Đại Tập 114 · Bộ Luận IV · Số 1669–1692

Luận Đại Tông Địa Huyền Văn Bổn - Quyển 5

LUẬN ĐẠI TÔNG ĐỊA HUYỀN VĂN BỔN

QUYỂN 5

Phần thứ 9: ĐẠI QUYẾT TRẠCH THÂM LÝ XUẤT HƯNG ĐỊA

TẠNG ĐẠI LONG VƯƠNG ĐẠO LỘ

(Phần quyết trạch về con đường của Đại Long Vương xuất hiện trong lòng đất sâu)

Như vậy đã nói về phần Đại quyết trạch thâm lý xuất hưng địa tạng Đại Long Vương. Tiếp theo sẽ nói về phần Đại quyết trạch thâm lý xuất hưng địa tạng Đại Long Vương đạo lộ. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Trong con đường của Đại Long Vương

Tổng quát có hai mươi loại pháp

Nghĩa là trong hai tạng căn bản

Mỗi tạng đều có mười loại pháp.

Luận nói: Căn cứ ở trong con đường của đại long vương xuất hiện giữa lòng đất sâu thì bao gồm chung các pháp tự tại trong hai mươi loại. Vì sao? Vì hai thứ công đức lỗi lầm, mỗi loại đều có mười pháp. Như kệ nói: “Ở trong con đường của địa tạng Đại Long Vương xuất hiện trong lòng đất sâu, tổng quát có hai mươi loại pháp, nghĩa là trong hai tạng căn bản, mỗi tạng đều có mười loại pháp”. Vì thế hai mươi loại pháp ấy, danh tự hình tướng sẽ như thế nào? Kệ nói:

Mười loại trong bổn tạng công đức

Đó là thường-hoại-câu và phi

Tự-tha-câu và phi như vậy

Vô ngại bao gồm một hoàn toàn.

Mười loại trong bổn tạng lỗi lầm

Đó là như-nhất-vi-vô-hữu

Cùng với đối lợi-dung-thượng-hạ

Như thứ tự thuận theo quán sát.

Như vậy trong hai mươi loại pháp

Mỗi một pháp đều đủ tất cả

Rộng lớn và viên mãn hoàn toàn

Đồng lượng với bổn tạng vốn có.

Luận nói: Ở trong thể của tạng công đức căn bản, thì có mười loại pháp, có năng lực thâu gồm tất cả vô lượng công đức. Thế nào là mười loại? Đó là:

1.Phẩm loại công đức của bản thể tự tánh, quyết định thường trú, bất sanh bất diệt, xa rời lưu chuyển.

2.Phẩm loại công đức của bản thể tự tánh, thường hằng di chuyển và sự lưu chuyển của sanh này diệt này cùng hiện hành.

3.Phẩm loại công đức quyết định thường trú, thường hằng và vô thường cùng chuyển trong một lúc, không có trước sau tách biệt.

4.Phẩm loại công đức vượt ra thường và vô thường, hai sự không thể thâu gồm, bổn tánh tự thể là thoát ly không còn lưu hành.

5.Phẩm loại công đức của tất cả các pháp thuộc mỗi tự loại trong mười loại. Không có các pháp nào khác, chỉ một không khác chỉ một chủng loại một hành tướng.

6.Phẩm loại công đức vô thể vô tánh, từ nhân duyên phát khởi cũng có, cũng không có, tùy tương ưng mà biến chuyển.

7.Phẩm loại công đức vô dư cứu cánh, cũng chuyển, cùng hiện hành không tách rời nhau.

8.Phẩm loại công đức chẳng tự chẳng tha, bặt dứt tên gọi trú vào vắng lặng hoàn toàn (phi phi), tự tánh được quyết định.

9.Phẩm loại công đức đối với tất cả các pháp tùy thuận vô ngại, tự thể tự tánh pháp vốn như vậy, đạo lý tánh tạo vốn như vậy.

10.Phẩm loại công đức năm căn trong mỗi một căn, năm trần trong mỗi một trần, tất cả các pháp cũng lại như vậy. Đây gọi là mười loại. Như kệ nói: “Mười loại trong bổn tạng công đức, đó là thường- hoại-câu và phi, tự-tha-câu và phi như vậy, vô ngại bao gồm một hoàn toàn”.

Ở trong thể của bổn tạng sai lầm, cũng có mười loại pháp, có năng lực thâu gồm tất cả vô lượng sai lầm. Thế nào là mười loại? Đó là:

1.Phẩm loại sai lầm vì đối với tất cả các pháp tùy thuận Như Như, giống như làm cho sự việc ngược lại.

2.Phẩm loại sai lầm vì tạo tác các pháp cùng một nghiệp dụng, như nhau làm cho sự việc ngược lại.

3.Phẩm loại sai lầm vì lúc đối trị đạo dấy lên không có thể ổn định, xa cách làm cho sự việc ngược lại.

4.Phẩm loại sai lầm vì các pháp nhiễm-tịnh đều là không hề có gì, không làm cho sự việc ngược lại.

5.Phẩm loại sai lầm vì tất cả các pháp đều là có thì chung quy vẫn có, có làm cho sự việc ngược lại.

6.Phẩm loại sai lầm vì thuận theo đối trị cùng mức lượng Như Như hiện tiền, đối đãi làm cho sự việc ngược lại.

7.Phẩm loại sai lầm vì căn cứ vào lực đối trị với tự loại tăng thêm ích lợi mà làm cho sự việc ngược lại.

8.Phẩm loại sai lầm vì đạo đối trị dừng lại, dụng của tự nó phát khởi tiêu tan mà làm cho sự việc ngược lại.

9.Phẩm loại sai lầm vì chờ đợi phần Thượng chuyển biến mới có thể khởi lên tác dụng tiến lên mà làm cho sự việc ngược lại.

10.Phẩm loại sai lầm vì lúc ẩn tàng mới có thể khởi lên tác dụng hướng xuống mà làm cho sự việc trái ngược. Đây gọi là mười loại. Như thứ tự đó trú trong tư duy làm cho tâm dừng lại, chuyên tâm quán sát thì lý đó sẽ sáng tỏ. Như kệ nói: “Mười loại trong bổn tạng sai lầm, đó là Như-Nhất-Vi-Vo-Hữu, cùng với Đối-Lợi-Dung-Thượng-Hạ, như thứ tự thuận theo quán sát”. Như vậy, hai mươi loại pháp cùng với căn bản kia mới bằng nhau không có sai biệt, vì thế có hai mươi loại Bổn Tạng, chẳng có gì trái ngược lẫn nhau. Vì sao như vậy? Vì trong Bổn Tạng ấy thường có đạo lý tự nhiên như vậy, chứ không phải là từ Bổn tạng mới có sự kiến lập. Tại vì sao khắp nơi đều giữ lại chữ Phẩm? Do như trước đã nói về hai mươi loại pháp, tất cả đều có cả trăm loại quyến thuộc, do đó nói là Phẩm, theo như trước nói nên hiểu rõ. Như kệ nói: “Như vậy trong hai mươi loại pháp, mỗi một pháp đều đủ tất cả, rộng lớn và viên mãn hoàn toàn, cùng với Bổn tạng đồng như nhau”. Như vậy đã nói về phần kiến lập danh tự. Tiếp theo sẽ nói về phần nghĩa lý đã giải thích. Vả lại, sửa trị và chướng ngại đối với mức lượng sai biệt như thế nào? Kệ nói:

Như vậy trong hai mươi loại pháp

Mỗi một pháp đều đủ tất cả

Một đức đối trị nhiều sai lầm

Nhiều sai lầm chướng ngại một đức

Không có thứ tự nào nhất định

Mà số lượng phẩm loại tương xứng

Không sai lầm vượt quá đối lượng

Hãy như lý thuận theo quán sát

Như nói pháp Bổn tạng vốn có

Nói về phẩm loại cũng như vậy.

