Luật Ngũ Phần 2

PHẦN THỨ HAI. CHƯƠNG III: PHÁP XẢ ĐỌA: A. THÔNG GIỚI: Điều 1. Điều 2

CHƯƠNG III

PHÁP XẢ ĐỌA[1]

A. THÔNG GIỚI[2]

Đức Phật ở tại thành Xá-vệ. Bấy giờ, Ưu-ba-ly[3] hỏi: “Đức Thế Tôn đã vì các Tỳ-kheo kết giới: ‘Tỳ-kheo nào ba y đã (may)* xong, y Ca-thi-na đã xả, y dư (được chứa)* cho đến mười ngày, nếu quá, Ni-tát-kỳ ba-dật-đề,… cho đến câu: Tỳ-kheo nào, tự tay cầm vàng bạc và tiền, hoặc sai người cầm, hoặc mống tâm thọ nhận, Ni-tát-kỳ ba-dật-đề.’ Chúng con nên thọ trì như thế nào?”

Đức Phật dạy:

Nên thọ trì cho cả hai bộ Tăng. Từ nay giới này nên nói như vầy:

ĐIỀU 1*

Tỳ-kheo-ni nào, ba y đã xong, y Ca-thi-na đã xả, cất chứa y dư cho đến mười ngày, nếu quá, Ni-tát-kỳ ba-dật-đề.[4]

ĐIỀU 2*

Tỳ-kheo-ni nào, y đã xong, y Ca-thi-na đã xả, trong năm y[5] lìa mỗi một y nào, ngủ quá một đêm, trừ Tăng yết-ma, Ni-tát-kỳ ba-dật-đề.

———

[1] Tăng-kỳ 37: tr. 524b04. Tứ phần 23: tr.727b29. Thập tụng 43: tr. 313b05. Căn bản ni 07 tr. 943b05. Pāli, Vin. iv. 243.

[2] Tứ phần: 30 điều, 18 thông giới. Duyên khởi, giới tướng, và các giải thích, xem các điều liên hệ trong Phần I, Ch. iv, Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề. Những điều thuộc thông giới có đánh dấu hoa thị (*). Tăng-kỳ, Thập tụng: 30 điều. Căn bản: 33 điều. Pāli, 30 điều, 18 thông giới.

[3] Duyên khởi các thông giới như Tỳ-kheo.

[4] Xem Phần I, Ch. iv, Ni-tát-kỳ 1.

[5] Tứ phần: Tỳ-kheo-ni phải đủ 5 y: ngoài ba y như Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni có thêm Tăng-kỳ-chi 僧祇支 (Tăng-khước-kỳ) và phú kiên y覆肩衣. Pāli (Vin. ii. 272): saṅkacchika (Tăng-kỳ-chi hay phú kiên y, hay yếm che ngực), udakasāṭika (quyết-tu-la, thủy dục y, quần hay váy để tắm mưa). Ngũ phần 29 (tr. 187c20): phú kiên y 覆肩衣, thủy dục y 水浴衣. Các cô không trùm phú kiên y, đàn ông thấy vai và cánh tay của các cô bèn chọc ghẹo. Tăng-kỳ 30 (tr. 472b22): phú kiên y, vũ y 雨衣. Thập tụng 46 (tr. 331c05): phú kiên y 覆肩衣 và quyết-tu-la 厥修羅. Phú kiên y, dài 4 khuỷu, rộng 2 khuỷu rưỡi; quyết-tu-la, cũng vậy. Phiên Phạn ngữ 3 (tr. 5a29): “Tăng-kỳ-chi, cựu dịch là thiên đản 偏袒, trì luật gia gọi là trợ thân y 助身衣. Theo các nhà ngữ học, phiên âm đúng phải là tăng-cát-xỉ 僧割侈; dịch là phú kiên y 覆肩衣. Căn bản, 5 y của Tỳ-kheo-ni: Tăng-già-chi 僧伽胝 (tức Tăng-già-lê), ốt-đát-la-tăng-già 嗢怛羅僧伽 (tức uất-đa-la-tăng), an-đát-bà-sa 安怛婆娑 (tức an-đà-hội), quyết-tô-lạc-ca 厥蘇洛迦 (tức quyết-tu-la, Skt. kusūlaka, không có Pāli tương đương), và Tăng-khước-kỳ 僧脚崎. Hữu bộ Bách nhất yết-ma (tr. 461b07): quyết-tô-lạc-ca, dịch là hạ quần. Tăng-khước-kỳ dịch yểm dịch 掩腋: che nách, cùng nghĩa phú kiên y.

PHẦN THỨ HAI. CHƯƠNG III: PHÁP XẢ ĐỌA: A. THÔNG GIỚI: Điều 3. Điều 4. Điều 5

ĐIỀU 3*

Tỳ-kheo-ni nào, y đã xong, y Ca-thi-na đã xả, được vải phi thời; cần thì nhận phải nhanh chóng may thành để thọ trì. Nếu đủ thì tốt, không đủ, hy vọng xong có chỗ khiến cho đủ, chờ một tháng; nếu quá, Ni-tát-kỳ ba-dật-đề.

ĐIỀU 4*

Tỳ-kheo-ni nào, đến cư sĩ hay vợ cư sĩ không phải bà con xin y, trừ có nhân duyên, Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề.

Nhân duyên là: Y bị đoạt, bị mất, bị cháy, bị trôi, bị hư hoại, như vậy gọi là nhân duyên.

ĐIỀU 5*

Tỳ-kheo-ni nào, y bị đoạt, bị mất, bị cháy, bị trôi, bị hư hoại, đến nơi [83b01] cư sĩ hay vợ cư sĩ không phải bà con xin y. Nếu cư sĩ, vợ cư sĩ muốn cúng nhiều y, Tỳ-kheo-ni ấy nên nhận hai y,6 nếu nhận quá, Ni-tát-kỳ ba-dật-đề.

———

6 Tứ phần, Tỳ-kheo-ni ấy nên biết đủ để nhận.

PHẦN THỨ HAI. CHƯƠNG III: PHÁP XẢ ĐỌA: A. THÔNG GIỚI: Điều 6. Điều 7. Điều 8

ĐIỀU 6*

(Tỳ-kheo-ni nào),* có cư sĩ, vợ cư sĩ không phải bà con cùng nhau bàn: ‘Nên dùng số tiền y, may y như thế, cúng cho Tỳ-kheo-ni có tên…’ Tỳ-kheo-ni ấy trước không được mời tùy ý, bèn đến cư sĩ hay vợ cư sĩ hỏi: ‘Người vì tôi dùng số tiền y, may y như thế phải không?’ Họ trả lời đúng vậy. (Tỳ-kheo-ni)* liền nói: ‘Lành thay! Cư sĩ, vợ cư sĩ có thể may y như vầy như vầy cho tôi.’ Vì muốn đẹp, Ni-tát-kỳ ba-dật-đề.

ĐIỀU 7*

(Tỳ-kheo-ni nào),* có cư sĩ, vợ cư sĩ không phải bà con cùng nhau bàn: ‘Mỗi người chúng ta nên dùng số tiền y, may y như thế, cho Tỳ-kheo-ni có tên…’ Tỳ-kheo-ni ấy trước không nhận lời mời tùy ý, mà đến cư sĩ, vợ cư sĩ hỏi: ‘Quý vị vì tôi dùng số tiền y, may y như thế cho tôi phải không?’ Họ trả lời, đúng vậy. Tỳ-kheo-ni bèn nói: ‘Lành thay! Cư sĩ vợ Cư sĩ có thể hợp lại may một cái cho tôi.’ Vì muốn đẹp, Ni-tát-kỳ ba-dật-đề.

ĐIỀU 8*

Tỳ-kheo-ni nào, có đại thần, Bà-la-môn, cư sĩ vì Tỳ-kheo-ni nên sai sứ giả đem tiền may y đến. Sứ giả đến chỗ Tỳ-kheo-ni nói: Đại tỷ! Vua, đại thần… sai mang số tiền may y này đến, đại tỷ nhận cho. Tỳ-kheo-ni này nói: ‘Tôi không được phép nhận tiền để may y. Nếu được tịnh y sẽ tự nhận thọ trì.’ Sứ giả nói: ‘Đại tỷ, có người chấp sự không?’ Tỳ-kheo-ni liền chỉ chỗ. Sứ giả đến chỗ người chấp sự nói: ‘Vua, đại thần … sai đem số tiền may y này cho Tỳ-kheo-ni có tên… Ngươi vì sư cô nhận số tiền này để may y! Sứ giả liền giao cho, rồi trở lại chỗ Tỳ-kheo-ni thưa: ‘Đại tỷ! Người chấp sự mà sư cô chỉ, tôi đã giao rồi. Khi nào cần y, đại tỷ có thể đến lấy.’ Tỳ-kheo-ni này hai lần, ba lần đến chỗ người chấp sự nói: ‘Tôi cần y! Tôi cần y!’ Nếu nhận được thì tốt, bằng không được thì, lần thứ tư, lần thứ năm, lần thứ sáu đến trước người chấp sự đứng im lặng. Nhận được thì tốt, nếu đến quá (sáu lần)* mà được y, Ni-tát-kỳ ba-dật-đề.

