Một Số Vấn Đề Giới Luật

7. Giới Luật Có Thể Thay Đổi Được Không?

7. GIỚI LUẬT CÓ THỂ THAY ĐỔI ĐƯỢC KHÔNG?

Mục đích của người tu hành là hướng đến giải thoát và giác ngộ, mà muốn được giải thoát, giác ngộ thì đương nhiên phải tuân thủ một số nguyên tắc. Những nguyên tắc căn bản ấy đầu tiên được thiết lập dựa vào tinh thần của bài kệ:

“Không làm các điều ác,

Vâng làm các hạnh lành.

Giữ tâm ý trong sạch,

Lời Phật dạy rành rành”.

(Chư ác mạc tác,

Chúng thiện phụng hành.

Tự tịnh kỳ ý,

Thị chư Phật giáo).

Và được cô đọng thành những tiêu ngữ như:

“Phòng phi chỉ ác” (Ngăn ngừa điều sai trái, chấm dứt việc xấu ác).

“Biệt biệt giải thoát” (Giữ gìn chừng mực nào, thì giải thoát chừng mực ấy).

Hay “Tị thế cơ hiềm” (Tránh những sự chê bai của người đời). v.v…

Đồng thời tóm tắt thành 10 mục đích sau đây:

1. Để nhiếp phục Tăng chúng

2. Để Tăng chúng đạt đến cực thiện.

3. Để tăng chúng an lạc.

4. Để chiết phục những người không biết hổ thẹn.

5. Để những người biết hổ thẹn sống yên ổn.

6. Để cho những người chưa tin sinh khởi lòng tin.

7. Để cho những người đã tin càng thêm tin tưởng.

8. Để diệt trừ các lậu hoặc trong tương lai.

9. Để ngăn ngừa các lậu hoặc trong tương lai.

10. Để cho chánh pháp được tồn tại lâu dài (42).

Giáo sử cho chúng ta biết rằng, trong giai đoạn đầu, Phật chỉ đề ra những nguyên tắc khái quát như thế mà chưa quy định thành những giới điều cụ thể. Thế nhưng, đến năm thứ 12 sau khi Phật thành đạo, trong hàng ngũ Tỳ-kheo có người làm những việc sai trái khiến cho người đời chê trách, làm tổn thương đến thanh danh của Thánh chúng, gây trở ngại cho sự tu tập, do đó Phật mới tùy phạm tùy chế, nghĩa là vi phạm việc gì thì chế định ngay việc ấy. Thế rồi, dần dần trải qua thời gian những giới luật mà Phật đã chế định được gom lại thành Ngũ thiên thất tụ (5 cột 7 nhóm) mà cụ thể là 250 giới của Tỳ-kheo và 348 giới của Tỳ-kheo ni (theo Luật Tứ Phần), hay 227 giới của Tỳ-kheo và 311 giới của Tỳ-kheo ni theo luật Pàli. Tất

———

(42) Ma-ha-tăng-kỳ luật, ký hiệu 1425, Đ22. tr.228c

nhiên, ở đây có sự dị biệt giữa Nam Tông và Bắc Tông nhưng rất nhỏ, không đáng kể.

Đó là sự hình thành của giới luật thời Phật còn tại thế và được kết tập lần đầu sau khi Phật Niết-bàn. Thế rồi, các đệ tử của Phật căn cứ theo đó mà hành trì cho đến ngày nay. Thiết nghĩ không gian và thời gian luôn luôn thay đổi, nếu cứ áp dụng y nguyên một loại giới luật được quy định từ thời đức Phật thì khó mà tránh khỏi có nhiều điều bất cập. Chúng ta thấy rằng những bản hiến pháp và những bộ luật của thế gian luôn luôn được cập nhật hóa (bằng cách thay đổi và bổ sung) thì mới thích ứng được với sự biến đổi của hoàn cảnh và thời đại. Nếu như chúng không được điều chỉnh và bổ sung đúng lúc thì sau một thời gian ắt hẳn sẽ có nhiều điều trở nên lỗi thời và vô tác dụng. Đó là quy luật đào thải rất khắt khe của vạn sự trong vũ trụ.

Thế còn đối với giới luật thì sao? Chúng ta biết rằng đức Phật sinh tại Ấn Độ, cách nay 25 thế kỷ, và giới luật được chế định từ lúc đó. Nhưng mỗi quốc gia có những truyền thống văn hóa, khí hậu địa lý, phong tục tập quán khác nhau và mỗi thời đại cũng luôn luôn tiến hóa đổi khác, thế thì giới luật của Phật có thể thích hợp với mọi không gian và mọi thời đại hay không? Và nếu nhưng không hoàn toàn thích hợp thì tại sao các đệ tử của Phật không điều chỉnh để phù hợp với từng không gian và từng thời đại? Thiết nghĩ cí mấy lý do như sau:

1. Giới luật chỉ do Phật chế định

Chúng ta biết rằng kinh do Phật thuyết, ngoài ra còn do các cao đồ của Phật cũng như những vị thánh hiền xưa nay tuyên thuyết, còn luận thì do các bậc cao tăng thạc

học, các vị luận sư uyên bác mổ xẻ phân tích, chú giải kinh điền mà tạo thành. Thế nhưng, giới luật thì chỉ có Phật chế định, ngoài ra không ai được phép chế định cũng như không đủ thẩm quyền để chế tác. Đó là điều mà giáo sử đã khẳng định.

2. Đã được Thánh chúng nhất trí giữ nguyên

Trong lần kết tập pháp tạng thứ nhất, Tôn giả A-nan cho Tôn giả Ca-diếp biết rằng trước lúc nhập diệt, Phật có di chúc rằng trong những giới luật do Ngài chế định, sau này nếu các Tỳ-kheo thấy có những giới nhỏ nào không còn phù hợp thì có thể tùy nghi bỏ đi. Ca-diếp bèn hỏi A-nan: “Vậy chứ Phật có nói cụ thể những giới nào được xem là nhỏ có thể bỏ đi hay không?”, thì A-Nan đáp rằng: “Phật không nói cụ thể”. Do đó, Tôn giả Ca-diếp kết luận: “Vì Phật không nói cụ thể, cho nên, nếu giờ đây chúng ta cho rằng những giới Đột-cát-la (ác hạnh) là nhỏ nhiệm nên bỏ đi, thì có người sẽ bảo không những giới Đột-cát-la nên bỏ đi mà giới Ba-la-đề-đề-xá-ni cũng nên bỏ. Rồi người khác lại nói, không những giới Ba-la-đề-đề-xá-ni nên bỏ mà giới Ba-dật-đề (bị đọa lạc) cũng nên bỏ v.v…, cứ như thế thì không biết đâu là giới hạn và trong đại chúng sẽ nảy sinh sự tranh cãi khó mà nhất trí. Bởi vậy, tốt hơn hết là những gì Phật đã chế định chúng ta phải kết tập đầy đủ (và khi áp dụng thì tùy nghi châm chước), còn những gì Phật không chế định thì chúng ta không tùy tiện đặt thêm”. Chung cuộc, lời kết luận ấy đã được đại chúng đồng thanh nhất trí tán thành. (43)

———

(43) Đại chính tân tu Đại tạng kinh, ký hiệu 1421, tập 22, tr.190-192

3. Do sự kiện Đề-bà-đạt-đa phá Tăng

Đề-bà-đạt-đa (Devadatta) phát tâm xuất gia với thiện chí tu hành tinh tấn trong 12 năn đầu, nhưng về sau ưa thích phép thần thông, phế bỏ chánh đạo. Thầy muốn đảo chánh Phật để giành quyền lãnh đạo chúng Tỳ-kheo, bèn cấu kết với vua A-xà-thế (Ajatasattu), xúi giục, thuyết phục vua sát hại phụ vương đề đoạt ngôi báu: “Ngươi giết cha, ta giết Phật; ngươi sẽ làm vua nước Ma-kiệt-đà (Magadha), ta sẽ làm Phật. Bấy giờ tại nước Ma-kiệt-đà này có một vị vua mới, một vị Phật mới, như thế chẳng khoái sao?”

Thế rồi, Đề-bà-đạt-đa bàn bạc cùng bốn đệ tử tâm phúc, đi đến thưa với Phật: “Bạch Thế Tôn! Thế Tôn tuổi tác đã cao, nên giao chúng Tăng lại cho con. Thế Tôn chỉ cần thụ hưởng pháp lạc hiện tại, để Tăng chúng cho con lãnh đạo”.

Phật dạy: “Này, Đề-bà-đạt-đa, Xá-lợi-phất và Mục-kiền-liên có đại trí tuệ và thần thông như thế, Ta còn không giao chúng Tăng cho họ thay, huống chi người là người ngu, là cái thây ma, mà Ta lại đem Tăng chúng giao cho ngươi hay sao?”

