Đại Tập 183 · Bộ Sử Truyện V · Số 2040–2053 (Quyển 1–5)

Số 2043- Kinh A Dục Vương, Quyển 2

KINH A-DỤC VƯƠNG

QUYỂN 2

Phẩm 2: NHÂN DUYÊN GẶP ƯU-BA-CẤP-ĐA

Bấy giờ, vua A-dục khởi tu tám vạn bốn ngàn tháp xá-lợi xong rồi thì rất hoan hỷ. Cùng với chư đại thần đến chùa Kê-đầu, đến trước Thượng tọa chắp tay lễ bái và nói rằng:

-Ngày trước tôi cúng dường cát cho Đức Phật được Đức Phật thọ ký. Nay có phước báo này. Vậy ngày trước có vị nào được Phật thọ ký nữa không.

Tỳ-kheo Da-xá đáp:

-Lúc Đức Phật còn tại thế có Long vương tên A-bà Long vương, lại có người thợ gốm và Chiên-đà-la Long vương.

Phật đi hóa độ xong liền đi đến nước Ma-thâu-la. Rồi bảo A-nan rằng:

-Ở nước Ma-thâu-la này sau khi Đức Như Lai Niết-bàn một trăm năm có một thương chủ bán hương tên gọi Cấp-đa. Được Đức Phật giáo hóa có thân tối thắng vô tướng. Sau khi ta Niết-bàn, vị này khởi tâm làm Phật sự.

Lại bảo A-nan:

-Ông nay có thấy khu rừng xanh từ xa kia không?

-Thưa Thế Tôn! Có thấy. Phật bảo:

-Ở trong đó có núi tên Ưu-lâu-mạn-trà. Sau khi ta Niết-bàn một trăm năm. Ở núi này có chùa tên Na-sĩ-bà-sĩ là nơi tọa thiền tối thắng đệ nhất. Phật lại nói kệ:

Giáo hóa hàng đệ tử

Trí tuệ đạt tối thắng

Thế Tôn đã thọ ký

Tên Ưu-ba-cúc-đa

Đại đức ở thế gian

Nên rộng làm Phật sự.

Lúc này vua A-dục hỏi Thượng tọa Da-xá:

-Ưu-ba-cấp-đa đã ra đời chưa?

Đại đức Da-xá đáp:

-Đã ra đời đang ở trên núi Ưu-lâu-mạn-trà vị này tu hành tinh tấn, diệt hết phiền não. Thường nhiếp hóa chư La-hán ở khắp Diêm Phù và thuyết pháp cho khắp cõi trời, người, A-tu-la cùng chư Long thần. Lúc này Ưu-ba-cấp-đa đang có một vạn tám ngàn La-hán vây quanh cùng ở tại chùa Na-sĩ-bà-sĩ.

Vua A-dục gọi chư đại thần lại nói kệ:

Các ngươi mau trang nghiêm

Binh xa và tượng mã

Ta muốn đến nước kia

Nơi núi Ưu-mạn-đà

Muốn thấy được Đại đức

Tên Ưu-ba-cấp-đa

Tinh cần diệt tận lậu

Đã chứng quả La-hán.

Chư đại thần tâu:

-Vua nên sai người đến thỉnh vị này cùng chư La-hán đến.

Vua bảo:

-Bậc A-la-hán không nên xem thường. Chúng ta phải đến đó lễ bái người.

Lại nói kệ:

Đệ tử Đức Như Lai

Tên Ưu-ba-cấp-đa

Nếu không thọ lời dạy

Tâm người tạo Kim cang.

Sau đó nhà vua sai sứ đến chỗ Ưu-ba-cấp-đa nói:

-Vua của tôi muốn đến chỗ ngài.

Ưu-ba-cấp-đa nghe sứ nói vậy thì suy nghĩ:

-Nếu vua A-dục đến ắt sẽ mang theo nhiều người rất bất tiện mà có hại cho nước này.

Bèn nói:

-Để tôi đi đến chỗ vua.

Vua liền đưa thuyền đi nghinh tiếp Ưu-ba-cấp-đa. Sửa sang đường xá khắp nơi. Thuyền đi đến nước Ma-thâu-la để đón Ưu-ba-cấp-đa và chư La-hán. Vì muốn nhiếp thọ vua A-dục nên chư vị đều lên thuyền để đi đến nước Bà-sất-lợi-phất-đa.

Dân chúng của vua A-dục bạch với vua:

-Ưu-ba-cấp-đa vì muốn nhiếp thọ Đại vương, cho nên mới đến nước này.

Vua nên biết Phật pháp sâu rộng như đất. Vua nay do tu thiện tạo phước này có thể vượt ra khỏi biển giới mà đến bờ bên kia.

Hôm sau Tôn giả Ưu-ba-cúc-đa đi đến chỗ vua. Vua rất hoan hỷ, cởi châu anh lạc giá trị cả ngàn vàng đưa thưởng cho người vào tâu. Sai người nay đánh hiệu lệnh, cho cả nước Ba-sất-lợi-phất-đa nghe biết Tôn giả đã đến nước này.

Lại nói kệ rằng:

Nếu người vui phước lạc

Và nhân giải thoát thiên

Tất cả nên đến gặp

Tôn giả Cấp-đa này

Nếu người không thấy Phật

Bậc Lưỡng túc tối thượng

Lòng đại bi vô lượng

Lậu tận khắp trời người

Vậy nay nên cúng dường

Ngài Ưu-ba-cúc-đa.

Vua sai đem bài kệ này truyền cho nhân dân cả nước cùng nghe. Rồi lo sửa sang đường xá. Vua ra khỏi thành đến nửa do tuần, cùng chư đại thần và nhân dân, đem các loại hương hoa kỹ nhạc ra nghênh tiếp Tôn giả. Từ xa vua trông thấy Tôn giả ở trên bờ cùng với một vạn tám ngàn chư đại La-hán, vây quanh như nửa mặt trăng, vua liền xuống voi đi bộ đến chỗ Tôn giả đưa tay đỡ Ưu-ba-cúc-đa ra khỏi thuyền. Rồi năm vóc lạy xuống đất kính lễ Tôn giả. Rồi quỳ dài chắp tay chiêm ngưỡng Tôn giả không biết chán mà nói kệ:

Lấy địa hải làm y

Rừng núi trang nghiêm thân

Trừ oán nơi đất này

Khiến lòng tôi hoan hỷ

Chẳng bằng như ngày nay

Tôi được thấy Đại đức

Lòng càng thêm kính tin

Cũng như thấy Như Lai

Phật đã nhập Niết-bàn

Đại đức làm Phật sự

Thế gian vì vô minh

Người như nhật nguyệt soi

Lấy trí tuệ trang nghiêm

Chẳng khác gì Đại sư

Giáo hóa người muôn cõi

Chúng sinh đều quay về

Nên nay được giáo hóa

Tôi sẽ làm như vậy.

Lúc này Đại đức Ưu-ba-cúc-đa, dùng tay mặt xoa lên đảnh đầu vua A-dục mà nói kệ:

Vua nay được tự tại

Nên nhớ có buông lung

Tam bảo khó gặp đặng

Thường phải nên cúng dường

Thế Tôn giáo pháp tạng

Cho vua và chúng tôi

Nên hộ trì Phật pháp

Vì nhiếp thọ chúng sinh.

Vua A-dục đáp:

-Việc Đức Thế Tôn thọ ký cho tôi nay đã làm xong, liền nói kệ:

Tôi nay đã cúng dường

Thế Tôn xá-lợi tượng

Nơi nơi đều xây tháp

Dùng trân bảo trang nghiêm

Duy không thể xuất gia

Tu hành trong phạm hạnh.

Ưu-ba-cấp-đa nói:

-Đại vương! Lành thay! Lành thay! Việc như đây Đại vương nên làm, vì sao?

Vua đem thân mạng tài

Mà khởi tu chân bảo

Khi thọ thân nơi khác

Sẽ không còn khổ não.

Vua A-dục liền thiết đại cúng dường, đưa Tôn giả vào thành, tay đỡ Đại đức lên ngồi trên tòa cao. Thân hình của Tôn giả Ưu-ba-cúc-đa rất mềm dịu nhẹ nhàng như bông Đâu-la-miên. Vua đụng vào thân liền chắp tay thưa:

Đại đức thân mềm dịu

Như bông Đâu-la-miên

Còn tôi thân thô xấu

Mà chạm thân của người.

