Đại Tập 183 · Bộ Sử Truyện V · Số 2040–2053 (Quyển 1–5)

Số 2043- Kinh A Dục Vương, Quyển 9

KINH A DỤC VƯƠNG

QUYỂN 9

NHÂN DUYÊN VỀ ĐỆ TỬ ƯU-BA-CẤP-ĐA

NHÂN DUYÊN VỀ HỔ TỬ

Tôn giả Ưu-ba-cấp-đa, đến chùa Na-sĩ Bà-sĩ trong núi Đề hồ thuộc nước Ma-thâu-la, cách chùa không bao xa có một con hỗ, mới sinh con nên không thể đi tìm thức ăn, đói rét khốn cùng liền bị mạng chung, Ưu-ba-cấp-đa vì lòng Từ bi nên cho hỗ ăn. Lúc này Tôn giả có năm trăm đệ tử chưa đắc đạo, thưa với thầy rằng:

-Vì sao lại đem thức ăn cho chúng sinh bị nạn này.

Thầy đáp:

-Thiện nam tử! Vì gieo nhân giải thoát cho nó.

Vị đệ tử kia nghe nói thì tâm sinh nghi hoặc nghĩ:

-Chúng sinh nạn xứ này vì sao mà được nhân duyên giải thoát, khi đó hỗ con mạng sống đã gần muốn dứt.

Ưu-ba-cấp-đa nói với hổ rằng:

-Tất cả hành đều vô thường, Niết-bàn tịch tĩnh, ngươi nghe ta nói nên sinh tinh tấn, cõi súc sinh nên nhàm chán xa lìa.

Hổ con đối với trưởng lão rất là kính tin, khi sinh lòng kính tin rồi thì mạng chung.

Người trong Ma-thâu-la, có một đứa con đến khi bảy tuổi được Ưu-ba-cấp-đa giáo hóa liền xin xuất gia. Ở trong bảy năm đắc quả A- la-hán, dùng lực thần thông, hái các loài hoa đem đến cúng dường Tôn giả. Lúc này Ưu-ba-cấp-đa cùng các hàng đệ tử vây quanh. Đệ tử La- hán từ trên không trung xuống đến trước mặt Tôn giả. Năm trăm đệ tử trước kia vẫn chưa đắc đạo thưa với thầy rằng:

-Người này cùng học với con từ khi còn nhỏ, vì sao lại có công đức thần thông như thế.

Tôn giả đáp:

-Đây trước kia vốn là hổ con. Ngày đó ngươi bảo vì sao lại cho chúng sinh này ăn. Vì được ta nói pháp cho đến được quả này. Ưu-ba- cấp-đa liền vì năm trăm đệ tử này mà thuyết pháp, chư đệ tử càng sinh tâm hỗ thẹn, đoạn trừ hết phần não mà đắc quả A-la-hán.

NHÂN DUYÊN NGƯU VỊ

Ở Nam Thiên trúc có một nam tử đi xuất gia tu học Phật pháp, thường sợ sinh tử mà không đắc Niết-bàn. Sinh tâm nghĩ rằng:

-Ai có thể thuyết pháp giáo hóa cho ta. Nghe nói ở nước Ma-thâu- la, Thế Tôn có thọ ký cho đệ tử giáo hóa tối thắng là Tôn giả Ưu-ba- cấp-đa.

Nghe rồi liền tìm đến nước Ma-thâu-la, chỗ Ưu-ba-cấp-đa. Đến rồi lễ dưới chân Tôn giả chắp tay thưa rằng:

-Trưởng lão, Đức Phật đã Niết-bàn, nay Ngài đang làm Phật sự xin thuyết pháp cho con.

Ưu-ba-cấp-đa thấy vị này là thân sau cùng chán sợ khổ sinh tử, lại thấy thân này từ xa đến rất là gầy yếu, bệnh hoạn, liền nói:

-Thiện nam tử! Ông nên nghĩ ngợi và chỉ nên uống ăn nhủ lạc bồi bổ. Nước Ma-thâu-la có các loại ẩm thực mà không có tô lạc. Tôn giả dạy phải đi kiếm chỗ khác. Người ấy đi giữa đường gặp nhiều nữ nhân, đang đem nhủ lạc tô từ nước khác muốn vào nước này. Các nữ nhân đó mới hỏi:

-Vì sao ngài lại gầy yếu thế? Đáp:

-Tỷ muội! Tôi sinh ở Nam Thiên trúc thường ăn nhủ lạc, ở xứ này có các loại thực phẩm khác mà không có nhủ lạc, cho nên mới gầy yếu. Bây giờ các vị nữ nhân lưu lại đó mấy ngày, mỗi người đều đem các loại nhủ lạc tô đến cúng dường. Vị ấy dùng xong thì thân thể trở nên cường tráng. Ưu-ba-cấp-đa liền thuyết pháp cho nghe, vị kia tinh tấn tu tập không bao lâu liền đắc quả A-la-hán. Ưu-ba-cấp-đa nói:

-Ông lấy một thẻ tre đem bỏ vào hang, vị ấy liền thọ giáo.

NHÂN DUYÊN NGƯỜI NAM THIÊN TRÚC

Ở Nam Thiên trúc có một người, thường dâm dục với vợ của người, người mẹ không cho mới nói rằng:

-Nếu người làm việc xấu xa này, thì sẽ gặp điều xấu.

Người này giận dữ liền hại chết mẹ mình, rồi bỏ đi đến nước khác. Đến đó thì không có đầy đủ ngũ dục, lòng rất ưu não. Liền đi xuất gia

nương theo Phật pháp, không bao lâu thông đạt cả Tam tạng, thành tựu đa văn, có nhiều đệ tử vây quanh. Rồi đi đến chùa Na-sĩ Ba-sĩ nước Ma- thâu-la đảnh lễ Ưu-ba-cấp-đa.

Tôn giả liền quán xét, thấy vị này hại mẹ tội nặng, cho nên không thể đắc đạo. Tuy ở xa mà cũng không ân cần thăm hỏi. Vị Tỳ-kheo kia thấy vậy tâm rất hỗ thẹn, bỏ đi chỗ khác. Năm trăm Tỳ-kheo đệ tử chưa đắc đạo của Ưu-ba-cấp-đa thấy vậy thì tỏ vẻ không bằng lòng với thầy của mình mà suy nghĩ:

-Hòa thượng rất ít trí, thấy các vị lão Tỳ-kheo tâm trí ám độn thì lại thuyết pháp. Nay Tỳ-kheo này thông minh mẫn tuệ cả tam tạng, có đệ tử theo đông mà lại không thuyết pháp. Ưu-ba-cấp-đa thấy tâm niệm đệ tử như vậy thì có vẻ giận. Lại biết tâm này nên để cho Hòa thượng Xá-na-bà-tư giáo hóa hàng phục. Bấy giờ Xá-na-bà-tư đã đến nước Kế tân. Quán xét thấy hôm nay Ưu-ba-cấp-đa có làm Phật sự được không? Liền thấy năm trăm người đệ tử tâm rất áo não không kinh tín thầy mình.

Thấy rồi thì suy nghĩ:

-Ưu-ba-cấp-đa vì duyên cớ nào mà không giáo hóa được. Lại quán xét thêm, thấy các vị này chỉ có ta mới khuyến hóa được. Thế là Xá-na-bà-tư dùng thần lực đi đến nước kia. Ưu-ba-cấp-đa đi xa. Xá-na- bà-tư liền vào chùa, râu tóc để dài, y phục lại thô xấu. Đệ tử Ưu-ba- cấp-đa thấy vậy thì nói:

-Vô tri lão nhân từ đâu mà đến chùa thầy ta, vị Tỳ-kheo trước thông đạt cả tam tạng, mà Hòa thượng không thuyết pháp, vị này già suy chẳng lẽ lại thuyết pháp cho nghe.

Xá-na-bà-tư vào chùa vào chỗ của Ưu-ba-cấp-đa ngủ nghỉ. Đệ tử của Ưu-ba-cấp-đa thấy vậy thì giận lấy tay kéo ra, mà vẫn không thể lay động, ví như núi Tu-di. Liền muốn mắng mà miệng vẫn không thể mở ra. Rồi đến thưa với Ưu-ba-cấp-đa rằng:

-Có một bần lão Tỳ-kheo vào trong chỗ hòa thượng mà nằm. Ưu-ba-cấp-đa đáp:

-Trừ ta và Hòa thượng thì không ai có thể nằm vào chỗ ta. Thế là Ưu-ba-cấp-đa trở về chùa, đem các vật phẩm đến cung kính cúng dường cho Hòa thượng, rồi lấy tòa nhỏ đến ngồi ở một bên thầy. Các đệ tử của Ưu-ba-cấp-đa thấy vậy thì nghĩ:

-Nếu vị Tỳ-kheo này là thầy của Hòa thượng, nhưng trí tuệ sao lại không bằng Hòa thượng.

Xá-na-bà-tư biết ý đó liền suy nghĩ:

-Ta phải tìm phương tiện gì để trừ tâm kiêu mạn đó. Thế là đưa cách tay mặt phun ra dòng sữa và hỏi Ưu-ba-cấp-đa:

-Thiện nam tử! Đây là Tam-muội gì?

Ưu-ba-cấp-đa đáp:

-Con không biết đây là Tam-muội gì?

Hòa thượng nói:

-Đây gọi là long tấn thân Tam-muội.

Lần thứ hai lại xuất ra dòng sữa và hỏi đây là Tam-muội gì?

Ưu-ba-cấp-đa đáp:

-Con cũng không biết đây là Tam-muội gì? Hòa thượng nói:

-Tam-muội này có tên là Thanh hòa hợp giác.

Cho đến rộng nói các thứ Tam-muội Ưu-ba-cấp-đa liền hỏi Hòa thượng:

Hòa thượng thường nói:

-Chẳng phải cảnh giới của ta thì không thể nói được Xá-na-bà-tư nói với Ưu-ba-cấp-đa.

