Hành Hương Tứ Đại Danh Sơn Trung Quốc

Hành Hương Tứ Đại Danh Sơn Trung Quốc

Hành Hương

Tứ Đại Danh Sơn Trung Quốc

TT Thích Phước Thái

Mục Lục

Thành Kính Tri Ân

Lời Giới Thiệu

Lời Đầu Sách

A. Phần Vào Chuyện

I. Một Tâm Nguyện

II. Những Ngày Chuẩn Bị

III. Khởi Hành

B. Tham Quan Các Nơi

I. Bắc Kinh

01. Giới Đàn Tự

02. Đàm Thạch Tự

03. Bát Đại Xứ

04. Vạn Lý Trường Thành

05. Thăm Ung Hòa Cung

II. Đại Đồng

01.Thạch Động Vân Cương

02. Thăm chùa Hoa Nghiêm

03. Thăm Cửu Long Bích

III. Ngũ Đài Sơn

01. Huyền Không Tự

02. Chùa Long Tuyền

03. Vạn Phật Các

04. Tháp Viện Tự

05. Hiển Thông Tự

06. Bồ Tát Đảnh

07. Phổ Hóa Tự

08. Đỉnh Đại Loa

09. Bích Sơn Tự

10. Tập Phước Tự

11. Thù Tượng Tự

12. Kim Các Tự

13. Tôn Thắng Tự

IV. Thái Nguyên

V. Thành Đô

VI. Lạc Sơn

01. Đại Phật

VII. Nga Mi Sơn

01. Báo Quốc Tự

02. Phục Hổ Tự

03. Nga Mi Sơn

04. Vạn Niên Tự

VIII. Đại Lý

IX. Kê Túc Sơn

01. Kim Đỉnh Tự

02. Ca Diếp Điện

X Côn Minh

01. Thất Thái Vân Nam

02. Thạch Lâm

03. Trà Lục Vũ

XI. Thượng Hải

01. Ngọc Phật Tự

XII. Ninh Ba

XIII. Phổ Đà Sơn

01. Phổ Tế Tự

02. Viên Thông Tự

03. Đại Tôn Tượng Quán Âm Nam Hải

04. Phổ Tế Tự, còn gọi Phật Đảnh Sơn Tự

05. Phạm Âm Động

06. Pháp Vũ Tự

07. Nam Thiên Môn

08. Phổ Tế Tự (Hậu Tự)

XIV. Ninh Ba

01. A Dục Vương Tự

02. Quốc Thanh Tự

XV. Hàng Châu

XVI. Cửu Hoa Sơn

01. Hóa Thành Tự

02. Bái Kinh Đài

03. Thiên Thai Đài

04. Kim Thánh Điện

05. Bá Tuế Cung

06. Đông Nhai Tự

07. Kỳ Viên Tự

XVII. Nam Kinh

XVIII. Vô Tích

01. Huệ Sơn Tự

02. Ký Xướng Viên

03. Đại Phật Linh Sơn

04. Shop Bán Hạt Trai

05. Phi Trường Thượng Hải

06. Trên Máy Bay

C. Phi trường Sydney

D. Nhìn lại

Phần Phụ Lục

Vài Nét Về Ý Nghĩa Hành Hương

Nhóm 1 : Bố Thí Độ

I / Lý Thuyết

II / Thật hành

Nhóm 2 : Trì Giới Độ

I / Lý Thuyết

II / Thật Hành

Nhóm 3 : Nhẫn Nhục Độ

I / Lý Thuyết

II / Thật Hành

Nhóm 4 : Tinh Tấn Độ

I / Lý Thuyết

II/ Thật Hành

Nhóm 5 : Thiền Định Độ

I / Lý Thuyết

II/ Thật Hành

Nhóm 6 : Trí Huệ Độ

I / Lý Thuyết

II / Thật Hành

Sách Tham Khảo và trích dẫn

Sách Chữ Hán

Sách Việt Ngữ trích dẫn

Hồi Hướng Công Đức

Thành Kính Tri Ân

Sách nầy được hình thành là nhờ công ơn của:

- Hòa Thượng Tông Trưởng Tổ Đình Phước Huệ duyệt sửa.

- Quý Đại Đức Thích Phước Viên, Thích Phước Lạc, Thích Phước Quảng, Sư Cô Thích Phước Thanh và quý đạo hữu Hồ Sĩ Trung, Diệu Thanh, Pháp Âm, Nguyên Hoa đã tận tình giúp cho phần đánh máy, kỹ thuật trình bày, sửa bản in và in ấn.

- Nhà xuất bản Quang Minh.

- Chư Tôn Đức Tăng Ni, quý liên hữu của hai đạo tràng: Quang Minh và Phước Huệ cùng chư Phật tử xa gần đã phát tâm ủng hộ hỷ cúng tịnh tài ấn tống. Xin tất cả nhận nơi đây lòng tri ân chân thành của bút giả.

Nguyện đem công đức pháp thí nầy hồi hướng cho quý ân nhân cùng pháp giới chúng sanh đều trọn thành Phật đạo.

Kính

Thích Phước Thái.

Lời Giới Thiệu

Tứ Đại Danh Sơn theo truyền thuyết, là những nơi có các vị Đại Bồ Tát: Văn Thù, Phổ Hiền, Quán Âm, Địa Tạng, hiện thân tu hành để hóa độ chúng sanh. Đó còn là những nơi thắng cảnh nổi tiếng tuyệt vời vượt thời gian qua nhiều phương diện của Phật giáo Trung Quốc từ xưa tới nay. Vì thế, mà hằng năm có nhiều đoàn du lịch đến những nơi nầy để tham quan chiêm bái. Xưa nay, đã có biết bao tác phẩm xưng tán ca ngợi hết lời nhiều điều mầu nhiệm thiêng liêng ở những nơi thắng tích nầy. Tuy nhiên, mỗi tác phẩm chuyên tải mỗi cách nhìn khác nhau. Có những tác phẩm chuyên sâu trong lãnh vực khảo cứu nặng phần triết lý, hay lịch sử. Có những tác phẩm chỉ diễn tả những phong cảnh núi non hay chuyên sâu trong lãnh vực phong hóa, mỹ thuật. Dù nhìn từ góc độ nào tự nó cũng đã mang lại cho nhơn sinh nhiều điều tìm hiểu, học hỏi thú vị.

Tác phẩm Hành Hương Tứ Đại Danh Sơn của thầy Thích Phước Thái không nằm trong các lãnh vực chuyên sâu nói trên. Tác phẩm nầy chỉ ghi lại những kỷ niệm trên bước đường hành hương chiêm bái các danh lam thắng tích. Vì thế, nó mang tính ký sự hơn là một tác phẩm chuyên trong lãnh vực khảo cứu. Tuy nhiên, nội dung của sách cũng đem lại cho chúng ta nhiều tài liệu rất quý giá hữu ích về mặt văn hóa, kiến trúc, mỹ thuật cũng như lịch sử của các ngôi đại già lam và các nơi thắng cảnh. Tác giả đã có công sưu tầm và ghi lại cặn kẽ nhiều chi tiết lý thú, mà đoàn đã trải nghiệm. Sách còn cho chúng ta rất nhiều kinh nghiệm học hỏi qua những điều thuận hoặc nghịch duyên, hay những thử thách chướng ngại khó khăn trong khi đi chiêm bái. Thiết nghĩ, đó cũng là điều rất bổ ích cho mọi người có thêm kinh nghiệm học hỏi, nhất là, để chuẩn bị, khi có dịp hành hương chiêm bái ở những nơi nầy.

Tác phẩm nầy lẽ ra đã được ra mắt sớm hơn, nhưng vì chưa đủ nhân duyên, nên mãi đến hôm nay mới được ra mắt độc giả.

Mong rằng, trong tập sách nhỏ nầy độc giả (nhất là những người bạn đồng hành) sẽ tìm thấy những điều ghi nhận rất bình dị, thật thà của tác giả qua những điều hay, dở, thuận, nghịch mà chính tác giả đã kinh nghiệm mục kích ghi lại.

Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

Nhà Xuất Bản Quang Minh

Lời Đầu Sách

Tập sách nhỏ nầy, chúng tôi ghi lại những ngày hành hương chiêm bái Tứ Đại Danh Sơn Phật Giáo Trung Quốc. Đây là chúng tôi vâng theo tôn ý của Hòa Thượng. Hòa Thượng coi đây là một chuyến đi hành hương trong lịch sử đời ngài. Trong bức tâm thư gởi cho Phật tử, Hòa Thượng đã bày tỏ nỗi lòng biết ân đối với đức Bồ Tát Quán Thế Âm. Cho nên, chuyến đi nầy, Hòa Thượng tổ chức với một tâm nguyện rất thiết tha và có thể nói là chuyến đi cuối đời. Do đó, nên Hòa Thượng muốn có những hình ảnh ghi lại, trước hết là để cho những người đồng hành khi nhìn lại, thấy có một cái gì vui vui trong lòng, qua những ngày gian khổ có nhau. Kế đến, cho những ai chưa hội đủ duyên lành, đến tận nơi chiêm bái, cũng có thể xem qua đôi điều ghi lại, thiết nghĩ, cũng được thêm phần lợi ích.