Ưu-ba-cúc-đa liền nói kệ:

Tôi cúng dường thắng diệu

Đem dâng Đức Như Lai

Còn vua đem cát đất

Dâng thí trong bát Phật.

Vua A-dục nói kệ:

Tâm tôi trước tiểu nhi

Dùng cát cúng Thế Tôn

Gặp được ruộng công đức

Cho nên nay làm vua.

Lúc này Ưu-ba-cúc-đa, muốn cho vua hoan hỷ liền nói kệ:

Vua gặp ruộng công đức

Mà gieo hạt bố thí

Do đây được phước báo

Được quả vui bất tận.

Vua nghe lời đó lòng rất hoan hỷ, lại nói kệ:

Xưa dùng cát bố thí

Thế Tôn đại phước điền

Nay được vui vô tận

Làm vua khắp bốn châu

Ai nghe việc như vầy

Mà không cúng dường Phật.

Lúc này vua A-dục lễ dưới chân Tôn giả mà bạch rằng:

-Đại đức! Tôi muốn đến chỗ Đức Phật thường đi ở ngồi thiền để cúng dường. Lại muốn xây tháp ở đây để chúng sinh đời sau biết được chỗ Đức Như Lai thường đi kinh hành ngồi thiền. Vua lại nói kệ:

Tôi muốn chỗ Như Lai

Thường đi đứng nằm ngồi

Đều cúng dường đảnh lễ

Để lìa khổ sinh tử

Lại muốn xây tháp báu

Chỗ Phật thường đứng đi

Khiến chúng sinh vị lai

Được nhân duyên thấy Phật.

Ưu-ba-cấp-đa đáp:

-Đại vương! Lành thay! Lành thay! Vua phát tâm này thật là khó gặp, muốn cúng dường Đức Như Lai lúc còn tại thế thường đi đứng nằm ngồi. Lại muốn nhiếp thọ cho chúng sinh đời sau.

Vua A-dục lại cử bốn bộ binh, đem hương hoa kỹ nhạc cùng với Tôn giả Ưu-ba-cấp-đa đi đến đất Đức Phật.

Tôn giả đưa vua đến chỗ Đức Phật đản sinh trong vườn Lâm-tỳ-ni.

Lấy tay chỉ nói:

-A-dục vương! Đây là chỗ Đức Phật đản sinh, rồi nói kệ:

Thế Tôn nơi chỗ này

Sinh ra đi bảy bước

Mắt tịnh xem bốn phương

Làm bậc Sư tử hống

Đây là thân cuối cùng

Nơi trụ thai cũng thế.

Vua A-dục năm vóc quỳ lạy sát đất, đảnh lễ chỗ Đức Như Lai đản sinh, chắp tay nói kệ:

Có người được thấy Phật

Công đức thật vô cùng

Như tiếng vang sư tử

Công đức cũng như kia.

Ưu-ba-cúc-đa muốn vua sinh thêm lòng tin nên nói rằng:

-Có một vị chư thiên thấy Đức Phật lúc mới sinh đi bảy bước. Vua có muốn nghe Sư tử hống nói không?

Vua đáp:

-Đại đức! Tôi nay muốn được nghe Đại đức nói lại việc phu nhân Ma-da lúc mới sinh thái tử, đã vịn vào cành cây ở đây.

Nếu có chư Thiên nhân

Ở tại trong rừng này

Thấy được Phật đản sinh

Lại nghe tiếng sư tử

Nên hiện thân nơi đây

Cho A-dục lòng tin.

Lúc ấy, có chư Thiên hiện thân ra, đứng chắp tay trước mặt Tôn giả Ưu-ba-cúc-đa nói:

-Đại đức muốn tôi làm gì?

Ưu-ba-cúc-đa liền nói với vua:

-Đây là chư Thiên đã thấy Phật lúc đản sinh. A-dục chắp tay hướng đến vị trời, nên nói kệ:

Ông thấy Phật đản sinh

Trăm phước trang nghiêm thân

Mặt Phật như hoa sen

Thế gian đều vui thích

Lại nghe Sư tử hống

Ở trong vườn Đại lâm.

Chư Thiên lại nói kệ:

Ta đã thấy thân Phật

Ánh sáng như sắc vàng

Bảy bước trong hư không

Bậc nhị túc tối thượng

Cũng nghe Sư tử hống

Đấng trung tôn trời người.

Lúc này vua hỏi:

-Lúc Đức Phật đản sinh có hiện tướng lành gì?

Chư thiên đáp:

-Tôi nay không thể nói hết những diệu tướng ấy. Nay chỉ nói sơ lược, liền nói kệ:

Phóng kim sắc quang minh

Chiếu sáng khắp thế gian

Trời người đều ưa thích

Núi sông đều chấn động.

Vua A-dục đem mười vạn lượng vàng cúng dường chỗ Đức Phật đản sinh, để khởi xây tại đây, xong rồi đi chỗ khác.

Ưu-ba-cúc-đa liền đem vua đến chỗ tiên nhân Ca-tỳ-la Bà-tu-đẩu, liền đưa tay chỉ chỗ đó:

-Vị tiên đoán tướng của Bồ-tát cho vua Bạch Phạn. Có ba mươi hai tướng tốt trang nghiêm thân sắc.

Vua liền lễ lạy nơi ấy. Có Thích-ca Bạt-đà-na là Thiên thần ở đây hiện lên. Bồ-tát liền đến đảnh lễ thiên thần. Thiên thần không dám nhận lễ, mà lễ lại vị Bồ-tát. Vua Tịnh Phạn thấy vậy liền nói:

-Đứa bé này là trời của cõi trời.

Vua liền đặt tên cho thái tử là Thiên Thiên. Lại chỉ chỗ vị tướng sư Bà-la-môn xem tướng cho Bồ-tát nói:

-Đây là chỗ tiên nhân coi cho thái tử. Rồi nói tiếp:

-Đứa bé này sẽ là Phật.

Lại chỉ chỗ Ma-ha Ba-xà-ba-đề nuôi dưỡng Bồ-tát, ông lại chỉ

chỗ Bồ-tát đọc sách, ại chỉ chỗ Bồ-tát cưỡi ngựa xe tập bắn cung tên.

Lại nói:

-Đây là chỗ Bồ-tát có đầy đủ đạo quả cứu cánh.

Lại nói:

-Đây là chỗ Bồ-tát chuyển pháp luân.

Lại nói:

-Đây là chỗ thái tử cùng sáu vạn thể nữ vui chơi.

Lại nói:

-Đây là chỗ Bồ-tát thấy cảnh sinh, già, bệnh, chết mà khởi lòng Từ bi.

Lại nói:

-Đây là chỗ Bồ-tát, ngồi dưới cây Diêm-phù, tu các thiền định xa lìa tham dục ác pháp. Có giác ngộ có quán xét ly sinh hỷ lạc nhập vào cõi Sơ thiền. Bồ-tát tọa thiền, khi mặt trời lên cao, thì cây che bóng mát, các cây khác cũng tùy theo bóng mặt trời mà di chuyển.

Lúc này vua Tịnh Phạn thấy vậy liền năm vóc quỳ lạy sát đất. Khi đó có một vạn trời người, đứng hầu Bồ-tát từ thành Ca-tỳ-la giữa đêm từ giã cung thành ra đi. Lúc này Bồ-tát cởi hết mũ áo trân bảo cùng với ngựa đưa cho Sa-nặc đem trở về. Lại nói kệ rằng:

Bỏ mũ bảo anh lạc

Đưa ngựa cho Sa-nặc

Đem trở về bản quốc

Một thân không thị vệ

Vì tu hành tinh tấn

Vào trong núi học đạo.

Bồ-tát ở chỗ này đem Y-ca-thi đổi lấy ca-sa của thợ săn để xuất gia.

Đây là chỗ Sa-la-già-ba thỉnh Bồ-tát, đây là chỗ vua Tần-bà-ta-la

chia cho Bồ-tát nửa nước, là nơi Bồ-tát tham vấn Uất-đầu-lam-phất, lại nói kệ:

Chỗ này có tiên nhân

Tên Uất-đầu-lam-phất

Nghe pháp xong bỏ đi

Vua trời không thấy khác.