PHẦN THỨ HAI. CHƯƠNG III: PHÁP XẢ ĐỌA: A. THÔNG GIỚI: Điều 9. Điều 10. Điều 11. Điều 12

Trường hợp không nhận được y thì nên tự mình đến chỗ người cúng y, hoặc sai người đến nói: “Người vì Tỳ-kheo-ni… sai người đem tiền cúng y đến, cuối cùng Tỳ-kheo-ni này không nhận được; người tự trở lại lấy chứ đừng để mất.” Sự việc này nên (giải quyết)* như vậy.

ĐIỀU 9*7

Tỳ-kheo-ni nào, tự đi xin tơ tằm, thuê thợ dệt y, Ni-tát-kỳ ba-dật-đề.

ĐIỀU 10*8

Tỳ-kheo-ni nào, có cư sĩ vợ cư sĩ vì Tỳ-kheo-ni thuê thợ dệt y, Tỳ-kheo-ni ấy trước không nhận được lời mời tùy ý, mà đến thợ dệt nói: [83c01] ‘Người biết chăng? Y này họ vì tôi may, người nên vì tôi dệt cho tốt, cho rộng và kĩ, tôi sẽ trả ơn riêng. Sau đó (trả ơn)* bằng một bữa ăn hay trị giá bằng một bữa ăn. Nhận được y, Ni-tát-kỳ ba-dật-đề.

ĐIỀU 11*9

Tỳ-kheo-ni nào, cho y Tỳ-kheo-ni, sau vì giận hờn không vui, tự mình đoạt lại, hay sai người đoạt lại, nói: ‘Trả y lại cho tôi, tôi không cho cô’, Ni-tát-kỳ ba-dật-đề.

ĐIỀU 12*10

Tỳ-kheo-ni nào, biết đàn-việt muốn cúng vật cho Tăng, mà xoay về cho mình, Ni-tát-kỳ ba-dật-đề.

———

7 Tứ phần: Ni-tát-kỳ 13.

8 Tứ phần: Ni-tát-kỳ 14.

9 Tứ phần: Ni-tát-kỳ 15

10 Tứ phần: Ni-tát-kỳ 18

PHẦN THỨ HAI. CHƯƠNG III: PHÁP XẢ ĐỌA: A. THÔNG GIỚI: Điều 13. Điều 14. Điều 15. Điều 16. Điều 17. Điều 18

ĐIỀU 13*11

Tỳ-kheo-ni nào, bệnh được uống bốn thứ thuốc hàm tiêu: Tô, du, mật, thạch mật. Một lần nhận được để đến bảy ngày, nếu để quá, Ni-tát-kỳ ba-dật-đề.

ĐIỀU 14*12

Tỳ-kheo-ni nào, hoặc tiền hay hậu an cư, còn mười ngày mới đến lễ Tự tứ, nhận được y cấp thí. Nếu cần thì nhận, cho đến thời của y, nếu để quá, Ni-tát-kỳ ba-dật-đề.

ĐIỀU 15*13

Tỳ-kheo-ni nào, bát chưa đủ năm chỗ vá, lại xin bát mới. Vì muốn đẹp, Ni-tát-kỳ ba-dật-đề.

ĐIỀU 16*14

Tỳ-kheo-ni nào, mua bán bằng mọi cách để cầu lợi, Ni-tát-kỳ ba-dật-đề

ĐIỀU 17*15

Tỳ-kheo-ni nào, dùng vàng, bạc và tiền để trao đổi, mua bán các loại, Ni-tát-kỳ ba-dật-đề.

ĐIỀU 18*16

Tỳ-kheo-ni nào, tự tay cầm vàng, bạc, tiền, hoặc sai người cầm, hay mống tâm thọ nhận, Ni-tát-kỳ ba-dật-đề.

———

11 Tứ phần: Ni-tát-kỳ 16.

12 Tứ phần: Ni-tát-kỳ 17.

13 Tứ phần: Ni-tát-kỳ 12.

14 Tứ phần: Ni-tát-kỳ 11.

15 Tứ phần: Ni-tát-kỳ 10.

16 Tứ phần: Ni-tát-kỳ 09.

PHẦN THỨ HAI. CHƯƠNG III: PHÁP XẢ ĐỌA: B. BẤT CỘNG GIỚI: Điều 19. Cần Vật Này Lại Đòi Vật Kia: a. Duyên Khởi

B. BẤT CỘNG GIỚI

ĐIỀU 19. CẦN VẬT NÀY LẠI ĐÒI VẬT KIA17

a. Duyên khởi

Bấy giờ, Tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà đến xin bát18 nơi người bán hàng. Họ liền mua bát cho. Khi nhận được bát, liền nói: “Tôi không cần nữa, có thể cho tô.” Họ lại cho tô, rồi đem cái bát vừa mua bán lại. Người bán hàng kế bên thấy vậy nói:

“Bán các thứ hiện có nơi quán không đủ sống hay sao nay lại vì người bán bát?”

Trả lời:

“Thâu-la-nan-đà đến tôi xin bát, tôi mua bát cho. Cô ta lại nói không dùng, xin tôi tô, đem cho tô, nên bán cái bát này.”

Mọi người đều nói:

“Phàm người xin thì nên lấy những gì đã xin, vì lý do gì đã được mà không lấy, lại đòi vật khác!? Bọn người này thường nói thiểu dục tri túc, nhưng nay lại không hề biết chán, không có hạnh Sa-môn, phá pháp Sa-môn.”

Các Tỳ-kheo-ni Trưởng lão nghe, bằng mọi cách quở trách rồi đem việc này bạch lên Phật. Nhân việc này, đức Phật tập hợp hai bộ Tăng, hỏi Thâu-la-nan-đà:

“Ngươi, có thật vậy không?”

Thưa:

“Thật vậy, bạch đức Thế Tôn.”

Bằng mọi cách đức Phật quở trách rồi bảo các Tỳ-kheo:

———

17 Tứ phần, điều 19. Thập tụng, điều 25. Pāli, Niss. 4, Vin. iv 248; Cf. Niss. 5, Vin. iv 249.

18 Tứ phần: Tô 酥. Pāli, Thullanandā bịnh, cần thục tô tức bơ lỏng (sappina).

PHẦN THỨ HAI. CHƯƠNG III: PHÁP XẢ ĐỌA: B. BẤT CỘNG GIỚI: Điều 19. Cần Vật Này Lại Đòi Vật Kia: b. Giới Tướng. Điều 20. Dùng Y Phi Thời Làm Thời Y: a. Duyên Khởi. b. Giới Tướng

“Nay Ta vì các Tỳ-kheo-ni kết giới. Từ nay giới này nên nói như vầy:

b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni nào, vật gì đã xin trước được rồi, không dùng, lại đòi xin thứ khác,19 Ni-tát-kỳ ba-dật-đề.”

Tùy theo vật xin lại nhiều hay ít, mỗi thứ đều Ni-tát-kỳ ba-dật-đề. [84a01] Thức-xoa-ma-na, Sa-di-ni, Đột-kiết-la.

ĐIỀU 20. DÙNG Y PHI THỜI LÀM THỜI Y20

a. Duyên khởi

Bấy giờ, các Tỳ-kheo-ni thọ trì y phi thời làm thời y, nên các Tỳ-kheo-ni khách không thể nhận được y. Các Tỳ-kheo-ni Trưởng lão thấy, bằng mọi cách quở trách rồi đem việc này bạch lên Phật. Nhân việc này, đức Phật tập hợp hai bộ Tăng, hỏi các Tỳ-kheo-ni:

“Các ngươi, có thật vậy không?”

Thưa:

“Thật vậy, bạch đức Thế Tôn.”

Bằng mọi cách đức Phật quở trách rồi bảo các Tỳ-kheo:

“Nay Ta vì các Tỳ-kheo-ni kết giới. Từ nay giới này nên nói như vầy:

b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni nào, thọ trì y phi thời làm thời y,21 Ni-tát-kỳ ba-dật-đề.”

———

19 Tứ phần: “…cần vật này lại đòi vật kia .” Thập tụng: “… đã xin được cái này rồi, lại xin thêm cái khác.”

20 Tứ phần, điều 27. Thập tụng, điều 20, 21. Pāli, Niss. 2, Vin. iv 245.

21 Tứ phần, điều 27. Pāli, Niss. 2: Sau an cư, cư sĩ cúng y phi thời (akālacīvarā) cho các Tỳ-kheo-ni có y rách. Tỳ-kheo-ni Thullanandā nói đó là thời y (kālacīvara’nti), bèn đem phân phối trong Tăng; do đó, các Tỳ-kheo-ni có y rách không nhận được y mới.”

PHẦN THỨ HAI. CHƯƠNG III: PHÁP XẢ ĐỌA: B. BẤT CỘNG GIỚI: Điều 21. Đổi Y Rồi Đoạt Lại: a. Duyên Khởi.

