Khai Thị Pháp Ngữ

Quan Niệm Về Tịnh Độ

Khởi đầu, tư tưởng Tịnh độ không có trong kinh Nguyên thủy, nhưng có thể nhận thấy rõ rằng Niết bàn theo kinh Nguyên thủy đã được triển khai thành tư tưởng Tịnh độ trong Phật giáo Đại thừa. Thật vậy, bước đầu Phật dạy tâm thanh tịnh thì quốc độ sẽ thanh tịnh theo, vì quốc độ gắn liền với con người. Thực tế cho thấy người có tâm thanh tịnh luôn chiêu cảm được những người thanh tịnh tới với họ. Lý này được kinh Hoa nghiêm ghi rằng: "Những người cùng tôi đồng một hạnh, cầu được sanh chung một cõi nước". Vì khi tâm mình thanh tịnh chắc chắn cũng muốn người thanh tịnh đến sống chung để dễ dàng chia sẻ tri thức và hỗ trợ nhau thành công trong mọi Phật sự.

Tâm tịnh thì quốc độ tịnh (kinh Duy Ma). Cho nên, ở bước thứ hai, khi kinh Đại thừa ra đời, mới có kinh Vô lượng thọ, trong đó, một nhân vật tiêu biểu là Đức Phật A Di Đà. Ngài là một người sống thực và đã trải qua quá trình tu hành chuyển hóa nội tâm đạt đến tâm thanh tịnh hoàn toàn, nên trí giác của Ngài trở thành viên mãn, từ đó Ngài mới xây dựng An dưỡng quốc ở phương Tây.

Để được sống môi trường tu tập thuận tiện cho việc phát huy tuệ giác, chư vị Bồ tát trong mười phương đã tìm đến trụ xứ thanh tịnh tuyệt đối của Đức Phật A Di Đà và cũng được làm việc dưới sự chỉ đạo hoàn toàn sáng suốt và thanh tịnh vô cùng của Ngài. Từ đó, với sự đóng góp khối óc và con tim của nhiều Bồ tát, An dưỡng quốc của Đức Phật A Di Đà đã phát triển cực độ, trở thành một Tịnh độ nổi danh là thế giới Cực lạc ở phương Tây.

Như vậy, kinh Vô lượng thọ hiện hữu từ cái gốc là tâm thanh tịnh thì thế giới thanh tịnh, tức hành giả xây dựng được nội tâm thanh tịnh sẽ tác động cho người xung quanh thanh tịnh theo và dẫn đến hình thành Tịnh độ ở phương Tây.

Tuy nhiên, về sau, kinh Vô lượng thọ được rút gọn thành kinh Tiểu bản Di Đà theo đó, người muốn về Tịnh độ phải niệm Phật A Di Đà đến nhứt tâm bất loạn sẽ được vãng sanh. Nhưng không phải về đó để hưởng thụ, mà để tu tập đến quả vị Phật.

Thể hiện lý này, phẩm Phổ Hiền Bồ tát trong kinh Hoa nghiêm nói rằng người có nguyện vãng sanh Cực lạc để được Đức Phật A Di Đà thọ ký, chứng Pháp thân thanh tịnh, mới đi hành đạo Bồ tát trong mười phương. Trong khi ở Ta bà, họ không thể hành Bồ tát đạo được, vì chưa có đủ trí tuệ và công đức, nên phải nương theo trí tuệ của Phật A Di Đà soi sáng, họ mới có thể mở rộng tầm nhìn sáng suốt đến khắp mười phương và có đủ đạo lực giáo hóa chúng sanh cho đến ngày thành tựu quả vị Toàn giác.

Và từ tư tưởng nương vào sự giáo dưỡng của Đức Phật A Di Đà theo kinh Hoa nghiêm, Phật giáo Đại thừa đã triển khai để xây dựng nhân gian Tịnh độ, tức trở lại cốt lõi rằng nơi nào có người thanh tịnh sẽ tập hợp được người thanh tịnh, mới trở thành Tịnh độ. Nói cách khác, với tâm thanh tịnh thì Tịnh độ đã hiện hữu ngay tại cõi Ta bà này.

Như vậy, trên bước đường phát huy tuệ giác, chúng ta nhận thấy rõ tư tưởng Tịnh độ hoàn toàn trùng hợp với ý nghĩa Niết bàn theo Phật giáo Nguyên thủy. Tên gọi tuy có khác, nhưng yếu nghĩa của Niết bàn và Tịnh độ là một. Như trên đã lý giải, Đức Phật A Di Đà hoàn toàn thanh tịnh, nên Ngài an trụ ở phương Tây là nơi đó liền trở thành Cực lạc, Cực lạc là tên khác của Niết bàn, hay vô trụ xứ Niết bàn, hoặc tự tánh Niết bàn, nói lên yếu lý rằng người có tâm thanh tịnh ở đâu thì ở đó là Niết bàn, là Tịnh độ vậy.