Đây là chỗ Bồ-tát tu sáu năm khổ hạn. Lại nói kệ:

Sáu năm tu khổ hạnh

Khó làm nay đã làm

Biết khổ hạnh phi đạo

Bỏ sở hành tu nhân.

Bồ-tát đã ở chỗ này thọ bát sửa của hai người con gái Nan-đà và Nan-đà-ba-la, rồi lại nói kệ:

Bồ-tát ở chỗ này

Thọ bát sữa Nan-đà

Phát lời nói dõng mãnh

Đến ngồi cội Bồ-đề.

Đây là chỗ Già-lê Long vương tán thán Bồ-tát. Như lời kệ nói:

Long vương tên Già-lê

Tán thán mà nói rằng

Đạo pháp ở tại đây

Nơi gốc cây Bồ-đề.

Thế là vua A-dục lễ lạy dưới chân của Ưu-ba-cấp-đa, chắp tay thưa:

-Tôi muốn thấy Long vương trước đã thấy Đức Như Lai đi kinh hành như voi chúa. Từ đường này đến cây Bồ-đề. Lúc này Ưu-ba-cấp- đa đến chỗ Già-lê lấy tay chỉ nói kệ:

Tối thắng trong Long vương

Ông nên khởi hiện thân

Ông thấy Bồ-tát đi

Đến dưới cây Bồ-đề.

Già-lê Long vương tức thì hiện thân ra, đến trước mặt Ưu-ba-cấp- đa nói:

-Đại đức! Muốn tôi làm điều gì? Tôn giả nói:

-Đây là Long vương Già-lê. Bồ-tát từ đường này đến cây Bồ-đề và ông đã tán thán như thế nào?

Vua A-dục liền chắp tay hướng về Già-lê Long vương mà nói kệ:

Ông thấy Phật Thế Tôn

Ánh sáng như kim sắc

Chiếu khắp cả thế gian

Mạt như ánh trăng đầy

Mười lực công đức sâu

Ông nên nói một phần

Vì sao từ nơi này

Thần lực Phật đủ đầy.

Già-lê Long vương đáp:

-Tôi nay không thể nói rộng ra hết được, nay chỉ lược nói ra, lại nói kệ:

Bồ-tát đi trên đất

Lục chủng đều chấn động

Núi sông và đại hải

Ánh sáng hơn nhật nguyệt.

Vua A-dục ở nơi chỗ Long vương nói khởi tu xây tháp xong rồi đi

Tôn giả lại đưa vua đến gốc cây Bồ-đề và nói:

-Đại vương! Đây là chỗ Bồ-tát đem lòng từ bi thắng chúng ma vương. Từ đó mà giác ngộ đắc A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề.

Rồi nói kệ:

Đầy đủ lòng bi mẫn

Thắng cả chúng ma quân

Đề hồ đều không sánh

Vô thượng Chánh biến tri.

Bấy giờ vua A-dục đem mười vạn lượng vàng cúng dường cây Bồ- đề, cho xây tháp xong thì đi.

Tôn giả Ưu-ba-cấp-đa nói với vua:

-Đây là chỗ Đức Phật thọ nhận bốn bát của Tứ Thiên vương hợp lại một bát.

Lại nói chỗ này Đức Phật thọ thức ăn cúng dường của hai vị thương chủ Bà-lợi. Đức Phật từ chỗ này đi đến nước Ba-la-nại. Lại nói chỗ này có ngoại đạo tên là Ưu-bà-kỳ, khen ngợi Đức Như Lai.

Tôn giả lại đưa vua A-dục đến một chỗ và nói:

-Đây là chỗ Đức Thế Tôn tam chuyển Thập nhị hành pháp luân. Lại nói kệ:

Chỗ này Phật tam chuyển

Thập nhị hành pháp luân

Pháp chơn thật đã tạo

Vượt thoát khổ sinh tử.

Đây là chỗ một ngàn ngoại đạo xuất gia. Đây là chỗ Đức Phật thuyết pháp cho Tần-bà-ta-la nghe pháp chân đế và có tám ngàn chư Thiên và Bà-la-môn trưởng giả ở nước Ma-già-đà cùng vô số người đến nghe thuyết pháp, được thấy chơn đế.

Đây là chỗ Đức Phật vì trời Đế Thích thuyết pháp và có tám vạn chư Thiên được thấy chân đế.

Đây là chỗ Đức Thế Tôn vì mẹ mà thuyết pháp sau khi hạ an cư

xong cùng chư Thiên đến chỗ này, để rộng thuyết pháp.

Ưu-ba-cấp-đa đem vua A-dục đến thành Câu-thi-la nơi chỗ Đức Phật Niết-bàn lấy tay chỉ nói:

-Đại vương! Đây là chỗ Đức Như Lai, sau khi hóa độ chúng sinh đã xong liền nhập vào Vô dư Niết-bàn.

Và nói kệ rằng:

Thiên nhân A-tu-la

Dạ-xoa chư Long thần

Cùng tất cả thế gian

Việc giáo hóa đã xong

Đại từ bi tinh tấn

Cho nên nhập Niết-bàn.

Vua A-dục nghe xong thì đau buồn té xỉu xuống đất, phải lấy nước rửa mặt hồi lâu mới tỉnh. Vua đem mười vạn lượng vàng khởi tu tháp ở chỗ này, cúng dường chỗ Như Lai Niết-bàn. Vua lễ dưới chân Tôn giả và nói:

-Chỗ nào Đức Thế Tôn thuyết pháp cho các vị đại đệ tử. Tôi muốn cúng dường xá-lợi.

Ưu-ba-cấp-đa đáp:

-Lành thay! Lành thay! Đại vương tâm thật chí thiện.

Tôn giả liền đem vua đi vào rừng Kỳ-hoàn lấy tay chỉ nói:

-Tại đây tháp của Tôn giả Xá-lợi-phất, ông nên cúng dường.

Vua hỏi Tôn giả:

-Ngài Xá-lợi-phất có công đức trí tuệ gì? Đáp:

-Là đại đệ tử lớn thứ hai của Đức Phật, có thể thay Đức Như Lai chuyển pháp luân. Là đệ tử trí tuệ bậc nhất của Đức Phật. Trí tuệ tối thắng của thế gian đều không bằng một phần mười sáu. Ngoại trừ Đức Như Lai.

Lại nói kệ:

Vô đẳng Chánh pháp luân

Phật vì chuyển thế gian

Xá-lợi-phất tùy thuận

Làm lợi ích chúng sinh

Ai nói được việc này

Công đức sâu như biển.

Tâm vua A-dục rất hoan hỷ, bèn đem mười vạn tiền vàng cúng dường xây tháp thờ Xá-lợi-phất.

Rồi chắp tay nói kệ:

Tôi lễ Xá-lợi-phất

Đem tâm niệm cung kính

Trí tuệ lìa phiền não

Soi sáng khắp thế gian.

Tôn giả lại đưa vua đến tháp Mục-kiền-liên và nói:

-Đây là tháp Mục-kiền-liên vua nên cúng dường.

Vua hỏi:

-Vị này có công đức thần lực gì?

Tôn giả đáp:

-Đây là Bồ-tát có thần thông bậc nhất trong đệ tử của Đức Phật. Có thể dùng chân làm chấn động pháp đường của Đế Thích. Lại có thể hàng phục Long vương Nan-đà, Ưu-bà-nan-đà.

Liền nói kệ rằng:

Thần lực Mục-kiền-liên

Phật nói là đệ nhất

Có thể làm chấn động

Cung điện của Đế Thích

Hàng phục cả nhị Long

Nan-bà, Bà-nan-đà

Thần lực công đức rộng

Không có thể nghĩ bàn được.

Vua A-dục liền đem mười vạn lượng vàng cúng dường tháp Mục- kiền-liên.

Chắp tay nói kệ:

Thần lực là tối thắng

Lìa sinh tử khổ não

Tôi nay nên đảnh lễ

Nghe danh Mục-kiền-liên

Tôn giả lại nói:

-Đây là tháp Ma-ha Ca-diếp, ông nên cúng dường.

Vua lại hỏi:

-Vị này có công đức gì?

Tôn giả đáp:

-Vị này tu hạnh Đầu-đà thiểu dục tri túc. Phật bảo đây là bậc tu hạnh Đầu-đà đệ nhất. Phật đem nửa tòa cho Tôn giả cùng ngồi. Lại lấy ca-sa của mình che cho Tôn giả. Tôn giả thọ trì bát tạng, nhiếp hóa chúng sinh đau khổ.