Luận nói: Như trước đã nói về hai mươi loại pháp, mỗi một loại đều đủ tất cả, một đức đối trị tất cả các chướng ngại, tất cả các chướng ngại cản trở một đức, không có mức lượng đối nhau nào khác. Như kệ nói: “Như vậy trong hai mươi loại pháp, mỗi một pháp đều đủ tất cả, một đức đối trị nhiều sai lầm, nhiều sai lầm chướng ngại một đức, không có thứ tự nào nhất định”. Nếu nói như vậy, nay trong phần này thì quy tắc đối lượng trộn lẫn nhau thành ra lộn xộn? Tuy không có mức lượng đối riêng biệt nhưng mà có mức lượng đối tổng quát, vì vậy không sai lầm gì. Như kệ nói: “Mà số lượng phẩm loại tương xứng, không sai lầm vượt qua đối lượng, hãy như lý thuận theo quán sát”. Như phẩm loại căn bản này theo như trước nói nên hiểu rõ. Như kệ nói: “Như nói pháp Bổn Tạng vốn có, nói về phẩm loại cũng như vậy”.

Như vậy đã nói về phần sai biệt về mức lượng so sánh giữa sửa trị và chướng ngại. Tiếp theo sẽ nói về phần an lập địa kim cang. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Ở trong phần pháp căn bản này

Cũng có các phần vị kim cang

Dựa vào phần vị có ba phần

Gọi là ba bậc thượng-trung-hạ.

Luận nói: Ở trong phần pháp căn bản này, cũng có năm mươi mốt phần vị kim cang, như trên đã nói về hai mươi loại pháp, dựa vào phần vị mà an lập. An lập thế nào? Nghĩa là trong các phần vị đều có đủ hai mươi loại, không có trước sau mà đồng thời chuyển. Vậy thì trong này có ba loại phần vị. Thế nào là ba loại? Một là phần vị luôn luôn chuyển lên cao. Hai là phần vị luôn luôn chuyển xuống thấp. Ba là phần vị luôn luôn chuyển ở giữa. Đây gọi là ba loại. Như vậy, tất cả mỗi một phần vị trong ba phần vị có đầy đủ và đồng thời chuyển, không cần đến thời gian trước sau. Như nói về pháp căn bản, phẩm loại cũng vậy. Dùng phần vị nhỏ bé này quay lại nắm giữ phần rộng lớn, thuận theo thông suốt rộng ra. Như kệ nói: “Ở trong phần pháp căn bản này, cũng có các phần vị kim cang, dựa vào phần vị có ba phần, gọi là ba bậc thượng- trung-hạ”.

Phần thứ 10: ĐẠI QUYẾT TRẠCH ĐẠI LONG VƯƠNG TRÙNG

TRÙNG QUẢNG HẢI VÔ TẬN ĐẠI TẠNG

(Phần quyết trạch về lớp lớp biển rộng là kho tàng vĩ đại và vô tận của Đại Long Vương).

Như vậy đã nói về phần Đại quyết trạch thâm lý xuất hưng địa tạng Đại Long Vương đạo lộ. Tiếp theo sẽ nói về phần Đại quyết trạch Đại Long Vương trùng trùng quảng hải vô tận đại tạng. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Trong kho tàng lớn giữa biển rộng

Tổng quát có ba loại quan trọng

Đó là ba tầng đầu-giữa-sau

Tầng thứ nhất có một đại dương.

Lượng pháp môn bằng mười phương giới

Tính số là hai mươi hai ức

Hai mươi loại trong tạng căn bản

Tất cả sanh ra một vạn loại.

Đều có riêng một trăm quyến thuộc

Mỗi loại sanh ra một ngàn loại

Vì vậy số lượng đều viên mãn

Trú vào tâm thuận theo quán sát.

Tầng giữa-sau gấp bội tầng này

Thích ứng mở rộng ra thông suốt.

Luận nói: Ở trong kho tàng vĩ đại và vô tận lớp lớp biển rộng của bản thân Đại Long Vương, tổng quát có ba tầng quan trọng, có năng lực thâu tóm các phần vị. Thế nào là ba tầng? Một là tầng đầu Đệ nhất hữu. Hai là tầng giữa An trú cư. Ba là tầng sau Kiến lập chuyển. Đây gọi là ba tầng. Ở trong tầng thứ nhất có số lượng của hai mươi hai ức thế giới mười phương và các loại biển lớn với vô số pháp môn thù thắng vi diệu. Nghĩa này thế nào? Nghĩa là trong hai mươi loại pháp của Bổn Tạng, tất cả mỗi loại đều sanh ra một vạn pháp môn, trong tất cả mỗi loại riêng biệt đều có một trăm loại quyến thuộc, mỗi một loại này tất cả đều sanh ra một ngàn pháp môn tùy thuộc. Vì nghĩa này cho nên danh tự viên mãn-nghĩa lý đầy đủ. Như thứ tự đó an trú vào tâm ấy làm cho mọi tư duy lắng lại, thông minh quán sát lý lẽ của số lượng đó đạt tới ý nghĩa đã giải thích ngay nơi ấy hoàn toàn rõ ràng. Như kệ nói: “Trong kho tàng lớn giữa biển rộng, tổng quát có ba loại quan trọng, đó là ba tầng đầu-giữa-sau, tầng thứ nhất có một đại dương, lượng pháp môn bằng mười phương giới, tính số là hai mươi hai ức. Hai mươi loại

trong tạng căn bản, tất cả sanh ra một vạn loại, đều có riêng một trăm quyến thuộc, mỗi loại sanh ra một ngàn loại. Vì vậy số lượng đều viên mãn, trú vào tâm thuận theo quán sát”. Tiếp đến hai tầng giữa và sau, như thứ tự đó gấp bội tầng trước phân bố khắp nơi thuận theo mở rộng thông suốt. Như kệ nói: “Tầng giữa-sau gấp bội tầng này, thích ứng mở rộng ra thông suốt”. Do đó, trong Kinh Đại Ma Ni Bảo Tạng Đà La Ni Tu Tập nói như vầy: “Trong kho tàng biển cả vô tận và vĩ đại của từng Long Vương, của từng địa vị, có nhiều số lượng về pháp môn-phép tắc và phẩm loại của mười phương. Đầu tiên gọi là chuyển đại pháp luận bàn đầy đủ một biển cả, không có đỉnh điểm không có tận cùng, dẫn dắt ánh sáng ngay lúc đó chiếu rọi bổn nghiệp bổn dụng của từng địa vị, sanh ra và tăng thêm phép tắc đối với đại dương pháp môn. Cuối cùng gọi là lý về hữu tánh-vô tánh-vô ngã-không, lợi ích rộng lớn ánh sáng bao la, cũng tách rời cũng hợp lại, đầy đủ và đầy đủ vô biên công hạnh vĩ đại, trong kho tàng vốn có chủng tử địa vị, làn mưa giáo pháp tưới thấm lớn lên vùn vụt bắt đầu phát ra ý vị thượng đẳng đối với phẩm loại pháp môn. Chỉ chọn lấy một phạm vị để làm thí dụ chứ không chọn lấy các trần”. Cho đến nói rộng.