Thiện nam tử! Tam-muội do trí Đức Phật thọ trì. Hàng Bích-chi- phật không thể nghe được tên. Tam-muội của Bích-chi-phật, thì Xá- lợi-phất không nghe được tên. Tam-muội trí của Xá-lợi-phất thọ trì thì Mục-kiền-liên không nghe được tên. Trí Tam-muội của Mục-kiền-liên thọ trì thì Ma-ha Ca-diếp không nghe được tên. Trí Tam-muội của Hòa thượng thì ta cũng không nghe được tên.

Xá-na-bà-tư nói:

-Thiện nam tử! Lúc ta Niết-bàn thì Tam-muội này cũng diệt theo. Lại bản sinh của Đức Thế Tôn có bảy vạn bảy ngàn tên cũng đều mất, một vạn A-tỳ-đàm cũng mất.

Hàng đệ tử của Ưu-ba-cấp-đa nghe những lời này thì rất áo não, liền tư duy. Vị Tỳ-kheo này trí tuệ còn thù thắng hơn Hòa thượng ta, bèn diệt trừ ngay tánh kiêu ngạo. Xá-na-bà-tư vì họ mà giáo hóa thuyết pháp, làm cho hàng đệ tử đều đắc quả A-la-hán. Khi đó Trưởng lão Xá- na-bà-tư nói với Ưu-ba-cấp-đa: Thiện nam tử! Thế Tôn phó chúc pháp tụng cho Ma-ha Ca-diếp rồi nhập Niết-bàn. Ma-ha Ca-diếp phó chúc lại cho Hòa thượng ta rồi nhập Niết-bàn. Hòa thượng phó chúc cho ta rồi nhập Niết-bàn. Ta nay cũng phó chúc cho ông để nhập Niết-bàn, pháp tạng đây ông phải khéo giữ gìn. Ở nước Ma-thâu-la này có một người tên là Hy-vi-kha. Hãy giáo hóa cho người này xuất gia và giao phó pháp tạng lại.

Xá-na-bà-tư nói phó chúc pháp lại cho Ưu-ba-cấp-đa xong rồi, liền dùng thần lực bay lên hư không, hiện đủ bốn oai nghi nhập hỏa Tam-muội. Nhập Tam-muội xong thì có các thứ hoa xanh vàng đỏ trắng, từ trong thân bay ra, trên thân ra nước, dưới thân ra lửa; trên thân ra lửa, dưới thân ra nước. Thân tướng đoan nghiêm thì như có một ngọn núi ở bên thân xuất ra lửa, phun ra nước.

Xá-na-bà-tư hóa đủ loại thần lực, khiến cho Tỳ-kheo và chư Đàn- việt tâm đều được khai ngộ. Khuyến hóa xong rồi thì trưởng giả liền nhập Niết-bàn, như nước diệt lửa, Ưu-ba-cấp-đa cùng một vạn tám ngàn đệ tử A-la-hán đến cúng dường thân Hòa thượng và khởi xây tháp miếu.

NHÂN DUYÊN NGƯỜI BẮC THIÊN TRÚC

Lúc này Ưu-ba-cấp-đa đi đến nước Ma-thâu-la, chùa Na-sĩ Bà-sĩ, ở phía Bắc Thiên trúc có một thiện nam tử đi xuất gia học đạo. Vị này đa văn túc trí, thông đạt cả tam tạng, khéo thuyết pháp vi diệu ở khắp mọi nơi, tất cả mọi người khi thỉnh ngài thuyết pháp, thì cũng vì họ mà ba lần thuyết. Ngài thường tư duy:

-Ai có thể thuyết pháp pháp khuyến hóa cho ta đắc đạo. Rồi nghe ở nước Ma-thâu-la có Tỳ-kheo tên Ưu-ba-cấp-đa có vô tướng Phật, Đức Phật đã thọ ký là bậc giáo hóa đệ nhất. Nghe rồi thì tìm đến chỗ của Tôn giả Ưu-ba-cấp-đa thưa:

-Thế Tôn đã Niết-bàn, nay có trưởng lão làm Phật sự xin vì con mà thuyết pháp, liền nói kệ:

Phật có đại Từ bi

Đã lâu vào Niết-bàn

Ngài nay làm Phật sự

Thế gian trừ tăm tối

Trí tuệ ngài soi sáng

Như mặt trời chiếu soi

Không có ai sánh bằng

Duy ngài làm Tôn sư

Hóa đệ tử tối thắng

Trưởng lão nên độ tôi.

Ưu-ba-cấp-đa quán xét tâm vị này, thấy đây là thân cuối cùng thoát được sinh tử, làm sao trước đây chưa đắc được Thánh pháp. Quán thấy được nhân duyên chưa được đầy đủ. Tôn giả liền tạo nhân duyên cho đầy đủ. Lại thấy tâm vị này ham thích tọa thiền mà không ưa thuyết

pháp.

Tôn giả nói:

-Thiện nam tử! Nếu ông có thể thọ nhận lời dạy của ta, thì ta sẽ vì ông mà khai đạo.

Đáp:

-Con xin y giáo. Tôn giả liền nói:

-Ông nên nói tam chủng pháp. Vị kia hỏi:

-Tu-đa-la nào mà tôi có thể nói. Tôn giả đáp:

-Có nghe nhiều về năm loại công đức:

1.Ấm phương tiện.

2.Giới phương tiện.

3.Nhập phương tiện.

4.Nhân duyên phương tiện.

5.Giáo hóa thuyết pháp người và đợi người khác giáo hóa.

Nghe Tôn giả giáo hóa, vị ấy nhẫn đến ba lần thuyết pháp và lần lượt thuyết các pháp khác. Thuyết pháp xong thì đắc quả A-la-hán rồi lấy thẻ đặt vào trong hang.

NHÂN DUYÊN VỀ THIÊN HỘ

(Đề-bà Lạc-khởi-đa)

Có một người thương chủ tên là Thiên Hộ đi đến nước Lăng-cầu- na, có lòng kính tin Phật pháp ưa việc bố thí, muốn đi ra biển có lời phát nguyện rằng:

-Nếu được an ổn trở về, sẽ đến trong Phật pháp lập đại hội năm năm. Lúc ấy có một vị La-hán Tỳ-kheo-ni đi đến nước kia tư duy quán xét, xem Thiên Hộ đi ra biển trở về có được an ổn không? Biết là người được an ổn trở về; lại biết được người này trở về thì ở trong Phật pháp thiết lập đại hội năm năm. Lại thấy trong đại hội có bao nhiêu vị Tăng hòa hợp, lại có một vạn tám ngàn vị đắc quả A-la-hán. Còn kẻ học nhân và phàm phu tinh tấn thì vô số.

Lại quán sát ai là Hòa thượng ở đó. Lại thấy Thượng tọa tên A- sa-đà, lại quán xem hòa thượng đã chứng quả chưa liền biết là vẫn còn là phàm phu. Quán xét biết vị Thượng tọa này rất tinh tấn tu hành, liền múôn đi đến để gieo nhân làm lợi ích cho người La-hán Tỳ-kheo-ni, đến chỗ Tăng già lam kia, đến chỗ Thượng tọa làm lễ và hỏi:

-Đại đức! Ngài chưa được đoan nghiêm.

Thượng tọa suy nghĩ:

-Vì sao lại nói ta chưa được đoan nghiêm?

Liền tự quán xét thân thể, thấy râu tóc đã dài. Thượng tọa liền gọi một vị Tỳ-kheo nhỏ tuổi đến cạo râu tóc giúp mình cho sạch sẽ.

Vị Tỳ-kheo-ni lại tư duy xem Đại đức có hiểu lời mình không?

Biết là vị Đại đức chưa hiểu ý.

Tỳ-kheo-ni lại đến trong Già lam, lễ bái và nói:

-Đại đức! Ngài chưa được đoan chánh.

Thượng tọa nghĩ:

-Ta đã cạo râu tóc sạch sẽ, vì sao lại còn chưa đoan nghiêm.

Lại quán xét thân thấy y phục thô xấu, liền kêu tiểu Tỳ-kheo đem đi giặt dũ xong thì mặc vào lên tòa ngồi. Vị Tỳ-kheo-ni La-hán biết Đại đức vẫn chưa hiểu ý. Lần thứ ba lại đến chỗ Tăng già lam, Tỳ-kheo-ni lễ bái và nói:

-Đại đức không được đoan nghiêm, thế là làm cho Đại đức nổi giận.

Ta đã cạo râu giặt y sạch sẽ. Vì sao còn cho là ta chưa được đoan nghiêm.

Tỳ-kheo-ni thưa:

-Vì sao lại đem những thứ này trang nghiêm Phật pháp. Nếu đắc được Tứ quả thì mới là trang nghiêm Phật pháp.

Lại nữa, Đại đức có nghe thương chủ Thiên Hộ có phát nguyện, nếu đi biển trở về an ổn sẽ lập đại hội năm năm ở trong Phật pháp không?

Đại đức đáp:

-Có nghe.

Tỳ-kheo-ni nói:

-Đại đức có biết chúng Tăng trong hội này bao nhiêu không?

Đáp:

-Không biết?

Tỳ-kheo-ni nói:

-Có một vạn tám ngàn A-la-hán, còn học nhân phàm phu thì vô số.

Đại đức là phàm phu Thượng tọa đệ nhất ở trong chúng A-la-hán thọ sự cúng dường trước tiên, có được trang nghiêm không? Đại đức nghe thì than khóc buồn rầu.

Tỳ-kheo-ni nói:

-Vì sao Đại đức lại khóc? Đáp:

-Tỷ muội! Tôi nay đã già, không có thể còn lãnh thọ được. Tỳ-kheo-ni liền nói kệ:

Pháp Như Lai đã thấy

Do chưa có nhân duyên

Nếu muốn được giải thoát

Được thời thì quả đắc.