Y này nên xả cho Tăng. Không được xả cho một, hai hoặc ba Tỳ-kheo-ni.

Thức-xoa-ma-na, Sa-di-ni, Đột-kiết-la.

ĐIỀU 21. ĐỔI Y RỒI ĐOẠT LẠI22

a. Duyên khởi

Bấy giờ, có một Tỳ-kheo-ni hạ tọa, ít người quen biết, nhận được vải chưa thành y, không biết may, mang đến chỗ các Tỳ-kheo-ni thưa:

“Con là hạng tối hạ tọa, không quen biết ai, nguyện xin vì con may giùm.”

Các Tỳ-kheo-ni nói:

“Chúng tôi công việc đa đoan, không thể may cho cô được. Cô có thể đến nơi Thâu-la-nan-đà hỏi xem sao! Cô ấy có nhiều y may đã thành, có thể trao đổi mua bán với cô ta.”

Tỳ-kheo-ni kia liền đem vải đến thưa hỏi Thâu-la-nan-đà. (Thâu-la-nan-đà)* liền lấy y đã may sẵn đổi lấy vải. Tỳ-kheo-ni kia nhận được y rồi đem về trú xứ.

Các Tỳ-kheo-ni hỏi:

“Cô được y chưa?”

Trả lời:

“Được rồi.”

Lại hỏi:

“Cô nhận được y từ vị nào?”

Thưa:

“Thâu-la-nan-đà.”

———

22 Tứ phần, điều 28. Tăng-kỳ, điều 24. Thập tụng, điều 22. Căn bản, điều 17. Pāli, Niss. 3, Vin. iv. 246.

PHẦN THỨ HAI. CHƯƠNG III: PHÁP XẢ ĐỌA: B. BẤT CỘNG GIỚI: Điều 21. Đổi Y Rồi Đoạt Lại: b. Giới Tướng. Điều 22. Trước Nói Không Dùng Sau Lại Lấy: a. Duyên Khởi

Các Tỳ-kheo-ni nói:

“Đem y đến để cùng xem với!”

Y liền được mang ra cho xem. Các Tỳ-kheo-ni nói:

“Chiếc y này tốt hơn chỗ vải của cô gấp bội. Xưa nay không người nào được điều may mắn như thế này. Nay bỗng dưng cô được rất là hy hữu.”

Khi ấy, Thâu-la-nan-đà cách vách nghe, bèn nói với Tỳ-kheo-ni kia:

“Hoàn y lại cho tôi, không trao đổi cho cô.”

Các Tỳ-kheo-ni Trưởng lão nghe, bằng mọi cách quở trách, cho đến câu:

“Nay Ta vì các Tỳ-kheo-ni kết giới… cũng như trên. Từ nay giới này nên nói như vầy:

b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni nào, đổi y cho Tỳ-kheo-ni khác, sau hối hận đòi lại, nhận được y, Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề.”

Thức-xoa-ma-na, Sa-di-ni, Đột-kiết-la.

Nếu cả hai bên đều hối hận, nhận được y, không đúng như lời cam kết thì lấy lại, không phạm.

ĐIỀU 22. TRƯỚC NÓI KHÔNG DÙNG, SAU LẠI LẤY23

a. Duyên khởi

Bấy giờ, Tỳ-xá-khư Mẫu24 phát tâm cúng dường cho Tỳ-kheo-ni Tăng y ngăn che nguyệt thủy,25 sai người đáng tin đến đo kích cỡ. (Chư ni)* đều để cho đo, chỉ có Thâu-la-nan-đà không cho, lại nói với người đáng tin đến đo rằng:

———

23 Tứ phần, điều 26.

24 Tỳ-xá-khư Mẫu, gọi đủ Tỳ-xá-khư Lộc Tử Mẫu. Xem thêm cht. 5, Phần I, Ch. iii, pháp Bất định.

25 Nguyệt thủy: Xem cht. 50, Phần I, Ch. i, Ba-la-di 1.

PHẦN THỨ HAI. CHƯƠNG III: PHÁP XẢ ĐỌA: B. BẤT CỘNG GIỚI: Điều 22. Trước Nói Không Dùng Sau Lại Lấy: b. Giới tướng

“Tôi đã ly dục, không còn nguyệt thủy, nên không cần y này.”

Tỳ-xá-khư Mẫu may y xong, sai người đáng tin đến thưa với các Tỳ-kheo-ni:

“Y đã may xong, [84b01] xin các cô đến nhận.”

Các Tỳ-kheo-ni đều đến để nhận. Khi ấy, nhằm lúc Thâu-la-nan-đà đang có nguyệt thủy, bèn nhận y trước. Theo thứ tự các Tỳ-kheo-ni nhận y, y bị thiếu không đủ, một vị hạ tọa không được.

Tỳ-xá-khư Mẫu hỏi:

“Chư ni nhận đủ y chưa?”

Có vị đáp:

“Một vị hạ tọa không được.”

Hỏi:

“Tại sao vậy?”

Các cô nói:

“Vì Thâu-la-nan-đà trước đây nói không cần, nên không cho đo kích cỡ, nay lại lấy trước, vì vậy nên thiếu!”

Tỳ-xá-khư Mẫu nói:

“Tại sao trước nói không cần, gặp lúc liền lấy trước, làm cho người khác không được!”

Các Tỳ-kheo-ni Trưởng lão bằng mọi cách quở trách rồi, cho đến câu:

“Nay Ta vì các Tỳ-kheo-ni kết giới… cũng như trên. Từ nay giới này nên nói như vầy:

b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni nào, các Tỳ-kheo-ni nói: ‘Cô lấy y ngăn che (khi có)* nguyệt thủy,’ mà tự nói: ‘Không dùng’, khi gặp thời (kinh nguyệt)* lại lấy trước, Ni-tát-kỳ ba-dật-đề.”

PHẦN THỨ HAI. CHƯƠNG III: PHÁP XẢ ĐỌA: B. BẤT CỘNG GIỚI: Điều 23. Xin Y Nặng: a. Duyên Khởi

Y này nên xả cho Ni Tăng, không được xả cho một, hai, ba vị Tỳ-kheo-ni. Thức-xoa-ma-na, Sa-di-ni, Đột-kiết-la.

Trường hợp tuy trước nói không dùng nhưng sau y có dư mà nhận thì không phạm.

ĐIỀU 23. XIN Y NẶNG26

a. Duyên khởi

Bấy giờ, Tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà thường ra vào trong vương cung của vua Ba-tư-nặc.

Nhà vua nói:

“Đại tỷ, nếu cô có cần gì cứ đến tôi lấy.”

Cô ni nói: “Tôi cần y nặng (áo ấm).”

Nhà vua nói:

“Cô đến hậu cung lấy.”

Cô lại nói:

“Tôi muốn chiếc y khâm-bà-la27 vua đang mặc.”

Nhà vua liền cúng. Các quan cơ hiềm, nói:

“Tỳ-kheo-ni này xuất gia trong pháp vô vi, mặc áo hoại sắc cắt rọc, mà nay tại sao lại đòi xin áo vua đang mặc. Tuy nhà vua không tiếc, nhưng người thọ nhận phải tự lượng chứ. Bọn người này thường nói thiểu dục tri túc mà nay tham cầu không chán, không có hạnh Sa-môn, phá pháp Sa-môn.”

Khi ấy, Tỳ-kheo-ni Hắc ly-xa được các Ly-xa28 ở Tỳ-xá-ly cung kính cúng dường. Mọi người, nếu ai bị việc quan (thưa kiện)*, có

———

26 Tứ phần, điều 29. Pāli, Niss. 11.

27 Y khâm-bà-la: Xem cht. 15, Phần I, Ch. iv, Xả đọa.

28 Lê-xa, hoặc phiên âm Ly-xa 離車. Pāli: Licchavī. Chủng tộc Sát-đế-lợi ở thành Tỳ-xá-ly (Skt. Vaiśāli) thuộc Trung Ấn độ, là một bộ phận của chủng tộc Bạt-kì (Skt. Vṛji). Khi đức Phật còn tại thế, họ theo chế độ cộng hòa, nước mạnh dân giàu, sánh ngang với nước Ma-kiệt-đà.

PHẦN THỨ HAI. CHƯƠNG III: PHÁP XẢ ĐỌA: B. BẤT CỘNG GIỚI: Điều 23. Xin Y Nặng: b. Giới Tướng

thể vì họ (mọi người) mà giải cứu, nên không ai là không hoan hỷ bảo:

“Chúng tôi nhờ ân đại tỷ nên được khỏi tội ách. Nay cô có cần những thứ gì chúng tôi sẽ cùng nhau phụng sự”.

Cô liền nói:

“Tôi cần y nặng.”

Lại hỏi:

“Cần y nặng, trị giá bao nhiêu?”

Trả lời:

“Tôi cần y hai lớp trị giá một ngàn tiền.”

