Đại Tập 183 · Bộ Sử Truyện V · Số 2040–2053 (Quyển 1–5)

Số 2043- Kinh A Dục Vương, Quyển 7

KINH A-DỤC VƯƠNG

QUYỂN 7

Phẩm 7: NHÂN DUYÊN TRUYỀN THỌ PHÁP TẠNG CỦA NĂM

VỊ ĐỆ TỬ PHẬT

Như Lai giao phó pháp tạng cho ngài Ca-diếp rồi nhập Niết-bàn. Ngài Ca-diếp giao phó cho A-nan rồi nhập Niết-bàn. Tôn giả A-nan giao phó Mạt-điền-địa rồi nhập Niết-bàn. Mạt-điền-địa giao phó cho Xá-na-bà-tư rồi nhập Niết-bàn. Xá-na-bà-tư giao lại cho Ưu-ba-cấp-đa rồi nhập Niết-bàn. Ưu-ba-cấp-đa giao phó cho Hy-vi-kha. Ưu-ba-cấp- đa ở tại nước Ma-thâu-la giáo hóa chư đệ tử, có nhiều vị đắc quả A-la- hán. Mỗi vị đắc quả thì Tôn giả cho ném vào hang đá một thẻ tre bốn tấc. Hang đá này dài mười tám khuỷu tay, rộng hai mươi khuỷu tay. Rồi tôn tự lập lời thệ rằng:

-Chừng nào thẻ tre đầy hết thì mới nhập Niết-bàn.

Rồi đem giáo pháp phó chút lại cho đệ tử Hy-vi-kha. Hy-vi-kha là đệ tử sau cùng trong số thẻ tre.

Ưu-ba-cấp-đa nói Hy-vi-kha rằng:

-Xưa Đức Phật đem giao pháp phó chúc cho ngài Ca-diếp. Ngài Ca-diếp giao lại cho ngài A-nan. A-nan giao cho ngài Mạt-điền-địa. Mạt-điền-địa giao lại cho Hòa thượng. Nay ta đem giao lại cho ông.

Phó chúc xong rồi sau bảy ngày thì nhập Niết-bàn. Hàng nhân thiên ở khắp cõi Diêm-phù-đề cùng bảo nhau đến, chư Bồ-tát mười vạn người hòa hợp cùng đến cúng dường. Kẻ học nhân cùng Ưu-bà-tắc và Ưu-bà-di thì vô số. Nhẫn đến khi sắp nhập Niết-bàn thân bay lên hư không thể hiện bốn oai nghi. Trên thân ra nước, dưới thân ra lửa. Hiển hóa mười tám thân hình. Khắp cả trời người đều buồn bã, nhưng sau đem cả thẻ tre đi hỏa táng. Bấy giờ, một ngàn vị La-hán cùng vào Niết- bàn, rồi Tôn giả Hy-vi-kha thọ lãnh pháp tạng.

NHÂN DUYÊN VỀ CA-DIẾP

Nhân duyên Trưởng lão Ma-ha Ca-diếp Niết-bàn. Bấy giờ Thê- tỳ-lê Ca-diếp, đã tụng tập tam pháp tạng Tu-đa-la, Tỳ-ni, A-tỳ-đàm, đem nguyện trí khiến cho chứng biết tam tạng. Thọ thân chứng được diệt tận Tam-muội. Được tứ biện tổng trì cùng năm trăm vị La-hán kết tập pháp tạng. Giáo pháp của Đức Phật lần lượt phó chúc cho chư thắng nhân. Đem lưu bố cho mọi người cùng đọc tụng chớ khiến cho thất lạc. Vì muốn làm lợi ích cho chúng sinh, nên thường tự tư duy:

-Ta nay đã gần tới cảnh vô thường lão tử. Do tư duy này rồi nương theo lời Đức Phật dạy mà nổ lực tu trì, liền nói kệ:

Đã tụng Tu-đa-la

Đã mở ra đạo lộ

Pháp ngữ của Thế Tôn

Nơi nơi đều tuyên nói.

Lại nói kệ:

Vô tàm quý đã trừ

Đã nhiếp hết chướng duyên

Đã làm tự lợi ích

Ta Niết-bàn đã đến.

Bấy giờ ngài Ca-diếp đi đến chỗ Tôn giả A-nan. Nói với Trưởng lão A-nan rằng:

-Thế Tôn phó chúc pháp tạng cho ta rồi nhập Niết-bàn. Ta nay cũng muốn nhập Niết-bàn và giao phó lại cho ông, ông nên thọ trì.

Lúc này ở thành Vương xá, có một thương chủ sinh một người con, khi sinh ra liền có y xá na trên người, do đó mà đặt tên là Xá-na-bà-tư. Xá-na-bà-tư đi ra biển, sau trở về đến nghe pháp ở chỗ Đức Thế Tôn rồi cúng dường. A-nan ông nên giáo hóa người này khiến cho xuất gia. Ông cũng nên giáo phó pháp tạng cho người này.

Ngài Ca-diếp phó chúc xong rồi, lại suy nghĩ:

-Đức Thế Tôn ta vì lòng từ bi, việc khó làm nay đã làm, giáo hóa khắp nơi, đem vô biên công đức để tạo ra thân này. Xá-lợi của Đức Như Lai đã được phân bố khắp nơi, nay ta cũng nhập Niết-bàn. Ông nên biết rằng những gì ta làm đều không có phân biệt, rồi lại nói kệ:

Đức Thế Tôn ta

Đầy lòng từ bi

Xá-lợi của Ngài

Ta đã cúng dường

Bồ-đề Tam-muội

Từ đó sinh ra

Việc khó đã làm

Cúng dường rốt cùng.

Ngài Ca-diếp dùng thần lực đến lễ bái cúng dường khắp tám tháp xá-lợi của Đức Phật. Lại đi vào Long cung để cúng dường. Thí như Sư tử vương nhập vào trong ao hồ, không lo sợ chỗ sâu, tất cả đều bất động thanh tịnh vô cấu. Lại đến cúng dường tháp răng Đức Phật xong, ví như Long vương ra khỏi hư không, trong nháy mắt đã đến cung trời Đao lợi; Đế Thích và chư Thiên đều hoan hỷ cúng dường. Cúng dường xong lại muốn từ chỗ kia mà nhập Niết-bàn. Trời Đế Thích thấy việc này, thưa với Ca-diếp rằng:

-Bậc tu tịnh hạnh thường ở trong hanh núi, vì cớ nào lại có ý này, mà lại đến đây. Chỗ này cô độc không có người quy y.

Ngài Ca-diếp nói với Đế Thích:

-Kiều-thi-la! Ta thích đem răng của Đức Phật và mũ Ma-ni bảo châu Đa-la… Đây là lần cuối cùng vì đó mà cúng dường, lại nói kệ:

Vì thuyết khổ tận

Nên ta đến đây

Vì xem tướng Phật

Nên ta đến nay.

Đế Thích và chư Thiên nghe Ca-diếp nói thì tất cả đều buồn bã, rồi cung kính nâng hai tay đưa răng Đức Phật đến cho ngài Ca-diếp. Ca- diếp nhìn mắt không rời, dùng hoa Mạn-trà-la, hoa Bạc-câu-la, Ngưu đầu Chiên-đàn, Châu-lưu-na để cúng dường. Tôn giả Ca-diếp nói với Đế Thích cùng chư Thiên rằng:

-Các ông chuyên tu đừng có phóng dật.

Sau đó ngài Ca-diếp hốt nhiên từ đinh núi Tu-di trở về nơi thành Vương xá. Ngài đem Phật pháp phó chúc cho A-nan. Tôn giả A-nan ngày ngày đi theo sau ngài Ca-diếp. A-nan nói với Tôn giả Ca-diếp:

-Xin chớ nhập Niết-bàn.

Ca-diếp liền bảo A-nan:

-Ta nay và ông nên cùng đi vào thành.

Sáng sớm A-nan trở dậy đắp y cầm bát đi vào thành khất thực. A-nan liền dùng ba khả ái hòa hợp. Một là danh khả ái; hai là văn khả ái; ba là sắc khả ái. Để mọi người thấy sắc mà không chán, nghe pháp mà không nhàm.

Ngài Ca-diếp sáng sớm cũng trở dậy vào thành khất thực. Ngài

suy nghĩ:

-Ta trước có hứa! Khi nhập Niết-bàn thì đến thăm vua A-xà-thế. Lúc này Ca-diếp đi vào thành Vương xá, nói với người giữ cửa:

-Ta nay muốn vào thăm vua, ông có thể vào thưa.

Người giữ cửa đáp:

-Vua nay đang ngủ. Khi nào vua tỉnh dậy tôi mới dám thưa.

Ca-diếp nói:

-Ông có thể vào đánh thức vua.

Đáp:

-Nếu đánh thức vua sẽ nổi giận mà trị tội tôi.

Trưởng lão liền nói:

-Khi nào vua thức ông nên thưa lại. Ca-diếp nay muốn nhập Niết- bàn. Xin vào ra mắt vua.

