Luật Học Tinh Yếu

Mục lục

LUẬT HỌC TINH YẾU

Tủ sách Đạo Phật Ngày Nay

HT: THÍCH PHƯỚC SƠN

LUẬT HỌC TINH YẾU

NXB PHƯƠNG ĐÔNG - 2010

Mục lục

Lời nói đầu.............................................................................................................. 7

Chương1. Giới bản của Tỳ kheo............................................................................ 9

I.Khái quát về giới luật........................................................................................ 9

II. Lịch sử truyền thừa luật Tứ phần................................................................... 17

Chương 2: Các Pháp Yết Ma ................................................................................ 37

I. Khái quát về Yết ma........................................................................................ 37

II. Thiết lập cương giới........................................................................................ 44

III. Truyền giới, thọ giới...................................................................................... 59

IV. Bồ-tát tụng giới............................................................................................. 88

V. An cư và Tự tứ............................................................................................... 96

VI. Tạp sự ........................................................................................................... 106

Chương 3: Thể Thức Sám Hối và Trừng Phạt........................................................ 119

I. Phạm tội và sám hối.................................................................................... 119

II. Vi phạm và trừng phạt............................................................................... 161

Chương 4 : Giới Bồ Tát.......................................................................................... 199

I. Kinh điển căn bản của giới Bồ-tát............................................................... 199

II. Nội dung các giới bản................................................................................ 205

III. Khởi nguyên của giới pháp Bồ-tát............................................................ 224

IV. Điều kiện truyền thọ giới Bồ-tát............................................................. 225

V. Thể thức thọ giới Bố- tát........................................................................... 228

VI. Thể thức sám hối...................................................................................... 231

VII. So sánh giới Tỳ-kheo và giới Bồ- tát...................................................... 234

Phần Phụ Lục

Phụ lục 1 : Giới bản Tỳ-kheo của luật Tăng-kỳ...................................................... 237

Phụ lục 2 : Đối chiếu các bộ luật ........................................................................... 276

Phụ lục 3 : Nghi thức truyền giới Bồ- tát tại gia.................................................... 296

Tài liệu tham khảo................................................................................................... 323

Lời Nói Đầu

LỜI NÓI ĐẦU

Muốn qua sơng phải nhờ thuyền bè, muốn vượt bể khổ sinh tử phải nương nhờ Giới pháp. Có thể nói, Giới pháp là kim chỉ nam, là những nguyên tắc sinh động để hướng dẫn đời sống của Tăng sĩ từ tục đến chân, từ phàm đến Thánh, từ cõi mê mờ đến chân trời giác ngộ. Tập sách này gồm những phần giáo trình về môn Luật học dùng để hướng dẫn Tăng Ni của lớp cử nhân Phật học thuộc Học Viện Phật giáo Việt Nam tại thành phố Hồ Chí Minh trong những năm qua. Giờ đây, cô duyên đã hội đủ, chúng tôi sắp xếp lại, in chung thành một tập, lấy tên là Luật học tinh yếu, và được chia làm 4 chương:

Chương I, đề cập đến giới bản của Tỳ-kheo: khái quát về lịch sử truyền dịch và nội dung của các bộ Luật, chủ yếu là bộ Luật Tứ Phần.

Chương II, đề cập đến các pháp Yết-ma: những quy định về việc thiết lập các cương giới; việc truyền giới, thọ giới; việc tụng giới; cách thức An cư, Tự tứ v.v. Đó là những nguyên tắc rất chặt chẽ, dùng làm cương lĩnh cho mọi sinh hoạt thường nhật của Tăng chúng.

Chương III, đề cập đến việc phạm giới và sám hối: trình bày về các trường hợp vi phạm giới pháp; cách thức sám hối những tội đã phạm; các trường hợp vi phạm đối với những quy định khác, và các biện pháp sửa trị cũng như chế tài.

Chương IV, đề cập đến giới pháp của Bồ-tát: trình bày sơ lược về lịch sử của giới Bồ-tát; những kinh điển dùng làm cô sở, nội dung của các giới bản; thể thức truyền thọ giới Bồ-tát, cũng như việc tụng giới và sám hối.

Kinh Di giáo tường thuật rằng trước lúc xả huyễn thân, trở về cõi đại tịch diệt, vĩnh viễn chia tay với các đệ tử thân yêu, Đức Đạo sư đã để lại những lời giáo huấn tối hậu, cực kỳ thống thiết: “Này các thầy Tỳ-kheo, sau khi Ta diệt độ, các thầy phải trân trọng tôn kính tịnh giới, như mù tối mà được mắt sáng, nghèo nàn mà được vàng ngọc. Phải biết, tịnh giới là đức Thầy cao cả của các thầy. Nếu Ta ở đời thì cũng chẳng khác gì tịnh giới ấy.” Thế nên, khi chúng ta may mắn được tiếp xúc với Giới pháp thì cũng chẳng khác gì được diện kiến trực tiếp với bậc Thầy tôn kính của mình. Vì vậy có thể nói, bao giờ Giới luật còn được phổ biến rộng rãi, các đệ tử của Đấng Giác ngộ còn tinh tấn thực hành những di huấn cao quý của thầy mình, thì bấy giờ được xem là một bằng chứng hưng thịnh của Tăng bảo và Chánh pháp đang được xương minh tốt đẹp.

Thiền viện Vạn Hạnh ngày 15/ 11/ 2006 – PL. 2550.

Tỳ - kheo Thích Phước Sơn

Chương 1: Giới Bản Của Tỳ Kheo - I.Khái quát về giới luật

Chương 1

GIỚI BẢN CỦA TỲ-KHEO

I. KHÁI QUÁT VỀ GIỚI LUẬT

1. Dẫn nhập

Trải qua 80 năm có mặt trên cõi đời, thực hiện hồi bão độ sinh viên mãn, cuối cùng đức Thế Tôn đã thị hiện Niết-bàn. Khi hay tin Phật nhập diệt, Tôn giả Đại Ca-diếp (Mahà-kassapa) liền tức tốc dẫn đồ chúng về thành Câu-thi (Kusinàrà) để đảnh lễ bậc Đạo sư lần cuối cùng. Trên đường về, có nhiều Tỳ-kheo không cầm được nỗi đau thương than khóc, vật vã. Bấy giờ Tỳ-kheo Bạt-nan-đà (Upananđa) bảo họ im lặng, và nói: “Vị Trưởng lão ấy (chỉ đức Phật) khi còn sanh tiền thường bảo chúng ta nên làm như thế này, không nên làm như thế kia, nên học những điều này, không nên học những điều kia, thực là phiền phức. Bọn chúng ta ngày nay mới thoát khỏi nỗi khổ cực ấy, tùy ý muốn làm gì thì làm, không còn ai kiềm chế, ngăn cản nữa. Thế thì vì sao các thầy lại thương tiếc, than khóc?”

Nghe lời phát biểu vô ý thức của Tỳ-kheo Bạt-nan-đà, Tôn giả Đại Ca-diếp rất bức xúc, nghĩ rằng đức Thế Tôn

vừa mới từ giã cõi đời mà đã có những đệ tử manh động không muốn tuân thủ những lời Ngài dạy, thì về sau này, kỷ cương của Tăng chúng sẽ ra sao!

Do vậy, sau khi lo xong việc trà-tỳ đức Thế Tôn, Tôn giả Đại Ca-diếp bèn triệu tập đại hội kết tập Pháp tạng ngay trong mùa an cư năm ấy. Đại hội này mở tại thành Vương Xá, với 500 vị A-la-hán (Arahant) tham dự, Tôn giả Ưu-ba-li (Upali) kết tập Luật tạng, Tôn giả A-nan (Anandà) kết tập Kinh tạng. Luật tạng được đọc lại rồi đại chúng chung quyết, đến 80 lần mới hồn thành, cho nên đặt tên là bộ Bát Thập Tụng Luật. Trong khi kết tập, tồn thể đại hội đã nhất trí giữ nguyên những gì do Phật chế định và những gì Phật không chế định thì không được tùy tiện đặt ra. Tuy nhiên, Tăng chúng có thể tùy theo hồn cảnh, địa phương và thời đại mà linh động áp dụng những giới điều nhỏ nhiệm do Phật đã chế.

Theo lịch sử Phó Pháp Tạng, sự kế thừa chánh pháp của Phật, làm Tổ sư thứ nhất là Tôn giả Đại Ca-diếp, thứ hai Tôn giả A-nan, thứ ba Tôn giả Mạt-điền-địa, thứ tư Thương-na-hịa-tu, thứ năm Ưu-ba-cúc-đa. Tương truyền Ưu-ba-cúc-đa có 5 người đồ đệ xuất sắc tách riêng ra lập thành 5 bộ phái, rồi dùng bộ Bát Thập Tụng Luật châm chước theo quan điểm của mình soạn ra 5 bộ luật sau:

1. ĐÀM-VÔ-ĐỨC BỘ (Dharmagupta) có Tứ Phần Luật.