Đứng về mặt Tục Đế hay Thế giới tất đàn mà nói, thì đây là một sự kiện tương đối cũng có lợi ích cho mọi người. Song có điều, thời gian đi thì quá ngắn, mà chương trình tham quan chiêm bái các nơi thì quá nhiều. Vì vậy, cho nên khi đến mỗi nơi, chúng tôi không được ở lâu để tìm hiểu cặn kẽ. Đa phần, chúng tôi chỉ ghi vội lại những gì mà người hướng dẫn giới thiệu và qua một vài chi tiết mà các vị trụ trì sở tại cho chúng tôi biết. Đôi khi người giới thiệu cũng không trình bày rõ ràng lắm, do đó, nên việc ghi chép của chúng tôi chắc chắn là có nhiều điều thiếu sót. Để bổ túc phần nào cho những điểm thiếu sót đó, chúng tôi có sưu tầm thêm một số ít tài liệu nói về những ngôi già lam (chùa) hay thắng tích cũng như những địa danh, mà chúng tôi đã tới thăm viếng. Việc làm nầy, chúng tôi nhắm vào 3 mục đích chính:

Thứ nhứt, vâng theo tôn ý của Hòa Thượng dạy bảo.

Thứ hai, nhằm giúp phần nào cho những người bạn đồng hành nhớ lại những hình ảnh đã trải qua.

Thứ ba, là góp thêm chút ít tài liệu cho những ai chưa có dịp đi, muốn tìm hiểu sơ qua về các nơi đó.

Mục đích của chúng tôi chỉ có ngần ấy thôi. Ngoài ra, chúng tôi cũng có góp nhặt một vài bài thơ do những vị trong đoàn cảm hứng sáng tác. Như vậy, tập sách nhỏ nầy, được xem như là một tập bút ký hơn là một quyển sách khảo cứu thông thường. Vì không phải là một nhà văn chuyên nghiệp, nên việc ghi chép hành văn của chúng tôi, chắc chắn là còn rất vụng về và có nhiều lỗi lầm khuyết điểm. Chúng tôi kính mong quý độc giả, các bậc cao minh thương tình lượng thứ và chỉ giáo cho. Người viết xin hết lòng tri ân và đa tạ.

Nhân đây, chúng tôi cũng xim cám ơn chư Tôn Đức Tăng Ni, nhất là những người bạn đồng hành và quý ân nhân Phật tử đã phát tâm ủng hộ tịnh tài để góp phần in ấn tập tài liệu nầy.

Lời sau cùng, con xin chân thành đảnh lễ tri ân Hòa Thượng rất nhiều. Hòa Thượng đã cho con một cơ hội đến tận nơi tham quan chiêm bái Tứ Đại Danh Sơn Phật Giáo Trung Quốc. Ngoài ra, Hòa Thượng còn chỉ dạy giúp con trong việc duyệt sửa lại những điều sai sót trong tập sách nhỏ nầy.

Một lần nữa, con xin thành tâm đảnh lễ và tri ân Hòa Thượng.

Kính nguyện cầu Tam Bảo gia hộ cho Hòa Thượng pháp thể khinh an, chúng sanh dị độ và chúng tôi cũng xin cầu chúc cho những người bạn đồng hành cùng quý độc giả vạn sự an khang, kiết tường như ý.

Kính.

Thích Phước Thái.

A. Phần Vào Chuyện

I. Một Tâm Nguyện

Từ lâu, chúng tôi hằng mơ ước, nếu có đủ thuận duyên, thì chúng tôi sẽ đi hành hương chiêm bái hai nước có hai nền văn minh, văn hóa, thánh tích Phật giáo cổ đại nhất của nhơn loại, đó là: Ấn Độ và Trung Hoa. Năm rồi (2003), chúng tôi có được cơ may đã đi Ấn Độ. Năm nay, thật là một hạnh duyên rất lớn cho tôi, được Hòa Thượng cho tháp tùng với phái đoàn hành hương chiêm bái Tứ Đại Danh Sơn Phật giáo Trung Quốc. Phái đoàn gồm chư Tăng Ni và Phật tử tất cả là 65 vị mà Hòa Thượng là Trưởng phái đoàn. Cần nói thêm, lý do mà Hòa Thượng đứng ra tổ chức hành hương lần nầy, như trong bức “Tâm Thơ” gởi cho Phật tử, Hòa Thượng có bày tỏ nỗi lòng và nguyện vọng cũng như mục đích của Hòa Thượng trong chuyến đi hành hương nầy.

Trước đây, Hòa Thượng đã nhiều lần hướng dẫn Tăng Ni và Phật tử đi hành hương chiêm bái Phật tích ở Ấn Độ. Hòa Thượng luôn ôm ấp một hoài bão với tâm niệm câu: “Làm người đệ tử của Phật, ít nhứt một lần trong cuộc đời đuợc chiêm bái Tứ Thánh địa”. Tâm nguyện hoài bão nầy, Hòa Thượng đã cưu mang từ lâu, đã hơn mấy mươi năm về trước khi còn ở quê nhà. Nay có đầy đủ thuận duyên, nên Hòa Thượng, ngoài việc đích thân đến tận nơi chiêm bái, ngài còn muốn tạo cơ duyên cho những người khác cũng đồng đi chiêm bái như ngài. Đó cũng là thể hiện tấm lòng từ bi, thường nghĩ đến sự lợi ích cho mọi người. Lần đi nầy, Hòa Thượng có một tâm nguyện rất lớn lao đối với Đức Bồ Tát Quán Thế Âm. Ngài xem Bồ Tát như một bà Mẹ hiền đã hơn một lần cứu độ ngài khi ngài còn nhỏ. Trong bức Tâm Thơ, có đoạn Hòa Thượng viết: “Bởi vì tôi sanh ra và lớn lên trong cuộc đời đầy bất hạnh: sanh thiếu tháng, nhiều bệnh, ốm o, một lần tôi mắc phải chứng bệnh nan y, gần kề cái chết, mẹ tôi phải dập đầu khẩn cầu với Đức Bồ Tát Quán Âm trong hình ảnh đang ngự tại bờ Nam Hải, non Phổ Đà, và từ đó, tôi lớn lên, mạnh khỏe trong sự cứu độ của Ngài. Cho tới bây giờ trong lòng tôi thầm cảm thật gần gũi với tâm từ bi, hạnh cứu khổ của Ngài. Tôi thừa thọ ân điển của Ngài, với mong ước một ngày nào đó, tôi được quỳ dưới chân Ngài với lời bộc bạch: Kính lạy Đức Bồ Tát đã từng cứu độ con. Con đã bao phen sanh tử dập dồn, và đã được Bồ Tát bao lần tế độ. Con nguyện đem tấm thân hèn với chuỗi ngày còn lại tập tểnh làm theo hạnh nguyện của Ngài để giúp ích được phần nhỏ nào cho đồng loại của con” Thật là cảm động! Qua đó, chúng ta thấy, ngài đã bày tỏ hết tâm tư nguyện vọng của ngài kính dâng lên đấng Mẹ hiền cứu khổ cứu nạn Quán Thế Âm. Đó cũng là lý do chính yếu khởi nguyên cho chuyến đi hành hương lịch sử nầy. Cũng nhờ đó, mà điều mơ ước của chúng tôi hôm nay mới được thành tựu.

Đọc sử Phật giáo Trung Quốc, ngoài việc tìm hiểu về Giáo đoàn và Giáo nghĩa của Phật giáo ra, chúng tôi rất thiết tha muốn biết qua về Tứ Đại Danh Sơn của Phật Giáo. Nghĩa là chúng tôi muốn đến tận nơi để tham quan chiêm bái. Vì nơi đây, xưa kia đã có nhiều kỳ tích; là nơi mà các vị Đại Bồ Tát như các Ngài: Văn Thù, Phổ Hiền, Quán Âm, Địa Tạng, đã thị hiện ứng thân hóa độ chúng sanh. Ngoài những kỳ tích mầu nhiệm thiêng liêng đó, nơi đây, còn có biết bao thắng cảnh hữu tình ngoạn mục mà do tạo hóa cũng như sức người tạo nên.

Trong ý nguyện thiết tha đó, không phải riêng tôi, mà hầu như những người khác trong đoàn cũng có cùng chung tâm nguyện. Vì thế, hôm nay hội tụ trong một nhân duyên thù thắng tốt đẹp, cùng nhau theo gót chân Thầy, đến tận nơi xa xôi Trung Quốc đồng chiêm bái những thắng tích Tứ Đại Danh Sơn Phật Giáo.

II. Những Ngày Chuẩn Bị

Chuyến đi nào cũng vậy, muốn có kết quả tốt đẹp tương đối, thì ít ra cũng phải có sự sắp xếp tổ chức. Với kinh nghiệm sẵn có trong những chuyến hành hương trước, lần nầy, vì số người tham gia đồng hành đông, nên Hòa Thượng phải nghĩ đến việc tổ chức cho chu đáo hơn. Do đó, ngoài việc cử người liên lạc dọ hỏi giá cả qua các đại lý bán vé, xem nơi nào có giá cả tương đối thấp nhứt để mình có thể mua vé mà không sợ lầm. Song song đó, Hòa Thượng còn nghĩ đến việc sắp xếp cho những người đi có nề nếp trật tự. Bởi vì, chuyến đi hành hương nầy, nó mang tính chất đặc biệt, đây là đoàn hành hương của Phật Giáo do Hòa Thượng hướng dẫn, những người đi đều là Tăng Ni và Phật tử, nên ngoài việc tham quan chiêm bái những thánh tích ra, trong khi đi, tất cả còn phải thể hiện nét đặc thù của người con Phật. Nó khác hơn với những tổ chức hành hương thường có tánh cách du lịch tìm những thú vui giải trí. Ở đây, đi trong tinh thần vừa nghiên cứu học hỏi mà cũng vừa tỉnh tu theo hạnh nguyện của chư Bồ Tát.

