Đại Tập 114 · Bộ Luận IV · Số 1669–1692

Luận Đại Tông Địa Huyền Văn Bổn - Quyển 9

LUẬN ĐẠI TÔNG ĐỊA HUYỀN VĂN BỔN

QUYỂN 9

Phần thứ 17: ĐẠI QUYẾT TRẠCH ĐỘC NHẤT VÔ NHỊ SƠN

VƯƠNG TỰ TẠI ĐẠO LỘ

(Phần quyết trạch về con đường tự tại độc nhất vô nhị của Sơn Vương)

Như vậy đã nói về phần Đại quyết trạch độc địa độc thiên nhất chủng quảng đại vô nhị Sơn Vương. Tiếp theo sẽ nói về phần Đại quyết trạch độc nhất vô nhị Sơn Vương tự tại đạo lộ. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Trong phạm vi con đường tự tại

Tổng quát có ngàn lớp tướng chuyển

Đó là trong một loại Bổn - Thượng

Tất cả đều có số năm trăm.

Luận nói: Ở trong phần nói về con đường tự tại duy nhất của Sơn Vương này, tổng quát có ngàn lớp sai biệt về tướng chuyển, đó có nghĩa là trong phạm vi căn bản và phía trên cao đều có năm trăm phần vị. Như kệ nói: “Trong phạm vi con đường tự tại, tổng quát có ngàn lớp tướng chuyển, đó là trong một loại Bổn - Thượng, tất cả đều có số năm trăm”.

Căn bản Chuyển có hình tướng như thế nào? Kệ nói:

Hướng về một căn bản chuyển xuống

Chuyển tiếp một không và một có

Chuyển dần cho đến thứ năm trăm

Những phần vị khác cũng như vậy.

Luận nói: Nay trong kệ này là trình bày về nghĩa gì? Là muốn hiển thị dựa vào một môn căn bản hướng về phía dưới mà chuyển, có một kim cang và không một kim cang, như thứ tự ấy từng loại một hiện

rõ trước mắt, dần dần chuyển đi vào, cho đến thứ năm trăm, không cùng tận - không giới hạn và không trước sau, đầy đủ hoàn toàn và trọn vẹn bao la mà luôn luôn chuyển tiếp. Như kệ nói: “Hướng về một căn bản chuyển xuống, chuyển tiếp một không và một có, chuyển dần cho đến thứ năm trăm, những phần vị khác cũng như vậy”. Hướng lên trên chuyển có hình tướng cũng theo lệ này nên biết. Trong kinh Nhân Minh Tánh Đức giải thích như vầy: “Không khác nào cha con Pháp Tạng suốt ngày hướng lên trên chuyển đi, có trước sau nhưng mà không cùng tận, hướng về phía dưới chuyển vào, có trước sau nhưng không cùng tận. Có trước sau, là bắt đầu từ phần vị của tín… cho đến số lượng năm trăm. Không cùng tận, là biển cả pháp tạng rộng lớn vô cùng”. Cho đến nói rộng.

Phần thứ 18: ĐẠI QUYẾT TRẠCH MA HA VÔ NHỊ SƠN VƯƠNG

TỐI THẮNG CAO ĐẢNH NHẤT ĐỊA

(Phần quyết trạch về một địa vị rất cao đẹp đẽ nhất của Sơn Vương độc nhất)

Như vậy đã nói về phần Đại quyết trạch độc nhất vô nhị Sơn Vương tự tại đạo lộ. Tiếp theo sẽ nói về phần Đại quyết trạch ma ha vô nhị Sơn Vương tối thắng cao đỉnh nhất địa. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Bổn - Thượng không có gì cùng tận

Kiến lập những tên gọi như vậy

Tất cả những phần vị còn lại

Cũng như vậy thuận theo biết rõ.

Luận nói: Nay trong kệ này là trình bày về nghĩa gì? Là muốn hiển thị Bổn bổn vô cùng tận - Thượng thượng vô cùng tận, Bổn thượng vô cùng tận - Thượng bổn vô cùng tận, một với một vô cùng tận - nhiều với nhiều vô cùng tận, cùng nhau với cùng nhau vô cùng tận - khác nhau với khác nhau vô cùng tận, bằng nhau với bằng nhau vô cùng tận - riêng biệt với riêng biệt vô cùng tận, có cùng tận vô cùng tận - không cùng tận vô cùng tận, rộng lớn bao la đầy đủ trọn vẹn tất cả. Như kệ nói: “Bổn - Thượng không có gì cùng tận, kiến lập những tên gọi như vậy, tất cả những phần vị còn lại, cũng như thế thuận theo biết rõ”. Trong Kinh Ma Ha Diễn Hải giải thích như vầy: “Trong biển cả của thiền định Ma-ha-diễn, có một ngàn hai trăm phẩm loại vô cùng tận, đồng thời chuyển đầy đủ”. Cho đến nói rộng.

Luận Đại Tông Địa Huyền Văn Bổn - Quyển 10

LUẬN ĐẠI TÔNG ĐỊA HUYỀN VĂN BỔN

QUYỂN 10

Phần thứ 19: ĐẠI QUYẾT TRẠCH SAN HỒI

ĐÀ THI PHẠM CA NẶC ĐẠO LỘ

(Phần quyết trạch về con đường “San hồi” đà thi phạm ca nặc)

Như vậy đã nói về phần Đại quyết trạch ma ha vô nhị Sơn Vương tối thắng cao đảnh nhất địa. Tiếp theo sẽ nói về phần Đại quyết trạch “San hồi” đà thi phạm ca nặc đạo lộ. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Trong phạm vi con đường “San hồi”

Dùng bảy loại biến đối tu hành

Để làm số lượng cho con đường

Chứ không có hành tướng nào khác.

Luận nói: Nay trong kệ này là trình bày về nghĩa gì? Là muốn hiển thị trong phạm vi con đường “San hồi”, chỉ dùng bảy biến đối để làm số lượng giới hạn của nó, chứ không có tướng trạng nào khác. Như kệ nói: “Trong phạm vi con đường “San hồi”, dùng bảy loại biến đối tu hành, để làm số lượng cho con đường, chứ không có hành tướng nào khác”. Thế nào gọi là thất biến tu hành, hình tướng như thế nào? Kệ nói:

Trong bảy biến đổi có ba loại

Công đức cùng lỗi lầm, đẳng lượng

Trong năm mươi mốt loại phần vị

Thượng - hạ chuyển có bảy biến đổi

Tăng thêm phẩm loại của công đức

Và biển cả của các phiền não.

Luận nói: Bảy biến đổi trong tu hành tổng quát có số lượng bao nhiêu? Có ba loại. Thế nào là ba loại? Một là bảy biến đổi về công đức. Hai là bảy biến đổi về lỗi lầm. Ba là bảy biến đổi về mức lượng đồng đẳng. Đây gọi là ba loại. Như kệ nói: “Trong bảy biến đổi có ba loại,

công đức - lỗi lầm và đẳng lượng”. Nói về biến tướng, là trong năm mươi mốt loại phần vị kim cang, hướng lên phía trên nữa chuyển đổi và hướng về phía dưới thấp chuyển đổi có đầy đủ bảy biến đổi, tăng thêm công đức tăng thêm lỗi lầm chuyển sang rộng lớn. Như kệ nói: “Trong năm mươi mốt loại phần vị, thượng - hạ chuyển có bảy biến đổi, tăng thêm phẩm loại của công đức, và biển cả của các phiền não”. Bảy biến đổi về lỗi lầm có hình tướng như thế nào? Kệ nói:

Đầu tiên trong biến đổi thứ nhất

Phía trên đều tăng lên số trăm

Phía dưới đều tăng đến số ngàn

Tất cả ngăn cách một - hai đức.

Sáu biến đổi sau như thứ tự

Tăng gấp bội chuyển thành số lớn.