2. TÁT-BÀ-ĐA BỘ (Sarvàstivàda) có Thập Tụng Luật.

3. CA-DIẾP-DI BỘ (Kasyapiya) có Giải Thoát Luật.

4. DI-SA-TẮC BỘ (Mahisasaka) có Ngũ Phần Luật.

5. BÀ-TA-PHÚ-LA BỘ (Vatsiputriya) có Ma Ha Tăng Kỳ Luật.

Đàm-vô-đức là từ phiên âm của chữ Phạn nêu trên và được dịch là Pháp tạng bộ, Pháp hộ bộ, Pháp mật bộ. Tát-bà-đa cũng là từ phiên âm và được dịch nghĩa là Thuyết nhất thiết hữu bộ, nói tắt là Hữu bộ. Ca-diếp-di bộ là từ phiên âm và được dịch nghĩa là Ẩm Quang Bộ, Thiện Tuế bộ. Di-sa-tắc là từ phiên âm, được dịch nghĩa là Hố Địa bộ, Chánh Địa bộ. Bà-ta-phú-la là từ phiên âm, được dịch nghĩa là Độc Tử bộ.¹

Về nguyên nhân khiến Luật tạng bị chia thành 5 bộ có các thuyết đề cập đến như sau:

1/. Xuất Tam Tạng Ký Tập, quyển 3² chép: Khi Phật còntại thế, có một trưởng giả nằm mộng thấy một tấm vải trắng, bỗng nhiên bị xé thành 5 mảnh. Trưởng giả giật mình thức dậy, bèn đi đến Phật hỏi về nguyên do giấc mộng. Phật giải thích rằng đó là điều biểu thị sau khi Phật diệt độ, Luật tạng sẽ chia thành 5 bộ.

2/. Phiên Dịch Danh Nghĩa Tập, quyển 4³ chép: Sau khi Phật thành đạo 38 năm, một hôm đức Phật đến Vương cung thọ trai do Quốc vương cúng dường. Lúc ăn xong, Phật bảo La-hầu-la rửa bát. Vì sơ ý, La-hầu-la để bát rơi, vỡ thành 5 mảnh. Thấy thế, các Tỳ-kheo hỏi Phật về điềm gở ấy, Phật giải thích rằng sau khi Phật nhập diệt trong vịng 200 năm, các Tỳ-kheo sẽ chia Luật thành 5 bộ. Về sau quả nhiên 5 đệ tử của Ưu-ba-cúc-đa chia Đại tạng Luật của Như Lai thành 5 bộ.

———

¹ Đại Chính Tân tu Đại tạng kinh, tập 45

² Đại Chính Tân tu Đại tạng kinh, tập 55

³ Đại Chính Tân tu Đại tạng kinh, tập 54

2. Luật tạng được truyền dịch sang Hán văn

Giới luật bắt đầu truyền sang Trung Quốc từ đời Tam Quốc, triều Tào Ngụy Năm Gia Bình thứ hai (250), Đàm-ma-ca-la người Trung Thiên Trúc tới ở chùa Bạch Mã tại Lạc Dương, dịch Tăng-kỳ Giới Tâm và Tứ Phần Yết-ma.

Ngồi ra, các bộ Quảng luật khác được lần lượt phiên dịch theo thời gian sau:

2.1. Các bộ quảng Luật

1. THẬP TỤNG LUẬT: Lần đầu do Cưu-ma-la-thập dịch từ năm Hoằng Thỉ thứ 6 đến năm thứ 8 (404-406) đời Diêu Tần, được 58 quyển, nhưng chưa xong. Sau đó, Tỳ-ma-la-xoa tiếp tục dịch hồn thành, gồm 61 quyển.

2. TỨ PHẦN LUẬT: Do Phật-đà-da-xá và Trúc-Phật-niệm dịch từ năm Hoằng Thỉ thứ 12 đến năm thứ 15 (410-413) đời Diêu Tần, gồm 60 quyển.

3. MA-HA-TĂNG-KỲ LUẬT: Do Phật-đà-bạt-đà-la và Pháp Hiển dịch năm Nghĩa Hy thứ 14 (418) đời Đông Tấn, gồm 40 quyển.

4. NGŨ PHẦN LUẬT: Do Phật-đà-thập và Trí Thắng dịch vào năm Cảnh Bình thứ nhất (423) đời Lưu Tống, gồm 30 quyển.

5. GIẢI THỐT GIỚI KINH: (chỉ có Giới bổn của Tỳ-kheo): Do Phất-nhã Lưu-chi dịch, vào đời Nguyên Ngụy, ước chừng vào khoảng (538-544), gồm có 1 quyển.

6. CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ TỲ-NẠI-DA: Do Tam Tạng Nghĩa Tịnh dịch vào đời Đường, từ năm Cửu Thị thứ nhất triều Võ Tắc Thiên đến năm Cảnh

Vân thứ 2 triều vua Duệ Tông (700-711), gồm 50 quyển.*

Đó là những bộ Luật chính. Ngồi ra, còncó những bộ Luận dùng để giải thích các bộ Quảng Luật nêu trên, và được kể tên như sau:

2.2. Năm bộ luận của Luật

1. TỲ-NI MẪU KINH: Gồm 8 quyển.

2. MA-ĐẮC-LẶC-GIÀ: Gọi đầy đủ là Tát-bà-đa bộ Tỳ-ni Ma-đắc-lặc-già, 10 quyển do Tăng-già-bạt-ma đời Lưu Tống dịch.

Hai bộ luận này căn cứ Tân Tát-bà-đa luật mà giải thích.

3. THIỆN KIẾN LUẬN: Còn được gọi là Thiện Kiến Luật Tỳ-bà-sa, 18 quyển do Tăng-già-bạt-đà-la dịch đời Tiêu Tề, giải thích Luật Tứ Phần.

4. TÁT-BÀ-ĐA LUẬN: Còngọi là Tát-bà-đa Tỳ-ni-Tỳ-bà-sa 9 quyển, mất tên người dịch. Luận này giải thích Luật Thập Tụng.

5. MINH LIỄU LUẬN: Vốn gọi là Luật Nhị Thập Nhị Minh Liễu Luận, 1 quyển, do Chân Đế đời Trần dịch. Luận này giải thích giới luật thuộc Chánh Lượng bộ.Chánh lượng bộ xuất phát từ Độc Tử Bộ và Độc Tử bộ thuộc Thượng Toạ bộ (Luật Tăng Kỳ).

3. Phân tích nội dung Luật bộ

3.1. Nội dung Luật Tứ Phần

Bộ luật này được chia làm 4 phần sau đây:

———

*(Nguyên bản của bộ này cùng một gốc với Thập Tụng luật nhưng được soạn lại).

- Phần thứ nhất: Giới thiệu luật của Tỳ-kheo từ Ba-la-di đến Chúng học pháp.

- Phần thứ hai : Từ giới Ba-la-di của Tỳ -kheo đến hết giới của Ni và các Kiền-độ Thọ giới, Thuyết giới, An cư, Tự tứ.

- Phần thứ ba: Kiền-độ Tự tứ tiếp theo cho đến pháp Kiền-độ, gồm có 14 vấn đề.

- Phần thứ tư: Từ Kiền-độ phòng xá đến Tỳ-ni Tăng nhất, gồm 6 vấn đề.

Về các Kiền-độ gồm có 20 mục được xếp theo thứ tự như sau:

1. Thọ giới Kiền-độ: Thuyết minh việc thọ giới.

2. Thuyết giới Kiền-độ: Thuyết minh nghi thức tụng giới.

3. An cư Kiền-độ: Thuyết minh ý nghĩa về việc An cư.

4. Tự tứ Kiền-độ: Nói về ý nghĩa tác pháp Tự tứ.

5. Bì cách Kiền-độ: Nói về cách thức dùng giày dép bằng da.

6. Y Kiền-độ: Nói về cách thức may và mặc y.

7. Dược Kiền-độ: Nói về thuốc chữa bệnh.

8. Ca-hi-na Kiền-độ: Nói về cách thọ và xả y công đức.

9. Câu-thiểm-di Kiền-độ: Nói về việc các Tỳ-kheo tại Câu-thiểm-di đấu tranh nhau và về việc cử tội, sám hối.

10. Chiêm-ba Kiền-độ: Nói về việc Yết-ma đúng pháp và phi pháp.

11. Ha trách Kiền-độ: Nói về 7 trường hợp ha trách.

12. Nhân Kiền-độ: Nói về các việc liên quan đến tội Tăng tàn.

13. Phú tàng Kiền-độ: Nói về việc che giấu tội và cách xử phạt.

14. Già Kiền-độ: Nói về việc ngăn cản người cử tội.

15. Phá Tăng Kiền-độ: Nói về việc phá Tăng.

16. Diệt tránh Kiền-độ: Nói về 7 pháp dập tắt sự tranh đấu.

17. Ni Kiền-độ: Nói về sinh hoạt của Ni chúng.

18. Pháp Kiền-độ: Nói về oan nghi, pháp thức của Tỳ-kheo.

19. Phòng Kiền-độ: Nói về việc sửa sang tu bổ phòng xá.

20. Tạp Kiền-độ: Thuyết minh xen lẫn các Kiền-độ, cuối cùng nói về cách giữ các giới lớn nhỏ.

Từ 20 Kiền-độ kể trên, Luật sư Đạo Tuyên đã sắp xếp lại thành 10 Kiền-độ hay 10 thiên trong quyển San Bổ Tùy Cô Yết-ma như sau:

Thiên 1: Nói về pháp Yết-ma thành hay không thành.