Mọi người liền cơ hiềm nói: “Chúng ta nếu phải dùng phí tổn cho việc kiện thưa, thì dù có gấp năm, sáu lần hơn cũng không bằng giá tiền này. Bọn người này thường nói thiểu dục tri túc mà nay tham cầu không chán!”

Các Tỳ-kheo-ni Trưởng lão nghe, bằng mọi cách quở trách… cho đến câu: “Nay Ta vì các Tỳ-kheo-ni kết giới… cũng như trên. Từ nay giới này nên nói như vầy:

b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni nào, xin y nặng29 thì nên nhận lấy loại kém giá trị nhất, ngang với bốn [84c01] đại tiền30 mà thôi, nếu nhận y quý giá, Ni-tát-kỳ ba-dật-đề.”

———

29 Trọng y 重衣 (y dày), trái với khinh y (y nhẹ) được nói ở điều sau. Pāli, Niss.11, Vin.iv. 255: garupāvuraṇa, giải thích: yaṃ kiñci sītakāle pāvuraṇaṃ, loại áo choàng ngoài vào mùa lạnh.

30 Tăng-kỳ, điều 19: “…mua y nặng quá 4 yết-lị-sa-bàn 羯利沙槃…” Tứ phần, điều 29: Trương điệp 張疊. Thập tụng, điều 29: “…xin y nặng, nên xin y với giá 4 tiền, không được quá…” Pāli, ibid., catukaṃsaparamaṃ, 4 tiền đồng. Kaṃsa, tiền đúc bằng đồng thau hay đồng la. 1 kaṃsa bằng 4 kahāpaṇa. Không có ý kiến thống nhất về giá trị các đơn vị tiền tệ này.

PHẦN THỨ HAI. CHƯƠNG III: PHÁP XẢ ĐỌA: B. BẤT CỘNG GIỚI: Điều 24. Xin Y Nhẹ: a. Duyên khởi. b. Giới Tướng. Điều 25. Lạm Dụng Vật Của Đàn - Việt: a. Duyên Khởi

Y nặng: Là y mặc khi lạnh.

Thức-xoa-ma-na, Sa-di-ni phạm Đột-kiết-la.

ĐIỀU 24. XIN Y NHẸ31

a. Duyên khởi

Bấy giờ, Tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà lại đến vua Ba-tư-nặc xin chiếc y nhẹ (mỏng), mà nhà vua đang mặc và, Tỳ-kheo-ni Hắc ly-xa đến các người Ly-xa đòi y nhẹ, trị giá năm trăm tiền. Các quan và mọi người cơ hiềm… cho đến câu:

“Nay Ta vì các Tỳ-kheo-ni kết giới… cũng như trước. Từ nay giới này nên nói như vầy:

b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni nào, xin y nhẹ32 chỉ nên nhận thứ kém giá trị, ngang với hai tiền rưỡi33 mà thôi, nếu nhận y quý giá, Ni-tát-kỳ ba-dật-đề”.

Y nhẹ: Là loại y mặc lúc nóng. Thức-xoa-ma-na, Sa-di-ni phạm Đột-kiết-la.

ĐIỀU 25. LẠM DỤNG VẬT CỦA ĐÀN-VIỆT34

a. Duyên khởi

Bấy giờ, Tỳ-kheo-ni Sai-ma đến thành Xá-vệ, bố-tát nơi đất trống, bị gió mưa đất bụi mòng muỗi gây phiền toái.

———

31 Tứ phần, điều 30. Pāli, Niss. 12.

32 Khinh y 輕衣, y (vải) nhẹ hay mỏng; trái với trọng y, xem cht. 29 trước (Trọng y). Pāli, Pāc. 12, Vin. iv 256: lahupāraṇaṃ, áo choàng nhẹ mặc khi nóng (uṇhakāle pāvuraṇaṃ).

33 Tăng-kỳ, điều 20: “… y nhẹ, … quá 2 yết-lị-sa-bàn rưỡi…” Tứ phần, điều 23: Trương điệp; xem cht. 30 trên,. Thập tụng: “… y nhẹ… 2 tiền rưỡi…”

34 Tứ phần, điều 22; Thập tụng, điều 26. Pāli, Nissaggi 6 & 8.

PHẦN THỨ HAI. CHƯƠNG III: PHÁP XẢ ĐỌA: B. BẤT CỘNG GIỚI: Điều 25. Lạm Dụng Vật Của Đàn - Việt: b. Giới Tướng

Tỳ-kheo-ni cựu trú nói với một cư sĩ:

“Nay Tỳ-kheo-ni Tăng bố-tát giữa trời, gặp phải những phiền toái như vầy như vầy. Như lời Phật dạy cúng dường phòng xá cho Tăng là điều tốt nhất. Lành thay! Cư sĩ, nên vì Tăng làm nhà Bố-tát.”

Trả lời:

“Tôi bận nhiều việc không thể tự mình làm được. Nay đem vật*35 này giao cho đại tỷ liệu lý giùm, làm xong nói với tôi, tôi sẽ đích thân đến dâng cúng cho Tăng.”

Các Tỳ-kheo-ni sau khi đã nhận được vật* rồi cùng nhau bàn như vầy: “Y chúng ta bị rách nát, vật* này có thể chia cho nhau để may y, mọi người vẫn chịu phiền bố-tát ngoài trời.” Bàn xong, liền chia nhau may y, rồi nói với cư sĩ:

“Người nên hoan hỷ, y của các Tỳ-kheo-ni bị rách nát, nên những vật* của người cúng được chia dùng để may y và việc may y cũng đã xong rồi.”

Cư sĩ nghe qua, liền cơ hiềm, nói:

“Tôi không hoan hỷ được! Tại sao vậy? Vì trước đây cô nói, cúng dường nhà Bố-tát là điều tốt nhất, mà tại sao nay lại đem dùng may y?”

Các Tỳ-kheo-ni Trưởng lão nghe, bằng mọi cách quở trách… cho đến câu:

“Nay Ta vì các Tỳ-kheo-ni kết giới… cũng như trước đã nói. Từ nay giới này nên nói như vầy:

b. Giới tướng

“Tỳ-kheo-ni nào, vì Tăng đến một cư sĩ xin (phương tiện)* làm việc này, mà dùng làm việc khác,36 Ni-tát-kỳ ba-dật-đề.”

———

35 Hán: Vật 物, chỉ cho phương tiện để tạo ra phòng xá (có thể vàng, bạc, châu báu hay tiền ...)

36 Tứ phần, Ni-tát-kỳ 20: “…vì Tăng… xin từ một cư sĩ mà dùng vào việc khác.” Thập tụng, Ni-tát-kỳ 26: “…vì Tăng, xin để làm việc này, đem dùng vào việc khác…” Pāli: vật chỉ định cho Tăng (saṅghikena saññācikena) cho việc này mà dùng vào việc khác.

PHẦN THỨ HAI. CHƯƠNG III: PHÁP XẢ ĐỌA: B. BẤT CỘNG GIỚI: Điều 26. Lạm Dụng Vật Của Đàn - Việt Cúng Cho Tăng: a. Duyên Khởi. b. Giới Tướng

Nếu mống tâm muốn phân chia cùng tạo phương tiện đều phạm Đột-kiết-la.

Vật ấy nên xả cho Tăng, không được xả cho một, hai, ba Tỳ-kheo-ni.

Thức-xoa-ma-na, Sa-di-ni phạm Đột-kiết-la.

Trường hợp tuy xin đàn-việt vì việc này, sau đó họ đồng ý làm việc khác thì không phạm.

ĐIỀU 26. LẠM DỤNG VẬT CỦA ĐÀN-VIỆT CÚNG CHO TĂNG37

a. Duyên khởi

Bấy giờ, Tỳ-kheo-ni Sai-ma38 bố-tát giữa trời… cho đến câu: “Bị muỗi mòng gây phiền toái” [85a01] như trên đã nói.

Các Tỳ-kheo-ni cần làm nhà Bố-tát đi khắp nơi xin… cho đến câu:

“Nay Ta vì các Tỳ-kheo-ni kết giới… như trên đã nói. Từ nay giới này nên nói như vầy:

b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni nào, vì Tăng đến nhà cư sĩ xin (phương tiện)* làm việc này, mà dùng làm việc khác, Ni-tát-kỳ ba-dật-đề.”

Ngoài ra như giới trên đã nói.

———

37 Cf. Pāli, Niss. 7.

38 Tứ phần: Tỳ-kheo-ni An Ẩn 安隱.

PHẦN THỨ HAI. CHƯƠNG III: PHÁP XẢ ĐỌA: B. BẤT CỘNG GIỚI: Điều 27. Xin Một Đằng Làm Một Ngả, Từ Một Nhà: a. Duyên Khởi. b. Giới Tướng. Điều 28. Xin Việc Này Làm Việc Khác, Từ Nhiều Nhà: a. Duyên Khởi

ĐIỀU 27. XIN MỘT ĐẰNG LÀM MỘT NGẢ, TỪ MỘT NHÀ39

a. Duyên khởi

Bấy giờ, Tỳ-kheo-ni Sai-ma không có chỗ để nghỉ ngơi, đến một cư sĩ nói:

“Tôi không có chỗ để nghỉ ngơi, làm cho tôi một tinh xá.”

