Đại Tập 114 · Bộ Luận IV · Số 1669–1692

Số 1672 - Long Thọ Bồ Tát Vị Thiền Đà Ca Vương Thuyết Pháp

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 114

LONG THỌ BỒ TÁT

VỊ THIỀN ĐÀ CA VƯƠNG

THUYẾT PHÁP

SỐ 1672

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC

LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN

Số 1672 - Long Thọ Bồ Tát Vị Thiền Đà Ca Vương Thuyết Pháp Yếu Kệ

SỐ 1672

LONG THỌ BỒ-TÁT VỊ

THIỀN ĐÀ CA VƯƠNG THUYẾT

PHÁP YẾU KỆ

Hán dịch: Đời Lưu Tống, Tam Tạng Cầu-na-bạt-ma

Vua Thiền-đà-ca phải nên biết

Sanh tử khổ não nhiều tội lỗi

Thảy đều bị vô minh ngăn che

Ta muốn vì vua khởi lợi ích

Ví như chạm vẽ làm tượng

Phật Người trí thấy tượng phải cung kính

Ta nương Như Lai với chánh pháp

Đại vương cũng nên tín thọ sâu

Vua tuy trước đã nghe lời Phật

Nay nếu nghe thọ thêm phân biệt

Giống như ao sen hương sắc đẹp

Trăng vàng chiếu xuống càng rực rỡ

Phật dạy sáu niệm phải tu tập

Đó là Tam Bảo, Thí, Giới, Thiên

Hành mười điều thiện tịnh ba nghiệp

Lìa rượu, phóng dật và tà mạng

Quán thân, tài sản, mau suy hoại

Phải tạo phước thí, giúp kẻ nghèo

Thí thật bền chắc không gì bằng

Cũng là người thân cận bậc nhất

Siêng tu tịnh giới trừ lỗi nhơ

Cũng chẳng mong cầu được các hữu

Thí như đại địa sinh muôn vật

Giới cũng như thế sanh các thiện

Tu nhẫn, nhu hòa bỏ sân hận

Phật nói hạnh này thật vô thượng

Như thế tinh tấn và Thiền, Trí

Đủ sáu hạnh ấy vượt tử sinh

Nếu thường ở nhà hiếu cha mẹ

Đây gọi là phước điền thù thắng

Hiện đời lưu hành danh xưng tốt

Vị lai phước báo lại vô cùng

Giết, trộm, dâm dối, thêm say rượu

Giường chạm, cao rộng và hương xông

Ca hát, xướng kỹ, ăn phi thời

Các ác như thế phải xa lìa

Nếu lúc tuổi trẻ tu giới này

Thọ vui cõi trời, đạt Niết-bàn

Bỏn xẻn, ganh, tham dục, dua nịnh

Dối trá, điên đảo cùng biếng nhác

Các pháp ác bất thiện như thế

Đại vương phải quán, mau xả bỏ

Đẹp đẽ, giàu sang và năm dục

Nên biết nguy mục như bọt nước

Chớ cậy pháp không bền như thế

Kiêu căng, phóng túng, sanh các khổ

Muốn lớn điều lành, chứng cam lộ

Cần phải xa lìa như tránh độc

Nếu thường nỗ lực bỏ sân, mạn

Ví như mây tan trăng thu tỏ

Giống như Chỉ-man với

Nan-đà Hoặc như Ta-ma, các Hiền

Thánh Phật dạy có ba loại lời nói

Nói vào ý, chơn thật, giả dối

Vào ý như hoa, thật như mật

Giả dối hèn xấu như phẩn dơ

Nên tu tập hai lời nói trước

Phải mau trừ bỏ nói không thật

Từ sáng vào sáng, bốn loại pháp

Vua nên phân biệt tư duy kỹ

Hai loại vào sáng cần tu tập

Nếu đến ngu tối phải mau bỏ

Quả Am-bà-la, bốn cách biến

Người khó phân biệt cũng như thế

Nên dùng trí tuệ quán sát sâu

Nếu thật hiền thiện nên thân cận

Đủ thấy nữ nhân thật đoan nghiêm

Phải nghĩ mẹ, chị, con gái mình

Nếu khởi tâm tham dục nhiễm ái

Phải liền tu tập quán bất tịnh

Là tâm phóng túng nên ngăn chận

Như giữ thân mạng và tài sản

Tâm dục nếu khởi nên kinh sợ

Như sợ đao kiếm và thú dữ

Dục không lợi ích như oán độc

Đây chính là lời Mâu-ni dạy

Sanh tử luân hồi hơn lao ngục

Nên phải siêng tu cầu giải thoát

Sáu nhập phóng túng đuổi theo trần

Cần phải thâu giữ chớ buông lung

Nếu luôn thâu các căn như thế

Hơn cả dũng tướng thắng giặc thù

Thân này bất tịnh chín nơi chảy

Không có cạn kiệt như sông biển

Da mỏng đậy che tợ như sạch

Như anh lạc giả dùng trang sức

Những người có trí nên phân biệt

Biết kia hư dối bèn xả bỏ

Như người ghẻ lở gần lửa nóng

Mới tuy dễ chịu, sau thêm khổ

Tưởng tham dục cũng lại như thế

Trước tuy hoan lạc, sau âu lo

Thấy thật tướng thân đều bất tịnh

Thì liền quán nơi không, vô ngã

Nếu hay tu tập pháp quán này

Trong các lợi ích, thật vô thượng

Tuy có sắc tộc và kiến thức

Nếu không Giới, Trí như cầm thú

Dù chốn xấu hèn, ít hiểu biết

Thường tu Giới, Trí, gọi Thắng sĩ

Tám pháp lợi, suy… không thể tránh

Nếu đoạn trừ thật không ai bằng

Các bậc Sa-môn, Bà-la-môn

Cha mẹ, vợ con và quyến thuộc

Chớ vì ý họ, thọ nhận lời

Rộng tạo hành phi pháp bất thiện

Nếu vì chúng đây tạo lỗi lầm

Vị lai thống khổ chỉ mình chịu

Phàm làm điều ác, báo không liền

Chẳng như đao kiếm gây thương tổn

Tướng tội lâm chung mới hiện đủ

Sau vào địa ngục thêm các khổ

Tín, Thí, Giới, Văn, Tuệ hổ thẹn

Bảy pháp như thế gọi Thánh tài Lời

Phật chân thật không gì sánh

Siêu việt châu báu chốn thế gian

Đại vương nếu chứa thắng tài này

Không lâu cũng chứng quả đạo tràng

Cờ bạc, rượu chè, mê đàn địch

Lười biếng kiêu mạn và bạn ác

Phi thời, vội vã nhiều loạn động

Bảy pháp như thế phải xa lìa

Tri túc là tài sản tối thắng

Đức Thế Tôn nói lời như thế

Tri túc dầu nghèo, khá gọi giàu

Giàu mà đa dục đây gọi nghèo

Nếu giàu tiền của, tăng thêm khổ

Như rồng nhiều đầu thêm sầu não

Phải xem vị ngon như thuốc độc

Dùng nước trí tuệ rảy cho sạch

Vì nuôi thân mạng, dẫu phải ăn

Chớ tham mùi vị, thêm kiêu mạn

Với các dục nhiễm phải nhàm chán

Siêng cầu đạo Niết-bàn vô thượng

Điều hòa thân này cho an ổn

Sau đó cần phải tu trai giới

Một đêm phân ra làm năm thời

Trong hai thời cần phải ngủ nghỉ

Đầu, giữa, cuối đêm quán sanh tử

Phải siêng cầu thoát, chớ luống qua

Bốn định vô lượng nên tu tập

Đây gọi mở lối nẻo Phạm Thiên

Nếu chuyên buộc niệm bốn tâm thiền

Mạng chung tất sanh cõi trời kia

Hữu vi dời đổi thảy vô thường

Khổ không hư hoại không bền chắc

Vô ngã, vô lạc, không thanh tịnh

Như thế thảy gọi pháp đối trị

Nếu thường quán sâu pháp môn này

Vị lai thường ở ngôi tôn quý

Tu hành năm giới dứt năm tà

Đây cũng điều Đại vương nên nhớ

Như bỏ chút muối xuống sông

Hằng Không thể khiến nước có vị mặn

Một chút ác nhỏ gặp nhiều thiện

Tan hoại, diệt mất cũng như thế

Năm tà nếu tăng, cướp công đức