Thiên 2: Nói về kết, giải mọi cương giới.

Thiên 3: Nói về pháp thọ các giới pháp.

Thiên 4: Nói về y, thuốc, thọ trì, thuyết tịnh.

Thiên 5: Nói về các thể thức thuyết giới.

Thiên 6: Nói về các chúng An cư.

Thiên 7: Nói về các thể thức Tự tứ

Thiên 8: Nói về cách chia vật d?ng của Tỳ-kheo viên tịch.

Thiên 9: Nói về thể thức sám hối các tội.

Thiên 10: Nói về việc duy trì Phật Pháp.

3.2. Nội dung Luật tạng Pàli (Pli-Vinya-pitaka)

Tạng này gồm 5 tập, từ tập 1 đến tập 5, thuộc Nam truyền Đại tạng kinh và được chia thành 3 bộ phận:

1/. Kinh Phân biệt (Suttavibhanga): Giải thích về giới điều của Tỳ-kheo và được chia thành 2 loại:

1. Tỳ-kheo phân biệt (Bhikkhu-Vibhanga): Giải thích 227 giới của Tỳ-kheo.

2. Tỳ-kheo-ni phân biệt (Bhikkhuni-Vibhanga): Giải thích 311 giới của Tỳ-kheo-ni.

2/. Kiền-độ (Khandhaka): Trình bày bao quát về các sinh hoạt của Tăng đồn, được chia thành 2 loại:

2/1. Đại phẩm (Mahavagga): Gồm 10 Kiền-độ như sau:

1. Đại Kiền-độ (Mahà-Khandhaka): Thọ giới.

2. Bố-tát Kiền-độ (Uposatha-Khandhaka): Bố-tát.

3. Vũ an cư Kiền-độ (Vassupanayika-Khandhaka): An cư.

4. Tự tứ Kiền-độ (Pavàrana-Khandhaka): Tự tứ.

5. Bì cách Kiền-độ (Camma-Khandhaka): Giày da.

6. Dược Kiền-độ (Bhesajja-Khandhaka): Thuốc.

7. Ca-hi-na Kiền-độ (Kathina-Khandhaka): Y công đức.

8. Y Kiền-độ (Civara-Khandhaka): Y.

9. Chiêm-ba Kiền-độ (Campà-Khandhaka): Về những việc rắc rối xảy ra tại Chiêm-ba.

10. Câu-thiểm-di Kiền-độ (Kosambi-Khandhaka): Những việc rắc rối tại Câu-thiểm-di.

2/2. Tiểu phẩm (Cullavagga): Gồm 12 Kiền-độ:

1. Yết-ma Kiền-độ (Kamma-Khandhaka): Yết-ma.

II. Lịch sử truyền thừa luật tứ phần

2. Biệt trú Kiền-độ (Pàsivàsika-Khandhaka): Biệt trú.

3. Phú tàng Kiền-độ (Samuccaya-Khandhaka): Phú tàng.

4. Diệt tránh Kiền-độ (Samatha-Khandhaka): Dập tắt tranh chấp.

5. Tạp sự Kiền-độ (Khuddavatthu-Khandhaka): Tạp sự.

6. Phòng xá Kiền-độ (Senàsana-Khandhaka): Phòng xá.

7. Phá Tăng Kiền-độ (Sanghabhedaka-Khandhaka): Phá Tăng.

8. Oai nghi Kiền-độ (Vatta-Khandhaka): Oai nghi.

9. Già Bố-tát Kiền-độ (Patimakhathapana-Khandhaka): Ngăn Bố-tát.

10. Tỳ-kheo-ni Kiền-độ (Bhikkhuni- Khandhaka): Nói về Ni giới

11. Ngũ bách nhân Kiền-độ (Pancasatika-Khandhaka): 500 người kết tập pháp tạng.

Thất bách nhân Kiền-độ (Sattasatika-Khandhaka): 700 người kết tập pháp tạng.

3/. Phụ tùy (Parivàra): Gồm có 19 chương, là những điều giáo hố liên hệ đến 2 bộ phận trên.

II. LỊCH SỬ TRUYỀN THỪA LUẬT TỨ PHẦN

1. Việc xiển dương Luật Tứ Phần tại Trung Quốc

Giáo pháp của Phật bao hàm Tam vô lậu học Giới, Định, Tuệ nhưng Giới là cô sở của Tam học; nếu chẳng trì giới thì sự tiến lên con đường giải thoát trở thành không tưởng. Vì thế, tất cả đệ tử của Phật đều phải trì Giới.

Song chỗ sâu cạn có sai khác, cho nên trong các đại đệ tử chỉ có trưởng lão Ưu-ba-li được Phật khen là người trì giới đệ nhất.

Kế thừa truyền thống này, khi Luật điển truyền sang Trung Quốc và được phiên dịch đầy đủ, các Luật sư bèn chuyên tâm nghiên cứu Luật tạng, mà chủ yếu là bộ Luật Tứ Phần. Theo lịch sử ghi lại, thì sự hoằng truyền Luật Tứ Phần bắt đầu từ thời Nguyên Ngụy do Luật sư Pháp Chánh, Pháp Chánh truyền xuống Pháp Thời, Pháp Thời truyền xuống Pháp Thông, Pháp Thông truyền xuống Đạo Phú, Đạo Phú truyền xuống Tuệ Quang. Đệ tử của Tuệ Quang có Đạo Vân, Đạo Huy, rồi lần lượt truyền xuống đến Đạo Tuyên gồm có chính phái và bàng phái như bản đồ sau đây:

Theo sơ đồ trên đây, thì Tổ Đạo Tuyên ở vị trí thứ 9

trong 9 vị Tổ sư của Luật Tứ Phần, nhưng vì Ngài có công lớn trong việc hoằng dương Luật học và để lại những công trình soạn thuật, chú thích rất có giá trị về bộ Luật này nên người đời sau suy Tôn Ngài là Tổ thứ nhất của Tứ Phần Luật.

Sau đây là sơ lược tiểu sử của một số vị Tổ sư tiêu biểu kể trên.

1. Luật sư TUỆ QUANG

Ngài họ Dương, người Định Châu, năm 13 tuổi theo cha đến Lạc Dương, rồi ngày mồng 8 tháng tư đến thọ tam quy với Thiền sư Phật Đà. Phật Đà thấy mặt Quang chiếu ra ánh sáng, lấy làm kỳ dị, nghĩ rằng người này hẳn có tiết tháo khác thường, nên khuyến khích Quang ở lại chùa và bảo tụng kinh. Quang cầm kinh xem qua cảm thấy như đã học từ trước, nên thông hiểu nghĩa lý dễ dàng. Đến mùa hạ năm này, Phật Đà độ cho xuất gia. Quang đem những điều đã hiểu biết trong kinh ra giảng cho đại chúng, lời lẽ tao nhã, ý nghĩa súc tích, nên người bấy giờ gọi ông là Thánh Sa-di. Mỗi khi nhận được vật bố thí, Quang liền đem cho người khác. Tính tình ông thanh cao, không câu chấp tiểu tiết và bỏ ngồi tai tất cả những sự khen chê, được mất. Mọi người ai cũng cho ông là bậc Pháp khí. Phật Đà nói: “Ông Sa-di này là bậc phi thường. Nếu thọ Đại giới nên cho học Luật trước, vì Luật là nền tảng, nếu không phải là người trí thì không chịu phụng hành. Kẻ nào ban đầu ỷ y vào Kinh Luận, thì ắt xem thường Giới Luật, đó là tà kiến, là nguyên nhân làm chướng ngại đạo lý”.

Sau đó, ông trở về quê hương, thọ giới Cụ-túc, rồi

chuyên tâm học Luật. Đến mùa hạ thứ tư, Quang đem Luật Tăng Kỳ ra giảng cho đại chúng, lại dành thì giờ học nhiều thứ khác. Phật Đà gọi về, nhắc nhở: “Ta độ con là hy vọng con hướng về chỗ cốt tủy, vì sao lại để tâm đến văn chương, ngôn ngữ của thế gian? Nay ta thấy thần khí của con đã thành tựu, có thể làm bậc Pháp sư cao minh. Các việc khác không phải là bổn phận của con thì để tâm vướng bận làm gì?”. Nhân đó, Quang cảm động rơi nước mắt, bèn đem sở học của mình soạn sớ thích những điểm căn bản của bộ Luật Tứ Phần và các kinh Hoa Nghiêm, Niết-bàn, Duy-ma, Thập Địa, Địa Trì v.v… Các triều thần nhà Tề và các bậc danh hiền đương thời đều kính trọng và xem Ngài như bậc Thánh.