Đại đức nên đến chùa Na-sĩ Bà-sĩ có Tỳ-kheo tên Ưu-ba-cấp-đa, Đức Phật đã thọ ký, vì này là đệ tử giáo hóa đệ nhất.

Thế là Đại đức liền đi đến nước Ma-thâu-la tới chùa Na-sĩ Bà-sĩ. Ưu-ba-cấp-đa thấy trưởng lão đến liền ra ngoài nghinh tiếp. Hỏi rằng:

-Đại đức! Rửa chân rồi nghỉ ngơi.

Tỳ-kheo đáp:

-Tôi chưa rửa chân, muốn gặp Tôn giả Ưu-ba-cấp-đa.

Đệ tử Ưu-ba-cấp-đa nói:

-Đại đức! Đây chính là Tôn giả đang đến cung nghinh Đại đức.

Tỳ-kheo kia nghe rồi, trong lòng rất vui vẻ, liền đi rửa chân.

Ưu-ba-cấp-đa bèn thuyết pháp giáo hóa vị Tỳ-kheo. Lại có Đàn việt đem vật thực y phục đến cúng dường.

Lại nói với vị Duy-na rằng:

-Nay có được hai vị Tỳ-kheo giải thoát vào chỗ tọa thiền cho đến một vạn tám ngàn vị La-hán liền vào nhập định.

Vị Tỳ-kheo thứ nhất vào ngồi thiền mà lại ngủ gục. Vị Duy-na lấy đèn đặt ở trước vị đó và đàn chỉ. Tỳ-kheo tỉnh dậy, muốn cầm lấy cái đèn. Lúc này, Tôn giả Ưu-ba-cấp-đa nhập hỏa Tam-muội. Một vạn tám ngàn vị A-la-hán cũng nhập hỏa Tam-muội. Vị Tỳ-kheo thấy vậy thì rất vui mừng, liền nói kệ:

Tất cả chư Tỳ-kheo

Kiết già ngồi trên đất

Uy nghi và rạng rỡ

Chói sáng như đèn trời.

Ưu-ba-cấp-đa liền thuyết pháp khuyến hóa, vị Tỳ-kheo tinh tấn tư duy tu niệm liền đặt quả A-la-hán. Những việc làm đã làm xong liền trở về bổn tự. La-hán Tỳ-kheo-ni đến Tăng Già lam, lễ bái thưa:

-Nay Đại đức đã được trang nghiêm.

Tỳ-kheo đáp:

-Tỷ muội! Đều nhờ lực của người.

Sau đó Thượng tọa Thiên Hộ an ổn trở về, lập đại hội năm năm. Trong hội có một vạn tám ngàn La-hán hòa hợp cùng với chúng học nhân nhiều vô số và phàm phu tinh tấn không kể hết.

Đại đức Thượng tọa liền chú nguyện cho Thiên Hộ: “Đa bạt đa kha đề bạt kha ê bà bạt đa kha khê bạt trẩm bà tỷ sa để”.

Cho đến năm năm công đức đã xong. Lại cũng chú nguyện như thế.

Thương chủ Thiên Hộ hỏi Thượng tọa:

-Đức Thế Tôn cũng đọc thần chú như Thượng tọa: “Đa bạt đa kha đề bạt kha ê bà bạt đa kha khê bạt trẩm bà tỷ sa để” mà không có khác.

Thượng tọa đáp:

-Thiện nam tử! Ta thường tư duy để chú nguyện công đức cho ông, trong quá khứ chín mươi mốt kiếp ta cũng làm thương chủ, đóng thuyền lớn để ra biển tìm châu báo, khi đầy rồi thì cho thuyền trở về nước, gặp lúc gió lớn đẩy thuyền đi vào biển cát. Ta vì Đức Phật Tỳ- bà-thi mà lấy cát xây tháp và đem trân bảo cúng dường. Bấy giờ có chư Thiên đến chỉ đường cho bọn ta đi, cả bọn liền sửa soạn lại thuyền. Chư Thiên nói:

-Bảy ngày nữa sẽ có nước lớn dâng lên, đưa cả bọn về. Đó là nhân duyên xây tháp cát. Trải qua chín mươi mốt kiếp không bị đọa vào ác đạo. Cũng do nhân duyên đó mà ta đắc quả A-la-hán, ông nay có thể cúng dường một vạn tám ngàn vị A-la-hán, cùng chúng học nhân gấp đôi và phàm phu tinh tấn thì vô số, ở trong Tam bảo đã cúng dường, cho nên ta đọc chú nguyện.

Lại nữa, thiện nam tử! Sinh, già, bệnh, chết sự khổ thật khôn cùng, ông nên ở trong Phật pháp xuất gia.

Sau đó Thiên Hộ xuất gia đắc được quả A-la-hán.

NHÂN DUYÊN VỀ NGÃ KIẾN BÀ-LA-MÔN

Ở nước Ma-thâu-la có một Bà-la-môn, thường chấp ngã kiến, hỏi đệ tử rằng:

-Có người tạo ra sinh tử không?

Người Phật tử đáp:

-Bà-la-môn nên đến chùa Na-sĩ Bà-sĩ, ở đó có Tỳ-kheo Ưu-ba- cấp-đa, thường thuyết pháp vô ngã.

Bà-la-môn đi đến chùa Ưu-ba-cấp-đa đang thuyết pháp cho tứ chúng thấy Bà-la-môn liền thuyết vô ngã kệ:

Thế gian không có ngã

Cũng không có ngã sở

Vô nhân vô thọ mạng

Duy có tâm sinh tử.

Bà-la-môn nghe thuyết pháp vô ngã, thì ngã kiến liền đoạn. Ưu- ba-cấp-đa độ cho xuất gia và thuyết pháp giáo hóa. Bà-la-môn tinh tấn tư duy liền chứng quả A-la-hán. Bà-la-môn những việc làm đã làm xong, lấy một thẻ tre đem để vào hang.

NHÂN DUYÊN THỤY MIÊN

Có một thiện nam nữ theo Ưu-ba-cấp-đa xuất gia, thường hay ngủ nghỉ khi nghe Ưu-ba-cấp-đa thuyết pháp cũng ngủ. Tôn giả dạy vị này vào chỗ tọa thiền, đến dưới gốc cây ngồi kiết già nhưng vẫn cứ ngủ. Ưu-ba-cấp-đa liền dùng thần lực. Ở bên bên chỗ vị đó ngồi thiền hóa ra các hố sâu, sâu cả ngàn khuỷu tay. Vị Tỳ-kheo thấy các hố sâu thì kinh sợ tỉnh ngủ. Tôn giả lại hóa ra một con đường đi được vị Tỳ-kheo liền nương theo đường đi đó đi đến chỗ Ưu-ba-cấp-đa. Tôn giả lại bảo đi về chỗ cũ ngồi thiền.

Tỳ-kheo thưa:

-Hòa Thượng! Ở đó có hố sâu cả ngàn khuỷu tay.

Tôn giả bảo:

-Hố sâu này chỉ là chuyện nhỏ. Hố sâu sinh tử mới là điều trọng đại, cho đến sự sinh, già, bệnh, chết ưu bi khổ não. Nếu người không chứng tứ đế thì sẽ bị rơi vào đó.

Vị Tỳ-kheo lại đi đến nơi gốc cây kiết già mà ngồi. Tâm tư duy sợ hố sâu cho nên không dám ngủ gật. Vì lo sợ nên rất thích tinh tấn, dứt trừ hết phiền não đắc quả A-la-hán. Rồi lấy một thẻ tre để vào hang.

NHÂN DUYÊN VỀ NGƯỜI CẤP SỰ

Có một thiện nam tử, là người ở nước phía Đông. Trong Phật pháp xuất gia làm người cấp sự. Chư Tỳ-kheo ở chùa đó thường hay sai làm các công việc. Chư Tỳ-kheo lại nói:

-Nếu có Đàn-việt đến đến chỗ ông, ông nên giáo hóa khiến cho làm các việc công đức. Vị này khuyến hóa làm công việc cấp sự đến lúc nhàm chán mệt mỏi, bèn suy nghĩ rằng:

-Ai có thể vì ta thuyết pháp giáo hóa lại nghe ở nước Ma-thâu-la có Tỳ-kheo Ưu-ba-cấp-đa, là bậc giáo hóa người bậc nhất liền tìm đến. Đến rồi làm lễ chắp tay thưa:

-Đại đức! Đức Phật đã nhập Niết-bàn. Nay ngài làm Phật sự xin vì tôi mà thuyết pháp.

Tôn giả tư duy thấy vị này, đây là thân cuối cùng để thoát sinh tử, lại suy nghĩ thêm xem vì sao mà chưa đắc thánh quả. Thấy là nhân duyên chưa đủ. Vậy phải dùng phương tiện để cho được đầy đủ nhân duyên.

Nếu càng tạo nhân duyên cấp sự cho đủ, nhưng vì mỏi mệt nên chưa làm đủ.

Tôn giả liền nói:

-Thiện nam tử! Nếu theo lời ta chỉ dạy, thì ta sẽ thuyết pháp.

Đáp:

-Con xin nghe theo.

Tôn giả nói:

-Ông nên ở trong chúng Tăng khuyên làm các việc cấp sự.

Đáp:

-Đại đức! Ở nước Ma-thâu-la này con không biết ai là người tinh tấn còn ai không?

Đại đức nói:

-Ngày mai có thể vào thành sớm được không?

Đáp:

-Có thể.

Tỳ-kheo lại hỏi:

-Chúng Tăng ở chùa này có bao nhiêu vị?

Tôn giả đáp:

-Có một vạn tám ngàn La-hán. Chúng học nhân thì gấp đôi, còn phàm phu tinh tấn thì vô số. Thế là vị Tỳ-kheo vì Tăng chúng và làm cấp sự, khiến cho Tăng chuyên tu đạo nghiệp.