Luận nói: Trong biến đổi thứ nhất tăng lên chuyển thành mấy số, chướng ngại mấy pháp thanh tịnh? Nghĩa là trong lúc chuyển lên phía trên, mỗi một phần vị đều tăng phẩm loại phiền não lên số trăm, chướng ngại một pháp thanh tịnh. Nếu trong lúc chuyển về phía dưới, thì mỗi một phần vị đều tăng phẩm loại phiền não lên số ngàn, chướng ngại hai pháp thanh tịnh. Như kệ nói: “Đầu tiên trong biến đổi thứ nhất, phía trên đều tăng lên số trăm, phía dưới đều tăng lên số ngàn, tất cả ngăn cách một - hai đức”. Trong sáu biến đổi sau đó thì công đức - lỗi lầm, như thứ tự đó tăng lên số gấp bội. Như kệ nói: “Sáu biến đổi sau như thứ tự, tăng gấp bội chuyển thành số lớn”. Như vậy đã nói về phần hiển thị bảy biến đổi của lỗi lầm. Tiếp theo sẽ nói về phần hiển thị bảy biến đổi của công đức. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Đầu tiên trong biến đổi thứ nhất

Phía trên đều tăng thêm một ức

Phía dưới đều tăng lên hai ức

Dần dần chuyển tiếp theo thứ tự.

Sáu biến đổi sau như thứ tự

Tăng gấp bội chuyển thành số lớn

Không hủy hoại số lượng lỗi lầm

Vì công đức biến đổi tạo ra.

Luận nói: Trong biến đổi thứ nhất tăng lên chuyển thành mấy số? Nghĩa là trong lúc chuyển lên phía trên, mỗi một phần vị đều tăng phẩm loại công đức lên số một ức, dần dần mà chuyển tiếp. Nếu trong lúc chuyển xuống phía dưới, thì mỗi một phần vị đều tăng phẩm loại công đức lên số hai ức, dần dần chuyển tiếp. Như kệ nói: “Đầu tiên trong

biến đổi thứ nhất, phía trên đều tăng thêm một ức, phía dưới đều tăng lên hai ức, dần dần chuyển tiếp theo thứ tự”. Trong sáu biến đổi về sau, như thứ tự ấy tăng lên số gấp bội. Như kệ nói: “Sáu biến đổi sau như thứ tự, tăng gấp bội chuyển thành số lớn”. Như vậy, phẩm loại phiền não được công đức làm cho đoạn trừ hay không đoạn trừ? Chỉ biến đổi làm cho chyển hóa, chứ không làm cho có tác dụng hủy hoại. Như kệ nói: “Không hủy hoại số lượng lỗi lầm, vì công đức biến đổi tạo ra”. Như vậy đã nói về phần hiển thị bảy biến đổi của công đức. Tiếp theo sẽ nói về phần hiển thị bảy biến đổi của đẳng lượng. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Đầu tiên trong biến đổi thứ nhất

Tất cả phía trên tăng một ngàn

Tất cả phía dưới tăng hai vạn

Số lượng bình đẳng dần chuyển tiếp.

Sáu biến đổi sau như thứ tự

Tăng gấp bội chuyển thành số lớn

Không hề sai biệt về đoạn - chướng

Chỉ đối chiếu số lượng kiến lập.

Luận nói: Trong biến đổi thứ nhất tăng lên mấy số chuyển tiếp? Nghĩa là trong lúc chuyển lên phía trên, mỗi một phần vị đều tăng thêm một ngàn. Nếu trong lúc chuyển xuống phía dưới, thì mỗi một phần vị đều tăng lên hai vạn, như thứ tự chuyển tiếp lên. Như kệ nói: “Đầu tiên trong biến đổi thứ nhất, tất cả phía trên tăng một ngàn, tất cả phía dưới tăng hai vạn”. Số lượng phẩm loại đó có tăng giảm hay không? Chỉ có số lượng bình đẳng chứ không phải là số lượng sai biệt. Như kệ nói: “Số lượng bình đẳng dần chuyển tiếp”. Trong sáu biến đổi về sau, như thứ tự ấy tăng lên chuyển thành số lớn, nghĩa là một gấp bội. Như kệ nói: “Sáu biến đổi sau như thứ tự, tăng gấp bội chuyển thành số lớn”. Bảy biến đổi như vậy, cũng không có tướng soi sáng - cũng không có tướng che lấp, chỉ có bình đẳng tùy theo từng phần một mà kiến lập. Như kệ nói: “Không hề sai biệt về đoạn - chướng, chỉ đối chiếu số lượng kiến lập”. Trong này theo thứ tự bảy biến đổi của công đức để làm cuối cùng, thuận theo quán sát tường tận! Trong Kinh Thậm Thâm Chủng Tử nói như vầy: “Thấu triệt rõ trong tạng chỉ có ba biến đổi, lấy số bảy làm mức lượng không thêm không bớt, ví như rắn bò bảy bước - cây ra bảy lá đều là lý lẽ của pháp vốn như vậy. Ban đầu chỉ có phẩm loại ô nhiễm, trung gian có đủ ô nhiễm và thanh tịnh, về sau chỉ có phẩm loại thanh tịnh”. Cho đến nói rộng.

Phần thứ 20: ĐẠI QUYẾT TRẠCH “SAN HỒI” ĐÀ THI PHẠM

CA NẶC BỔN VƯƠNG BỔN ĐỊA

(Phần quyết trạch về địa vị vốn có của Bổn Vương “San hồi” đà thi phạm ca nặc)

Như vậy đã nói về phần Đại quyết trạch “San hồi” đà thi phạm ca nặc đạo lộ. Tiếp theo sẽ nói về phần Đại quyết trạch “San hồi” đà thi phạm ca nặc Bổn Vương bổn địa. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Nơi thể căn bản vị vương này

Có ba loại biến đổi số trăm

Tên gọi thứ tự giống như trước

Bình đẳng không có gì sai biệt.

Luận nói: Ở trong thể căn bản của vị vương này, có ba loại bách biến tu hành, tên gọi và thứ tự giống như trước đã nói. Như kệ nói: “Nơi thể căn bản vị vương này, có ba loại biến đổi số trăm, tên gọi thứ tự giống như trước, bình đẳng không có gì sai biệt”. Như vậy, hình tướng của ba loại biến đổi thế nào? Kệ nói:

Trong ba loại biến đổi như vậy

Ban đầu tất cả như thứ tự

Theo số từ mười - ngàn - trăm ức

Chín mươi chín lần biến đổi sau

Như thứ tự số tăng gấp bội

Dần dần theo thứ tự chuyển tiếp.

Luận nói: Trong phần lỗi lầm biến đổi hàng trăm, đối với phía trên và phía dưới, trong lần biến đổi thứ nhất tăng lên số mười ức và theo thứ tự dần dần chuyển tiếp. Nơi phần công đức biến đổi hàng trăm, đối với phía trên và phía dưới, trong lần biến đổi thứ nhất tăng lên số ngàn ức và theo thứ tự dần dần chuyển tiếp. Trong phần Đẳng lượng biến đổi hàng trăm, đối với trên và dưới, trong lần biến đổi thứ nhất tăng lên số trăm ức và theo thứ tự dần chuyển tiếp. Như kệ nói: “Trong ba loại biến đổi như vậy, ban đầu tất cả như thứ tự, theo số từ mười - ngàn - trăm ức”. Trong chín mươi chín lần biến đổi về sau, tất cả đều y theo thứ tự đó mà tăng lên chuyển thành số lớn. Như kệ nói: “Chín mươi chín lần biến đổi sau, như thứ tự số tăng gấp bộ, dần dần theo thứ tự chuyển tiếp”. Trong kinh Đại Hải Sơn Vương Địa Địa Phẩm Loại giải thích như vầy: “Trong thể của Như Lai Tạng có ba phẩm loại lưu chuyển, lấy số trăm làm hạng lượng, không vượt quá mà theo thứ tự dần dần chuyển tiếp. Như vậy, trong ba phẩm loại lưu chuyển, loại thứ nhất công đức ít mà lỗi lầm nhiều, loại thứ hai có số lượng như nhau, loại thứ ba chỉ có công đức”. Cho đến nói rộng.

Luận Đại Tông Địa Huyền Văn Bổn - Quyển 11

LUẬN ĐẠI TÔNG ĐỊA HUYỀN VĂN BỔN

QUYỂN 11

Phần thứ 21: ĐẠI QUYẾT TRẠCH THI PHẠM NẶC

BỔN VƯƠNG ĐẠO LỘ

(Phần quyết trạch về con đường của Bổn Vương thi phạm nặc)

Như vậy đã nói về phần Đại quyết trạch “San hồi” đà thi phạm nặc Bổn Vương bổn địa. Tiếp theo sẽ nói về phần Đại quyết trạch thi phạm nặc Bổn Vương đạo lộ. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Trong phạm vi con đường Bổn Vương

Có ba loại biến đổi số ngàn

Tên gọi - số lượng như trước nói

Mọi biến đổi đầu như thứ tự

Tăng theo số trăm - ngàn - vạn ức

Tất cả mọi biến đổi sau đó

Như thứ tự chuyển thành số lớn

Trú vào tâm thuận theo quán sát!