Vua phải trừ diệt chớ cho lớn

Tín nơi năm căn, nguồn các thiện

Đây nên tu tập cho thêm mạnh

Sanh nơi tám khổ, thường thiêu đốt

Phải dùng nước Tuệ rảy cho tắt

Muốn cầu Thiên lạc và Niết-bàn

Phải siêng tu tập chánh tri kiến

Tuy có trí sáng, vào nẻo tà

Công đức vi diệu, trọn không dư

Bốn loại điên đảo hại các thiện

Cho nên quán sát chớ cho sanh

Là sắc chẳng ta, ta chẳng sắc

Trong ngã không sắc, sắc không ngã

Nơi sắc, sanh bốn loại tâm này

Các uẩn còn lại đều như thế

Hai mươi tâm ấy gọi điên đảo

Nếu luôn trừ diệt, thật tối thượng

Pháp chẳng tự khởi, minh sanh trước

Chẳng Tự Tại làm, đúng thời có

Đều từ ái nghiệp, vô minh khởi

Nếu không nhân duyên bèn diệt mất

Đại vương đã biết những nhân này

Phải đốt đèn tuệ phá tối si

Thân kiến, Giới thủ và Nghi hoặc

Ba chướng thường ngăn đạo vô lậu

Vua nếu hủy hoại khiến diệt tan

Pháp Thánh giải thoát sẽ hiện tiền

Ví như người mù hỏi tướng nước

Trăm ngàn kiếp cũng không thể rõ

Muốn cầu Niết-bàn cũng như thế

Phải tự tinh tấn sau mới chứng

Muốn nhờ quyến thuộc và tri thức

Lại được điều này, thật khó có

Cho nên Đại vương phải tinh tấn

Về sau mới chứng đạt tịch diệt

Thí, Giới, Đa văn và Thiền định

Do đấy, dần gần Bốn chân đế

Nhân chủ, vậy phải tu tuệ sáng

Hành ba pháp ấy cầu giải thoát

Nếu thường tu thừa Tối thượng này

Ắt thâu hết thảy thiện còn lại

Đại vương phải quán thân niệm xứ

Thế Tôn nói là đạo thanh tịnh

Nếu không niệm này, thêm ác kiến

Thế nên cần phải siêng tu tập

Mạng người ngắn ngủi không dừng lâu

Như bọt nước nổi lên liền diệt

Thở ra, thở vào trong giấc ngủ

Niệm niệm qua đi thường suy diệt

Không lâu sẽ thấy sự mài mòn

Da thịt hôi thúi thật đáng ghê

Xanh, ứ, trướng, hoại, máu mủ chảy

Giòi trùng cắn rúc đến cạn khô

Tóc lông, răng móng đều phân tán

Gió thổi, nắng phơi dần khô kiệt

Phải biết thân này không bền chắc

Vô lượng thứ khổ thường chứa nhóm

Cho nên Hiền Thánh, những người trí

Phải quán lỗi này, đều xả bỏ

Tu Di, biển lớn và sông lạch

Bảy mặt trời chiếu đều khô cạn

Bền chắc như thế còn hủy diệt

Huống gì cái thân mỏng manh này

Vô thường đã đến không ai cứu

Không thể cậy nương và tìm cầu

Cho nên Đại vương thường quán kỹ

Mau sanh nhàm lìa, cầu thắng pháp

Thân người khó được, pháp khó nghe

Như rùa mù gặp bọng cây nổi

Đã được thân hy hữu như thế

Cần phải dốc lòng nghe chánh pháp

Được thân diệu này lại tạo tác

Ví như bình báu đầy chất độc

Sanh nơi trung quốc gặp bạn lành

Chuyên niệm phát tâm, khởi nguyện chánh

Công đức trồng lâu, đủ các căn

Vua nay đầy đủ các thiện ấy

Nếu lại gần gũi người hiểu biết

Phật nói đây là Phạm hạnh sạch

Cho nên phải vui thích tùy thuận

Chư Phật do đấy chứng Niết-bàn

Đã gặp pháp thanh tịnh vi diệu

Phải dốc lòng cầu đạo lìa dục

Sanh tử hiểm nạn khổ không lường

Dẫu cho cùng kiếp nói không tận

Ta nay vì vua, lược phân biệt

Cần phải lắng nghe, suy nghĩ kỹ

Tam giới chuyển biến không bờ mé

Cha mẹ, vợ con nhân duyên sâu

Oán thân, yêu ghét, lẽ vô thường

Như vòng lửa xoay, há cùng tận

Sanh tử thế giới từ xưa lại

Sữa mẹ đã uống nhiều hơn biển

Nếu không gắng sức chứng trí “không”

Vị lai lại uống không cùng tận

Trôi nổi năm đường, trải Nhân, Thiên

Nếu chứa xương cốt, tợ Tu-di

Ái biệt, buồn thương lệ khóc đầy

Dẫu là sông biển, không so sánh

Nếu tính cha mẹ của một người

Thế gian cây cỏ, số chẳng bằng

Tuy thọ năm dục, vui cõi trời

Rốt lại rơi vào khổ nẻo ác

Chư Thiên mạng sống rất dài lâu

Diệu lạc cõi này khó nói cùng

Ca múa, hát xướng thật du dương

Âm thanh hòa nhã tiếng vang xa

Dáng mầu, sắc diệu thật đoan nghiêm

Kẻ hầu vây quanh cùng vui vẻ

Trăm món thịnh soạn đều đầy đủ

Theo ý vui thích tự nhiên đến

Ao báu, luôn đầy nước thơm trong

Hoa màu đẹp, vây quanh che phủ

Muôn chim sắc lạ đậu bên trên

Véo von cùng hót tiếng bay xa

Chư Thiên dạo chơi tắm ở trong

Vui thú vô cùng khôn nói hết

Phước tận, lâm chung, năm tướng suy

Lúc ấy buồn khổ hơn vui trước

Cho nên dù có vui thiên nữ

Người trí thấy đó sanh nhàm chán

Dầu ở trên lầu đài châu báu

Cũng sẽ lui đọa chốn hôi dơ

Dù dạo vườn Nan đà, Thiên giới

Rốt lại cũng vào rừng đao kiếm

Tuy tắm ao Mạn-đà cõi trời

Sau rồi cũng đọa ngục Sông tro

Tuy là ở ngôi vua Chuyển Luân

Sau làm tôi tớ bị sai khiến

Tuy thọ Phạm thiên, vui ly dục

Sau đọa vô gián, khổ thiêu đốt

Tuy ở cung trời, rực ánh sáng

Sau vào bóng tối trong địa ngục

Là ngục Hắc Thằng, ngục Đẳng Hoạt

Thiêu, cắt, lột, đâm và Vô gián

Tám địa ngục này thường thiêu đốt

Đều báo nghiệp ác của chúng sanh

Hoặc chịu thống khổ như ép dầu

Hoặc nghiền thân thể thành tro bụi

Hoặc xẻ tứ chi thành nhiều mảnh

Hoặc lại lột da và thiêu đốt

Hoặc dùng đồng sôi rót vào miệng

Hoặc dùng sắt ép xé thân hình

Chó sắt đến tranh giành ăn nuốt

Chim sắt đậu lên cùng mổ kéo

Các loại trùng độc đều cắn rúc

Hoặc đốt cột đồng suốt thân hình

Lửa lớn hừng hực đều cháy suốt

Do vì nghiệp tội, không trốn được

Nước sôi sùng sục vọt lên cao

Trút ngược tội nhân ném vào trong

Mạng người suy hoại thật mau chóng

Ví như khoảnh khắc chư Thiên thở

Nếu ai trong mạng sống ngắn này

Nghe các tên khổ không kinh sợ

Nên biết tâm đây thật vững chắc

Giống như Kim cang khó hủy hoại

Nếu thấy tranh vẽ, nghe tiếng kia

Hoặc theo kinh sách, tự nghĩ nhớ

Biết như thế thời đã khó nhẫn

Huống lại thân hình tự trải qua

Địa ngục lớn, Vô gián, vô cứu

Các khổ trong đây khó cùng tận

Nếu lại có người trong một ngày

Dùng ba trăm giáo ném thân hình

So một niệm khổ ngục A-tỳ

Trăm ngàn vạn phần không bằng một

Thọ thống khổ này qua một kiếp

Duyên nghiệp tội hết sau mới khỏi

Khổ não như thế từ ai sanh?