Sáng sớm vị Tỳ-kheo đắp y trì bát đi vào thành Ma-thâu-la. Lúc này có một vị trưởng giả, từ thành đi ra gặp Tỳ-kheo. Dù chưa từng gặp, nay được gặp liền lễ lạy rồi thưa:

-Đại đức từ xa đến đây?

Tỳ-kheo đáp:

-Tôi từ phía Tây đông.

Trưởng lão hỏi:

-Ngài đến đây có việc gì?

Tỳ-kheo đáp:

-Tôi đến chỗ Tôn giả Ưu-ba-cấp-đa để cầu nghe pháp, mà Tôn giả dạy tôi phải vì Tăng chúng làm việc cấp sự. Tôi nay không ở nước

Ma-thâu-la này ai là người tinh tấn làm việc cấp sự.

Trưởng giả nói:

-Ngài chớ lo âu. Tôi sẽ thay người làm việc cấp sự. Tất cả ẩm thực, y phục, y dược của chúng Tăng tôi sẽ cung cấp đủ. Thế là Tỳ-kheo cùng trưởng giả mang các vật phẩm về cúng dường chúng Tăng. Trong ba tháng an cư, Tỳ-kheo luôn tư duy làm các công đức, rồi chứng quả A-la-hán. Lại đem một thẻ tro bỏ vào hang đá.

NHÂN DUYÊN VỀ CÔNG VIỆC SẮC XẢO

Ở nước phía Đông có một thiện nam tử đến trong Phật pháp xuất gia, có thể làm các công việc sắc xảo khéo léo. Chúng Tăng ở trong chùa đều khiến vị này tạo lập chùa cùng các việc phòng xá nhà cửa. Ngày nay đều như thế nên sinh tâm nhàm chán, tự suy tư rằng:

-Ta muốn tọa thiền quán tưởng. Đức Phật trước đã dạy chư Tỳ- kheo nên ngồi thiền tu đạo không được phóng dật lại nghĩ:

-Ai có thể vì ta thuyết pháp giáo hóa. Nghe ở nước Ma-thâu-la có Tỳ-kheo tên là Ưu-ba-cấp-đa. Đức Phật đã giáo hóa vị này là bậc giáo hóa đệ tử đệ bậc nhất. Nghĩ xong liền đi đến chùa kia lễ bái Tôn giả và chắp tay thưa:

-Đại đức! Đức Phật đã Niết-bàn. Nay xin vì tôi mà thuyết pháp.

Tôn giả biết vị này là thân rốt cùng giải thoát sinh tử, nhưng vì sao lại chưa đắc Thánh đạo. Quán thấy nhân duyên chưa đủ, phải tìm phương tiện khiến cho được đầy đủ. Vị này có hạnh nguyện làm các việc thiện xảo, nhưng vì mỏi mệt nên làm chưa đủ.

Tôn giả nói:

-Thiện nam tử! Nếu theo lời ta dạy thì ta sẽ thuyết pháp. Đáp rằng:

-Xin vâng.

Ưu-ba-cấp-đa nói:

-Nơi nào chưa có chùa, ông nên khởi xướng làm chùa.

Đức Phật có thọ ký rằng:

-Nếu có chỗ nào chưa có chùa mà có người tạo dựng thì công đức thật vô cùng.

-Đại đức! Ở nước này con không biết ai tinh tấn, ai không?

Đại đức nói:

-Ông có thể sáng sớm đắp y trì bát đi vào thành.

Vị Tỳ-kheo y lời, khi đó có vị Trưởng giả từ thành đi ra, gặp Tỳ- kheo thì chắp tay làm lễ thưa hỏi:

-Ngài từ đâu đến?

Tỳ-kheo đáp:

-Tôi từ phương Đông đến.

Hỏi:

-Có chuyện gì?

Đáp:

-Tôi đến chỗ Tôn giả của Ưu-ba-cấp-đa để nghe pháp. Nhưng Tôn giả bảo tôi nếu có chỗ nào chưa có chùa thì nên khuyên hóa xây. Tôi nay không biết đây ai làm Đàn-việt.

Trưởng lão nói:

-Đại đức. Xin đừng lo lắng tôi sẽ cùng ngài lo việc này.

Trưởng lão cung cấp vật liệu cho Tỳ-kheo khởi công xây chùa. Tỳ-kheo từ đó trừ hết phiền não, liền đắc quả A-la-hán, liền đem thẻ tre vào trong hang đá.

NHÂN DUYÊN ẨM THỰC

Ở nước Ma Thâu La có một thiện Nam tử đến cầu Tôn giả Ưu-ba- cấp-đa xuất gia. Vì còn tham ăn uống nên chưa đắc đạo. Ưu-ba-cúc-đa nói:

-Sáng mai ta cùng ông đi khuất thực. Đến sáng Tôn giả lấy 2 bình bát. Một bát đựng đầy cháo và một bát không đặt trước mặt vị ấy và nói:

-Ông ăn đi.

Rồi đưa bình bát không và nói:

-Ông giữ bát này đợi cháo nguội rồi ăn.Vị Tỳ-kheo cầm bát mà vì muốn ăn liền, cho nên dùng miệng thổi cho nguội. Vài lần như thế rồi bạch Hòa thượng:

-Con đã thổi cháo nguội rồi.

Tôn giả nói:

-Ông có thể làm cho cháo nguội, mà tâm ông lại ưa thích việc nóng nảy. Ông thổi cháo nguội là vì muốn được ăn ngay. Nên dùng bất tính quán để trừ tâm nóng nảy này. Nếu thích ăn uống thì nên xem đó như y dược.

Bấy giờ Tỳ-kheo ăn xong, liền trở ra bát.

Tôn giả nói:

-Ông ăn đi.

Tỳ-kheo thưa:

-Đây là đồ bất tịnh làm sao ăn được?

Tôn giả nói:

-Ông nay nên quán tất cả pháp như là đồ bất định.

Tôn giả lại vì Tỳ-kheo mà nói pháp. Nghe pháp xong vị Tỳ-kheo tinh tấn tư duy liền chứng quả A-la-hán. Rồi lấy thẻ tre bỏ vào hang đá.

NHÂN DUYÊN THIỂU DỤC TRI TÚC

Ở Nam Thiên trúc có một thiện nam tử, đi xuất gia học đạo, tu hạnh thiểu dục tri túc không thích vinh hoa, không dùng dầu sữa thoa chà trong thân, không dùng nước nóng để tắm rửa, lại không ăn bơ sữa, thường sợ việc sinh tử. Do thân tứ đại không đủ lực cho nên không đắc Thánh đạo, liền sinh tâm nghĩ:

-Ai có thể thuyết pháp độ ta. Nghe ở nước Ma-thâu-la có Tôn giả Ưu-ba-cấp-đa liền tìm đến, chắp tay lễ bái thưa:

-Thứ Đại đức, Đức Phật đã Niết-bàn. Ngày nay ngài làm phật sự xin vì tôi mà thuyết pháp.

Tôn giả quán thấy vị này sẽ thoát sinh tử trong đời này. Nhưng chưa chứng Thánh đạo vì tứ đại suy yếu, bởi vì chỉ thích ăn mặc thô sơ, không muốn xa hoa. Ưu-ba-cấp-đa nói:

-Thiên nam tử! Nên nghe lời dạy của ta, ta sẽ thuyết đáp.

Đáp:

-Xin vâng.

Ưu-ba-cấp-đa liền vì ông mà giáo hóa, khiến cho Đàn-việt cúng đủ thứ ẩm thực tắm giặt cho chúng Tăng.

Lại nói với vị Tỳ-kheo:

-Ông nên tắm rửa cho vị Tỳ-kheo này.

Bấy giờ Tỳ-kheo trẻ đem các dầu lạc chà xát lên thân của vị Tỳ- kheo kia, lại đem nước nóng tắm rửa. Đến giờ ăn, đem các thức ăn ngon bổ đến cho Tỳ-kheo. Vài hôm như thế thì thân thể trở nên có khí lực mạnh khỏe. Ưu-ba-cấp-đa vì ông mà thuyết đáp. Vị Tỳ-kheo tinh tấn tu tập liền đắc quả A-la-hán, rồi đem thẻ tre bỏ vào trong hang.

NHÂN DUYÊN LA-SÁT

Ở nước Ma-thâu-la có một nam tử, khẩn cầu cha mẹ cho đi xuất gia. Rồi đến chỗ Tôn giả Ưu-ba-cấp-đa, lễ bái thưa rằng:

-Đại đức! Con có thể ở trong phật pháp xuất gia làm Tỳ-kheo cụ túc không?

Ưu-ba-cấp-đa quán thấy người này còn đắm trước thân mình liền nói:

-Tốt lắm! Ta sẽ cho ông xuất gia. Người kia nghe xong thì làm lễ

Tôn giả muốn trở về nhà. Khi đi được nửa đường thì suy nghĩ:

-Nếu ta trở về nhà thì sẽ khó mà đi xuất gia được.

Bên đường có một ngôi miếu, người này liền vào tá túc qua đêm. Ưu-ba-cấp-đa liền dùng thần lực biến ra hai con ma La-sát. Con thứ nhất đem xác chết vào trong miếu. La-sát thứ hai thì đi tay không vào. Cả hai cùng tranh nhau xác chết. Con thứ nhất nói:

-Thây chết này là của ta.

Con thứ hai cũng nói:

-Đây là của ta.

Hai con La-sát tranh nhau không được liền hỏi người này:

-Ai đem thây chết vào miếu trước?

Vị này suy nghĩ: Nếu ta nói con ma La-sát thứ hai đem thì La- sát đem vào trước sẽ giết ta. Nếu nói thật La-sát thứ nhất đem vào thì La-sát thứ hai sẽ giết ta. Vậy thì chớ nói vọng ngữ liền nói với chúng rằng:

-Kẻ này đem trước. Quỷ La-sát đi tay không nổi giận liền bẻ hết tay chân người ấy muốn ăn. Con quỷ La-sát thứ nhất liền đem chân tay của thây chết ráp vào cho người ấy mà trở nên lành lặn.