Ngài viên tịch tại chùa Đại Giác ở Nghiệp Thành, hưởng thọ 70 tuổi. Những kinh sách đã soạn thuật gồm có: Tứ Phần Luật Sớ và các kinh Thắng Man, Di Giáo, Nhân Vương, Bát Nhã v.v... đều có sớ thích. *

2. Luật sư TRÍ THỦ (576-635)

Sư họ Hồng Phủ, người An Định (Cam Túc), sinh vào đời Tùy. Lúc trẻ, Sư xuất gia với Trí Mân, chùa Vân Môn tại Tương Châu, rồi thọ giới năm 22 tuổi. Sau khi thọ giới, không biết mình có đắc giới hay không, Sư bèn đến trước tháp Phật cầu xin được hiển chứng và được Phật sờ đầu khích lệ, Sư rất mãn nguyện. Về sau, Sư theo học luật với Luật sư Đạo Hồng, bạn đồng học hôn 700 người mà không ai hôn được Sư. Năm chưa đầy 30 tuổi, Sư đã bắt đầu giảng Luật, hạnh đức cao khiết, tâm trí thông mẫn, nên được mọi

———

*(Tục Cao Tăng Truyện, quyển 21, Đ.50, tr.607b).

người đều ca ngợi. Lúc bấy giờ, sư Hồng Tuyên hoằng truyền Luật Tứ Phần, đạo tục đều theo học, nhưng văn luật không được rõ ràng. Do đó, Sư bèn trước tác Ngũ Bộ Khu Phân Sao và Tứ Phần Luật Sớ, làm rõ những điểm các tiền bối chưa giải thích, khiến ai cũng hiểu được. Từ đó, Sư càng được khen ngợi, chính bản thân Hồng Tuân xem Sư như người đồng hàng, và khuyên đại chúng theo học Sư. Sư xây một ngơi tháp tại gị núi ở Vân Môn Tương Châu, để kỷ niệm nơi xuất gia thọ giới của mình. Năm Trinh Quán thứ 8, đời vua Thái Tông, Thái Mục Hồng hậu xây chùa Hoằng Phúc tại Trường An, cung thỉnh chư Tăng hữu đức về an trú và sắc phong Sư chức Tăng Cương.

Sư thị tịch vào tháng tư, năm Trinh Quán thứ 9 (635), hưởng thọ 69 tuổi. Người đời xem Sư là Tổ thứ 8 của Tứ phần Luật Tông. Đệ tử có Đạo Tuyên, Đạo Thế, Tuệ Mẫn, Đạo Hưng, Trí Hưng v.v... Về trước tác, trừ Ngũ Bộ Khu Phân Sao 21 quyển và Tứ Phần Luật Sớ 20 quyển, còncó Xuất Yếu Luật Nghi Cương Mục Chương 1 quyển, Tiểu A-di-đà kinh sao 2 quyển.*

3.- Luật sư PHÁP LỆ (569-635)

Sư họ Lý, sinh quán Triệu Châu (Hà Bắc Triệu huyện), người đời Đường. Năm 15 tuổi, Sư xuất gia với Thiền sư Linh Tục, chùa Diễn Không. Sau khi thọ giới, Sư theo Tĩnh Hồng, nghiên cứu Luật Tứ Phần, rồi soạn các chú thích. Vài năm sau, Sư theo Luật sư Hồng Uyên, nghe giảng Luật học, nghiên cứu đến chỗ nguồn gốc. Nhân thời thế tao loạn, Sư ẩn cư nghiên cứu áo nghĩa của Luật bộ, do đó, đạt được yếu lý,

———

*(PQĐTĐ, tr.502a).

bèn mở khóa giảng về luật Tứ Phần. Học trị các nơi vân tập về học rất đông, khai ngộ cũng rất nhiều.

Tháng 10 năm Trinh Quán thứ 9 (635), Sư viên tịch, hưởng thọ 67 tuổi. Tác phẩm của Sư gồm có:

1. Tứ phần Luật sớ.

2. Yết-ma sớ.

3. Xả Sám Nghi Khinh Trọng Sự.

Sư được người bấy giờ Tôn xưng là Tổ của Tướng Bộ Tông. Đệ tử có: Minh Đạo, Đàm Quang, Đạo Thành.*

4.- Luật sư ĐẠO TUYÊN (596-667)

Sư họ Tiền, quê quán Đan Hồ (hay Trường Thành). Mẹ Sư nằm mộng thấy mặt trăng rơi vào lòng, bèn hồi thai Sư. Bà lại nằm mộng thấy một vị Phạm Tăng (sư Ấn Độ) bảo: “Cái thai hài nhi bà đang mang là hậu thân của Luật sư Tăng Hựu đời Lương đó”.

Sư ở trong thai 12 tháng, chào đời nhằm ngày mồng 8 tháng tư, năm 596. Lúc mới 9 tuổi, Sư đã làm được thi phú, năm 16 tuổi học Luật với sư Trí Quân, rất chuyên tinh trì giới, tu học hết sức chăm chỉ. Vào khoảng năm Đại Nghiệp (605-616) đời Tùy, Sư thọ giới Cụ-túc với Luật sư Trí Thủ. Sau khi thọ giới, Sư vào núi Chung Nam, cất một cái cốc ẩn tu, chuyên trì giới luật, người ta gọi nơi này là chùa Bạch Tuyền, có muông thú đến thuần phục và kỳ hoa dị thảo mọc đầy xung quanh.

Sư kết bạn thân với bậc xử sĩ là Tôn Tư Mạo. Về sau, Sư đến chùa Tây Minh soạn các sách: Pháp Môn Văn Ký,

———

*(Tục Cao Tăng Truyện, quyển 22; PQĐTĐ, tr.3433c).

Quảng Hoằng Minh Tập, Tục Cao Tăng Truyện, Tam Bảo Lục, Yết-ma Giới Sớ, Hành Sự Sao, Nghĩa Sao v.v..., tất cả hôn 220 quyển. Có một vị Phạm Tăng ca ngợi Sư là: “Sau khi Phật diệt độ, sư là người xiển dương Giới Luật bậc nhất, khiến cho tượng pháp trụ lâu đời”.

Sư viên tịch ngày 3 tháng 10, năm Càn Phong thứ 2 (667), thọ 72 tuổi, 52 tuổi hạ. Môn nhân xây tháp phụng thờ, và được ban Thụy là Trừng Chiếu. Đệ tử của Sư hôn 1.000 người. Bài bia nơi tháp của Sư có câu: “Sự trì luật của Đạo Tuyên vang danh đến Thiên Trúc (Ấn Độ); tác phẩm của Sư văn chương mỹ lệ, thiên hạ đều thán phục”.

Tác phẩm của Sư để lại gồm có:

• Tứ Phần Luật San Phồn Bổ Khuyết Hành Sự Sao, 12 quyển.

• Giới Bản Sớ, 6 quyển.

• Thập Tỳ-ni Nghĩa, 6 quyển.

• Nghĩa Sao, 6 quyển.

• Yết-ma Sớ, 3 quyển.

Năm bộ này được xem là 5 bộ Luật học có giá trị lớn. Ngồi ra, còncó các bộ:

• Đại Đường Nội Điển Lục, 10 quyển (Mục lục Chỉnh Lý Kinh Điển)

• Cổ Kim Phật Đạo Luận Hành, 4 quyển.

• Quảng Hoằng Minh Tập, 30 quyển (nhằm tuyên dương Phật giáo).

• Tục Cao Tăng Truyện, (10 quyển).

• Thích Thị Lược Phổ.

• Thích Ca Phương Chí.

• Tam Bảo Cảm Thông Lục v.v... *

5. Luật sư HỒI TỐ (637-707)

Sư họ Phạm, quê ở Kinh Triệu (Tây An Thiểm Tây), sinh vào đời Đường, từ bé đã thông minh khác thường và có khí độ rộng lớn. Năm 12 tuổi, Sư đến đảnh lễ Huyền Trang xin xuất gia, theo nghiệp Kinh Luận. Nhưng sau khi thọ giới lại theo Đạo Tuyên tập học Luật Tứ Phần Hành Sự Sao. Về sau, còntheo môn hạ của Pháp Lệ là Đạo Thành, học Tứ Phần Luật Sớ. Do đó, Sư soạn ra bộ Tứ Phần Luật Khai Tông Ký, tách biệt với Tứ Phần Luật Sớ của Pháp Lệ, và xướng lập thành một Tông phái riêng gọi là Đông Tháp Luật Tông. Tông phái của Sư cùng với Tướng Bộ Tông của Pháp Lệ và Nam Sơn Tông của Đạo Tuyên được xem là 3 Tông lớn của Luật học thời bấy giờ.