Đều do ba nghiệp bất thiện khởi

Đại vương dù nay không lo này

Nếu không tu nhân, duyên đọa lạc

Trong loài súc sanh khổ không lường

Hoặc bị trói buộc và đánh đập

Vì không tín, giới và hiểu biết

Thường ôm tâm ác cùng ăn nuốt

Hoặc vì ngọc châu, lông, sừng, ngà

Xương, lông, da thịt, mà bị giết

Bị người ngự cỡi không tự tại

Luôn chịu khổ gạch ngói, dao gậy

Trong đường ngạ quỷ khổ cũng thế

Những vật cần muốn không như ý

Đói khát bức bách, khổ lạnh nóng

Các khổ thiếu mệt thật vô lượng

Bụng to như núi, cổ như kim

Phẩn tiểu, máu mủ không thể nói

Trần truồng, tóc che thật xấu ác

Như cây Đa la bị chặt đốt

Trong miệng ban đêm lửa lớn cháy

Các trùng tranh nhau cùng ăn rúc

Phẩn tiểu dơ uế, các bất tịnh

Trăm ngàn vạn kiếp chẳng thể được

Ví như tìm cầu được chút ít

Lại cùng cướp đoạt, liền tan mất

Trăng thu trong mát sợ lửa nóng

Ngày xuân ấm áp chuyển khổ lạnh

Hoặc đến vườn rừng, cây trái hết

Sông trong đi đến thành khô cạn

Vì duyên nghiệp tội, thọ dài lâu

Trải đến một vạn năm ngàn tuổi

Thọ các khổ độc không còn thiếu

Đều là quả báo loài ngạ quỷ

Bậc Chánh giác nói nhân khổ này

Gọi là nghiệp xan tham, ganh ghét

Nếu phước Trời hết, thiện có dư

Do đấy được làm vua cõi người

Sau nếu biếng nhác, phước báo tận

Ắt đọa ba đường ác, không nghi

Hoặc sanh Tu-la, khởi cao ngạo

Sân, ganh, tham hại thêm phiền não

Chư Thiên dù có hành thiện căn

Do vì xan, ganh mất lợi lạc

Cho nên phải biết kiết ganh ghét

Là pháp ác sâu cần xả bỏ

Đại vương, nay đã nhận biết đủ

Sanh tử lỗi lầm nhiều nỗi khổ

Cần phải siêng tu thiện xuất thế

Như khát nghĩ uống, cứu lửa đầu

Nếu thêm tinh tấn đoạn các hữu

Ở trong các thiện thật không trên

Phải siêng trì giới, tu Thiền trí,

Điều phục tâm vọng, cầu Niết-bàn

Niết-bàn vi diệu, tuyệt các tướng

Không sanh, già, chết và suy não

Cũng không núi sông cùng nhật nguyệt

Cho nên cần phải mau chứng biết

Nếu muốn chứng được Trí vô sư

Cần phải siêng tu pháp Bảy Giác

Nếu thường cỡi thuyền phần giác này

Biển lớn sanh tử dễ vượt qua

Mười bốn pháp mà Phật không nói

Chỉ sanh tín tâm chớ có nghi

Chỉ phải chánh tâm siêng tinh tấn

Quyết định tu tập các pháp thiện

Vô minh duyên Hành, Thức, Danh sắc

Lục nhập, Xúc, Thọ, Ái, Thủ, Hữu

Hữu thì duyên sanh, sanh duyên Tử

Nếu hết sanh tử, nhân duyên diệt

Như thế chánh quán mười hai duyên

Người này tất thấy sư tử Thánh

Nếu muốn lần lượt thấy Bốn Đế

Phải siêng tu tập Bát Chánh Đạo

Dù ở chốn tôn quý năm dục,

Cũng được Thánh đạo, đoạn các kiết

Quả này không thể cầu kẻ khác

Tự tâm phải ngộ mới chứng được

Ta nói các khổ và Niết-bàn

Vì muốn thấm nhuần, lợi ích vua

Không nên sanh khởi tâm sợ hãi

Chỉ cần tụng tập làm các thiện

Tâm là căn bản của các pháp

Nếu trước điều phục, làm việc này

Ta nói pháp yếu, lược phân biệt

Vua chớ nên sanh tâm là đủ

Nếu có đại trí khai triển rộng

Cũng phải chí tâm siêng nghe thọ

Vua nay gọi là đại pháp khí

Nếu rộng nghe pháp ắt lợi lớn

Nếu thấy người tu ba nghiệp thiện

Phải sanh tâm tùy hỷ trợ giúp

Việc thiện mình làm cùng tùy hỷ

Công đức như thế thảy hồi hướng

Vua phải kính học các Hiền thánh

Như Quan Âm cứu độ chúng sanh

Vị lai nhất định thành Chánh Giác

Ở nước không sanh, già, ba độc

Đại vương nếu tu các thiện trên

Danh xưng ắt được lưu hành khắp

Về sau dùng đấy giáo hóa người

Khiến cho hết thảy thành Chánh Giác

Sông phiền não chảy cuốn chúng sanh

Khổ như lửa đốt, sợ hãi sâu

Muôn diệt các trần lao như thế

Phải tu Đế chơn thật giải thoát

Lìa các pháp giả danh thế gian

Liền được cõi bất động thanh tịnh

Nếu có phụ nhân ôm lòng hại

Vợ như thế nên phải xa lìa

Nếu kẻ trinh hòa, yêu kính chồng

Hạ mình siêng năng như người ở

Luôn nghĩ là chị, mẹ, bạn thân

Đấy nên tôn kính như thần nhà

Pháp ta nói chính là như thế

Vua phải đêm ngày siêng tu tập.

Số 1673 - Khuyến Phát Chư Vương Yếu Kệ

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 114

KHUYẾN PHÁT CHƯ

VƯƠNG YẾU KỆ

SỐ 1673

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC

LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN

Số 1673 - Khuyến Phát Chư Vương Yếu Kệ

SỐ 1673

KHUYẾN PHÁT

CHƯ VƯƠNG YẾU KỆ

Tác giả: Bồ Tát Long Thọ soạn tập

Hán dịch: Đời Tống, Tam Tạng Tăng Già Bạt Ma

Nói vua Công Đức Thắng

Ta không mong gì hơn

Pháp được chư Phật thuyết

Trang nghiêm cần nghĩa gì?

Lược soạn tụng Hiền thánh

Mong Đại vương lắng nghe

Như dùng các cây tạp

Tạo tạc tượng Như Lai

Người trí cung kính lễ

Nương Phật nên tôn trọng

Ta nay không biện luận,

Nói rõ tạng chơn thật

Bậc Tuệ nên vui tin

Nương pháp nghe thuật nói

Đại vương tùy thường nghe

Phạm âm, Như Lai nói

Do đa văn tỏ ngộ

Thường nghe thì tin sâu

Như nhật chiếu sắc trắng

Há chẳng thêm rực rỡ?