Luận nói: Ở trong phạm vi con đường của Bổn Vương (chữ hán) thi phạm ca nặc, thì có ba loại tu hành biến đổi theo số ngàn, tên gọi và thứ tự ấy giống như trước đã nói. Như kệ nói: “Trong phạm vi con đường Bổn Vương, có ba loại biến đổi số ngàn, tên gọi - số lượng như trước nói”. Ba loại như vậy, trong phạm vi biến đổi thứ nhất chiếu theo thứ tự đó tăng lên số trăm ức - ngàn ức - vạn ức, phía trên và phía dưới cùng một hạn lượng dần dần chuyển tiếp. Như kệ nói: “Mọi biến đổi đầu như thứ tự, tăng theo số trăm - ngàn - vạn ức”. Tất cả các biến đổi sau đó chiếu theo thứ tự ấy tăng lên chuyển thành số lớn, thuận theo tư duy tường tận để chọn lựa! Như kệ nói: “Tất cả mọi biến đổi sau đó, như thứ tự chuyển thành số lớn, trú vào tâm thuận theo quán sát”. Trong kinh giải thích như vầy: “Trong pháp môn thượng và hạ của Như Lai

Tạng Phật, có ba loại tu hành, số lấy ngàn làm hạn lượng. Ba phẩm loại như vậy, vì chuyển tiếp nhiều số ức nên sanh ra và tăng thêm kho tàng bao la của pháp môn rộng lớn khắp nơi, không đâu thiếu sót”. Cho đến nói rộng.

Phần thứ 22: ĐẠI QUYẾT TRẠCH MA HA THI PHẠM NẶC

MẪU NGUYÊN CHỦ THIÊN VƯƠNG

(Phần quyết trạch về Ma ha thi phạm nặc Mẫu là nguyên chủ Thiên vương)

Như vậy đã nói về phần Đại quyết trạch thi phạm nặc Bổn Vương đạo lộ. Tiếp theo sẽ nói về phần Đại quyết trạch Ma ha thi phạm nặc Mẫu nguyên chủ Thiên vương. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Trong phạm vi Ma ha Thiên vương

Có ba loại biến đổi số ức

Tên gọi theo thứ tự như trước

Tất cả biến đổi đầu như thứ tự.

Chuyển từ số lượng một - hai - ba

Thế giới hệ khắp cả mười phương

Hết thảy lần biến đổi còn lại

Như thứ tự chuyển thành số lớn.

Luận nói: Ở trong thể của Ma ha Chủ Thiên Vương, có ba loại tu hành biến đổi theo số ức, tên gọi và thứ tự giống như trước đã nói. Như kệ nói: “Trong phạm vi Ma ha Thiên vương, có ba loại biến đổi số ức, tên gọi theo thứ tự như trứớc”. Ba loại như vậy, trong phạm vi biến đổi thứ nhất chiếu theo thứ tự ấy, tăng lên chuyển thành số một thập phương - hai thập phương - ba thập phương. Như kệ nói: “Tất cả biến đổi đầu như thứ tự, chuyển từ số lượng một - hai - ba, thế giới hệ khắp cả mười phương”. Tất cả mọi biến đổi còn lại, chiếu theo thứ tự đó chuyển thành số lớn hơn. Như kệ nói: “Hết thảy lần biến đổi còn lại, như thứ tự chuyển thành số lớn”. Trong Kinh Tổng Tự Pháp Chuyển Đại Luận giải thích như vầy: “Trong từng địa vị Ma Ha Bổn Tạng Vương của Phật Đà, thì có ba bậc. Thế nào là ba bậc?

-Một là bậc chuyển số ức xuống thấp.

-Hai là bậc chuyển số ức vào giữa.

-Ba là bậc chuyển số ức lên cao.

Bậc đầu sanh ra một Đại Phương trong phạm vi tùy theo biển cả của quyến thuộc bậc thấp. Bậc giữa sanh ra hai Đại Phương trong phạm vi số lượng biển cả như nhau đồng thời chuyển. Bậc sau sanh ra ba Đại

Phương trong phạm vi tùy theo biển cả của quyến thuộc bậc cao”. Cho đến nói rộng.

Luận Đại Tông Địa Huyền Văn Bổn - Quyển 12

LUẬN ĐẠI TÔNG ĐỊA HUYỀN VĂN BỔN

QUYỂN 12

Phần thứ 23: ĐẠI QUYẾT TRẠCH NHẤT CHỦNG CÔNG ĐỨC

THUẦN THUẦN VÔ TẠP ĐẠI VIÊN MÃN ĐỊA ĐẠO LỘ

(Phần quyết trạch về con đường hoàn toàn thuần nhất không lẫn tạp một loại nào khác của địa vị đại viên mãn công đức)

Như vậy đã nói về phần Đại quyết trạch Ma ha thi phạm nặc Mẫu nguyên chủ Thiên Vương. Tiếp theo sẽ nói về phần Đại quyết trạch nhất chủng công đức thuần thuần vô tạp đại viên mãn địa đạo lộ. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Trong con đường công đức thuần nhất

Có biển cả pháp môn đầy đủ

Hai ngàn năm trăm năm mươi loại

Ở trong năm mươi mốt phần vị

Mỗi một phần vị đều có đủ

Tất cả năm mươi loại phần vị

Cũng trong mỗi một phần vị ấy

Có các pháp Tánh - Tướng - Bổn - Mạt

Số lượng gồm một vạn hai trăm.

Trong kinh đã giải thích như vầy:

Toàn bộ có số lượng một vạn hai ngàn bảy trăm năm mươi loại

Chọn lấy số căn bản cuối cùng ấy

Đúng như pháp thuận theo quán sát

Lấy số lượng tổng quát như vậy

Làm phạm vi hạn lượng con đường.

Luận nói: Ở trong phần Nhất chủng công đức thuần thuần vô tạp đại viên mãn địa đạo lộ, toàn bộ biển cả pháp môn có hai ngàn năm trăm năm mươi loại, sâu xa cùng cực và rộng lớn mênh mông. Như kệ

nói: “Trong con đường công đức thuần nhất, có biển cả pháp môn đầy đủ, hai ngàn năm trăm năm mươi loại”. Do nghĩa gì mà có số lượng như vậy? Thuận theo sự thành tựu có thể biết rõ ràng, điều ấy có nghĩa là trong năm mươi mốt loại phần vị, mỗi một vị đều có đủ năm mươi loại. Nghĩa này thế nào? Đó có nghĩa là năm mươi tâm tín, năm mươi tâm niệm, cho đến năm mươi Như Lai địa đều sai biệt. Như kệ nói: “Ở trong năm mươi mốt phần vị, mỗi một phần vị đều có đủ, tất cả năm mươi loại phần vị”. Cũng vì mỗi một phần vị, tất cả đều có đủ bốn pháp của Tánh - Tướng - Bổn - Mạt, cho nên số lượng một vạn hai trăm được thành lập. Như vậy, bốn sự việc trong này sai biệt thế nào? Nghĩa là như thứ tự ấy nói về pháp không thể nghĩ bàn, nói về pháp rõ ngay lúc ấy giác ngộ, nói về nhân năng sanh trưởng, nói về quả được sanh ra và nuôi lớn. Như kệ nói: “Cũng trong mỗi một phần vị ấy, có các pháp Tánh - Tướng - Bổn - Mạt, số lượng gồm một vạn hai trăm”. Nếu vậy đây so sánh nói làm sao thông được? Trong Kinh Kim Cang Đẳng Địa Nhất Hành Tam Muội giải thích như vầy: “Trong phần phép tắc không có lẫn tạp không hề hỗn loạn, tất cả hoàn toàn như nhau, chẳng xấu ác chẳng tai họa, nơi nào cũng tốt lành, toàn bộ có mười hai ngàn bảy trăm năm mươi pháp môn”. Trong kinh ấy nói như vậy là vì tổng hợp cả Tổng và Biệt. Như kệ nói: “Trong kinh đã giải thích như vầy: Toàn bộ có số lượng một vạn hai ngàn bảy trăm năm mươi loại, chọn lấy số căn bản cuối cùng ấy, đúng như pháp thuận theo quán sát”. Nay con đường này lấy đó làm hạn lượng có pháp môn nào khác? Như kệ nói: “Lấy số lượng tổng quát như vậy, làm phạm vi hạn lượng con đường”.