Bị Phật thẳng thừng bát bỏ ý đồ đen tối của mình, Đề-bà-đạt-đa liền bàn với bốn đệ tử: “Ta với các ngươi hãy cùng nhau phá hòa hợp Tăng, hoại pháp luân của Sa-môn Cù-đàm; làm như thế, chúng ta sẽ nổi tiếng là người đã phá hòa hợp tăng, hoại pháp luân của Phật”.

Vì đã rắp tâm làm điều nghịch đạo, Đề-bà-đạt-đa liền xướng xuất 5 việc phi pháp sau đây:

1) Tỳ-kheo suốt đời mặt y phấn tảo (loại vải nhặt được từ những đống rác)

2) Tỳ-kheo suốt đời sống theo hạnh khất thực

3) Tỳ-kheo suốt đời mỗi ngày chỉ ăn một bữa

4) Tỳ-kheo suốt đời phải ngủ ngoài trời

5) Tỳ-kheo suốt đời không ăn thịt.(44)

Thực ra, trong 5 điều trên chỉ có điều thứ 5 là khác với Phật, vì Phật cho phép Tỳ-kheo được ăn tịnh nhục (món thịt hợp pháp) nếu như không thấy, không nghe và không nghi người ta giết con vật để lấy thịt cúng dường cho mình. Ngoài ra, 4 điều còn lại Phật cũng đã quy định, nhưng được áp dụng một cách uyển chuyển mà thôi. Ở đây, thâm ý của Đề-bà-đạt-đa là mong được thiên hạ thán phục và đặc biệt là cố ý phá sự hòa hợp của Tăng đoàn, do thế mà phạm tội nghịch. Và tội nghịch này phải rơi vào địa ngục Vô gián, chịu lấy khổ quả trọn một kiếp không thể cứu vớt được, như lời Phật đã khẳng định. (45)

Đó là 3 lý do chính khiến cho giới luật của Phật không thể bổ sung và thay đổi được. Ngoài ra, còn một lý do nữa là từ khi Phật diệt độ cho đến ngày nay đã có biết bao bậc Tôn túc, Trường lão, Thạc đức cao hạnh – mặc dù biết trong giới luật có đôi điều bất cập – vẫn uyển chuyển tuân thủ nghiêm túc mà không có ý định thay đổi thêm bớt; ngoại trừ việc các Ngài soạn thuật, phân tích, chú giải để cho người sau dễ hiểu và dễ thực hành. Có lẽ các Ngài đã vận dụng lời Phật di huấn trong Luật Ngũ Phần như sau:

———

(44) Thập tụng luật, quyển 36, Đ.23, tr.259a

(45) Tăng Chi Bộ Kinh, IIB, tr.446

“ Tuy là những điều do Ta chế định, nhưng nếu như không phù hợp với (phong tục, tập quán) của một địa phương nào đó thì không nên áp dụng; trái lại, tuy là những điều không do Ta chế định, mà là những việc phải làm theo (phong tục, tập quán) của địa phương đó, thì không thể không tuân hành”. (Tuy thị Ngã sở chế nhi ư dư phong bất dĩ vi thanh tịnh giả, giai bất ưng dụng. Tuy Phi Ngã sở chế nhi ư dư phương tất ưng hành giả, giai bất đắc bất hành)(46)

Bây giờ, chúng ta thử tiến hành khảo sát đại khái những giới luật của người xuất gia, xem chúng còn có giá trị hiện thực đến mức độ nào. Muốn làm việc này, trước hết hãy bàn về tính chất của giới. Theo các luật sư thì tính chất của giới được chia làm hai loại là Tánh giới và Già giới. Tánh giới nghĩa là tính chất của giới đó hễ vi phạm là có tội, dù Phật có chế định hay không chế định. Ví dụ như kẻ nào trộm cướp, giết người, thì (vừa vi phạm luật pháp quốc gia, vừa phải chuốc lấy quả báo). Thế nên, gọi là Tánh giới. Còn Già giới, tức là những giới do Phật chế định để ngăn ngừa các nguyên nhân dẫn đến phạm tội. Nó có tính chất gián tiếp đề phòng, chứ bản thân nó chưa phải là tội lỗi. Ví như việc uống rượu và tích trữ châu báu v.v…Vì kẻ uống rượu sẽ khiến cho tâm trí mê loạn, rồi làm những việc sai trái mà không hay biết. Cũng như người cất chứa vàng bạc sẽ dễ kích thích lòng tham, gây chướng ngại cho sự tu dưỡng. Do đó mà Phật cấm các Tỳ-kheo không được uống rượu và cất giữ vàng bạc, chứ kỳ thực hai việc này không vi phạm luật pháp và không bị quả báo trực tiếp. Thế nên hai việc này gọi là Già giới. Khi một

———

(46)Ngũ Phần luật, quyển 2, Đ.22, tr.153a

người ở thế gian phạm tánh giới như trộm cướp hay giết người thì y chỉ phạm tội mà thôi, còn đệ tử của Phật nếu phạm các việc ấy thì vừa phạm tội mà vừa phạm giới, vì làm trái những điều do Phật đã cấm chế.

Nếu khảo sát về 5 thiên giới của Tỳ-kheo, chúng ta thấy rằng phần lớn các giới cơ bản ngày nay vẫn còn đầy đủ những giá trị thiết thực, nhưng có một số giới khác ít quan trọng trong thiên Ba-dật-đề chẳng hạn, thì quả thực ngày nay không còn phù hợp với nếp sống tu học của Tăng sĩ nữa. Do đó, chúng không thể phát huy hết giá trị tích cực của chúng.

Thiết nghĩ trong thời đại hiện nay, nền văn minh khoa học rất tiến bộ, những sinh hoạt của xã hội và nếp sống các nhân khác xa với nếp sống ngày xưa. Nếu như giới luật có thể kịp thời điều chỉnh, bổ sung và cập nhật hóa, thì chắc chắn sẽ có nhiều hiệu lực và phù hợp với những đổi thay của thời thế hiện tại. Vì giới luật là sinh mệnh của Phật giáo, nếu như nó phát huy đầy đủ hiệu năng tích cực của nó thì sẽ bào đảm cho sự sinh tồn và hưng thịnh của đạo Phật. Đó chính là những trăn trở, bức xúc rất chính đáng của đa số Tăng Ni trẻ mà người viết muốn nêu lên để thỉnh thị tôn ý của các bậc cao tăng thiền đức.

8. Trách Nhiệm Làm Thầy

8. TRÁCH NHIỆM LÀM THẦY:

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, lúc ấy có Tỳ-kheo một tuổi hạ dẫn theo một đệ tử chưa có tuổi hạ, hai vai mang hai túi y, trên đầu đội một túi, tay trái cầm bát và giày da, tay phải xách bình nước và túi da đựng dầu, cùng đi đến chỗ Phật, cúi đầu đảnh lễ. Cái túi y trên đầu thầy rơi xuống nhằm đầu gối của Phật, Phật bèn dùng tay gạt ra, Tuy biết nhưng Phật vẫn hỏi:

- Này Tỳ-kheo, vật này của ai vậy?

- (457c) Bạch Thế Tôn! Của đệ tử cùng đi với con.

- Ông được mấy tuổi hạ?

- Dạ một tuổi, Bạch Thế Tôn!

- Đệ tử mấy tuổi hạ?

- Dạ chưa có tuổi hạ nào.

- Ông mới một tuổi hạ mà đã nuôi đệ tử chưa có tuổi hạ thì cũng giống như người yếu đuối mà lại cứu người yếu đuối.

Thế rồi, Phật nói với các Tỳ-kheo:

- Bản thân mình không tự hàng phục được mà muốn hàng phục người khác thì không có lẽ đó. Bản thân mình không tự chế ngự được mà muốn chế ngự người khác, thật

không có lẽ đó. Bản thân mình chưa tự độ được mà muốn độ người khác, thật không có lẽ đó. Bản thân mình chưa giải thoát mà muốn giải thoát người cho người khác, thật không có lẽ đó.

Này các Tỳ-kheo! Tự hàng phục được mình rồi mới hàng phục người khác, điều đó có thể. Tự chế ngự được mình rồi mới chế ngự người khác, điều đó có thể. Tự độ được mình rồi mới độ người khác, điều đó có thể. Tự mình đã giải thoát rồi mới giải thoát cho người khác,m điều đó có thể. Này Tỳ-kheo! Từ nay về sau, Ta không cho phép Tỳ-kheo dưới mười tuổi hạ độ người xuất gia thọ Cụ túc.