Với ý hướng đó, Hòa Thượng đã phân nhiệm cho mỗi người đặc trách một số công việc cần phải xúc tiến. Sau khi dọ hỏi giá cả và đã quyết định xong xuôi, Hòa Thượng cho ra thông báo trong phạm vi nội bộ hạn chế, tức ưu tiên cho quý Phật tử ở 3 chùa: Phước Huệ, Quang Minh và Hoa Nghiêm. Vì số người đi có giới hạn, nên không có đăng báo phổ biến rộng rãi. Ấy thế mà, không bao lâu số người ghi tên quá đông, hơn con số đã quy định. Đã đủ số người đi rồi, Hòa Thượng liền giao phó cho Thầy Phước Đạt có nhiệm vụ theo dõi giữa công ty China Travel Service (AUST) PTY. LTD ở Sydney và Trung Quốc. Mọi vấn đề diễn tiến như thế nào họ đều phải cung cấp cho mình biết rõ. Đồng thời, còn phải lo trang bị một số các vật dụng cá nhân khác cho đồng nhứt, như túi mang và túi xách tay v.v…

Về lịch trình đi từng nơi qua từng ngày, trong thời gian 20 ngày ở Trung Quốc, chúng tôi thấy, chính Hòa Thượng đích thân đọc từng chữ cho Sư Cô Phước Thanh đánh máy. Nói thế, để quý vị thấy sự cẩn thận của Hòa Thượng đến mức độ nào rồi. Ngoài thầy Phước Đạt ra, Hòa Thượng còn giao mọi việc liên lạc với những người đi, để lo mọi thủ tục giấy tờ xuất nhập cảnh v.v… cho thầy Phước Lạc. Phải thành thật mà nói, trong những ngày gần đi, tôi thấy thầy Phước Lạc làm việc lo mọi thứ thủ tục giấy tờ thật nhức đầu nhức óc, mất ăn, mất ngủ. Lý do là vì, cứ người nầy rút tên ra, người kia ghi tên vào, mỗi lần như thế phải thay đổi giấy tờ, chạy tới, chạy lui mệt trối chết. Thấy thầy làm có khi tới sáng không ngủ, mỗi lần đi công phu khuya ngang qua phòng computer, thấy đèn cháy sáng trưng, ghé mắt nhìn vô, tôi thấy thầy đang cặm cụi lui cui miệt mài làm việc. Tôi hỏi: suốt đêm nay, thầy không có ngủ sao? Thầy trả lời: thưa thầy, chẳng những đêm nay thôi, mà đã thức trọn mấy đêm qua rồi! Thật thầy làm việc chỉ nghĩ đến mọi người mà quên mình.

Ngoài những công việc nêu trên, Hòa Thượng còn nghĩ đến và đặt nặng vấn đề tổ chức cho có hàng ngũ trật tự trong khi đi. Do đó, Hòa Thượng bảo tôi, biên soạn tập tài liệu “Cẩm Nang Hành Hương”, để mọi người y theo đó mà thực hành. Hòa Thượng nói: “Chuyến đi nầy, Thầy muốn cho mọi người đi trong sự tu học, nói rõ ra, là phải tập tành thật hành theo công hạnh của Bồ Tát, nên chia số người đi ra thành 6 nhóm. Mỗi nhóm, có một vị trưởng nhóm và phó nhóm và lấy tên của mỗi độ trong Lục Độ mà đặt tên cho mỗi nhóm, từ Độ Bố Thí cho đến Trí Huệ. Mỗi độ là 10 người. Phước Thái nên biên soạn tập tài liệu nầy rồi phát cho mỗi người”.

Sau khi nghe Hòa Thượng dạy bảo như thế, thật tình mà nói, lúc đầu, tôi cũng không biết phải biên soạn như thế nào mới hợp ý Hòa Thượng. Tuy nhiên, Hòa Thượng đã dạy bảo, thì tôi cũng phải cố gắng suy nghĩ mà làm theo. Thú thật, nhờ năm rồi, có đi hành hương ở Ấn Độ và cũng có tham gia cùng với quý thầy trong Ban Tổ Chức, nên tôi cũng có chút ít kinh nghiệm. Từ đó, tôi mới cố gắng suy nghĩ phương cách để biên soạn. Biên soạn xong, tôi trình lên cho Hòa Thượng duyệt sửa. Hòa Thượng sửa thấy được rồi, thì mới cho in ra phổ biến. Nhờ cơ hội nầy, tôi cũng được học hỏi thêm qua kinh nghiệm của Hòa Thượng.

Song song với việc biên soạn tập tài liệu Cẩm Nang nầy, chúng tôi còn có biên soạn tập tài liệu nhỏ với danh đề là: “Tìm Hiểu Sơ Qua Tứ Đại Danh Sơn Phật Giáo Trung Quốc”. Đây là tập sách nhỏ mà chúng tôi sưu tầm nói về một số các ngôi cổ tự nổi tiếng, cũng như một vài nơi thắng tích mà đoàn sẽ đến thăm viếng, với mục đích là để giúp cho mọi người tiện bề trong việc tìm hiểu thêm.

Mọi việc đã chuẩn bị xong, Hòa Thượng liền cử người vào trong Ban Tổ Chức hướng dẫn để phụ lực cùng với Hòa Thượng. Ngoài Hòa Thượng là Trưởng Phái Đoàn, cố vấn và chỉ đạo toàn bộ ra, Hòa Thượng còn cử Thầy Phước Tấn làm Phó1, chuyên đặc trách hướng dẫn tổng quát đời sống thể chất. Tôi làm Phó 2, chuyên đặc trách hướng dẫn đời sống tinh thần tu học. Ngoài ra, còn có các Tiểu Ban khác như: Đặc trách tiếp xúc giao tế là Thầy Phước Đạt. Phụ tá là cô Phật tử Tâm Quang. Được biết, Tâm Quang là một phật tử thuần thành của chùa Phước Huệ. Cô được Hòa Thượng giao cho trách nhiệm liên lạc với các đại lý bán vé để dọ hỏi về vấn đề giá cả, vì cô đã có đi qua đôi lần ở Trung Quốc, cho nên cô rất thông thạo biết rõ về việc giá cả của các đại lý. Theo lời cô cho tôi biết, đại lý mà cô mua đây, so với các đại lý khác, thì tương đối nó có giá thấp nhứt ở thành phố Sydney.

Về quay phim nhiếp ảnh, thì thầy Phước Trí phụ trách. Ngoài ra, còn có thêm hai vị phụ tá cùng thầy, đó là chú Phước Từ và đạo hữu Tuệ Giác. Về Y Tá, thì thầy Phước Lạc và cô Diệu Đức. Về phần ghi chép tài liệu và tường thuật, Hòa Thượng giao trách nhiệm cho tôi và Sư cô Phước Hỷ.

Ngoài việc công cử Ban Tổ Chức ra, Hòa Thượng còn cho bầu các Trưởng nhóm và thành lập các nhóm:

1. Trưởng nhóm Bố Thí: Sư Cô Phước Duyên.

- Phó nhóm: Đạo hữu Quảng Liên .

- Các nhóm viên gồm có: Diệu Đức, Tâm Lạc, Tâm Hiệp, Diệu Khiết, Diệu Hạnh1, Tử Kim Quang, Tâm Quang và Diệu Xuân.

2. Trưởng nhóm Nhẫn Nhục: Sư Cô Phước Hòa.

- Phó nhóm: Sa Di Ni Phước Lễ.

- Các nhóm viên gồm có: Chú Phước Từ, chú Huệ Chiếu, Tắc Thịnh, Nguyên Định, Từ Hương, Diệu Hương 1, Diệu Huyền và Tâm Trúc.

3. Trưởng nhóm Trì Giới: Đại Đức Thích Phước Đạt.

- Phó nhóm: Đại Đức Phước Độ.

- Các nhóm viên gồm có: Sư Cô Phước Nghiêm, Sư Cô Phước Tịnh, Sư Cô Phước Trưởng, Sư Cô Phước Chơn, Sư Cô Phước Lượng, Sư Cô Phước Chiếu, Sư Cô Phước Chí và Sư Cô Phước Hồng.

4. Trưởng Nhóm Tinh Tấn: Sư Cô Phước Định.

- Phó nhóm: Đạo hữu Diệu Lộc.

- Các nhóm viên gồm có: Hồ Thương, Hạnh Thắng, Minh Hiền, Diệu Ngọc, Tuệ Phúc, Từ Nhàn, Diệu Huy và Tâm Lộc.

5. Trưởng Nhóm Thiền Định: Sư Cô Phước Liễu.

- Phó nhóm là Diệp Thị Loan.

- Các Nhóm viên gồm có: Nguyễn văn Cao, Diệu Hương 2, Lê thị An, Diệu Như, Chơn Trì, Diệu Huy, Diệu Thanh và Đức Ngọc.

6. Trưởng Nhóm Trí Huệ: Sư Cô Phước Hỷ.

- Phó nhóm: Diệu Huệ.

- Các nhóm viên gồm có: Thiện Đức, Diệu Hạnh 2, Chân Mỹ Tiến, An Tịnh, Tâm Hoa, Nguyên Hoa, Tâm Thành và Minh Huệ.

Việc phân nhóm nầy, trải qua đôi lần, sắp đi sắp lại, xong rồi, trình lên Hòa Thượng xem, nhưng không lần nào Hòa Thượng vừa ý. Cuối cùng, chính Hòa Thượng tự sắp xếp như danh sách đã nêu trên.