Tam bảo, Thí, Giới, Thiên

Nói sáu niệm tối thắng

Tùy thuận các công đức

Khéo quán sát như thật

Thân, miệng, ý thường hành

Mười nghiệp đạo thanh tịnh

Lìa rượu, không say sưa

Lìa tà, tu chánh mạng

Biết tiền của năm nhà

Vô thường không bền chắc

Ân thí bậc hữu đức

Nghèo khổ và thân thuộc

Tùy chỗ sanh thường theo

Bố thí là tối thắng

Không đoạn cũng không diệt

Không lìa, không mong quả

Các tịnh giới như thế

Phải nên khéo thọ trì

Đây thật là ruộng phước

Vì sanh các công đức

Giới, Thí, Nhẫn, Tinh tấn

Thiền định, vô lượng tuệ

Đây các Ba la mật

Bậc trí phải tu tập

Thường qua biển ba cõi

Mau được bậc Mâu ni

Nếu người hiếu mẹ cha

Chí tâm phụng cúng dường

Đây gọi cửa lễ giáo

Thắng tộc Trời thanh tịnh

Tiếng tốt lan truyền xa

Bỏ thân sanh Thiên giới

Lìa giết, trộm, dâm, dối

Uống rượu và ba chi

Thành tựu tám trai giới

Tùy thuận các Phật học

Bỏ thân sanh sáu trời

Chỗ mong thảy tùy ý

Keo, nịnh, giả, dối, khinh

Lười biếng, tham, sân, si

Dòng họ, nhan sắc đẹp

Trai trẻ, ham đa văn

Các mê hoặc như thế

Phải xem như kẻ thù

Nếu tu không phóng dật

Đây là đường bất tử

Phóng dật là nẻo chết

Đấy lời Thế Tôn dạy

Vì tăng trưởng pháp thiện

Phải tu không phóng dật

Nếu người trước làm ác

Sau được không phóng dật,

Đây chiếu rạng thế gian

Mây tan ánh trăng tỏ

Nhẫn nhục không gì bằng

Không theo tâm nóng giận

Phật dạy thường xa lìa

Đấy được đạo Bất hoàn

Có sân như vẽ nước

Hoặc như vẽ đất đá

Nếu nói vượt phiền não

Người đầu là hơn hết

Sửa ác, tu từ nhẫn

Thứ ba tức là trên

Tối thắng nói chúng sanh

Ba loại lời thiện ác

Đầu gọi dẫn lòng người

Lời đẹp như mật ngọt

Kế gọi lời chơn thật

Giống như hoa đẹp nở

Sau gọi không thành thật

Thô bỉ như phẩn dơ

Người trí phải phân biệt,

Bỏ sau, tu hai trước

Từ sáng, sáng đến cuối

Từ tối, tối rốt cùng.

Có từ tối vào sáng

Hoặc từ sáng vào tối

Người trí phải biết rõ

Bỏ ba, lên sáng đầu

Có người sống tợ chín

Hoặc là chín tợ sống

Hoặc cả hai sống chết

Người trí phân biệt kỹ

Không nhìn sắc vợ người

Nhìn phải nghĩ mẹ, con

Như thế còn khởi hoặc

Phải tu quán bất tịnh

Tâm ý thường phóng túng

Phải chăm giữ gìn kỹ

Như người giữ tiếng tốt

Kho báu, mạng con yêu

Phải quán năm dục lạc

Giống như rắn độc dữ

Oán ghét và lửa đốt

Phương tiện tu chán lìa

Năm dục sanh phi nghĩa

Giống như trái tần bà

Che đậy, khéo dối trá

Cột người vào sanh tử

Người trí phải quán sát

Xả bỏ chớ nhiễm ô

Các căn thường phóng túng

Dong rủi theo sáu trần

Nếu thường khéo điều phục

Đây là bậc dũng kiện

Thân này là nhà xí

Chín đường thường tiết uế

Rò rỉ khó đầy được

Da mỏng giấu bất tịnh

Người ngu bị lừa dối

Bậc trí phải nhàm lìa

Như người bệnh ghẻ chốc

Hơ lửa mong hết khổ

Vui ít sau khổ tăng

Tham dục cũng như thế

Phải khéo biết lỗi dục

Từ đây lìa các khổ

Muốn thấy đệ nhất nghĩa

Phật dạy quán duyên khởi

Cần phải siêng tu lập

Hơn hết không gì qua

Dòng họ, thân đoan nghiêm

Đa văn, lại giàu có

Nếu không tu Giới, Tuệ

Đây thật chẳng tốt đẹp

Thường đủ hai công đức

Không ba vẫn kỳ đặc

Được, mất và hủy, dự

Khen chê cùng khổ vui

Tám pháp, không lay động

Đây thực là Thánh vương

Chớ vì các Thiên thần

Sa-môn, Bà-la-môn

Tôn thân và khách quý

Sát sinh, tạo nghiệp ác

Mạng chung vào địa ngục

Thọ khổ, kia không thay

Nếu người tạo nghiệp ác,

Không thọ liền khổ độc

Mạng chung chịu khổ báo

Sau hối sao còn kịp

Tín, Giới, Thí, đa văn

Trí tuệ có hổ thẹn

Phật nói bất cộng tài

Tài sản khác đều chung

Bài bạc cùng tụ tập

Lười biếng, quen bạn ác

Rượu say thêm phóng túng,

Đêm chơi không xấu hổ

Sáu việc này ô danh

Người trí phải lìa xa

Biết đủ, tài sản lớn

Được Thế Tôn ngợi khen

Nếu thường tu biết đủ

Tuy bần biện mà giàu

Thí như rồng nhiều đầu

Đầu nhiều thì khổ nhiều

Tự tánh kết hận sâu

Đây gọi vợ oan gia

Ngạo mạn không vâng lời

Đây gọi vợ khinh chồng

Hoang phí tài sản chồng,

Đây gọi là vợ giặc

Cẩn thận! Trượng phu hiền

Tránh xa ba vợ này

Tùy thuận làm chị, em

Yêu thích làm bạn tốt

An ủi làm người mẹ

Theo ý làm tôi tớ

Bốn vợ hiền lương này

Thật là quyến thuộc chồng

Ăn uống là thuốc thang

Không nuôi tham, sân, si

Chỉ làm ngừng khổ thân

Chớ làm mập, phóng dật

Ngày siêng năng tu tập

Đầu, cuối hôm cũng vậy

Giữa đêm cũng chánh niệm

Chớ để mộng luống qua

Tâm từ bi, hỷ xả

Ngày đêm thường tu tập

Nếu chưa khỏi thế gian

Phước báu hơn Phạm Thiên

Lìa dục, tỏ ngộ vui

Nếu ưa tu bốn Thiền

Quả chứng Phạm quang tịnh

Thọ các Thiên lạc này

Nếu người ít làm ác

Tu rộng vô lượng thiện

Như lấy một nhúm muối

Ném vào sông Hằng to

Nếu người làm nhiều ác

Ít tu công đức tịnh

Như lấy nhiều độc dữ

Bỏ vào trong bát nhỏ

Năm ấm, giặc tối tăm

Cướp báu thiện của người

Kẻ có Tín, Căn, Lực

Thì luôn khéo gìn giữ

Khổ sanh, già, bệnh, chết

Kẻ yêu thương chia lìa

Chìm đắm không vượt qua

Đây do lỗi nghiệp mình

Cầu sanh Thiên giải thoát

Phải siêng tu chánh kiến

Tà kiến, dầu làm Thiện

Chỉ thu được quả khổ

Vô thường, khổ, bất tịnh

Cần phải khéo quán sát

Nếu không chánh tư duy

Bốn đảo mù tuệ nhãn

Sắc đẹp chẳng phải ta

Ta, sắc cũng không chủ

Bốn ấm kia cũng vậy

Chỉ là nhóm khổ, không

Chẳng phải thời, không nhân

Chẳng phải tự tánh có

Chẳng phải Tự Tại sanh

Vô minh, nghiệp ái khởi

Thân kiến, Giới Thủ, Nghi

Ba chướng ngăn giải thoát

Thánh tuệ mở cửa thoát

Tự lực, không nhờ người

Tịnh giới học thiền định

Tinh tấn tu Bốn thiền

Giới, Tâm, Tuệ tăng thượng

Thường phải siêng tu học

Các Giới, Trí, Tam muội

Thảy vào trong ba học

Thân niệm xứ lực lớn

Phật thuyết đạo nhất thừa

Thường phải buộc tâm niệm

Phương tiện khéo giữ gìn

Nếu quên chánh niệm này

Ắt mất các pháp lành

Thân mạng rất mỏng manh

Như gió thổi bọt nước

Ngủ thức khó bảo toàn

Thở ra không chắc lại

Hốt nhiên thành cát bụi

Nên biết không bền chắc

Đất bằng, Tu di, biển

Bảy mặt trời đốt cháy

Chẳng còn chút tro tàn

Huống lại thân mỏng manh

Vô thường không thể nương

Chẳng phải pháp che giữ

Thân này không thể cậy

Thế sao không sanh chán?