Lại nói kệ:

Phước điền rất thù thắng

Hành thiểu dục tri túc

Thọ trì Phật pháp tạng

Hay nhiếp khổ chúng sinh

Phật chia nửa tòa ngồi

Và che y nơi thân

Không thể nói cùng tận

Công đức sâu vô lượng.

Vua A-dục đem mười vạn lượng vàng, cúng dường tháp Đại Ca- diếp.

Chắp tay nói kệ:

Thường ở hang núi sâu

Hành thiểu dục tri túc

Trừ hết oán phiền não

Được quả vị giải thoát

Công đức không thể bàn

Cho nên đây đảnh lễ.

Lúc này Ưu-ba-cấp-đa đưa vua đến tháp Bạt-câu-la và nói:

-Đây là tháp Bạt-câu-la ông nên cúng dường.

Vua hỏi:

-Vị này có công đức gì?

Đáp:

-Trong đệ tử Đức Phật vị này tinh tấn không giải đãi đệ nhất, chưa từng vì người khác nói một hai câu pháp.

Vua sai người lấy hai mươi Câu tử cúng dường xây tháp, có vị đại thần hỏi vua:

-Cùng là La-hán sao các tháp kia cúng dường ngàn lượng vàng, còn tháp này chỉ có hai mươi Câu tử cúng dường.

Vua nói: Ông nên nghe kệ.

Lấy trí tuệ soi sáng

Trừ diệt tối vô minh

Trụ ý làm nhà ở

Ít làm lợi thế gian

Cho nên dùng Câu tử

Cúng dường cho tháp kia.

Lúc này hai mươi đồng Câu tử từ chỗ tháp lại đi đến chân vua. Đại thần thấy vậy lấy làm kinh ngạc và nói:

-Vị La-hán này tu công lực thiểu dục cho đến lúc vào Niết-bàn màvẫn không thọ vật cúng dường.

Tôn giả lại đem vua đến tháp của Tôn giả A-nan và nói:

-Đại vương! Đây là tháp A-nan ông nên cúng dường. Đây là vị đệ tử đa văn đệ nhất của Đức Phật, thường theo hầu cận cung phụng đức Như Lai.

Lại nói kệ:

Là trưởng lão A-nan

Khắp trời người đều quý

Thường hộ trì bát Phật

Đầy đủ niệm tuệ tâm

Đa văn rộng như biển

Miệng nói lời vi diệu

Phương tiện ý chánh giác

Rõ thông tất cả pháp

Giữ tạng pháp công đức

Thế Tôn đều tán thán.

Vua A-dục đem mười vạn lạng cúng dường tháp A-nan. Đại thần hỏi:

-Vì sao tháp này lại cúng dường hơn hết.

Vua nói:

-Ông nên nghe kệ.

Pháp thân Đức Thế Tôn

Thanh tịnh không cùng tận

Tôn giả thường thọ trì

Nên cúng dường hơn hết

Ngọn đèn Phật pháp soi

Trừ hết mọi phiền não

Do Ngài mà pháp trụ

Nên cúng dường hơn hết

Như vết trâu trên nước

Không thể xóa đại hải

Trí tuệ của A-nan

Không xóa biển trí Phật

Ơ trong Tu-đa-la

Ngọn đèn Phật soi sáng

Cho nên ta hôm nay

Cúng dường tối thắng nhất.

Vua cúng dường các tháp xong thì rất vui mừng. Làm lễ dưới chân Tôn giả, rồi nói kệ:

Tôi sinh trong cõi người

Không mất quả thiện nghiệp

Vì trước tạo công đức

Nay được ngôi tự tại

Do không chơn thật pháp

Nay được pháp chơn thật

Xây tháp xá-lợi Phật

Trang nghiêm ở thế gian

Làm sao tu khổ hành

Tôi đây chưa thể làm.

Bây giờ vua A-dục lễ dưới chân Tôn giả xong rồi trở về bổn quốc.

Kinh A-Dục Vương, Quyển 2 (Hết)

Số 2043- Kinh A Dục Vương, Quyển 3

KINH A-DỤC VƯƠNG

QUYỂN 3

Phẩm 3: NHÂN DUYÊN CÚNG DƯỜNG CÂY BỒ-ĐỀ

Bấy giờ vua A-dục, đối với hai chỗ Đức Phật đản sinh chuyển pháp luân và Niết-bàn đều đem mười vạn lượng vàng cúng dường nơi cây Bồ-đề. Từ đó càng sinh lòng tín lạc và suy nghĩ rằng:

-Đây là nơi Đức Thế Tôn đắc A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ- đề, ngày ngày vua đều đem trân báu cúng dường cây này.

Lúc bấy giờ đệ nhất phu nhân của vua tên là Vi-diệu-lạc-khởi-đa rất giận dữ.

-Đại vương đã yêu quý ta. Sao lại còn đem trân báu cúng dường cho cây này, bèn cho gọi một người con gái Chiên-đà-lợi lại nói rằng:

-Ta rất ghét cây Bồ-đề này, người có thể phá cheat nó được không?

Đáp rằng:

-Nếu cho tôi vàng tôi sẽ làm theo lời phu nhân nói được. Chiên-đà-lợi dùng chú thuật để làm cho cây khô héo gần chết. Có người tâu với vua:

-Cây Bồ-đề đã gần khô chết. Mà nói kệ rằng:

Phật ngồi cây Bồ-đề

Biết tất cả thế gian

Đắc nhất thiết chủng trí

Cây này nay gần chết.

Vua nghe lời này thì đau buồn té xỉu xuống đất, các quan đem nước rửa mặt cho vua tỉnh lại.

Vua than khóc mà nói kệ rằng:

Ta thấy thọ vương này

Như thấy Đức Như Lai

Cây nếu bị khô chết

Mạng ta cũng chẳng còn.

Phu nhân thấy vua đau buồn như thế thì nói:

-Dù tôi không thể làm cho cây này sống lại, nhưng cũng có thể làm cho vua vui.

Vua nói:

-Nếu ngươi làm cho cây này sống lại thì ngươi chẳng phải là nữ nhân. Bởi vì Đức Phật ở tại nơi này đắc A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam- bồ-đề.

Phu nhân gọi Chiên-đà-lợi nữ đến nói:

-Ngươi có thể làm cho cây sống lại không?

Đáp:

-Nếu rễ chưa chết thì có thể sống lại.

Thế là Chiên-đà-lợi đọc chú giải cho cây, đào hầm xung quanh lấy nước tưới hằng ngày. Từ đó cây dần dần xanh tốt lại như cũ.

Người giữ cây lại tâu với vua:

-Vua nay đã phát sinh công đức lớn. Cây Bồ-đề nay đã sống trở lại.

Vua nghe nói vậy thì rất vui mừng, lập tức đến cây Bồ-đề, chiêm ngưỡng cây tận mắt không rời.

Rồi nói kệ:

Từ nơi Bình sa vương

Và các vị quốc vương

Hai nhân duyên vô thượng

Tất đều không thể làm

Nên nơi cây Bồ-đề

Tưới hương hoa nhũ sắc

Lại chuyên tu cúng dường

Thánh chúng ngũ bộ Tăng.

Lúc này vua A-dục, đem một ngàn cái bình bằng vàng bạc lưu ly đựng đầy nước hương cúng dường đem tưới cho cây. Dùng các thứ lụa là làm áo bọc cho cây. Vua lại tự thân thọ trì bát giới. Thọ giới xong, tay cầm lấy lò hương mà để trên điện. Thỉnh bốn phương Tăng lại nói:

-Đệ tử Đức Thế Tôn ở tại bốn phương, vì muốn nhiếp hóa ta cho nên đến đây. Liền nói kệ:

Đệ tử Đức Như Lai

Tu tịch tịnh lìa dục

Ứng cúng đại phước điền

Trời người đều quy về

Tối thắng đệ tử Phật

Tu thiền lìa ái trước

A-tu-la về nương

Đương lai nhiếp thọ ta

Ở nơi nước Kế tân

Đại lâm và ám lâm

Có chư vị La-hán

Đương lai nhiếp thọ ta

Đệ tử Phật tu thiền

Bên bờ ao A-nậu

Và hang núi sông ngòi

Nay vì lòng từ bi

Khéo nói đệ tử Phật

Trụ điện cát xá-lợi

Tâm từ bi vô ưu

Đương lai nhiếp thọ ta

Thần lực đại dũng mãnh

Ở trong núi Hương túy

Ta thỉnh A-la-hán

Cùng đến tại chỗ này.