Có thể khẳng định rằng Niết bàn được phát triển và kiến giải dưới tên Tịnh độ. Niết bàn và Tịnh độ là sợi chỉ đỏ nối kết một cách sâu sắc Phật giáo Nguyên thủy và Phật giáo Đại thừa, tạo thành cảnh giới an lạc, giải thoát miên viễn cho hàng đệ tử Phật trên dòng sinh mạng tương tục Bồ tát đạo cho đến cứu cánh Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Ý Nghĩa Tụng Kinh Dược Sư Và Niệm Phật Dược Sư

Thế giới Cực Lạc của Đức Phật Di Đà cũng vậy. Đó là hai mô hình thế giới văn minh của Phật chỉ có tình thương và xây dựng hạnh phúc tối đa cho người dân…

Phật Thích Ca đến thành Quảng Nghiêm, nói kinh Dược Sư dưới cây Tiếng Nhạc là cây Thông. Phật thuyết pháp trong rừng thông, gió lay động làm tiếng thông reo, người có tâm thanh tịnh cảm nhận như là tiếng nhạc Trời. Thành Quảng Nghiêm là tên khác của thành Tỳ Da Ly, nơi Phật đã thuyết kinh Duy Ma.

Đây là thành phố tương đối văn minh, sạch đẹp, con người và thiên nhiên sống hài hòa với nhau. Đức Phật đưa đại chúng đến thành phố an vui, để nói việc vui; Phật thuyết pháp tùy duyên là như thế. Đến thành Quảng Nghiêm, một cảnh vui tươi, an lạc, khác với cảnh chết người của thành Vương Xá.

Văn Thù Sư Lợi Bồ tát hỏi Phật về Tịnh độ của các Đức Phật; nói cách khác, ngoài thành này còn có thành nào tốt đẹp hơn nữa hay không. Đức Phật trả lời rằng từ đây hướng đến phương Đông cách mười muôn ức cõi nước chư Phật, có một thế giới tên là Tịnh Lưu Ly. Giáo chủ cõi này là Phật Dược Sư Lưu Ly Quang Vương Như Lai.

Đức Phật Dược Sư xây dựng thế giới Tịnh Lưu Ly trên căn bản của 12 lời nguyện, trong đó cũng có những nguyện giống với 48 nguyện của Đức Phật Di Đà. 12 lời nguyện này để ứng vào hoàn cảnh xã hội và yêu cầu của mọi người ở Ta bà.

Nguyện thứ nhất, Đức Dược Sư phát nguyện chứng được Vô thượng Bồ đề là đạt được trí tuệ tột đỉnh để giúp cho mọi người hết khổ, được an vui và họ biết phục vụ lại người khác. Vì Ngài biết rõ tất cả chúng ta đều có khả năng mang an vui, hạnh phúc cho mình, cho người; nhưng vì thiếu trí tuệ, bị vô minh ngăn che, nên không thể giải thoát, không làm được việc lợi ích cho đời.

Thời Phật Dược Sư xa xưa vậy mà Ngài đã biết được lợi ích vô cùng của trí tuệ. Ngày nay chúng ta dễ dàng nhận thấy sức mạnh của con người không bằng con hổ, con voi, nhưng khống chế được chúng nhờ trí tuệ.

Và thời hiện đại là thời văn minh khoa học, cũng do trí tuệ loài người được phát huy cao, nên tạo ra được những tiện nghi tốt đẹp cho cuộc sống của con người. Nhưng loài người phát huy trí tuệ mà không có tình thương chỉ đạo, không hướng đến việc phục vụ con người một cách tốt đẹp, mà lại gây ra đau khổ rất nhiều cho chính con người và cho muôn loài.

Thí dụ con người tìm ra nguyên tử năng là sức mạnh lớn nhất, nhưng không sử dụng để phục vụ hoàn toàn cho con người; trái lại, dùng nó để giết người. Điển hình là hàng triệu người chết vì bom nguyên tử thả xuống Hiroshima và Nagasaki ở Nhật Bản. Hoặc trong chiến tranh Việt Nam, người Mỹ cũng sử dụng vũ khí hiện đại là chất độc da cam, khiến cho chiến tranh chấm dứt đã bốn mươi năm mà vẫn còn để lại hậu quả thực là thảm khốc cho nhiều người.

Trí tuệ con người phải kèm theo lòng từ bi mới có thể phục vụ lợi ích cho nhân loại. Xây dựng thế giới Tịnh Lưu Ly, Đức Phật Dược Sư phát nguyện phát huy hiểu biết cao nhất để phục vụ cho người dân ở đó được hưởng cuộc sống sung sướng nhất. Thế giới Cực lạc của Đức Phật Di Đà cũng vậy. Đó là hai mô hình thế giới văn minh của Phật chỉ có tình thương và xây dựng hạnh phúc tối đa cho người dân; ở Tịnh độ đó không có ác độc, nguy hiểm, giết người, đói khát, bệnh tật, đau khổ… như thế giới văn minh của loài người ngày nay thường hủy diệt mạng sống của con người và các loài hữu tình khác, cũng như gây ra vô số bệnh tật quái ác, tạo ra những rủi ro vô cùng, hiểm nguy vô tận.

Bồ tát muốn cứu chúng sanh, phải có trí tuệ cao nhất để khai thác tài nguyên trong không gian, trong lòng đất nhằm phục vụ con người mà không gây thiệt hại cho các loài, cho sự sống của trái đất. Và Đức Phật Dược Sư đã đạt được mục tiêu đó. Ngài chuyển những khó khăn thành tiện nghi tốt nhất của thế giới thuần tịnh, cũng đẹp nhất và an vui nhất như Cực lạc vậy.