Luận Đại Tông Địa Huyền Văn Bổn - Quyển 6

LUẬN ĐẠI TÔNG ĐỊA HUYỀN VĂN BỔN

QUYỂN 6

Phần thứ 11: ĐẠI QUYẾT TRẠCH VÔ TẬN VÔ CÙNG TRẦN

TRẦN SỐ LƯỢNG ĐẠO LỘ

(Phần quyết trạch về số lượng vô cùng vô tận không thể kể xiết của con đường)

Như vậy đã nói về phần Đại quyết trạch Đại Long Vương trùng trùng quảng hải vô tận đại tạng. Tiếp theo sẽ nói về phần Đại quyết trạch vô tận vô cùng trần trần số lượng đạo lộ. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Trong hằng hà sa số con đường

Số lượng như trước đây đã nói

Cũng có năm mươi mốt địa vị

Quyết định là phần vị kim cang

Dựa vào phần vị nay lập tướng

Thì cò mười tầng về chủng loại

Lấy đó làm số lượng con đường

Như các loại hai nhân một quả…

Luận nói: Ở trong phần này có bao nhiêu số lượng phần vị? Có năm mươi mốt loại phần vị Chân kim cang, đầy đủ trọn vẹn không thiếu sót. Như kệ nói: “Trong hằng hà sa số con đường, số lượng như trước đây đã nói, cũng có năm mươi mốt địa vị, quyết định là phần vị kim cang”. Ở phần vị này, có mười loại pháp môn đối nhau biến đổi, có thể thâu tóm số lượng pháp môn. Thế nào là mười loại? Đó là:

1.Loại hai nhân một quả.

2.Loại một nhân một quả.

3.Loại ít nhân nhiều quả.

4.Loại nhân quả một vị.

5.Loại vô nhân vô quả.

6.Loại an trú tự nhiên.

7.Loại nhân quả.

8.Loại quả nhân.

9.Loại ngôn thuyết.

10.Loại ngôn nhân (người - nói về người).

Đây gọi là mười loại. Mười loại như vậy lấy đó làm số lượng pháp môn. Như kệ nói: “Dựa vào phần vị này lập tướng, thì có mười tầng về chủng loại, lấy đó làm số lượng con đường, như các loại hai nhân một quả…” Loại thứ nhất kia hình tướng như thế nào? Kệ nói:

Lấy tâm tín làm điểm khởi đầu

Như thứ tự dẫn chủng loại mình

Ban đầu lấy phần vị còn lại

Đạt đến phần vị của tâm định

Thì nên chọn lấy địa Như Lai

Cũng giống như theo thứ tự ấy

Lấy tâm bất thoái làm thứ nhất

Dẫn theo bậc cùng chủng loại mình

Chọn phần vị khác làm thứ hai

Đạt đến phần vị của tâm nguyện

Cũng lại chọn lấy địa Như Lai

Phần vị tu hành làm thứ nhất

Như thứ tự dẫn chủng loại mình

Chọn phần vị khác làm thứ ba

Đạt đến phần vị của chánh tâm

Cũng lại chọn lấy địa Như Lai

Phần vị bất thoái làm thứ nhất

Như thứ tự dẫn chủng loại mình

Chọn phần vị khác làm thứ tư

Tức đạt đến địa trú quán đảnh

Cũng nên chọn lấy địa Như Lai

Thực hành lìa si là thứ nhất

Như thứ tự dẫn chủng loại mình

Chọn phần vị khác làm thứ năm

Đạt đến phần vị hành vô trước

Cũng nên chọn lấy địa Như Lai

Thực hành tôn trọng là thứ nhất

Như thứ tự dẫn chủng loại mình

Chọn phần vị khác làm thứ sáu

Đạt đến phần vị hành chân thật

Cũng nên chọn lấy địa Như Lai

Tùy thuận quán sát mọi chúng sanh

Hồi hướng theo đó là thứ nhất

Như thứ tự dẫn chủng loại mình

Chọn lấy bốn phần vị còn lại

Tất cả số lượng đều phù hợp

Ngoài ra còn có địa Như Lai

Lấy các địa như nhau làm bạn

Trang nghiêm một biển giác mênh mông

Tất cả gọi là nhân và quả

Phối hợp giải thích quán sát rộng

Lý đó sẽ phân biệt rõ ràng.

Luận nói: Nay trong phần này là trình bày về nghĩa gì? Vì muốn hiển thị năm mươi mốt phần vị đều có số lượng như nhau, dùng hai loại nhân tố cảm được một quả, mở rộng biển cả Tam bảo đến vô cùng vô tận. Nghĩa này thế nào? Điều ấy có nghĩa là hai loại nhân tố của địa tâm tín và phát tâm, cùng một hành tướng không tách rời nhau, cùng thực hành hợp lại chuyển hóa trú vào một sở tác mà khởi, lên vô lượng, đầy đủ-sanh ra vô biên công đức, trang nghiêm đầy đủ một biển cả Đại Giác, là nhân chủ động sanh ra và lớn lên, gọi là tâm tối thượng bậc nhất đã sanh ra và tăng trưởng quyết định chân thật, là mẹ nguyên sơ của Bổn tạng, xa rời sự trang nghiêm ràng buộc, là biển hội tụ sự trang nghiêm của chủng tử Vô thắng địa. Quả gọi là đầy đủ phần vị kim cang chân thật, Pháp thân viên mãn Đại từ bi sánh bằng hư không bao la không có sai biệt, là địa trong quả địa đầu tiên nhất không gì trên, như biển tột cùng chỉ một, tận cùng đại giáo, như không có hai núi chúa. Tiếp theo là hai loại pháp của địa tâm niệm và hạnh hoan hỷ, là nhân năng sanh và nuôi lớn, trang nghiêm đầy đủ cả một đại dương Đại Giác. Nhân gọi là an lạc thường sáng suốt quyết định tăng trưởng, là biển quy tụ chủng tử của không khổ đau không hư vọng tự nhiên chiếu rọi thông suốt tất cả pháp tánh, không có chướng ngại. Quả gọi là thường an lạc và thông minh như hư không thế giới rộng lớn sâu xa cùng cực luôn luôn biết rõ, như không có hai núi chúa. Tiếp theo là hai loại pháp của địa tinh tấn tâm cứu hộ tất cả chúng sanh và địa hồi hướng là nhân năng sanh ra và nuôi lớn, trang nghiêm đầy đủ cả một đại dương Đại Giác. Nhân gọi là nhân tố phát khởi dòng nước và ánh sáng của tâm