-Khi vua A-dục nói lời này, có ba mươi vạn Tỳ-kheo hòa hợp lại cùng với mười vạn A-la-hán. Hai mươi vạn học nhân và hàng phàm phu tinh tấn đến vô lượng vô số người. Trong số Tăng chúng có một ghế Thượng tọa không có người ngồi. Vua bạch với Thượng tọa Da-xá rằng:

-Còn một ghế thượng tọa vì sao không có người ngồi.

Đáp:

-Đây là chỗ đệ nhất Thượng tọa.

Vua hỏi:

-Ngoài Đại đức ra còn có vị Thượng tọa nữa sao?

Đáp:

-Đức Phật bảo ở trong hàng đệ tử có vị sẽ làm Sư tử hống đệ nhất. Họ là Phả-la-đọa, tên Tân-đầu-lô. Chỗ Thượng tọa đây chính là dành cho vị này.

Vua A-dục nghe nói vậy thì lông tóc đều dựng đứng như hoa Kha- đàm-bà.

Lại nói:

-Đại đức! Có vị Tỳ-kheo nào thấy Đức Phật lúc nhập Niết-bàn

nay còn tại thế không. Trưởng lão đáp:

-Có. Vị ấy chính là Phả-la-đọa Tân-đầu-lô, đã từng diện kiến Đức Phật.

Vua lại hỏi:

-Tôi có thể gặp vị ấy không?

Tôn giả nói:

-Nếu vua cần cầu thì vị ấy sẽ đến.

Bấy giờ vua nghe lời ấy thì rất vui mừng, mà nói kệ rằng:

Tôi nay được lợi lớn

Được nhiếp thọ vô cùng

Nay được thấy Đại đức

Tên gọi Tân-đầu-lô

Bấy giờ vua A-dục, chắp tay ngước nhìn lên hư không mắt vẫn không rời. Lúc này Tân-đầu-lô, cùng vô số chư vị La-hán cùng vây quanh như nửa vầng trăng. Dụ như chim nhạn vương từ trên trời bay xuống; đến nơi tòa thứ nhất ngồi xuống. Vua A-dục thấy Tân Đầu Lô đến và mười phương chư Tỳ-kheo đều từ chỗ ngồi đứng dậy. Lại thấy Tân-đầu-lô râu tóc bạc trắng. Lông mày rũ xuống che mặt như thân của Duyên giác.

Vua thấy liền năm vóc lạy xuống chân Tôn giả. Rồi quỳ dài chắp tay chiêm ngưỡng Tôn giả. Mắt rơi lệ mà nói kệ rằng:

Biển đại địa làm y

Núi trang nghiêm bao bọc

Trừ oán được đất này

Khiến tôi sinh hoan hỷ

Cũng không bằng hôm nay

Cùng Đại đức tương kiến

Tôi nay thấy đại đức

Tâm niệm càng bội phần.

Lại hỏi:

-Đại đức có thấy ĐứcThế Tôn không?

Kế đến lại hỏi:

-Đại đức có thấy Thế Tôn không?

Lúc này Tân-đầu-lô dùng hai tay vạch lông mày ra nhìn vua A- dục, nói kệ:

Ta thấy Phật vài lần

Muôn loài không ai bằng

Có ba mươi hai tướng

Mặt như vầng trăng đầy

Phạm âm trừ phiền não

Vào Tam-muội vô tịnh.

Vua A-dục lại hỏi:

-Đại đức thấy ở những chỗ nào?

Trưởng giả đáp:

-Đại vương! Đức Thế Tôn cùng năm trăm vị La-hán đã diệt hết lậu tận cùng đi theo Đức Phật. Lúc đầu ở trong thành Vương xá. Ta lúc đó ở trong chúng được thấy Đức Phật đầy đủ, liền nói kệ:

Vô dục từ vô dục

Thích-ca Mâu-ni Tôn

Thường an cư nơi này

Ta thấy Phật đầy đủ

Như ngươi nay thấy ta

Như ta đã thấy Phật.

Lại nữa Đại vương! Đức Như Lai khi ở trong nước Xá-vệ đã thắng ngoại đạo, hiện ra các loại thần lực, hóa ra vô số hóa Phật, có đầy đủ tướng hảo trang nghiêm. Thứ tự lên đến cõi trời A-già-nị-sất. Ta cũng ở trong đó thấy Phật biến hóa thần lực, rồi nói kệ:

Lúc có bọn ngoại đạo

Làm các thứ tà giáo

Thế Tôn dùng thần lực

Thị hiển để hàng phục

Lúc mà ta thấy Phật

Thế gian đều hoan hỷ.

Lại nữa Đại vương! Đức Thế Tôn khi an trú trên cõi trời tam thập tam vì mẹ mà thuyết pháp, rồi cùng chư Thiên chúng đi xuống nước Tăng-kha-xà. Lúc ấy ta ở trong chúng nên thấy cả chư Thiên. Lại thấy Tỳ-kheo-ni tên là Uất-ba-na-ni-kha. Thấy vị này lấy hoa làm chuyển luân thánh vương đủ cả bảy báu, rồi nói kệ rằng:

Lên trời an cư rồi

Phật liền đi trở xuống

Ta đang ở trong chúng

Cho nên được thấy Phật.

Lại nữa Đại vương! Có nữ nhi Tu-ma-đa-già cô độc thỉnh Đức Phật và năm trăm La-hán. Đức Phật dùng thần lực đến nước Ma-kiệt- đà. Ta dùng thần lực cũng đến nước đó. Khi đó Đức Như Lai bảo ta:

-Ông không nên nhập Niết-bàn, phải trụ vào pháp của ta, rồi lại nói kệ:

Tu-ma-già-đà thỉnh

Phật thần lực đến kia

Ta dùng lực dở núi

Theo đến nước Phân đà

Bấy giờ Phật dạy ta

Khiến ta đến trụ pháp

Vì nhân duyên như thế

Ta thấy Phật đủ đầy.

Lại nữa Đại vương! Ông khi đó là một đứa bé, tâm còn trẻ thơ. Khi Phật đi vào thành Vương xá khất thực. Ta đem thức ăn cúng dường, còn ông đem cát cúng dường Đức Phật. Thành hộ lúc đó khởi tâm hoan hỷ. Đức Phật đã thọ ký. Đứa bé này sau khi ta Niết-bàn một trăm năm, sinh vào nước Bà-sất-lợi có tên là A-thâu-kha, làm vua chuyển luân Thánh vương thống lãnh thiên hạ, vua khởi xây tám vạn bốn ngàn tháp, rộng cúng dường xá-lợi của Đức Phật, lúc ấy nói kệ:

Vua trước làm tiểu nhi

Chắp tay cúng dường cát

Ta cũng ở trong đó

Thấy đủ các sự việc.

Vua A-dục hỏi Tân-đầu-lô:

-Đại đức ở xứ nào? Tôn giả dùng kệ đáp:

Phương bắc ao A-nậu

Ở trong núi Hương túy

Ta ở tại xứ kia

Cùng với chư học chúng.

Vua A-dục lại hỏi Tân-đầu-ta-la:

-Đại đức! Có bao nhiêu người tùy theo. Lại dùng kệ đáp:

Sáu vạn A-la-hán

Vây quanh tùy theo ta

Ta và chư đại chúng

Dứt hết phiền não độc.

Lại nữa Đại vương! Vua còn nghi vấn gì nên đợi chúng Tăng ăn xong. Chúng Tăng dùng rồi sẽ cùng nghị luận.

Vua đáp:

-Thưa vâng, xin theo lời Đại đức dạy. Trước khi dùng nên niệm Phật quán cây Bồ-đề.

Sau khi quán cây Bồ-đề xong, vua mời chúng Tăng thọ thực. Vua đem các vật thực ra cúng dường. Vua nói với Tỳ-kheo tên Nhất Thiết Hữu:

-Tôi sẽ cúng cho chúng Tăng mười vạn tiền và một ngàn bình bằng kim ngân lưu ly. Đại chúng đều gọi tôi là cúng dường ngũ bộ tăng.