Mọi việc đã chuẩn bị xong xuôi, Hòa Thượng cho triệu tập những vị ghi tên đi ở Sydney về chùa Phước Huệ họp. Trước sau gồm có 2 buổi họp. Buổi họp đầu tiên tại trai đường vào lúc 7 giờ tối, ngày 7/9/04. Nội dung của buổi họp nầy, Hòa Thượng giải thích cặn kẽ về những điều ghi trong tập sách. Hòa Thượng luôn nhắc nhở và nhấn mạnh về 6 pháp Ba la mật mà Bồ Tát đã thật hành. Hòa Thượng cũng ân cần khuyên bảo mọi đoàn viên trong khi đi, mỗi người nên cố gắng thật hành theo công hạnh của Bồ Tát. Hạnh của Bồ tát làm là các Ngài bất chấp gian lao và luôn vượt qua mọi chướng duyên thử thách. Các Ngài chỉ nhắm vào một mục đích duy nhứt là vì lợi ích chúng sanh. Chúng ta nên cố gắng tập tành làm theo công hạnh đó. Có như thế, thì việc đi hành hương chiêm bái của chúng ta mới thật sự có ý nghĩa và có lợi ích thiết thực.

Buổi họp lần thứ hai cũng vào lúc 7 giờ tối ngày thứ tư, 8/9/04 tại giảng đường chùa Phước Huệ. Mục đích của buổi họp nầy, Hòa Thượng và Ban Tổ Chức phổ biến một số tin tức cần thiết trong khi đi. Buổi họp đa số đều có mặt, chỉ có một hai vị, vì lý do riêng, nên không thể đến dự được. Trong buổi họp lần nầy, Hòa Thượng nhắc nhở lại một số điều kiện và những lời nhắc nhở chung mà trong buổi họp trước đã nêu ra. Đồng thời cũng cấp phát cho một tập “Cẩm Nang”, và tài liệu Tứ Đại Danh Sơn cùng những vật dụng linh tinh khác như: vải vàng buộc va li, phù hiệu buộc vào va li, cờ nhóm, bảng tên mang vào cổ, áo mưa v.v… Lẽ ra, buổi họp nầy phải có mặt các đoàn viên ở dưới Melbourne, nhưng vì thầy Phước Tấn đặt mua vé trễ, nên những vị đó không thể lên đúng giờ họp được. Do đó, họ sẽ có một buổi họp riêng. Sau buổi họp nầy, mọi người về nghỉ ngơi để lấy sức chuẩn bị sáng mai 9/9/04 lên đường.

Chuyến đi nầy, với sự chỉ bảo và hướng dẫn của Hòa Thượng, nên mọi việc sắp xếp chuẩn bị tương đối khá chu đáo. Từ việc nhỏ đến việc lớn, nhứt nhứt đều được Hòa Thượng thường xuyên lưu tâm nhắc nhở.

III. Khởi Hành

Ngày 1, tức ngày 9/9/04

Chuẩn bị bao nhiêu ngày qua, nay đã đến lúc mọi người phải lên đường. Các đoàn viên ở Melbourne lên đêm qua ngủ ở Phước Huệ, và một số ít các đoàn viên khác ở Sydney, vì muốn tiện, nên đêm hôm qua cũng đến ngủ lại chùa. Niềm hân hoan đã hiện rõ trên gương mặt của mọi người, nhất là Hòa Thượng Trưởng Phái Đoàn, trông ngài rất mạnh khỏe, thể hiện qua từng bước đi. Vì hôm nay, thực sự khởi đầu cho tâm nguyện của ngài như ngài đã trút hết tâm tư nguyện vọng bày tỏ qua bức Tâm Thơ, mà nhiều người đọc qua rất là cảm động. Niềm mơ ước của ngài hôm nay đã được toại nguyện. Nhìn thấy ngài vui bao nhiêu, chúng tôi cũng vui lây bấy nhiêu. Làm sao tôi có thể quên được đoàn người khi giả từ Phước Huệ để lên đường ra phi trường. Trước khi rời khỏi, Hòa Thượng đã hướng dẫn đoàn người lên chánh điện để đảnh lễ Tam Bảo, nguyện cầu Tam Bảo thầm gia hộ cho đoàn khứ hồi bình an vô sự.

Trước khi đảnh lễ, Hòa Thượng cũng không quên thức nhắc lại cho mọi người những điều cần thiết. Hòa Thượng bảo thầy Phước Lạc phân phát trao cờ nhóm tận tay cho các vị trưởng nhóm. Đây là những cờ hiệu mà trong khi đi, trưởng nhóm cần sử dụng để điều khiển nhóm của mình. Đồng thời mọi người trong nhóm sẽ dễ dàng nhận ra, mỗi khi trưởng nhóm trương cờ hiệu lên. Mọi việc thức nhắc xong xuôi, Hòa Thượng và mọi người thành tâm đảnh lễ Tam Bảo. Đảnh lễ xong, tất cả đều ra phía trước chánh điện để đồng chụp chung bôi hình kỷ niệm. Sau đó, mọi người mang hành lý ra hai chiếc xe buýt đang túc trực sẵn chờ. Đoàn người ra đi với một kỳ vọng trong niềm tin sáng ngời là phải đến tận nơi Tứ Đại Danh Sơn để đảnh lễ các vị Đại Bồ Tát. Trong niềm hoài vọng khát khao đó, giờ đây đoàn đã thực sự khởi hành.

Đoàn khởi hành từ chùa Phước Huệ vào lúc 7 giờ sáng đến phi trường Sydney vào lúc 8 giờ 10 phút. Vì sáng sớm kẹt xe, nên xe chạy chậm hơn mọi khi. Đến nơi, đoàn phải chờ check-in hành lý cho đến 10 giờ 30 mới hoàn tất mọi thủ tục. Xong rồi, mọi người vào bên trong ngồi chờ đợi, đến 10 giờ 50 tất cả lên máy bay. Đúng 11 giờ 20 máy bay cất cánh.

Đoàn đến phi trường Thượng Hải vào lúc 8 giờ tối, tính theo giờ địa phương (từ đây trở đi đều tính theo giờ địa phương, giờ ở Trung Quốc đi sau Úc 2 tiếng đồng hồ). Sau đó, phải chuyển hành lý và ngồi đợi chuyến máy bay quốc nội về Bắc Kinh. Đoàn đến phi trường Bắc Kinh vào lúc 2 giờ khuya, mọi người ngồi ở đây chờ đợi lấy hành lý mất gần cả tiếng đồng hồ. Sau đó, tất cả lên 2 chiếc xe buýt đã chờ sẵn để về khách sạn Rainbow.

Từ phi trường về khách sạn, xe chạy mất nửa tiếng đồng hồ. Đến khách sạn vào lúc 2 giờ 30 khuya. Nơi đây làm thủ tục nhận phòng mất khoảng 1 giờ đồng hồ mới xong. Cần nói rõ thêm, phái đoàn gồm tất cả là 65 vị kể cả chư Tăng Ni và Phật tử. Riêng Tăng Ni, tất cả là 23 vị. Nhờ vào sự phân nhóm đã nói như trên, nên rất tiện cho việc sắp xếp và rất có trật tự, giải quyết mọi việc rất nhanh chóng. Điều nầy đã được nói rất rõ trong tập sách nhỏ với danh đề là “Cẩm Nang Hành Hương”, (xin xem ở phần phụ lục) do chúng tôi biên soạn. Ngoài việc phân sáu nhóm ra, Ban Tổ Chức cũng đã cho đoàn viên tự chọn người ở chung một phòng. Tất cả khách sạn, suốt thời gian ở đây, đều là hai người một phòng. Nhờ sự sắp xếp chia trước như thế, nên khi đến mỗi khách sạn, chỉ cần kêu tên và cho biết số phòng là mọi người cứ theo đó mà vào nghỉ ngơi. Nhờ thế, nên đỡ mất nhiều thời giờ.

B. Tham Quan Các Nơi

I. Bắc Kinh

Ngày 2, tức ngày 10/9/04

01. Giới Đàn Tự

Hôm nay là ngày thứ hai của chuyến hành hương. Sau một ngày, ngày đi đêm thức, nên ai nấy đều uể oải mệt nhoài. Có lẽ vì quá giấc ngủ và lạ chỗ, nên ít có ai ngủ được ngon giấc. Mọi người chỉ ngủ chập chờn được vài tiếng đồng hồ, rồi thì phải thức dậy sớm để chuẩn bị ăn điểm tâm và rồi đi tham quan chiêm bái một vài ngôi cổ tự thắng cảnh ở Bắc Kinh.

Khách sạn Rainbow tương đối khá tiện nghi, có tầm cỡ so ở thành phố Bắc Kinh. Bắc Kinh là thủ đô của Cộng Hòa Nhân Dân Trung Hoa, là một trong bốn thành phố trực thuộc trung ương của Trung Quốc và là thành phố lớn thứ nhì của nước nầy. Đây là một đô thị cổ, thành lập rất lâu đời, khoảng trên 10 thế kỷ. Nơi nầy, đã được chọn làm kinh đô trải qua nhiều triều đại, không biết bao nhiêu lần thay đổi danh xưng. Tên gọi Bắc Kinh kể từ sau khi phe Cộng Sản của họ Mao lên nắm chánh quyền vào năm 1949, bấy giờ mới lấy tên thành phố là Bắc Kinh. Trước đó có tên là Bắc Bình. Bắc Kinh nằm trong địa phận của tỉnh Hà Bắc. Về dân số, có hơn 9 triệu người, chỉ sau Thượng Hải. Bắc Kinh được xem như trung tâm chánh trị, văn hóa và giáo dục của Trung Quốc. Xét về mặt kinh tế, thì Bắc Kinh đứng sau Hồng Kông và Thượng Hải. Thành Bắc Kinh nằm ở phía Tây Bắc của đồng bằng rộng lớn Hoa Bắc. Phía Tây và phía Bắc của Bắc Kinh có núi non bao bọc, phía Nam là vùng đất bằng phẳng nhìn ra Bột Hải (theo tài liệu của Sở Du Lịch Trung Quốc).