Cứ như thế chẳng bao lâu thì trời sáng hẳn. Trải qua hai ngày sau mới tới chỗ của Ưu-ba-cấp-đa. Tôn giả liền cho xuất gia. Vị tinh tấn ta hành được đắc quả A-la-hán. Bèn lấy thẻ tre bỏ vào trong hang.

Số 2043- Kinh A Dục Vương, Quyển 10

KINH A-DỤC VƯƠNG

QUYỂN 10

NHÂN DUYÊN ĐỆ TỬ ƯU-BA-CẤP-ĐA

NHÂN DUYÊN VỀ CÂY

Ở nước Nam Thiên trúc có một nam tử, đến trong Phật pháp xuất gia học đạo, mà còn yêu thích trao chuốc thân thể. Thường dùng dầu tô lạc để thoa chà thân và dùng nước nóng để tắm rửa. Lại thích việc ăn uống cúng dường nơi thân. Vì vậy nên không đắc đạo. Nên suy nghĩ:

-Ai có thể vì ta thuyết pháp. Nghe biết ở nước Ma-thâu-la có Ưu- ba-cấp-đa, là bậc giáo hóa đệ tử đệ nhất, liền tìm đến lễ bái thưa:

-Đại đức! Nên vì tôi thuyết pháp.

Tôn giả thấy vị này thân cuối cùng sẽ đắc đạo, chỉ vì còn đắm nơi thân nên nói:

-Thiện nam tử, nên làm theo lời ta dạy.

Ưu-ba-cấp-đa đem vị ấy vào trong núi ở trong núi dùng thần lực hóa ra một cây to và nói:

-Ông leo lên cây này. Vị Tỳ-kheo liền leo lên cây. Tôn giả hóa ra cái hố sâu ở dưới gốc cây rồi bảo Tỳ-kheo:

-Con bỏ hai chân xuống. Tỳ-kheo cũng y lời.

Tôn giả lại bảo:

-Bỏ một tay ra. Tỳ-kheo y theo lời dạy.

Lại bảo:

-Bỏ thêm tay kia. Tỳ-kheo thưa:

-Bỏ cả hai tay sẽ rớt xuống hầm chết.

Tôn giả:

-Ta trước đã nói. Phải nghe theo lời dạy. Nay vì sao lại không nghe. Vị Tỳ-kheo liền chú tâm không còn đắm trước thân, buông hai tay rớt xuống thì không còn thấy cây và hầm đây nữa. Ưu-ba-cấp-đa

liền thuyết pháp. Vị Tỳ-kheo tinh tấn tu đắc quả A-la-hán, đem thẻ bỏ vào hang.

NHÂN DUYÊN BỎN SẺN

Ở nước Ma-thâu-la có thiện nam tử, theo Ưu-ba-cấp-đa xuất gia mà lòng vẫn rất bỏn xẻn. Vì vậy mà không đắc đạo. Tôn giả dạy:

-Ông nên làm bố thí. Ông nay được xuất gia là có được vật các quý nhất chớ tìm cầu vật khác. Lại phải đem pháp bố thí cho người khác. Nhẫn đến có đồ ăn trong bát cũng đem thì cho người. Nếu chưa rộng bố thí, thì tùy theo chỗ có mà bố thí từng phần.

Có hai người thường ngồi gần bên vị này ngày thứ nhất, thứ hai vì lòng còn bỏn sẻn nên không cho người. Hai vị kia đều là A-la-hán. Đến ngày thứ ba vì đồ ẩm thực nhiều mới đem cho hai vị kia. Lúc này Ưu-ba-cấp-đa thuyết pháp giáo hóa. Vị Tỳ-kheo này tinh tấn tư duy tu tập được đắc quả A-la-hán, rồi cũng đem thẻ bỏ vào hang.

NHÂN DUYÊN QUỶ

Lúc này ở nước Ma-thâu-già-la có một thiện nam tử, đến trong Ưu-ba-cấp-đa thuyết pháp. Ưa thích ngủ nhiều. Ưu-ba-cấp-đa thuyết pháp cho nghe và đem vào trong rừng, bảo ngồi dưới gốc cây tọa thiền, nhưng cũng ngủ gật. Ưu-ba-cấp-đa liền hóa ra một con quỷ bảy đầu, ở trước vị kia, tay nắm cành cây mà thân treo trên hư không. Tỳ-kheo nhìn thấy liền thức dậy và rất lo sợ, liền bỏ chỗ ngồi chạy về Tôn giả lại bảo trở về chỗ tọa thiền như cũ. Tỳ-kheo thưa:

-Hòa thượng ở trong rừng có con quỷ bảy đầu, treo mình trên cành cây thật là đáng sợ.

Tôn giả đáp:

-Tỳ-kheo! Con quỷ này không đáng sợ. Tâm ưa ngủ nghỉ mới là đáng sợ. Nếu ông bị quỷ giết thì không sa vào sinh tử, còn bị ngủ nghỉ giết thì sinh tử thì không cùng. Tỳ-kheo trở về chỗ ngồi cũng lại thấy quỷ. Vì sợ hãi nên không dám ngủ. Do tinh tấn tư duy mà đắc quả A-la- hán. Lại đem một thẻ tre ném vào trong hang.

NHÂN DUYÊN TRÙNG ĂN

Lúc bấy giờ ở nước Ma-thâu-la có một nam tử, đến Tôn giả Ưu- ba-cấp-đa cầu xin xuất gia. Tôn giả thuyết pháp khuyến hóa. Vị Tỳ- kheo tinh tấn tu tập, chứng quả Tu-đà-hoàn. Trong tâm cho mình không buông lung nên thoát khổ ác đạo, được bảy lần sinh lên cõi trời, bảy

lần sinh xuống cõi người thọ phước lạc nhân thiên rồi mới đắc quả vào Niết-bàn. Ưu-ba-cấp-đa biết được ý đó. Nên bảo theo mình vào thành khất thực. Đến trước nhà một người Chiên-đà-la thấy một đứa bé đời trước đã đắc quả Tu-đà-hoàn. Nay thân thể đầy, ghẻ lở, khắp nơi bị trùng ăn rất là đau đớn, hơi thở tanh hôi. Ưu-ba-cấp-đa nói với đệ tử:

-Ông xem đứa bé này, đã đắc quả Tu-đà-hoàn mà còn khổ như thế, liền nói kệ:

Sinh vào Chiên-đà-la

Đắm trước trong ba cõi

Trùng dữ ăn thân thể

Vì thích được tự tại

Vào trong ba nẻo khổ

Ông nên thấy người này

Đã đắc quả Thánh đạo

Che lấp ba ác đạo

Do vì không tinh tấn

Sinh vào Chiên-đà-la

Ông chớ mang y này

Nên quán Tam giới khổ

Vì thế muốn thoát ra

Ta nay vì ông nói

Phải chớ nên buông lung

Để mong cầu giải thoát.

Tỳ-kheo lại hỏi:

-Người này vì nhân duyên gì đã đắc quả Tu-đà-hoàn mà vẫn chịu khổ này.

Tôn giả đáp:

-Vị này trước kia, trong thời Đức Phật Thích-ca xuất gia, làm Duy-na coi chúng Tăng tọa thiền. Trong Tăng có vị A-la-hán, vị này có ghẻ nên gãi ra tiếng. Vị Duy-na nói:

-Thân ông bị trùng ăn sao? Mà lại gãi ra tiếng vậy? Rồi kéo tay đẩy vị ấy ra và nói:

-Ông nên vào trong nhà Chiên-đà-la. Vị La-hán nói với Duy-na rằng:

-Thiện nam tử! Ông nên tinh tấn chớ để rơi vào khổ sinh tử.

Vị Duy-na sau đó liền sám hối. A-la-hán sám hối rồi thì đắc quả Tu-đà-hoàn. Rồi cũng tự nghĩ rằng:

-Ta đã đắc quả Tu-đà-hoàn, không phải nổ lực nữa. Vị Duy-na đó

nay là đứa bé này. Vì mắng bậc La-hán và đẩy bảo vào nhà Chiên-đà- la. Nay bị quả báo này. Vị Tỳ-kheo nghe Tôn giả nói thì càng lo sợ, nên chuyên cần tu tập đắc được quả A-la-hán. Ưu-ba-cấp-đa cũng thuyết pháp giáo hóa cho đứa bé Chiên-đa-la, khiến cho nhàm chán sinh tử mà đắc quả A-la-hán. Tức liền mạng chung sinh lên cảnh trời Tịnh cư, rồi cũng lấy thẻ bỏ vào hang.

NHÂN DUYÊN CỐT TƯỞNG

(Quán Tưởng Xương)

Ở nước Ma-thâu-la có một thiện nam tử, theo Tôn giả Ưu-ba-cấp- đa xuất gia học đạo, Ưu-ba-cấp-đa thuyết các pháp về bất tịnh quán. Dùng quán bất tịnh này khắc phục phiền não không còn phát khởi nữa. Trong tâm vị này cho là những việc đáng làm thì đã làm xong, không cần phải nổ lực nữa.

Ưu-ba-cấp-đa nói:

-Thiện nam tử! Ông nên tinh tấn, chớ nên buông lung. Đáp rằng:

-Tôi đã đắc quả A-la-hán rồi. Tôn giả nói:

-Thiện nam tử! Ông có thấy nước Kiền-đà-la có người con gái làm nghề bán rượu.

Nữ nhân này cho là đã đắc đạo, cũng như ông không khác, phiền não chưa đoạn mà tự cho là đoạn. Đó là tăng thượng mạn. Ông nay quán xem nữ nhân này đã đắc đạo chưa.

Tỳ-kheo đáp:

-Tôi chưa thấy được. Nay muốn đi đến nước kia, xin thầy dạy bảo.