Sau khi Phật đã chế giới không cho phép Tỳ-kheo dưới mười tuổi hạ độ người xuất gia thọ Cụ túc, rồi Nan-đà, Ưu-ba-nan-đà đủ mười tuổi hạ, độ người xuất gia cho thọ giới Cụ túc. Nhưng độ rồi mà không chịu dạy dỗ, để họ giống như trâu hoang, dê hoang, sống phóng túng không kỷ cương, không biết chế ngự, thiếu sự trong sạch, uy nghi không đầy đủ, không biết phụng sự Hòa Thượng, A-xà-lê, không biết vâng lời Tỳ-kheo trưởng lão, không biết phép tắc vào thôn xóm, không biết phép tắc ở nơi hoang vắng, không biết phép tắc vào trong chúng Tăng, không biết cách thức khoác y, cầm bát. Các Tỳ-kheo bèn đem sự kiện ấy đến bạch đầy đủ lên Thế Tôn. Phật liền dạy:

- Từ nay về sau, ai thành tựu mười điều kiện sau đây, Ta mới cho phép độ người xuất gia thọ giới Cụ túc. Mười điều kiện đó là:

1- Giữ giới thanh tịnh.

2- Nghe nhiều A-tì-đàm

3- Nghe nhiều Tì-ni

4- Học giới.

5- Học định.

6- Học tuệ.

7- Có thể xuất tội và khai người khác xuất tội

8- Có thể nuôi người bệnh và nhờ người khác nuôi người bệnh.

9- Khi đệ tử gặp nạn có thể giải cứu, hoặc nhờ người giải cứu.

10- Đã đủ mười tuổi hạ.

Đó gọi là mười điều kiện để được làm thầy, độ người xuất gia thọ giới Cụ túc, Ngoài ra, người nào ít nhất đủ mười tuổi hạ và biết hai bộ Luật (bộ luật của Tỳ-kheo và bộ luật của Tỳ-kheo ni) cũng được phép làm thầy. (47)

———

(47) Luật Ma-ha-tăng-kỳ, quyển 28, Đ 22, tr.457b-c

9. Phép Cung Kính

9. PHÉP CUNG KÍNH

Khi Phật du hành đến nước Câu-tát-la, vào lúc đầu đêm, Thế Tôn thuyết pháp cho các Thanh Văn, đến nửa đêm, Ngài trở về phòng. Bấy giờ, các Tỳ-kheo thường trú đã có phòng trước, nên sau khi nghe pháp xong, ai nấy đều trở về phòng an nghỉ. Lúc ấy, tôn giả Xá-lợi-phất và Mục-kiền-liên vì là khác Tăng, chưa giữ phòng trước, nên sau khi nghe pháp xong, đến gõ cửa phòng thì những người ở trong phòng hỏi:

- Ai đó?

Xá-lợi-phất đáp:

- Xá-lợi-phất đây.

-Phòng đã đầy rồi thưa bậc đại trí.

Thế rồi, hai người đến gõ cửa phòng khác thì người trong phòng hỏi:

- Ai đó?

Tôi là Đại-mục-liên đây.

- Phòng đã đầy rồi thưa bậc đại thần túc.

Thế là cả hai tôn giả đều không có phòng, nên một người đến ngồi dưới thềm nhà, còn một người ra ngồi dưới

Gốc cây. [ 446a] Khi ấy trời đổ mưa, người ngồi dưới thềm nhà đọc kệ:

“ Ngồi kiết già dưới thềm,

Mưa ướt hai đầu gối

Đã sống trong an lạc

Sẽ đoạn thân đời sau”.

Đoạn, người ngồi dưới gốc cây cũng đọc kệ:

“Dưới cây sống tri túc

Khất thực, ngồi nệm cỏ

Cả hai không tham trước,

Sẽ đoạn thân đời sau”.

Thế rồi, sang hôm đó có Ưu-bà-tắc thức dậy sớm, đi đến thăm viếng Thế Tôn, thấy tình cảnh hai đệ tử của Phật như thế, bèn chê trách: “Vì sao Sa-môn Thích tử lại không biết phép tôn kính? Các bậc đại đức như thế mà không cung cấp phòng nghỉ?”

Các Tỳ-kheo nghe thế, bèn đem sự việc ấy đến bạch đầy đủ lên Thế Tôn. Phật liền dạy:

- Việc như thế thật đáng được người đời chê trách.

Rồi Phật mới hỏi các Tỳ-kheo:

- Ai là bậc Thượng tọa lớn nhất đáng được lấy nước trước, được nhận cơm trước?

Ai đáng được đứng dậy tiếp nước trước?

Ai đáng được chắp tay, cúi đầu, cung kính lễ bái trước?

Khi nghe Phật hỏi như vậy, có Tỳ-kheo nói:

- Bạch Thế Tôn, con của Thế Tôn (La-hầu-la) đáng được nhận trước.

Tỳ-kheo khác nói:

- Những người thân quyến của Thế Tôn đáng được nhận trước.

Lại có người nói:

- Thị giả của Thế Tôn (A-nan) đáng được nhận trước.

Lại có người nói:

- Bậc A-la-hán đáng được nhận trước.

Thế rồi, người Sát-lợi xuất gia nói:

- Người Sát-lợi đáng được nhận trước.

Người Bà-la-môn xuất gia lại nói:

- Người Bà-la-môn đáng được nhận trước.

Người Tì-xá xuất gia thì nói:

- Người Tì-xá đáng được nhận trước.

Còn người Thủ-đà-la xuất gia thì nói:

- Người Thủ-đà-la đáng được nhận trước.

Khi nghe Tỳ-kheo nói mỗi người một ý, Phật liền nói:

- Này các Tỳ-kheo, các ông ai nấy đều vì tính kiêu mạn cho nên nói rằng: Con của Thế Tôn đáng được nhận trước, cho đến người Thủ-đà-la đáng được nhận trước. Nhưng ở đây không phải là phép tắc của người thế tục. Hôm nay, Như Lai đã nói cho các ông biết về phép tắc tôn kính nơi chốn Thiền môn.

Này các Tỳ-kheo, từ nay về sau Ta chế giới: Người xuất gia trước phải được hưởng sự lễ bái, đứng dậy đón rước, chắp tay cúi đầu cung kính trước. Người xuất gia trước phải được ngồi trên, phải được nhận lời mời trước, ngồi trước, lấy nước trước, thọ trai trước.

Các Tỳ-kheo liền tán thán:

- Đức Thế Tôn đã khéo trình bày về cách thức tôn kính trưởng lão.

Phật nói:

- Không những ngày nay Ta khéo trình bày về cách thức tôn kính trưởng lão, mà trong thời quá khứ Ta cũng làm như thế.

Các Tỳ-kheo liền bạch với Phật:

- Bạch Thế Tôn, chúng con muốn được nghe việc ấy.

Phật liền nói với các Tỳ-kheo:

- Trong thời quá khứ xa xưa có ba con vật là chin trĩ, khỉ và voi cùng sống với nhau dưới cây Ni-câu-loại. Một hôm, con voi nói: “Ba chúng ta cùng sống với nhau [446b] tại một chỗ, trong đây ai lớn nhất? Ai đáng được tôn kính nhất?

Rồi voi đáp:

- Nhớ lại thuở xưa tôi đã từng cỡi trên đầu cây này đi qua.

Khỉ nói:

- Ngày trước tôi đã từng đái trên đầu cây này.

Chim trĩ nói:

- Ngày xưa, tôi ăn quả cây này trên núi Tuyết rồi xuống ỉa nơi đây mà mọc lên cây này.

Như vậy, bấy giờ chim Trĩ là lớn nhất, hai con vật kia tôn kính nó, cho nên khhi chúng chết được sinh về cõi lành. Này các Tỳ-kheo, con voi khi ấy nào phải ai khác mà chính là Ta đây. Ngày nay, các ông cũng phải tôn kính các Thượng Tọa như vậy, thì mới thể hiện được sự tôn nghiêm của Tăng đoàn.

Đó gọi là phép tắc cung kính

ngoài ra, này các Tỳ-kheo, khi sắp chỗ ngồi, không được sắp chỗ ngồi của người nhỏ tuổi ở trên cao, chỗ ngồi của Thượng tọa ở dưới thấp, mà phải sắp chỗ ngồi của Thượng tọa trên cao, chỗ ngồi của người nhỏ tuổi ở dưới thấp; đồng thời phải trải tọa cụ ngay ngắn tề chỉnh; những cái tốt thì dành cho Thượng tọa, những cái không tốt thì để cho Hạ tọa. Tuy nhiên, nếu nhà đàn việt mời Tỳ-kheo quen biết rồi họ dành cho gường, ghế tốt thì để mặc ý thí chủ, không nên sữa chữa họ làm chi. Nếu vào dịp 5 năm đại hội một lần, số người đông đúc phức tạp, thì tối thiểu phải sắp chỗ tươm tất cho 8 người ngồi ở trên cao, cón các chỗ dưới tùy nghi linh động. Đó gọi là phép ngồi của Thượng tọa.