Cư sĩ trả lời như trước, liền trao cho vật*. Khi nhận được phương tiện rồi, lại nghĩ như vầy: ‘Y của ta xấu bị rách nát nên dùng (phương tiện này)* để may y, còn nơi nghỉ thì không thiếu gì’, nên đã dùng nó may y. Sau khi may y, đến nói với cư sĩ… cho đến câu:

“Nay Ta vì các Tỳ-kheo-ni giới… cũng như trên. Từ nay giới này nên nói như vầy:

b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni nào, tự mình đi đến cư sĩ xin phương tiện để làm việc này, mà dùng làm việc khác,40 Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề”.

Ngoài ra như giới trên đã nói.

ĐIỀU 28. XIN VIỆC NÀY LÀM VIỆC KHÁC, TỪ NHIỀU NHÀ41

a. Duyên khởi

Bấy giờ, Tỳ-kheo-ni Sai-ma không có nơi để nghỉ ngơi, đến nhiều nhà cư sĩ xin… cho đến câu: “Nay Ta vì các Tỳ-kheo-ni kết giới… cũng như trên. Từ nay giới này nên nói như vầy:

———

39 Tứ phần, điều 23. Pāli, Cf. Niss. 7.

40 Phân biệt điều 27 này (vì tập thể) với điều 26 (vì Tăng). Tứ phần, Ni-tát-kỳ 23: “… tự mình vì Tăng… xin từ nhiều cư sĩ mà dùng vào việc khác (cho Tăng)” Pāli, nissaggi 9: vật chỉ định cho đại chúng, do cá nhân xin.

41 Tứ phần, Ni-tát-kỳ 21. Cf. Pāli, Niss. 7.

PHẦN THỨ HAI. CHƯƠNG III: PHÁP XẢ ĐỌA: B. BẤT CỘNG GIỚI: Điều 28. Xin Việc Này Làm Việc Khác, Từ Nhiều Nhà: b. Giới Tướng. Điều 29: Chứa Nhiều Vật Dụng: a. Duyên Khởi

b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni nào, tự mình đến nhiều nhà cư sĩ xin (phương tiện)* làm việc này, rồi tự dùng làm việc khác,42 Ni-tát-kỳ ba-dật-đề.”

Ngoài ra như trên đã nói.

ĐIỀU 29. CHỨA NHIỀU VẬT DỤNG43

a. Duyên khởi

Bấy giờ, các Tỳ-kheo-ni dồn chứa nhiều vật dụng. Trước, sau, trong nhà, chỗ nào cũng đều có. Gặp lúc nhà bị cháy, mọi thứ đồ vật lôi ra nhiều vô số, các cư sĩ chữa cháy thấy, hỏi:

“Đây là đồ vật của ai?”

Trả lời: “Đó là vật dụng của các Tỳ-kheo-ni”.

Họ cơ hiềm nói:

“Hạng người này thuộc loại đại bất lợi không tốt, xuất gia ở trong pháp vô vi, mặc áo hoại sắc, cắt rọc mà dồn chứa vật dụng nhiều như vua, đại thần. Họ thường nói thiểu dục tri túc mà nay lại dồn chứa không chán, không có hạnh của Sa-môn, phá pháp Sa-môn”.

Các Trưởng lão Tỳ-kheo-ni nghe, bằng mọi cách quở trách… cho đến câu:

“Nay Ta vì các Tỳ-kheo-ni kết giới… cũng như trên. Từ nay giới này nên nói như vầy:

———

42 Tứ phần, Ni-tát-kỳ 21: “… vật được bố thí cho việc khác do tự mình xin, xoay dùng việc khác cho Tăng…” Thập tụng, Ni-tát-kỳ 28: “vì số đông (tập thể) 多人 mà xin cho việc này lại dùng vào việc khác.” Pāli, nissaggi 8: vật chỉ định cho đại chúng (mahājanikena saññācikena), không phải Tăng, phân biệt với điều 27.

43 Tứ phần, điều 25; Tăng-kỳ, điều 14, cf. điều 21; Thập tụng, điều 19; Căn bản, điều 20. Cf. Pāli, Niss. 1, Vin. iv 243.

PHẦN THỨ HAI. CHƯƠNG III: PHÁP XẢ ĐỌA: B. BẤT CỘNG GIỚI: Điều 29: Chứa Nhiều Vật Dụng: b. Giới Tướng. c. Thích Từ. Điều 30: Chứa Bát Dư: a. Duyên Khởi. b. Giới Tướng

b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni nào, tích chứa vật dụng,44 Ni-tát-kỳ ba-dật-đề.”

c. Thích từ

Vật dụng: Tức là đồ dùng cho cuộc sống.

Luật chỉ cho phép chứa tô, du, mật, hương dược, mỗi thứ có một cái bình để đựng. Lại cho phép chứa vạc, thìa, bình sành; mỗi thứ một cái để đựng thức ăn, chứa quá mức định, Ni-tát-kỳ ba-dật-đề.

Thức-xoa-ma-na, Sa-di-ni phạm Đột-kiết-la.

ĐIỀU 30. CHỨA BÁT DƯ45

a. Duyên khởi

Bấy giờ, các Tỳ-kheo-ni dồn chứa nhiều bát… cho đến câu:

“Nay Ta vì các Tỳ-kheo-ni [85b01] kết giới… cũng như trước. Từ nay giới này nên nói như vầy:

b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni nào, dồn chứa nhiều bình bát,46Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề”.

Cho phép chứa bảy loại bát thô: 1. Dùng đựng cơm, 2. Dùng đựng hương, 3. Dùng đựng thuốc, 4. Dùng đựng thức ăn dư, 5. Dùng đựng nước, 6. Dùng đựng rác, 7. Dùng đựng nước tiểu.

Thức-xoa-ma-na, Sa-di-ni, Đột-kiết-la.

———

44 Tích chứa vật dụng, Hán: tàng tích khí vật 藏積器物. Tứ phần: Đa súc hảo sắc khí 多畜好色器, chứa nhiều đồ dùng có màu sắc đẹp.

45 Tăng-kỳ, điều 14, cf. điều 21; Tứ phần, điều 24; Thập tụng, điều 19; Căn bản, điều 20. Cf. Pāli, Niss. 1, Vin. iv 243.

46 Tăng-kỳ, điều 14: “… chứa bát dư…”; điều 21: “…bát dư được phép chứa 10 ngày…” Tứ phần: Súc trưởng bát 畜長缽. Thập tụng: “chứa bát dư cho đến một đêm.” Căn bản: “được chứa bát dư qua một đêm.” Pāli: pattasannicayaṃ, tích chứa bát. Giải thích, Vin. iv. 243: nissaggiyo hotīti saha aruṇuggamanā nissaggiyo hoti, (cất chứa qua một đêm), khi mặt trời mọc, phạm Ni-tát-kỳ.

PHẦN THỨ HAI. CHƯƠNG IV: PHÁP ĐỌA: A. THÔNG GIỚI: Điều 1. Điều 2. Điều 3

CHƯƠNG IV

PHÁP ĐỌA

A. THÔNG GIỚI[1]

Đức Phật ở tại thành Xá-vệ, bấy giờ Ưu-ba-ly hỏi Phật: “Đức Thế Tôn đã vì các Tỳ-kheo kết giới: ‘Tỳ-kheo nào cố ý nói dối, Ba-dật-đề… cho đến giới: Tỳ-kheo nào, biết đàn-việt muốn cúng vật cho Tăng mà xoay về cho người khác, Ba-dật-đề’. Chúng con nên thọ trì thế nào?”

Đức Phật dạy:

Nên thọ trì cho cả hai bộ Tăng. Từ nay giới này nên nói như vầy:

ĐIỀU 1*

Tỳ-kheo-ni nào, cố ý nói dối, Ba-dật-đề.[2]

ĐIỀU 2*

Tỳ-kheo-ni nào, hủy báng Tỳ-kheo-ni, Ba-dật-đề.[3]

ĐIỀU 3*

Tỳ-kheo-ni nào, nói hai lưỡi đấu loạn Tỳ-kheo-ni, Ba-dật-đề.4

———

[1] Ngũ phần 12 (tr. 85b06): 207 Ba-dật-đề 波逸提 (Giới bản: 210), 68 điều thông giới, có giới văn nhưng không chép duyên khởi. Tăng-kỳ 37 (tr. 527b17): 141 ba-dạ-đề 波夜提, 70 thông giới và 71 biệt giới. Tứ phần 24 (tr. 734c06): 178 điều, có 69 thông giới, là những điều học chung cho cả hai bộ. Duyên khởi, từ các Tỳ-kheo. Xem Phần I, Ch. vi. Những điều thuộc thông giới có đánh dấu hoa thị (*). Thập tụng 44 (tr. 317a24): 178 Ba-dạ-đề 波夜提. Căn bản ni 11 (tr. 966a27): 180 Ba-dật-để-ca 波逸底迦. Pāli, pācittiyā, 166 điều; trong đó, 70 điều thuộc thông giới không có giới văn.