Đến năm Cảnh Long thứ nhất (707), Sư viên tịch, thọ 74 tuổi. Những trước tác của Sư gồm có:

- Câu-xá Luận Sớ.

- Di Giáo Kinh Sớ.

- Tứ Phần Tỳ-kheo Giới Bổn Sớ.

- Tăng Yết-ma.

- Ni Yết-ma.

6. Luật sư TÚ (Châu Tú)

(Khoảng cuối thế kỷ thứ 7)

Những đệ tử nổi tiếng của Đạo Tuyên như Đại Từ, Văn Cương, Danh Khác, Châu Tú, Linh Ngạc, Dung Tế,

———

*(PQĐTĐ, tr.5637b)

Trí Nhân và các đệ tử thọ giới như Hoằng Cảnh, Đạo Ngạn, Hồi Tố thì Châu Tú (hay Tú Luật Sư) là người kế thừa chính thức.

Sư người Tế An, Luật sư đời Đường, năm sinh và mất không rõ. Sư xuất gia lúc cònnhỏ với Hưng Luật sư tại Thục Quận và chẳng bao lâu tinh thông Luật học. Sau khi thọ Cụ-túc, Sư theo Nam Sơn Đạo Tuyên chuyên tâm học luật trải qua 16 năm, thường dùng bộ Luật Sớ của Trí Thủ làm cô sở rồi tổng hợp các thuyết khác, tạo thành một thuyết thống nhất. Về sau, Sư vân du đến các miền Quảng Châu và An Châu.

Sư thị tịch tại chùa Thập Lực, An Châu, thọ hôn 70 tuổi đời, được Tôn là Tổ thứ hai của Nam Sơn Luật Tông. Trước tác của Sư có Hành Trì Sao Ký, và đệ tử tâm đắc có Luật sư Trinh Cố v.v...

Có chỗ nói môn hạ của Đạo Tuyên có Châu luật sư, Tú luật sư 2 người. Châu luật sư được Tôn là Tổ thứ 2 của Nam Sơn Luật Tông, nhưng sự tích của 2 vị này đều không rõ ràng*

Nối tiếp Châu Tú, Nam Sơn Luật Tông truyền thừa theo thứ tự sau: Đạo Hoằng, Tỉnh Cung, Huệ Chánh, Huyền Sướng, Nguyên Biểu, Thủ Ngôn, Nguyên Giải, Pháp Vinh, Xử Hằng, Trạch Ngộ, Duẫn Kham, Trạch Kỳ, Nguyên Chiếu, Trí Giao (hoặc lập Đạo Tiêu), Chuẩn Nhất, Pháp Chánh, Pháp Cửu, Diệu Liên, Hành Cư, tất cả gồm 21 vị. Tông này truyền dần xuống đến cuối đờêi nhà Nguyên thì Luật Tông suy vi, sự truyền thừa không rõ.

———

*(PQĐTĐ, tr.2985b).

Nhưng đến cuối đời nhà Minh có các Đại đức hoằng Luật tiếp nhau xuất hiện, như: Liên Trì, Ngẫu Ích, Hoằng Tán, Nguyên Hiền.... đều có trước thuật để lại. Đồng thời với Đại sư Liên Trì có Luật sư Như Hinh, Cổ Tâm. Cổ Tâm truyền xuống Tịch Quang, Tịch Quang có đệ tử nổi tiếng là Kiến Nguyệt (Độc Thể) và Hương Tuyết.

Từ sau Kiến Nguyệt và Hương Tuyết, suốt triều nhà Thanh 210 năm, Luật Tông lại suy vi hôn nữa. Thế nhưng, gần đây có Đại sư Hoằng Nhất và Từ Chu chuyên hoằng giới luật, nên Luật học có phần nào khởi sắc trở lại.

Về phương diện Luật điển từ đời Nam Tống trở đi, các tác phẩm bị mất mát hầu như gần hết. Cuối triều Minh, các Đại đức tuy có hoằng Luật mà không được rực rỡ như trước. Thế nhưng, những tác phẩm Luật học đã bị mất mát kể trên, ngày nay cònđược bảo tồn khá tốt tại Nhật Bản. Đó là một điều hết sức may mắn.

Sau đây, chúng ta lại trình bày tiểu sử của vài vị Luật sư tiêu biểu vừa đề cập ở trên.

7. Luật sư LIÊN TRÌ - CHÂU HOẰNG (1532-1612).

Sư họ Trầm, tự Phật Tuệ, hiệu Liên Trì, quê ở Khang Châu, thuộc đời Minh. Thuở nhỏ Sư học Nho, nổi tiếng thông minh, năm 17 tuổi thi đậu Chư Sinh. Vì chịu ảnh hưởng của những người láng giềng nên Sư hướng tâm đến Tịnh Độ, viết 4 chữ “Sanh tử đại sự” lên bàn để tự cảnh tỉnh. Vào tuổi trung niên, sư quy y Phật giáo, thế phát với Vô Nhân Tánh Thiên, tại Tây Sơn. Sau đó, Sư đến chùa Chiêu Khánh thọ giới Cụ-túc với Thiền sư Vô Trần, rồi đi du phương tham học nhiều nơi.

Năm Long Khánh thứ 5 (1571), Sư vào núi Vân Thê tại Khang Châu, ở một ngơi chùa hoang phế trong núi, tinh tấn niệm Phật tam muội. Nghe danh tiếng của Sư, Tăng Ni xa gần tìm đến tham học đông đảo, khiến nơi này thành một tùng lâm quy mơ.

Năm Vạn Lịch thứ 12 (1584), Sư soạn 3 quyển Vãng Sanh tập. Năm 30 tuổi, soạn một quyển Lăng Nghiêm Mơ Phạm Ký. Thời bấy giờ, việc thọ giới bị cấm chế, Sư đã tùy nghi bảo giới tử sắm đủ 3 y đến trước điện Phật để Sư chứng minh cho thọ giới. Sư cònchế định Thủy Lục Nghi Văn và Du Già Niệm Khẩu Pháp để tế độ nỗi khổ của cõi u minh; đồng thời cho đào hồ phóng sanh ở trong và ngồi thành; lại soạn tập Giới Sát Phóng Sinh Văn để răn bảo những kẻ hay sát sinh hại vật.

Sư đặc biệt chú trọng pháp môn Tịnh Độ, thống trách những kẻ cuồng Tăng, tận lực xiển dương Thiền Tịnh kiêm tu, đạo phong hưng thịnh một thời. Các sĩ Đại phu như Tống Ứng Xương, Lục Quang Tổ, Phùng Mộng Trinh v.v... đều thọ ân giáo hóa của Sư. Lúc tuổi già, bệnh phát sinh, Sư lại càng tinh tấn tu Tịnh Độ, làm ra 32 điều “Chẳng lành” để tự cảnh tỉnh và cảnh tỉnh mọi người, lại viết 3 điều đáng tiếc và 10 điều đáng thống trách để đơn đốc đồ chúng.

Năm Vạn Lịch 40 (có thuyết nói năm 43), Sư thị tịch, thọ 82 tuổi. Người bấy giờ gọi Sư là Hòathượng Vân Thê hay Đại sư Liên Trì. Sư cùng với Tử Bá, Hám Sơn, Ngẩu Ích được xưng tụng là 4 vị Đại Cao Tăng của đời Minh. Những trước tác của sư gồm có:

- Thiền Quang Sách Tấn.

- Phạm Võng Giới Sớ Phát Aån.

- A-di-đà kinh Sớ Sao.

- Hoa Nghiêm Kinh Cảm Ứng Lược Ký.