Nói chung chuyến đi nầy khách sạn đều từ 3 đến 4 sao, không có một khách sạn nào tệ cả. Hai người ở chung một phòng. Ai nấy đều cảm thấy rất vui vẻ hài lòng. Buổi sáng hôm nay, chúng tôi được báo thức lúc 7giờ. Sau khi thức giấc, thu xếp hành lý xong, mọi người đều đến phòng ăn vào lúc 7 giờ 30 để ăn điểm tâm. Tất cả đều ăn chay. Buổi điểm tâm sáng nay, thức ăn tương đối cũng khá đầy đủ và ngon miệng. Mọi người đều hài lòng. Chúng tôi dùng hai bữa điểm tâm ở khách sạn nầy. Sau khi dùng xong, đúng 8 giờ 30, mọi người đều xếp hàng theo từng nhóm để chuẩn bị đi tham quan chiêm bái.

Theo chương trình ngày hôm nay, đoàn sẽ đến tham quan ba ngôi Phật bảo tự: Giới Đàn Tự hay còn gọi là Giới Đài Tự, Đàm Thác Tự, còn gọi là Đàm Thạch Tự và Bát Đại Xứ. Chúng tôi rời khách sạn vào lúc 9 giờ sáng. Vì phái đoàn quá đông, nên phải chia làm 2 xe và mỗi xe có 3 nhóm. Trên xe của chúng tôi đi gồm có 3 nhóm: Tinh Tấn, Thiền Định và Trí Huệ, có hai anh hướng dẫn viên. Một anh nói tiếng Việt tên là Tô Đình Tiêu. Anh nầy sanh trưởng và lớn lên tại Bắc Kinh. Nhưng vào năm 1970 đến 1973 anh sang Việt Nam ở Hải Phòng, vì mẹ anh là người Việt sinh trưởng tại Hải Phòng, còn cha anh là người Hoa, sinh trưởng tại Bắc Kinh. Do vì có thời gian ở bên Việt Nam, nên anh nói được tiếng Việt, mặc dù anh nói không được lưu loát lắm, nhưng cũng tạm hiểu được. Hiện anh ta đang làm việc cho công ty du lịch Hoa Việt. Còn anh kia là người Hoa chánh tông. Anh ta không nói được tiếng Việt, tên là Tề Vĩnh Lợi hướng dẫn viên địa phương.

Cần nói rõ thêm, trong đoàn của chúng tôi đi, gồm có ba anh đi theo chúng tôi suốt cuộc hành trình. Ngoài anh Tiêu ra, còn có hai anh nữa là: Backer và Sam cả hai anh đều là người Hoa, hai anh nầy nói tiếng Anh khá thông thạo. Sam và Backer không nói được tiếng Việt. Backer là người ở Trung Quốc, nơi sanh ra và lớn lên của anh là thành phố Vô Tích, thuộc Tỉnh Giang Tô. Còn anh Sam hiện đang định cư ở Sydney, anh là người làm việc cho Công Ty China Travel Service ở Sydney. Hai anh nầy cùng đi một chiếc xe của 3 nhóm kia: Bố Thí, Trì Giới, Nhẫn Nhục. Hòa Thượng và đa số Tăng Ni cùng đi chiếc xe của 3 nhóm nầy. Chúng tôi đến mỗi nơi, đều có một hướng dẫn viên địa phương phụ trách.

Ngôi chùa mà chúng tôi đến thăm viếng đầu tiên là Chùa Giới Đàn. Từ khách sạn đến nơi đây, xe chạy mất khoảng 1 tiếng đồng hồ. Chùa nằm trên đỉnh núi khá cao. Tên của ngọn núi nầy là Bạch Mã Yên. Vì vậy, đường lên chùa có nhiều quanh co khúc khuỷu. Chúng tôi tới chùa đúng 10 giờ. Sau khi xuống xe, đoàn sắp hàng theo mỗi nhóm trước khi lên chùa tham quan chiêm bái. Mọi người đi lên chùa trong trật tự và im lặng. Hòa Thượng Trưởng phái đoàn dẫn đầu, kế tiếp là quý Thầy trong Ban Tổ Chức và sau cùng là các nhóm.

Khi tới chùa, đoàn đi thẳng vào chánh điện lễ Phật. Sau đó, có một vị tăng hướng dẫn đoàn đến gặp thầy trụ trì ở phòng khách. Phòng khách hơi chật, nên chỉ có Hòa Thượng và một số ít Tăng Ni vào bên trong, còn những vị khác thì ở bên ngoài chụp hình, viếng cảnh. Thầy trụ trì còn trẻ khoảng trên dưới 40 tuổi, pháp danh là Diệu Hữu. Được hỏi về sự sinh hoạt và tăng chúng ở đây như thế nào? Thầy trụ trì cho biết, hiện tăng chúng có khoảng trên 20 vị thường trú, sự sinh hoạt, phần lớn là tự túc. Thầy Phước Tấn nêu ra câu hỏi về cách thức cúng dường như thế nào, mới phù hợp nghi thức ở đây? Thầy Diệu Hữu cho biết, theo luật lệ ở đây là phải lên trên bảo điện mới dâng cúng. Sau đó, thầy pha trà mời Hòa Thượng và mọi người uống trà. Cách pha trà và cách uống trà của vị thầy nầy, trông có vẻ sành điệu lắm. Khi uống, thầy hít hà một cách rất tự nhiên. Trước khi lên Bảo điện, thầy có tặng cho Hòa Thượng và đoàn một món quà lưu niệm.

Xong rồi, thầy Diệu Hữu hướng dẫn phái đoàn lên chánh điện. Vào trong chánh điện, Thầy Diệu Hữu xướng lễ, Hòa Thượng và mọi người đảnh lễ Tam Bảo. Sau đó, Hòa Thượng nói qua vài lời về mục đích của chuyến đi và ngỏ lời thăm toàn thể tăng chúng trong chùa. Kế tiếp, Hòa Thượng trao bao thư dâng cúng chút ít tịnh tài lên Tam Bảo cho thầy trụ trì, đồng thời ủng hộ chút ít riêng cho tăng chúng. Thầy trụ trì thay mặt tăng chúng rất hoan hỷ nhận bao thư và chân thành cám ơn Hòa Thượng cùng phái đoàn.

Ngôi chùa nầy rất nổi tiếng ở tỉnh Bắc Bình (nay gọi là Bắc Kinh). Chùa nằm về hướng Tây, cách thành phố Bắc Kinh khoảng 30 km (theo hướng dẫn viên địa phương cho biết) Đường tới chùa có nhiều đoạn quanh co rất khó đi, nhứt là đoạn đường gần tới chùa, phải lên dốc cao, vì chùa nằm trên đồi núi cao, nên xe chạy rất chậm.

Theo sử liệu cho biết : “Chùa được xây vào năm 622 Tây Lịch, tên ban đầu của chùa là Huệ Tụ. Khoảng năm 1065- 1074, đại sư Pháp Quân lập giới đàn rất lớn ở chùa nầy, trên giới đàn thờ tượng Phật trang trí thềm bằng đá ngọc trắng, điêu khắc tinh vi. Đây là giới đàn lớn nhứt của Phật giáo Trung Quốc, nên chùa còn được gọi là chùa Giới Đàn. Năm 1152, Tôn Giả Ba La thuyết giáo ở đây. Khoảng năm 1436 - 1449, tức vào thời đại nhà Minh, chùa được đổi tên là Vạn Thọ. Năm 1465, có pháp sư Đạo Phù (Nga Đầu Tổ Sư) trụ ở đây xây dựng thêm điện đường, phòng ốc…

Chánh điện là Đại Hùng Bảo Điện. Tương truyền chữ viết trên tấm ngạch là của Ngài Nghiêm Tung. Phía sau Điện là gác thiên Phật. Phía Tây của gác là Phương Trượng. Phía Đông của gác là Giới Đàn (Huệ Tụ Đường), do Cung Thân Vương Xích Tư của triều Thanh kiến lập. Trên Huệ Tụ đường có Điện Quán Âm, phía trước có một cái đỉnh bạc của Thái Hậu Từ Thánh Đời Minh cúng dường, phía sau có tấm bia rất quý lập vào năm 1152”¹

Chùa được trùng tu lần cuối cùng vào đầu thập niên 1980. Chung quanh chùa, có nhiều cây cổ thụ, ít nhất là 10 cây. Có cây tuổi thọ hơn cả ngàn năm. Chùa có diện tích khá rộng lớn, phong cảnh rất trang nhã, tĩnh mịch, thật phải thế một ngôi đại già lam. Nhìn thấy cảnh trí trang nghiêm nên thơ nầy, chúng tôi có sáng tác một bài thơ lưu niệm.