[2] Xem Phần I, Ch. v, Ba-dật-đề 1 (Tỳ-kheo). Văn cú có vài điểm bất đồng về hình thức; do hành văn của bản Hán.

[3] nt. Ba-dật-đề 2.

4 nt. Ba-dật-đề 3.

PHẦN THỨ HAI. CHƯƠNG IV: PHÁP ĐỌA: A. THÔNG GIỚI: Điều 4. Điều 5. Điều 6. Điều 7. Điều 8. Điều 9

ĐIỀU 4*

Tỳ-kheo-ni nào, vì người nam nói pháp quá năm, sáu lời, trừ có người nữ hiểu biết việc tốt hay xấu, Ba-dật-đề.5

ĐIỀU 5*

Tỳ-kheo-ni nào, biết Tăng như pháp đoán sự rồi, phát khởi trở lại, Ba-dật-đề.6

ĐIỀU 6*

Tỳ-kheo-ni nào, dạy người nữ chưa thọ Cụ túc học kinh và tụng, Ba-dật-đề.7

ĐIỀU 7*

Tỳ-kheo-ni nào, cùng người nữ chưa thọ Cụ túc cùng ngủ một nhà, quá hai đêm, Ba-dật-đề.8

ĐIỀU 8

Tỳ-kheo-ni nào, hướng đến người nữ chưa thọ Cụ túc nói mình được pháp hơn người, như nói tôi biết như vậy, tôi thấy như vậy, dù là sự thật, Ba-dật-đề.9

ĐIỀU 9

Tỳ-kheo-ni nào, biết tội thô ác của Tỳ-kheo-ni, đến nói với người nữ chưa thọ đại giới, trừ Tăng yết-ma, Ba-dật-đề.10

———

5 nt. Ba-dật-đề 4; Tứ phần, điều 9.

6 nt. Ba-dật-đề 5.

7 nt. Ba-dật-đề 6.

8 nt. Ba-dật-đề 7.

9 nt. Ba-dật-đề 8.

10 nt. Ba-dật-đề 9. Tứ phần, điều 7.

PHẦN THỨ HAI. CHƯƠNG IV: PHÁP ĐỌA: A. THÔNG GIỚI: Điều 10. Điều 11. Điều 12. Điều 13. Điều 14. Điều 15

ĐIỀU 10

Tỳ-kheo-ni nào, nói như vầy: ‘Phiền gì phải tụng những giới vụn vặt, khi tụng giới này khiến người ưu não, chê bai giới như vậy, Ba-dật-đề.11

(Xong mười việc)

ĐIỀU 11

Tỳ-kheo-ni nào, tự mình chặt phá thôn xóm của quỉ thần, hoặc sai người chặt hay nói: Chặt cây này, Ba-dật-đề.12

ĐIỀU 12

Tỳ-kheo-ni nào, cố ý không trả lời câu hỏi, Ba-dật-đề.13

ĐIỀU 13

Tỳ-kheo-ni nào, vu khống người được Tăng sai, Ba-dật-đề.14

ĐIỀU 14

Tỳ-kheo-ni nào, nơi đất trống, tự mình trải tọa cụ của Tăng, hoặc sai người trải, hoặc người khác trải mà mình nằm ngồi; khi đi không dọn, không bảo người dọn, không dặn ai dọn, Ba-dật-đề.15

ĐIỀU 15

Tỳ-kheo-ni nào, trong phòng của Tăng, tự mình trải ngọa cụ của Tăng, hoặc sai người trải, hoặc người khác trải mà mình nằm ngồi, [85c01] khi đi không dọn, không bảo người dọn, không dặn ai dọn, Ba-dật-đề.16

———

11 nt. Ba-dật-đề 10. Tứ phần, điều 56.

12 nt. Ba-dật-đề 11.

13 nt. Ba-dật-đề 12.

14 nt. Ba-dật-đề 13.

15 nt. Ba-dật-đề 14.

16 nt. Ba-dật-đề 15.

PHẦN THỨ HAI. CHƯƠNG IV: PHÁP ĐỌA: A. THÔNG GIỚI: Điều 16. Điều 17. Điều 18. Điều 19. Điều 20. Điều 21

ĐIỀU 16

Tỳ-kheo-ni nào, vì giận, không vui, ở trong phòng của Tăng tự mình kéo Tỳ-kheo-ni ra, hoặc sai người kéo, nói như vầy: Cô đi khỏi chỗ này cho khuất mắt, đừng ở nơi đây nữa, Ba-dật-đề.17

ĐIỀU 17

Tỳ-kheo-ni nào, biết người khác đã trải ngọa cụ trước, mình đến sau cưỡng bức tự trải, hay bảo người trải, có ý nghĩ: Nếu họ không vui sẽ tự bỏ đi chỗ khác, Ba-dật-đề.18

ĐIỀU 18

Tỳ-kheo-ni nào, trên nhà gác của Tăng mà ngồi mạnh trên giường dây, giường cây có chân nhọn, Ba-dật-đề.19

ĐIỀU 19

Tỳ-kheo-ni nào, biết nước có trùng mà nhồi đất, tưới cây, hay dùng trong việc ăn uống, Ba-dật-đề.20

ĐIỀU 20

Tỳ-kheo-ni nào, ăn mãi ăn hoài, trừ nhân duyên, Ba-dật-đề.21

Nhân duyên: Khi bệnh, thời y, khi dâng y gọi là nhân duyên.

(Xong hai mươi việc)

ĐIỀU 21

Tỳ-kheo-ni nào, nhận ăn riêng chúng, trừ nhân duyên, Ba-dật-đề.22

———

17 nt. Ba-dật-đề 16. Tứ phần, điều 17.

18 nt. Ba-dật-đề 17. Tứ phần, điều 16.

19 nt. Ba-dật-đề 18.

20 nt. Ba-dật-đề 19.

21 nt. Ba-dật-đề 20.

22 nt. Ba-dật-đề 21. Tứ phần, điều 22.

PHẦN THỨ HAI. CHƯƠNG IV: PHÁP ĐỌA: A. THÔNG GIỚI: Điều 22. Điều 23. Điều 24. Điều 25. Điều 26. Điều 27

Nhân duyên: Là khi bệnh, thời y, khi dâng y, khi may y, khi đi đường, khi đi trên thuyền, khi đại hội, đó gọi là nhân duyên.

ĐIỀU 22

Tỳ-kheo-ni nào, không bệnh, nơi chỗ cúng một bữa ăn, mà nhận quá một bữa, Ba-dật-đề.23

ĐIỀU 23

Tỳ-kheo-ni nào, đến nhà bạch y, họ cho nhiều thức ăn như bánh như bún, nếu không ở tại nhà đó ăn, nhận hai, ba bát đem về, nên chia cho các Tỳ-kheo-ni khác cùng ăn. Nếu không có bệnh mà nhận quá và không chia cho các Tỳ-kheo-ni khác cùng ăn, Ba-dật-đề.24

ĐIỀU 24

Tỳ-kheo-ni nào, ăn rồi, không làm pháp tàn thực mà ăn, Ba-dật-đề.25

ĐIỀU 25

Tỳ-kheo-ni nào, biết Tỳ-kheo-ni ăn xong, không làm pháp tàn thực, cố sức nài nỉ bảo ăn, muốn cho cô kia phạm giới, Ba-dật-đề.26

ĐIỀU 26

Tỳ-kheo-ni nào, chưa được mời ăn mà để thức ăn vào miệng, trừ nếm, trừ tăm xỉa răng và nước uống, Ba-dật-đề.27

ĐIỀU 27

Tỳ-kheo-ni nào, ăn phi thời, Ba-dật-đề.28

———

23 nt. Ba-dật-đề 22.

24 nt. Ba-dật-đề 23.

25 nt. Ba-dật-đề 24.

26 nt. Ba-dật-đề 25.

27 nt. Ba-dật-đề 26.

28 nt. Ba-dật-đề 27. Tứ phần, điều 24.

PHẦN THỨ HAI. CHƯƠNG IV: PHÁP ĐỌA: A. THÔNG GIỚI: Điều 28. Điều 29. Điều 30. Điều 31. Điều 32. Điều 33

ĐIỀU 28

Tỳ-kheo-ni nào, ăn thức ăn cách đêm, Ba-dật-đề.29

ĐIỀU 29

Tỳ-kheo-ni nào, trong nhà ăn, cùng nam tử ngồi chỗ vắng, Ba-dật-đề.30

ĐIỀU 30

Tỳ-kheo-ni nào, xem quân trận khởi hành, Ba-dật-đề.31

(Xong ba mươi việc)

ĐIỀU 31

Tỳ-kheo-ni nào, có nhân duyên đến trong quân đội, cho đến hai, ba đêm, nếu ở quá, Ba-dật-đề.32

ĐIỀU 32

Tỳ-kheo-ni nào, có nhân duyên đến trong quân đội hai, ba đêm mà xem quân chiến đấu, Ba-dật-đề.33

ĐIỀU 33

Tỳ-kheo-ni nào, nói như vầy: ‘Như chỗ tôi hiểu, những gì Phật dạy pháp chướng đạo thì không thể là chướng đạo.’ Các Tỳ-kheo-ni nên nói với Tỳ-kheo-ni ấy: ‘Cô đừng nói như vậy, đừng hủy báng Phật, đừng vu khống Phật. Phật nói [86a01] pháp chướng đạo, thật hay chướng đạo. Cô nên bỏ ác tà kiến đó đi.’ Can gián như vậy mà vẫn kiên trì không bỏ, nên can gián lần thứ hai, lần thứ ba. Lần thứ hai, lần thứ ba can gián, bỏ việc này thì tốt, không bỏ, Ba-dật-đề.34

———

29 nt. Ba-dật-đề 28. Tứ phần, điều 25.