Tụng kinh Dược Sư, niệm Phật Dược Sư, nghĩ đến lời nguyện thứ nhất của Đức Dược Sư, chúng ta nỗ lực nâng hiểu biết của mình lên đến tầm cao. Giả sử chúng ta sanh về đó, cũng để học hỏi, thực hành và xây dựng được thế giới văn minh như Đức Phật Dược Sư; không phải để hưởng thụ.

Thật vậy, Tịnh độ của Đức Phật Dược Sư có những vị Bồ tát như Nhựt Quang, Nguyệt Quang, Dược Vương, Dược Thượng, Bảo Đàn Hoa… và nhiều vị Bồ tát lớn. Các Ngài là những bậc thầy có trí tuệ tuyệt vời để chúng ta theo học, chắc chắn việc kiến tạo những Tịnh độ không phải là việc làm ngoài tầm tay của chúng ta.

Nguyện thứ hai của Đức Phật Dược Sư là có được thân như ngọc lưu ly, trong ngoài sáng suốt, tinh sạch hoàn toàn, hào quang chiếu mười phương khiến cho chúng hữu tình trông thấy là được an lành.

Người Ta bà phát triển trí tuệ, nhưng thân tâm ác độc, ô uế, nên đã tạo ra khổ đau cho nhau. Thực tế cho thấy con người càng khôn thì càng làm khổ nhiều người. Ngày xưa, con người đánh nhau bằng tay, sau đánh bằng đá, cho đến bằng gươm giáo và tiến đến súng đạn, vũ khí tàn phá giết người hàng loạt. Văn minh kèm theo tâm tham vọng và sự ác độc đã gây tác hại vô cùng cho chính con người và cho mọi loài. Nguyện thứ hai của Đức Phật Dược Sư rất hay, nên thầy cũng phát nguyện tu theo. Thân tâm của Đức Phật Dược Sư tinh sạch hoàn toàn, đọc đến đây, tự xét thân và tâm chúng ta có tì vết hay không, để chúng ta bắt đầu điều chỉnh, sửa lần. Tâm trong sạch là không phiền não, nghiệp chướng, trần lao. Còn ba thứ này là có tì vết. Và tất nhiên người thấy tì vết của ta, họ sẽ chỉ trích.

Tu hành, chấp nhận sự phê phán của người, không buồn giận; nhưng cám ơn họ, vì ta không thể thấy lỗi của mình. Họ không thích, không kính, vì ta có lời nói không êm tai, mát lòng tiêu biểu cho khẩu nghiệp. Từ khẩu nghiệp, mới tạo thành ngôn ngữ mà người không chấp nhận. Còn thân nghiệp vì mình đã tạo nhiều tội, nên thân hôi dơ, xấu xí, bệnh hoạn.

Vì thế, tu hành, chúng ta chuyển đổi nghiệp thân thành thân công đức, bằng cách dùng thân này phục vụ chúng sanh hay xã hội. Thầy thấy nhiều người có ngoại hình không đẹp, nhưng họ biết tu, lo phục vụ người khác; đó là dùng công đức trang nghiêm thân, nên họ cũng được nhiều người quý mến.

Do làm công việc tốt mà nhận được cảm tình của người khác là dùng công đức trang nghiêm. Người nghĩ đến ta, hay nhìn thấy ta là thấy việc tốt của ta. Chúng ta tu hành không có gì trang nghiêm, làm sao người thương. Phải dùng công đức trang nghiêm như Đức Phật Dược Sư. Về thân bên ngoài, dễ thấy nhất, nên lo phục vụ, không gây phiền hà thì người ta sẽ nghĩ mình tốt, biết lo cho mọi người.

Đọc kinh Dược Sư, niệm Phật Dược Sư, chúng ta phải sửa đổi thân cho trong sạch và nhờ người phát hiện chỉ giùm lỗi của mình. Khi có được thân tốt rồi, nghĩa là không ai chê trách. Ngoài ra, làm nhiều việc lợi ích cho đời, khiến người phát tâm là đã thể hiện phần nào ý nghĩa của Đức Dược Sư nguyện “Chúng hữu tình ở nơi tăm tối cũng thấy thân ta và được an lành”.

Song song với thân trong sạch, sâu kín trong tâm chúng ta cũng nhận chân được tâm duyên khởi lên vọng tưởng điên đảo, hay tâm lắng yên. Phải giữ cho tâm trí lắng yên. Chúng ta tụng kinh, lễ Phật, kinh hành, ăn uống, nói chung, mọi sinh hoạt đều phải ở trong trạng thái tỉnh thức, tâm trí lắng yên. Thí dụ, ăn thì lo ăn, không nghĩ ngon dở; vì tâm lắng yên, không phân biệt thức ăn. Chỉ cần ăn để sống, là ăn trong tỉnh thức, tâm không phân biệt là không vọng niệm, nên thức ăn ngon dở cũng vậy. Còn khởi tâm thức ăn dở thì nuốt không vô.

Tụng kinh cũng vậy, tập trung tâm trí, theo dõi lời Phật dạy, suy nghĩ về những lời nguyện của Đức Dược Sư như thế nào mà Ngài thành Phật. Đức Phật Thích Ca nói về việc làm của Đức Phật Dược Sư để nhắc nhở chúng ta làm theo Ngài. Nói cách khác, Đức Phật đưa ra mẫu người tiêu biểu là Đức Phật Dược Sư nhằm dạy chúng ta hành Bồ tát đạo, để tự trang nghiêm mình, trong tương lai chúng ta cũng đạt được quả vị như Đức Phật Dược Sư.