Ca-diếp lại đi vào thành khất thực. Khất thực xong liền đi vào núi Kê túc. Núi này có ba phần. Ở giữa núi thì trải cỏ dưới đất. Ngài liền suy nghĩ:

-Ngày trước Đức Thế Tôn dùng y phấn tảo để đắp cho ta, để pháp tạng trụ đến ngài Di-lặc ra đời, rồi lại nói kệ:

Ta dùng lực thần thông

Nên giữ lại thân này

Dùng y phấn tảo che

Đời Di-lặc xuất thế

Để cùng ngài thuyết pháp

Giáo hóa chư chúng sinh.

Bấy giờ ngài Ca-diếp khởi ba lần Tam-muội:

1.Khi nhập Niết-bàn xong đắp-y phấn tảo, đem ba núi che kín thân như con nhập vào trong bụng mẹ mà không bị hủy hoại, cho đến khi ngài Di-lặc xuất thế, pháp vẫn thường trụ.

2.Nếu vua A-xà-thế đến núi nên cho vào.

Ca-diếp lại nghĩ:

-Nếu vua không thấy thân ta tức sẽ thổ huyết mà chết.

3.Khi A-nan đến núi thì cửa sẽ mở.

Rồi từ Tam-muội này ngài Ca-diếp khởi thân nhập vào Niết-bàn. Khi ngài nhập Niết-bàn thì sáu cõi chấn động. Đế Thích cùng vô số chư Thiên cùng đem hương hoa đến cúng dường thân Ca-diếp. Ba núi cùng hợp lại để che thân Ngài. Đế Thích cùng chư Thiên vì sự chia ly khởi lòng áo não mà nói kệ rằng:

Chúng ta hôm nay

Xa ngài Ca-diếp

Tâm rất đau buồn

Không thể chịu được

Hang trời Tất-bát

Các pháp khó sinh

Người Ma-già-đà

Sinh ra cô bần

Tất cả thế gian

Không chỗ nương về

Ca-diếp ngày nay

Nhập diệt sau pháp

Núi chánh pháp băng

Thuyền chánh pháp động

Cây chánh pháp rơi

Biển pháp dậy sóng

Ma vương vui mừng

Nhiễu loạn pháp tạng.

Nói kệ xong rồi liền trở về trời. Lúc này ngài A-nan còn đang ở thành Vương xá. Khi trở về ngài liền tư duy về sự vô thường sẽ đến.

Vua A-xà-thế cũng nằm mộng thấy mẹ mình mất thì hốt hoảng thức dậy. Khi đó người giữ cửa vào thưa với vua:

-Ngài Ca-diếp có vào thăm vua để nhập Niết-bàn.

Vua nghe nói thì đau đớn té xuống đất. Khi vua tỉnh dậy liền đi vào trong rừng trúc, lễ dưới chân A-nan thưa:

-Tôi nghe nói Tôn giả Ca-diếp đã nhập Niết-bàn.

A-nan nói:

-Đại tinh tấn đã nhập Niết-bàn.

Vua nói:

-Tôi muốn cúng dường thân Tôn giả.

A-nan đưa vua đến núi Kê túc. Ở đây A-nan thấy chư La-sát đang hộ thân của ngài Ca-diếp. Vua cũng thấy các loại hoa trời che phủ đầy thân của Ca-diếp. Thấy vậy vua đem cả thân mình lễ lạy. Lễ xong muốn tìm củi để trà tỳ.

Ngài A-nan nói:

-Đại vương! Chớ làm vậy.

Vua nói:

-Tôi muốn thiêu ngài Ca-diếp.

A-nan đáp:

-Chớ thiêu, chớ thiêu. Thân này ngài dùng thần lực để bảo trì, cho đến khi Đức Phật Di-lặc ra đời cùng với chín mươi sáu ngàn vạn đệ tử cùng vây quanh đi đến đây. Đem thân Ca-diếp hiện ra cùng chư đệ tử.

Bấy giờ Phật Ca-diếp nói:

-Ca-diếp là đệ tử của Thích-ca Mâu-ni. Là bậc tu thiểu dục tri túc đệ nhất và lại kết tập pháp tạng.

Lại nói kệ rằng:

Vị Tỳ-kheo này họ Ca-diếp

Là đệ tử lớn của Thích-ca

Thiên kiến rốt ráo ích thế gian

Là bậc thọ trì pháp tạng Phật.

Lúc này đệ tử Di-lặc nghĩ:

-Vị kia thân hình nhỏ bé. Thân Phật Thích-ca chắc cũng như thế hay là lớn hơn.

Đức Phật Di-lặc biết được tâm chúng đệ tử liền nói:

-Thân của Ma-ha Ca-diếp đắp y phấn tảo Tăng-già-lê, đó chính là y Tăng-già-lê của Đức Phật Thích-ca.

Chư đệ tử nghe thì rất ưu sầu, cho nên cả chín mươi sáu ngàn vạn ức đệ tử đồng chứng quả A-la-hán, lại cùng thọ trì giới hạnh công đức. Lại ở trên đỉnh núi xây tháp. Vua A-xà-thế trở lại kinh thành. Ba núi liền hợp lại che thân Tôn giả. Vua lại xây tháp ở núi này, dùng các thứ hương hoa cúng dường.

NHÂN DUYÊN VỀ TÔN GIẢ A-NAN

Khi Tôn giả A-nan nhập Niết-bàn. Vua A-xà-thế đến lễ dưới chân A-nan thưa:

-Khi Phật nhập Niết-bàn tôi không được thấy. Trưởng lão Ma-ha Ca-diếp nhập Niết-bàn tôi cũng không thấy. Nếu Tôn giả nhập Niết- bàn, xin cho tôi được thấy.

A-nan đáp:

-Được.

Lúc này Xá-na-bà-tư từ biển trở về, Xá-na đem bảo vật cất trong nhà, rồi đi đến vườn trúc. Lúc này Trưởng lão A-nan đang đứng ở giảng đường, Xá-na đi đến lễ dưới chân rồi thưa:

-Trưởng lão! Tôi từ biển được an ổn trở về, muốn vì Đức Phật và chúng Tăng làm đại hội công đức năm năm. Nay Đức Phật ở chỗ nào?

A-nan đáp:

-Đức Thế Tôn đã nhập Niết-bàn.

Xá-na nghe lời này thì đau đớn ngất xỉu khi tỉnh dậy liền nói:

-Trưởng lão! Đức Phật nhập diệt tại chỗ nào? Trưởng lão Xá-lợi- phất, Mục-kiền-liên và Ma-ha Ca-diếp nhập diệt tại đâu?

Lại hỏi:

-Tôi nay muốn làm đại hội công đức năm năm.

A-nan nói:

-Tùy ý ông.

Rồi Tôn giả rộng nói về các pháp tác đại hội xong.

A-nan lại nói:

-Ông đã ở chỗ Thế Tôn làm công đức pháp hội xong, nay nên làm pháp nhiếp thọ.

Xá-na đáp:

-Trưởng lão! Ngài dạy tôi làm pháp gì?

A-nan bảo:

-Ông nên ở trong pháp tạng xuất gia.

Xá-na-bà-tư liền nghe theo. A-nan liền cho thọ giới xuất gia và cụ túc, cho đến Bạch-tứ-yết-ma. Xá-na-bà-tư lại thọ đại giới, phát nguyện đến chết vẫn đắp y Xá-na.

Trưởng lão A-nan thọ trì tám vạn bốn ngàn pháp môn, những đến những lời Đức Phật dạy, lời La-hán nói ngài đều ghi nhớ Xá-na-bà-tư cũng đều có thể thọ trì hết, đầy đủ cả Tam minh, thông đạt hết Tam tạng.

Khi đó A-nan đi đến trong vườn Trúc lâm có nghe một vị Tỳ-kheo tụng Tư-già-đà:

Nếu người sống trăm tuổi

Không thấy bạch hộc nước

Không bằng người mới sinh

Thấy được chim hộc nước

Nếu người có trí tuệ

Thù thắng hơn trăm tuổi.

A-nan nghe nói vậy liền bảo:

-Bài kệ này chẳng phải là lời Đức Phật nói. Phải tụng là: “Nếu người trăm tuổi không thấy pháp tạng, không bằng một ngày đã nghe pháp tạng, có đủ trí tuệ hơn người trăm tuổi.”

Lại nữa, có hai hạng người hủy báng Đức Phật. Một là do bất tín sân giận mà hủy báng. Hai là tuy có lòng tin mà không như pháp thọ trì Tu-đa-la cũng là người hủy báng Đức Phật. Như người không chân, không miệng thì không thể dùng Sa-để A-túc-đa. Đây là hai hạng người không thể khéo thọ trì Tu-đa-la, lại nói kệ:

Người ngu không thông tuệ

Người này không thể dùng

Thông tuệ không thọ pháp

Tuệ kia cũng là hại

Chánh trí nghe đều biết

Thì được quả giải thoát.

Vị Tỳ-kheo tụng bài kệ kia trở về thưa lại với thầy:

-Ngài A-nan nói Đức Phật bảo là: “Nếu người trăm năm không thấy sinh diệt. Nếu người sinh một ngày có thể thấy pháp tạng, thù thắng hơn người trăm tuổi.”

Người kia nói lại với đệ tử:

-A-nan đã già rồi nên không nhớ rõ. Lại nói kệ:

Người đã luống tuổi

Mất cả niệm lực

Trí tuệ thông suốt

Cũng thành già lão.