Phần thứ 24: ĐẠI QUYẾT TRẠCH NHẤT CHỦNG CÔNG ĐỨC

MA HA BỔN ĐỊA MINH BẠCH LY ÁC PHẨM TẠNG

(Phần quyết trạch về một loại công đức của Ma ha bổn địa rõ ràng xa rời phẩm loại ẩn tàng nghiệp ác)

Như vậy đã nói về phần Đại quyết trạch nhất chủng công đức thu- ần thuần vô tạp đại viên mãn địa đạo lộ. Tiếp theo sẽ nói về phần Đại quyết trạch nhất chủng công đức Ma-ha-bổn-địa minh bạch ly phẩm ác tạng. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Ở trong phẩm tạng của Bổn Địa

Có biển cả pháp môn rộng lớn

Chứa số lượng một ức ba vạn

Bảy ngàn năm trăm loại pháp môn.

Trước đây nói trong các phần vị

Mỗi một đều có đủ tất cả

Thâu gồm năm mươi phần vị khác

Nên biển pháp môn rộng như vậy.

Bốn pháp về Tánh - Tướng - Bổn - Mạt

Thể lệ này mở rộng thông suốt.

Luận nói: Ở trong Nhất chủng công đức Ma ha bổn địa minh bạch ly phẩm ác tạng, biển pháp môn tổng quát rộng lớn có một ức ba vạn bảy ngàn năm trăm số, sâu xa cùng cực và bát ngát mênh mông. Như kệ nói: “Ở trong phẩm tạng của Bổn Địa, có biển cả pháp môn rộng lớn, chứa số lượng một ức ba vạn, bảy ngàn năm trăm loại pháp môn”. Do nghĩa gì mà số lượng đạt được như vậy? Như trước đã nói trong tất cả phần vị, mỗi một phần vị đều thâu tóm sai biệt chuyển tiếp đầy đủ năm mươi phần vị khác, biển cả pháp môn trở nên rộng lớn như vậy. Như kệ nói: “Trước đây nói trong các phần vị, mỗi một đều có đủ tất cả, thâu tóm năm mươi phần vị khác, nên biển pháp môn rộng như vậy”. Trong quan hệ của bốn loại Tánh - Tướng - Bổn - Mạt, theo như trên phối hợp tương xứng, lại tiếp tục tăng số lượng chuyển thành rộng lớn hơn nữa, hãy tư duy tường tận để chọn lựa! Như kệ nói: “Bốn pháp về Tánh - Tướng - Mạt, thể lệ này mở rộng thông suốt”.

Luận Đại Tông Địa Huyền Văn Bổn - Quyển 13

LUẬN ĐẠI TÔNG ĐỊA HUYỀN VĂN BỔN

QUYỂN 13

Phần thứ 25: ĐẠI QUYẾT TRẠCH MA HA BỔN ĐỊA CỤ TÚC

PHẨM TẠNG PHI HOẠN ĐẠO LỘ

(Phần quyết trạch về con đường Ma ha bổn địa đầy đủ phẩm tạng không phải là tai họa)

Như vậy đã nói về phần Đại quyết trạch nhất chủng công đức Ma ha bổn địa minh bạch ly phẩm ác tạng. Tiếp theo sẽ nói về phần Đại quyết trạch Ma ha bổn địa cụ túc phẩm tạng phi hoạn đạo lộ. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Trong phạm vi con đường Bổn Địa

Chuẩn mực phát sanh hai loại môn

Đó là hoành chuyển và thọ chuyển

Lấy đó làm hạn lượng của mình.

Luận nói: Ở trong phần Ma ha bổn địa cụ túc phẩm tạng phi hoạn đạo lộ này có hai môn. Thế nào là hai môn?

Một là chuyển theo chiều ngang cùng lưu thông đến khắp nơi.

Hai là chuyển theo chiều dọc cùng một loại không hỗn tạp. Đây gọi là hai môn.

Như vậy, hai môn theo đó làm thành hạn lượng của mỗi loại. Như kệ nói: “Trong phạm vi con đường Bổn Địa, chuẩn mực phát sanh hai loại môn, đó là hoành chuyển và thọ chuyển, lấy đó làm hạn lượng của mình”. Vả lại, Môn chuyển theo chiều ngang có hình tướng như thế nào? Kệ nói:

Trong phần vị bốn loại sự việc

Trong đó gồm có Tổng và Biệt

Tất cả chuyển tăng lên mười lần

Ngay một lúc không có trước sau

Số lượng pháp môn tăng lên đó

Theo lệ trước tiếp thu biết rõ.

Luận nói: Nay trong kệ này là trình bày về nghĩa gì? Là muốn hiển thị trong bốn loại quan hệ về Tánh - Tướng - Bổn - Mạt, trong tất cả đều có phần vị của Tổng và Biệt, mỗi một phần vị đều đầy đủ các số tăng lên mười lần, ngay một lúc cùng chuyển không có tách biệt trước sau. Đây chính là hình tướng của môn chuyển theo chiều ngang cùng lưu thông đến khắp nơi. Như kệ nói: “Trong phần vị bốn loại sự việc, trong đó gồm có Tổng và Biệt, tất cả chuyển tăng lên mười lần, ngay một lúc không có trước sau”. Số lượng trong này cũng tiếp tục chuyển thành hơn hẳn vượt qua số lượng trước đó, phối hợp như trên sẽ rõ ràng. Như kệ nói: “Số lượng pháp môn tăng lên đó, theo lệ trước tiếp thu biết rõ”. Như vậy đã nói về Môn chuyển theo chiều ngang cùng lưu thông đến khắp nơi. Tiếp theo sẽ nói về Môn chuyển theo chiều dọc cùng một loại không lẫn tạp. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Trong các phần vị nói trứớc đây

Như thứ tự không vượt hơn trước

Tất cả chuyển tăng lên mười lần

Rõ ràng và trọn vẹn như nhau.

Luận nói: Nay trong kệ này là trình bày về nghĩa gì? Là muốn hiển thị trong phần vị Tổng - Biệt đã nói như trước, như thứ tự ấy không vượt lên trước, tất cả mọi phần vị đều chuyển tăng lên mười lần, cùng rõ ràng và cùng trọn vẹn như nhau, cũng không tạp loạn cũng không tập hợp với nhau, luôn luôn chuyển rõ. Đây chính là hình tướng của Môn chuyển theo chiều dọc cùng một loại không lẫn tạp. Như kệ nói: “Trong các phần vị nói trước đây, như thứ tự không vượt lên trước, tất cả chuyển tăng lên mười lần, rõ ràng và trọn vẹn như nhau”. Vì thế trong Kinh Đại Kim Cang Bảo Vương Pháp Giới Ấn Tạng giải thích như vầy: “Lại nữa, này Văn-thù-sư-lợi! Bảo vương đạo phẩm ấy là chuyển theo hai trạng thái. Thế nào là hai?

Một là chuyển trong một khu vực.

Hai là chuyển trên mọi phương diện.

Nói về trong một khu vực, thì đạo lý tuy rất nhiều nhưng trước hết tùy theo chỉ một đạo lý, vì vĩnh viễn hoàn hảo. Nói về trên mọi phương diện, là vì tất cả các đạo lý cùng thực hành trong một lúc”. Cho đến nói rộng.

Phần thứ 26: ĐẠI QUYẾT TRẠCH MA HA BẢO LUÂN VƯƠNG

QUẢNG ĐẠI VIÊN MÃN VÔ THƯỢNG ĐỊA ĐỊA

(Phần quyết trạch về các địa vị vô thượng rộng lớn viên mãn của Đại bảo luân vương).

Như vậy đã nói về phần Đại quyết trạch Ma ha bổn địa cụ túc phẩm tạng phi hoạn đạo lộ. Tiếp theo sẽ nói về phần Đại quyết trạch Ma ha bảo luân vương quảng đại viên mãn vô thượng địa địa. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Vì Tổng - Biệt không cùng tận

Cho nên kiến lập thể bổn pháp.