Nguyện thứ ba của Đức Phật Dược Sư là sử dụng được phương tiện; vì thông minh và đạo đức, nhưng không có phương tiện, không làm được. Thí dụ, phải có bình lọc nước là phương tiện để lọc nước cho sạch; cũng vậy, tâm người dơ bẩn thì phải có pháp để thanh lọc tâm cho trong sạch. Vì thế, Đức Phật Thích Ca khẳng định rằng vì chúng sanh nhiều nghiệp chướng, nên Ngài đưa ra nhiều pháp môn là những phương tiện tu để hóa giải.

Điển hình như trước kia Đức Phật không theo pháp tu khổ hạnh nữa, khiến năm anh em Kiều Trần Như nghĩ xấu về Ngài. Đến khi Đức Phật thành đạo, Ngài trở lại giáo hóa năm vị này. Họ nhận thấy Phật thân tâm thanh tịnh, nên tôn kính, mới độ được họ. Đức Phật tìm được phương pháp tu để hóa giải những suy nghĩ cố chấp của họ, giúp họ đắc được quả vị La hán.

Ngày nay, hành đạo Bồ tát ở Ta bà, đối tượng của chúng ta là chúng sanh, chúng sanh nghiệp, chúng sanh phiền não. Niệm Phật Dược Sư, nhớ nghĩ đến lời nguyện thứ ba của Ngài, chúng ta cũng cố gắng tìm cách tốt nhất để hóa giải chúng sanh, chúng sanh nghiệp, chúng sanh phiền não. Nếu chưa hóa giải được ba thứ này trở nên tốt đẹp, chúng ta cũng không cho chúng tác hại tâm mình.

Nguyện thứ tư, nếu có người theo tà đạo, Đức Dược Sư khiến họ trở về Chánh đạo. Nếu theo Nhị thừa, Ngài khiến họ cầu Vô thượng giác. Phải có khả năng, uy tín, đạo lực, mới chuyển đổi được người khác đi theo con đường chân chánh. Không đủ uy tín, đạo lực mà nói là bị họ giết, như ở Ấn Độ có 93 tôn giáo, trong đó có nhiều người rất ác; nói khác là họ giết liền.

Xưa kia, Đức Phật Thích Ca cảm hóa được hàng tà đạo, người mê tín, vì Ngài có đủ ba nguyện đầu tiên giống như Đức Phật Dược Sư. Ngày nay, cũng có tà đạo rất nhiều. Tà đạo làm sai trái và dọa nạt người. Đức Dược Sư nhận thấy rõ khi tu Bồ tát đạo, nói họ không nghe, còn bị giết. Vì thế, Ngài nguyện rằng sau khi thành Phật, Ngài sẽ giáo hóa những người xấu ác này. Với người theo tà đạo, Ngài khiến họ trở về Chánh đạo.

Người tu Nhị thừa, hay Thanh văn thì chỉ nhận, không cho, khất thực xong rồi tu cho riêng họ. Duyên giác thì lo phát huy hiểu biết của tự thân. Sống trong xã hội, nếu mọi người chỉ lo riêng bản thân mình, dễ tạo ra sự tranh chấp. Thấy như vậy, Đức Phật Dược Sư nguyện chuyển tâm ích kỷ của người thành tâm vị tha, tức cầu Vô thượng giác. Phát Bồ đề tâm, thấy được lợi ích vô cùng của sinh hoạt toàn diện hài hòa là vô ngã vị tha và phát huy mọi việc làm theo hướng kết hợp tất cả cùng thăng hoa.

Tuy nhiên, muốn làm được việc chung như thế, bản thân ta phải làm trước, phải có nhận thức đúng đắn nhất, đời sống cao thượng nhất và đầy đủ phương tiện nhất, thì người mới theo. Nói cách khác, phải thành tựu ba điều đầu tiên như Đức Dược Sư là trí tuệ tuyệt đỉnh, thân như ngọc lưu ly và đủ phương tiện trí, mới làm được việc thứ tư là chuyển hóa được ngoại đạo và Nhị thừa.

Tụng kinh Dược Sư, nghĩ đến nguyện thứ tư của Ngài, chúng ta từ bỏ tâm ích kỷ để cùng sống hài hòa với đại chúng, phát huy tâm vô ngã vị tha trên bước đường tiến đến Vô thượng Bồ đề.thứ năm, với người tu Nhị thừa, Đức Dược Sư khiến họ phát tâm Bồ đề và phát tâm rồi, Ngài khiến họ có được Tam tụ tịnh giới.

Nguyện thứ năm, với người tu Nhị thừa, Đức Dược Sư khiến họ phát tâm Bồ đề và phát tâm rồi, Ngài khiến họ có được Tam tụ tịnh giới.

Chưa thành Phật, chúng ta có lúc tốt, lúc xấu. Nhưng không tốt là hủy phạm thì đọa vào ba đường ác. Thí dụ người cúng dường, bố thí một khoảng thời gian lại khởi ác tâm, tức tâm đã thay đổi. Nhẹ nhất là thoái Bồ đề tâm, từ bỏ tâm vị tha, theo cách sống vị kỷ; nhưng hậu quả tệ hơn nữa là thân bệnh hoạn, tâm buồn phiền, hoàn cảnh sống khó khăn thêm. Khi thoái tâm, phạm sai lầm như vậy, đáng lẽ bị đọa ác đạo; nhưng ta nhớ đến Đức Phật Dược Sư có trí tuệ tuyệt vời và công đức lực giáo hóa vô cùng, thì tiến tu trở lại được và thân tâm ta cũng được thanh tịnh.