Vị Tỳ-kheo đi đến nước Kiền-đà-la. Có chùa tên là Thổ Thạch, liền vào trong chùa đó nghĩ ngơi. Sáng sớm trở dậy đắp y cầm bình bát đi vào trong tụ lạc khất thực. Người nữ nhân bán rượu lấy thức ăn muốn đem cho. Vị Tỳ-kheo thấy cô này thì dâm ý nổi lên, liền lấy đồ ăn trong bát đưa cho cô. Cô gái thấy vậy cũng khởi dâm ý àm cười hở răng. Vị Tỳ-kheo chưa xúc phạm vào thân cô gái, cũng chưa nói gì, chỉ khởi tà tâm. Bấy giờ vị Tỳ-kheo thấy cô kia hở răng cười, liền quán bất tịnh. Lại quán khắp thân thể ấy đều là xương trắng. Do quán xét mà đắc quả A-la-hán. Mọi việc xong rồi thì nói kệ:

Người ngu vô trí

Thấy sắc bên ngoài

Liền sinh tham trước

Người có trí tuệ

Thấy xấu bên trong

Liền được giải thoát

Còn kẻ vô minh

Bị sắc buộc ràng

Người đủ trí tuệ

Từ sắc giải thoát

Thân này từ đây

Không xả bất tịnh

Lại ở thân này

Cũng chớ trang nghiêm

Đem thân thật quán

Liền được giải thoát.

Bấy giờ, Tỳ-kheo về nước Ma-thâu-la, rồi đến chỗ Ưu-ba-cấp-đa, Tôn giả hỏi:

-Ông đã thấy người nữ ấy chưa?

Đáp: Đã thấy, rồi đem thẻ cho vào hang.

NHÂN DUYÊN THAM

Ở nước Ma-thâu-la có một trưởng lão. Lúc đầu là cự phú giàu có, rồi sau lần bị khánh kiệt. Duy chỉ còn năm trăm tiền vàng. Trong lòng nghĩ rằng:

-Nay muốn đến Phật pháp tu đạo xuất gia. Sau khi ta xuất gia cũng cần phải có y phục thuốc thang phải mua.

Rồi vị này đến chỗ Tôn giả Ưu-ba-cấp-đa xuất gia. Ngày ngày đều nhờ người cấp sự giữ dùm tiền vàng.

Tôn giả nói:

-Thiện nam tử! Pháp xuất gia, phải nên thiểu dục tri túc. Ông sao lại còn giữ tiền này. Nên đem ra cúng dường chúng Tăng.

Tỳ-kheo đáp:

-Tiền này tôi dùng để may ba y và mua thuốc thang.

Ưu-ba-cấp-đa bảo vị ấy vào trong phòng rồi hóa ra một ngàn tiền vàng và bảo:

-Đây là tiền để may y và thuốc than, cho ông đó. Vị Tỳ-kheo nghe liền đem năm trăm tiền vàng của mình cúng dường cho chúng Tăng.

Ưu-ba-cấp-đa vì ông mà thuyết pháp. Vị Tỳ-kheo tinh tấn tu tập chứng quả A-la-hán rồi lấy thẻ tre đem vào hang đá.

NHÂN DUYÊN BỊ BÀN CHẢI CHÀ XÁT

Ở nước Ma-thâu-la có một thiện nam tử đến Tôn giả Ưu-ba-cấp- đa cầu xin xuất gia. Tôn giả vì ông mà thuyết pháp. Tỳ-kheo tinh tấn tu tập đắc được quả Tu-đà-hoàn. Rồi sinh tâm nghĩ rằng: Ta có đạo đã dứt, việc đã làm xong.

Ưu-ba-cấp-đa nói:

-Thiện nam tử! Ông phải nên tinh tấn chớ có buông lung.

Tỳ-kheo đáp:

-Tôi đã đắc quả Tu-đà-hoàn, ác đạo đã dứt, không có nỗ lực. Tôi sẽ ở trong cõi trời bảy đời, cõi người bảy đời hưởng vui lạc cảnh rồi mới vào Niết-bàn. Ưu-ba-cấp-đa, vì muốn vị này sinh lòng sợ hãi, sáng sớm bảo cùng đắp y trì bát vào thành khất thực. Đến trước nhà của một người Chiên-đà-la, có đứa bé đã từng đắc quả Chiên-đà-la, trên thân có ghẻ lở, thầy thuốc bảo lấy bàn chải chà cho vết thương chảy máu ra, rồi xức thuốc.

Tôn giả bảo với Tỳ-kheo:

-Thiện nam tử! Ông thấy rõ việc đắc quả Tu-đà-hoàn mà vẫn còn khổ đó không?

Tỳ-kheo đáp: Hòa thượng! Đây là do tạo nghiệp gì? Ưu-ba-cấp-đa nói:

-Người này vào thời Đức Phật Thích-ca ở trong pháp xuất gia, làm Duy-na coi chúng tọa thiền, có vị Tỳ-kheo có ghẻ gãi ra tiếng. Vị Duy-na nói:

-Đại đức ông bị ghẻ lở sao không chà rửa sứt thuốc. Lại kéo tay vị ấy ra và nói:

-Ông nên đến chỗ Chiên-đà-la chớ ở đây làm động chúng.

Vị Tỳ- kheo đã đắc quả A-la-hán nói rằng:

-Ông nên tinh tấn chớ buông lung mà thọ khổ sinh tử.

Vị Duy-na nghe thì liền sám hối, sau đó đắc quả Tu-đà-hoàn, rồi lại nghĩ:

-Ta nay ác đạo đã dứt, không cần phải nổ lực.

Tôn giả bảo đệ tử:

-Vị Duy-na đó nay chính là đứa bé này, trước kia mắng vị A-la- hán, nên nay bị quả báo.

Vị đệ tử nghe xong thì tâm rất lo sợ. Lo tinh tấn tu hành liền đắc quả A-la-hán. Đem thẻ bỏ vào hang đá. Tôn giả Ưu-ba-cấp-đa lại thuyết pháp độ cho đứa bé Tu-đà-hoàn. Khiến cho tinh tấn chán xa cõi này, rồi đắc quả A-na-hàm, sau đó qua đời được sinh lên cõi trời.

NHÂN DUYÊN THÂN TÌNH

Ở nước Ma-thâu-la có một trưởng giả sinh con vừa đúng một tuổi bị chết. Đứa bé ấy lại sinh vào nhà trưởng lão khác được hai tuổi cũng chết, lại sinh vào nhà trưởng lão khác được ba tuổi lại cũng bị chết. Như thế đến lần thứ bảy mới được bảy tuổi, có bọn cướp đem đứa bé vào rừng.

Ưu-ba-cấp-đa quán xét chúng sinh này đây là thân cuối cùng được nhiếp hóa liền vào trong núi ngồi kiết già tịnh tọa. Hóa ra binh lính, xa mã rượt đuổi, làm cho tên cướp lo sợ chạy đến chỗ Ưu-ba-cấp-đa. Tôn giả liền nhiếp thần lực thuyết pháp. Tên cướp nghe xong liền ngộ được Tứ chơn đế, ở trong Phật pháp xuất gia tu đạo, đem đứa con giao cho Ưu-ba-cấp-đa. Tôn giả cũng xuất gia thuyết pháp khuyến hóa, tiểu nhi tinh tấn tu tập đắc quả A-la-hán. Đã đắc quả rồi liền suy tư thấy cha mẹ đang rất khổ sở. Vị này liền trở về nhà nói với cha mẹ:

-Cha mẹ chớ có đau lòng nữa.

Cha mẹ thấy con trở về thì rất vui mừng. La-hán tiểu nhi liền thuyết pháp cho cha mẹ, khiến đều đắc quả Tu-đà-hoàn. Lại trở về thưa với cha mẹ của sáu đời trước thưa:

-Xin cha mẹ chớ ưu buồn, con là con của cha mẹ đây, cha mẹ ngày trước sinh ra con được vài tuổi thì con đã chết đi.

Cha mẹ nghe thì rất vui mừng, liền vì cha mẹ thuyết pháp khiến đều đắc quả Tu-đà-hoàn.

NHÂN DUYÊN QUA SÔNG

Ở nước Ma-thâu-la có vị trưởng giả đến cầu Ưu-ba-cấp-đa xin xuất gia. Ưu-ba-cấp-đa liền thuyết pháp khuyến hóa, tinh tấn tu hành chứng quả Trí thiền của thế gian, đắc được định Sơ thiền tưởng đã chứng quả Tu-đà-hoàn. Khi đến nhị thiền cứ tưởng đắc quả Tư-đà-hàm, đắc đệ tam thiền cho đã đắc quả A-na-hàm. Đắc đệ tứ thiền cho là chứng A-la-hán. Thế rồi không cần nổ lực tinh tấn thêm.

Ưu-ba-cấp-đa nói:

-Thiện nam tử! Ông nên tinh tấn, chớ có buông lung. Đệ tử đáp:

-Con đã đắc A-la-hán.

Mọi việc đều đã xong rồi, cần gì nổ lực nữa. Ưu-ba-cấp-đa dùng phương tiện giáo hóa nói:

-Thiện nam tử! Ông có thể đến nước Nam Thiên trúc.

Tỳ-kheo liền đi đến nơi đó, Ưu-ba-cấp-đa giữa đường hóa làm

năm trăm phú thương. Tỳ-kheo thấy cướp muốn đến giết mình thì lo sợ, liền tự biết mình chẳng phải La-hán. Nếu là La-hán thì không hề sợ. Ta chắc được quả A-na-hàm.

Trong đoàn phú thương có một người con gái trưởng giả mọi người bị giết, liền đến lễ Tỳ-kheo nói:

-Thánh nhân! Xin cho tôi cùng đi. Tỳ-kheo nói:

-Đức Phật có dạy, không được riêng cùng với nữ nhân đi trên đường. Ngươi nay đi với ta thì như sư tử đi theo từ xa.