Và các thứ khác hôn 30 loại. Về sau, Vương Vũ Xuân đã kết tập các tác phẩm của sư thành Vân Thê Pháp Vựng, gồm 40 quyển. *

8. Luật sư NGẪU ÍCH – TRÍ HÚC (1599-1655)

Sư người đời Minh, tên Trí Húc, tự Ngẫu Ích, lại tự đặt hiệu là Bát Bất Đạo Nhân, còngọi là Linh Phong (nơi Sư trác tích). Lúc đầu Sư học Nho, soạn sách Tịch Phật Luận (bài bác đạo Phật) mấy chục thiên. Nhưng năm 17 tuổi, nhân đọc sách Tự Tri Lục và Trúc Song Tùy Bút của Đại sư Liên Trì, Sư bèn đem sách Tịch Phật Luận của mình ra đốt. Nhân 3 lần nằm mộng thấy ĐaÏi sư Hám Sơn đang ở Tào Khê, nên Sư đến xin xuất gia với Tuyết Phong đệ tử của Hám Sơn. Ít lâu sau, Sư đến các đạo tràng nghe giảng, nhưng thấy 2 Tông Tánh (Hoa Nghiêm), Tướng (Duy Thức) có mâu thuẫn nhau, Sư suy nghĩ: Phật pháp đâu có 2 loại? Từ đó Sư vào núi Kính Sơn tham thiền, nhờ vậy thấu triệt được nghĩa lý của 2 Tông Tánh Tướng. Nhân thấy Luật học suy vi, Sư quyết tâm xiển dương Giới Luật, soạn sách Tỳ-ni Thập Yếu. Trong lúc đang phân vân chưa biết nên theo Tông nào, Sư bèn đến trước Phật rút thẻ để định hướng. Và chọn được Tông Thiên Thai. Do đó, Sư dốc tâm nghiên cứu giáo nghĩa rồi cực lực hoằng dương Tông này

———

* (PQĐTĐ, tr.4789b)

bằng cách chú thích các Kinh Luận. Năm 56 tuổi, Sư nằm dưỡng bệnh tại Linh Phong, soạn Tây Trai Tịnh Độ Thi, đồng thời chỉnh lý lại 5 bộ sách về Tịnh Độ và đặt tên là Tịnh Độ Thập Yếu. Sau khi khỏi bệnh, Sư soạn thêm hai bộ sách khác là Duyệt Tạng Tri Tân và Pháp Hải Quan Lan. Đến tháng 10, bệnh tái phát, Sư để lại di chúc và làm bài kệ Cầu Sinh Tịnh Độ.

Tháng Giêng, năm Thuận Trị thứ 12 (1655). Sư ngồi kiết già trên giường, đưa tay chỉ về cõi Tây Pbưông thị tịch, hưởng dương 57 tuổi, và 34 pháp lạp. Sư là người nghiêm cẩn, tinh chuyên, lìa bỏ danh lợi, kiên trì giữ giới, hoằng dương Luật tạng, sinh bình lấy việc đọc Tam Tạng và trước thuật làm sự nghiệp. Sư học tất cả giáo nghĩa của các Tông Pháp Tướng, Thiền, Luật, Hoa Nghiêm, Thiên Thai và Tịnh Độ, nhưng chú trọng nhất Tông Thiên Thai và chủ trưông Phật, Nho, Đạo tam giáo nhất trí. Phạm vi nghiên cứu của Sư rất rộng nhưng kiến giải về Tông Thiên Thai là độc đáo nhất. Sư đề xướng Thiền, Tịnh, Giáo và Luật đều chung một đường và lấy việc niệm Phật cầu sinh Tịnh Độ làm trọng tâm.

Sau khi Sư thị tịch, đệ tử Thành Thời Tôn thụy hiệu là Thỉ Nhâït Đại Sư. Người đời bấy giờ gọi sư là Linh Phong Ngẫu Ích Đại Sư, người sau suy Tôn làm Tổ thứ 9 của Tông Tịnh Độ.

Các đệ tử của sư có: Chiếu Nam, Linh Thịnh, Tính Đán, Đẳng Từ v.v... về trước tác khá nhiều, gồm có:

- Lăng Nghiêm Kinh Huyền Nghĩa, 2 quyền.

- Lăng Nghiêm Kinh Văn Cú, 10 quyển.

- A-di-đà Phật Yếu Giải, 1 quyển.

- Kim Cương Kinh Phá Không Luận, 1 quyển.

- Phạm Võng Kinh Hợp Chú, 7 quyển.

- Trùng trị Tỳ-ni Sự Nghĩa Tập Yếu, 17 quyển.

- Tướng Tông Bát Yếu Trực Giải, 8 quyển.

- Duyệt Tạng Tri Tân, 48 quyển.

- Chu Dịch Thiền Giải, 10 quyển.

- Tứ Thư Ngẫu Ích Giải, 4 quyển.

Tất cả gồm hôn 40 bộ. Đệ tử của sư là Thành Thời biên tập di văn của Sư đề là Ngẫu Ích Đại Sư Tông Luận, gồm 10 quyển.*

9.- Luật sư HOẰNG TÁN (1611-1685).

Sư họ Châu, tự Tại Tham, quê ở Tân Hội Quảng Đông, sinh vào cuối đời Minh, đầu Thanh, thuộc Thiền phái Tào Động. Tuổi trẻ học Nho, có kiến thức rộng, lịch lãm, và có tài văn chương. Lúc tuổi trưởng thành, Sư được bổ làm Giáo học tại huyện nhà. Sau khi nhà Thanh làm chủ Trung Quốc, Sư bèn xuất gia, nghiên cứu Thiền pháp, tham yết Đạo Khâu ở Đỉnh Hồ và nhận được ấn chứng. Bình sinh, Sư đặc biệt chú trọng đến những vấn đề thực tiễn, dốc lòng làm trịn bổn phận, tuy tinh tường Thiền học, nhưng thấy phong khí tùng lâm nặng tính phù hoa, không thật, nên rất đau lòng; do đó, không hề mở miệng nói về Thiền đạo một lời nào mà chỉ dốc sức hoằng truyền luật nghi, đề cao giới hạnh, lấy việc hoằng luật làm nhiệm vụ.

———

* (PQĐTĐ, tr.5019a)

Sư thị tịch vào năm Khang Hy thứ 14 (1685), hưởng thọ 75 tuổi. Những trước tác của sư gồm có:

- Đỉnh Hồ Sơn Mộc Cư Tại Tham Thiền Sát Cảo, 5 quyển.

- Thất Câu Chi Phật Mẫu Sở Thuyết Chuẩn Đề Đà La Ni Kinh Hội Thích, 3 quyển.

- Tâm Linh Luận.

- Tứ Phần Giới Bổn Như Thích, 12 quyển.

- Quy Giới Yếu Tập, 3 quyển.

- Bát Quan Trai Pháp.

- Lễ Phật Nghi Thức v.v...

Tất cả khoảng 10 bộ *

10. Luật sư HOẰNG NHẤT (1880-1942)

Sư họ Lý, tên Quảng Hầu, hiệu Thúc Đồng, là một bậc danh Tăng trùng hưng Luật học của phái Nam Sơn tại Đài Loan. Sư còncó tên là Thành Hề, tự là Tích Sưông, tính tình tao nhã, điềm đạm, có sở trường về thư hoạ và điêu khắc. Năm 26 tuổi, Sư sang Nhật Bản, vào học trường Thượng Dã Mỹ Thuật, chuyên nghiên cứu âm nhạc, sáng lập Xuân Liễu Kịch Xã, là bậc tiền khu vận động tân kịch của Trung Quốc. Sau khi về nước Sư dạy tại trường Công Nghiệp Chuyên Môn và làm chủ bút tạp chí Thái Bình Dương.

Năm Dân Quốc thứ 7 (1918) Sư được 39 tuổi, thấy cuộc thế vô thường, Sư bèn đem tất cả sách vở, họa phẩm v.v... tặng cho người khác, niêm phong những tấm điêu

———

* (PQĐTĐ, tr. 1926b)

khắc quý giá, rồi đến chùa Đại Từ tại Khang Châu xin xuất gia với Thiền sư Liễu Ngộ. Sau đó Sư đến chùa Linh Ẩn thọ giới Cụ túc, được pháp danh là Diễn Âm, hiệu Hoằng Nhất. Thấy Tăng sĩ thường bị người đời hủy nhục do không giữ Giới Luật, vì thế Sư rất xót xa nên phát nguyện suốt đời chuyên nghiên cứu về Giới pháp. Ban đầu, Sư học luật của Hữu Bộ (Thập Tụng), nhưng về sau chuyên hoằng dương Nam Sơn Luật Tông, thường đi chân không, trơ trọi một mình vân du khắp nơi để giảng Kinh, hoằng pháp.

Năm Dân Quốc thứ 25, Sư về an trú tại chùa Phổ Tế, đóng cửa đọc Đại Tạng Kinh. Về già, Sư tự đặt hiệu là Vãn Tinh Lão Nhân, lại có hiệu là Nhị Nhất Lão Nhân. Tháng 10, năm Dân Quốc 31 (1942) Sư thị tịch tại dưỡng lão viện ở Tấn Giang, Ôn Lăng, thọ 63 tuổi đời, 24 hạ lạp.

Bình sinh Sư rất ngưỡng mộ Đại sư Ấn Quang, noi gương Ấn Quang không thu nhận đồ chúng, cũng không sinh hoạt theo lối các chùa mà chỉ dùng cách viết chữ để kết duyên với mọi người. Nếp sống thanh khiết, đạm bạc, cô độc, mơ phạm của Sư có ảnh hưởng rất lớn trong giới Phật giáo Dân Quốc từ ấy đến nay. Những trước tác của Sư gồm có:

- Di-đà Nghĩa Sớ triết Lục.

- Tứ Phần Luật Tỳ-kheo Giới Tướng Biểu Ký.

- Thanh Lương Ca Tập.

- Hoa nghiêm Liên Tập.

- Giới Bản Yết-ma Tùy Giảng Biệt Lục.

- Tứ Phần Hàm Chú Giới Bản Giảng Nghĩa.