Như rùa mù trên biển

Gặp được bọng cây nổi

Súc sanh lại thân người

Khó được còn hơn đây

Vì sao trong cõi người

Không tu nghiệp quả tốt

Bình báu đầy phẩn dơ

Đây chính người ngu si

Đã được thân người báu

Lại dùng tạo hạnh ác

Phải biết những kẻ này

Ngu si còn hơn đấy

Được sanh nước đạo đức

Lại gặp thiện tri thức

Tâm chánh kiến thành tựu

Túc mạng có công đức

Đầy đủ bốn bảo luân

Thường thoát đường sanh tử

Gần gũi Thiện tri thức

Tu phạm hạnh đầy đủ

Phật nói người như thế

Tâm thường được tịch diệt

Ba nẻo ác tà kiến

Không nghe tiếng pháp

Phật Chốn tối tăm biên địa

Trời Trường Thọ điếc, câm

Vua đã lìa tám nạn

Được thân vô ngại này

Cần phải tu nghiệp thiện

Phương tiện cầu Nê Hoàn

Trong đêm dài sanh tử

Vô lượng các thứ khổ

Xoay vần làm sáu thân

Cao thấp không thứ tự

Vĩnh kiếp trong sanh tử

Chưa từng không làm con

Tính uống sữa mẹ hiền

Lượng bằng bốn biển lớn

Phàm phu mới thọ sanh

Sữa uống lại hơn đây

Một người từ xưa nay

Xương chứa hơn núi

Tu Chúng người trời trải qua

Như vi trần đại địa

Trước làm Chuyển Luân vương

Sau lại làm đầy tớ

Hoặc trước là Đế Thích

Được chư Thiên phụng sự

Sau sanh vào đất phẩn

Qua lại cũng vô số

Hoặc lúc sanh lên

Trời Chọn Thiên nữ rất vui

Các sắc đẹp, hoa mắt

Tai nghe muôn loại tiếng

Chạm thân đều mềm mại

Dục lạc khó nói hết

Sau đọa vào địa ngục

Không khổ nào không qua

Hoặc sanh vào rừng kiếm

Đầu mình rơi theo đao

Hoặc chơi đỉnh Tu Di

Lên xuống theo tâm niệm

Cùng với chúng Thiên nữ

Tắm gội ao Mạn Trì

Hoa báu này trang nghiêm

Mát mẻ rất thích thú

Lại vào sông Tro sôi

Đun nấu thảy nát nhừ

Sáu trời, năm dục vui

Phạm Thế lìa dục lạc

Chết vào ngục không chọn

Chịu đủ các nỗi khổ

Hoặc làm Trời, Nhật, Nguyệt

Ánh sáng chiếu bốn cõi

Sau sanh ngục Hắc ám

Không tự thấy hình mình

Vua, đương đèn tuệ rõ

Chớ lại theo nẻo tối

Trong tám đại địa ngục

Khổ thiêu, nướng, mổ, xé

Trải đủ các thứ khổ

Vô lượng không thể ví

Nếu người theo si hoặc

Tạo đủ các nghiệp ác

Trong khoảnh khắc thở ra

Nghe các thống khổ này

Tâm vẫn không sợ hãi

Đây là người gỗ đá

Mắt thấy cảnh báo ứng

Tai nghe người trí nói

Kia chọn kinh điển Phật

Trong tâm chánh tư duy

Ắt phải rất kinh sợ

Huống gì tự thân trải

Trong hết thảy nỗi khổ

Không chọn khổ lớn nhất

Trong hết thảy niềm vui

Ái dứt, vui đệ nhất

Mỗi đêm ngày ba thời

Ba trăm cọc xỏ thân

Muốn so khổ không chọn

Gấp trăm ngàn không bằng

Vô lượng các nỗi khổ

Muốn chết cũng không được

Thọ tội trăm ngàn tuổi

Nghiệp ác hết mới thoát

Quả báo khổ bất tịnh

Nghiệp thân, miệng làm giống

Không giống thì không có

Vua nên dứt cội khổ

Nếu đọa nẻo súc sanh

Khổ giết hại trói buộc

Tâm tham hại cuồng loạn

Oán kết, thêm ăn nhau

Hoặc vì lấy ngọc châu

Lông, đuôi, da, thịt, xương

Do đây mất thân mạng

Mổ, lột, chặt, cắt, đau

Ngựa giỏi, chân khỏe mạnh

Khổ xỏ cổ, cỡi, kéo

Lồng lộn chưa thuần thục

Khổ roi, giàm, đánh đập

Ngạ quỷ nghĩ ăn uống

Điều nghĩ chưa từng được

Đói khát nóng lạnh bức

Đêm dài không ngừng nghỉ

Hoặc thân như núi lớn

Cổ họng như mũi kim

Đói khát trong thiêu đốt

Đối thức ăn không theo

Hoặc phấy phẩn, mủ, đàm

Cả đám chạy đến giành

Đến nơi tự nhiên mất

Tuyệt vọng thêm khổ não

Đói khát nấu bên trong

Bướu cổ phát, ung nhọt

Lại cùng nhau đánh lộn

Cắn xé hút máu mủ

Gầy ốm da bọc xương

Trần truồng, phủ tóc dài

Thân dài như cây khô

Từ miệng lửa dữ phát

Trở lại đốt thân mình

Như cây Đa-la cháy

Mùa Hạ mong đêm mát

Ánh trăng thêm nóng bức

Mùa Đông tưởng ngày ấm

Trời mọc, băng càng kết

Hướng trái cây, liền mất

Đến nước sông, bỗng cạn

Trải vạn năm ngàn tuổi

Nghiệp giữ mạng không dứt

Thọ lâu vô lượng khổ

Đây do duyên tội xưa

Vô số nỗi bức não

Thuần khổ không gián đoạn

Tham tiếc, rất bỏn sẻn

Phật nói nhân ngạ quỷ

Sanh Thiên tuy diệu lạc

Phước tận, khổ vô cùng

Đây chẳng phải quả

Thánh Người trí không nương tựa

Thân thể không sáng nhuận

Không vui chỗ ngồi cũ

Hoa trên đầu héo rụng

Bụi dơ chợt bám thân

Dưới nách chảy mồ hồi

Phải biết giờ chết đến

Nghiệp tịnh nẻo thiện hết

Lại đọa ba đường ác

Hoặc sanh A-tu-la

Tham ganh thường khổ não

Tuy có trí thông minh

Rốt không thấy chơn đế

Sanh tử trong sáu đường

Luân chuyển thường không dứt

Thắng pháp không thọ sanh

Sanh là vật chứa khổ

Ví khiến lửa đốt đầu

Chánh ý cẩn thận nghĩ

Không thọ nghiệp hậu hữu

Chuyên tâm siêng tu tập

Giới phẩm, Thiền định,

Tuệ Tịch tĩnh, hòa, bất động

Phải cầu đạo Niết-bàn

Rốt ráo lìa sanh tử

Niệm, trạch và tinh tấn

Vui, an, tam muội, xả

Bảy phần Bồ đề này

Đạo cam lồ thanh tịnh

Không trí thì không thiền

Không thiền cũng không trí

Hai pháp đều thành tựu

Thường thoát dòng sanh tử

Biển khổ lớn không bờ

Thấy như nước chân trâu

Mười bốn luận vô ký

Phật nói không nên nghĩ

Là đạo không an ổn

Cũng chẳng chốn tịch diệt

Vô minh duyên các hành

Tức duyên kia sanh thức

Danh sắc từ thức khởi

Sáu nhập do Danh sắc

Sáu nhập sanh sáu xúc

Từ xúc khởi các Thọ

Các Thọ làm nhân Ái

Do Ái sanh bốn Thủ

Bốn Thủ sanh ba Hữu

Nhân Hữu, Ái sau Sanh

Từ Sanh đến Lão Tử

Ưu bi các khổ não

Vô lượng các khổ nhóm

Sanh tận thảy đều diệt

Điều hiển thị tối thắng

Pháp duyên khởi thâm diệu

Nếu luôn chánh quán sát

Thấy chơn thật pháp trên

Thấy chơn thật như thế

Đây chính là thấy Phật

Chánh kiến, chánh tư duy

Chánh ngữ, nghiệp, và mạng