Lúc này có người con của vua tên là Câu-na-la đang đứng bên phải của vua. Vương tử vì sợ cha nên không dám nói, liền đưa hai ngón tay ra hiệu cho Tỳ-kheo, biểu thị sự cúng dường còn gấp đôi hơn cha. Mọi người thấy Câu-na-la ra dấu tu phước thì đều cười lớn.

Vua thấy đại chúng cười liền hỏi quan đại thần Thành Hộ:

-Ông làm điều gì không phải cho nên mọi người cười?

Thành Hộ đáp:

-Nhiều người muốn làm công đức. Nếu làm sẽ hơn gấp bội.

Vua nói:

-Ta nay đem ba mươi vạn lượng vàng cúng dường chúng Tăng. Dùng ba ngàn bình báu đựng đầy hương nước để tưới cây Bồ-đề. Đại chúng sẽ gọi ta là vị cúng dường ngũ chúng.

Câu-na-la lại đưa bốn ngón tay ra dấu cho Tỳ-kheo. Lúc này vua giận nói với Thành Hội:

-Ta tu công đức, nay ai muốn cùng ta tranh giành. Thành Hội thấy vua nổi giận, liền lễ dưới chân vua nói:

-Nào ai dám cùng vua tranh làm công đức này, liền nói kệ:

Ai dám cùng vua

Tranh tu công đức

Là Câu-na-la

Cùng vua tranh tu.

Vua A-dục xoay qua bên mặt trông thấy vương tử Câu-na-la, thì hướng về Tân-đầu-ô mà nói rằng:

–Đại đức! Trừ kho tàng thất bảo ra. Tôi nay đem đại địa, cung nhân, đại thần cùng thân mình và Câu-na-la đều cúng dường cho chúng Tăng. Để tên tôi ở trong đại chúng được gọi là cúng dường ngũ chúng, lại nói kệ rằng:

Tất cả nội cung

Duy trừ trân bảo

Cung nhân đại thần

Đều thí chúng Tăng

Tăng là đại chúng

Làm chỗ phước điền

Ta cùng vương tử

Đầy đủ công đức.

Thế là A-dục vương cúng dường Tần-đầu-lô và đại chúng xong. Ở nơi gốc cây Bồ-đề đều làm tường bao quanh. Vua tự mình leo lên tường, dùng bốn ngàn bình đựng đầy nước hương để tưới cây. Cây lại xanh tốt như cũ, liền nói kệ rằng:

Tưới xong cây Bồ-đề

Bồ-đề cây xanh tốt

Cành lá thật sum suê

Công đức cũng tăng trưởng.

Vua tưới cây xong, thì mầm lá nhú ra xanh tươi như trước. Vua cùng các đại thần và nhân dân rất là vui mừng. Lại thiết trai cúng dường chúng Tăng. Ở trong chúng có vị Đại đức tên là Da-xá. Nói với vua rằng:

-Ngày hôm nay đại chúng đều bình đẳng. Vua cúng dường cũng chớ sinh tâm phân biệt.

Vua tự tay đưa thức ăn cúng dường từ Thượng tọa cho đến chúng nhỏ. Trong chúng có hai vị Sa-di nhỏ tuổi đang đưa thức ăn qua lại cho nhau và cười giỡn. Vua thấy vậy thì cười mà nghĩ:

-Hai vị Sa-di này giỡn vui như con nít.

Khi vua đưa thức ăn đến chỗ Thượng tọa Da-xá, thì Đại đức nói:

-Đại vương ở trong chúng Tăng chớ khởi lòng bất tín.

Vua đáp:

-Thưa vâng.

Lại bạch với Thượng tọa:

-Có hai vị Sa-di cùng đưa thức ăn cho nhau và cười giỡn.

Da-xá nói:

-Hai vị này đã chứng quả A-la-hán. Trí tuệ đã thông đạt giải thoát.

Vua nghe thì lòng rất vui liền khởi tâm nghĩ:

-Ta sẽ đem y đẹp cúng cho hai vị Sa-di này.

Sa di biết ý tưởng của vua, liền hiện ra các thần lực công đức. Một vị hóa ra cái chảo thiết đem đặt trước mặt vua. Một vị hóa ra nước Kiền-đà.

Vua thấy liền hỏi:

-Để làm gì?

Đáp:

-Đại vương! Chúng tôi thấy đại vương khởi tâm muốn cúng riêng cho chúng tôi y nên tôi muốn đem nhuộm.

Vua nghe thì nghĩ:

-Ta chỉ mới nghĩ chưa hề nói ra. Vì sao hai vị này biết được tâm ta, liền năm vóc cúi lạy xuống chân hai vị Sa-di, rồi nói kệ:

Ta Khổng tước đại vương

Và đại thần nhân dân

Công đức ta phải làm

Tất cả được lợi lớn

Tinh tấn chỗ sinh tín

Vật thí nay đã thí.

Rồi vua nói với hai vị Sa-di:

–Tôi sẽ cúng cho chúng Tăng mỗi vị ba y.

Thế là vua đối với năm chúng làm các việc công đức, lại cúng cho mỗi vị ba y. Đem bốn mươi vạn kim cúng cho chúng Tăng, lại đem vô số kim ngân chuộc lại đại địa cung nhân, đại thần cùng bản thân và Câu-na-la.

NHÂN DUYÊN VỀ TỲ-ĐA-THÂU-KHA

Vua đối với Phật pháp rất sinh lòng kính tin. Xây tám vạn bốn ngàn bảo tháp. Mở đại thí cúng dường cho cả năm chúng. Có ba mươi vạn A-la-hán, học nhân cùng phàm phu thiện tín thì vô số. Bấy giờ có em vua tên Tỳ-đa-thâu-kha tin theo ngoại đạo liền nói:

-Đệ tử của Thích-ca Mâu-ni không có giải thoát. Vì sao? Vì thích theo pháp thường lạc và sợ tu khổ hạnh.

Vua A-dục nghe vậy liền nói với người em:

-Người em lại tin nơi không đáng tin. Còn Phật pháp đã không tin lại còn phỉ báng.

Một hôm, vua cùng Tỳ-đa-thâu-kha đi săn, trông thấy trong núi có vị tiên nhân đang nướng mình trong năm ngọn lửa. Em của vua thấy tu khổ đạo như vậy thì tỏ vẻ cung kính đến gần vị kia lễ lạy dưới chân nói rằng:

-Đại đức ở đây đã bao lâu?

Tiên nhân đáp:

-Đã mười hai năm.

Lại hỏi:

-Ông dùng thức ăn gì?

Đáp:

-Ăn hoa quả và rễ cây.

Hỏi:

-Mặc như thế nào?

Đáp:

-Kết cỏ làm y phục để mặc.

Lại hỏi:

-Nằm nghỉ ra sao?

Đáp:

-Lấy cỏ trải dưới đất.

Lại hỏi:

-Vì nhân duyên gì mà khởi tu khổ hạnh?

Đáp:

-Thấy loài nai hành dâm, tâm tôi cũng khởi dục vọng, vì dục tâm nên phải dùng lửa thiêu đốt.

Em vua lòng lại càng nghi hoặc nghĩ:

-Tu khổ hành như đây mà còn khởi dục tâm. Còn đệ tử Đức Phật lại tu theo pháp an lạc, thì làm sao dục tâm không khởi. Đã khởi tâm

dục thì làm sao giải thoát, liền nói kệ:

Tiên nhân tu khổ hạnh

Ăn hoa trái rễ cây

Y phục bằng cỏ tranh

Không thể diệt ái dục

Đệ tử của Thích-ca

Ăn tô lạc nhủ vị

Với y thực các loại

Đều không thể buông lìa

Nếu hàng phục các căn

Núi Tần-đà mới trừ.

Em vua lại nói:

-Đệ tử Thích-ca đã lừa dối vua A-dục, để cho vua làm các công đức.

Vua A-dục nghe lời này liền nói với quan đại thần:

-Em ta tin theo ngoại đạo, cần phải tìm cách nào để nó trở về với Phật pháp.

Quan đại thần thưa:

-Đại vương dạy thế nào tôi xin làm.

Vua nói:

-Nay ta muốn đi tắm, sẽ cởi vương miện và y phục để đây. Ông nên bảo em mặc vào rồi ngồi trên ngai vua.