đại bi thù thắng rời xa tâm lười nhác lơi lỏng, thường thường vượt qua, thường thực hành bổn địa, tự tánh đầy đủ thông suốt đại dương quy tụ mọi chủng tử. Quả gọi là ánh sáng từ bi luôn luôn đạt được trí tuệ là không hề có hai núi chúa. Tiếp theo là hai loại pháp của địa tuệ tâm và địa nghịch lưu hoan hỷ, là nhân có thể sanh ra và nuôi lớn, trang nghiêm đầy đủ cho một đại dương Đại Giác. Nhân gọi là đại dương quy tụ mọi chủng tử của đại tâm kim cang chân thật sáng ngời như mặt trăng mặt trời, tự tánh xa rời đau khổ đoạn trừ biển phẩm loại đen tối. Quả gọi là địa tầng cao nhất đạt tới cực điểm, một thể tánh vô thượng tự nhiên vô cùng rõ ràng không có hai núi chúa. Tiếp theo là hai loại pháp của địa định tâm và địa đại cực địa, là nhân có thể sanh ra và nuôi lớn, trang nghiêm đầy đủ cho một đại dương Đại Giác. Nhân gọi là là đại dương quy tụ mọi chủng tử quyết định an tịch rời xa tán loạn, chiếu rọi vô cùng vô tận mọi đại chủng nước-lửa. Quả gọi là địa váng lặng hoàn toàn, địa sáng suốt hoàn toàn, đầy đủ mọi công đức tàng ẩn và tuyệt đối không có hai núi chúa. Như vậy, chư Phật đều thực hiện ba việc lớn. Thế nào là ba việc? Một là hưng hóa. Hai là thuyết pháp. Ba là thắng tiến. Nói hưng hóa, là phát khởi xuất hiện một thân biến hóa số lượng tính bằng vi trần thế giới mười phương. Nói về Thuyết pháp, là tuyên thuyết cả một đại dương pháp môn về địa phát tâm và tâm tín với số lượng tính bằng vi trần của thế giới mười phương. Nói về thắng tiến, là hướng về phần vị tiến lên phía trước, như thứ tự mà đi vào. Đây gọi là ba việc lớn. Ở trong thân biến hóa thì tất cả mỗi thân cũng đều có ba sự việc này, thuận theo thông suốt mở rộng, phù hợp như vậy và hoàn toàn như vậy lần lượt thuận theo Như Như, các phần vị về sau nữa theo ví dụ trước nên biết! Như kệ nói: “Lấy tâm tín làm điểm khởi đầu, như thứ tự dẫn chủng loại mình, ban đầu lấy những phần vị khác, đạt đến phần vị của tâm định, thì lại chọn lấy địa Như Lai”.

Như vậy đã nói về chủng loại hai nhân một quả. Tiếp theo nói về chủng loại một nhân một quả, tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Trong năm mươi mốt loại phần vị

Tất cả không cần đến lực khác

Chỉ một mình an trú chính mình

Cho nên cảm ứng được một quả

Trong danh tự của nhân và quả

Bởi vì giống như thứ tự đó

Thêm tên gọi chủng tử Đại Giác

Phối hợp giải thích biết rõ ràng

Theo thứ tự giống như trước nói

Tăng giảm không như nhau mà thôi.

Luận nói: Nay trong kệ này là trình bày về nghĩa gì? Là muốn hiển thị hai pháp nhân quả có số lượng phù hợp trang nghiêm giác đạo, để cho đại dương Tam bảo chuyển thành rộng lớn hơn. Như kệ nói: “Trong năm mươi mốt loại phần vị, tất cả không cần đến lực khác, chỉ một mình an trú chính mình, cho nên cảm ứng được một quả”. Do nhân và quả xứng với danh tự vốn có, thêm vào tên gọi của chủng tử Đại Giác. Như kệ nói: “Trong danh tự của nhân và quả, vì giống như thứ tự đó, thêm tên gọi chủng tử Đại Giác, phối hợp giải thích biết rõ”. Tướng trạng chuyển đổi theo thứ tự cùng với trước kia đã nói như nhau không có sai biệt, chỉ sai khác ở chỗ tăng số lượng hay giảm số lượng mỗi loại không giống nhau. Như kệ nói: “Theo thứ tự giống như trước nói, tăng giảm không như nhau mà thôi”. Vì như vậy mà hết thảy chư Phật đều thực hiện ba sự việc lớn, tên gọi giống như trước đã nói mà nghĩa lý thì có điểm không như nhau. Nói về Hưng hóa, là lưu hành xuất hiện thân biến hóa số lượng tính bằng vi trần của mười thế giới mười phương. Nói về Thuyết pháp, là tuyên thuyết về đại dương pháp môn nhân vị tất cả đều có số lượng tính bằng vi trần của mười thế giới mười phương. Nói về Thắng tiến, là hướng về phần vị tiến lên phía trước như thứ tự hội nhập. Ở trong thân Biến hóa, cũng có ba sự việc này, thuận theo thông suốt mở rộng. Như vậy đã nói về chủng loại một nhân một quả. Tiếp theo sẽ nói về chủng loại ít nhân nhiều quả, tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Trong năm mươi mốt loại phần vị

Từng loại một đều đủ tất cả

Cảm ứng phần vị năm mươi quả

Gọi là ít nhân mà nhiều quả.

Luận nói: Nay trong phần này là trình bày về nghĩa gì? Là muốn hiển thị chỉ có một loại nhân mà cảm đến năm mươi quả, tự tại vô ngại không có gì thiếu sót, do đó đại dương Tam bảo chuyển thành rộng lớn hơn. Như kệ nói: “Trong năm mươi mốt loại phần vị, từng loại một đều đủ tất cả, cảm ứng phần vị năm mươi quả, gọi là ít nhân mà nhiều quả”. Như vậy tất cả chư Phật thảy đều thực hiện ba sự việc lớn, tên gọi giống như trước mà nghĩa lý có điểm không như nhau. Nói về Hưng hóa, là lưu hành xuất hiện ra thân Biến hóa số lượng tính bằng vi trần của trăm thế giới mười phương. Nói về Thuyết pháp, là tuyên thuyết về đại dương pháp môn nhân vị tất cả đều có số lượng tính bằng vi trần của

thế giới mười phương. Nói về Thắng tiến, là hướng về phần vị tiến lên phía trước như thứ tự hội nhập. Ở trong thân Biến hóa có ba sự việc này, thuận theo thông suốt mở rộng. Như vậy đã nói về chủng loại ít nhân nhiều quả. Tiếp theo sẽ nói về chủng loại nhân quả chỉ một, vị tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Trong năm mươi mốt loại phần vị

Từng loại một đều đủ tất cả

Biển rộng có năm trăm quả vị

Trong biển rộng năm trăm quả vị.

Từng quả một đều đủ tất cả

Có biển rộng năm trăm nhân tố

Bởi nhân quả bình đẳng như vậy

Gọi là nhân quả chỉ một vị.

Luận nói: Nay trong phần này là trình bày về nghĩa gì? Là muốn hiển thị số lượng của hai pháp nhân quả phù hợp với nhau không có thêm bớt, do đó đại dương Tam bảo chuyển thành rộng lớn hơn. Như kệ nói: “Trong năm mươi mốt loại phần vị, từng loại một đều đủ tất cả, biển rộng có năm trăm quả vị, trong biển rộng năm trăm quả vị, từng quả một đều đủ tất cả, có biển rộng năm trăm nhân tố, do nhân quả bình đẳng như vậy, gọi là nhân quả chỉ có một”. Như vậy, chư Phật đã thực hiện ba sự việc, cũng lại giống như trước chỉ riêng nghĩa lý khác nhau. Điều ấy có nghĩa là tính đến số ngàn, thân tướng biến hóa cũng lại như vậy. Như vậy đã nói về chủng loại nhân quả chỉ một. Tiếp theo sẽ nói về chủng loại vô nhân vô quả, tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Pháp của năm mươi mốt phần vị

Không phải nhân cũng không phải quả

Pháp nảy sanh ngàn nhân - ngàn quả

Gọi là vô nhân và vô quả.

Luận nói: Nay trong phần này là trình bày về nghĩa gì? Là muốn hiển thị nhân tố của năm mươi mốt phần vị mà không có quả, nhân sanh ra biển lớn của ngàn nhân, quả mà lại không có nhân, quả sanh ra biển lớn của ngàn quả, do đó đại dương Tam bảo chuyển thành rộng lớn hơn. Như kệ nói: “Pháp của năm mươi mốt phần vị, không phải nhân cũng không phải quả , pháp nảy sanh ngàn nhân - ngàn quả, gọi là vô nhân và vô quả”. Như vậy, chư Phật đã thực hiện ba sự việc, cũng lại giống như truớc chỉ có nghĩa lý khác nhau. Điều ấy có nghĩa là tính đến số vạn. Như vậy đã nói về chủng loại không nhân không quả. Tiếp theo sẽ nói về chủng loại an trú tự nhiên, tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Trong năm mươi mốt loại phần vị

Từng loại một đều đủ tất cả

Trải qua vô lượng kiếp chuyển đổi

Không ra ngoài phần vị của mình.