Chánh Niệm, Chánh phương tiện

Và chánh Tam-ma-đề

Tám phần đạo Thánh Hiền

Tịch diệt nên tu tập

Sanh là khổ chơn đế

Ân ái chính là Tập

Khổ diệt gọi giải thoát

Đến kia là tám đường

Để thấy rõ chơn đế

Thường siêng tu chánh trí

Tuy ở trong năm dục

Người trí luôn xuất ly

Người luôn chứng chánh pháp

Đều từ phàm phu khởi

Không từ hư không rơi

Cũng không từ đất ra

Vua minh triết vô úy

Lĩnh pháp chính không phiền

Nên sửa cầu chánh pháp

Vượt qua vực sanh tử

Các pháp sâu như trên

Xuất gia còn khó duyên

Huống chi bậc Vương chủ

Mà thường đầy đủ hành

Theo thời, tu tập dần

Chớ để ngày luống qua

Hết thảy người tu thiện

Thường sanh tâm tùy hỷ

Tự làm ba loại nghiệp

Chánh hồi hướng Phật đạo

Nên ở đời vị lai

Thọ vô lượng phước này

Thường sanh trong người, trời

Được làm vua Tự Tại

Cùng chúng Đại Bồ tát

Các thần thông diệu dụng

Phương tiện độ chúng sanh

Nghiêm tịnh cõi nước

Phật Thí, Giới, Tuệ làm giống

Qua lại trong Trời, Người

Tên gọi sạch, không nhơ

Lưu hành khắp phương cõi

Thầy dẫn đường thế gian

Trên sanh Hóa Thiên vương

Khiến bỏ vui năm dục

Xa lìa các phóng dật

Chúng sanh mê bến giác

Trôi nổi theo bốn dòng

Vô lượng khổ sanh tử

Đưa khiến đến bờ kia

Duyên đây thành Phật đạo

Rốt ráo Đại Niết bàn.

Kệ Trọng Yếu Khuyến Phát các vua

Số 1674 - Long Thọ Bồ Tát Khuyến Giới Vương Tụng

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 114

LONG THỌ BỒ TÁT

KHUYẾN GIỚI VƯƠNG

TỤNG

SỐ 1674

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC

LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN

Số 1674 - Long Thọ Bồ Tát Khuyến Giới Vương Tụng

SỐ 1674

LONG THỌ BỒ TÁT KHUYẾN

GIỚI VƯƠNG TỤNG

Hán dịch: Đời Đại Đường, Tam Tạng Pháp sư Nghĩa Tịnh.

Tụng này Bồ tát Long Thọ dùng lối thơ thay văn sách, gởi một bài cho bạn thân, làm vua ở Nam Ấn Độ. Sách nầy trước đã được dịch, cất giấu ở xứ Thần Châu, thế gian phần nhiều không thấy, khiến cho lời hay không được biết đến. Vì thế càng thêm quyết định bổn văn, mong muốn khiến được lưu thông không bị ngưng trệ. Sa môn Nghĩa Tịnh mới đến Đông Ấn độ, nước Đam-ma-lập-để phiên dịch.

Hữu tình vì vô minh che tâm

Do đó khởi lòng từ khai mở

Đại đức Long Thọ vì quốc vương

Gởi thơ khuyên bảo khiến tu học

Một Hàng Tụng nầy là lời thuật của người sau, nêu bản ý của bức thư.

Đủ đức, ta diễn pháp như như

Vì sanh phước ái mà khởi thuật

Bậc chân thiện phải nên nghe xét

Tụng nầy gọi là nền cầu Thánh

Bất luận cây gì chạm tượng Phật

Những người có trí đều cúng dường

Giá như thơ ta chẳng hay khéo

Nói theo chánh pháp chớ nên khinh.

Vua tuy trước rõ pháp như như

Nghe thêm lời Phật tăng thêm hiểu

Giống như Tường phấn ánh trăng soi

Há chẳng tươi sáng thêm thù diệu

Phật, Pháp cùng tăng chúng

Thí, Giới lại cùng Thiên

Mỗi mỗi nhóm công đức

Phật dạy phải thường niệm

Thập thiện các Nghiệp đạo

Thân, miệng, ý thường gần

Xa lìa các thứ rượu

Cũng hành nghề thanh tịnh

Biết của cải chẳng bền

Bí-sô, thí như pháp

Nghèo hèn và tái sinh

Đời sau làm thân hữu

Các đức nương Giới ở

Như đất lớn hết thảy

Chớ hèn kém nghĩ tạo

Phật dạy phải thường tập

Thí , Giới, Nhẫn, Dũng, Định

Tuệ không thể xưng lượng

Đây hay đến phải tu

Qua bể Hữu thành Phật

Nếu hiếu dưỡng cha mẹ

Nhà nầy có Phạm vương

Hiện được tiếng khen tốt

Đời sau sanh cõi Trời

Sát, đạo, dâm, vọng ngữ

Mê ăn thích giường cao

Dứt mọi rượu, ca múa

Hương xoa, hoa trang điểm

Nếu nam, nữ thành tựu

Tám chi Thánh giới nầy

Sẽ sanh Trưởng tịnh thiện

Trên sáu cõi Trời Dục

Keo, dối, nịnh, tham, lười

Dòng họ mạn, dâm, sân

Học rộng tuổi trẻ kiêu

Thảy xem như giặc thù

Nói không sanh do siêng

Bởi phóng dật có chết

Siêng làm lớn thiện pháp

Vậy khá tu cẩn thận

Lúc trước lìa buông lung

Sau nếu siêng tu sửa

Giống như vẹt mây che

Đêm rực rỡ ánh trăng

Tôn-đà-la, Nan-đà

Ương-cụ-lý ma-la

Đến nhà Ỷ-mạc-ca

Đổi ác đều thành thiện

Dũng tấn không đồng

Nhẫn Chớ để khí giận phát

Sau được vị Bất hoàn

Phật biết khá trừ sân

Kẻ khác đánh chửi ta

Lấn đoạt tài sản ta

Ôm hận chiêu tranh cãi

Bỏ giận ngủ an vui

Như đất đá trong nước

Tâm người đồng kia hết

Trước khởi phiền não mạnh

Sau là pháp yêu thương

Phật dạy ba loại ngữ

Người nói tốt, thật, dối

Giống như mật, hoa, phẩn

Bỏ sau nên theo trước

Nay sáng, sau cũng sáng

Nay tối, sau lại tối

Hoặc nay sáng sau tối

Hoặc nay tối sau sáng

Bốn loại người như thế

Vua nên theo loại nhất

Tự có sống như chín

Cũng có chín như sống

Cũng có chín như chín

Hoặc lại sống như sống

Trong quả Am-một-la

Có sai biệt như thế

Người cũng đồng bốn kia

Khó nhận vua nên biết

Chớ nhìn thê thiếp người

Nếu thấy, như mẹ, con

Theo tuổi, nghĩ chị, em

Khởi tham nghĩ bất tịnh

Như che chở con mình

Phòng giữ tâm nóng nảy

Thú, thuốc, đao, oán, lửa

Không cho dục lạc xâm

Do dục tạo không lợi

Thí như quả Kiêm bác

Phật nói kia nên trừ

Xiềng xích ngục sanh tử

Cảnh dối trá thường động

Hay phục sáu Thức ấy

Điều phục quét các oán

Cái trước là mạnh nhất

Nhà dơ uế, chín cửa hôi thúi

Da mỏng bọc khó đầy thân thể

Xin nhìn thiếu nữ không nghiêm sức

Phân tích hình hài thật xấu xa

Trùng cùi cắn rúc đau

Cầu an đến bên lửa

Tam dứt, không sao khỏi

Đắm dục cũng như thế

Vì biết lý chánh chơn

Tác ý quán các việc

Chỉ đức nầy nên tập

Không pháp nào gần

Nếu người dòng họ quý

Xinh đẹp lại đa văn

Vô trí phá Thi la.