Lại bảo đệ tử cứ y như thế mà tụng chớ nghe lời nói kia. A-nan khi đi qua đó, vẫn nghe tụng như thế liền nói:

-Ta đã nói với ông, đây chẳng phải lời Đức Phật dạy.

Người kia đáp:

-Thầy tôi nói là ngài A-nan già rồi cho nên không nhớ rõ.

A-nan suy nghĩ: “Muốn tìm đến vị thầy kia để nói. Lại quán xét tâm vị kia có thọ nhận lời của ta không? Biết là không thể thọ nhận. Lại tư duy xem có vị Tỳ-kheo nào có thể nói lại không? Cũng không thấy được vị nào?”

A-nan nói:

-Nếu Đức Phật cùng Tôn giả Xá-lợi-phất, Mục-kiền-liên còn ở tại thế thì ta sẽ bạch lại. Nay Đức Phật đã nhập Niết-bàn. Ta đây cũng muốn nhập Niết-bàn. Dùng Phật lực để cho pháp được trụ thế một ngàn năm.

Lại nói kệ:

Như chư vị tiên nhân

Đã qua trong quá khứ

Ta nay cùng với người

Không có tướng sai biệt

Nay ta tự tư duy

Còn như chim gặp gió

Phật đã nhập Niết-bàn

Có thể trừ kiết phược

Nơi thế gian làm đèn

Mà trừ ám vô minh

Cùng tinh tấn trừ bỏ

Người Luật nghi vô lượng

Nay duy chỉ mình ta

Như rừng còn một cây.

Ngài A-nan phó chúc lại cho Xá-na-ba-tư. Lại nói:

-Đức Phật phó chúc cho Ca-diếp xong thì nhập Niết-bàn. Ngài Ca-diếp phó chúc cho ta rồi cũng nhập Niết-bàn. Nay ta cũng muốn nhập Niết-bàn. Pháp tạng từ đây ông nên giữ gìn thọ trì.

Ở nước Ma-thâu-la có núi tên Ưu-lưu-mạn-trà. Ở nước đó cũng có vị trưởng giả sinh ra hai người con, người thứ nhất tên là Na Sĩ, người thứ hai tên là Bà Sĩ. Phật đã thọ ký hai vị ấy ở núi này tạo lập chùa. Lại ở trong nước đó có người thương chủ bán hương tên là Cấp-đa. Cấp-đa có con tên Ưu-ba-cấp-đa, ông nên giáo hóa để cho xuất gia. Đức Phật đã thọ ký người này truyền thừa pháp tạng, sau khi Đức Phật nhập Niết- bàn một trăm năm thì làm Phật sự.

Tôn giả A-nan phó chúc pháp tạng xong, sáng sớm đắp y trì bát, đi vào thành Vương xá khất thực. A-nan nghĩ ta đã có lời hứa với vua

A-xà-thế. Khi nhập Niết-bàn nên đến thăm vua. Liền đi đến cung vua nói với người giữ cửa:

-Ta muốn vào thăm, ông vào thưa lại cho vua biết.

Người kia đáp:

-Vua đang ngủ, khi nào vua trở dậy, tôi sẽ thưa lại.

A-nan nói:

-Ông có thể vào đánh thức vua.

Người kia nói:

-Nếu đánh thức vua sẽ nổi giận, mà trị tội tôi.

A-nan nói:

-Nếu vua thức dậy, xin nói lại là A-nan muốn nhập Niết-bàn vào từ biệt vua.

Sau đó A-nan đi vào thành khất thực. Khất thực xong thì suy nghĩ:

-Nếu ta ở đây nhập Niết-bàn, vua A-xà-thế sẽ không cho người nước Tỳ-xá-ly đến lấy phân thân của ta, như thế người Tỳ-xá-ly sẽ nổi giận. Còn ta đến nước Tỳ-xá-ly nhập Niết-bàn, thì ở đó cũng không cho vua A-xà-thế lấy phân thân ta; A-xà-thế cũng thể nổi giận. Vậy ta nên ở giữa sông Hằng mà nhập Niết-bàn.

Thế là Tôn giả A-nan đến ngay sông Hằng. Vua A-xà-thế, nằm mộng thấy cây phượng bị chặt và phượng bị rớt xuống, thì kinh sợ tỉnh dậy.

Người giữ cửa cung vào tâu:

-Ngài A-nan có đến từ biệt vua để nhập Niết-bàn.

Vua nghe thì đau buồn té xỉu xuống. Người hầu cận lấy nước rửa mặt hồi lâu mới tỉnh dậy. Vua suy nghĩ:

-Không biết Trưởng lão A-nan nhập diệt ở chỗ nào? Có vị chư Thiên đến nói:

-Ngài A-nan là đệ tử Đức Phật hộ trì pháp tạng. Nay đã đến nước Tỳ-xá-ly để nhập diệt.

Vua A-xà-thế liền tập họp bốn bộ binh, tượng mã xe cộ đi đến bờ sông Hằng. Dân chúng nước Tỳ-xá-ly cũng có thiên nhân đến nói kệ rằng:

Hôm nay A-nan-đà

Để trừ-ám vô minh

Với chúng sinh thế gian

Đều khởi lòng từ bi

Đến nước Tỳ-xá-ly

Vì muốn nhập Niết-bàn.

Bấy giờ dân nước Tỳ-xá-ly cũng tập họp binh mã đi đến bờ sông Hằng. Ngài A-nan ngồi trên thuyền đi đến giữa dòng sông Hằng. Vua A-xà-thế đi đến kịp chỗ ngài A-nan nói kệ:

Phật tử nhập Niết-bàn

Ở nơi khắp thế gian

Mặt Phật như hoa sen

Nay đã nhập Niết-bàn

Ngài là chỗ nương về

Xin chớ vội xa lìa

Khi đó người dân Tỳ-xá-ly cũng làm lễ Tôn giả và thưa:

-Ngài ở chốn này, mọi người đều tôn kính, mà nay muốn nhập diệt. Đức Cù-đàm ở thế gian là bậc tối thắng tự tại, mắt như hoa sen làm lợi ích cho người cô độc, nhiếp hóa khắp cõi thế gian.

Tôn giả A-nan suy nghĩ:

-Nếu ta nhập Niết-bàn ở nước Ma-già-đà thì dân Tỳ-xá-ly sẽ có áo não. Còn nếu ta nhập nước Tỳ-xá-ly thì nước Ma-già-đà cũng sẽ rất buồn. Ta hôm nay tự biết là đã đến thời. Liền nói kệ:

Đem nửa pháp công đức

Cho vua Ma-già-đà

Còn nửa pháp công đức

Cho dân nước Tỳ-xá-ly

Như đây cả hai nước

Phải nên tu cúng dường.

Khi Trưởng lão A-nan nhập Niết-bàn, thì cả sáu đại địa đều chấn động. Lúc này ở núi Tuyết sơn có vị tiên nhân ngũ thông đã đầy đủ cùng năm trăm vị đệ tử, ở trên núi suy nghĩ không biết vì sao núi bị chấn động. Liền biết được A-nan muốn nhập Niết-bàn. Tiên nhân cùng năm trăm đệ tử đến chỗ ngài A-nan, làm lễ chắp tay thưa rằng:

-Tôi muốn được Trưởng lão cho nghe pháp Phật và được xuất gia thọ cụ túc giới tu hành phạm hạnh.

Trưởng lão A-nan khởi nghĩ:

-Tất cả đệ tử của ta nên đến đây.

Lúc đó tất cả năm trăm vị đệ tử La-hán đồng tụ tập. Trưởng lão A-nan dùng thần lực làm chuyển động cả đại địa. Nhẫn đến tiên nhân và năm trăm đệ tử đều được xuất gia thọ cụ túc giới. Bạch một lần yết ma thì tiên nhân cùng năm trăm đệ tử đều chứng quả Tu-đà-hoàn. Bạch nhị Yết-ma thì chứng Tư-đà-hàm. Bạch tam Yết-ma thì đắc A-na-hàm.

Bạch tứ Yết-ma, thì trừ tất cả phiền não đắc quả A-la-hán. Tiên nhân và đệ tử xuất gia ở giữa dòng sông Hằng cho nên có tên là Mạt Điền Địa.

Khi đó Mạt Điền Địa làm lễ dưới chân A-nan và nói:

-Đệ tử cuối cùng của Đức Như Lai là Tu-bạt-đà khi xuất gia liền nhập Niết-bàn trước Đức Phật. Nay tôi cũng không vui thấy Tôn giả Niết-bàn. Hòa thượng cũng nên cho tôi nhập Niết-bàn trước.

Trưởng lão A-nan nói với Mạt Điền Địa:

-Đức Thế Tôn phó chúc cho ngài Ca-diếp rồi mới nhập Niết-bàn. Ngài Ca-diếp phó chúc cho ta rồi mới nhập Niết-bàn. Ta hôm nay cũng muốn nhập Niết-bàn. Pháp tạng này ông cũng nên thọ trì Phật đã thọ ký ở nước Kế tân có một ngôi chùa tu thiền đệ nhất sau khi Đức Phật nhập Niết-bàn một trăm năm có Tỳ-kheo tên Mạt Điền Địa, là người thọ trì pháp tạng vào nơi nước Kế tân. Cho nên ông nay phải đem pháp tạng vào nước kia.

Mạt Điền Địa đáp:

-Vâng.