Lại nữa, khi dọn thức ăn phải dọn cho Thượng tạo trước. Nếu đàn việt chưa từng làm phước dọn cho người nhỏ tuổi trước, thì nên báo họ bưng tới chỗ Thượng tọa. Khi dọn cơm, nên dọn cơm ngon cho Thượng tọa; cũng thế, khi dọn tất cả các thức ăn uống khác cũng phải bảo dọn món ngon cho Thượng tọa. Tuy nhiên, nếu đàn việt mời chư Tăng về thọ trai, mà họ dọn sai biệt, thì tùy theo ý họ, không nên tranh luận làm chi. Nếu vào dịp 5 năm đại hội một lần, số người đông đúc phức tạp, thì tối thiểu phải dọn món ngon cho 8 Thượng tọa hàng đầu, còn các Hạ tọa thì tùy nghi mà dọn. Đó gọi là phép dọn thức ăn theo thứ tự ưu tiên. (48)

———

(48) Luật Ma-ha-tăng-kỳ, quyển 27, D922, tr.446b-c

10. Các Già Nạn Đối Với Người Xuất Gia

10. CÁC GIÀ NẠN ĐỐI VỚI NGƯỜI XUẤT GIA

Tăng đoàn là hình ảnh của đức Phật, mang trọng trách “Thừa Như Lai sứ, hành Như Lai sự” (thừa truyền sứ mệnh của đức Như Lai và thực hiện sự nghiệp cao cả của Phật); do đó, khi tuyển chọn người xuất gia cần phải tuân thủ một số điều kiện tương đối nghiêm chặt, hầu tuyển chọn được những người có thân tướng đoan nghiêm và phẩm chất ưu việt. Điều này nhằm mục đích tị thế cơ hiềm, linh nhân sinh khởi tín tâm (tránh sự chê bai của người đời, khiến người ta sinh tâm tin tưởng và tôn kính). Nhờ thế hành giả mới đủ mãnh lực cảm hóa tha nhân hướng về con đường Thánh thiện, đạt đến giác ngộ và giải thoát.

Sau đây, chúng tôi xin giới thiệu 32 già nạn (những chướng ngại) đối với người xuất gia để giúp chư Tôn túc và Tăng Ni tham khảo.

1. Hủy hoại Tịnh Hạnh Của Tỳ-Kheo-Ni:

Khi Phật an trú tại Tì-xá-li, lúc ấy, đồng tử Ly-xa là Am Bà La phá hoại tịnh hạnh đệ tử của Tỳ-kheo-ni pháp Dự. Do thế, Ni sư liền đi đến chỗ Thế Tôn, cúi đầu đảnh lễ dưới chân, đứng hầu một bên, bạch với Ngài: “ Bạch Thế Tôn, đồng tử Ly-xa phá hoại phạm hạnh đệ tử của con”.

Nói như thế xong, cô bèn lễ Phật rồi ra đi. Sau khi Ni sự Pháp Dự ra đi, đức Thế Tôn liền cùng với A Nan đi đến chỗ các người Ly-xa. Trông thấy Thế Tôn viếng thăm bất ngờ, các người Ly-xa niềm nở đón chào Ngài. Sau những lời chào hỏi xã giao, đức Thế Tôn liền nói với các Ly-xa: “Này các người Ly-xa, quyến thuộc của các người, các người phải bảo hộ, cũng như đệ tử Tỳ-khoe-ni của Ta, Ta cũng phải bảo hộ. Nếu có ai xâm phạm, hoặc phá hoại tịnh hạnh của họ, thì theo phép tắc của Ta, suốt đời Ta không nói chuyện, không ở chung, không ăn chung”.

Các người Ly-xa liền bạch với Phật: “Bạch Thế Tôn, cũng như phép tắc của Thế Tôn, phép tắc thế tục của chúng tôi cũng như vậy.” Khi ấy, đức Thế Tôn tùy nghi thuyết pháp cho các Ly-xa khiến họ sinh tâm hoan hỷ, rồi Ngài từ giã ra đi. Sai khi Ngài đi không bao lâu, Tỳ-kheo-ni Pháp Dự liền đến chỗ các người Ly-xa, nói với họ: “Này các cư sĩ, đồng tử Ly-xa Am Bà La đã hủy hoại phạm hạnh đệ tử của tôi. Đó là việc bất thiện, không phải pháp tùy thuận”.

Các người Ly-xa nghe thế liền bảo nhau: “Vừa rồi, chính đức Thế Tôn muốn nói về việc này đây”, đồng thời cảm thấy rất xấu hổ, nói với Tỳ-kheo-ni Pháp Dự: “Vậy Ni sư muốn chúng tôi trừng trị bằng cách nào đây?”

Ni Sư nói: “Đổi họ ông ta, công bố ông ấy không còn là người Ly-xa nữa, xoay cửa nhà về hướng Tây, phá nhà bếp, hủy mái nhà ông ta xung quanh một khuỷu tay” (Đây là cách trừng trị những kẻ xâm phạm tình dục phụ nữ theo luật pháp thời bấy giờ).

Các Ly-xa đáp: “Xin thọ giáo”, rồi tuyên bố rằng Am Bà La không còn là người Ly-xa nữa, rồi xoay cửa nhà ông ta về hướng Tây, cho đến phá hủy [417a] mái nhà ông ấy.

Sau sự việc xảy ra vừa rồi, đức Thế Tôn cho tập hợp các Tỳ-kheo lại rồi tuyên bố: “Nếu kẻ nào hủy hoại tịnh hạnh của Tỳ-kheo-ni thì không nên cho xuất gia. Nếu đã xuất gia thì phải đuổi đi. Nếu ai độ họ xuất gia, cho thọ giới Cụ túc thì phạm tội Việt-tì-ni”.

2. Sống Trong Tăng Chúng Để Trộm Pháp

Khi Phật an trú tại Xá-vệ, có đàn việt đến tinh xá cúng dường trai phạn cho chúng Tăng. Tới giờ thọ trai có một người đen đủi, bụng bự đến ngồi chỗ của Thượng tọa. Trong chốc lát, Thượng tọa đến hỏi:

- Ông bao nhiêu hạ lạp?

- Ngồi ở đây ăn cơm thì bình đẳng cả, còn phải vất vả hỏi hạ lạp làm gì?

Vị Thượng tọa ấy có uy đức nghiêm trang, bèn bảo: “Ối chao! Ông đi xuống dưới kia”. Ông bèn rời chỗ ấy, đến ngồi chỗ của Thượng tọa thứ hai. Trong khoảnh khắc, Thượng tọa thứ hai đến cũng hỏi:

- Ông bao nhiêu hạ lạp?

- Ngồi ở đây ăn cơm thì bình đẳng cả, còn phải vất vả hỏi hạ lạp làm gì?

Cứ như vậy, lần lượt đến chỗ của Sa-di. Sa-di xua đuổi, hỏi:

- Ai là Hòa thượng của ông? Ai là thấy ông?

- Tôi là đệ tử lớn nhất của Nan đà và Ưu-ba-Nan-đà.

Chung cục không ai biết ông là ai, gây ra tình trạng lộ xộn trong Tăng chúng. Các Tỳ-kheo bèn đem sự việc ấy đến bạch lên Thế Tôn. Phật nói: “Ông ta không phải là đệ tử lớn nhất của Nan đà và Ưu-ba-Nan-đà. Đây là người tự động xuất gia. Nếu người ấy chưa từng tham dự Bố-tát, Tự tứ, sau này có lòng tốt muốn xuất gia, thì nên cho xuất gia thọ giới Cụ túc. Nếu đã từng tham dự Bố-tát, Tự tứ thì gọi là kẻ sống trong Tăng chúng để trộm pháp, không cho xuất gia, thọ giới Cụ túc. Nếu là con vua hay con quan đại thần [417b] vì tị nạn mà khoác Ca-sa, nhưng chưa tham dự Bố-tát, Tự tứ thì nên cho xuất gia. Nếu đã từng tham dự Bố-tát, Tự tứ thì không cho xuất gia. Nếu Sa-di suy nghĩ: “ Trong khi thuyết giới không biết quí thầy bàn luận về vấn đề gì?”, rồi lén chui trước dưới gầm gường để nghe trộm, mà thông minh, ghi nhớ tất cả giới pháp từ đầu đến cuối, thì sau này không được thọ giới Cụ túc. Nhưng nếu đần độn, không nhớ đầy đủ các giới pháp thì sau này được thọ giới Cụ túc. Tóm lại, nếu kẻ nào sống trong Tăng chúng để trộm pháp thì không nên cho xuất gia. Nếu đã xuất gia thì phải đuổi đi. Nếu ai độ họ xuất gia, cho thọ giới Cụ túc thì phạm tội Việt-tì-ni.