Người nầy đâu đủ quý!

Nếu người không vọng tộc

Xấu xí ít hiểu biết

Có trí giữ Thi la

Người đều nên cúng dường

Lợi, không lợi, khổ, vui

Khen, không khen, chê bai

Rõ tám pháp thế gian

Bình tâm lìa cảnh ấy

Tái sinh, Trời, Khất sĩ

Cha mẹ, vợ con, người

Chớ do đây tạo tội

Địa ngục họ không chia

Nếu tạo các nghiệp tội

Không như đao chém hại

Đợi đến lúc lâm chung

Quả nghiệp ác rõ ràng

Tín, Giới, Thí, Tịnh, Văn

Tàm quý và Chánh tuệ

Bảy tài, Mâu ni nói

Cùng có vật thật hư

Bài bạc, cảnh lạc quan huyên náo

Lười biếng, chí thân với bạn xấu

Uống rượu, phi thời, hành sáu lỗi

Đây cướp tiếng thơm, vậy nên bỏ

Cầu tài, thiểu dục nhất

Thầy Trời người nói đủ

Nếu hay tu thiểu dục

Tuy nghèo nhưng lại giàu

Nếu người rộng cầu các sự vật

Chắc chắn lại bị khổ tăng thêm

Người trí nếu không tu thiểu dục

Thọ khổ lại như rắn nhiều đầu

Bẩm tánh ôm oán như sát nhân

Khinh khi chồng mình như đứa ngu

Dẫu một vật nhỏ cũng trộm cắp

Nên bỏ ba loại vợ, giặc nầy

Thuận như chị em, hiền như mẹ

Phục tùng như tớ, bạn như thân (bà con).

Bốn loại vợ nầy nên chung ở

Phải biết nhà nầy gọi người trời

Thọ thực như uống thuốc

Biết lượng bỏ tham sân

Không vì mập kiêu ngạo

Chỉ muốn duy trì thân

Siêng năng qua ngày dài

Từ đầu hôm đến sáng

Ngủ nghỉ lòng vẫn nhớ

Chớ để mạng chết suông

Từ, Bi, Hỷ, Chánh, Xả

Tu tập, thường nghiền ngẫm

Tuy chưa vào Thượng lưu

Cũng sanh cõi Trời Phạm

Bỏ khổ tạp dục, tìm hỷ lạc

Theo nghiệp sẽ sanh trong bốn nơi

Đại Phạm, Quang Âm và Biến Tịnh

Sanh trời Quảng Quả cùng kia đồng

Nếu hằng tu đối trị

Đức tốt thương chúng sanh

Năm hành này là thiện

Không hành là ác lớn

Ít nước mưa muối mặn

Há bằng sông hồ chảy

Nếu khiến tội nghiệp nhỏ

Thiện lớn càng nên biết

Sân; trạo cử, ố tác

Hôn thuỳ, dục tham, nghi

Giặc năm cái như thế

Thường trộm các lợi thiện

Có năm pháp tối thắng

Tín, Dũng, Niệm, Định, Tuệ

Nơi đây nên siêng tập

Hay chiêu Căn, Lực, Đảnh

Bệnh khổ, chết, ái biệt

Đây đều nghiệp tự làm

Chưa qua, khá siêng tu

Đối phẩm không phóng túng

Dù mong Thiên giải thoát

Vua nên tu Chánh kiến

Nếu khiến người hành thiện

Tà kiến chiêu quả ác

Vô Lạc, Vô thường,

Vô ngã Bất tịnh, người xét biết

Vọng niệm, Bốn đảo kiến

Khổ nạn tại thân nầy

Nói sắc chẳng là

Ngã Ngã chẳng có nơi sắc

Sắc, Ngã chẳng tồn tại

Bốn uẩn khác cũng không

Không theo thời tiết sanh

Không bản tánh tự nhiên

Chẳng không nhân, tự tại

Theo ngu, nghiệp

Ái sanh. Giới cấm, kiến, thân kiến

Và Tỳ chức kiết sa

Nên biết ba kiết nầy

Hay cột cửa Mộc xoa

Giải thoát quyết nương mình

Không do bạn hữu thành

Siêng tu Văn Giới Định

Bốn Chơn đế liền sanh

Giới, Tâm, Tuệ tăng thượng

Ba học nên thường tu

Trăm năm mươi giới hơn

Đều quy nhiếp ba học

Nơi thân trụ, thân niệm

Đường nầy thường khéo tu

Như kia thiếu chánh niệm

Các pháp đều chìm, mất

Thọ mạng nhiều tai ách

Như gió thổi bọt nước

Nếu thoạt bỗng ngừng dứt

Nằm, đứng thành việc khó.

Rốt thành tro, thối rửa

Phẩn uế khó giữ lâu

Quán thân, pháp chẳng thật

Diệt, hoại, rơi, phân tán

Đại địa lầm biển đen

Bảy mặt trời thiêu đốt

Huống thân nhỏ nhoi nầy

Sao không thành tro tàn!