Giới Đàn

Giới Đàn phong cảnh nên thơ

Đồi cao cổ thụ bóng mờ rêu xanh

Đoàn lên thăm viếng tâm thành

Đài cao Điện báu nghiêm thanh tịnh nhàn

Tịch liêu thoát tục lâm toàn

Vạn duyên phóng hạ Niết bàn vô sinh

Hữu duyên ngộ cảnh hữu tình

Lòng không vướng bận tâm linh sáng ngời

Cảnh nhàn nhẹ thoát thảnh thơi

Chơn không diệu hữu dạo chơi Ta bà

Nhìn đời ánh mắt vị tha

Cùng chung bản thể chan hòa tình thương

Không gian vạn cảnh vô thường

Thời gian vật đổi khác dường bèo mây

Giàu sang trăng khuyết vơi đầy

Thủy triều bọt nước sum vầy hợp tan

Ngàn xưa mây trắng bạt ngàn

Ung dung tự tại đạo tràng độ sanh.

02. Đàm Thạch Tự

Sau khi viếng chùa Giới Đàn, đoàn xuống núi lên xe rời khỏi chùa vào lúc 12 giờ 20 trưa, để đi đến thăm viếng ngôi Phật Bảo Tự thứ hai, là chùa Đàm Thác hay Đàm Thạch. Từ chùa Giới Đàn đến chùa Đàm Thạch mất khoảng 25 phút lái xe. Trên đường đi, hướng dẫn viên địa phương cho chúng tôi biết qua một vài nét về những cảnh vật chung quanh. Anh ta cho biết, ở Bắc Kinh có 3 dãy núi: Yến Sơn, Sơn Mạch và Thái Hằng Sơn Mạch. Về Thái Hằng Sơn Mạch, núi nầy chạy dài từ Bắc chí Nam, còn Yến Sơn Sơn Mạch, thì chạy dài từ Đông sang Tây. Những đồi núi ở đây, ngày xưa, đều là những đồi trọc cả. Lý do là vì dân chúng quanh vùng, quá nghèo đói, nên họ phải lên đồi núi đốn chặt những cây lớn nhỏ để làm củi. Do đó, nên không có ngọn đồi nào còn có cây cối, nên người dân địa phương thường gọi là đồi trọc.

Đến nơi, vì quá trưa, cho nên mọi người dùng cơm trước khi tham quan chiêm bái. Được biết, ngôi chùa nầy có chiều dài lịch sử khoảng gần một ngàn bảy trăm năm. Có lịch sử lâu đời sớm hơn Thành Đô ở Bắc Kinh. Chùa nầy xưa kia, thuộc về hoàng gia, do vua chúa tạo dựng nên. Chùa được xây dựng vào thời đại Đông Tấn. Cách nay là 1.679 năm. Lối kiến trúc của chùa thật là độc đáo. Chùa nằm trên đồi núi khá cao. Anh hướng dẫn viên cho biết thêm, sở dĩ chùa có tên là Đàm Thác hay Đàm Thạch (chữ Tàu, chữ nầy có 2 âm đọc, thác hoặc thạch, dân địa phương hay gọi là Đàm Thác) là vì ở phía sau chùa có một cái đầm rồng lớn (long đàm) và có nhiều loại cây Thác. Trong khuôn viên chùa gồm có 72 cái tháp lớn nhỏ. Những tháp nầy là để tôn thờ linh cốt của các bậc Tôn Đức trụ trì trước sau của ngôi bảo tự nầy. Lối kiến trúc mô hình của những cái tháp nầy, tùy theo mỗi thời đại mà có hơn 40 kiểu khác nhau.

Sau khi dùng cơm, chúng tôi đi tham quan chiêm bái. Cũng như khi sáng, đoàn sắp hàng đi vào Điện Phật rất trang nghiêm. Khi vào trong chánh điện, mới biết là thầy trụ trì đi vắng. Do đó, chúng tôi được một vị tăng thay mặt thầy trụ trì đón tiếp. Trong ngôi điện chánh, chính giữa thờ đấng Trung Tôn Thích Ca Mâu Ni, có hai vị tôn giả: Ca Diếp và Ngài A Nan đứng hầu hai bên. Ngài Ca Diếp, sơ Tổ của Thiền Tông, thì đứng hầu bên trái (từ ngoài nhìn vào) với hai bàn tay cung thủ, còn Ngài A Nan thì đứng hầu phía bên phải, với đôi bàn tay hiệp chưởng. Hai bàn thờ hai bên là Đức Bồ tát Phổ Hiền và Bồ tát Văn Thù. Hai bên vách tường chùa là thờ Thập Đại Đệ Tử của đức Phật Thích Ca. Đặc biệt ngôi chùa nầy được triều đình nhà Thanh ban sắc tứ. Được biết, tên đầu tiên của ngôi chùa là Tụ Vân Thiền. Rất tiếc, hôm nay vì vắng thầy trụ trì, nên về những chi tiết về ngôi chùa nầy, mà đoàn muốn biết thì lại không được ai giải thích cặn kẽ.

Sau khi đoàn lễ Phật ở chánh điện xong, tất cả mọi người ra phía sau chùa để tham quan. Cảnh trí của ngôi chùa nầy cũng không kém chùa Giới Đàn. Phía sau chùa có nhiều tòa nhà thờ phượng và trang trí rất cổ kính. Đặc biệt nhất là có hai cây Ngân Hạnh hay còn gọi là Bạch Quả. Hai cây song song nhau như hai cây Ta La Song Thọ nơi Phật nhập Niết Bàn. Cây bên phải, tức từ phía trong chùa chánh nhìn ra, thì gọi là cây đực, còn cây bên trái thì gọi là cây cái. Theo vị tăng trong chùa cho biết như thế. Về tuổi thọ của hai cây nầy, cũng vẫn theo vị tăng đó nói, cây phía bên phải có một tuổi thọ rất lâu dài trên 2000 năm. Chúng tôi thấy chu vi của cây rất lớn, hỏi ra mới biết là 9 mét vuông và cao hơn 30 mét, tàn cây che mát cả một vùng đất rộng lớn khoảng 6 mét vuông. Vì tuổi thọ của cây sống quá lâu, nên vua Càn Long đời Thanh đặt tên cho cây là thánh thọ, và nhà vua có ngự đề thi, bài thi được khắc trên tấm đá còn nguyên vẹn. Còn cây phía bên trái, thì có tuổi thọ ít hơn 300 năm. Nghĩa là cây cái nơi gốc, thân và tàn nhánh hơi nhỏ hơn cây đực một tí.

Tóm lại, ngôi chùa nầy về mặt kiến trúc mỹ thuật cũng như chiều dài lịch sử, thì đây là một ngôi chùa có nhiều đặc sắc và nổi tiếng.

03. Bát Đại Xứ

Đoàn rời khỏi chùa nầy vào lúc 2giờ 30 chiều và đi đến Bát Đại Xứ. Thời gian đến nơi mất khoảng 1 giờ. Tức khoảng cách độ 35 cây số. Xe chạy chậm, vì đường có nhiều quanh co giống như con đường ra miền Trung ở xứ mình. Vừa bước xuống xe, đưa mắt nhìn về hướng phía trước có một cái cổng lớn đề là “Tây Sơn Bát Đại Xứ”. Nói Bát đại xứ, bởi nơi đây có 8 thắng tích đặc thù. 1. Trường An Tự. 2. Linh Quang Tự. 3. Tam Sơn Am. 4. Đại Bi Tự. 5. Long Tuyền Am. 6. Hương Giới Tự. 7. Bảo Châu Động. 8. Chứng Quả Tự. Về 8 nơi thắng tích nầy, chúng tôi xin được ghi lại đại khái như sau.

3.1 Trường An Tự

Chùa tọa lạc ở góc Đông Nam thuộc ngọn núi Thúy Vi, cách Linh Quang Tự khoảng 2 cây số. Lưng chùa dựa vào vách núi, giống hình con cọp. Cho nên người đời thường gọi là: “Hổ Đầu Sơn”. Chùa có một vị thế khá đặc biệt, đất bằng phẳng, phía trước chùa là ngọn núi Thúy Vi, trông rất đẹp mắt.

Đời Minh, niên hiệu Hoằng Trị, năm thứ 17 (1504) chùa có tên là Thiện Ứng Trường An Thiền Lâm. Đến đời Thanh Thuận Trị năm thứ mười sáu (1659) có một vị cư sĩ tên là Tế Nam phát tâm đi quyên tiền của bá tánh để trùng tu. Đến thời đại Khang Hy, năm thứ 10 (1671) lại có một vị tăng đứng ra trùng tu đại qui mô. Hiện nay, chùa lại được bảo trì và xây dựng qui mô hơn.

Chùa có một diện tích khá rộng khoảng 30 mẫu, chung quanh chùa có trồng nhiều cây bạch quả và nhiều loại hoa đẹp. Đường vào chùa 2 bên có nhiều cây tùng bách rậm rạp.

Trong chùa có nhiều điện thờ và có nhiều tượng Phật. Người ta chú ý nhứt là tượng Phật Thích Ca bằng đá Hán ngọc rất đẹp.

3.2 Linh Quang Tự

Chùa nằm lưng chừng núi Thúy Vi, về phía Bắc cách chùa Trường An khoảng hơn cây số. Đường lên chùa nhỏ hẹp hơi khó đi, vị thế cao hơn chùa Trường An khoảng vài mươi mét. Hiện tại chùa được kiến tạo theo lối kiến trúc tân thời. Trong chùa có tháp thờ Xá Lợi Phật. Tháp xây kết hợp dựa theo thế núi, mặt tháp hướng về phía Đông Nam. Đây là bảo tháp 13 tầng thờ răng Phật. Đoàn đến nơi vào ngày thường, nên Ban Bảo Quản họ không mở cửa. Tháp do Hiệp Hội Phật Giáo Trung Quốc kiến tạo, bắt đầu khởi công vào năm 1958 mãi cho đến năm 1964 mới hoàn thành.