Luận nói: Nay trong phần này là trình bày về nghĩa gì? Là muốn hiển thị từng phần vị một đều trải qua vô lượng kiếp để tu hành thành đạo, những sự việc chuyển thành rộng lớn hơn. Như kệ nói: “Trong năm mươi mốt loại phần vị, từng loại một đều đủ tất cả, trải qua vô lượng kiếp chuyển đổi, không ra ngoài phần vị của mình”. Vì như vậy mà chư Phật đã thực hiện ba sự việc, cũng lại giống như trước chỉ có nghĩa lý khác nhau. Điều đó có nghĩa là tính đến số ức. Như vậy đã nói về chủng loại an trú tự nhiên. Tiếp theo sẽ nói về chủng loại nhân quả, tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Phát sanh năm mươi mốt phần vị

Phát sanh năm mươi mốt phần vị

Năng sanh-sở sanh không cùng tận

Gọi là chủng loại của nhân quả.

Luận nói: Nay trong phần này là trình bày về nghĩa gì? Là muốn hiển thị về chủ thể sanh-đối tượng sanh không cùng tận, đối tượng sanh -đối tượng sanh không cùng tận, do đó đại dương Tam bảo chuyển thành rộng lớn. Như kệ nói: “Phát sanh năm mươi mốt phần vị, phát sanh năm mươi mốt phần vị, chủ thể sanh-đối tượng sanh không cùng tận, gọi là chủng loại của nhân quả”. Như vậy, chư Phật đã thực hiện ba sự việc, cũng lại giống như trước chỉ có nghĩa lý khác nhau. Nghĩa là đến số mười ức. Như vậy đã nói về chủng loại nhân quả. Tiếp theo sẽ nói về chủng loại quả nhân, tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Nghĩa này ví dụ trước rõ ràng

Ý thú không sai khác gì trước

Chỉ có số lượng là tăng thêm

Trú vào tâm thuận theo quán sát.

Luận nói: Nay trong phần này là trình bày về nghĩa gì? Là muốn hiển thị năm mươi mốt phần vị cũng là nhân cũng là quả, tất cả phát sanh vô tận vô tận nhân quả trong đại dương pháp môn, vì vậy đại dương Tam bảo chuyển thành rộng lớn hơn. Như kệ nói: “Chỉ có số lượng là tăng thêm”. Như vậy, chư Phật đã thực hiện ba sự việc, cũng lại giống như trước chỉ có nghĩa lý khác nhau. Nghĩa là đến số một trăm ức. Như vậy đã nói về chủng loại quả nhân. Tiếp theo sẽ nói về chủng loại ngôn thuyết, tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Hết thảy mọi đại dương Tam bảo,

Thảy đều bắt đầu từ ngôn thuyết

Bởi vì không có gì cùng tận

Gọi là chủng loại của ngôn thuyết.

Luận nói: Nay trong phần này là trình bày về nghĩa gì? Là muốn hiển thị tất cả Tam bảo thảy đều tuyên thuyết riêng biệt từng phần về đại dương Tăng vô tận-đại dương Pháp vô tận-đại dương Giác vô tận, do đó đại dương Tam bảo chuyển thành rộng lớn hơn. Như kệ nói: “Hết thảy mọi đại dương Tam bảo, thảy đều bắt đầu từ ngôn thuyết, bởi vì không có gì cùng tận, gọi là chủng loại của ngôn thuyết”. Như vậy, các Tam bảo đã thực hiện ba sự việc, lại cũng giống như trước chỉ có nghĩa lý khác nhau. Nghĩa là đến số một ngàn ức. Như vậy đã nói về chủng loại ngôn thuyết. Tiếp theo sẽ nói về chủng loại ngôn nhân (nói về người), tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Hết thảy ngôn thuyết của Tam bảo

Người tạo tác số lượng như thuyết

Bởi vì không có gì cùng tận

Gọi là chủng loại của ngôn nhân.

Luận nói: Nay trong kệ này là trình bày về nghĩa gì? Là muốn hiển thị như trước đã nói về nhiều loại Tam bảo thuyết pháp giống như số lượng đã nói, vì hành giả tạo tác không cùng tận, do đó đại dương Tam bảo chuyển thành rộng lớn hơn. Như kệ nói: “Hết thảy ngôn thuyết của Tam bảo, người tạo tác số lượng như thuyết, bởi vì không có gì cùng tận, gọi là chủng loại của ngôn nhân”. Như vậy, các bậc đã thành đạo rồi đã thực hiện ba sự việc, lại cũng giống như trước chỉ có nghĩa khác nhau. Nghĩa là đến số vạn ức. Trong Kinh Đại Minh Tổng Trì Cụ Túc Tâm Địa nói như vầy: “Ví dụ như đạo hạnh khắp mười phương không ranh giới-không nguồn gốc-không bắt đầu-không kết thúc mà chân đi trong từng địa vị một của pháp tạng, thì có mười loại thù thắng chuyển tiếp nhau tăng lên gấp bội, đại dương quy tụ pháp môn đầy đủ gấp bội và tròn đầy rộng lớn hơn”. Cho đến nói rộng.

Phần thứ 12: ĐẠI QUYẾT TRẠCH BẤT KHẢ TƯ NGHỊ BẤT

KHẢ XƯNG LƯỢNG CÂU CÂU VI TRẦN

BỔN ĐẠI SƠN VƯƠNG

(Phần quyết trạch về số lượng hoàn toàn không thể nghĩ bàn-không thể nói được của Bổn Đại Sơn Vương).

Như vậy đã nói về phần Đại quyết trạch vô tận vô cùng trần trần

số lượng đạo lộ. Tiếp theo sẽ nói về phần Đại quyết trạch bất khả tư nghị bất khả xưng lượng câu câu vi trần Bổn Đại Sơn Vương. Sắc thái đó thế nào? Kệ nói:

Trong đại dương không nghĩ bàn được

Do phát sanh ra ba loại pháp

Nghĩa là có ba lần gấp bội

Phối hợp giải thích biết rõ ràng.

Luận nói: Ở trong thể tánh không thể nghĩ bàn của Bổn Đại Sơn Vương, có ba loại. Thế nào là ba loại?

Một là số lượng của Pháp bảo gấp bội.

Hai là số lượng của Tăng bảo gấp bội.

Ba là số lượng của Phật bảo gấp bội.

Đây gọi là ba loại gấp bội. Tăng lên số lượng bao nhiêu để trở thành nghĩa gấp bội? Nghĩa là đại dương Tam bảo tăng thêm số lượng vi trần của ức ức thế giới mười phương. Như thứ tự ấy, dựa vào đạo lộ một loại gấp bội lên thêm mười lần, hãy quán sát tường tận! Như kệ nói: “Trong đại dương không nghĩ bàn được, do phát sanh ra ba loại pháp, nghĩa là có ba lần gấp bội, phối hợp giải thích biết rõ ràng”. Cuối đầu ngọn của ba lần gấp bội dựa vào bản thân nó mà nói, thuận theo mở rộng thông suốt. Trong Kinh Tâm Địa nói như vầy: “Trong phạm vi tánh hải căn bổn có câu trần vô thượng không thể nghĩ bàn được, đầy đủ trọn vẹn ức ức đại phương trong đại dương của ba đức, lấy phạm vi của đại phương để kiến lập đại phương. Cho đến nói rộng”.