3. Kẻ Lừa Đảo

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, bấy giờ có một người, trước bữa ăn, mặc theo hình thức của Sa-môn, tay cầm bát đen, vào xóm làng khất thực. Sau bửa ăn,ông lại mặc theo hình thức ngoại đạo, tay cầm bát bằng gỗ, theo các du khách vào nơi công viên, hồ nước, chỗ du ngoạn trong rừng để khất thực. Dân chúng thấy thế chê bai: “Vì sao Sa-

môn Thích tử đã vào nhà tôi khất thực, bây giờ lại vào cà trong rừng, không làm sao thoát được ông ta?” Kẻ khác lại nói: “Ông không biết sao? Kẻ Sa-môn này dối trá, vì y phục, ẩm thực nên vào cả hai nơi”.

Các Tỳ-kheo bèn đem sự việc ấy đến bạch lên Thế Tôn. Phật nói: “Đó gọi là kẻ lừa đảo, bỏ hình thức Sa-môn, khoác hình thức ngoại đạo, rồi lại bỏ hình thức ngoại đạo khoác hình thức Sa-môn. Những kẻ lừa đảo như vậy không nên cho xuất gia. Nếu đã cho xuất gia thì phải đuổi đi. Nếu ai độ họ xuất gia, cho họ thọ giới Cụ túc thì phạm tổi Việt-tì-ni”.

4. Phạm Tội Ngũ Nghịch

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, lúc ấy, Bà-la-môn Đô Di vốn là Thiện tri thức cũ của tôn giả Xá-lợi-phất, đến chỗ Xá-lợi-phất, nói với thầy:

- Tôn giả, cho tôi xuất gia.

- Đó là việc tốt. Ông vốn là Bà-la-môn thường tương phản với Sa-môn, vì sao mà có lòng tin., phát tâm hoan hỷ như vậy? Theo ai nghe pháp, theo Thế Tôn hay theo các Tỳ-kheo?

- Tôi cũng chẳng có lòng tin gì, lại không hoan hỷ, cũng chẳng theo ai nghe pháp cả. Chỉ vì tôi lỡ giết mẹ, nay muốn đoạn trừ tội lỗi này, cho nên mong được xuất gia.

- Đợi tôi hỏi đức Thế Tôn đã.

Thế rồi, tôn giả Xá-lợi-phất đem sự kiện ấy đến bạch lên Thế Tôn. Phật dạy: “Người này giết mẹ, tạo tội ngũ nghịch, phải đọa địa ngục vô gián, vốn là hạt giống thối

nát, đối với chánh pháp không thể phát sinh thiện quả, không nên cho xuất gia”.

Sau đó lại có bạn cũ của Tôn giả A-nan là Bà-la-môn Đô Do vì lỡ giết cha nến đến xin A-nan cho mình xuất gia. A-nan liền đem việc đó trình lên Thế Tôn. Phật nói với tôn giả: “Người này giết cha, tạo tội vô gián, là hạt giống nát, đối với chánh pháp không thể thành tựu đạo quả. Giá như bảy đức Phật cùng xuất hiện một lúc, thuyết pháp cho y nghe, thì rốt cuộc y cũng không thể phát sinh thiện tâm. Ví như cây đa-la đã bị chặt đầu thì không thể sống còn, không thể xanh tươi, vì không còn mầm sống bên trong. Tội vô gián này cũng như vậy, đối với chánh pháp không thể sinh mầm mống Thánh thiện…Nếu kẻ nào gây ra năm tội vô gián thì không nên cho xuất gia. Nếu đã xuất gia thì phải đuổi đi. Ai độ họ xuất gia, cho thọ giới Cụ túc thì phạm tội Việt-tì-ni”.

5. Sáu Loại Người Không Thể Làm Đàn Ông

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, vào lúc ban đêm, các Tỳ-kheo đang ngủ trong phòng tại một tịnh xá, thì có kẻ đến rờ mó từ gót chân lên đến bắp vế, đến bụng, rồi lần hồi tới chỗ kín. Tỳ-kheo định chụp bắt, thì y liền chạy thoát. Rồi y lại đến những nơi khác tiếp tục những hành vi như thế. Cuối cùng, một Tỳ-kheo tóm cổ được y, liền hỏi:

- Ngươi là ai?

- Tôi là con gái của vua.

- Ngươi là con gái thật sao?

- Tôi thuộc lưỡng tính, phi nam, phi nữ

- Vì lý do gì mà ngươi sống lẫn lộn trong chúng Tăng?

- Tôi nghe nói Sa-môn không có vợ, tôi muốn đến làm vợ.

Các Tỳ-kheo bèn đem sự kiện ấy đến bạch lên Thế Tôn. Phật dạy: “Đó là kẻ bất năng nam. Hạng này gồm sáu loại. Đó là: 1) Sanh; 2) Bị phá hỏng; 3) Cắt bỏ; 4) Nhân người khác (mà có tác dụng); 5) Tật đố; 6) Nửa tháng có tác dụng.

1) Sanh: Đứa bé từ khi mới sinh đã không có nam căn.

2) Bị phá hỏng: Vợ lớn, vợ bé ganh ghét nhau nên tìm cách phá hỏng nam căn con của đối phương khi mới sinh ra.

3) Cắt bỏ: Vua chúa hoặc đại thần dùng những người đã cắt bỏ nam căn để hầu hạ nơi phòng the.

4) Nhân người khác: Nhân có người xúc chạm mà nam căn cương cứng.

5) Tật đố: Thấy người khác hành dâm mà nam căn cương cứng.

6) Nửa tháng có tác dụng: Nửa tháng có tác dụng, nửa tháng không có tác dụng

Trong đây, sanh không thành đàn ông, bị phá hỏng không thành đàn ông, cắt bỏ không thành đàn ông, ba loại này không nên xuất gia. Nếu có xuất gia thì phải đuổi đi. Còn nhân người khác mà không thành đàn ông, tật đố không thành đàn ông, nửa tháng không thành đàn ông, ba loại này cũng khôn nên cho xuất gia. Nếu đã xuất gia thì không nên đuổi đi. Sau đó, nếu sinh khởi dâm dục thì phải đuổi đi. Tóm lại, sáu loại người không thành đàn ông này không nên cho xuất gia. Nếu ai độ họ xuất gia, cho thọ giới Cụ túc thì phạm tội Việt-tì-ni

6. Trẻ quá

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, bấy giờ, các Tỳ-kheo độ trẻ con xuất gia, khi nằm ngồi phải nhờ khác đỡ đần, lúc đi cầu tiêu, dính đồ bất tịnh làm dơ bẩn mền gối của tăng chúng, khi ngủ dậy kêu khóc, do đó, bị người đời chê cười rằng: “Vì sao Sa-môn Thích tử lại độ trẻ con xuất gia, chưa biết phép tắc, chưa biết những lời nói nào là tốt hay xấu? Đây là hạng người bại hoại, nào có đạo hạnh gì!”

Lại có người mỉa mai: “Ông không biết sao? Vì các Sa-môn này không có con, nên nuôi trẻ con người khác để tưởng tượng là con mình, lấy đó làm niềm vui”.

Rồi có người khác chê vào: “Các Sa-môn này chỉ có hai hạng người mà họ không độ: một là người chết, hai là người không muốn xuất gia. Vì nếu không độ thì đồ chúng không đông đảo. Do đó mà phải độ nhiều người”

Các Tỳ-kheo bèn đem sự việc ấy đến bạch lên Thế Tôn. Cuối cùng Phật dạy:

- Từ nay về sau không cho những người còn trẻ quá xuất gia. Trẻ quá nghĩa là quá bảy tuổi, nhưng nếu bảy tuổi mà không biết việc tốt xấu , cũng không nên cho xuất gia. Nếu đủ bảy tuổi mà hiểu biết được việc tốt xấu thì nên cho xuất gia. Nếu trẻ con đã cho con xuất gia thì không nên đuổi đi. Nếu ai độ họ xuất gia thì phạm tội Việt-tì-ni.

7. Già Quá

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, bấy giờ các Tỳ-kheo độ những người tám mươi, chín mươi tuổi xuất gia, đầu bạc, lưng còng, xương sống lồi lõm, các căn không còn chủ động được, khi muốn tiểu tiện thì phân lòi ra, đi đứng

phải có người giúp đỡ, không thể tự mình đứng dậy nổi. Họ ho hen liên hồi muốn hụt cả hơi, đàm dãi tuôn ra làm dơ bẩn trú xứ của Tăng, khiến người chê cười rằng: “Vì sao Sa-môn Thích tử độ những ông lão đầu bạc, [418b] lưng còng, ho hen chấn động, đi đứng phải chờ người giúp đỡ xuất gia? Người xuất gia phải lẽ ra phải tráng kiện để tọa Thiền, tụng kinh, tu tập các nghiệp thiện, đây là hạng người bại hoại, nào có đạo hạnh gì!”