Nguyện thứ sáu, Đức Phật Dược Sư thấy trên cuộc đời này có nhiều người thân hình xấu xí, bị người khinh chê, ruồng bỏ, vì tai điếc, mắt mù, nói năng ngọng liệu, tay chân tật nguyền, lác hủi, điên cuồng. Những người này đau khổ, họ càng ác nữa, thì sẽ bị đọa. Đức Phật Dược Sư nghĩ cứu họ, vì Ngài có trí phương tiện, là có cách giải quyết cho họ thoát khổ.

Nhắc đến nguyện này của Đức Dược Sư, chúng ta nhớ lại Đức Phật Thích Ca khen ngợi việc làm lợi ích của các Bồ tát. Lúc ấy các vị Tỳ kheo mới nói với Phật rằng họ đã xuất gia, không còn tài sản thì phát tâm Bồ đề làm được gì. Phật trả lời chỉ sợ tâm hạ liệt của các ông thôi, nếu có tâm cứu giúp vẫn làm được. Tìm đối tượng thấp hơn để dạy dỗ, họ vẫn nghe. Thí dụ ở thành phố không bằng ai, nhưng các thầy cô trẻ về vùng sâu, vùng dân tộc, chắc chắn giảng được. Mỗi người đều có ưu điểm riêng và vận dụng ưu điểm đó thì ai cũng làm được. Phật dạy các vị Tỳ kheo khất thực có nhiều thức ăn, có thể chia sẻ cho người khác, hay cho chim ăn vài hột cơm vẫn được.

Đức Phật Dược Sư có trí phương tiện để giúp đỡ, chuyển đổi cuộc sống của người ăn hại trở thành người hướng đến Vô thượng Bồ đề là người tốt. Nếu biết tu, sống theo lời Phật dạy, lần lần cũng được giải thoát. Kinh Pháp hoa nhắc rằng gã cùng tử nghèo khổ vào chùa ở, chỉ quét lá cũng có cơm ăn, chỗ ở, áo mặc. Nhưng nếu biết tiết giảm sự tiêu xài, có được thặng dư, vẫn giúp người khác được.

Niệm Phật Dược Sư, chúng ta noi theo gương tốt của Ngài, giúp đỡ những người kém may mắn hơn ta. Tùy phước báo, uy tín, khả năng của mỗi người chúng ta mà đóng góp cho những mảnh đời bất hạnh có được những nụ cười hạnh phúc, chắc hẳn Phật Dược Sư cũng đưa tay dẫn chúng ta tiến thêm trên con đường tốt lành này.

Nguyện thứ bảy, với những người bị bệnh hiểm nguy, lại nghèo khổ, không nhờ vả ai được, vì mọi người đều xa lánh họ. Phật Dược Sư tìm cách cứu giúp họ thoát khỏi bệnh, thân tâm được thanh tịnh, được mọi người thương yêu gần gũi.

Ngày nay, lời nguyện này của Đức Phật Dược Sư được thể hiện qua hình ảnh từ bi của các nhà sư Thái Lan dấn thân vào hoạt động cứu giúp những người mắc bệnh Aids. Tại những trung tâm do các nhà sư xây dựng và điều hành, tình thương vô ngã vị tha của người đệ tử Phật đã ban phát cho những người mắc căn bệnh quái ác của thế kỷ, mà ít ai dám gần gũi. Các sư đã hướng dẫn bệnh nhân áp dụng pháp Phật, để cắt được cơn đau hành hạ thân xác, giải tỏa được tâm khổ đau vì bệnh nghiệp và chuẩn bị tinh thần cho họ xả thân được nhẹ nhàng khi rời bỏ kiếp người tạm bợ này đến một thế giới an lành.

Nguyện thứ tám, với người mang thân phụ nữ chịu nhiều đau khổ, Phật Dược Sư cũng có cách hướng dẫn họ tu hành, chuyển thành thân nam, bằng cách chuyển đổi tâm người nữ và chuyển nghiệp của người nữ. Tâm người nữ là tâm yếu đuối, cần người chăm sóc. Nay nương theo Đức Phật Dược Sư, tự phấn đấu đi lên. Sinh hoạt thực tế cho thấy cũng có những phụ nữ làm được nhiều việc quan trọng hơn nam giới.

Vì vậy, người nữ cần thay đổi tánh yếu hèn và nỗ lực vươn lên để tạo nam tính. Chuyển nữ thành nam bằng cách phát huy trí tuệ, thấp nhất cũng có việc làm, cao hơn là giữ vị trí lãnh đạo cao cấp trong xã hội như làm tổng thống, bộ trưởng, chủ tịch…, tức thể hiện được trí tuệ và phước báo hơn người. Tuy mang thân phụ nữ, nhưng ý chí như đàn ông, là đã tạo được những yếu tố cần có của nam giới.