Như thế vô thường cũng chẳng lâu

Không về, không cứu, không nhà cửa

Sanh tử, người trí phải chán lìa

Đều như cây chuối thể không thật

Rùa biển chui bọng cây

Cơ hội rất khó gặp

Bỏ Súc sanh thành người

Lại nhận quả ác hạnh

Dùng mâm báu hốt phân

Đây thật là đại si

Nếu sanh người, tạo tội

Thì thành trẻ cực ngốc

Trong đời nương bạn lành

Và phát khởi chánh nguyện

Thân trước tạo nghiệp phước

Bốn đại luân được cả

Phật dạy gần bạn lành

Phạm hạnh đủ thì thân

Vì Thiện sĩ nương Phật

Nhiều người chứng viên tịch

Tà kiến sanh Quỷ, Súc

Địa ngục, chẳng nghe Pháp

Biên địa, Miệt lệ xa

Sanh tánh si, câm, hèn

Hoặc sanh Trời Trường Thọ

Trừ tám lỗi không nhàn

Nhàn hạ đã được rồi

Vua sẽ sanh việc tốt

Ái biệt, Già, Bệnh, chết

Đây đều là pháp khổ

Người trí nên sanh chán

Nói lỗi ít nên nghe

Mẹ hoặc đổi làm vợ

Cha lại chuyển thành con

Oan gia trở làm bạn

Dời đổi không quy định

Đời đời uống sữa mẹ

Nhiều hơn nước bốn biển

Chuyển thọ thân đời khác

Càng uống nhiều hơn kia

Xương thân trong nhiều đời quá khứ

Lần lượt chất bằng núi Diệu Cao

Vò đất thành viên như hạt táo

Đếm số thân mình há hết sao

Vua Phạm đời đều kính

Nghiệp lực hết, trầm luân

Ví nối Chuyển Luân Vương

Chuyển thân hoá nô bộc

Tam Thập Tam Thiên , vui kỷ nữ

Nhiều thời đã thọ chốn Nê lê

Mau chóng trầm luân qua các khổ

Tan thân nát thể hết kêu la

Núi Diệu Cao hưởng lạc

Đất mềm theo bước chân

Chuyển thọ khổ tro nóng

Đi qua ngục phẩn tiểu

Vui trong vườn cỏ thơm

Thiên nữ theo vui chơi

Đoạ lạc rừng đao kiếm

Cắt tay chân, tai mũi

Hoặc tắm trong ao mầu Mạn đà

Thiên nữ rực rỡ như hoa vàng

Bỏ thân, lại thọ khổ Nê lê

Suối tro nóng cháy khó đương nổi

Trời Dục thọ pháp lạc

Đại Phạm Thiên trừ tham

Lại đoạ ngục A Tỳ

Lửa cháy khổ nối luôn

Hoặc sanh ở Nhật Nguyệt

Thân sáng chiếu bốn châu

Một sớm về tối tăm

Xoè tay không thấy gì

Ba loại phước đèn sáng

Chết rồi khá giữ lấy

Riêng vào tối vô biên

Nhật Nguyệt không soi đến

Có mạng Nhiệt, Hắc Thằng,

Cùng Khiếu dưới Vô Gián

Những ngục nầy, khổ vậy

Thiêu đốt kẻ tạo ác

Hoặc giường gai rút thịt

Hoặc nát như vụn nhỏ

Như búa bén chặt cây

Giống như cưa, mỗ, cắt

Lửa hừng luôn đun nấu

Khiến uống nước đồng sôi

Thân nằm trên kiếm nhọn

Hoặc trên giường sắt nóng

Hoặc lúc tay giơ cao

Chó dữ răng sắt ăn

Chim ưng mõ mỏng bén

Mổ tim gan của kia

Ruồi nhặng và giòi trùng

Số có hơn ngàn ức

Mỏ bén cắn rút thân

Đáp nhanh cùng ăn nhấm

Nếu người tạo đủ các tội nghiệp

Nghe khổ, thân tự không can dự

Tánh cứng rắn, ngang ngạnh như thế

Mạng chung, địa ngục gặp lửa dữ

Thời quán kỹ, đổi nghe, nên nghĩ

Tụng đọc kinh luận, thường tìm hỏi

Địa ngục nghe tiếng đã kinh sợ

Làm sao khiến dị thục như nay,

Trong các lạc, lạc nào hơn hết?

Ái Tận, Vô sanh, lạc tối thắng

Trong các khổ, khổ nào cùng cực?

Vô Gián địa ngục, khổ vô cùng

Nhân gian trong một ngày

Ba trăm giáo thường đâm

So Địa ngục khổ nhẹ

Hào phân vẫn cùng đâm

Chốn nầy thọ khổ nặng

Trải qua trăm ức năm

Như ác kia chưa hết

Mạng xả định không đâu

Các quả ác như thế

Thảy do thân, ngữ, ý

Vua chăm, theo sức giữ

Chớ để ác nhỏ xâm

Hoặc vào đường

Bàng sanh Giết trói, khổ luôn kề

Xa lìa nơi Thiện tịch

Thêm cùng bị gian khổ

Hoặc bị khổ giết, trói

Cầu ngọc, đuôi, sừng, da

Chày, roi, móc chặt đầu

Đạp, tát, chịu người cõi

Thọ Quỷ mong không thỏa

Khổ cùng cực thường đến

Đói khát và lạnh nóng

Khốn, khổ sợ luôn kề

Miệng nhỏ như lỗ kim

Bụng to như hòn núi

Đói vây, ví phân mình

Được chút cũng không từ

Thân hình như cây khô

Da dùng làm y phục

Miệng đuốc cháy suốt đêm

Bướm rơi mà no bụng

Máu mủ, đồ bất tịnh

Phước kém được không theo

Miệng lại bức bách bỏ

Chỉ ăn ung bướu, nhọt

Đêm xuống lại nóng bức

Ngày lên thân lạnh run

Đợi quả, cây chỉ trống

Nhìn sông, nước bèn cạn

Thọ các khổ như thế

Trải vạn năm ngàn năm

Buộc thân mạng lâu dài

Bởi do khổ khí bền

Nếu sanh vào quỷ đói

Chỉ gặp thuần khổ vị

Chẳng phải người hiền thích

Phật nói do keo bẩn

Sanh Thiên tuy thọ lạc

Phước hết, khổ nạn lo

Chung quy phải đoạ lạc

Chớ vui khá nên biết

Chán ngồi, áo dính bụi

Ánh sáng thân biến suy

Dưới nách xuất mồ hôi

Trên đầu hoa cũ héo

Năm tướng như thế hiện

Chúng Trời chết không nghi

Người cõi thế sắp chết

Buồn bực tánh khác thường

Nếu từ cõi Trời xuống

Các thiện hết không còn

Chịu đoạ Quỷ, Bàng sanh

Địa ngục, đọa một đời

Bản tánh A-tu-la

Ví khiến toàn giác tuệ

Trời giận sanh tâm khổ

Ngăn đến nơi kiến đế

Phiêu lưu chốn sanh tử như thế

Trời, Người, Súc sanh, A-tu-la

Nghiệp hạ tiện sanh các thân khổ

Loài quỷ thú đều sa vào địa ngục

Ví khiến lửa dữ đốt trên đầu

Khắp thân, y phục lửa đều cháy

Khổ nầy không rỗi để trừ bỏ

Không sanh tưởng trụ trong Niết bàn

Vua cầu Thi-la và Định, Tuệ

Tịch tịnh, điều nhu lìa tai ương

Niết-bàn vô tận, không già chết

Bốn đại, ngày tháng thảy đều quên

Niệm, Trạch pháp, dũng tiến

Định, Tuệ, Hỷ, Khinh an

Bảy phần Bồ đề này Hay chiêu

Niết-bàn mầu Không Định,

Tuệ chẳng có Thiếu Định,

Tuệ suy yếu Nếu cả hai vận chuyển

Biển Hữu như chân trâu

Mười bốn pháp không nhớ

Sở thuyết của Nhật Thân

Nơi đây chớ nên nghĩ

Không thể khiến Giác diệt

Từ vô tri khởi nghiệp

Do nghiệp lại sanh thức

Thức duyên nơi Danh sắc

Danh sắc sanh lục xứ

Lục xứ duyên nơi Xúc

Xúc sanh duyên nơi

Thọ Thọ đã duyên nơi Ái

Do Ái duyên lấy Thủ

Thủ lại duyên nơi Hữu

Hữu lại duyên nơi Sanh

Sanh duyên nơi Lão Tử

Buồn, bệnh, cầu không được

Luân hồi, uẩn khổ lớn

Đây nên mau đoạn trừ

Như sanh kia nếu diệt

Các khổ dứt không còn

Tạng ngôn giáo tối thắng

Môn Duyên khởi thâm diệu

Như hay chánh kiến đây

Bèn quán đấng Vô Thượng

Chánh Kiến, Mạng, Chánh Niệm

Chánh Định, Ngữ, Nghiệp, Tư

Đây gọi Tám Thánh đạo

Tịch tịnh khá tu trị

Không đâu Tập, Ái khởi

Mượn thân các khổ sanh

Dứt đây chứng giải thoát

Tám Thánh đạo nên tu

Tức nghiệp Du Già nầy

Bốn loại nhân Thánh đế

Dầu ở nhà, nghiêm sức

Trí ngăn phiền não thấm

Chẳng từ chốn “ Không”, đoạ

Như lúa nhân đất tạo

Các bậc chứng pháp trước

Đều phàm, đủ phiền não

Cần gì trần thuật nhiều

Trừ não, lược trình lời

Sự do tâm chế phục

Thánh bảo Tâm là nguồn

Như pháp trình bày trên

Bí Sô khó hành hết

Tuỳ sức tu một sự

Chớ uổng đời ngắn ngủi.

Các thiện đều tuỳ hỷ

Ba diệu hạnh tự tu

Hồi hướng thành Phật đạo

Nhóm phước khiến hằng thu

Đời sau thọ vô cùng

Rộng độ chúng Trời Người

Cũng như Quán Tự tại

Thật khó oán thân đồng

Sanh, lão, bệnh, tử Ba độc trừ

Nước Phật thác sanh làm cha đời

Thọ mạng dài lâu không thể biết

Đồng đấng Di Đà đại giác kia

Khai hiển Thi-la và huệ thí

Trời đất, hư không, danh sáng khắp

Chúng Trời và Người ở đại địa

Chớ khiến người nữ đẹp yêu thương

Phiền não trói buộc chúng hữu tình

Tuyệt dòng sanh tử lên bờ giác

Siêu độ thế gian, chỉ có tên

Do được vô sanh, lìa trần cấu.

A-ly-dã Na-già, Hạt-thọ-na Bồ-đề tát đỏa, Tô-hiệt-lý, Ly-khư. A- ly-dã là Thánh; Na-già là rồng, là voi, Hạt-thọ na nghĩa phiên là mạnh, Bồ-đề tát đỏa là Giác Tình; Tô-hiệt-lý tức là thân mật; Ly khư là sách. Trước nói Long Thọ là lầm.