Luận nói: Nay trong kệ này là trình bày về nghĩa gì? Là muốn hiển thị trong thể của pháp vốn có dùng Tổng thâu tóm Biệt, lấy Biệt thâu tóm Tổng, lấy Tổng thâu tóm Tổng, lấy Biệt thâu tóm Biệt, chủ thể thâu tóm, đối tượng thâu tóm không có cùng tận, đại dương pháp môn sâu thẳm rộng lớn, nghĩa lý giải thích ý thú trọn vẹn khắp nơi, vì hoàn toàn tự tại vô ngại. Như kệ nói: “Do vì Tổng - Biệt không cùng tận, cho nên kiến lập Thể bổn pháp”. Trong Kinh Ma Ha Diễn Địa Tạng Vô Thượng Cực Thuyết Bất Khả Tư Nghị Tâm Địa Phẩm Luận giải thích như vầy: “Núi báu giữa biển khơi, cùng loại vô tận - khác loại vô tận, đầy đủ tròn vẹn hoàn toàn, không cùng tận - không có trước sau, không có giới hạn - không có ranh giới, cũng là tướng rộng lớn - cũng là tướng nhỏ hẹp”. Cho đến nói rộng.

Luận Đại Tông Địa Huyền Văn Bổn - Quyển 14

LUẬN ĐẠI TÔNG ĐỊA HUYỀN VĂN BỔN

QUYỂN 14

Phần thứ 27: ĐẠI QUYẾT TRẠCH HỆ PHƯỢC ĐỊA ĐỊA PHẨM

LOẠI BẤT CÁT TƯỜNG ĐẠO LỘ

(Phần quyết trạch về con đường không tốt lành vì phẩm loại phiền não đầy khắp nơi)

Như vậy đã nói về phần Đại quyết trạch Ma ha bảo luân vương quảng đại viên mãn vô thượng địa địa. Tiếp theo sẽ nói về phần Đại quyết trạch hệ phược địa địa phẩm loại bất cát tường đạo lộ. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Trong phạm vi con đường phiền não

Cũng phát sanh phần vị kim cang

Dựa vào phần vị lập tướng chuyển

Thì xuất hiện bốn loại của pháp

Gọi là năng, sở, chướng và quả

Bốn loại pháp như vậy xuất hiện

Đều là hạn lượng thuộc hữu vi

Đúng như pháp thuận theo quán sát.

Luận nói: Ở trong phần Hệ phược địa địa phẩm loại bất cát tường đạo lộ, cũng có năm mươi mốt phần vị kim cang. Dựa vào các phần vị này để kiến lập tướng chuyển, thì có bốn loại pháp. Thế nào là bốn loại?

Một là pháp của trí là chủ thể chứng.

Hai là pháp thuộc lý của đối tượng được chứng.

Ba là pháp thuộc sự chướng ngại.

Bốn là pháp thuộc quả chứng đắc.

Đây gọi là bốn loại. Bốn pháp như vậy đều là hạn lượng thuộc hữu vi, hãy tư duy tường tận để chọn lựa! Như kệ nói: “Trong phạm vi

con đường phiền não, cũng phát sanh phần vị kim cang, dựa vào phần vị lập tướng chuyển, thì xuất hiện bốn loại của pháp, gọi là chủ thể, đối tượng, chướng và quả, bốn loại pháp như vậy xuất hiện, đều là hạn lượng thuộc hữu vi, đúng như pháp thuận theo quán sát”. Bốn pháp như vậy tất cả có số lượng bao nhiêu? Hình tướng chuyển của chúng sẽ như thế nào? Kệ nói:

Mỗi pháp đều có hai loại pháp

Đó là thể tướng của bổn - thỉ

Sanh diệt chướng cùng tăng giảm quả

Tướng chuyển chỉ có lên phía trên.

Luận nói: Trong bốn loại pháp mỗi pháp đều có hai loại.

Thế nào là hai trí? Một là trí của tánh đức vốn có xưa nay. Hai là trí của đức nay mới khởi. Đó là hai trí.

Thế nào là hai lý? Một là . Hai là lý về tướng có thật. Đây gọi là hai lý.

Thế nào là hai chướng? Một là bổn sanh chướng ngại đến bổn sanh. Hai là bổn diệt chướng ngại đến bổn diệt. Đây gọi là hai chướng.

Thế nào là hai quả? Một là tăng thêm quả của công đức. Hai là giảm bớt quả của lỗi lầm. Đây gọi là hai quả.

Như kệ nói: “Mỗi pháp đều có hai loại pháp, đó là thể tướng của bổn - thỉ, sanh diệt chướng cùng tăng giảm quả”. Tu hành tướng chuyển chỉ có hướng lên phía trên (Thượng thượng). Như kệ nói: “Tướng chuyển chỉ có lên phía trên”. Đối trị chướng ngại và chứng quả có hạn lượng đối đãi sai biệt, hình tướng như thế nào? Kệ nói:

Bổn sanh đối với thể tăng thêm

Thỉ diệt đối với tướng giảm đi

Dù nhiều cũng thông suốt rõ ràng

Như pháp hãy tiếp thu quán sát.

Luận nói: Trí của tánh đức vốn có xưa nay, đoạn trừ bổn sanh chướng ngại đến bổn sanh, chứng được lý về thể có thật, thành tựu và tăng thêm quả của công đức. Như kệ nói: “Bổn sanh đối với thể tăng thêm”. Trí do đức nay mới phát khởi, đoạn trừ bổn diệt chướng ngại đến bổn diệt, chứng được lý về tướng có thật, thành tựu và giảm bớt quả của lỗi lầm. Như kệ nói: “Thỉ diệt đối với tướng giảm đi”. Như vậy bốn pháp, trong năm mươi mốt loại phần vị chân kim cang thảy đều đầy đủ, hãy tư duy tường tận để chọn lựa! Chỉ có luôn luôn chuyển hay là cùng loại chuyển? Là cùng loại chuyển, như kệ nói: “Dù nhiều cũng thông suốt rõ ràng, như pháp hãy tiếp thu quán sát”. Hai chướng sanh - diệt có

nghiệp dụng sai biệt, hình tướng như thế nào? Kệ nói:

Lúc ban đầu chủ định sanh diệt

Do vì đảm nhận được sanh diệt.

Luận nói: Công đức thiện căn phát khởi mạnh lên, đối trị chuyển sang tốt đẹp phát triển mạnh lên, chuyển sang đảm nhận đối trị tiêu diệt mọi sự việc xảy ra trái ngược. Như kệ nói: “Lúc ban đầu chủ định sanh diệt, do vì đảm nhận được sanh diệt”. Vì thế trong Kinh Đại Kim Cang Sơn Bảo Hải Hội Chúng nói như vầy: “Lại nữa, này Văn-thù-sư- lợi! Trước đây ông đã hỏi, thế nào gọi là các pháp vô thường cùng một loại như nhau, mà chuyển môn thứ nhất ấy là vì bốn loại vô thường? Ta đã nói như vầy: Thế nào là bốn loại? Một là trí vô thường. Hai là lý vô thường. Ba là vô thường vô thường. Bốn là thượng quả vô thường. Đây gọi là bốn loại. Này Văn-thù-sư-lợi! Nói là trí vô thường, vì đoạn phiền não. Nói là lý vô thường, đó là trí sở chứng. Nói là vô thuờng vô thường, vì bị đoạn trừ. Nói là thượng quả vô thường, vì tiếp đãi với năng lực của nhân”. Cho đến nói rộng.

Phần thứ 28: ĐẠI QUYẾT TRẠCH HỆ PHƯỢC ĐỊA ĐỊA

TỰ NHIÊN BỔN VƯƠNG MA HA... PHẨM

(Phần quyết trạch về Ma ha… phẩm của Bổn Vương tự nhiên đối với tất cả các chủng loại phiền não)

Như vậy đã nói về phần Đại quyết trạch hệ phược địa địa phẩm loại bất cát tường đạo lộ. Tiếp theo sẽ nói về phần Đại quyết trạch hệ phược địa địa tự nhiên Bổn Vương Ma Ha… phẩm. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Trong phạm vi Bổn Vương tự nhiên

Có các pháp hữu vi - vô vi

Chuyển tiếp đầy đủ và viên mãn

Trong này có thượng chuyển, hạ chuyển.

Luận nói: Ở trong phần Tự nhiên Bổn Vương Ma Ha… phẩm, thì có hai chuyển. Thế nào là hai chuyển?

-Một là hữu vi chuyển.

-Hai là vô vi chuyển.

Đây gọi là hai chuyển. Như kệ nói: “Trong phạm vi Bổn Vương tự nhiên, có các pháp hữu vi - vô vi, chuyển tiếp đầy đủ và viên mãn”. Cũng có hai chuyển. Thế nào là hai chuyển? Một là thượng chuyển. Hai là hạ chuyển. Đây gọi là hai chuyển. Như kệ nói: “Trong này có thượng chuyển, hạ chuyển”. Hữu vi vô vi tất cả có số lượng bao nhiêu? Tướng

trạng của thượng chuyển - hạ chuyển như thế nào? Kệ nói:

Pháp vô vi chỉ có một loại

Pháp hữu vi thì có hai loại

Như thứ tự thật và bổn, thỉ

Pháp vô vi chi phối thuợng - hạ

Sanh ra hai loại pháp hữu vi

Chuyển tiếp trở thành rộng lớn hơn.

