;

19. Không được hủy báng người có giới đức;

20. Không được không phóng sinh và làm phước;

21. Không được giận dữ báo thù;

22. Không được kiêu căng, không học;

23. Không được thọ giới trái quy định;

24. Không được học các sách khác;

25. Không được lạm dụng gây rối;

26. Không được không đãi khách Tăng chu đáo;

27. Không được lấy của chúng Tăng làm của riêng;

28. Không được mời riêng chư Tăng;

29. Không được sống bằng tà mạng;

30. Không được làm những việc điên đảo;

31. Không được không cứu chuộc đồng đạo và kinh tượng;

32. Không được làm tổn hại chúng sinh;

33. Không được tà tâm làm quấy;

34. Không được rời bỏ tâm Bồ-đề;

35. Không được không phát đại nguyện;

36. Không được không phát đại thệ;

37. Không được không hành đầu đà và bồ tát hằng tháng;

38. Không được ngồi lộn xộn mất trật tự;

39. Không được không làm việc lợi ích;

40. Không được lựa chọn người để truyền giới;

41. Không được vì tham lợi mà làm thầy;

42. Không được nói giới cho kẻ ác;

43. Không được cố ý phạm giới;

44. Không được không tôn trọng kinh luật;

45. Không được không giáo hóa người và vật.

46. Không được thuyết pháp trái với thể thức;

47. Không được tìm cách khống chế Phật giáo;

48. Không được phá hoại đạo pháp.*

C. KẾT LUẬN

Qua những trình bày trên đây, người viết đã giới thiệu khái quát về những điểm cơ bản trong giới pháp của 7 chúng đệ tử đức Phật. Những giới pháp này do Phật chế định cách nay đã 25 thế kỷ, thời gian và không gian có nhiều thay đổi, nhất là ngày nay nhân loại đã văn minh hơn xưa, khoa học đạt được những tiến bộ vượt bậc, thế nhưng, giới pháp của Phật vẫn còn mang đầy đủ tính chất hiện đại và vô cùng thiết thực. Bởi lẽ, mục đích của giới pháp đặt trên nền tảng đạo đức nhân bản, nhằm hoàn thiện phẩm giá con người, đem lại an lạc cho cá nhân, hạnh phúc cho gia đình, ổn định cho xã hội và thanh bình cho toàn thể nhân loại. Vì vậy, bao lâu cuộc đời còn đau khổ,

———

* Bản tóm tắt này dựa vào Bồ tát Phạm Võng của HT. Trí Quang, bản ấn hành 1994.

Con người còn khiếm khuyết thì giới pháp của Phật vẫn còn tồn tại như những nguyên tắc tối ưu để giải phóng con người thoát khỏi mọi khổ đau và lầm lỗi.