Trước khi tu, nghĩ rằng cần lập gia đình để sống, cần có người bạn đời để nương tựa, cần có những tình cảm ủy mị. Nhưng tu theo Phật Dược Sư, người phụ nữ phát tâm làm việc từ thiện, giúp đỡ người khác, biết tự sống độc lập, tự tạo sự nghiệp bằng chính đôi tay và khối óc của mình, biết tự tạo cho mình niềm vui trong cuộc sống, biết vui với cái vui của người khác…

Nguyện thứ chín, nếu có người sa vào lưới ma, bị tà giáo ràng buộc, Đức Phật Dược Sư hóa giải cho họ không còn sợ kẻ tà. Làm được như vậy, vì Đức Dược Sư có uy lực lớn hơn kẻ tà, thì họ mới sợ và Ngài mới khuyên được họ từ bỏ con đường tà. Ngài chuyển tâm họ hướng đến Vô thượng Chánh đẳng giác, nhờ sống trong Chánh pháp, nên kẻ tà ác không hại được, gọi là tà bất cảm chánh.

Nguyện thứ mười, với những người phạm phải sai lầm, bị giam cầm, Đức Phật Dược Sư có nguyện lớn cứu những người vô minh này bằng cách đưa họ về thế giới Tịnh Lưu Ly. Nếu họ ở Ta bà, sẽ bị ba loại ma bao vây, không thoát được, nhất là ngũ ấm ma, tức nghiệp bên trong và thiên ma bên ngoài gây khó khăn, khó thoát khỏi.

Được về thế giới Tịnh Lưu Ly tu, dù làm công hèn hạ cũng không bị nợ đòi. Trước nhất, ở thế giới của Ngài, tâm được yên thì mới tháo gỡ được vô minh; còn ở đây, vô minh này lại sanh ra sai lầm khác. Xây dựng thế giới Tịnh Lưu Ly và Ngài giáo dưỡng cho người ở đó trở thành người tốt, giỏi, đạo đức, sau đó cho họ trở về Ta bà để trả nợ.

Tụng kinh Dược Sư, chúng ta cũng theo hạnh của Ngài, trong phạm vi chuyên môn, hướng dẫn người sống và làm việc theo hướng tốt đẹp để không phạm kỷ luật, làm được việc và có cuộc sống bình an.

Nguyện thứ mười một, những người cầu thức ăn mà tạo nghiệp ác, Đức Phật Dược Sư khiến họ có đủ vật thực và dạy pháp Phật, khiến họ được Vô thượng Bồ đề. Đây là cách giải quyết riêng của thế giới Tịnh Lưu Ly mà chúng ta ở đây khó hiểu được, nên không dám bàn đến. Nhưng theo thầy, ăn chay thì không sát hại sanh mạng của các loài. Và tiến lên, giảm việc ăn uống, ăn vừa đủ sống, cho đến ăn nhẹ, ăn ít; vì nhu cầu vật chất của ta không nhiều, có thể tự giải quyết được và còn dư thừa để bố thí cho người nghèo thiếu.

Nguyện thứ mười hai, người nghèo khổ không có áo mặc, Đức Dược Sư cho họ chẳng những đầy đủ đồ dùng, mà còn có dư đồ tốt đẹp.

Hai nguyện sau cùng liên quan đến việc cơm ăn, áo mặc được Đức Phật Thích Ca giải quyết cho người tu ở Ta bà bằng “Tam thường bất túc”, nghĩa là ăn mặc ít, sống phạm hạnh, không đòi hỏi vật chất nhiều. Nhưng Đức Phật Dược Sư cho biết ở thế giới Tịnh Lưu Ly, người dân được ăn mặc thoải mái.

Tóm lại, Đức Phật Dược Sư nhận thấy rõ con người gặp nhiều khó khăn vì thiếu thốn vật chất, sức khỏe, tiền của, trí tuệ, mà lại có dư những bệnh tật, nghèo khổ, ngu dốt, tai nạn; nói chung, có đủ những thứ xấu ác, nên người ta dễ dàng tạo ra nhiều tội lỗi, hoặc khó tiến tu Bồ tát đạo.

Với tâm từ bi vô lượng, phước trí vô biên, Đức Phật Dược Sư đã phát 12 lời nguyện khi hành Bồ tát đạo, dẫn đến thành quả là Ngài xây dựng được Tịnh độ tên là Tịnh Lưu Ly, một thế giới hoàn toàn tốt đẹp. Ở Đông phương Tịnh độ của Ngài, của báu dư thừa, giáo dục hướng thượng tuyệt vời, được sống chung với những bậc Bồ tát đại bi, đại trí, dưới sự hướng dẫn của Đức Dược Sư và Thánh chúng, người dân ở thế giới đó hưởng được những phương tiện tốt nhất để tiến nhanh đến quả vị Vô thượng Đẳng giác.

Để chuẩn bị hành trang về thế giới Tịnh Lưu Ly của Đức Phật Dược Sư, thiết nghĩ chúng ta tụng kinh Dược Sư, niệm Phật Dược Sư, nghĩ đến đức hạnh của Ngài, nghĩ đến thế giới thuần tịnh của Ngài, chắc chắn phải nỗ lực tu tạo theo những hạnh nguyện của Đức Dược Sư. Đó chính là những thềm thang cho chúng ta bước đến thế giới Tịnh Lưu Ly của Ngài.

Niệm Phật Đúng Pháp

Khi xuất gia, tôi đã được Hòa thượng bổn sư là Hòa thượng Trí Đức dạy cho phương pháp niệm Phật.