Theo sử ghi lại, chùa được xây dựng vào đời Đường năm Đại Lịch (766 - 77) lúc đó chùa có tên là Long Tuyền Tự. Đến thời đại nhà Liêu niên hiệu Hàm Ủng năm thứ 7 (1071) chùa được mở rộng thêm. Đến đời Kim, Đại Định năm thứ 2 (1162) chùa lại được trùng tu, đổi tên là Giác Sơn Tự. Đời Minh, Tuyên Đức năm thứ 3 (1428) lại kiến tạo thêm vẫn gọi là Giác Sơn Tự. Đời Minh, Thành Hóa năm 15 (1479) lại sửa thêm điện sau, Hiển Tông Hoàng Đế sắc tứ là Đại Linh Quang Tự. Từ đó tên chùa Linh Quang được thông dụng cho đến ngày nay trải qua có hơn 5 trăm năm. Đời Thanh, chùa không có trùng tu và xây dựng thêm. Mãi đến cuối đời Thanh, năm đầu Dân quốc có Trưởng Lão Thánh An quyết tâm sửa sang lại và xây dựng thêm. Trong suốt thời gian tu bổ và xây dựng thêm, ngài trải qua lắm vất vả thiên nan vạn nan trong việc quyên góp tài vật để xây dựng. Nhờ đó, nên ngôi chùa mới có được nguy nga khang trang tráng lệ như ngày hôm nay.

3.3 Tam Sơn Am

Tam Sơn Am, người đời quen gọi là Ma Gia Am. Am nầy nằm ở phía dưới chùa Đại Bi, và được xây dựng vào thời đại Càn Long. Về tên gọi của am, có 2 thuyết khác nhau: Một, do có 3 hòn núi: Thúy Vi, Bình pha và Lư Sư giao nhau, nên lấy sự kết hợp của 3 hòn núi nầy mà đặt tên là Tam Sơn. Hai, trong quyển “Thúy Vi Sơn”, của tác giả Cung Tự Trân, nói rằng: “Gần am có 3 hòn đá to đứng sừng sững như hình 3 hòn núi, gọi là “Tam cự thạch” cách am vài mươi bước. Trên 3 hòn đá lớn nầy, người ta có thể đứng trên đó hơn mười người. Đứng dưới nhìn lên thấy đá ẩn hiện trong những tàn cây thông che phủ trông rất đẹp mắt”. Nhiều người đến ngắm nhìn cảnh nầy cho là rất thơ mộng. Theo ông Cung Tự Trân nói rằng, người ta dựa vào 3 hòn đá nầy giống như 3 hòn núi, nên lấy đó mà đặt tên am là Tam Sơn. Cả 2 thuyết nầy, cho đến nay, người ta cũng không biết thuyết nào là đúng nhất.

Tam Sơn Am chiếm diện tích khoảng 1 ngàn mét vuông. Năm 1979 toàn am đã được trùng tu. Về điện thờ, Sơn Môn điện có 3 gian và điện chánh có 5 gian. Chạy dài theo hai bên điện mỗi bên có 6 gian, bên trong mỗi điện đều tôn thờ Phật, Bồ Tát rất trang nghiêm.

3.4 Đại Bi Tự

Đại Bi Tự, đời Minh gọi là Ẩn Tịch Tự. Khang Hy năm thứ 51 (1712), tạo dựng thêm, đổi lại gọi là Đại Bi. Đến đời Càn Long năm 60 (1795) vua cho trùng tu. Hồi đời Càn Long năm thứ 12, Cao Tông Càn Long Hoàng Đế đã từng đến nơi đây để lãm cảnh và quan sát các tự viện. Trong lúc ngẩu hứng vua có đề bài thi để lại nơi đây.

Chùa kiến trúc theo kiểu của thời đại Nam Bắc triều. Nghĩa là hình thể không có chiều rộng mà có chiều dài, chiếm diện tích khoảng hơn 5 ngàn mét vuông. Chùa cũng có nhiều điện thờ. Từ ngoài vào cũng có điện Tứ Thiên Vương và các điện thờ Phật và Bồ Tát trang nghiêm.

3.5 Long Tuyền Am

Rời chùa Đại Bi, đi dọc theo đường núi về hướng Tây Bắc, mỗi bước lên cao, khoảng 1 cây số, xuyên qua một khu rừng có nhiều cây tùng lâu đời, du khách sẽ thấy Long Tuyền Am ẩn hiện trong khu rừng tùng đó. Ngày xưa, có một vị tăng ở Long Tuyền Am, sau khi tịch được xây tháp thờ nơi đây. Ngôi tháp nầy có 19 tầng, đã có lần bị tàn phá, nhưng không phá được. Nơi đây, vào ba tháng mùa xuân, người ta thường thấy hoa anh đào nở rộ khoe hương, sắc tuyệt đẹp. Ngày xuân các thi nhân thường đến nơi nầy để ngâm thơ vịnh phú. Thật là một phong cảnh nên thơ hữu tình ngoạn mục.

Am nầy, được kiến tạo từ thời nhà Minh, nhưng đến cuối đời Minh thì bị tàn phá hư hại. Đến đời nhà Thanh, Khang Hy năm thứ 11 (1672) do Hòa Thượng Chiếu Tỉnh chủ trì trùng kiến. Toàn am có một diện tích khoảng 6 ngàn mét vuông. Trong đó có một ao nước trong xanh hình vuông, vách ao dùng toàn đá xanh xây lót rất kiên cố. Nước trong ao từ Long Vương điện phía Bắc chảy qua một khe đá rót vào trong ao sâu khoảng 5 thước, nước cứ chảy như thế quanh năm, ngày đêm không dứt, nên gọi là Long Tuyền.

3.6 Hương Giới Tự

Ra khỏi cửa hướng Đông của Long Tuyền Am, đi bộ dọc theo con đường mòn hai bên có vách đá xanh, hướng về phía Đông Bắc đi tới khoảng độ cây số, du khách sẽ thấy Hương Giới Tự. Chùa được xây dựng vào thời đại Nam Bắc Triều, toàn khuôn viên chiếm một diện tích khoảng 1. 8 vạn mét vuông. Trải qua hai triều đại Khang Hy và Càn Long, chùa lại được kiến tạo thêm rất quy mô. Các điện thờ đều lộng lẫy nguy nga, kiến trúc rất tinh xảo. Toàn chùa người ta dựa vào thế núi mà kiến trúc. Có 5,6 đường lên chùa. Nhưng đi đường nào du khách cũng phải men theo những hẻm đá mà đi lên.

Theo Đại Thanh Nhứt Thống Chí ghi: “Núi chiếm phân nửa đất, chùa xây theo dốc đá. Chùa được trùng kiến vào đời Minh, Hồng Hy nguyên niên (1425) đến Tuyên Đức nguyên niên (1426) mới lạc thành, bấy giờ chùa được đổi tên là Viên Thông. Đến đời vua Khang Hy năm thứ 17 (1678) chùa được đổi tên là Thánh Cảm. Đến đời Càn Long năm thứ 13 (1784) chùa lại được trùng tu một lần nữa và đổi tên là Hương Giới”.

Về lối kiến trúc và thờ phụng thì, chùa Hương Giới cũng có những nét giống như các chùa khác. Từ ngoài vào trong theo thứ lớp gồm có các điện thờ: Sơn Môn Điện, Đại Thừa Môn, Thiên Vương Điện, Hương Nham Sơ Địa Điện, Tam Thế Phật Điện, Tàng Kinh Lâu. Toàn chùa có vách tường màu hồng, khí thế rất thâm nghiêm.

3.7 Bảo Châu Động

Ra cửa hông của chùa Hương Giới, đi thẳng về hướng Bắc cách hơn cây số, du khách sẽ nhìn thấy Bảo Châu Động hiện ra trước mắt. Đường lên chùa trải qua nhiều dốc đá, gần đến chùa về phía Tây có một cái miếu thờ Quan Công. Lối kiến trúc và thờ phụng trong chùa cũng như một số các chùa khác, không có gì đặc biệt lắm.

3.8 Chứng Quả Tự

Địa thế của chùa nầy ở lưng chừng núi Lư Sư, cách Linh Quang Tự về phía Đông Bắc khoảng cây số rưởi. Người ta quen gọi là Đệ Bát Xứ. Chùa Chứng Quả ở núi Lư Sư cùng với các chùa khác ở núi Bình Pha cách nhau khá xa. Trong chùa có thờ Thần Tăng Giáng Long Bí Ma Nhai, danh đồn khắp nơi. Do đó, đối với dân chúng địa phương nói chùa Chứng Quả, ít ai biết đến, mà nói Bí Ma Nhai, thì mọi người đều biết. Thật ra, thì Bí Ma Nhai ở phía Tây Bắc, chiếm một góc của chùa không lớn lắm.

Đời Đường Thiên Bảo năm thứ 8 (749) chùa nầy được đặt tên là Chơn Ứng Tự cũng gọi là Cảm Ứng Tự. Nhân Lư Sư Hòa Thượng tụng kinh cầu mưa linh nghiệm, nên Ngài được dân chúng kính trọng, gọi Ngài là Khí Đại Chấn. Từ đó về sau, người ta hay gọi chùa nầy là chùa Lư Sư, gọi núi là Lư Sư Sơn. Đời Nguyên, Thái Định năm thứ 3 (1326) chùa được đổi tên là Đại Thiên Nguyên Diên Thánh Tự. Từ đây trở đi chùa rất được sung túc hưng thịnh.