Luận Đại Tông Địa Huyền Văn Bổn - Quyển 7

LUẬN ĐẠI TÔNG ĐỊA HUYỀN VĂN BỔN

QUYỂN 7

Phần thứ 13: ĐẠI QUYẾT TRẠCH BẤT KHẢ TƯ NGHỊ CÂU

CÂU VI TRẦN NHẤT THIẾT SƠN VƯƠNG ĐẠO LỘ

(Phần quyết trạch về tất cả số lượng

không thể nghĩ bàn là trên con đường của hết thảy Sơn Vương)

Như vậy đã nói về phần Đại quyết trạch bất khả tư nghị bất khả xưng lượng câu câu vi trần Bổn Đại Sơn Vương. Tiếp theo sẽ nói về phần Đại quyết trạch bất khả tư nghị câu câu vi trần nhất thiết Sơn Vương đạo lộ. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Trong hằng sa số những con đường

Có năm mươi mốt phần vị chính

Số lượng của mười phương thế giới

Danh tự cùng trước nói như nhau.

Trong năm mươi mốt phần vị một

Từng phần vị đều đủ tất cả

Số lượng của mười phương thế gới

Và đại dương Chướng-Trị-Tam bảo.

Như một-số còn lại cũng vậy

Phối hợp điều này biết rõ ràng.

Luận nói: Ở trong hằng sa số con đường, thì có năm mươi mốt phần vị căn bản là số lượng của một thế giới hệ khắp mười phương, số lượng danh tự đó cùng với những số đã nói trước đây không có sai biệt. Như kệ nói: “Trong hằng sa số những con đường, có năm mươi mốt phần vị chính, số lượng của mười phương thế giới, danh tự cùng trước nói như nhau”. Ở trong năm mươi mốt phần vị của một loại, từng phần vị một đều có đủ tất cả số lượng của mười phương thế giới, đại dương phiền não-đại dương Tăng bảo-đại dương Pháp bảo-đại dương

Phật bảo, do đó mà chuyển đổi đầy đủ. Như kệ nói: “Trong năm mươi mốt phần vị một, từng phần vị đều đầy đủ tất cả, số lượng của mười phương thế giới, và đại dương Chướng-Trị-Tam bảo”. Giống như nói về năm mươi mốt phần vị của một loại, hết thảy phần vị khác cũng lại như vậy. Như kệ nói: “Như một-số còn lại cũng vậy, phối hợp điều này biết rõ ràng”. Như vậy đã nói về phần hiển thị bổn thể an lập. Tiếp theo sẽ nói về phần hiển thị thượng mạt tướng chuyển. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Trước mắt con đường Đức Phật này

Lưu hành xuất hiện Tiểu vô lượng

Đại dương Pháp thân và Hóa thân

Chuyển sang bậc Giác ngộ thứ hai

Lưu hành xuất hiện Trung vô lượng

Đại dương Pháp thân và Hóa thân

Chuyển sang bậc Giác ngộ thứ ba

Lưu hành xuất hiện Đại vô lượng

Đại dương Pháp thân và Hóa thân

Trong những lần chuyển đổi về sau

Như thứ tự không vượt lên trước

Mà dần dần tăng lên số lượng.

Luận nói: Dựa vào một tâm tín căn bản phát sanh ra Giác ngộ, tổng quát có số lượng của một thế giới mười phương, trong đó có một Đức Phật đã thành đạo rồi, sẽ lưu hành xuất hiện vi trần số lượng của Tiểu vô lượng thế giới mười phương và đại dương của Hóa thân tự tại vô ngại, giống như là số lượng đại dương của tâm tín. Như kệ nói: “Trước mắt con đường Đức Phật này, lưu hành xuất hiện Tiểu vô lượng, đại dương Pháp thân và Hóa thân”. Dựa vào thân Phật này mà Hóa thân lưu hành xuất hiện, toàn bộ có vi trần số lượng của Tiểu vô lượng thế giới hệ khắp mười phương, trong đó có một Đức Phật đã lưu hành xuất hiện rồi, thì sẽ lưu hành xuất hiện vi trần số lượng của Trung vô lượng thế giới mười phương và đại dương của Hóa thân tự tại vô ngại, giống như là số lượng đại dương của tín địa. Như kệ nói: “Chuyển sang bậc Giác ngộ thứ hai, lưu hành xuất hiện Trung vô lượng, đại dương Pháp thân và Hóa thân”. Dựa vào Hóa thân này lưu hành xuất hiện Hóa thân, toàn bộ có vi trần số lượng của Trung vô lượng thế giới mười phương, trong đó có một Đức Phật đã lưu hành xuất hiện rồi, sẽ lưu hành xuất hiện vi trần số lượng của Đại vô lượng thế giới mười phương và đại dương của Hóa thân tự tại vô ngại, giống như là số lượng đại dương của Tín địa.

Như kệ nói: “Chuyển sang bậc Giác ngộ thứ ba, lưu hành xuất hiện Đại

vô lượng, đại dương Pháp thân và Hóa thân”. Phù hợp như vậy và hoàn toàn như vậy lần lượt thuận theo Như Như, trong các lần chuyển đổi về sau như thứ tự không vượt lên trước mà dần dần tăng lên số lượng. Như kệ nói: “Trong những lần chuyển đổi về sau, như thứ tự không vượt lên trước, mà dần dần tăng thêm số lượng”. Đưa ra một góc độ này theo đó nhân rộng ra thông suốt. Trong Kinh Bổn Phẩm Túc Địa Trí nói như vầy: “Đại địa vi trần thí dụ cho đại dương, là thực hiện pháp môn Vô Trú. Trong lần chuyển thứ nhất là số phẩm của Tiểu vô lượng Đại phương vi trần, trong lần chuyển thứ hai là Trung vô lượng phẩm, trong lần chuyển thứ ba là Đại vô lượng phẩm, trong lần chyển thứ tư là Vô biên vô lượng phẩm, trong lần chuyển thứ năm là Vô số vô lượng phẩm, trong lần chuyển thứ sáu là Vô lượng vô lượng phẩm, trong lần chuyển thứ bảy là Bất khả kế lượng vô lượng phẩm, trong lần chuyển thứ tám là Cụ túc vô lượng phẩm, trong lần chuyển thứ chín là Bất khả thuyết vô lượng phẩm, trong lần chuyển thứ mười là Bất khả tư nghị vô lượng phẩm. Cho đến nói rộng”.

Phần thứ 14: ĐẠI QUYẾT TRẠCH NHẤT THIẾT HƯ KHÔNG

NHẤT THIẾT VI TRẦN SỐ LƯỢNG CAO VƯƠNG

(Phần quyết trạch về số lượng của

Cao Vương trong hết thảy hư không-hết thảy vi trần).

Như vậy đã nói về phần Đại quyết trạch bất khả tư nghị câu câu vi trần nhất thiết Sơn Vương đạo lộ. Tiếp theo sẽ nói về phần Đại quyết trạch nhất thiết hư không nhất thiết vi trần số lượng Cao Vương. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Trong hết thảy hư không vi trần

Có năm mươi mốt phần vị chính

Thuộc số lượng hư không mười phương

Và số lượng thế giới mười phương.

Trong năm mươi mốt của một loại

Mỗi một đều đầy đủ tất cả

Có số lượng như trước đã nói

Đại dương của Chướng-Trị-Tam bảo.