30 nt. Ba-dật-đề 29. Tứ phần, điều 30.

31 nt. Ba-dật-đề 30. Tứ phần, điều 33.

32 nt. Ba-dật-đề 31. Tứ phần, điều 34.

33 nt. Ba-dật-đề 32. Tứ phần, điều 35.

34 nt. Ba-dật-đề 33. Tứ phần, điều 52.

PHẦN THỨ HAI. CHƯƠNG IV: PHÁP ĐỌA: A. THÔNG GIỚI: Điều 34. Điều 35. Điều 36. Điều 37

ĐIỀU 34

Tỳ-kheo-ni nào, biết Tỳ-kheo-ni này, không như pháp sám hối, không bỏ ác tà kiến mà cùng chuyện vãn, cùng ngồi, cùng ngủ, cùng làm việc, Ba-dật-đề.35

ĐIỀU 35

(Tỳ-kheo-ni nào, biết)* Sa-di-ni nói như vầy: ‘Như chỗ tôi hiểu, những lời đức Phật dạy về thọ năm dục, không thể chướng ngại đạo.’ Các Tỳ-kheo-ni nên nói với Sa-di-ni ấy rằng: ‘Cô không nên nói vậy, chớ hủy báng Phật, chớ vu khống Phật. Đức Phật nói năm dục chướng đạo thì thật chướng đạo.’ Này Sa-di-ni! Cô nên bỏ ác tà kiến đó đi. Khi khuyên can như vậy mà vẫn kiên trì không bỏ, nên khuyên can lần thứ hai, lần thứ ba. Lần thứ hai, lần thứ ba khuyên can mà bỏ việc này thì tốt; nếu không bỏ, các Tỳ-kheo-ni nên nói với Sa-di-ni ấy: ‘Cô nên đi khỏi chỗ này, từ nay đừng nói đức Phật là thầy của cô nữa; cô đừng nên đi sau các Tỳ-kheo-ni. Như các Sa-di-ni khác được phép cùng phòng ngủ với các Tỳ-kheo-ni hai đêm, còn cô không được như vậy. Cô là kẻ ngu si nên cút khỏi chỗ này, chớ ở nơi đây nữa.’ Tỳ-kheo-ni nào, biết Sa-di-ni đã bị tẫn như pháp, mà đem về nuôi, cùng ở, cùng nói chuyện, Ba-dật-đề.36

ĐIỀU 36

Tỳ-kheo-ni nào, cố ý nghĩ như vầy: ‘Làm cho Tỳ-kheo-ni khác sanh nghi hối, cho đến khiến cho Tỳ-kheo-ni kia bị phiền trong chốc lát’, Ba-dật-đề.37

ĐIỀU 37

Tỳ-kheo-ni nào, khi Tăng đoán sự, không dữ dục mà đứng dậy bỏ đi, Ba-dật-đề.38

———

35 nt. Ba-dật-đề 34.

36 nt. Ba-dật-đề 35. Tứ phần, điều 54.

37 nt. Ba-dật-đề 36.

38 nt. Ba-dật-đề 37.

PHẦN THỨ HAI. CHƯƠNG IV: PHÁP ĐỌA: A. THÔNG GIỚI: Điều 38. Điều 39. Điều 40. Điều 41. Điều 42. Điều 43. Điều 44

ĐIỀU 38

Tỳ-kheo-ni nào, thọc lét Tỳ-kheo-ni khác, Ba-dật-đề.39

ĐIỀU 39

Tỳ-kheo-ni nào, giỡn trong nước, Ba-dật-đề.40

ĐIỀU 40

Tỳ-kheo-ni nào, cùng nam tử ngủ chung một nhà, Ba-dật-đề.41

(Xong bốn mươi việc)

ĐIỀU 41

Tỳ-kheo-ni nào, uống rượu, Ba-dật-đề.42

ĐIỀU 42

Tỳ-kheo-ni nào, khinh khi thầy, Ba-dật-đề.43

ĐIỀU 43

Tỳ-kheo-ni nào, tự đào đất, hoặc sai người đào, nói: ‘Đào chỗ này’, Ba-dật-đề.44

ĐIỀU 44

Tỳ-kheo-ni nào, cùng cãi lộn, rồi nín thinh, nghĩ như vầy: ‘Những gì các Tỳ-kheo-ni đã nói, ta sẽ nhớ mãi’, Ba-dật-đề.45

———

39 nt. Ba-dật-đề 38.

40 nt. Ba-dật-đề 39.

41 nt. Ba-dật-đề 40.

42 nt. Ba-dật-đề 41.

43 nt. Ba-dật-đề 42.

44 nt. Ba-dật-đề 43.

45 nt. Ba-dật-đề 44.

PHẦN THỨ HAI. CHƯƠNG IV: PHÁP ĐỌA: A. THÔNG GIỚI: Điều 45. Điều 46. Điều 47. Điều 48. Điều 49

ĐIỀU 45

Tỳ-kheo-ni nào, nhận lời mời tùy ý bốn tháng, nhận quá hạn; trừ mời lại, mời tự đưa (thức ăn)* đến và mời (thời gian)* lâu, Ba-dật-đề.46

ĐIỀU 46

Tỳ-kheo-ni nào, thường xuyên phạm tội, các Tỳ-kheo-ni như pháp can gián, lại nói như vầy: ‘Tôi không học giới này, tôi sẽ hỏi Tỳ-kheo-ni trì pháp trì luật khác’, Ba-dật-đề.47

ĐIỀU 47

Tỳ-kheo-ni nào, khi thuyết giới, nói như vầy: ‘Nay tôi mới biết pháp này rút ra từ Giới Kinh, mỗi nửa tháng thuyết một lần.’ Các Tỳ-kheo-ni biết Tỳ-kheo-ni này đã ba lần ngồi bố-tát. Tỳ-kheo-ni này không vì không biết [86b01] mà thoát tội. Tùy theo chỗ phạm tội như pháp mà xử trị và, nên quở trách việc không biết kia, nói: ‘Điều cô đã làm không tốt, khi thuyết giới, không một lòng lắng nghe, không lưu tâm để ý’, Ba-dật-đề.48

ĐIỀU 48

Tỳ-kheo-ni nào, hẹn với bọn giặc cùng đi chung đường, từ tụ lạc này đến tụ lạc kia, Ba-dật-đề.49

ĐIỀU 49

Tỳ-kheo-ni nào, hẹn cùng nam tử đi chung đường, từ tụ lạc này đến tụ lạc kia, Ba-dật-đề.50

———

46 nt. Ba-dật-đề 45.

47 nt. Ba-dật-đề 46.

48 nt. Ba-dật-đề 47. Tứ phần, điều 57.

49 nt. Ba-dật-đề 48.

50 nt. Ba-dật-đề 49.

PHẦN THỨ HAI. CHƯƠNG IV: PHÁP ĐỌA: A. THÔNG GIỚI: Điều 50. Điều 51. Điều 52. Điều 53. Điều 54

ĐIỀU 50

Tỳ-kheo-ni nào, không bệnh mà vì sưởi ấm, tự mình cố ý đốt lửa, hoặc sai người đốt, Ba-dật-đề.51

(Xong năm mươi việc)

ĐIỀU 51

Tỳ-kheo-ni nào tự mình cầm, sai người cầm vật báu hay các đồ trang sức bằng vật báu, trừ trong Tăng phường hay nơi ký túc (nghỉ đêm), Ba-dật-đề.52

Trong Tăng phường hay nơi ký túc cầm lấy vật báu hay các đồ trang sức báu, sau có người chủ đến đòi thì trả lại. Việc này nên giải quyết như vậy.

ĐIỀU 52

Tỳ-kheo-ni nào, mỗi nửa tháng tắm một lần, trừ nhân duyên, Ba-dật-đề.53

Nhân duyên: Là khi bệnh, khi làm việc, khi đi đường, khi mưa gió, khi nóng bức, đó gọi là nhân duyên.

ĐIỀU 53

Tỳ-kheo-ni nào, vì giận hờn nên đánh Tỳ-kheo-ni khác, Ba-dật-đề.54

ĐIỀU 54

Tỳ-kheo-ni nào, vì giận hờn nên dùng tay định đánh Tỳ-kheo-ni khác, Ba-dật-đề.55

———

51 nt. Ba-dật-đề 50.