A-nan phó chúc pháp tạng cho Mạt Điền Địa xong, liền hiện thần lực vô cùng, ở trên không trung hiện đủ bốn oai nghi, nhập vào hỏa Tam-muội. Nhập Tam-muội xong, từ nơi thân hiện ra đủ các sắc màu trắng xanh vàng đỏ, hoặc trên thân ra nước, dưới thân ra lửa. Thân A- nan lúc này rất là đoan chánh, thí như ở trên danh sơn chảy ra các dòng nước trong sạch và các loài hoa.

A-nan lại tư duy: Muốn phân thân này nửa cho vua A-xà-thế, nửa cho dân Tỳ-xá-ly. Bèn dùng thần lực cho toại nguyện của chư Đàn Việt. Dùng trí tuệ Kim cang phá thân trên núi, nửa cho nước Tỳ-xá-ly, nửa cho A-xà-thế. Khi A-nan nhập Niết-bàn, vua A-xà-thế cùng chư thiên cúng dường nửa thân của Tôn giả. Người Tỳ-xá-ly cũng cúng dường nửa thân. Xây thành hai tháp, một tại thành Tỳ-xá-ly và một tại thành Vương xá.

NHÂN DUYÊN VỀ MẠT ĐIỀN ĐỊA

Khi Trưởng lão A-nan đã nhập Niết-bàn.

Mạt Điền Địa suy nghĩ: Hòa thượng dạy ta nên đem pháp tạng vào nước Kế tân.

Sau đó Mạt Điền Địa đi đến nước Kế Tân, ngồi trên giường bằng dây lại suy tư: Nước Kế tân này đã có Long vương thống lãnh, nếu không hàng phục thì không cùng ta ở cùng. Rồi ngài nhập vào Tam- muội, dùng lực Tam-muội, khiến cho nước Kế tân sáu cõi đều chấn động, đến nổi Long vương không an ổn liền đến chỗ Mạt Điền Địa. Mạt Điền Địa nhập vào từ bi Tam-muội, Long vương làm gió nổi lên thổi tung một góc Ca sa. Rồi lại làm sấm chớp mưa bão, Tôn giả dùng thần lực làm cho mưa bão trở thành hoa Ưu-bát-la, hoa Cưu-ni-đầu, Phân- đà-lợi.v.v… tất cả đều rơi rụng xuống đất. Long vương lại biến hóa các loại khí cụ muốn làm hại Mạt Điền Địa. Tôn giả lại dùng thần lực làm cho các khí cụ này trở thành hoa trời. Lại hóa núi lớn đè Mạt Điền Địa. Tôn giả lại biến núi trở thành hoa trời. Rồi bay lên hư không nói lời kệ rằng:

Gió lớn thổi động

Không bay góc y

Mưa bảo khí cụ

Biến thành hoa trời

Thí như Tuyết sơn

Mặt trời tỏa sáng

Thảy đều chảy ra

Không có khiển trừ

Nhập từ bi muội

Lửa không thể đốt

Khí cụ độc hại

Không đến được thân.

Long vương thấy vậy thì kinh sợ, liền đến chỗ Mạt Điền Địa nói:

-Thánh nhân muốn dạy tôi điều gì? Mạt Điền Địa nói:

Chỗ này Đức Phật đã thọ ký là chỗ tu thiền đệ nhất, tên là nước Kế tân.

Long vương nói:

-Đức Phật có thọ ký sao?

Đáp:

-Đúng thế!

Long vương nói:

-Ngài muốn lớn nhỏ bao nhiêu?

Mạt Điền Địa nói:

-Muốn bằng chỗ ngồi.

Long vương:

-Như vậy thì tôi cho.

Mạt Điền Địa dùng thần lực phân thân ngồi khắp cả mặt đất như Cửu-đồ-lô-na che khắp cả mặt đất.

Long vương nói:

-Có bao nhiêu người theo ngài.

Đáp: Có năm trăm vị La-hán.

Nói:

-Nếu thiếu một người thì không cho đến đất này.

Mạt Điền Địa liền dùng thần lực để xem đủ số năm trăm vị không?

Thì biết là đủ số, mới đáp Long vương:

-Được.

Trưởng lão lại nói: Nếu có tăng chúng thì cần phải có đàn việt. Ta muốn đem bạch y vào nước này.

Long vương nói: Được.

Thế là Tôn giả Mạt Điền Địa đem chúng bạch y vào nước Kế Tân lập ra thành ấp tu lạc. Chư bạch y liền nói với Mạt Điền Địa:

-Ta nay làm sao để tự sống.

Mạt Điền Địa liền dùng thần lực đưa hàng bạch y vào trong núi Hương túy, đào lấy tước Kim hương đem về nước Kế tân. Long vương ở núi này nổi giận. Mạt Điền Địa liền dùng giáo hàng phục, chư Long vương hỏi Mạt Điền Địa.

-Pháp tạng Như Lai trụ được bao lâu? Đáp: Một ngàn năm.

Chư Long vương lại nói:

-Người đến nước kia để truyền pháp tạng. Đáp: Đúng vậy!

Mạt Điền Địa đem Tước kim hương về nước Kế tân, rồi theo lời dạy của Đức Thế Tôn. Từ đó về sau, Ngài rộng truyền bá pháp tạng, hiện ra các thứ thần lực cùng chư đàn việt, cùng học Phật pháp khiến cho mọi người được giác ngộ. Về sau nhập Niết-bàn. Như nước diệt lửa, chúng dùng các loài ngưu đầu chiên đàn đem trà tỳ. Rồi thu xá-lợi xây tháp cúng dường.

NHÂN DUYÊN VỀ XÁ-NA-BÀ-TƯ.

Khi Trưởng lão A-nan nhập Niết-bàn. Xá-na-bà-tư đến nước Ma- thâu-la, giữa đường gặp một ngôi chùa tên Bần-đà-bà-na liền vào tá túc qua đêm. Trong chùa có hai vị Trưởng lão Tỳ-kheo, đang bàn luận nói kệ:

Không phạm giới vi tế

Nghe các việc rõ ràng

Ngài Xá-na đã nói

Là Tỳ-kheo chơn pháp.

Xá-na-bà-tư nói với hai vị Tỳ-kheo, ông nói lời này chẳng phải lời của ta nói. Chỗ ta nói là chánh pháp hòa hợp. Vào đời quá khứ ở nước Ba-la-nại có vị thương chủ cùng năm trăm vị khách buôn muốn đi vào biển, giữa đường gặp Bích-chi-phật đang bị bệnh. Thương chủ và khách buôn lưu lại đem thuốc men chăm sóc trị liệu, khiến cho Bích-chi-phật dần dần hết bệnh. Bấy giờ thương chủ lấy y Xá-na, vốn là loại y xấu, đem nhuộm lại để che thân mình. Khi vị Bích-chi-phật tắm thì đem y cúng dường. Bạch rằng:

-Bạch Đức Thế Tôn! đây là y thô xấu Đức Thế Tôn đã tắm rữa sạch sẽ nguyện xin nạp thọ y này.

Vị Bích-chi-phật đáp:

-Này thiện nam! Ta thọ nhận, để cho ông xuất gia, đem y này che thân mà đắc Thánh đạo. Nay đắp y này cho đến khi nhập Niết-bàn.

Thương chủ thưa:

-Xin ngài chớ nhập Niết-bàn. Để tôi đi ra biển trở về sẽ đem vật dụng y phục ngọa cụ thuốc men đến cúng dường Đức Thế Tôn, xin chớ nhập Niết-bàn, tôi nay vào biển không thể ở lại.

Bích-chi-phật nói:

-Ta không thể không nhập Niết-bàn. Ông đã làm các công đức lớn không thể không hoan hỷ.

Vị Bích-chi-phật liền biến hóa làm mười tám biến thân hiện thần lực rồi nhập Niết-bàn.

Vị thương chủ cúng dường thân cho Phật xong thì liền phát nguyện, xin đem công đức này, đời sau tôi được thiện căn như thế.

Vị thương chủ ấy chính là ta bây giờ, cho nên nay ta gặp được thắng sư và được đắc đạo. Ta thường mặc y Xá-na-bà-tư, ở nơi pháp tạng của Đức Thế Tôn xuất gia, cũng đắp y này mà được đắc đạo và đắp y cho đến khi nhập Niết-bàn. Vì ta thường đắp y này, lúc ở chỗ

bạch y cũng đắp y này cho nên có tên là Xá-na-bà-tư. Khi ta bạch Tứ yết ma thọ cụ túc xong lại cũng đắp y này, cho đến chưa nhập Niết-bàn cũng thường đắp y này.

Sau đó Tôn giả đến nước Ma-thâu-la đi đến núi Ưu-lâu-mạn-đà ngồi trên giường dây. Ở núi này có hai anh em Long vương, cùng vô số Long vương tùy tùng.

Tôn giả nghĩ:

-Nếu không hàng phục thì sẽ không giáo hóa được.