Tôn giả lại hóa con rồng lớn. Vị Tỳ-kheo muốn qua sông nên lội xuống nước. Cô gái cũng bước xuống nước gần chết liền nghĩ:

-Phật có dạy nếu thấy người nữ bị rớt xuống nước gần chết thì cứu lên thì không phạm giới.

Suy nghĩ xong liền đến cứu lên, sau đó lại khởi dục tâm, lại tư duy ta chẳng phải là A-na-hàm, vì A-na-hàm không còn dục tâm. Ta chỉ là Tư-đà-hàm, Tu-đà-hoàn mà thôi.

Khi đưa cô gái lên bờ liền nghĩ:

-Ta nay nên xả giới, để cùng chung sống với cô gái này.

Ưu-ba-cấp-đa liền nhiếp thần thông đến trước mặt vị kia nói:

-Thiện nam tử! Ông là A-la-hán chăng?

Vị Tỳ-kheo xin sám hối.

Tôn giả liền vì ông mà thuyết pháp, vị Tỳ-kheo tinh tấn tư duy liền đắc quả A-la-hán, rồi đem thẻ đặt vào hang đá.

NHÂN DUYÊN GIÁC NGỘ

Ở nước Ma-thâu-la có con của vị trưởng giả, nối gia nghiệp chưa được bao lâu thì thưa cha mẹ xin cho xuất gia. Rồi đi đến Tôn giả Ưu- ba-cấp-đa. Tôn giả liền cho xuất gia, thuyết pháp khuyến hóa và bảo vào rừng ngồi thiền.

Tỳ-kheo y lời, đến dưới gốc cây ngồi kiết già tọa thiền.

Vị Tỳ-kheo này lúc chưa xuất gia thì đã có vợ rất là xinh đẹp đoan chánh. Nên lúc tọa thiền thường nghĩ đến vợ ở nhà. Tôn giả liền hóa ra người vợ đến trước mặt Tỳ-kheo. Tỳ-kheo thấy thì hỏi, ngươi sao lại đến đây?

Cô đáp:

-Chẳng phải ông gọi tôi đến sao?

Tỳ-kheo đáp:

-Ta ngồi thiền ở đây chưa từng nói gì, làm sao mà gọi?

Nữ nhân nói:

-Ông dùng giác quan để gọi, chẳng phải lời nói. Nữ nhân liền nói kệ:

Tàm quý có hai loại

Là miệng và tâm ý

Ở trong hai loại này

Tâm là quan trọng nhất

Nếu tâm không nghĩ tưởng

Thì miệng không nói ra.

Lúc này Ưu-ba-cấp-đa, nhiếp thần lực trở lại thân cũ, ở trước vị ấy nói kệ:

Nếu ông không thích

Quán tưởng nữ nhân

Nếu không muốn thấy

Thì chớ tư duy

Nếu đã xả dục

Chớ nên đam mê

Thí như đồ thải

Không thể ăn lại.

Ưu-ba-cấp-đa liền thuyết pháp khuyến hóa, vị Tỳ-kheo tinh tấn tu đắc quả A-la-hán, liền nói kệ:

Hòa thượng rõ biết

Đã giáo hóa ta

Ta kính tin người

Liền đắc Thánh đạo.

Rồi đem một thẻ tre vào trong hang đá.

NHÂN DUYÊN THẢ TRÂU

Bầy giờ, Ưu-ba-cấp-đa muốn đến nước Nam Thiên trúc, giữa đường gặp năm trăm người đang thả trâu. Năm trăm người đó thấy Ưu- ba-cấp-đa liền tìm đến để nghe thuyết pháp. Nghe xong liền đắc chánh đế. Mọi người đem trâu cúng cho Tôn giả. Rồi cùng xin theo xuất gia học đạo. Ưu-ba-cấp-đa lại vì họ thuyết pháp khuyến hóa. Tất cả mọi người đều chứng quả A-la-hán, bèn lấy thẻ đặt vào trong hang đá.

NHÂN DUYÊN GIÁO HÓA NGƯỜI

Bấy giờ ở nước Ma-thâu-la có một thiện nam tử, đến cầu Ưu-ba- cấp-đa xuất gia học đạo. Ưu-ba-cấp-đa liền thuyết pháp khuyến hóa,

khiến cho người này đắc quả Tứ thiền thế gian. Đắc Sơ thiền định, tưởng là quả Tu-đà-hoàn, đắc Nhị thiền tưởng là Tư-đà-hàm; đắc Tam thiền tưởng là A-la-hán. Nói rằng ta đã làm xong cho nên không cần tinh tấn nữa.

Ưu-ba-cấp-đa nói:

-Ông chớ buông lung phải cần nổ lực thêm.

Vị kia đáp:

-Con đã chứng A-la-hán, mọi việc cần làm thì đã làm xong.

Ưu-ba-cấp-đa đem người ấy vào rừng ngồi thiền. Lại hóa làm một Tỳ-kheo cùng ngồi thiền để vị kia trông thấy. Vị hóa Tỳ-kheo dạy cho Tu thiền pháp. Lại hỏi:

-Ai là Hòa thượng xuất gia cho ông?

Tỳ-kheo đáp:

-Hòa thượng của tôi là Ưu-ba-cấp-đa, đã xuất gia cho tôi.

Hóa Tỳ-kheo nói:

-Ông thật đại phước, được vị thầy là Tôn giả Ưu-ba-cấp-đa.

Lại hỏi:

-Ông tụng đọc kinh nào?

Tỳ-kheo đáp:

-Là Tu-đa-la, Tỳ-ni,

Ma-đắc-lặc-già?

-Ở trong Phật pháp đã có sở đắc chưa?

Tỳ-kheo đáp:

-Tôi đắc quả Tu-đà-hoàn cho đến A-la-hán rồi.

Hóa nhân lại hỏi:

-Ông đắc đạo gì?

Tỳ-kheo đáp:

-Đắc thế đạo.

Hóa nhân nói:

-Chỗ sở đắc của ông chỉ là Thế đế, ông vẫn chưa đắc Thánh pháp.

Vị Tỳ-kheo nghe xong rất là áo não, liền về chỗ Tôn giả thưa:

–Bạch Hòa thượng, con vẫn còn là phàm phu, xin Hòa thượng vì con thuyết pháp.

Ưu-ba-cấp-đa liền thuyết pháp khuyến hóa. Vị Tỳ-kheo tinh tấn tu tập chẳng bao lâu đắc quả A-la-hán, bèn đem một thẻ tre ném vào hang đá.

NHÂN DUYÊN BẤT LẠC TRỤ XỨ

Lúc này ở nước Ma-thâu-la có con của một trưởng giả, nối nghiệp gia sự chưa bao lâu thì tâm đã muốn xuất gia, liền thưa với cha mẹ:

-Xin cho con xuất gia tu đạo.

Cha mẹ đáp:

-Ta duy chỉ có mình con, ta chưa muốn chết, làm sao con lại muốn bỏ để đi xuất gia.

Người con nghe cha mẹ nói thì lòng rất áo não, cho đến sáu ngày vẫn không chịu ăn cơm, lúc đó cha mẹ mới cho đi xuất gia, lại bảo rằng:

-Xuất gia rồi nên về thăm ta?

Đáp: Thưa vâng.

Người ấy liền đến chỗ Ưu-ba-cấp-đa xin xuất gia.

Xuất gia xong lại nghĩ:

-Trước ta có hứa với cha mẹ, khi xuất gia rồi phải về thăm.

Liền bạch Hòa thượng cho về thăm cha mẹ. Người này trước đã có vợ thì buồn bã không chịu trang điểm. Tỳ-kheo trông thấy liền nói:

-Ta nên xả giới về nhà.

Lại đến chỗ Ưu-ba-cấp-đa lạy và thưa:

-Hòa thượng! Nay con muốn xả giới về nhà.

Ưu-ba-cấp-đa nói:

-Thiện nam tử! Ông chớ có ý nghĩ này. Vả lại hãy đợi ít lâu, ta muốn biết ý ông, khi đã mãn ý rồi sau hãy xả giới.

Lại bảo người ấy đi đến nước Ma-thâu-la. Tôn giả hóa một người nữ chết có bốn người khiên từ trong nước ấy đi ra. Sau đó Tỳ-kheo trở về thăm cha mẹ, giữa đường lại gặp thây chết, mới hỏi người khiên rằng:

-Đây là người nào? Người kia đáp:

-Có con trưởng giả mới xuất gia, người vợ ở nhà buồn rầu mà chết. Tôi nay khiên thây vào rừng. Tỳ-kheo nghe liền muốn đến xem mặt. Tôn giả liền hóa ra vô số trùng huyết từ thây chết bò ra, Tỳ-kheo trông thấy thì quán bất tịnh, tư duy tinh tấn mà đắc quả A-la-hán. Xong rồi đến đảnh lễ dưới chân Tôn giả.

Ưu-ba-cấp-đa nói:

-Ông đã thấy vợ chưa?

Đáp: Y pháp mà thấy.

Bèn đem đặt một thẻ tre vào hang đá.

NHÂN DUYÊN TÍCH TRƯỢNG

Ở nước Ma-thâu-la có một thiện nam tử đến Tôn giả Ưu-ba-cấp- đa cầu xin xuất gia. Tôn giả liền vì ông mà thuyết pháp. Nghe xong thì đắc quả Tứ thiền thế gian. Tỳ-kheo nghĩ:

-Ta nay chỗ làm đã xong, không cần tinh tấn nữa.

Ưu-ba-cấp-đa nói:

-Thiện nam tử! Ông nên tinh tấn chớ có phóng dật.

Đáp:

-Hòa thượng! Con nay đã đắc quả A-la-hán.