Lại có người mỉa mai: “Ông không biết sao? Vì Sa-môn Thích tử xuất gia không có cha, nên nuôi những ông lão này để tưởng tượng là cha mình”. Lại có người chem. Vào: “Các Sa-môn này chỉ có hai hạng người họ không độ: một là người chết, hai là người không muốn xuất gia. Vì nếu không độ thì hội chúng không tăng trưởng”.

Các Tỳ-kheo bèn đem sự việc ấy đến bạch lên Thế Tôn. Phật liền ân cần chỉ dạy:

- Từ nay về sau, những người quá già không nên cho xuất gia. Quá già nghĩa là quá bảy mươi tuổi. Những người quá bày mươi tuổi dù còn có thể làm việc được cũng không nên cho xuất gia. Nhưng nếu dưới bảy mươi tuổi mà không còn làm việc nổi, nằm ngồi phải nhờ người khác giúp đỡ, cũng không nên cho xuất gia. Những người bảy mươi tuổi mà còn khang kiện có thể tu tập các nghiệp thiện thì nên cho xuất gia. Cón già quá thì không nên cho xuất gia. Nếu ai đã xuất gia thì không nên đuổi đi. Nếu ai độ họ xuất gia, cho họ thọ giới Cụ túc thì phạm tội Việt-tì-ni

8. Quan Viên Tại Chức

Khi Phật an trú tại vườn Trúc Ca-lan-đà, nơi thành

Vương Xá, bấy giờ có Tỳ-kheo độ một viên quan tại chức xuất gia, cho thọ giới Cụ túc. Vị quan hình sự thấy thế, liền bắt thầy Tỳ-kheo ấy tống đến chỗ quan tòa, nói như sau: “Vị Sa-môn này lén độ quan viên tại chức xuất gia”.

Vị quna tòa nói: “Đem Hòa thượng Đương đầu ra bẻ gảy ba xương sườn, [420a] dẫn thầy Giáo thọ đến kéo lưỡi ra, lôi Thập sư ra đánh mỗi người tám roi. Còn kẻ thọ giới Cụ túc kia thì dùng cực hình trị tội”.

Sau khi lệnh được truyền ra, những kẻ thừa hành liền hộ tống các tội nhân ra khỏi thành đến chỗ trị tội thì nhằm lúc vua Tần-Bà-ta-la đi đến Thế Tôn. Trông thấy đám đông này, vua liền hỏi kẻ tả hữu: “Đó là những người nào vậy?”

Quân hầu liền đem sự việc lên tâu đầy đủ với nhà vua. Nghe xong, vua tức giận cực độ, liền truyền lệnh thả ra tất cả, và nói với họ: “Từ nay về sau, ai muốn xuất gia thì cho phép Thầy được tiếp độ”.

Thế rồi, vua bảo gọi quan tòa đến. Khi y đi đến, vua hỏi:

- Trong nước này ai là vua?

- Đại Vương là vua chứ ai.

- Nếu trẫm là vua thì vì sao ngươi trị tội người một cách tùy tiện mà không tâu với trẫm?

Đoạn, vua ra lệnh 1uan Hữu Ty cách chức viên quan tòa, đồng thời tịch thu hết tài sản của y sung vào công khố. Quan Hữu Ty liền thi hành mệnh lệnh của vua, lột chức quan của y, và tịch thu hết tài sản nhập vào công khố.

Các Tỳ-kheo đem việc ấy bạch lên Thế Tôn, Phật liền nói với các Thầy: “Ước gì tất cả các vì vua đều có lòng tin

như thế! Từ nay về sau, Ta không cho phép thu nhận quan viên tại chức xuất gia. Quan chức có bốn loại: 1) Có danh mà không có bổng lộc; 2) Có bổng lộc mà không có danh; 3) Vừa có bồng lộc vừa có danh; 4) Không có bổng lộc cũng không có danh. Những người thuộc loại thứ nhất và thứ ba thì ở nước này không cho xuất gia và các nước khác cũng không cho. Còn lại thứ hai thì ở đây không cho, nhưng ở nơi khác thì cho. Còn loại thứ tư thì ở đây cho và các nơi khác cũng cho. Tóm lại, không nên cho viên quan tại chứ xuất gia. Nếu Tỳ-kheo nào vi phạm thì phạm tội Việt-tì-ni.

9. Kẻ Mắc Nợ:

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, bấy giờ có Tỳ-khoe độ kẻ mắc nợ xuất gia. Chủ nợ gặp được người ấy, liền thộp cổ đem đến quan tòa, tố cáo: “Người này mắc nợ tôi chưa trả mà xuất gia”. Viên quna tòa vốn có lòng tin Phật pháp, bèn nói với chủ nợ: “Người này đã xả bỏ tài sản, xuất gia, vì sao lại mắc nợ? liền thả cho đi.

Chủ nợ liền oán trách” Người này đang mắc nợ của tôi chưa trả, vì sao Sa-môn Thích tử lại cho y xuất gia? Đây là hạng người bại hoại, nào có đạo hành gì!”

Các Tỳ-kheo bèn đem sự việc ấy đến bạch lên Thế Tôn. Cuối cùng, Phật dạy: “Từ nay về sau, khi có kẻ nào đến xin xuất gia thì trước hết phải hỏi: “Ngươi có mắc nợ ai khôn?” Nếu đám: “Có mắc nợ, nhưng nhà tôi có vợ con, ruộng đất, tài sản, tôi sẽ trả”, thì nên cho xuất gia. Nếu nói: “Không mắc nợ”, thì nên cho xuất gia. [429b]. Trường hợp sau khi xuất gia mà chủ nợ đến đòi, nếu món

nợ ít thì lấy y bát của người ấy trả cho chủ nợ. Nếu không đủ thì phải đem y bát của mình hoặc xin thêm để giúp vào mà trả. Nếu số nợ nhiều không thể trả nổi, thì nên nói: “Trước đây ta đã hỏi ngươi có mắc nợ ai không thì ngươi bảo là không, vậy thì giờ đây ngươi hãy tự đi xin tiền để trả nợ người ta”. Tóm lại, người mắc nợ không nên cho xuất gia. Nếu đã xuất gia thì không nên đuổi đi”.

10. Bị Bệnh:

Khi Phật an trú tại vườn Trúc Ca-lan-đà, nơi thành Xá-vệ, bấy giờ, có một người bệnh đến chỗ lương y Kỳ-vức, nói với ông: “Này Kỳ-vức, chữa bệnh cho tôi rồi tôi sẽ trả cho ông năm trăm lượng vàng và hai cây lụa mỏng”. Kỳ-vức đáp: “Tôi không thể chữa. Tôi chỉ chữa trị cho hai hạng bệnh nhân: một là đức Phật, Tỳ-kheo Tăng; hai là nhà vua và các phu nhân hậu cung của vua”.

Người bệnh liền đi đến phòng Nan-đà, Ưu-ba-Nan-đà. Sauk hi thăm hỏi xã giao và tường thuật lại sự việc vừa rồi, Nan-đà nói:

- Ông bỏ năm trăm lượng vàng và hai cây lụa mỏng làm chi cho uổng. Ông chỉ cần bỏ hai thứ: một là bỏ tóc, hai là bỏ y phục thế tục là được.

- Thưa thầy, thầy muốn tôi xuất gia sao?

- Dĩ nhiên.

Nan-đà liền độ cho ông xuất gia cho thọ Cụ túc. Thế rồi, sang sớm thầy khoác y thường mặc, đi đến nhà Kỳ-vức, nhờ ông trị bệnh cho người đệ tử mới của mình. Vâng lời thầy dạy, Kỳ-vức liền mang thuốc đến tu viện, nhưng khi trông thấy người bệnh, ông nhận diện ran gay, liền hỏi:

- Tôn giả đã xuất gia rồi sao?

- Vâng.

- Tốt lắm. Giờ tôi sẽ chữa trị cho Thầy.

Thế là Kỳ-vức liền dùng thuốc chữa bệnh cho vị tân Tỳ-kheo ấy. Đến khi lành bệnh còn đem hai cây lụa mỏng cúng dường và cầu chúc: “Mong tôn giả hãy sống trong Phật pháp để tịnh tu phạm hạnh”.