Chính nhờ pháp môn này mà tâm hồn tôi bắt đầu yên tĩnh và phiền não cũng lắng đọng. Từ đó, trí tuệ phát sinh, mỗi ngày tăng trưởng hơn giúp tôi vững bước trên con đường đạo hạnh. Vì vậy, tôi chia sẻ với quý vị niềm hỷ lạc mà tôi đã có được trải qua suốt quá trình hành đạo trên 60 năm.

Pháp môn niệm Phật ngày nay quen gọi là pháp môn Tịnh độ đã có từ khi thành lập tông Tịnh Độ ở Trung Hoa, Nhật Bản. Tông Tịnh Độ chuyên tu niệm Phật A Di Đà và phát nguyện vãng sanh Tây phương Tịnh độ của Đức Phật A Di Đà.

Tuy nhiên, Đức Phật Thích Ca đã giới thiệu pháp môn Tịnh độ trong các kinh như kinh Di Đà, Vô lượng thọ, Quán Vô lượng thọ, Đại Bảo tích, Hoa nghiêm. Về sau, pháp môn Tịnh độ được ngài Thiện Đạo ở Trung Hoa thành lập căn cứ trên ba kinh là Di Đà, Vô lượng thọ và Quán Vô lượng thọ.

Khác với Tịnh độ tam kinh, Tịnh Độ tông của Nhật Bản xây dựng Tịnh độ theo ngũ kinh. Tịnh độ ngũ kinh do ngài Ấn Quang đề xướng. Ngoài ba kinh là Di Đà, Vô lượng thọ, Quán Vô lượng thọ, ngài đưa thêm kinh Thủ lăng nghiêm và Hoa nghiêm. Dù là Tịnh độ tam kinh hay Tịnh độ ngũ kinh cũng đều phát xuất từ kinh Nguyên thủy do Đức Phật Thích Ca giảng nói mới có.

Như vậy, có thể khẳng định rằng pháp môn Tịnh độ phát xuất từ giáo lý Nguyên thủy, nghĩa là khởi nguồn từ khi Đức Phật Thích Ca thành đạo dưới cội bồ đề, chân tánh của Ngài tương thông với thế giới của chư Phật mười phương. Khi Đức Phật Thích Ca chưa thành đạo, Ngài còn cách Phật quá xa, nhưng khi Ngài đạt quả vị Phật thì giữa Phật Thích Ca và chư Phật mười phương thông thành một thế giới; đó là thế giới Phật, hay Tịnh độ mà kinh Hoa nghiêm gọi là Tịch quang chơn cảnh.

Ở thế giới Thường tịch quang, chỉ có chư Phật mới truyền thông với nhau; còn các loài hữu tình khác hoàn toàn tuyệt phần. Vì vậy, khi Đức Phật Thích Ca thành đạo, Ngài nói kinh Hoa nghiêm trong thế giới Tịch quang và chỉ có Bồ tát Pháp thân mới nghe được.

Chính vì chỉ có Pháp thân Bồ tát mới thâm nhập được thế giới Thường tịch quang để đón nhận giáo pháp cao siêu, cho nên Đại Phạm Thiên vương mới xuất hiện và thỉnh Phật chuyển pháp luân. Vì vậy, Đức Phật thương xót chúng sanh không thể nghe, không thể hiểu được pháp chân thật, Ngài mới từ Bồ Đề Đạo Tràng đi đến Lộc Uyển thuyết pháp độ sanh. Từ đó, loài người mới thấy được hình bóng của Đức Phật.

Đến Lộc Uyển, Đức Phật gặp năm nhà hiền triết tu khổ hạnh là năm anh em Kiều Trần Như. Trong năm vị này, Tôn giả Kiều Trần Như có căn lành sâu dày nhất, nên vừa thấy Phật, nghĩ đến Phật, ngài liền đắc quả A la hán. Điều này nói lên rằng lâu nay chúng ta niệm chúng sanh, niệm phiền não, nên chúng sanh và phiền não mới luôn hiện lên trong ta. Trong khi, Tôn giả Kiều Trần Như niệm Phật, tức thấy Phật, nghĩ đến Phật, nên tâm ngài liền thanh tịnh, liền thâm nhập thế giới Phật và được an vui, giải thoát.

Có thể nói pháp môn niệm Phật bắt đầu từ Tôn giả Kiều Trần Như giúp ngài giải thoát tất cả phiền não trần lao từ bao đời. Như vậy, niệm Phật có nghĩa là chúng ta nghĩ đến Phật.

Ngài Kiều Trần Như được phước duyên lớn, nên có Phật hiện hữu trước mặt thì ngài được thanh tịnh, giải thoát một cách dễ dàng. Thực tế cho thấy nếu đối tượng trước mặt chúng ta là người thánh thiện, chúng ta dễ được an vui, thanh tịnh. Trái lại, nếu gần gũi người cực ác, phiền não chúng ta dễ khởi lên.

Vì vậy, niệm chúng sanh thì phiền não nghiệp chướng nổi dậy, trần lao phát khởi. Niệm Phật thì tâm chúng ta an lạc giải thoát, đó là kết quả khởi đầu của pháp môn niệm Phật; nói cách khác, tâm nghĩ đến Phật, liền được chư Phật hộ niệm.