Đến đời Minh, Chánh Thống năm 11 (1446) chùa có tên là Thanh Lương Tự. Đời Minh, Cảnh Thái (1450-1456) chùa đổi tên là Trấn Hải Tự. Đời Minh, năm Thiên Thuận (1457-1464) vua Anh Tôn trùng tu, sắc tứ là Chứng Quả Tự.

Nhìn chung, mỗi thắng tích đều ở một vị trí khác nhau. Toàn bộ chu vi của phong cảnh thắng tích nầy khá rộng lớn, vả lại, phải leo lên từng bậc thang để lên cao, nên đoàn không đi viếng thăm hết những nơi nầy. Chỉ đi được 4 nơi là mọi người đều thắm mệt, cộng thêm thời gian không cho phép, nên mọi người đành phải bỏ dở 4 nơi không đến viếng được. Thật đáng tiếc! Nhưng biết sao hơn, vì đã đến giờ ăn chiều ở nhà hàng. Như đã dự trù sẵn, cứ đến mỗi nơi danh lam chiêm bái, đoàn đều có cúng dường chút ít tịnh tài. Do đó, Hòa Thượng Trưởng Phái Đoàn có cúng dường Tam Bảo bằng một bao thư đưa cho 2 cô cư sĩ ở trong chùa Đại Bi. Hiện nay, qua 4 nơi ở Bát Đại Xứ mà đoàn đến viếng thăm, không thấy nơi nào có chư tăng ni trụ trì cả.

Sau khi chiêm bái ở nơi Bi Nguyện Hải, nơi thờ thánh tượng Bồ Tát Quán Thế Âm, đoàn ra xe để đi dùng cơm chiều tại nhà hàng Công Đức Lâm, vào lúc 4giờ 30. Sau đó, về lại khách sạn vào lúc 6giờ 30.

04. Vạn Lý Trường Thành

Ngày 3, tức ngày 11/9/04

Hôm nay, sau khi ăn điểm tâm ở khách sạn, đoàn ngồi hai chiếc xe buýt để đi thăm Vạn Lý Trường Thành. Đoàn đến nơi khoảng 9 giờ 30 sáng. Xe chạy mất khoảng 1 tiếng rưởi đồng hồ. Thành cách thành phố Bắc Kinh khoảng 80 cây số. Khi chúng tôi đến, nhìn thấy rất nhiều du khách đã có mặt nơi đây. Nhiều đoàn du lịch đến đây từ khắp mọi nơi, nhứt là đối với người Tây phương. Trong số đó, chúng tôi được biết có vài đoàn du lịch đến tham quan từ Việt Nam. Họ đến sớm hơn chúng tôi. Thời tiết hôm nay rất tốt khoảng 25 độ. Cảnh người cười nói xôn xao qua lại, xuống lên tấp nập dập dìu, như hội chợ Tết không khác. Về truyền thuyết của thành nầy, hầu hết mọi người đều biết qua về công trình sáng tạo của nó. Ở đây, chúng tôi chỉ xin được trình bày một cách vắn tắt vài nét về kỳ công thành tích vĩ đại của thành nầy. Thành dài khoảng 5000 cây số và tất cả đều làm bằng sức người. Phần đầu của thành được xây vào thời chiến quốc, khoảng 2500 năm trước đây.

“Theo nhiều tài liệu, thì công trình nầy bắt đầu xây dựng trong khoảng giữa thế kỷ thứ 8 và thứ 5 trước Tây lịch. Đến đời Chiến Quốc (457 - 221) nó được các nhà vua thời đó tiếp tục tu bổ để phòng vệ chống rợ hung nô và các bộ lạc Tây Vực. Trung Quốc được Tần Thủy Hoàng thống nhất năm 221 trước Tây lịch, ông là người cho xây dựng Trường thành trở nên một dãy liền lạc dài trên 5 ngàn cây số. Dưới thời nhà Hán (Khoảng 200 năm trước Tây lịch và năm 200 Tây lịch) Trường thành được phát triển đến 10 ngàn cây số. Trong đời nhà Minh (1368 - 1644 TL) Trường thành được tu bổ thêm và giữ hình thể đó đến ngày hôm nay. Qua thời gian, Trường thành đã hư hại nhiều, nhưng công trình to lớn nầy cho thấy ý chí ghê gớm của các vương triều cũng như công lao đầy mồ hôi và xương máu của người dân Trung Quốc”. ²

Được biết, Trường Thành hiện nay, dài khoảng 6.700 cây số. Nó chạy bao bọc qua các nơi như: Hồ Bắc, Thiên Tân, Bắc Kinh, Sơn Tây, Nội Mông, Ninh Hạ, Thiểm Tây và Cam Túc. Phần đầu của Vạn lý trường thành được Tần Thủy Hoàng xây dựng. Công trình nầy đã huy động đến 500 ngàn nhân công trong khi dân số toàn Trung Quốc lúc bấy giờ khoảng 20 triệu người. Có thể nói nó đã được xây dựng bằng chính xương máu của nhơn dân thời bấy giờ. Phần thứ hai, được xây dựng chống lại giặc Hung Nô. Phần ba được xây dựng bởi khoảng một triệu nhân công. Phải nói đây là một công trình kiến trúc độc đáo đại quy mô, mà người dân Trung Quốc phải đổ ra không biết bao nhiêu xương máu mới được hoàn thành. Vì lẽ đó, nên năm 1984 chính phủ bắt đầu chương trình bảo vệ với ngân sách tài trợ của nhà nước cũng như các tổ chức nước ngoài để Vạn Lý trường thành khỏi bị phá hủy tiêu mòn bởi thời gian. (Theo tài liệu của Sở Du Lịch trên trang Website)

Khi nhìn thấy quang cảnh nầy, chúng tôi có cảm tác hai bài thơ lưu niệm:

Niềm Đau

Công trình kiến tạo một kỳ quan

Nô dịch lao công khổ ngút ngàn!

Ngăn giặc Hung Nô tràn chiếm cứ

Dân tình khốn khổ lắm than van

Người xưa đau khổ, người nay ngắm

Nghĩ đến mà thương lệ ướt tràn

Văn Vật ngàn năm còn để lại

Ngắm nhìn khen ngợi lắm bi tang!

Vịnh Cảnh Trường Thành

Trường thành vạn lý quá dài cao

Du khách tham quan cảnh rộn xao

Kẻ mệt than chân ngồi nghỉ khỏe

Người đau bước mỏi đứng nhìn cao

Già nua trọng tuổi lên không nổi

Trẻ nhỏ leo lên thở hển hào

Cảnh đẹp kỳ quan ai chẳng ngắm

Công trình kiến tạo ngập tràn đau!

05. Thăm Ung Hòa Cung

Sau khi tham quan Vạn lý trường thành, đoàn đi ăn trưa tại nhà hàng Golden Celestial Restaurant vào lúc 2 giờ. Dùng cơm xong, đoàn đi tham quan Ung Hòa Cung, vào lúc 3giờ 20 chiều.

Ung Hòa Cung là nơi du khách tới lui nhộn nhịp đông như hội. Nó là một đền thờ rực rỡ nhứt ở Bắc Kinh. Người ta chú ý nhứt là pho tượng Phật Di Lặc tuyệt đẹp. Được biết, tượng Phật Di Lặc nầy có mối quan hệ sâu xa giữa Trung Quốc và Tây Tạng về ý nghĩa và sự tích. Nhìn vào sự thiết kế thờ phụng, ta thấy nó pha trộn màu sắc chịu ảnh hưởng Phật giáo Tây Tạng khá nhiều. Trong quyển Mùi Hương Trầm, ông Nguyễn Tường Bách có nêu ra vài nét đơn sơ về tiểu sử của cung nầy như sau:“Đây là một cung điện hay một ngôi chùa? Cả hai! Thời nhà Thanh (1662 -1911) có một vị hoàng tử tên là Dận Chân. Năm 1694 Dận Chân cho xây một cung điện. Về sau, năm 1723 Dận Chân lên ngôi thành vua Thế Tôn Ung Chính, dời cung về Tử Cấm thành. Từ đó không ai được vào cung điện cũ mang tên Ung Hòa của hoàng tử Dận Chân nữa. Sau đó, vua Thế Tôn tặng cung Ung Hòa cho Phật giáo Tây Tạng, thời đó được gọi là Lạt ma giáo. Lý do của sự hiến tặng đầy hào phóng đó là lòng nhiệt tâm tôn giáo trộn lẫn với tính toán chánh trị”

Từ cổng ngoài đi vào, du khách phải trải qua thứ tự 5 điện: Điện Di Lặc, Điện Ung Hòa, Điện Tam Thế Phật, Điện Vĩnh Hưu, Điện Pháp Luân. Ở điện Pháp Luân thờ tượng đại sư Tông Khách Ba ( Tsongkhapa 1357-1419) ông là người cải cách Phật giáo Tây Tạng ở vào thế kỷ thứ 14, và cũng là Thầy dạy của các vị Đạt lai lạt ma. Cuối cùng là Vạn Phúc Các, thờ tôn tượng Di Lặc cao 18 mét, bằng gỗ trầm hương.

Cảm khái quang cảnh nơi đây, chúng tôi có ghi lại bài thơ:

Ung Hòa Cảm Tác

Đoàn đến tham quan cảnh Thánh Hòa

Dập dìu du khách tới vào ra

Đường vào râm mát cây Nhân Hạnh

Cổng lớn Tam Quan biển Ung Hòa

Điện Báu bên trong thờ Thánh tượng

Dược Sư, Giáo Chủ, Phật Di Đà

Thành tâm chiêm bái đồng qui hướng

Bát Nhã hòa quang dứt lụy sa