Liền dùng thần lực làm cho núi chuyển động, Nhị Long vương giận bèn đến chỗ Tôn giả, khởi lên mưa bão và xuất ra lửa cháy. Tôn giả liền nhập từ bi Tam-muội khiến cho gió và lửa không đến được nơi thân, biến các thứ đều trở thành hoa trời, rơi xuống. Long vương lại hóa mưa đá, khí cụ và núi để đè Tôn giả. Tôn giả cũng biến núi thành hoa trời, rồi bay lên hư không nói kệ:

Gió lớn mưa to

Không thể làm hại

Sấm chớp khí trương

Biến thành hoa tươi

Thí như núi tuyết

Mặt trời tỏa ra

Thảy đều tan chảy

Không có khiển trừ

Nhập từ Tam-muội

Lửa cháy không đốt

Khí cụ độc hại

Không thể đến gần.

Nhị Long vương tìm đến chỗ Tôn giả nói:

-Thánh nhân muốn dạy tôi điều gì?

Tôn giả nói:

-Ta muốn tại núi này, xây dựng chùa, ông nên tùy thuận.

Long vương nói:

-Không thể được.

Tôn giả nói:

-Đức Phật đã thọ ký, sau khi ta nhập Niết-bàn một trăm năm, có núi lớn Đề hồ thanh tịnh tối diệu để xây chùa, tên gọi là Na-sĩ Bà-sĩ.

Long vương lại nói:

-Nếu Đức Phật đã thọ ký thì tôi ưng thuận.

Tôn giả liền tư duy quán xét, xem đàn việt tạo chùa đã ra đời

chưa? Biết là đã ra đời. Hôm sau Xá-na-bà-tư dậy đắp y trì bát đi vào nước Thâu-la khất thực, đi lần đến nhà của vị Đàn-việt nói:

-Thiện nam tử! Ông nên cúng cho tôi tiền, tôi muốn tạo chùa trên núi Đề hồ.

Hai anh em Na-sĩ Bà-sĩ đều nói:

-Tôi không thể cho được. Tôn giả nói:

-Đức Phật đã thọ ký cho hai người làm đàn việt xây chùa trên núi này.

Hai người bảo:

-Nếu Đức Phật đã thọ ký thì chúng tôi xin y lời.

Hai vị cúng thí cho Tôn giả xây chùa và trang sức các vật dụng đầy đủ, cho nên gọi chùa là Na-sĩ Bà-sĩ.

Số 2043- Kinh A Dục Vương, Quyển 8

KINH A-DỤC VƯƠNG

QUYỂN 8

NHÂN DUYÊN TRUYỀN THỌ PHÁP TẠNG VỀ

NGŨ ĐỆ TỬ CỦA PHẬT

NHÂN DUYÊN ƯU-BA-CẤP-ĐA

Khi Tôn giả Xá-na-bà-tư đến núi Đề hồ khởi xây chùa xong rồi, liền suy nghĩ xem thương chủ bán hương tên Cấp-đa đã ra đời chưa. Quán thấy vị này đã ra đời. Về sau có con là Ưu-ba-cấp-đa. Đức Thế Tôn đã thọ ký cho vị này có tướng không bằng Đức Phật nhưng sẽ làm Phật sự sau khi Đức Như Lai diệt độ một trăm năm. Đứa bé này vẫn chưa sinh Xá-na-bà-tư dùng phương tiện giáo hóa vị thương chủ để cho tinh tấn. Một hôm Tôn giả đem nhiều đệ tử đi đến nhà của thương chủ, ngày khác chỉ dẫn tới một đệ tử, ngày khác lại đi có một mình, Cấp-đa đang làm Phật sự thấy Xá-na-bà-tư đi một mình liền hỏi:

-Thánh nhân vì sao lại không đem đệ tử cùng đi?

Trưởng lão đáp:

-Tôi là lão nhân, đâu có đệ tử theo mình. Nếu có người thích tinh tấn xuất gia thi có người theo.

Cấp-đa thưa:

-Tôi vẫn còn thích thọ ngũ dục lạc, không thể xuất gia. Nếu tôi có con sẽ cho theo Trưởng lão.

Trưởng lão nói:

-Đúng vậy! Đúng vậy! Nên nhớ nguyện này chớ có quên mất. Sau đó Cấp-đa sinh con tên là Bà-cấp-đa, đến khi lớn lên. Xá-na-

bà-tư đến nói:

-Ông trước có nguyện, nếu sinh con sẽ cho tôi làm đệ tử, nay con đã sinh, đứa bé này có công đức ông nên cho theo tôi xuất gia.

Cấp-đa nói:

-Tôi nay duy chỉ có một đứa con. Nếu có đứa nữa xin cho ngài.

Xá-na-bà-tư quán xem đứa bé này phải Ưu-ba-cấp-đa không? Thấy đó không phải nên nói:

-Cũng được.

Rồi đến khi đứa bé thứ hai sinh ra đặt tên Đà-na-cấp-đa. Đến khi lớn lên, Trưởng lão tới nói:

-Ông trước có nguyện có đứa thứ hai sẽ cho theo tôi, nay đã có, vậy nên cho theo tôi xuất gia.

Cấp-đa nói: Trưởng lão chớ giận, tôi có hai đứa cùng lo gia ng- hiệp. Một đứa đi tìm, một đứa giữ gìn. Nếu có đứa thứ ba tôi sẽ cho theo Trưởng lão.

Xá-na-bà-tư lại tư duy xem đứa bé này phải Ưu-ba-cấp-đa không?

Thấy là không phải, thì nói với Cấp-đa: Cũng được.

Rồi đứa con thứ ba sinh ra, hình dung đoan chánh rất là đáng yêu. Vì sắc vóc hơn cả trời người, cho nên đặt tên là Ưu-ba-cấp-đa. khi người con này lớn lên, thì người cha lưu lại cho làm các công việc pháp thu hoạch rất nhiều lợi ích. Tôn giả lại tìm đến nhà nói:

-Thiện nam tử! Ông có hứa cho tôi đứa con thứ ba. Nay nó đã lớn nên cho theo tôi xuất gia.

Cấp-đa đáp: Tôi đã có thể khiến cho nó làm việc buôn bán, nếu có lợi nhiều thì không cho xuất gia. Nếu không có được lợi, thì mới cho xuất gia.

Bấy giờ Ma vương làm cho dân chúng đến mua vật đó nên đạt lợi lớn. Đến khi Xá-na-bà-tư đến chỗ Ưu-ba-cấp-đa, lúc này đang bán hương. Trưởng lão nói:

-Ông tâm tâm pháp đã sinh, vậy thế nào là thiện, thế nào là ác.

Ưu-ba-cấp-đa đáp:

-Tôi nay không biết tâm tâm pháp, vậy vì sao là thiện, thế nào là ác?

Trưởng lão nói:

-Nếu tâm tâm pháp đó mà cùng tham sân si tương ứng thì đó là thiện.

Lần khác Trưởng lão đến chỗ của Ưu-ba-cấp-đa nói:

-Thiện nam tử! Ông vì sao tâm tâm pháp đã sinh vậy sao là thiện, sao là ác?

Đáp:

-Tôi nay không biết tâm tâm pháp. Vì sao là thiện, thế nào là ác?

Trưởng lão: Ông nay muốn biết tâm tâm pháp là thiện hay ác, nếu

có thể thọ đạo trừ tâm pháp ác, thì nên làm theo ta.

Trưởng lão liền đem các viên đất đen, trắng ra và nói:

-Nếu tâm ông nghĩ điều xấu thì bỏ hòn đen này vào. Nếu tâm ông nghĩ điều tốt thì bỏ viên trắng vào. Nên quán pháp bất tịnh, như lời Đức Phật dạy mà quán tưởng tư duy.

Khi đó Ưu-ba-cấp-đa còn nhiều tham muốn, khéo tạo tâm pháp nên giữ hòn đen nhiều, cho đến không có viên trắng nào. Lại còn tư duy, còn lại hai phần đen, một phần trắng. Lại còn tư duy, còn lại một phần đen, một phần trắng. Lại tư duy thêm nữa thì còn hai phần trắng, một phần đen. Lại càng nỗ lực tư duy cho đến chỉ còn thuần là trắng. Lúc này ở nước Ma-thâu-la có một dâm nữ tên Bà-sa-bạt-đa, sai người nô tỳ đến chỗ Ưu-ba-cấp-đa mua hương. Mua được nhiều hương đem về người chủ mới hỏi:

-Người ở đâu lại mua được nhiều hương vậy? Không phải trộm từ cửa tiệm về đây chứ?

Nô tỳ đáp:

-Có một chủ tiệm tên Ưu-ba-cấp-đa, hình sắc đoan chánh nói lời vi diệu, đã bán hương này. Người chủ nghe nói thì đối với Ưu-ba-cấp-đa dâm tâm liền khởi lên. Lại sai nô tỳ đến chỗ Ưu-ba-cấp-đa.

-Ngươi đến đó nói là ta muốn cùng người hưởng vui dục lạc. Người tỳ nữ đến nói lại thì Ưu-ba-cấp-đa nói:

-Bấy giờ chưa phải lúc gặp. Nô tỳ về thưa thì dâm nữ nói:

-Người kia có thể không có năm trăm tiền cho ta, nên không đến.

Lại khiến nô tỳ đến nói:

-Ta không cần tiền, chỉ cần người đến vui chơi. Người nô tỳ lại chỗ Ưu-ba-cấp-đa nói lại như vậy. Ưu-ba-cấp-đa vẫn nói:

-Chưa đến lúc gặp mặt.