52 nt. Ba-dật-đề 51.

53 nt. Ba-dật-đề 52.

54 nt. Ba-dật-đề 53.

55 nt. Ba-dật-đề 54.

PHẦN THỨ HAI. CHƯƠNG IV: PHÁP ĐỌA: A. THÔNG GIỚI: Điều 55. Điều 56. Điều 57. Điều 58. Điều 59. Điều 60

ĐIỀU 55

Tỳ-kheo-ni nào, cố ý khủng bố Tỳ-kheo-ni khác, Ba-dật-đề.56

ĐIỀU 56

Tỳ-kheo-ni nào, dùng pháp Tăng-già-bà-thi-sa không căn cứ, vu khống Tỳ-kheo-ni khác, Ba-dật-đề.57

ĐIỀU 57

Tỳ-kheo-ni nào, nói với Tỳ-kheo-ni kia cùng đến các nhà (tôi)* sẽ cho cô thức ăn ngon; khi đến rồi không cho, lại nói như vầy: ‘Cô đi chỗ khác, cùng cô hoặc ngồi hoặc nói chuyện không vui, tôi ngồi một mình nói chuyện một mình vui hơn’, vì cố ý muốn gây phiền, Ba-dật-đề.58

ĐIỀU 58

Tỳ-kheo-ni nào, nhận được y mới, nên dùng ba loại màu hoặc xanh hoặc đen hoặc mộc lan để làm dấu; nếu không dùng ba màu làm dấu, Ba-dật-đề.59

ĐIỀU 59

Tỳ-kheo-ni nào, vì đùa giỡn nên giấu, hoặc sai người giấu y, bát, tọa cụ, ống đựng kim cho đến tất cả những tư cụ sinh hoạt hàng ngày của Tỳ-kheo-ni khác, Ba-dật-đề.60

ĐIỀU 60

Tỳ-kheo-ni nào, khi Tăng đoán sự như pháp, dữ dục rồi, sau lại trách cứ, Ba-dật-đề.61

(Xong sáu mươi việc)

———

56 nt. Ba-dật-đề 55.

57 nt. Ba-dật-đề 56.

58 nt. Ba-dật-đề 57.

59 nt. Ba-dật-đề 58.

60 nt. Ba-dật-đề 59.

61 nt. Ba-dật-đề 60.

PHẦN THỨ HAI. CHƯƠNG IV: PHÁP ĐỌA: A. THÔNG GIỚI: Điều 61. Điều 62. Điều 63. Điều 64. Điều 65. Điều 66

ĐIỀU 61

Tỳ-kheo-ni nào, nói như vầy: ‘Các Tỳ-kheo-ni tùy theo sự quen biết xoay vật của Tăng cho người khác’, Ba-dật-đề.62

ĐIỀU 62

Tỳ-kheo-ni nào, đã tịnh thí y cho Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Thức-xoa-ma-na, Sa-di, Sa-di-ni rồi, cưỡng đoạt lấy lại, Ba-dật-đề.63

ĐIỀU 63

Tỳ-kheo-ni nào, nhận lời mời của người khác, trước bữa ăn, sau bữa ăn đi đến các nhà khác, không báo Tỳ-kheo-ni khác kế bên, trừ nhân duyên, Ba-dật-đề.64

Nhân duyên: Là thời gian của y, gọi là nhân duyên.

ĐIỀU 64

Tỳ-kheo-ni nào, dùng bông đâu-la65 để dồi tọa, ngọa cụ, Ba-dật-đề.66

ĐIỀU 65

[86c01] Tỳ-kheo-ni nào, tự làm vật dụng nằm ngồi, giường dây, giường cây thì, chân nên cao tám ngón tay Tu-già-đà,67 trừ phần vào lỗ mộng; nếu cao quá, Ba-dật-đề.68

ĐIỀU 66

Tỳ-kheo-ni nào, dùng xương, răng, sừng làm ống đựng kim, Ba-dật-đề.69

———

62 nt. Ba-dật-đề 61.

63 nt. Ba-dật-đề 62.

64 nt. Ba-dật-đề 63.

65 Bông Đâu-la 兜羅. Skt. Tūla. Xem cht. 409, Phần I, Ch. v, Pháp Đọa.

66 nt. Ba-dật-đề 64.

67 Tám ngón tay của Tu-già-đà: Xem cht. 412, Phần I, Ch. v, Pháp Đọa.

68 nt. Ba-dật-đề 65.

69 nt. Ba-dật-đề 66.

PHẦN THỨ HAI. CHƯƠNG IV: PHÁP ĐỌA: A. THÔNG GIỚI: Điều 67. Điều 68. B. BẤT CỘNG GIỚI: Điều 69. Ăn Tỏi: a. Duyên Khởi

ĐIỀU 67

Tỳ-kheo-ni nào, may y nên may lượng y của Tu-già-đà; nếu quá, Ba-dật-đề.70

Lượng y của Tu-già-đà: Là dài chín gang tay, rộng sáu gang tay của Tu-già-đà. Đó gọi là lượng y của Tu-già-đà.

ĐIỀU 68

Tỳ-kheo-ni nào, biết đàn-việt muốn cúng vật cho Tăng mà xoay về cho người khác, Ba-dật-đề.71

(Xong sáu mươi tám việc)

B. BẤT CỘNG GIỚI

ĐIỀU 69. ĂN TỎI72

a. Duyên khởi

Bấy giờ, trước giờ ngọ, sau giờ ngọ các Tỳ-kheo-ni ăn tỏi sống, tỏi chín; hoặc ăn riêng tỏi hoặc ăn với thức ăn, mùi tỏi làm hôi hám phòng xá. Các cư sĩ đến thăm, nghe hôi mùi tỏi, cơ hiềm nói:

“Giống như nơi ăn của bạch y.”

Lại có các Tỳ-kheo-ni đến nhà gia chủ, gia chủ nghe mùi hôi của tỏi, liền nói rằng:

“Đại tỷ, đi xa ra, trong miệng hôi tỏi.” Các Tỳ-kheo-ni xấu hổ.

Lại có một người buôn tỏi, xin cúng tỏi cho các Tỳ-kheo-ni, do việc làm này, đưa đến công việc làm ăn sa sút không vực dậy được. Mọi người nói rằng:

———

70 nt. Ba-dật-đề 67.

71 nt. Ba-dật-đề 68.

72 Giới bản, điều 70; Tăng-kỳ 38 (tr. 530b14): Điều 80; Tứ phần 25 (tr. 736c04): Điều 70; Thập tụng 44 (tr. 317a27): Điều 72; Căn bản ni 17 (tr. 997a08): Điều 73. Pāli, Pāc. 1, Vin. iv. 258.

PHẦN THỨ HAI. CHƯƠNG IV: PHÁP ĐỌA: B. BẤT CỘNG GIỚI: Điều 69. Ăn Tỏi: b. Giới Tướng. Điều 70: Vỗ Nữ Căn: a. Duyên Khởi

“Nếu không thể cung cấp thức ăn cho chúng tôi thì cho chúng tôi đi khỏi đây, ông bà hãy tự làm đầy tớ mãi mãi cho Tỳ-kheo-ni!”

Người hàng xóm nghe thế đều chê trách nói:

“Nhà ông bà tự không đủ thức ăn, tại sao phải góp phần cho các Tỳ-kheo-ni?”

Nhà buôn kia trình bày hết mọi việc. Có người không tin ưa Phật pháp nói:

“Do ông gần gũi Tỳ-kheo-ni nên đưa đến tình trạng khổ như thế; nếu còn tiếp tục gần gũi sẽ còn tệ hơn đây nữa. Những người xuất gia này chủ yếu là cầu giải thoát, mà nay tham đắm của ngon vật lạ, không có hạnh Sa-môn, phá pháp Sa-môn.”

Các Tỳ-kheo-ni Trưởng lão nghe, bằng mọi cách quở trách, cho đến câu:

“Nay Ta vì các Tỳ-kheo-ni kết giới… cũng như trên. Từ nay giới này nên nói như vầy:

b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni nào, ăn tỏi, phạm Ba-dật-đề. Nếu ăn tỏi sống thì mỗi một lần nuốt phạm một Ba-dật-đề.”73

Ăn tỏi chín, Đột-kiết-la.

Thức-xoa-ma-na, Sa-di-ni phạm Đột-kiết-la.

Nếu khi bệnh ăn hay cường lực bắt ăn thì không phạm.

ĐIỀU 70. VỖ NỮ CĂN74

a. Duyên khởi

Bấy giờ các Tỳ-kheo-ni dùng tay vỗ nữ căn, sanh tâm ái dục, nên có người hoàn tục làm ngoại đạo.

———

73 Các bộ khác không có chi tiết này.

74 Tứ phần, điều 74. Thập tụng, điều 75. Căn bản ni, điều 76. Pāli, Pāc. 3.