- Nam Sơn Đao Tổ Lược Phổ.

Hiện nay các tác phẩm của sư đã được kết tập thành Hoằng Nhất Đại Sư Pháp Tập, và được tàng trữ tại nơi thờ tự Sư. *

11. Luật sư TỪ CHU (1877-1958)

Sư họ Lương, pháp danh Phổ Hải, quê ở Tùy Huyện, Hồ Bắc. Sư xuất gia năm 33 tuổi. Sau khi thọ giới, Sư giữ Luật tinh nghiêm, thực hành Tịnh Độ, tu quán pháp giới, chú tâm xiển dương Giới Luật, sự hoằng hóa của Sư rất rộng rãi.

Tháng Giêng, năm Dân Quốc 47 (1958), Sư thị tịch, thọ 81 tuổi đời, 48 Tăng lạp, trước tác của Sư để lại gồm có:

- Tỳ-ni Tác Trì Yếu Lục.

- Bồ-tát Giới Bản Sớ.

- Đại Thừa Khởi Tín Luận Thuật Ký.

- Phổ Hiền Hạnh Nguyện Phẩm Thân Văn Ký.

2. Việc xiển dương Luật học tại Việt Nam

Vấn đề truyền thừa Luật Tông ở Việt Nam không rõ manh mối. Trái lại, sự truyền thừa Thiền Tông thì khá quy mơ, nhất là vào thời đại nhà Lý và đầu nhà Trần. Thế nhưng, từ cuối đời Trần trở đi, Thiền Tông nói riêng và Phật giáo nói chung rơi vào tình trạng suy trầm, tuy có một số vị Cao Tăng quan tâm đến công tác hoằng pháp, lo việc trước

———

* (PQĐTĐ, tr.1919b)

**(PQĐTĐ, tr.5800b).

thuật nhưng không được khởi sắc lắm. Qua những công trình của các bậc Tôn túc để lại, ở đây chúng tôi chỉ ghi nhận những cống hiến liên quan đến Giới Luật mà thôi. Còn phần tiểu sử của các Ngài vị nào muốn rõ, xin xem các cuốn sử Phật giáo Việt Nam.

1. Thiền sư HƯƠNG HẢI (1628-1715) có: Giải Sa-di Giới Luật.

2. Thiền sư PHÁP CHUYÊN (Luật Truyền, Diệu Nghiêm) (1726-1798)

- Quy Sơn Cảnh Sách Cú Thích Lược Ký.

- Tỳ-ni Oai Nghi Sa-di Cảnh Sách Ấn Chú Yếu Lược.

- Tỳ-ni Nhật Dụng Thiết Yếu Phát Ẩn Âm Chú.

- Sa-di Luật Nghi Yếu Lược Tăng Chú.

- Sự Nghĩa Luật Yếu Lược.

Các tác phẩm trên, một số đã in, số còn lại là những bản thảo lưu trữ tại chùa Từ Quang Phú Yên, nhưng bị trận hỏa hoạn năm 1929 thiêu hủy tất cả.⁴

3. Thiền sư TOÀN NHẬT (viên tịch khoảng đầu thế kỷ 19: 1831-1835) có: Sa-di Oai Nghi Tăng Chú Giải Ngụy Tự Tiểu Thiên.

4. Thiền sư CHÁNH THÀNH (1872-1949).

- Tứ phần như thích (dịch)

- Bồ-tát Giới Kinh.

- Tỳ-kheo Giới Kinh.

———

⁴ (theo Lịch Sử Phật Giáo Đàng Trong, Nguyễn Hiền Đức – xuất bản 1995, tập 2, tr.14)

- Sa-di Sớ.

- Tỳ-ni Hương Nhũ.

Hầu bết đều là bản thảo.

5. Thiền sư TRÍ HẢI (Bích Liên) (1876-1950)

- Quy Sơn Cảch Sách, dịch Nơm.

6. Thiền sư HUYỀN Ý (1891-1951).

- Sa-di Luật Diễn Nghĩa

7. Thiền sư TUỆ TẠNG (1889-1959)

- Kinh Phạm Võng Giải.

- Sa-di Luật.

8. Thiền sư KHÁNH ANH (1895-1961)

- Tại Gia Cư Sĩ Luật.

9. Thiền sư THIỆN HÒA (1907-1978)

- Giới Đàn Tăng.

- Tỳ-kheo Giới Kinh.

10. Thiền sư BỬU CHƠN (1911-1979)

- Tứ Thanh Tịnh Giới.

11. Thiền sư TRÍ HẢI (Thanh Thao) (1906-1979)

- Nghi Thức Thọ Tam Quy.

- Sa-di Luật (Dịch), 2 tập.

12. Thiền sư HỘ TÔNG (1893-1981)

- Luật Xuất Gia, 2 quyển

13. Thiền sư TRÍ THỦ (1909-1984)

- Nghi thức truyền Giới Tại Gia và Bồ-tát Thập Thiện.

- Luật Tỳ-kheo.

- Yết-ma Yếu Chỉ.

- Tứ Phần Hiệp Chú, 2 quyển.

14. Thiền sư HÀNH TRỤ (1904-1984)

- Sa-di Luật Giải.

- Quy Sơn Cảnh Sách.

- Tứ Phần Giới Bổn Như Thích.

- Phạm Võng Bồ Tát Giới.

- Tỳ-kheo Giới Kinh. '

15. Thiền sư GIỚI NGHIÊM (1921-1984)

- Luật Tạng Pàli.

16. Thiền sư BÌNH MINH (1924-1988)

- Yết-ma Chỉ Nam (dịch).

17. Thiền sư THIỆN CHƠN (1914-1992).

- Luật Tứ Phần Hiệp Chú.

- Luật tứ phần Tỳ-kheo-ni Lược Ký.

- Tỳ-ni Hương Nhũ.

18. Thiền sư ĐƠN HẬU (1905-1992).

- Cách Thức Sám Hối Các Tội Đã Phạm.

- Luật Tứ Phần Tỳ-kheo-ni Sao.

Ở đây chỉ nêu một số trước tác phiên dịch về luật học của những vị đã viên tịch. Ngồi ra, những vị còn hiện hữu, nếu có những tác phẩm Luật học có giá trị sẽ được ghi nhận ở phần tư liệu tham khảo.

Chương 2: Cac pháp Yết - ma, I. Khái quát về Yết - ma

Chương 2

CÁC PHÁP YẾT-MA

I. KHÁI QUÁT VỀ YẾT-MA.

1. Định nghĩa Yết-ma

Yết-ma là phiên âm từ Karma của tiếng Phạn, Hán dịch là nghiệp, hành động hay tác pháp; nói cho đủ là tác pháp biện sự, nghĩa là lập thủ tục để giải quyết một sự việc. Yếu tố căn bản để thành tựu Yết-ma là Tăng phải hòa hợp và thanh tịnh.

2. Phân loại Yết-ma.

Nói tổng quát thì Yết-ma có 3 trường hợp: tâm niệm, đối thủ và tăng pháp.

- Tâm niệm là tự mình nghĩ và nói thành lời mà không cần có người khác nghe. Về nguyên tắc của Yết-ma đòi hỏi phải biểu hiện bằng lời nói. Trường hợp này áp dụng cho những Tỳ-kheo sống độc cư.

- Đối thủ là mình nói cho một hay hai người khác

nghe. Trường hợp này áp dụng giữa hai hay ba Tỳ-kheo, vì chưa đủ túc số tăng.

- Tăng pháp là pháp Yết-ma áp dụng cho tăng số từ 4 người trở lên, được chia làm 3 loại: đơn bạch, bạch nhị và bạch tứ.

a. Đơn bạch: chỉ một lần tác bạch giữa tăng thì Yết-ma thành tựu. Nghĩa là chỉ cần công bố một lần. Theo quyển Yết-ma Chỉ Nam quy định đơn bạch có 44 pháp.

b. Bạch nhị: 1 lần tác bạch và 1 lần Yết-ma. Nghĩa là 1 lần tuyên bố và 1 lần lấy biểu quyết. Yết-ma Chỉ Nam quy định có 76 pháp.

c. Bạch tứ: 1 lần tác bạch và 3 lần Yết-ma. Nghĩa là 1 lần tuyên bố và 3 lần lấy biểu quyết. Yết-ma Chỉ Nam quy định có 39 pháp.

3. Những yếu tố cần thiết cho pháp Yết-ma.

Muốn thực hiện pháp Yết-ma cần phải hội đủ 3 yếu tố mới hợp quy: nhân, pháp và sự.

a. Nhân: tức là người hay nhân cách. Nghĩa là những người đó phải đủ tư cách pháp nhân của một Tỳ-kheo hợp pháp, và túc số phải phù hợp cho từng pháp Yết-ma. Túc số này được quy định như sau:

- Tăng gồm 4 người: đây là túc số tối thiểu trong sinh hoạt thông thường như thuyết giới.