Khi đó có một thương chủ từ nam Thiên trúc đến, đem theo năm trăm con ngựa và các loại vật dụng đến nước Ma-thâu-la. Đến nơi liền hỏi mọi người:

-Ở đây có nữa nhân đoan chánh bậc nhất không?

Có người nói:

-Có dâm nữ tuyệt thế tên là Bà-sa Bà-đạt-đa.

Thương chủ nói:

-Ta đem năm trăm đồng tiền cùng các báu vật đến chỗ đó. Lúc này dâm nữ vì tham các vật này nên giết con của trưởng giả đem chôn ở

chỗ bất tịnh, rồi cùng thương chủ vui chơi. Sau đó, thân thích bè bạn của trưởng giả tìm được hài cốt ở chỗ bất tịnh, mới tâu lên vua. Vua sai bắt Bà-sa Bà-đạt-đa chặt hết tay chân, cắt tai, mũi rồi đem bỏ ngoài đồng trống. Khi đó Ưu-ba biết được việc này liến nghĩ:

-Ta vốn không thích gặp người này để vui năm dục. Nay muốn đến đó để xem tay chân tai mũi của người này, lại nói kệ:

Xưa dùng y tối thắng

Như thế đủ các loại

Trang nghiêm cho thân này

Nếu người muốn giải thoát

Chán xa dục thế gian

Khi thời không thể thấy

Bảo sức trang nghiêm thân

Nay đúng thời nên xem

Không kiêu, không hoan hỷ

Sắc kia hoàn thân tướng

Thấy rồi sinh xa lìa.

Bấy giờ Ưu-ba-cấp-đa cùng một tiểu nhi đi ra đồng trống. Người nữ tỳ vì nhớ ơn chủ cũ nên ra ngồi một bên, đuổi chim quạ không cho đến mổ. Lúc này nô tỳ nói:

-Trước cô đã vài lần sai tôi đi mời Ưu-ba-cấp-đa, nay người đó đã đến muốn gặp, vậy có gặp không?

-Ta trước xinh đẹp, giờ bị hủy hoại thật là đại khổ. Nay toàn thân máu huyết dầm dề, làm sao có thể gặp mà khởi dục tâm. Rồi bảo tỳ nữ:

-Chân tay tai mũi của ta, nên che lại đừng để cho thấy.

Khi nô tỳ lấy y che lại, thì Ưu-ba-cấp-đa đã đến đứng bên Bà-sa Ba-đạt-đa quán xét, cô kia thấy Ưu-ba-cấp-đa liền nói:

–Thánh thiện đến, tôi lúc trước hình dung yêu kiều, sai người mời mà không chịu đến, nay thân thể tôi, như vậy vì sao người lại tìm đến.

Lại nói kệ:

Thân này trước kia

Dụ như hoa sen

Y báo thượng diệu

Để cùng trang nghiêm

Mà không công đức

Không gặp được người.

-Thân tôi như thế này vì sao người lại đến?

Ưu-ba-cấp-đa nói:

-Tôi chẳng phải vì lòng tham dục mà đến đây. Vì muốn quán tưởng tham dục và quán tưởng bất tịnh cho nên đến, liền nói kệ:

Dùng các bảo y

Và các hương hoa

Trang sức thân này

Thấy tâm kia loạn

Tất cả chúng sinh

Tham dục mà đến

Người không có vật

Thì không được thấy

Nay thân người đây

Phân tán các nơi

Tất cả mọi người

Không ai thăm viếng

Sắc hoàn bổn tướng

Lìa hết trang sức

Nhơ uế như vầy

Tử sinh cùng đến

Thân này đau đớn

Máu nhuộm thắm tươi

Da bọc phủ ngoài

Đống thịt nhầy nhụa

Ngàn thứ buộc ràng

Nơi nơi che lấp

Thân đã như thế

Lấy gì để yêu

Lại nói chị em

Sắc vóc bên ngoài

Thế gian đều thấy

Khởi lòng tham luyến

Nào thấy bên trong

Tức liền giải thoát

Quý tiện tôn ty

Đều cùng thây uế

Người ngu nhìn thấy

Cho là đáng yêu

Người trí nhận ra

Đó là bất tịnh

Thân này nhơ uế

Đủ mọi nhớp nhơ

Lấy muốn thứ hương

Để mà trang sức

Thân này nhàm chán

Máu mủ tanh hôi

Các loại y phục

Để mà trang điểm

Thân bất tịnh này

Dùng nước tẩy tịnh

Tôi đồ ngu si

Đắm trước vì yêu

Nếu có người nghe

Phật nói thiện pháp

Tùy ý thọ trì

Xa lìa năm dục

Tâm vui giải thoát

Vào rừng tịch tịnh

Nương đạo nhiệm mầu

Đến bờ bỉ ngạn.

Bà-sa Bà-đạt-đa nghe lời này thì càng sợ việc sinh tử. Nghe được công đức chư Phật, thì ý vui tưởng đến cảnh Niết-bàn. Liền nói kệ đáp Ưu-ba-cấp-đa:

Đúng thế, đúng thế

Như lời người nói

Người thật có trí

Lại rất Từ bi

Nay xin nói nữa

Diệu pháp Như Lai.

Thế là Ưu-ba-cấp-đa, lần lượt thuyết pháp Tứ đế của Ưu-ba-cấp- đa quán thân kia, quán xong thì nhàm chán cảnh dục giới này, vì tự thuyết pháp thông đạt tứ đế nên đắc quả A-na-hàm.

Bà-sa Bà-đạt-đa đắc quả Tu-đà-hoàn, liền nói với Cấp-đa rằng:

-Lành thay! Lành thay! Ma-ha Tát-đỏa. Thần lực của ông đã che hết ba ác đạo đại khổ não ở chốn này, đã mở ra con đường Niết-bàn Thiên đạo. Tôi nay quy y Pháp Tăng và Như Lai Chánh Đẳng Chánh Giác.

Lại nói kệ rằng:

Tôi nay quy y Phật

Lưỡng túc đệ nhất tôn

Mắt Phật như sen xanh

Trời người đều tôn quý

Thanh tịnh lìa pháp dục

Vô thượng ứng chân tăng.

Ưu-ba-cấp-đa khi nói pháp xong thì vui vẻ trở về bổn xứ. Đi chưa bao lâu, thì Bà-sa Ba-đạt-đa liền mạng chung sinh lên cõi trời. Chư Thiên nói với dân chúng nước Ma-thâu-la là cô kia đã sinh thiên. Mọi người liền kéo đến hỏa thiêu cúng dường thân xác.

Lúc này Trưởng lão Xá-na-bà-tư đến nhà Cấp-đa nói:

-Ông nên cho Ưu-ba-cấp-đa theo tôi xuất gia. Cấp-đa đáp:

-Tôi trước đã nói. Nếu việc của Ưu-ba-cấp-đa bất lợi thì mới cho xuất gia.

Trưởng lão Bà-xá-tư-na dùng thần lực khiến cho việc trị sinh của Ưu-ba-cấp-đa không thuận tiện, Ưu-ba-cấp-đa suy nghĩ:

-Nay việc buôn bán tính toán lại không thuận lợi sắc bén.

Xá-na-bà-tư lại đến chỗ Cấp-đa nói:

-Đức Phật đã thọ ký cho con ông, sau khi Đức Phật nhập diệt trăm năm, sẽ hoằng truyền Phật pháp, ông nên cho theo tôi để xuất gia.

Cấp-đa bèn cho đi. Trưởng lão Xá-na-bà-tư đem Ưu-ba-cấp-đa về chùa Na-sĩ Bà-sĩ cho xuất gia và thọ giới Cụ túc. Đến lúc Bạch tứ Yết-ma trừ hết mọi kiết phước đắc quả A-la-hán.

Xá-na-bà-tư nói với Ưu-ba-cấp-đa rằng:

-Thiện nam tử! Đức Phật đã thọ ký, sau khi Đức Phật Niết-bàn một trăm năm, có Tỳ-kheo tên là Ưu-ba-cấp-đa vô tướng Phật mà làm Phật sự. Lại nói ông là Phật tử giáo hóa đệ nhất. Thiện nam tử! Ông nên hoằng truyền Phật sự làm lợi ích chúng sinh.

Ưu-ba-cấp-đa đáp:

-Xin vâng lời Hòa thượng, Bà-xá-tư-na bèn bảo ông thuyết pháp, nhân dân trong nước Ma-thâu-la nghe có vị Tỳ-kheo tên Ưu-ba-cấp-đa đang thuyết pháp. Vô lượng người đều muốn đến nghe, Trưởng lão Ưu- ba-cấp-đa nhập Tam-muội suy tư, thấy chỗ Đức Phật thuyết pháp có bốn chúng vây quanh như hình nửa mặt trăng.