Luận nói: Pháp vô vi có một loại, pháp hữu vi có hai loại, một nghĩa là vì có thật. Hai là vì vốn có và mới có. Như kệ nói: “Pháp vô vi chỉ có một loại, pháp hữu vi thì có hai loại, như thứ tự thật và bổn, thỉ”. Như vậy ba pháp này trong năm mươi mốt loại phần vị kim cang cũng có tướng chuyển tăng thêm công đức ở phần trên và phần dưới. Tướng chuyển ở phần trên thế nào? Nghĩa là trong thời gian hướng lên trên, pháp vô vi chi phối hết thảy mọi phần vị, tất cả đều sanh ra và tăng thêm một vạn bổn - thỉ tuệ giác thanh tịnh vi diệu, trong thời gian hướng xuống dưới, hết thảy mọi phần vị đều sanh ra và tăng thêm đầy đủ trọn vẹn hai ức bổn - thỉ tuệ giác thanh tịnh vi diệu, như vậy và hoàn toàn như vậy đều là Như Như từ thượng hạ đến vô lượng bé nhỏ. Như nói về quyến thuộc của căn bản giữ lại cũng như vậy. Như kệ nói: “Pháp vô vi chi phối thượng, hạ, sanh ra hai loại pháp hữu vi, chuyển tiếp trở thành rộng lớn hơn”. Như thứ tự ấy, số lượng tăng lên thuận theo biết rõ. Trong Kinh Phẩm Địa Kinh Luận giải thích như vầy: “Trong biển cả của Bổn Vương ẩn tàng nơi thế gian, công đức vô thường rất nhiều không tính được, công đức thường trú thì số đó rất ít ỏi, vì vậy cho nên nói là tạng địa thế gian”. Cho đến nói rộng.

Luận Đại Tông Địa Huyền Văn Bổn - Quyển 15

LUẬN ĐẠI TÔNG ĐỊA HUYỀN VĂN BỔN

QUYỂN 15

Phần thứ 29: ĐẠI QUYẾT TRẠCH TỰ NHIÊN BỔN VƯƠNG

QUẢNG ĐẠI CHUYỂN ĐỊA

VÔ CHƯỚNG VÔ NGẠI CÂU HÀNH ĐẠO LỘ

(Phần quyết trạch về con đường tự nhiên rộng lớn cùng lúc lưu thông không hề chướng ngại đến Bổn Vương)

Như vậy đã nói về phần Đại quyết trạch hệ phược địa địa tự nhiên Bổn Vương Ma Ha... phẩm. Tiếp theo sẽ nói về phần Đại quyết trạch tự nhiên Bổn Vương quảng đại chuyển địa vô chướng vô ngại câu hành đạo lộ. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Ở trong con đường của Bổn Vương

Dựa vào phần vị dần dần chuyển

Một người chủ có hai người bạn

Cho đến phạm vi trung vô lượng

Số lượng biến đổi đều thông suốt

Như pháp hãy thuận theo quán sát.

Luận nói: Ở trong phần Tự nhiên Bổn Vương quảng đại chuyển địa vô chướng vô ngại câu hành đạo lộ này, dựa vào năm mươi mốt phần vị, như thứ tự ấy cũng hướng lên trên cũng hướng xuống dưới dần dần chuyển hành. Pháp vô vi là chủ phát sanh hai pháp hữu vi, hoặc hướng lên trên hoặc hướng xuống dưới tăng thêm số trung vô lượng, đến mức biến đổi trung vô lượng. Như kệ nói: “Ở trong con đường của Bổn Vương, dựa vào phần vị dần dần chuyển, một người chủ có hai người bạn, cho đến phạm vi trung vô lượng, số lượng biến đổi đều thông suốt, như pháp hãy thuận theo quán sát”. Trong Kinh Bộ Tông Hoa Phẩm nói như vầy: “Trong biển cả tàng trữ các hành có một phẩm đức thường trú với số vô lượng, trong biển cả tàng trữ các hành có hai phẩm loại công

đức vô thường với số vô lượng, lên cao hay xuống thấp số đó cũng vô lượng”. Cho đến nói rộng ra.

Phần thứ 30: ĐẠI QUYẾT TRẠCH TỐI CỰC QUẢNG ĐẠI CÂU

HÀNH SƠN VƯƠNG VÔ TẬN HẢI HẢI

(Phần quyết trạch về lớp lớp biển cả vô tận bao la cùng cực đồng thời lưu thông của Sơn Vương)

Như vậy đã nói về phần Đại quyết trạch tự nhiên Bổn Vương quảng đại chuyển địa vô chướng vô ngại câu hành đạo lộ. Tiếp theo sẽ nói về phần Đại quyết trạch tối cực quảng đại câu hành Sơn Vương vô tận hải hải. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Trong lớp lớp biển cả vô tận

dựa vào phần vị dần dần chuyển

Một người chủ có hai người bạn

Cho đến phạm vi đại vô lượng

Số lượng - biến đổi theo lệ trước

Thuận theo mở rộng ra thông suốt.

Luận nói: Ở trong kho tàng vô tận của lớp lớp biển cả, dựa vào năm mươi mốt phần vị, như thứ tự ấy cũng hướng lên trên cũng hướng xuống, pháp vô vi là chủ sanh ra và tăng trưởng hai pháp hữu vi, tăng đến số đại vô lượng, đến mức biến đổi đại vô lượng. Như kệ nói: “Trong lớp lớp biển cả vô tận, dựa vào phần vị dần dần chuyển, một người chủ có hai người bạn, cho đến phạm vi đại vô lượng, số lượng - biến đổi theo lệ trước, thuận theo mở rộng thông suốt”. Trong Kinh Bộ Tông Hoa Phẩm giải thích như vầy: “Trong biển cả các hành thường trú của Sơn Vương, có ba loại đại vô lượng. Thế nào là ba loại? Một là đại vô lượng về thường. Hai là đại vô lượng về vô thường. Ba là đại vô lượng về chuyển biến”. Cho đến nói rộng.

Luận Đại Tông Địa Huyền Văn Bổn - Quyển 16

LUẬN ĐẠI TÔNG ĐỊA HUYỀN VĂN BỔN

QUYỂN 16

Phần thứ 31: ĐẠI QUYẾT TRẠCH XUẤT LY HỆ PHƯỢC ĐỊA

THANH BẠCH GIẢI THOÁT ĐẠO LỘ

(Phần quyết trạch về con đường giải thoát thuần khiết vượt khỏi chốn phiền não trói buộc)

Như vậy đã nói về phần Đại quyết trạch tối cực quảng đại câu hành Sơn Vương vô tận hải hải. Tiếp theo sẽ nói về phần Đại quyết trạch xuất ly hệ phược địa thanh bạch giải thoát đạo lộ. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Trong phạm vi con đường giải thoát

Có hai mươi loại pháp vô vi

Gọi là mười không và mười có

Các loại pháp vô vi như vậy.

Ở trong năm mươi mốt phần vị

Tất cả đều phát sanh đầy đủ,

Dựa vào pháp - vị lập tướng chuyển

Có hai loại trùng trùng - vượt qua.

Luận nói: Ở trong phần Xuất ly hệ phược địa thanh bạch giải thoát đạo lộ, có hai mươi pháp vô vi thường trú, đó gọi là mười Không vô vi và mười Hữu vô vi, tất cả đều sai biệt. Thế nào gọi là mười Không vô vi? Đó là:

1.Hư không bao la thường trú tự nhiên xa rời tạo tác là Không vô vi.

2.Hình ảnh của hư không mênh mông là Không vô vi.

3.Hư không bàng bạc xa rời là Không vô vi.

4.Chân tướng hình ảnh không hề có gì là Không vô vi.

5.Trống rỗng không đều chẳng phải là Không vô vi.

6.Xa rời ngôn từ bặt dứt diễn tả là Không vô vi.

7.Tuyệt đối xa rời chưa hoàn toàn là Không vô vi.

8.Tuyệt đối xa rời tâm hiểu biết là Không vô vi.