Quan đáp:

-Dạ được.

Khi vua vào nhà tắm, thì quan đại thần nói với ngự đệ:

-Nếu vua băng hà thì ngài sẽ lên làm vua. Vậy nay mặc thử y phục vào và lên ngai ngồi coi có đẹp không?

Tỳ-đa-thâu-kha nghe lời làm theo. Quan vào thưa với vua. Vua liền trở ra thấy em trên ngai thì giận liền kêu quân đem chém. Quan đại thần vội tâu.

-Đây cũng là em vua xin tha tội chớ đem giết. Xin một hồi vua mới nói với quan:

-Nay ta gia hạn cho bảy ngày. Trong bảy ngày ấy cho tạm quyền làm vua. Cung cấp đầy đủ kỹ nhạc thể nữ để vui thú lạc. Mỗi ngày đều có quần thần đến vấn an. Kẻ đao phủ cầm đao đứng nơi cửa. Ngày ngày đều vào thưa:

-Nay một ngày đã qua chỉ còn sáu ngày nữa. Như thế cho đến ngày thứ bảy, sửa soạn đầy đủ y phục đem đến cho vua A-dục.

Lúc này vua hỏi:

-Người làm vua bảy ngày có an vui gì không? Người em liền nói kệ:

Nếu người thấy sắc

Và nghe âm thanh

Ăn đủ hương vị

Có thể đáp vua.

Vua lại nói:

-Ta cho người trong bảy ngày làm vua, trăm thứ kỹ nhạc đều được như ý. Có vô số đại thần đến hỏi thăm vấn an. Vì sao lại nói. Không thấy không nghe không có hương vị.

Em vua lại nói kệ:

Tôi ở trong bảy ngày

Không thấy cũng không nghe

Không ngửi không nếm vị

Cũng không hề xúc giác

Thân tôi trang nghiêm đủ

Cùng chư thể nữ đẹp

Mà suy tư sợ chết

Không thiết những thứ này

Kỹ nữ cùng ca vũ

Cung điện và long sàng

Mặt đất đầy châu báu

Mà lòng chẳng thấy vui

Vì thấy người hành quyết

Cầm dao ở cửa ngoài

Lại nghe tiếng linh kêu

Khiến tôi càng sợ hãi

Chết đánh vào tâm mình

Không còn biết ngũ dục

Vì sợ chết mau đến

Làm sao an ổn ngủ

Suy nghĩ về việc này

Bất giác đêm đã qua.

Lúc này vua nói với em:

-Ngươi ở trong một ngày thường lo nghĩ về cái chết, tuy hưởng đủ ngũ dục thượng diệu, mà không ưa thích. Hàng Tỳ-kheo xuất gia đối với mười hai nhập thường tư duy việc sinh tử vô thường. Thì làm sao

mà khởi phiền não được. Lại thường tư duy các sự khổ của địa ngục và súc sinh tàn hại nhau, bọn ngạ quỷ đói khát bức bách. Lại nghĩ chúng sinh cõi người sinh lão bệnh tử không có chút an lạc. Sự khổ suy của cõi trời không dứt. Trong năm đạo chúng sinh chịu muôn sự khổ. Nên hàng Tỳ-kheo thường quán năm ấm là vô thường, khổ không, vô ngã không có thật. Thí như xóm làng trống vắng không có người ở, như ngũ ấm chẳng thuộc về ta. Lửa vô thường đốt thiêu khắp thế gian. Hàng đệ tử Đức Phật vẫn thường quán như thế. Thì làm sao mà khởi phiền não được, lại nói kệ:

Ngươi ở trong một ngày

Tư duy sợ sinh tử

Mà không có hoan lạc

Không khởi tâm tham ái

Hàng đệ tử của Phật

Ngày ngày quán sinh tử

Làm sao tham đắm được

Mà khởi tâm phiền não

Với y phục ẩm thực

Và ngọa cụ nghỉ nằm

Tư duy pháp giải thoát

Mà không khởi tham cầu

Quán thân như oán tặc

Tam giới như nhà lửa

Tư duy tìm phương cách

Làm sao được giải thoát

Vui sâu pháp giải thoát

Không tham nơi năm dục

Tâm sạch như hoa sen

Trong bùn mà không nhiễm.

Vua A-dục khéo dùng phương tiện để giáo hóa cho em. Tỳ-đa- thâu-kha hướng đến vua mà nói:

-Đại vương! Tôi hôm nay muốn quy y Phật và chúng Tăng, liền nói kệ:

Tôi muốn quy y Phật

Mặt Phật như hoa sen

Trời người đều trở về

Pháp vô lậu và Tăng.

Vua A-dục lúc này ôm lấy em mà nói:

-Ta không giết em, chỉ làm phương tiện để cho em tin Phật pháp.

Thế là Tỳ-đa-thâu-kha đem các loại hương hoa và kỹ nhạc đến cúng dường tháp Phật. Và các loại vật thực đến cúng dường chúng Tăng.

Hôm sau lại đến chùa Kê đầu của Thượng tọa Da-xá, để nghe pháp. Tôn giả Da-xá liền dùng thần lực, thấy vị này đời trước có gieo thiện nghiệp. Nay là thân cuối cùng đắc quả La-hán. Tôn giả liền thuyết pháp khen ngợi việc xuất gia.

Khiến cho em vua nghe xong liền xin xuất gia, chắp tay bạch Tôn giả rằng:

-Tôi có thể xuất gia thọ giới cụ túc được không? Tôi muốn ở trong Phật pháp tu phạm hạnh.

Tôn giả đáp:

-Thiện nam tử! Ông nên trở về thưa với vua xin xuất gia. Tỳ-đa-thâu-kha trở về cung tâu với vua:

-Đại vương! Xin cho tôi xuất gia. Tôi muốn ở trong Phật pháp tu phạm hạnh, liền nói kệ:

Tâm tôi thường loạn động

Như voi không móc câu

Vua đem câu giữ lại

Xin cho tôi xuất gia

Vua làm chủ đại địa

Nên cho tôi xuất gia

Phật pháp chiếu thế gian

Nay muốn tu phạm hạnh.

Vua nghe xong liền ôm lấy cổ em, lòng bi thương rơi lệ mà nói:

-Tỳ-đa-thâu-kha chớ có ý như vậy. Vì sao? Vì người xuất gia y phục ẩm thực đều thô sơ giản dị, ngủ nghỉ thì dưới gốc cây. Em nên nghĩ lại chớ có xuất gia.

Tỳ-đa-thâu-kha đáp:

-Đại vương! Tôi hôm nay không vì giận dữ mà xin xuất gia. Cũng không vì tham dục, vì cầu khổ cũng không trốn thoát oan gia. Chỉ vì thấy thế gian là vô thường sinh, lão, bệnh, tử không bao giờ dứt. Duy chỉ thấy Phật pháp mới là con đường thoát được sinh tử khổ đau. Cho nên tôi mới muốn xuất gia.

Vua nghe nói càng thương khóc. Tỳ-đa-thâu-kha liền nói kệ:

Sinh tử là dây trói

Có người nên buộc ràng

Có lên rồi cũng đọa

Hòa hợp tất phân ly.

Lúc này vua A-dục lại nói:

-Ngươi phải tập thử việc khất thực. Rồi sau nên xuất gia.

Vua đi ra sau vườn thấy có một cây đại thọ lấy cỏ che dưới đất bảo em ngồi ở đó. Rồi đưa một bình bát bảo vào thành khất thực. Tỳ-đa- thâu-kha cầm bình bát vào cung, được nhận các thức ăn thượng vị.

Vua A-dục giận nói với bọn cung nhân.

-Các người vì sao cứ đưa các món ăn thượng vị. Từ nay về sau chỉ đem cho các món ăn bình thường. Nhẫn đến chỉ lấy cơm bún cho ăn.

Tỳ-đa-thâu-kha thọ nhận các món ăn mà không chê trách. Vua thấy vậy thì nói:

-Người có thể xuất gia. Sau khi xuất gia nên đến gặp ta. Tỳ-đa-thâu-kha suy nghĩ:

-Ta nếu đến chùa Kê-đầu xuất gia, thì người vật ở đây làm náo loạn không thể tu đạo. Vậy ta nên đi xa để xuất gia.