Lại suy nghĩ:

-Thế Tôn thuyết pháp từng chỗ, như thế lần lượt thấy khắp các

nơi cho đến khi Ngài nhập Niết-bàn. Ưu-ba-cấp-đa cũng thuyết pháp như thế. Lúc này Ma vương ở trong chúng làm mưa bảo châu để não loạn tâm người, vì vậy mà không thấu hiểu Tứ đế. Ưu-ba-cấp-đa thấy tâm mọi người não loạn liền suy nghĩ xem ai làm việc này liền biết là do Ma vương làm. Ngày thứ hai lại có gấp bội người đến nghe. Ưu-ba- cấp-đa cũng lần lượt nói pháp Tứ đế. Ma vương lại làm mưa vàng để não loạn tâm chúng, cũng không có một người đắc đạo, Ưu-ba-cấp-đa thấy lại tâm chúng não loạn quán thấy lại do ma làm. Đến ngày thứ ba lại có gấp đôi người đến, Ưu-ba-cấp-đa lại thuyết pháp, lúc này ma làm mưa châu báu và mưa báu và mưa kỹ nhạc. Vì tâm mọi người chưa lìa dục, thấy sắc nghe tiếng tâm liền loạn động, không chịu nghe pháp. Ma vương lại biến các loại buộc vào đảnh của Ưu-ba-cấp-đa. Ưu-ba-cấp-đa tư duy xem ai làm việc này, biết đó là do Ma vương làm. Tôn giả nghĩ Ma vương này vào thời Đức Thế Tôn thường làm não loạn, cớ sao Đức Như Lai lại không giáo hóa. Lúc bấy giờ, Tôn giả quán xét, biết Đức Phật đã thọ ký mình làm vô tướng Phật để giáo hóa nhiếp thọ chúng sinh. Bèn quán sát xem nay có thể giáo hóa được không? Lại thấy đã đến lúc giáo hóa Ma vương được. Tôn giả liến biến ra ba thấy chết. Một là thây rắn, hai là thây chó, ba là thây người. Dùng thần lực biến ba thây chết này làm tràng hoa đưa đến chỗ Ma vương. Ma thấy Ưu-ba- cấp-đa đến thì hoan hỷ cho là đã chịu thần phục mình, liền muốn thọ nhập tràng hoa đó. Ưu-ba-cấp-đa tự tay buộc vào, thây rắn thì buộc trên đảnh, thây người và thây chó thì buộc ở ngay cổ. Ưu-ba-cấp-đa nói với Ma vương. Ngươi trước đã làm điều phi pháp, dùng hoa để làm nhục ta. Hôm nay ta trả lại thây chết buộc vào cổ ngươi. Ngươi nay đã cùng Phật tử hòa hợp, nếu có thần lực có thể hiện thân ta. Thí như gió lớn có thể làm cho nước biển dậy sóng, mà không thể nhấc nổi núi Ma La Da.

Lúc này Ma vương muốn cởi các thây chết, dùng hết sức mình mà vẫn không thể thoát ra. Cũng như con dế làm sao dời được núi. Ma vương giận dữ bay lên hư không, mà nói kệ rằng:

Nếu ta không thể cởi

Các thây chết này ra

Chư Thiên thì có thể

Dùng lực để giúp ta.

Ưu-ba-cấp-đa cũng nói kệ:

Ngươi đến trời Phạm thiên

Và nhật nguyệt Đế Thích

Vào lửa và biển lớn

Cũng không thể nào cỡi

Ta dùng thây chết này

Buộc vào nơi cổ ngươi

Ngươi dù dùng thần lực

Cũng không thể thoát ra.

Lúc này Ma vương đi đến trời Ma-ế-thủ-la và trời Đao lợi, trời Tứ thiên vương, nhờ cỡi thây chết ra mà không được, lại bay đến chỗ Đại Phạm thiên.

Đại Phạm thiên nói:

-Thiện nam tử! Đây là thần lực của đệ tử Đức Phật làm, không ai có thể cởi được, như biển lớn, bờ nước không thể phá, liền nói kệ:

Như tơ hoa sen

Buộc vào núi tuyết

Núi không cử động

Việc này rất khó

Dùng lực thần thông

Thây chết buộc thân

Ta nay không thể

Cho người thoát ra

Tất cả chư Thiên

Dùng lực hợp lại

Cũng không bằng Phật

Lực của đệ tử

Thí như ánh sáng

Không thể bằng lửa

Ánh sáng lửa này

Đâu bằng Nhật quang.

Ma vương nói:

-Ngài dạy tôi phải làm sao đây? Tôi phải nhờ ai?

Đại Phạm nói:

-Ông nên trở về quy y với Ưu-ba-cấp-đa. như người bị té xuống đất phải tự nơi đó đứng lên, ông nay vì do thần lực vị ấy mà bị đọa, thì cũng do người ấy cỡi ra. Lúc này Ma vương biết thần lực của đệ tử Đức Phật là không thể nghĩ bàn, liền tư duy mà nói kệ rằng:

Như Phạm vương quy y

Pháp tạng đệ tử Phật

Ai có thể so lường

Thần lực của Như Lai

Có thể hàng phục ta

Nhưng vì lòng Từ bi

Cho nên không hàng phục.

Tôi nay biết Phật lực không thể nói bàn, lại nói kệ:

Nay ta đã biết

Thế Tôn từ bi

Tâm lìa phiền não

Thí như núi vàng

Vì ta vô minh

Nơi nơi phá Phật

Chỗ chỗ làm ác

Mà không hàng phục.

Bấy giờ Ma vương chủ của cõi dục giới, biết không thể chạy thoát được, nên suy nghĩ, phải xả bỏ tâm kiêu mạn đến chỗ Ưu-ba-cấp-đa, lễ dưới chân Tôn giả nói:

-Trưởng lão tôi từ lúc Đức Phật đắc đạo nơi cây Bồ-đề cho đến hôm nay, ở chỗ Đức Thế Tôn thường làm các việc ác không thể kể hết. Lại ở nước Sa-la, trong nhà của Bà-la-môn, Đức Phật đi đến chỗ đó kh- iến cho không được ăn, đều là do tôi làm. Những việc tôi làm Đức Phật đều không giận tôi. Hoặc tôi hóa ra các loài rồng, rắn, quỷ ác và các thứ độc hại, Đức Phật cũng không giận tôi. Trưởng lão ngày nay không có từ bi, làm cho khắp cả nhân thiên A-tu-la trông thấy đều chê cười, làm cho tôi xấu hổ.

Ưu-ba-cấp-đa nói:

-Vì ngươi không có trí nên không thể biết được, lòng từ bi công đức của Đức Như Lai so với chư Tỳ-kheo, thí như cây cải so với núi Tu-di. Cũng chẳng khác gì lửa của đom đóm so với ánh sáng mặt trời. Như một bụm nước hòa vào biển lớn. Cũng vậy, lòng từ bi của Sa môn không bằng thập lực tư bi của Đức Phật. Vì nhân duyên đó, khi ông gây tội Đức Phật đều nhận thọ.

Ma vương nói:

-Đức Phật đã đoạn tất cả hoặc, trừ hết nghi, có đại nhẫn nhục. Tôi vì tâm loạn ác cho nên làm não hại Đức Phật. Đức Thế Tôn đều dùng lòng từ bi che chở cho tôi, vì sao Đức Phật không hàng phục tôi, Trưởng lão nên nói cho tôi.

Ưu-ba-cấp-đa đáp:

-Thiện nam tử! Ngươi nên lắng nghe, ông đối với Đức Phật làm các điều bất thiện. Đối với Đức Như Lai ngươi vẫn tỏ lòng kính tâm nên

không thể trừ diệt. Cho nên Đức Phật nhìn thấy được mà không hàng phục ngươi, lại nói kệ:

Tâm ngươi ít kính trọng

Như Lai thì phát khởi

Từ ít tăng trưởng lên

Nên đắc quả Niết-bàn

Người tạo ra các tội

Nay ta chỉ lược nói

Nên lấy nước tuệ niệm

Tẩy trừ phiền não cấu.

Lúc này Ma vương nghĩ đến Đức Phật, toàn thân lông đều dựng đứng như hoa Ca-đàm-bà, lại nói kệ:

Ta làm nhiều điều

Khổ não Thế Tôn

Mà Phật không giận

Ta nguyện tương ứng

Như con tạo tội

Cha không trách mắng.

Lúc này Ma vương nhiều lần suy nghĩ đến ân của Đức Phật. Vì nghĩ đến Đức Phật nên kính lễ trưởng lão và nói kệ:

Trưởng lão hôm nay

Đã nhiếp thọ tôi

Khiến cho tâm tôi

Cung kính Thế Tôn

Nay xin lấy hết

Thây chết buộc ràng

Ở trên cổ tôi

Duy nguyện đại đức

Đem lòng từ lực

Cỡi trói cho tôi.

Trưởng lão Ưu-ba-cấp-đa nói:

-Nếu chịu giao ước thí ta mới cỡi trói.

Ma vương nói:

-Giao ước thế nào?

Ưu-ba-cấp-đa nói:

-Ông từ nay trở đi chớ làm não loạn chư Tỳ-kheo.

Ma vương nói:

-Đúng vậy! Đúng vậy! Tôi xin y lời.

Ngài lại muốn dạy cho tôi

làm gì nữa?

Trưởng lão đáp:

-Pháp tạng của Đức Thế Tôn rộng lưu bố thế nào? Ngươi nên hiện ra.

Ma vương kinh hãi nói:

-Ngài dạy tôi hiện ra sắc thân Phật.

Ưu-ba-cấp-đa đáp:

-Ngươi nên biết rằng Đức Như Lai nhập Niết-bàn một trăm năm ta mới xuất gia. Pháp thân của Đức Như Lai ta đã được thấy, còn sắc thân của Phật ta chưa được thấy, ông nay bị ta nhiếp thọ, vậy hãy hiện ra sắc thân của Đức Phật. Ta hôm nay không có gì vui bằng được thấy sắc thân Đức Phật.