9.Tuyệt đối xa rời triệt để cùng tận là Không vô vi.

10.Không có chướng ngại tuyệt đối rỗng không mênh mông bát ngát là Không vô vi.

Đây gọi là mười Không vô vi.

Thế nào gọi là mười Hữu vô vi? Đó là:

1.Tất cả ngôn từ diễn tả quyết định thường trú không phá bỏ là chẳng phải Không vô vi.

2.Tất cả tâm thức quyết định thường trú không phá bỏ là chẳng phải Không vô vi.

3.Tất cả đại chủng quyết định thường trú không phá bỏ là chẳng phải Không vô vi.

4.Tất cả đều chẳng phải mà quyết định thường trú không phá bỏ là chẳng phải Không vô vi.

5.Tất cả có thật quyết định thường trú không phá bỏ là chẳng phải Không vô vi.

6.Tất cả tánh đại quyết định thường trú không phá bỏ là chẳng phải Không vô vi.

7.Tất cả cảnh vật trước mắt (Kim quang) quyết định thường trú không phá bỏ là chẳng phải Không vô vi.

8.Tất cả mọi tên gọi phát sanh quyết định thường trú không phá bỏ là chẳng phải Không vô vi.

9.Tất cả không có tên gọi quyết định thường trú không phá bỏ là chẳng phải không vô vi.

10.Tự tánh rộng lớn tròn đầy vốn có tất cả các loại hiện hữu quyết định thường trú không phá bỏ là chẳng phải Không vô vi. Đây gọi là mười Hữu vô vi.

Như kệ nói: “Trong phạm vi con đường giải thoát, có hai mươi loại pháp vô vi, gọi là mười Không và mười Có”. Như vậy, hai mươi loại pháp vô vi, trong năm mươi mốt loại phần vị kim cang, chuyển biến đầy đủ trọn vẹn không gì thiếu sót. Như kệ nói: “Các loại pháp vô vi như vậy, ở trong năm mươi mốt phần vị, tất cả đều phát sanh đầy đủ”. Dựa vào hai mươi loại pháp vô vi như vậy, kiến lập tướng chuyển của năm mươi mốt phần vị, thì có hai loại. Thế nào là hai loại? Một là loại trùng trùng thâu tóm trọn vẹn không có chướng ngại. Hai là loại làm hỗn loạn thứ tự chuyển vượt lên trước. Đây gọi là hai loại. Như kệ nói: “Dựa vào

pháp - vị lập tướng chuyển, có hai loại trùng trùng - vượt qua”. Vả lại, loại trùng trùng thâu tóm trọn vẹn không có chướng ngại, hình tướng như thế nào? Kệ nói:

Mỗi một pháp trong hai mươi pháp

Đều thâu gồm hai mươi loại sau

Trong năm mươi mốt loại phần vị

Tất cả mỗi loại đều có đủ.

Thâu gồm năm mươi mốt phần vị

Cũng thâu gồm trái lại với nhau

Do vì dựa theo nhân duyên này

Kiến lập loại trùng trùng thâu tóm.

Luận nói: Thế nào gọi là hình tướng của loại trùng trùng? Vì có nghĩa là thâu gồm trọn vẹn. Thế nào gọi là thâu gồm trọn vẹn? Có nghĩa là hai mươi loại pháp vô vi thường trú có đầy đủ tâm tín, tất cả mỗi một loại đều thâu tóm các phần vị sau, đều có hai mươi loại pháp vô vi. Như nói về tâm tín, các phần vị khác cũng vậy. Như kệ nói: “Mỗi một pháp trong hai mươi pháp, đều thâu tóm hai mươi loại sau”. Năm mươi mốt loại phần vị, tất cả thâu gồm năm mươi mốt loại, cũng không có chướng ngại. Như kệ nói: “Trong năm mươi mốt loại phần vị, tất cả mỗi loại đều có đủ, thâu tóm năm mươi mốt phần vị”. Cũng chính mỗi một pháp thâu gồm tất cả mọi phần vị, mỗi một phần vị thâu gồm tất cả các pháp, cũng không có chướng ngại. Như kệ nói: “Cũng thâu gồm trái lại với nhau”. Dùng hai loại thâu gồm trọn vẹn như vậy, kiến lập tên gọi Trùng Trùng. Như kệ nói: Do vì dựa theo nhân duyên này, kiến lập loại trùng trùng thâu gồm”. Như vậy đã nói về loại trùng trùng thâu gồm trọn vẹn không có chướng ngại. Tiếp theo sẽ nói về loại làm hỗn loạn thứ tự chuyển vượt qua. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Trong năm mươi mốt loại phần vị

Tùy theo một trải qua năm mươi

Dần dần tăng lên số lượng pháp

Chuyển thành rộng lớn đến khắp nơi.

Luận nói: Nay trong kệ này là trình bày về nghĩa gì? Là muốn hiển thị trong năm mươi mốt loại phần vị kim cang, lấy tín làm đầu để trải qua năm mươi phần vị, lấy phát tâm trú để làm bước đầu trải qua năm mươi phần vị, cho đến lấy vị cao nhất để làm điểm khởi đầu trải qua năm mươi phần vị. Nếu chuyển lần thứ nhất, tăng lên bốn mươi mốt phần vị chuyển pháp đến số trăm, nếu chuyển lần thứ hai, tăng lên tám

mươi hai phần vị chuyển pháp đến số trăm, cho đến vị cuối cùng. Như kệ nói: “Trong năm mươi mốt loại phần vị, thuận theo một trải qua năm mươi, dần dần tăng số lượng của pháp, chuyển thành rộng lớn đến khắp nơi”. Trong Kinh Uẩn Cao Sơn Vương Phẩm Loại giải thích như vầy: “Trong cánh cổng vô phá địa địa, số vật báu của hữu tịch tĩnh rất nhiều, số vật báu của Không tịch tĩnh cũng rất nhiều. Nếu có hành giả nào đi vào trong cánh cổng này, thông suốt con đường rộng lớn của các pháp vô vi, không có chướng ngại, không có nghi ngờ sợ hãi, thì tâm hành giả ấy tự tại quyết dịnh thường trú vô cùng an lạc, dần dần tăng thêm biển cả công đức không thay đổi”. Cho đến nói rộng.

Phần thứ 32: ĐẠI QUYẾT TRẠCH GIẢI THOÁT SƠN VƯƠNG

CĂN BẢN ĐỊA ĐỊA VÔ NGẠI TỰ TẠI

(Phần quyết trạch về khắp nơi tự tại vô ngại là căn bản của Giải Thoát Sơn Vương).

Như vậy đã nói về phần Đại quyết trạch xuất ly hệ phược địa thanh bạch giải thoát đạo lộ. Tiếp theo sẽ nói về phần Đại quyết trạch Giải Thoát Sơn Vương căn bản địa địa vô ngại tự tại. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Trong phạm vi căn bản Sơn Vương

Không và Hữu phát sanh lẫn nhau

Các phần vị phát sanh lẫn nhau

Chuyển tiếp trở thành rộng lớn hơn.

Luận nói: Nay trong kệ này là trình bày về nghĩa gì? Là muốn hiển thị về mười Không vô vi, tất cả từng pháp một đều sanh ra mười pháp thường trú Hữu vô vi. Mười Hữu vô vi, tất cả từng pháp một đều sanh ra mười pháp thường trú Không vô vi. Năm mươi mốt phần vị, tất cả từng vị một đều sanh ra năm mươi phần vị dựa vào các loại trùng trùng và vượt qua, do đó chuyển thành đầy đủ trọn vẹn và rộng lớn vô cùng. Như kệ nói: “Trong phạm vi căn bản Sơn Vương, Không và Hữu phát sanh lẫn nhau, các phần vị phát sanh lẫn nhau, chuyển tiếp trở thành rộng lớn hơn”. Trong kinh Ma-ha-diễn giải thích như vầy: “Trong biển cả giải thoát, cũng có không hữu cũng có hữu không, số lượng đó rất nhiều. Như vậy không hữu chỉ là thường diệt chứ không phải là hạn lượng vô thường, chỉ là công đức chứ không phải là phẩm loại sai lầm. Vì thế nên nói là biển cả ẩn chứa giải thoát (Giải thoát tạng hải)”. Cho đến nói rộng.