Người ấy nhận vật cúng dường rồi liền bãi đạo, cởi áo cà-sa, mặc hai tấm lụa mỏng, đi vào trong đường hẻm, chửi xéo như sau: “Lương y Kỳ-vức có rất nhiều con. Tôi đem năm trăm lượng vàng, hai cây lụa mỏng thuê ông trị bệnh mà ông không chịu trị. Nhưng khi thấy tôi xuất gia liền chữa trị, lại còn cúng dường hai cây lụa nữa chứ”. Kỳ-ức nghe thấy, lòng rất bực tức, liền đi đến chỗ Thế Tôn, cúi đầu đảnh lễ dưới chân, đứng qua một bên, bạch với Phật: “Bạch Thế Tôn, người bệnh kia nhờ con mới được sống còn thế mà lại nhục mạ con. Bạch Thế Tôn, con là Ưu-bà-tắc, vì muốn cho Phật pháp được hưng thịnh nên mới nhiệt thành làm việc công đức, kính xin Thế Tôn từ nay về sau đừng cho các Tỳ-kheo [420c] độ người bệnh xuất gia”.

Bấy giờ, Thế Tôn vì đồng tử Kỳ-vức tùy thuận thuyết pháp, chỉ bảo những điều lợi ích, khiến ông hoan hỷ, đảnh lễ Ngài rồi ra đi. Đoạn, Thế Tôn đi đến chỗ các Tỳ-kheo, thuật lại sự việc kể trên, rồi dạy: “Nầy các Tỳ-kheo, từ nay về sau, không nên cho những người mang các chứng bệnh sau đây xuất gia: bệnh ghẻ, bệnh lở loét, bệnh hủi, bệnh ung thư, bệnh trĩ, bệnh đái tháo, bệnh vàng da, bệnh sốt

rét, bệnh suyễn, bệnh gầy còm, bệnh điên cuồng, bệnh nhiệt, bệnh phong thũng, thủy thũng, bụng chướng v.v.., nói chung, nếu ai có bệnh mà uống thuốc chưa bình phục thì không nên cho xuất gia. Nếu bệnh sốt rét trong vòng bồn ngày mà không tái phát thì nên cho xuất gia. Tóm lại, nếu thì người bệnh thì không nên xuất gia. Nếu đã xuất gia thì không nên đuổi đi. Nếu ai độ họ xuất gia, cho thọ Cụ túc thì phạm tội Việt-tì-ni

11. Ngoại Đạo:

Lúc bấy giờ có Tỳ-kheo độ một người ngoại đạo xuất gia. Sau khi xuất gia, hễ ai nói về những thói xấu của ngoại đạo như: Ngoại đạo không có lòng tin, tà kiến, phạm giới, không có tàm quí thì ông ta liền bênh vực: “Này trưởng lão, chớ nói như thế. Trong hàng ngũ ấy cũng có những bậc hiền Thiện, cũng giữ giới. Tất cả đều đạt được Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm và A-la-hán”.

Các Tỳ-kheo bèn đem sự việc ấy đến bạch lên Thế Tôn. Phật liền bảo: “Từ nay về sau, nếu có kẻ ngoại đạo đến xin xuất gia thì chúng Tăng phải làm Yết-ma cho họ sống chung trong bốn tháng để thử thách. Sau khi làm Yết-ma xong, phải sắp xếp công việc của y như một Sa-di. Trong thời gian ấy, nếu nghe ai chỉ trích ngoại đạo mà y bênh vực thì phải đuổi đi; trái lại, nếu y nói: “Đúng như Trưởng lão bảo, ngoại đạo có tà kiến, không biết xấu hổ, gây nghiệp địa ngục, xin Trưởng lão hãy cứu vớt con”, thì nên cho xuất gia. Tuy nhiên, nếu nửa chừng mà được Thánh pháp thì chấm dứt sự thử thách. Nếu người ấy bỏ hình thức ngoại đạo, mặc sắc phục của người đời đến xin

xuất gia thì nên cho xuất gia, không cần phải trải qua bốn tháng thử thách.

12. Con Trốn Cha Mẹ:

Khi Phật an trú tại tịnh xá của dòng họ Thích, bên cây ni-câu-luật, nước Ca-duy-la-vệ, bấy giờ có đồng tử con nhà họ Thích trốn cha mẹ đi xuất gia liền được các Tỳ-kheo thế độ. Sau đó những đứa còn lại khi cha mẹ sai bảo cái gì, thì chúng hậm hực nói: “Đức Thế Tôn lúc sắp trở thành Chuyển Luân Thánh Vương mà còn bỏ nhà xuất gia, con còn luyến tiếc điều chi mà không xuất gia?” Do vậy, các người họ Thích cùng nhau đến chỗ vua Bạch Tịnh đề nghị nhà vua đến thỉnh cầu đức Thế Tôn một nguyện vọng. Thế là nhà vua cùng họ hàng đi đến chỗ đức Thế Tôn. Sau khi đến nơi, họ đảnh lễ Phật, đoạn nhà vua trình bày: “Bạch Thế Tôn, cha mẹ nghĩ đến con thương nhớ thâu suốt tâm can. Tôi cũng đã từng gắp cảnh ngộ như vậy. Trong thời gian bảy năm Thế Tôn xuất gia, khi đi đứng nằm ngủ, lúc ăn uống nghỉ ngơi, không lúc nào tôi không thầm khóc. Kính mong Thế Tôn hãy chế định: “ Nếu đứa con nào cha mẹ chưa cho phép thì các Tỳ-kheo không nên cho xuất gia”.

Bấy giờ Thế Tôn tùy thuận thuyết pháp cho vua Bạch Tịnh và mọi người hoan hỉ, rồi họ đảnh lễ cáo lui. Đoạn, Phật truyền lệnh cho các Tỳ-kheo tập hợp đông đủ, rồi Ngài dạy: “ Từ nay về sau, những đứa con nào không được phép của cha mẹ thì không nên cho xuất gia. Nhưng nếu đã xuất gia thì không nên đuổi đi. Nếu ai độ họ xuất gia, cho thọ giới Cụ túc thì phạm tội Việt-tì-ni.

13. Đầy Tớ Trốn Chủ

Bấy giờ có một người đầy tớ của dòng họ Thích trốn chủ, đến tịnh xá xin xuất gia. Các Tỳ-kheo liền thế độ cho y. Do thế, bọn đầy tớ còn lại khi được chủ nhà phân công công việc, chúng không chịu phục tùng mà hậm hực nói: “Tôn già Xiển Đà mà còn xuất gia, thì tôi đây luye61c tiếc thứ gì, thà đi xuất gia sẽ được người ta lễ bái, cung kính, cúng dường”.

Sau khi xảy ra việc này, đức Phật cho tập hợp các Tỳ-kheo và quy định: “Kể từ nay những kẻ nô bộc nào trốn chủ thì không nên cho xuất gia. Nhưng nếu đã xuất gia thì không nên đuổi đi. Ai độ họ xuất gia, cho họ thọ giới Cụ túc thì phạm tồi Việt-tì-ni.

Ngoài những trường hợp đặc biệt kể trên còn có các trường hợp khác như những người bị dị tật bẩm sinh, bị tật nguyền do tai nạn, hoặc vì phạm pháp mà không chịu nhục hình thành ra tàn khuyết v.v…, cụ thể như là:

14/ Bị chặt tay;

15/ Bị chặt chân;

16/ Bị chặt cả tay chân;

17/ Bị cắt tai;

18/ Bị xéo mũi;

19/ Bị cắt cả tai mũi;

20/ Bị mù;

21/ Bị điếc;

22/ Bị mù lẫn điếc;

23/ Bị câm;

24/ Bị quẻ;

25/ Vừa câm vừa què;

26/ Bị đánh có sẹo;

27/ Bị đóng dấu;

28/ Bị rút gân;

29/ Bị bong gân;

30/ Bị còng lưng;

31/ Thân thể dị dạng;

32/ Hình dáng xấu xí, đều không nên cho xuất gia; nhưng nếu đã xuất gia không nên đuổi đi. Vị Tỳ-kheo nào độ họ xuất gia, cho thọ giới Cụ túc thì phạm tội Việt-tì-ni.