Tỳ-đa-thâu-kha đến nước khác xuất gia tư duy tinh tấn đắc quả A-la-hán, lại suy nghĩ:

-Trước đã giao ước của vua, vậy nay nên đến đó. Thế là lần lượt đi khất thực về đến nước Sất-lợi-phất-đa. Sáng sớm cầm bát đắp y đi khất thực, đến trước cung vua A-dục nói với người giữ cửa:

-Ông vào tâu vua có Tỳ-đa-thâu-kha đang ở ngoài cửa, muốn vào gặp vua.

Người giữ cửa vào tâu vua.Vua nói:

-Nên đưa vào đây.

Tỳ-đa-thâu-kha bước vào, vua nhìn thấy liền bước xuống đảnh lễ, rồi đứng dậy chắp tay chiêm ngưỡng không chán, rơi lệ rồi nói kệ:

Tất cả hàng chúng sinh

Đều vui khi hòa hợp

Ông nay trừ hòa hợp

Mà tâm vui tịch tịnh

Tôi đã biết tâm ông

Trí tuệ không chán đủ.

Quan đại thần Thành Hộ. Thấy Tỳ-đa-thâu-kha đắp y phấn tảo, cầm bình bát đi khất thực, thọ nhận các món ăn ngon dở đều không phân biệt. Liền tâu với vua:

-Tỳ-đa-thâu-kha sống đời thiểu dục tri túc, tu hành phạm hạnh, vậy vua nên vui mừng, liền nói kệ:

Thường hành khất thực

Đắp y phấn tảo

Trụ dưới gốc cây

Tâm thường trong định

Không còn lậu hoặc

Thân thể không bệnh

Chánh mạng tự sống

Thường sinh hoan hỷ.

Vua A-dục nghe xong thì rất vui mừng, lại nói kệ:

Bỏ dòng họ Khổng tước

Và nước Ma-già-đà

Cùng các loại trân bảo

Ngũ dục và thượng diệu

Vui nơi tứ Thánh chủng

Trừ phiền não kiêu mạn

Thường hành đại tinh tấn

Danh vang khắp cả nước

Mười pháp lực tối thắng

Mà người hay thọ trì.

Vua A-dục đỡ Tôn giả lên ngồi trên tòa cao, tự tay cung phụng các vật dụng thức ăn. Ăn xong thì rửa bát đặt qua một bên. Vua ngồi trước tòa để nghe Tôn giả thuyết pháp, lại nói kệ:

Vua nay được tự tại

Thường tu không phóng dật

Tam bảo rất khó gặp

Vua nên thường cúng dường.

Vua A-dục cùng năm trăm vị đại thần và nhân dân cả nước, đều cung kính chắp tay vây quanh Tôn giả. Quần thần và dân chúng liền nói kệ:

Đại huynh A-dục vương

Nay cung kính đưa đệ

Xuất gia có thắng quả

Nay nên làm hiện chứng.

Thế là Tôn giả Tỳ-đa-thâu-kha, muốn mọi người rõ được công đức liền bay lên hư không cho nhân dân được thấy. Vua A-dục cùng đại chúng chắp tay đứng chiêm ngưỡng, mắt không rời và nói kệ rằng:

Không còn tình thân hữu

Như chim bay hư không

Ta vì tham ái buộc

Không thể tự tại đi

Thiền định có thắng quả

Nên thân được tự do

Chỗ làm đều tùy ý

Tất cả không chướng ngại

Vì dục ái mê lầm

Không thể thấy được pháp

Ông nay dùng thần lực

Chê ta khởi dục tâm

Ta vốn có tuệ mạng

Nay ông làm tối thắng

Ta còn đắm thế pháp

Thấy thánh mới biết sợ

Ta nay buồn rơi lệ

Vì người đã bỏ đi.

Bấy giờ, Tôn giả Tỳ-đa-thâu-kha, đi đến biên địa thì bị bệnh, trên đầu phát ra các mụn ghẻ. Vua nghe tin đó liền sai đem thuốc đến cho Tôn giả trị liệu. Sau đó một vị thầy thuốc sai đến bảo phải uống sữa bò. Từ đó mà bệnh thuyên giảm.

Lại có một nước có tên là Phân-na Bà-đà-na. Dân nước đó tin theo ngoại đạo. Có một người theo pháp tu khỏa hình, họa lấy hình Đức Phật để lễ cúng. Có người Phật tử thưa với vua A-dục. Vua nghe việc đó liền ra lệnh cho Dạ-xoa đi bắt kẻ ngoại đạo đó về. Khi thấy người đó vua nổi giận ra lệnh giết hết bọn ngoại đạo ở nước Phân-na Bà-đà-na. Chỉ trong một ngày giết một vạn tám ngàn ngoại đạo và quyến thuộc. Vua lại ra lệnh, hễ ai giết được đem về một đầu của Ni-kiền-tử sẽ thưởng vàng bạc. Lúc này Tôn giả Tỳ-đa-thâu-kha vào trong chỗ nuôi bò dừng lại một ngày. Tôn giả bị bệnh từ lâu nên móng tay tóc râu đều dài ra y phục lại xấu dơ, không có tướng sắc.

Bấy giờ cô gái của nhà nuôi bò trộm nghĩ:

-Nay có Ni-kiền-tử vào nhà ta.

Liền nói với chồng:

-Ông nên giết Ni-kiền-tử này đem đến vua A-dục để lãnh vàng.

Người chồng nghe vậy liền cầm dao đến cổ Tôn giả muốn chém đầu. Tôn giả thấy vậy thì nghĩ:

-Nay nghiệp lực đến không thể thoát được, liền để cho giết.

Người kia đem đầu đến cho vua A-dục để lãnh tiền. Vua thấy đầu tóc thì sinh nghi. Liền hỏi thầy thuốc và người cấp sự. Thì đều bạch với vua đó là Tỳ-đa-thâu-kha. Vua nghe nói thì đau đớn té xỉu xuống đất kẻ tả hữu lấy nước rửa mặt giây lâu mới tỉnh dậy.

Lại có một đại thần tâu với vua:

-Có không ít Sa-môn bị giết lầm xin vua thi ân cho chúng sinh hết sợ.

Vua liền y theo, ra lệnh không sát hại Ni-kiền-tử nữa.

Chư Tỳ-kheo trong lòng sinh nghi mới hỏi Tôn giả Ưu-ba-cấp- đa:

-Tỳ-đa-thâu-kha đời trước tạo nghiệp nhân gì mà phải thọ báo bị người giết hại.

Ưu-ba-cấp-đa đáp:

-Các ông lắng nghe! Vào đời quá khứ có một người thợ săn, giết nhiều loài nai. Ở trong khu rừng có một dòng suối, người thợ săn mới giăng bẫy ở bên dòng suối đó. Khi đó Đức Phật chưa ra đời. Có một vị Duyên giác đến bên dòng suối ngồi thọ thực, ăn xong tắm rửa rồi đi đến gốc cây ngồi. Các loài thú và bầy nai thấy vị Duyên giác nên không đến bờ suối nữa. Người thợ săn không thấy nai đến, liền tìm đến thì thấy vị Bích-chi-phật ngồi đó bèn nổi giận lấy dao chém chết.

Các ông nên biết người thợ săn đó chính là Tỳ-đa-thâu-kha ngày nay. Vì giết nhiều thú nên phải chịu nhiều bệnh khổ. Lại giết chết vị Bích-chi-phật, nên nhiều đời thọ khổ trong địa ngục. Nay thân cuối cùng này phải chịu trả báo tuy đắc quả A-la-hán vẫn bị người hại.

Chư Tỳ-kheo lại hỏi Tôn giả:

-Vị này vì sao lại sinh vào nhà tôn quý, lại đắc quả A-la-hán.

Tôn giả đáp:

-Vào thời Đức Phật Ca-diếp vị này xuất gia tu hành bố thí, thường giáo hóa đàn việt cúng dường thức ăn cho chúng Tăng. Có một bảo tháp thờ tóc và móng tay của Đức Phật, vị này thường đem hương hoa kỹ nhạc đến cúng dường. Do nghiệp duyên đó mà luôn được sinh vào nhà tôn quý. Mười vạn năm thường tu hành phạm hạnh, lại phát chánh nguyện. Vì thế mà thọ báo đắc quả A-la-hán.

Kinh A-Dục Vương - Quyển 3 (Hết)