Luận nói: Ở trong phần hết thảy hư không-hết thảy vi trần số lượng Cao Vương, thì có năm mươi mốt loại phần vị căn bản thuộc vi trần số lượng của thế giới mười phương trong vi trần số lượng thế giới mười phương, có năm mươi mốt phần vị căn bản thuộc vi trần số lượng

của hư không mười phương trong vi trần số lượng thế giới mười phương. Như kệ nói: “Trong hết thảy hư không vi trần, có năm mươi mốt phần vị chính, thuộc số lượng hư không mười phương, và số lượng thế giới mười phương”. Ở trong năm mươi mốt loại phần vị căn bản của một thế giới, mỗi một phần vị đều có đủ tất cả vi trần số lượng của thế giới mười phương trong vi trần số lượng thế giới mười phương, có đủ tất cả vi trần số lượng của hư không mười phương trong vi trần số lượng thế giới mười phương, đại dương phiền não, đại dương đối trị, đại dương Tăng bảo, đại dương Pháp bảo, đại dương Phật bảo, do đó mà chuyển đổi đầy đủ. Như kệ nói: “Trong năm mươi mốt của một loại, mỗi một đều đầy đủ tất cả, có số lượng như trước đã nói, đại dương của Chướng -Trị-Tam bảo”. Như vậy đã nói về phần hiển thị Bản thể an lập. Tiếp theo sẽ nói về phần hiển thị Thượng mạt tướng chuyển. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Ban đầu từ vị vua Giác ngộ

Số trước gấp bội lên mười tầng

Đó là Hưng-Hóa-Tuyên thuyết pháp

Vô cùng thông minh mới hiểu được.

Trong những lần chuyển tiếp sau cuối

Như thứ tự không vượt lên trước

Số lượng dần dần tăng thêm lên

Chuyển thành tốt đẹp rộng lớn hơn.

Luận nói: Nay trong phần này là trình bày về nghĩa gì? Là muốn hiển thị dựa vào một niềm tin căn bản để phát sanh ra giác ngộ, trong đó thí dụ về một vị Phật, số lượng của thí dụ tăng lên mười lần, đó là lưu hành xuất hiện-biến hóa-tuyên thuyết và Tín địa, trong những lần chuyển đổi về sau cuối số lượng dần dần tăng thêm, các số trăm ngàn vạn ức cho đến vô lượng vô cùng tận. Như kệ nói: “Ban đầu từ vị vua Giác ngộ, số trước gấp bội lên mười tầng, đó là Hưng-Hóa-Tuyên thuyết pháp, vô cùng thông minh mới hiểu được. Trong những lần chuyển tiếp sau cuối, như thứ tự không vượt lên trước, số lượng dần dần tăng thêm lên, chuyển thành tốt đẹp rộng lớn hơn”. Trong Kinh Địa Trí giải thích như vầy: “Tự thể của vương hợp với một tổng trì thật là bao la, chuyển tiếp nhau đến vô lượng vô biên, thí dụ về lượng là nói về thời gian chuyển hóa, dần dần tăng lên số lượng đến số lượng hoàn toàn sâu xa khó hiểu. Cho đến nói rộng”.

Luận Đại Tông Địa Huyền Văn Bổn - Quyển 8

LUẬN ĐẠI TÔNG ĐỊA HUYỀN VĂN BỔN

QUYỂN 8

Phần thứ 15: ĐẠI QUYẾT TRẠCH ĐỘC ĐỊA PHI LOẠN NHẤT

ĐỊNH NHẤT ĐỊNH ĐẠO LỘ

(Phần quyết trạch về con đường nhất định không thay đổi không hỗn loạn của địa vị độc nhất)

Như vậy đã nói về phần Đại quyết trạch Nhất thiết hư không nhất thiết vi trần số lượng Cao Vương. Tiếp theo sẽ nói về phần Đại quyết trạch độc địa phi loạn nhất định nhất định đạo lộ. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Trong con đường không hề hỗn loạn

Cũng có những phần vị kim cang

Mỗi một phần vị đều đầy đủ

Có giữ lại một loại căn bản.

Thành lập số một trăm lẻ hai

Dựa vào phần vị lập tướng chuyển

Thì có năm loại nối tiếp nhau

Đó là Thượng nhất và Bổn nhất

Câu hành chuyển và Bất tạp chuyển

Cùng phần vị Viên mãn cụ túc.

Luận nói: Ở trong phần con đường nhất định không thay đổi không hỗn loạn của địa vị độc nhất, cũng có năm mươi mốt loại phần vị chân kim cang, mỗi một phần vị tất cả đều có giữ lại một phần vị căn bản, vì nghĩa này cho nên thành lập số một trăm lẻ hai. Như kệ nói: “Trong con đường không hề hỗn loạn, cũng có những phần vị kim cang, mỗi một phần vị đều đầy đủ, có giữ lại một loại căn bản, thành lập số một trăm lẻ hai”. Dựa vào phần vị như vậy, kiến lập tướng chuyển thì có năm loại. Thế nào là năm loại?

-Một là phần trên nhất chuyển từng tướng một.

-Hai là phần theo trước chuyển từng tướng một.

-Ba là phần đồng thời thực hiện tướng chuyển không xa rời.

-Bốn là phần phân chai tách biệt tướng chuyển không lẫn lộn.

-Năm là phần tướng chuyển đầy đủ trọn vẹn.

Đây gọi là năm loại. Như kệ nói: “Dựa vào phần vị lập tướng chuyển, thì có năm loại nối tiếp nhau, đó là Thượng nhất và Bổn nhất, Câu hành chuyển và Bất tạp chuyển, cùng phần vị Viên mãn cụ túc”. Tướng chuyển thứ nhất có hình tướng như thế nào? Kệ nói:

Trong năm mươi mốt loại phần vị

Mỗi loại đều thâu gồm năm mươi

Một thời một xứ và một chuyển

Nhưng không thể hợp lại thành một.

Luận nói: Thế nào gọi là Thượng nhất nhất môn? Đó gọi là năm mươi mốt loại phần vị, từng phần vị một đều thâu tóm năm mươi mốt thời - xứ - chuyển. Nếu vậy thì tập hợp lại sẽ làm thành một thể. Vì một chuyển khác nhau cho nên không thể hợp lại thành một. Như kệ nói: “Trong năm mươi mốt loại phần vị, mỗi loại đều thâu tóm năm mươi, một thời, một xứ và một chuyển, nhưng không thể hợp lại thành một”. Như vậy đã nói về phần tốt nhất chuyển từng tướng một. Tiếp theo sẽ nói về phần theo trước chuyển từng tướng một. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Năm mươi mốt căn bản có một

Mỗi một đều thâu gồm năm mươi

Một thời một xứ và một chuyển

Nhưng không thể hợp lại thành một.

Luận nói: Thế nào gọi là Bổn nhất nhất môn? Đó gọi là năm mươi mốt loại căn bản, mỗi một loại căn bản tất cả đều thâu gồm năm mươi mốt thời - xứ - chuyển. Nếu vậy thì tập hợp lại sẽ làm thành một thể. Nhưng vì một chuyển khác nhau cho nên không thể hợp lại thành một. Như kệ nói: “Năm mươi mốt căn bản có một, mỗi một đều thâu gồm năm mươi, một thời một xứ và một chuyển, nhưng không thể hợp lại thành một”. Như vậy đã nói về phần theo trước chuyển từng tướng một. Tiếp theo sẽ nói về phần đồng thời thực hiện tướng chuyển không xa rời. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Một căn bản và một phía trên

Tất cả thâu gồm các phần vị

Đồng thời chuyển không rời bỏ nhau

Nhưng không thể hợp lại thành một.