Trên đây chúng tôi đã soạn thuật về 32 già nạn đối với người xuất gia theo Luật Ma-ha-tăng-kỳ, quyển 23. Trong số đó, có người phạm tội ngũ nghịch như giết mẹ; có người vi phạm đạo đức như phá tịnh hạnh của Tỳ-kheo-ni, lừa đảo, đầy tớ trốn chủ; có người vi phạm luật pháp như quan viên tại chức bỏ nhiệm sở; có người thiếu những điều kiện cần thiết như già quá hay trẻ quá; ngoài ra những người còn lại đều do các khiếm khuyết về cơ thể mà thuật ngữ chuyên môn gọi là lục căn bất túc (6 cơ quan không hoàn chỉnh). Tuy những trường hợp kể trên được ghi lại từ thời đức Phật, cách nay hơn 25 thế kỷ, nhưng ngày nay chúng vẫn còn giữ nguyên giá trị hiện thực. Do thế, khi chọn người xuất gia, thiết nghĩ chúng ta không thể làm một cách tùy tiện mà phải cân nhắc cẩn thận. Vì người xuất gia vốn là biểu tượng của Thánh chúng, trưởng tử của Như Lai, Đạo sư của trời người, là tượng trưng cho đạo

đức và giải thoát. Nếu vị thầy bất cẩn, cho những người thiếu phẩm chất đạo đức và thân thể khiếm khuyết xuất gia, thì không những vi phạm những điều Phật chế mà còn làm cho thanh danh của Giáo hội bị tổn thương, uy tín của Tăng đoàn bị hoen ố, và khó tránh khỏi sự hủy nhục của người đời.

11. Thể Thực Cử Tội (Có Tội)

11. THỂ THỰC CỬ TỘI (NẾU TỘI)

Khi Phật an trú tại thành Xá-vệ, bấy giờ các Tỳ-kheo ở Chiêm-ba đấu tranh, cãi vã nhau, sống không hòa hợp. Một Tỳ-kheo nêu một Tỳ-kheo, hai Tỳ-kheo nên tội hai Tỳ-kheo, nhiều Tỳ-kheo nêu tội nhiều Tỳ-kheo, nói như sau:

- Tôi nêu tội trưởng lão, tôi nêu tội trưởng lão.

Bấy giờ tôn giả Ưu-ba-li bèn đem sự việc ấy đến bạch lên Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, các Tỳ-kheo ở Chiêm-da khởi lên việc phi pháp. Một Tỳ-kheo nêu tội một Tỳ-kheo, cho đến nhiều Tỳ-kheo nêu tội nhiều Tỳ-kheo, Bạch Thế Tôn, có bao nhiêu sự kiện thì Tỳ-kheo được nêu tội người khác?

Phật nói với Ưu-ba-li:

- Này Ưu-ba-li, khi thấy có ba sự kiện, ba nhân duyên thì Tỳ-kheo được nêu tội người khác.

Thế nào là ba sự kiện? Đó là: Khi thấy người ấy giới không thanh tịnh, kiến không thanh tịnh và mạng sống không thanh tịnh.

Thế nào là ba nhân duyên? Đó là: Thấy, nghe và nghi Đó gọi là ba nhân duyên.

Lại nữa, khi bản thân Tỳ-kheo thành tựu năm pháp thì được nêu tội người khác. Thế nào là năm pháp? Đó là:

1/ Sự việc có thật chứ không hư dối;

2/ Nói đúng lúc, không phải không đúng lúc;

3/ Vì lợi ích, không phải không lợi ích;

4/ Nói nhã nhặn, không nói thô lỗ;

5/ Vì lòng từ, không phải vì giận dữ.

Đó gọi là năm điều kiện được nêu tội người khác.

Lại nữa, ai thành tựu năm pháp sau đây mới được nêu tội người khác. Năm pháp đó là:

1/ Thân nghiệp thanh tịnh;

2/ Khẩu nghiệp thanh tịnh;

3/ Mạng sống chân chánh;

4/ Am tường luận tạng;

5/ Thông thạo Luật tạng.

Này Ưu-ba-li, nếu người nào thân nghiệp không thanh tịnh mà nêu tội người khác, thì người đó nêu nói: - Này trưởng lão! Thân nghiệp thầy [442b] không thanh tịnh, vì sao thầy nêu tội người khác? Trước hết thầy nên làm cho thân nghiệp mình thanh tịnh rồi mới nêu tội người khác.

Thế nêu, này Ưu-ba-li, khi muốn nêu tội người khác, trước hết thân nghiệp mình phải thanh tịnh, khẩu nghiệp phải thanh tịnh, và mạng sống phải chân chánh.

Nếu người nào ít nghe luận điển mà củ tội người khác thì người đó nêu nói:

- Này trưởng lão! Vì sao thầy ít nghe luận điển mà cử tội người khác? Lành thay trưởng lão, trước hết thầy hãy

nghe nhiều luận điển rồi mới cử tội người khác.

Nếu người nào ít nghe Luật tạng mà nêu tội người khác, thì người ấy nên nói:

- Này trưởng lão! Vì sao thầy ít nghe Luật tạng mà nêu tội người khác? Trưởng lão không biết giới này do đâu mà Phật chế, chế tại thành ấp nào, xóm làng nào, quốc gia nào; lành thay trưởng lão, khi muốn nêu tội ai, trước hết thầy phải nghe nhiều Luật tạng rồi mới nêu tội họ.

Lại nữa, này Ưu-ba-li, có năm trường hợp nêu tội người mà hết 4 trường hợp phi pháp. Thế nào là năm? Đó là:

1/ Có trường hợp mắng rồi mới nêu tội;

2/ Có trường hợp nêu tội rồi mới mắng;

3/ Có trường hợp vừa nêu tội, vừa mắng;

4/ Có trường hợp mắng mà không nêu tội;

5/ Có trường hợp nêu tội mà không mắng.

1/ Mắng rồi mới nêu tội: Trước tiên mắng xối xả rồi mới nêu ra một tội nào đó trong năm Thiên tội. Đó gọi là mắng rồi mới nêu tội.

2/ Nêu tội rồi mới mắng: Trước hết nêu ra một tội nào đó trong năm Thiên tội, rồi mới mắng. Đó gọi là nêu tội rồi mới mắng.

3/ Vừa nêu tội vừa mắng: Mắng xối xả, rồi nói: “Thầy phạm tội Ba-la-di”. Mắng xối xả, rồi nói: “Thầy phạm tội Tăng-già-bà-thi-sa, cho đến tội Việt-tì-ni”. Đó gọi là vừa nêu tội vừa mắng.

4/ Mắng mà không nêu tội: Mắng nhiếc đủ thứ mà không nêu tội. Đó gọi là mắng mà không nêu tội.

5/ Nêu tội mà không mắng: Nêu một tội nào đó trong năm Thiên tội mà không mắng. Đó gọi là nêu tội mà không mắng.

Trong đây, các trường hợp trước mắng rồi sau nêu tội; nêu tội rồi mới mắng; vừa nêu tội vừa mắng; mắng mà không nêu tội, thì Tăng không cần hỏi, không nên chấp nhận. Trái lại, trường hợp nêu tội mà không mắng thì Tăng nên kiểm tra.

Khi muốn nêu tội ai, trước hết nên hỏi người ấy:

- Thưa trưởng lão! Tôi muốn nêu một sự việc, thầy có chịu nghe không?

Bị cáo nêu đáp:

- Thầy muốn nêu tội thì tôi xin lắng nghe.

Nếu không hỏi bị cáo có chịu nghe không mà đường đột nêu tội thì phạm tột Việt-tì-ni

Này Ưu-ba-li, nếu bị cáo có giới thể không thanh tịnh, kiến giả không thanh tịnh và mạng sống không chân chánh, nhưng mình không thấy, không rõ sự thật, nói không đúng lúc, nói thô lỗ, không nhã nhặn, giận dữ, không có lòng từ, mà nêu tội họ, thì phạm tội Việt-tì-ni.

Nhưng Ưu-ba-li, nếu bị cáo có giới thể không thanh tịnh, kiến giả không thanh tịnh và mạng sống không chân chánh, mình thấy đúng sự thật, vì lợi ích nói nhãn nhặn, không thô lỗ, có từ tâm không giận dữ, nhưng không hỏi ý kiến bị cáo trước, bị cáo không ưng thuận, mà nêu tội, thì phạm tội Việt-tì-ni..

Lại nữa, người nào có năm tính xấu sau đây thì không được nêu tội người khác ở giữa chúng Tăng. Đó là: Thiên

vị; giận dữ; sợ hãi; si mê và vụ lợi. Nếu ai có năm tính xấu này mà nêu tội người khác thì sau khi thân hoại mệnh chung, sẽ đọa vào đường ác, rơi xuống địa ngục.

Trái lại, người nào thành tựu năm pháp sau đây thì được nêu tội người khác. Đó là: Không Thiên vị; không giận dữ; không sợ hãi; không ngu si và không vụ lợi. Người nào thành tựu năm pháp này mà nêu tội người khác thì sau khi thân hoại mệnh chung được sinh vào đường thiện, được các bậc phạm hạnh ca ngợi.

Đó gọi là nêu tội (49)

———

(49) Luật Ma-ha-tăng-kỳ, quyển 26, Đ 22, t.442a-c