Hòa thượng sai Tỳ-kheo cầm tích trượng sáng sớm đắp y trì bát, đi theo sau chúng vào thành. Bấy giờ có năm trăm vị Ưu-bà-tắc đem thức ăn cúng dường và cho vị Tỳ-kheo đi sau cùng nhiều hơn cả. Tỳ-kheo biết người ấy rất coi trọng mình, cho rằng mình được công đức thù thắng hơn người nên khởi tâm kiêu mạn. Lại suy nghĩ:

-Ta chẳng phải La-hán. Vì La-hán quả không còn ngã mạn.

Liền đến chỗ Hòa thượng bạch rằng:

-Con chưa chứng Thánh đạo nên vì con thuyết pháp.

Tôn giả liền thuyết pháp khuyến hóa, Tỳ-kheo tinh tấn tư duy, không bao lâu đắc quả A-la-hán, bèn đem thẻ tre bỏ vào hang đá.

NHÂN DUYÊN THIỆN KIẾN

Ở nước Kế tân có một Tỳ-kheo tên Thiện Kiến, đắc Tứ thiền thế gian. Long vương rất tôn trọng. Lúc ấy ở nước Kế Tân bị hạn hán lâu mà không có mưa. Dân chúng liền thỉnh Tỳ-kheo cầu mưa. Ưu-ba-cấp- đa nghĩ nên phải hóa độ Thiện Kiến, nay chính phải lúc. Ưu-ba-cấp-đa liền tìm phương tiện. Nơi nước Ma-thâu-la làm mười hai năm trời không mưa. Ngoại đạo thấy thế bảo mọi người rằng:

-Quá mười hai năm trời không mưa, dân chúng nghe rất là áo não. Đến cầu Tôn giả Ưu-ba-cấp-đa cầu cho có mưa.

Ta làm mưa không được. Ở nước Kế tân có Tỳ-kheo tên Thiện Kiến, các ông có thể đến cầu. Mọi người liền cử sứ giả đến nước kia cầu thỉnh. Thiện Kiến đắc Tứ thiền ngũ thông, dùng thần lực bay đến nước Ma-thâu-la. Khi mọi người đến xin làm mưa, Thiện Kiến liền hóa mưa tưới khắp cõi Diêm-phù-đề.

Khi đó dân chúng thoát nạn hạn hán cho rằng:

-Tỳ-kheo Thiện Kiến có thể làm mưa! Công đức thù thắng hơn cả Ưu-ba-cấp-đa.

Thiện Kiến được nhiều người theo, còn Ưu-ba-cấp-đa chỉ được số

ít. Thiện Kiến thấy vậy sinh tâm ngã mạn, liền suy nghĩ rằng:

-Ta chẳng phải La-hán, vì La-hán thì không còn tâm ngã mạn.

Liền đến chỗ Tôn giả lễ lạy và thưa:

-Phật đã Niết-bàn, Đại đức nay làm Phật sự, xin vì tôi thuyết pháp.

Ưu-ba-cấp-đa nói:

–Phật nói giới mà không chơn chánh giữ gìn, tự cho thù thắng hơn ta mà sinh kiêu mạn. Phật thuyết giới không cho Tỳ-kheo làm mưa. Rồi Tôn giả vì Tỳ-kheo mà thuyết pháp khuyến hóa. Tỳ-kheo nghe xong tinh tấn tu từ được đắc quả A-la-hán, bèn đem thẻ tre đặt vào hang đá.

NHÂN DUYÊN CHÙA ĐƯỢC GIA PHONG

Ưu-ba-cấp-đa ở tại nước Ma-thâu-la khởi công xây chùa số đến cả trăm, vua nước đó tên là Chơn-đa-kha, không có tín tâm nên thường não loạn Tăng chúng và Đàn-việt cấp sự, chư Tăng và Đàn-việt đến chỗ Ưu-ba-cấp-đa nói lại sự việc. Ưu-ba-cấp-đa suy nghĩ:

-Nếu ta sai người đến thưa với vua thì sợ vua nỗi giận làm hại. Vậy ta phải tự đến. Ưu-ba-cấp-đa dùng thần lực, như một mắt nằm trên đỉnh, đến nơi chùa Thành kê của Bà-đa-lợi-phất-đa. Vua A-dục nghe Tôn giả đến, liền cho sửa sang đường xá, đem hương hoa đến cúng dường trang nghiêm. Rồi vua cùng chư đại thần và nhân dân đều đến cung nghinh Tôn giả. Đến nơi lễ lạy dưới chân cung kính thưa:

-Đại đức! Có duyên cớ gì đến đây?

Đáp:

-Muốn đến chỗ vua.

Vua lại hỏi:

-Có việc gì?

Đại đức đáp:

-Đại vương ủng hộ Phật pháp, ở nước Ma-thâu-la xây chùa cho cả hàng trăm. Vua nước kia tên là Chơn-đa-kha, không có tín tâm não hại Phật pháp.

Vua A-dục liền sai đại thần tên Thành Hộ.

-Ông có thể sai người đến giết vua kia. Ưu-ba-cấp-đa liền thưa:

-Xin chớ giết. Vua nên khuyến hóa ra lịnh. Từ nay về sau chớ có làm hại Phật pháp.

Vua A-dục liền tự tay viết thư, đóng ấn rồi sai La-sát mang đi. La- sát nhận thư chỉ trong khoảnh khắc đến được nước kia. Vua Chơn-đa-

kha nhận thơ dọa. Đọa xong đánh trống hiệu lệnh triệu tập dân chúng lại ra lệnh:

-Từ nay về sau không được não hại Phật pháp.

Vua A-dục hỏi Ưu-ba-cấp-đa:

-Có chùa nào bị bọn cướp quấy nhiễu?

Tôn giả nói:

-Chùa Na-sĩ Bà-sĩ.

Vua A-dục tự tay viết thư đóng ấn, cùng với Tôn giả đem quốc phong cung cấp cho chùa này.

Vua A-dục thiết lễ cúng dường. Ưu-ba-cấp-đa thọ cúng dường xong thì trở về chùa Na-sĩ Bà-sĩ.

NHÂN DUYÊN HY CHƯNG KHA

Bấy giờ Ưu-ba-cấp-đa suy nghĩ: Hy Chưng Kha đã ra đời chưa? Quán biết là chưa ra đời. Từ đó ngày ngày đều đến nhà cha mẹ đó. Lúc đầu đem theo nhiều thầy Tỳ-kheo, sau cùng một vài vị tới. Cuối cùng thì chỉ đi một mình. Bấy giờ trưởng giả thấy Ưu-ba-cấp-đa đi một mình đến thì hỏi:

-Thánh nhân vì sao không có đệ tử đi theo?

Trưởng lão đáp:

-Tôi không có đệ tử.

Trưởng giả nói:

-Tôi còn ham thế sự nên không thể xuất gia. Nếu sinh con sẽ cho Đại đức làm đệ tử.

Trưởng lão khi đó sinh ra đứa con đầu không bao lâu thì bị chết. Đứa thứ hai cũng mạng chung. Đến đứa thứ ba đặt tên là Hy Chưng Kha, liền cho theo Ưu-ba-cấp-đa xuất gia và thọ giới Cụ túc. Khi bạch nhất Yết-ma thì đắc quả Tu-đà-hoàn, cho đến bạch tứ Yết-ma đắc quả A-la-hán. Bấy giờ Ưu-ba-cấp-đa suy nghĩ. Ta nay hóa đạo đã xong, trong nhà đá các thẻ tre của các đệ tử tu chứng cũng đã đầy. Ta nên nhập Niết-bàn, thế rồi Tôn giả đem pháp tạng phó chúc lại cho.

Nói rằng:

-Thiện nam tử! Đức Thế Tôn đem giáo pháp phó chúc lại cho Ma- ha Ca-diếp rồi nhập Niết-bàn. Ma-ha Ca-diếp phó chúc lại cho A-nan rồi nhập Niết-bàn. A-nan phó chúc lại cho Mạt-điền-địa rồi nhập Niết- bàn. Mạt-điền-địa phó chúc lại cho Hòa thượng ta rồi nhập Niết-bàn. Hòa thượng phó chúc cho ta rồi nhập Niết-bàn. Nay ta đem phó chúc lại cho ông, còn bảy ngày nữa ta sẽ nhập Niết-bàn. Bấy giờ chư Thiên báo

cho khắp Diêm-phù đề hay biết, có mười vạn A-la-hán, cùng chúng học nhân, phàm phu tinh tấn, hàng bạch y vô số lượng cùng đến.

Đến ngày nhập Niết-bàn, Tôn giả dùng thần lực bay lên hư không, hiện ra các thứ thần thông biến hóa đi đứng nằm ngồi, nhập vào hỏa Tam-muội. Trong Tam-muội có vô số màu sắc vàng đỏ xanh trắng từ thân bay ra. Trên thân ra nước, dưới thân ra lửa. Dưới thân ra nước trên thân ra lửa. Nhẫn đến biến hóa các thứ thần lựa, khiến cho mọi loài cùng sinh lòng hoan hỷ, tâm được khai mở, rồi nhập Niết-bàn. Đại chúng đem hết thẻ trong hang ra cùng trà tỳ với thân Tôn giả. Rồi xây tháp cúng dường. Ưu-ba-cấp-đa nhập Niết-bàn rồi, thì có một vạn La- hán cũng nhập Niết-bàn theo. Sau đó Hy Chưng Kha thọ trì hoằng pháp xong cũng nhập Niết-bàn.

Nhân duyên về Ưu-ba-cấp-đa đến đây đã xong.

Chánh pháp thường trụ

Nhiều đời không diệt

Trí tháp xá-lợi

Cũng như thường trụ

Người trì hộ pháp

Ái lạc vô cùng

Thường trụ bất diệt

Cũng lại như thế.

Từ nhân duyên của vua A-dục, cho đến Ưu-ba-cấp-đa nhập Niết- bàn, phàm ở ngoài nước có ba ngàn một trăm bài kệ, có ba mươi hai bài tựa về bài kệ. Đệ tử có hai mươi tám vị.

KINH A-DỤC VƯƠNG QUYỂN THỨ 10 (Hết)