Luận nói: Thế nào gọi là Câu hành chuyển môn? Đó gọi là một căn bản có năm mươi mốt pháp, tất cả mỗi một pháp đều thâu tóm năm mươi mốt pháp của một phần vị phía trên. Một phần vị phía trên có năm mươi mốt pháp, cũng có thể thâu tóm phần vị căn bản kia, vì thế đồng thời thực hành đồng thời chuyển không xa rời nhau, nhưng tất cả đều khác nhau vì một thời - xứ - chuyển, do đó không thể hợp lại thành một. Như kệ nói: “Một căn bản và một phía trên, tất cả thâu tóm các phần vị, đồng thời chuyển không rời bỏ nhau, nhưng không thể hợp lại thành một”. Như vậy đã nói về phần đồng thời thực hiện tướng chuyển không xa rời. Tiếp theo sẽ nói về phần khu biệt tướng chuyển không lẫn lộn. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Tất cả phần vị Bổn và Thượng

Tất cả mỗi một đều đầy đủ

An trú trong phạm vi của mình

Không thâu tóm pháp từ nơi khác.

Luận nói: Thế nào gọi là phần khu biệt không lẫn lộn? Đó gọi là tất cả các loại vốn có và các phần vị Bổn thượng, hết thảy mỗi một tự thể đều an trú trong phạm vi của mình, cũng không di chuyển cũng không ra vào, cũng không thâu tóm nơi khác cũng không luôn luôn ổn định, mà thường hằng đầy đủ rộng lớn khắp nơi. Như kệ nói: “Tất cả phần vị Bổn và Thượng, tất cả mỗi một đều đầy đủ, an trú trong phạm vi của mình, không thâu tóm pháp từ nơi khác”. Như vậy đã nói về phần khu biệt tướng chuyển không lẫn lộn. Tiếp theo sẽ nói về phần tướng chuyển đầy đủ trọn vẹn. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Trong bốn môn đã nói ở trước

Tất cả các phạm vi thời - xứ…

Chuyển hoàn toàn tự tại vô ngại

Gọi là Chuyển đầy đủ trọn vẹn.

Luận nói: Thế nào gọi là Cụ túc chuyển môn? Đó có nghĩa là như trước đã nói về bốn môn, thời chuyển như nhau - xứ chuyển như nhau, thời chuyển khác nhau - xứ chuyển khác nhau, đồng nhất chuyển - xa rời chuyển - toàn bộ chuyển - tách biệt chuyển, hoàn toàn tự tại vô ngại. Như kệ nói: “Trong bốn môn đã nói ở trước, tất cả các phạm vi thời - xứ…, chuyển hoàn toàn tự tại vô ngại, gọi là chuyển đầy đủ trọn vẹn”. Trong Kinh Ma Ha Diễn Đại Đà La Ni Kim Cang Thần Chú giải thích như vầy: “Trong đại dương của pháp tạng thì mỗi một pháp - tất cả và tất cả các loại tách rời - lẫn tạp - có - không - cùng tên gọi - cùng

số lượng, tổng quát lại có hai pháp. Thế nào là hai pháp? Mổt là Tổng. Hai là Biệt. Nói về biệt, đó là bốn loại địa câu luân. Nói về tổng, đó là bốn loại câu luân tự tại chuyển”. Cho đến nói rộng.

Phần thứ 16: ĐẠI QUYẾT TRẠCH ĐỘC ĐỊA ĐỘC THIÊN NHẤT

CHỦNG QUẢNG ĐẠI VÔ NHỊ SƠN VƯƠNG

(Phần quyết trạch về một loại tuyệt đối chỉ có một Sơn Vương vĩ đại)

Như vậy đã nói về phần Đại quyết trạch độc địa phi loạn nhất định nhất định đạo lộ. Tiếp theo sẽ nói về phần Đại quyết trạch độc địa độc nhiên nhất chủng quảng đại vô nhị Sơn Vương. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Trong thể tánh của Sơn Vương này

Thì xuất hiện hai loại căn bản

Gọi là tự tánh và bổn bổn

Như thứ tự thuận theo quán sát.

Luận nói: Ở trong thể của một loại Sơn Vương vĩ đại và tuyệt đối độc nhất vô nhị này, có hai phần. Thế nào là hai phần? Một là phần địa thuộc một tự tánh căn bản. Hai là phần địa thuộc căn bản của một loại căn bản. Đây gọi là hai phần. Như thứ tự ấy thuận theo quán sát tường tận! Như kệ nói: “Trong thể tánh của Sơn Vương này, xuất hiện hai loại căn bản, gọi là tự tánh và bổn bổn, như thứ tự thuận theo quán sát”. Địa của tự tánh có hình tướng như thế nào? Kệ nói:

Ở trong một pháp căn bản kia

Tự nhiên không cần đến nơi khác

Có đủ năm mươi mốt phần vị

Đây gọi là địa vị tự tánh.

Như vậy năm mươi mốt phần vị

Tất cả mỗi một đều đầy đủ

Có biển rộng năm trăm pháp môn

Chuyển khắp nơi và chuyển rộng lớn.

Luận nói: Thế nào gọi là địa vị của tự tánh? Đó là như trước đã nói về năm mươi mốt loại trong một pháp căn bản, tất cả các loại hoàn toàn không cần đến năng lực của nơi khác, mà tự tánh tự nhiên có đủ năm mươi mốt phần vị Chân kim cang, vì thế nói là địa vị của tự tánh. Như kệ nói: “Ở trong một pháp căn bản kia, tự nhiên không cần đến nơi khác, có đủ năm mươi mốt phần vị, đây gọi là địa tự tánh”. Như vậy, tất cả đều có năm mươi mốt phần vị, tất cả mỗi phần vị một đều có đại dương

của năm trăm pháp môn, cũng chuyển khắp nơi cũng chuyển rộng lớn. Như kệ nói: “Như vậy năm mươi mốt phần vị, tất cả mỗi một đều đầy đủ, có biển rộng năm trăm pháp môn, chuyển khắp nơi và chuyển rộng lớn”. Ở trong phần vị này cũng như trước đã nói về năm loại Đại Môn, đầy đủ hoàn toàn và trọn vẹn đến mức tuyệt đối nhất, nên tư duy tường tận để chọn lựa! Như vậy đã nói về phần vị thuộc một tự tánh căn bản. Tiếp theo sẽ nói về phần vị thuộc căn bản của một loại căn bản. Tướng trạng đó thế nào? Kệ nói:

Năm mươi mốt loại pháp căn bản

Tất cả cũng có pháp căn bản

Gọi là không - không - không và nhất

Trong này cũng phát sanh phần vị.

Luận nói: Một pháp căn bản của chỗ dựa trong không không - không nhất, cũng có các phần vị, mỗi một phần vị đều có đủ tất cả mười vạn pháp môn, đầy đủ trọn vẹn không có Chuyển nào thiếu sót. Ở trong phần vị này cũng có năm loại Đại Môn nói trước đây, đầy đủ hoàn toàn và trọn vẹn đến mức tuyệt đối nhất, hãy tư duy tường tận để chọn lựa! Trong Kinh Phẩm Luận nói như vầy: “Trong thể thiền định của Ma-ha-diễn, có ba Đại Môn. Thế nào là ba? Một là Thượng địa an lập quảng đại hải hội môn. Hai là Tông bổn hữu hữu hữu nhất môn. Ba là Căn bản không không không nhất môn. Ba môn như vậy đều có các phần vị, đầy đủ trọn vẹn - chuyển như nhau - chuyển khác nhau …” cho đến nói rộng.