Ma vương nói kệ:

Nên dùng giao ước

Nếu thấy tôi hiện

Thân sắc Như Lai

Không nên đảnh lễ

Tất cả điều này

Do trí cung kính

Trưởng lão lễ tôi

Tôi sẽ tự diệt

Vì tôi không lực

Chịu Thánh nhân lễ

Như mầm hoa lan

Không thể giữ được

Cặp ngà của voi

Cho nên giao ước.

Trưởng giả nói:

-Được, ta không thể lễ ngươi. Ma vương lại nói:

-Đợi trong giây lát, tôi sẽ vào rừng, cũng như ngày xưa có vị trưởng lão tên là Thủ-la. Tôi lúc đó muốn làm não loạn cho nên hóa ra thân Đức Phật, ánh sáng vàng chói rực như mặt trời, sắc thân như thế thật không thể nghĩ bàn, tôi cũng muốn làm như vậy, khiến cho người thấy đều sinh lòng tin vui.

Trưởng lão nói:

-Được, liền cỡi ba thây chết trên cổ Ma vương, vì muốn thấy sắc thân của Đức Phật, lúc này Ma vương biến vào trong rừng để hóa

ra thân Đức Phật. Hóa thân Đức Phật xong liền từ rừng đi ra. Thí như nữ nhân vào trong màn trướng để trang sức, xong rồi mới bước ra, sắc tướng của Đức Như Lai không có gì có thể thí dụ được, khiến cho người thấy đều vui vẻ, giống như bức hoa có đủ màu sắc.

Bấy giờ Ma vương biến hóa ra thân Đức Phật đã xong, lại tạo ra Xá-lợi-phất đặt ở bên phải. Hóa làm Mục-kiền-liên đặt ở bên trái. Lại hóa A-nan cầm bát theo sau và các vị Ma-ha Ca-diếp, A-nậu-lâu-đà, Tu-bồ-đề v.v...cùng một ngàn hai trăm năm mươi chư Thanh văn, vây quanh hóa Phật như nửa mặt trăng. Hóa hiện xong rồi liền đi đến chỗ Ưu-ba-cấp-đa. Ưu-ba-cấp-đa thấy được sắc thân của Đức Phật thì rất vui mừng, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, ngắm nhìn sắc thân Đức Phật không hề dứt đoạn, liến nói kệ rằng:

Vô thường không

Từ bi Phá thân sắc Như Lai

Như Lai vô thường đến

Sắc diệt nhập Niết-bàn.

Ưu-ba-cấp-đa duyên niệm nghĩ đến Đức Phật tâm không xa rời. Ta nay thấy hóa thân này cũng chẳng khác gì thấy chân thân của Đức Phật, rồi nhất tâm chắp tay lược nói kệ khen ngợi:

Mặt sáng như hoa sen

Mắt tợ hoa Ưu-đàm

Sắc hơn các loài hoa

Cũng hơn các chân kim

Đáng yêu hơn mặt trăng

Quang minh hơn mặt trời

Trí sâu hơn biển cả

Bất động hơn Tu du

Bước đi như sư tử

Mắt hơn cả ngựa vương.

Lại vì quá vui mừng Tôn giả lớn tiếng nói kệ:

Đem tâm thanh tịnh nghiệp

Nay đắc diệu quả này

Vì tự nghiệp sơ tạo

Chẳng phải do ai làm

Vô lượng vô số kiếp

Tu tịnh thân khẩu nghiệp

Cụ túc hành lục độ

Trang nghiêm không chướng thân

Người thấy đều hoan hỷ

Oan gia cũng yêu mến

Ta nay thấy Như Lai

Làm sao không hoan hỷ.

Lúc này Tôn giả tư duy nghĩ đến Đức Phật cho nên không biết đó là Ma. Đem thân đảnh lễ dưới chân Ma. Khi đó Ma vương kinh hãi liền nói:

-Trưởng lão đã không giữ lời giao kết. Trưởng lão đáp:

-Giao kết gì?

Ma vương nói:

-Trước đã hứa với tôi, nếu tôi hóa ra sắc thân Đức Phật thì không được lễ lạy. Vì sao vừa thấy đã lạy vậy?

Trưởng lão từ đất đứng dậy nhỏ nhẹ đáp:

-Ta chẳng phải không biết Như Lai nhập Niết-bàn đã lâu. Nhưng vì thấy sắc thân vi diệu khôn lường, cho nên mới làm lễ, chứ nào phải lễ nhà ngươi.

Ma vương nói:

-Ông đem thân lễ dưới chân tôi. Vì sao lại nói không lễ? Ưu-ba-cấp-đa nói:

-Ta không lễ ngươi, ngươi không trái hẹn, ngươi nên nghe đây, thí như lấy đất để tạo tượng Đức Phật, nếu ngươi lễ kính, thì cũng nghĩ tưởng lễ Đức Phật chứ không phải lễ đất. Ta nay thấy, tâm tưởng nghĩ đến Đức Phật chứ không tưởng ma.

Lúc này Ma vương trở lại thân cũ, cúng dường Ưu-ba-cấp-đa rồi trở về bản xứ. Qua bốn ngày sau Ma vương liền tự mình đánh chuông, khiến cho mọi người cùng nghe biết nếu muốn sinh thiên hay nhập Niết-bàn, thì nên đến chỗ Tôn giả Ưu-ba-cấp-đa mà thọ chánh pháp. Nếu có người chưa được thấy Đức Phật, nên đến xem Ưu-ba-cấp-đa.

Sau đó Ma vương lại nói kệ:

Nếu người muốn phú quý

Không thích chốn bần cùng

Nếu thích vui thiên thượng

Và vui Đại Niết-bàn

Nên đến nghe pháp thọ

Tư duy mọi nghĩa thú

Nếu người chưa từng thấy

Tối thắng Lưỡng túc tôn

Đại sư có từ bi

Tự nhiên được Thánh pháp

Tất đều đi đến

Chỗ Ưu-ba-cấp-đa

Vị này vì thế gian

Làm ngọn đèn soi sáng.

Khi những lời này đến khắp cõi nước Ma-thâu-la nói là Tôn giả Ưu-ba-cấp-đa đã hàng phục Ma vương rồi. Chư Bà-la-môn ở nước Ma- thâu-la, cùng tất cả nhân dân đều đến chỗ Ưu-ba-cấp-đa. khi đó Ưu-ba- cấp-đa ngồi trên tòa sư tử vì chúng mà thuyết pháp, tâm không có lo sợ ví như sư tử, liền nói kệ:

Nếu người không có trí

Không lên tòa Sư tử

Ví như lên tòa cao

Càng sinh lòng sợ hãi

Như sư tử không sợ

Hàng phục hết ngoại đạo

Nếu có thể như thế

Kham ngồi tòa Sư tử.

Lúc này Ưu-ba-cấp-đa lúc đầu nói pháp xong rồi, lần lượt nói đến cac pháp Tứ đế, có vô số người đắc quả A-na-hàm, quả Tư-đà-hàm, quả Tu-đà-hoàn, nhẫn đến có một vạn người xuất gia tọa thiền duy, tinh tấn tu đạo đến đắc quả A-la-hán, Ở núi Đề hồ lớn có một hang đá, dài mười tám khuỷu tay, rộng mười hai khuỷu, khi hàng đệ tử đã chứng đắc.

Trưởng lão nói:

-Trong hàng đệ tử của ta được giáo hóa chứng quả A-la-hán. Nếu đắc quả A-la-hán rồi thì lấy tấm thẻ tre bốn tấc bỏ vào hang. Nhẫn đến trong một ngày có đến một vạn tám ngàn A-la-hán đều lấy thẻ bỏ vào trong hang.

Danh tiếng của Tôn giả vang khắp cả đại địa. Ở đâu cũng biết là ở nước Thâu-ma-la có Ưu-ba-cấp-đa, là đệ tử Đức Phật giáo hóa bậc nhất.

NHÂN DUYÊN ĐẮC ĐẠO CỦA XÁ-NA-BÀ-TƯ

Lúc này Xá-na-bà-tư xuất gia cho Ưu-ba-cấp-đa xong rồi. Ưu-ba- cấp-đa hàng phục Ma vương cũng xong, rồi nhiếp hóa chúng sinh. Xá- na-bà-tư suy nghĩ, ta nay nhiếp thọ chánh pháp đã xong, nay ta muốn đi đến nước Kế tân để thọ Tam-muội lạc như Đức Thế Tôn đã thọ ký. Nước Kế tân là nơi tọa thiền đệ nhất. Thế là Xá-na-bà-tư liền đi đến nước kia. Vào trong hang đá nhập Tam-muội lạc, có gió thanh tịnh thổi đến mát thân, tức liền chứng quả A-la-hán thọ vui giải thoát. Mà nói kệ:

Trước đắp y Xá-na

Xúc ngũ chủng Tam-muội

Ở trong núi tối thắng

Đoạn tọa nhập thiền định

Khiến trong gió xuất tiếng

Biến khắp nước Kế tân

Là Xá-na-bà-tư

Nay đã đắc pháp lạc

Đem thanh tịnh tự thệ

Đắc vô lậu giải thoát

Nay Xá-na-bà-tư

Tự nói lời kệ này.