- Tăng gồm 5 người: đây là túc số tối thiểu cho việc Yết-ma Tự tứ; ngồi ra túc số này cũng có thể truyền giới Cụ túc tại những địa phương mà ở đó số Tỳ-kheo quá ít.

- Tăng gồm 10 người: đây là túc số cần thiết để truyền giới Cụ túc.

- Tăng gồm 20 người: túc số cần thiết để xuất tội Tăng tàn và tất cả các pháp Yết-ma khác. Trên túc số 20 có thể thực hiện bất cứ pháp Yết-ma nào.

Khi thực hiện các pháp Yết-ma thì số người thừa không phạm, nhưng số người thiếu sẽ phạm luật.

b. Pháp: tức những nguyên tắc, những thủ tục... đã được quy định như trường hợp nào đơn bạch, trường hợp nào bạch nhị...

c. Sự: tức sự vật cụ thể hay sự việc diễn tiến. Ví dụ kết đại giới thì phải có những tiêu tướng rõ rệt, đúng pháp, và diễn tiến công việc theo thứ lớp, không được lộn xộn.

4. Các giai đoạn tiến hành Yết-ma.

Quá trình của Yết-ma diễn tiến theo 3 giai đoạn: gia hành, căn bản và hậu khởi.

Gia hành hay còn gọi là tiền phương tiện, Căn bản tức trọng tâm hay chính thức Yết-ma, và hậu khởi, chỉ giai đoạn kết thúc.

Tất cả các loại Yết-ma, từ đơn bạch cho tới bạch tứ, đều có tiền phương tiện tương đối giống nhau.

Sau khi Tăng đã tập hợp trong tinh thần thanh tịnh và hòa hợp, một Tỳ-kheo Thượng tọa đại diện Tăng tác pháp Yết-ma, bắt đầu hỏi; một Tỳ-kheo khác gọi là Duy-na, cũng đại diện Tăng trả lời. Hỏi và đáp diễn ra như sau:

Hỏi: Tăng đã họp chưa?

Đáp: Tăng đã họp (vấn đáp1)

Hỏi: Hòa hợp không?

Đáp: Hòa hợp (vấn đáp 2)

Hỏi: Người chưa thọ Cụ túc đã ra chưa?

Đáp: Đã ra (vấn đáp 3)

Hỏi: Các Tỳ-kheo không đến có gửi dục và thanh tịnh không?.

Đáp: Không có người gửi dục (nếu có thì đáp là “có” và bước ra thuyết dục) (vấn đáp 4)

Hỏi: Tăng nay tập họp để làm gì?

Đáp: (nói Tăng sự) Yết-ma (vấn đáp 5)

Vấn đáp 1 nhằm xác nhận sự tập họp của Tăng là đúng thời gian quy định.

Vấn đáp 2 nhằm xác định yếu tính của Tăng, tức sự hòa hợp.

Vấn đáp 3 nhằm xác định thành phần hay tư cách pháp nhân của Tăng.

Vấn đáp 4 có một vài thay đổi tùy theo loại Yết-ma, sẽ nói rõ ở sau.

Vấn đáp 5 nhằm xác định mục đích của pháp Yết-ma.

Trên đây là thể thức tổng quát về tiền phương tiện. Nhưng pháp Yết-ma có đơn, có kép khác nhau. Ví dụ trường hợp giải và kết đại giới hay tiểu giới, thì sau khi tác tiền phương tiện để Yết-ma giải giới, lại cần có tiền pbưông tiện khác, để kết giới, đó gọi là Yết-ma đơn. Nghĩa là một tiền phương tiện cho một pháp Yết-ma duy nhất. Trái lại Yết-ma đơn là Yết-ma kép. Nghĩa là một tiền phương tiện chung cho Yết-ma kế tiếp sau. Ví dụ, trường hợp Tự tứ, tác pháp chủ yếu là đơn bạch Yết-ma, nhưng

nếu Tăng quá đông cần phải kiểm điểm Tăng số, thì cần có thêm bạch nhị Yết-ma để sai người hành xá la (phát thẻ), hoặc cần có người nhận sự Tự tứ của các Tỳ-kheo, thì lại thêm bạch nhị Yết-ma để sai người nhận sự Tự tứ. Tuy vậy trong vấn đáp 5, câu trả lời vẫn phải nói là: Yết-ma Tự tứ. Đây gọi là Yết-ma kép.

Có trường hợp nhất định đơn, như Yết-ma kết và giải các giới.

Có trường hợp nhất định kép, như Yết-ma truyền giới Cụ túc.

Có trường hợp bất định như Yết-ma Tự tứ…

5. Các yếu tố để thành tựu Yết-ma.

Tổng quát có 4 yếu tố căn bản để Yết-ma được thành tựu, đó là:

- Nhân thành tựu: người tham dự phải đủ tư cách pháp nhân.

- Tăng thành tựu: túc số tăng phải đúng theo quy định cho mỗi pháp yết ma.

- Giới thành tựu: ở trong cương giới đã được quy định.

- Pháp thành tựu: các thủ tục tiến hành đúng pháp.

Ngoài ra còn có trường hợp cộng và bất cộng khác nhau.

Cộng nghĩa là cả hai bộ Tăng và Ni cùng tác pháp chung. Nhưng trong túc số Tỳ-kheo Tăng không thể kể Tỳ-kheo-ni vào cho đủ số, và ngược lạïi cũng vậy.

Bất cộng là Tỳ-kheo Tăng và Tỳ-kheo-ni không được tác pháp chung.

6. Già Yết-ma.

Tăng pháp Yết-ma đòi hỏi sự nhất trí tuyệt đối không có trường hợp đa số áp đảo thiểu số. Do đó, khi Tăng tác pháp, nếu có người đủ tư cách pháp lý nói lên lời phủ nhận sự tác pháp ấy, thì Yết-ma bất thành.

Hai trường hợp được Già Yết-ma:

a. Tỳ-kheo thanh tịnh được kể trong Tăng số có quyền Già Yết-ma.

b. Người không được kể trong Tăng số, nhưng có quyền Già Yết-ma. Đó là trường hợp giới tử xin thọ giới Cụ túc, nhưng nửa chừng thối chí, xin không thọ giới nữa thì sự Yết-ma truyền giới phải hủy bỏ.

Hai trường hợp không được Già Yết-ma.

a. Người được kể trong Tăng số, nhưng không có quyền Già Yết-ma. Đó là trường hợp các Tỳ-kheo đang là đối tượng của Yết-ma ha trách, tẫn xuất, y chỉ, không cho đến nhà bạch y…

b. Người không được kể trong Tăng số và không được quyền Già Yết-ma. Đó là trường hợp những Tỳ-kheo đã mất quyền Tỳ-kheo, và những người khác không liên quan đến pháp Yết-ma đó.

7. Phi tướng của Yết-ma.

Để Yết-ma được thành tựu cần phải thực hiện đúng thể thức và quy tắc dựa trên 3 yếu tố cô bản là nhân, pháp và sự, như đã nói trên. Nếu tiến hành không đúng thể thức và lộn xộn thì thành ra phi pháp hay phi tướng. Phi tướng tổng quát gồm bảy trường hợp:

a. Phi pháp phi Tỳ-ni: sai cách thức và sai số lượng. Nghĩa là đáng lý đơn bạch lại bạch nhị...; đáng lý phải tập họp đủ 10 người lại tập họp chỉ có 5 người.

b. Phi pháp biệt chúng: phi pháp như trên. Biệt chúng là sự tập họp không đồng bộ, những người vắng mặt không gửi dục đúng pháp.

c. Phi pháp hòa hợp: Tăng tuy hòa hợp, tập họp đúng quy định nhưng các thủ tục tiến hành không đúng pháp.

d. Như pháp biệt chúng: tiến hành đúng thể thức, nhưng Tăng không hòa hợp.

e. Pháp tương tự biệt chúng: các loại Yết-ma đơn bạch, bạch nhị hay bạch tứ được áp dụng đúng quy định, nhưng tiến hành lộn xộn, và Tăng không hòa hợp.

f. Pháp tương tự hòa hợp: pháp tương tự như trên, và hòa hợp tức Tăng hòa hợp.

g. Già bất chỉ: Yết-ma bị ngăn cản đúng pháp mà không chịu đình chỉ, vẫn tiến hành.

Ví dụ về phi tướng của một buổi thuyết giới:

Nhân phi: trong buổi thuyết giới có người không đủ tư cách pháp nhân tham dự.

Pháp phi: đáng bạch nhị mà lại bạch tứ; túc số bắt buộc phải 10 mà chỉ có 5.

Sự phi: tiến hành lộn xộn không có thứ lớp và thiếu sót. Không gặp nạn duyên mà rút ngắn thuyết giới.

Nhân, pháp phi: nghĩa như đã nói trên.

Nhân, sự phi: (nt)

Pháp, sự phi: (nt).

Nhân, pháp sự phi: (nt)