Luận Đại Tông Địa Huyền Văn Bổn - Quyển 17

LUẬN ĐẠI TÔNG ĐỊA HUYỀN VĂN BỔN

QUYỂN 17

Phần thứ 33: ĐẠI QUYẾT TRẠCH GIẢI THOÁT

SƠN VƯƠNG ĐẠI ĐẠO LỘ

(Phần quyết trạch về con đường vĩ đại của Giải Thoát Sơn Vương)

Như vậy đã nói về phần Đại quyết trạch Giải Thoát Sơn Vương căn bản địa địa vô ngại tự tại. Tiếp theo sẽ nói về phần Đại quyết trạch Giải Thoát Sơn Vương đại đạo lộ. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Trong con đường lớn của Sơn Vương

Trước đã nói ở trong số lượng

Tăng thêm không không và hữu hữu

Từng phần vị chuyển tiếp phát sanh.

Luận nói: Ở trong phần Giải Thoát Sơn Vương đại đạo lộ có ba loại chuyển. Thế nào là ba loại?

Một là không không chuyển, là mười không vô vi, tất cả mỗi một không đều sanh ra mười không.

Hai là hữu hữu chuyển, là mười hữu vô vi tất cả mỗi một hữu đều sanh ra mười hữu.

Ba là vị vị chuyển, là năm mươi mốt phần vị tất cả mỗi một phần vị đều sanh ra năm mươi phần vị. Đây gọi là ba loại chuyển. Do vì chọn lấy tự tướng phát sanh chứ không phải là tha tướng. Như kệ nói: “Trong con đường lớn của Sơn Vương, trước đã nói ở trong số lượng, tăng thêm không không và hữu hữu, từng phần vị chuyển tiếp phát sanh”. Các loại môn còn lại chuyển tiếp liên tục tăng thêm số lượng, thuận theo mở rộng ra thông suốt.

Phần thứ 34: ĐẠI QUYẾT TRẠCH QUẢNG ĐẠI VÔ TẬN GIẢI

THOÁT HẢI HẢI MA HA SƠN VƯƠNG

(Phần quyết trạch về lớp lớp biển cả giải thoát bao la vô cùng tận của Ma Ha Sơn Vương)

Như vậy đã nói về phần Đại quyết trạch Giải Thoát Sơn Vương đại đạo lộ. Tiếp theo sẽ nói về phần Đại quyết trạch quảng đại vô tận giải thoát hải hải Ma Ha Sơn Vương. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Các phần chuyển đã nói trước đây.

Chẳng bao giờ có điểm cùng tận.

Luận nói: Nay trong kệ này là trình bày về nghĩa gì? Là muốn hiển thị không phát sanh từ nơi không, chẳng bao giờ cùng tận. Không phát sanh ra không khác, chẳng bao giờ cùng tận. Không phát sanh các hữu, chẳng bao giờ cùng tận. Hữu cũng như vậy chẳng bao giờ cùng tận. Phần vị cũng như vậy chẳng bao giờ cùng tận. Trùng trùng vô cùng tận và loạn chuyển vô cùng tận, không hề có giới hạn và không hề có trước sau, thăm thẳm mênh mông đạt tới cực điểm chuyển biến lưu thông rộng lớn vô cùng. Đây chính là thể - tướng - dụng tự tại vô ngại trong lớp lớp biển cả giải thoát của Sơn Vương. Như kệ nói: “Các phần chuyển đã nói trước đây, chẳng bao giờ có điểm cùng tận”.

Luận Đại Tông Địa Huyền Văn Bổn - Quyển 18

LUẬN ĐẠI TÔNG ĐỊA HUYỀN VĂN BỔN

QUYỂN 18

Phần thứ 35: ĐẠI QUYẾT TRẠCH MA HA KHÔNG TRẦN HẢI

TẠNG VƯƠNG ĐẠO LỘ

(Phần quyết trạch về con đường Ma Ha Không Trần Hải Tạng Vương)

Như vậy đã nói về phần Đại quyết trạch quảng đại vô tận giải thoát hải hải Ma Ha Sơn Vương. Tiếp theo sẽ nói về phần Đại quyết trạch Ma Ha Không Trần Hải Tạng Vương đạo lộ. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Trong con đường của Hải Tạng Vương

Có đầy đủ trăm pháp tự tại

Do vì dựa theo nhân duyên này

Kiến lập tên gọi Hải Tạng Vương.

Luận nói: Nay trong kệ này là trình bày về nghĩa gì? Là muốn hiển thị trong kho tàng của Hải Vương không có pháp nào khác ngoài pháp tự tại. Có bao nhiêu pháp tự tại? Có một trăm loại? Đó là:

1.Thời tự tại, có ba mươi hai pháp, cũng chuyển cùng thời - cũng chuyển khác thời, cũng chuyển trong lúc không chuyển, cũng không chuyển trong lúc chuyển, cũng chuyển xa thời, cũng chuyển gần thời, cho đến vô lượng.

2.Xứ tự tại, là xứ chuyển như nhau - khác nhau…, cho đến vô lượng.

3.Vật tự tại, là hoạt dụng như nhau - khác nhau…, cho đến vô lượng.

4.Châu biến tự tại, là không có nơi nào không thông suốt…, cho đến vô lượng.

5.Đại tiểu tự tại, là rất nặng rất nhỏ…, cho đến vô lượng.

6.Hữu vô tự tại, là cũng hiện rõ cũng ẩn kín…, cho đến vô lượng.

7.Tịch động tự tại, là cũng định cũng tán…, cho đến vô lượng.

8.Thậm thâm tự tại, là những sự việc không thể nghĩ bàn được…, cho đến vô lượng.

9.Bất tự tại tự tại, là vì những sự việc trái ngược…, cho đến vô lượng.

10.Vô ngại tự tại, là tự tại với những sự việc thuận nghịch…, cho đến vô lượng. Cho đến tự tại tự tại số trăm, vô tận các pháp tự tại thảy đều tự tại, cả đến vô lượng, như ba mươi hai pháp tự tại đã nói trước đây. Pháp tự tại như vậy đầy đủ tuyệt đối trọn vẹn không có chuyển nào thiếu sót. Vì nghĩa này cho nên lập thành tên gọi Hải Vương, hãy tư duy tường tận để chọn! Như kệ nói: “Trong con đường của Hải Tạng Vương, có đầy đủ trăm pháp tự tại, vì dựa theo nhân duyên này, kiến lập tên gọi Hải Tạng Vương”. Trong Kinh Giác Hoa nói như vầy: “Trong chủng loại đại hải mở rộng phạm vi thứ nhất, nếu nói rộng ra thì có số lượng tự tại bằng số vi trần của một thế giới mười phương. Nếu nói tóm lược thì có một trăm pháp tự tại”. Cho đến nói rộng.

Phần thứ 36: ĐẠI QUYẾT TRẠCH ĐẠI BẤT KHẢ TƯ NGHỊ

TRÙNG TRÙNG BẤT KHẢ XỨNG LƯỢNG A THUYẾT BỔN VƯƠNG

(Phần quyết trạch về A Thuyết vĩ đại không thể nghĩ bàn trùng trùng không thể xứng lượng của Bổn Vương)

Như vậy đã nói về phần Đại quyết trạch Ma Ha Không Trần Hải Tạng Vương đạo lộ. Tiếp theo sẽ nói về phần Đại quyết trạch đại bất khả tự nghị trùng trùng bất khả xứng lượng A Thuyết Bổn Vương. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Trong phần A Thuyết của Bổn Vương

Có số lượng pháp trần mười phương

Số lượng hư không khắp mười phương

Ba mươi ba biển pháp có đủ.

Luận nói: Nay trong kệ này là trình bày về nghĩa gì? Là muốn hiển thị trong biển cả A Thuyết đầy đủ trọn vẹn số pháp trần của mười phương thế giới, số pháp trần của mười phương thế giới có đủ trong ba mươi ba biển cả giáo pháp. Số pháp trần của mười phương thế giới, số pháp trần của mười phương hư không, hàm chứa trong ba mươi ba biển cả giáo pháp. Như kệ nói: “Trong phần A Thuyết của Bổn Vương, có số lượng pháp trần mười phương, số lượng hư không khắp mười phương, ba

mươi ba biển pháp có đủ”.

Trong Kinh Bổn Vương nói như vầy: “Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói với đại chúng: Ta dùng ba trí đạt được, thông suốt tất cả các pháp, không có chướng ngại, không có thiếu sót, nhưng có một biển khơi không thể nghĩ bàn được, không thể nghĩ bàn được và không thể cùng tận được, đó là Biển Không Trần Bổn Vương tánh đức viện mãn tự tại tự tại vô tận tạng”. Cho đến nói rộng.