Tiếp theo Tôn giả Kiều Trần Như, ngài Mã Thắng đi khất thực gặp Xá Lợi Phất là một nhà hùng biện nổi tiếng thời bấy giờ vì nói giỏi, hiểu nhiều và chinh phục được nhiều người; nhưng càng khôn ngoan, phiền não càng nhiều. Điều này cho chúng ta thấy sự khác biệt giữa học giả và hành giả Phật giáo.

Mã Thắng Tỳ kheo là hành giả, nên ngài không nói, nhưng hiện tướng giải thoát. Xá Lợi Phất nói giỏi, nhưng phiền não nhiều; cho nên gặp hành giả giải thoát là Tỳ kheo Mã Thắng, tâm Xá Lợi Phất vơi đi nỗi khổ; đó chính là niệm Tăng đã được an lạc giải thoát. Xá Lợi Phất hỏi thầy của Mã Thắng là ai.

Mã Thắng mới giới thiệu Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Nghe đến tên Phật, Xá Lợi Phất liền nhớ lại sáu mươi tiểu kiếp trước đã từng trồng căn lành với Ngài, thì liền hết phiền não, mà kinh diễn tả là râu tóc rơi rụng, vì râu tóc tiêu biểu cho phiền não. Xá Lợi Phất nghe danh hiệu Phật, nghĩ đến Phật, phiền não liền dứt sạch, tâm an lạc giải thoát và đến khi thấy Phật, Xá Lợi Phất đắc quả A la hán.

Như vậy, Kiều Trần Như và Xá Lợi Phất vừa gặp Phật, chưa tu gì cả, mà hai vị này đã đắc Thánh quả. Điều này chứng minh rằng công năng niệm Phật có sức trị liệu nghiệp chướng trần lao của chúng ta lớn lao và mạnh mẽ như thế.

Về sau, trong kinh điển Nguyên thủy thường đưa ra sáu niệm để được giải thoát là niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm giới, niệm thí, niệm thiên. Người tu phải thể hiện sáu niệm này để trị liệu phiền não nghiệp chướng trần lao của chính mình. Nếu luôn giữ gìn sáu niệm này, tâm chúng ta sẽ được thanh tịnh lần và công đức theo đây được phát sinh.

Niệm Phật là gì. Chúng ta thường niệm Nam mô Thích Ca Mâu Ni Phật, Nam mô A Di Đà Phật, Nam mô Đương lai hạ sanh Di Lặc Tôn Phật, Nam mô Quan Thế Âm Bồ tát… Tất cả niệm này chỉ là xưng danh.

Niệm Phật là nghĩ đến Phật, mà Phật do hạnh thành danh. Vì vậy, niệm Phật là niệm hạnh của Đức Phật. Thí dụ niệm Nam mô Thích Ca Mâu Ni Phật. Thích Ca Mâu Ni là hạnh của Đức Phật. Hồng danh Thích Ca Mâu Ni là tên kế thừa ba đời mười phương Phật mà có, không phải do cha mẹ đặt.

Tên thật của Ngài là Sĩ Đạt Ta, họ là Gotama. Vì vậy, Ngài thành Phật, không dùng tên họ này, mà dùng tên Thích Ca Mâu Ni. Chính vì vậy, chúng ta không niệm Sĩ Đạt Ta, không niệm Gotama; nhưng niệm Thích Ca Mâu Ni Phật.

Và khi niệm Thích Ca Mâu Ni Phật, chúng ta liền nghĩ đến Thích Ca là một người vĩ đại, vạn năng. Nghĩ đến Mâu Ni là chúng ta nghĩ đến con người trầm mặc vô song, có đời sống nội tâm mãnh liệt, có tầm nhìn chính xác vô cùng. Nghĩa là chúng ta niệm Phật thì hình dung ra Đức Phật với đầy đủ phẩm chất vẹn toàn như thế, nghĩ đến Phật tuyệt vời như thế, chắc chắn tâm chúng ta được an lạc. Nghĩ đến người tốt, người thánh thiện để thay cho người xấu ác; lấy hình ảnh tốt để xóa bỏ hình ảnh xấu.

Niệm Phật như vậy lâu ngày, trong tâm chúng ta chỉ có hoàn toàn hình ảnh Đức Phật ngự trị, không còn hình ảnh ác ma hung dữ, là đã sử dụng được phương pháp trị liệu rất đặc biệt tốt đẹp.

Thật vậy, tâm chúng ta nghĩ đến Phật, thấy có Phật, thì trong ta, trên ta và chung quanh ta cũng đều có Phật hiện diện, cho đến lần lần thấy khắp mười phương cũng có Phật và đạt đến mức độ cao tột như kinh Hoa nghiêm dạy rằng không có gì không phải là Phật.

Thâm nhập được thế giới thuần thiện này, dù bên ngoài là cảnh dầu sôi lửa bỏng đi nữa, chúng ta cũng vẫn an nhiên tự tại, không có gì đáng buồn, giận, lo, sợ; vì chúng ta đang sống với Phật và chung quanh ta không có người xấu, người ác, hay không có gì trở ngại được bước chân hành đạo của chúng ta.

Riêng tôi nhờ nương theo pháp niệm Phật, có được hướng đi thực sự tốt đẹp; từ đó, tôi ít quan tâm đến việc xung quanh, chỉ nhớ nghĩ đến Phật và Bồ tát.

Từ danh hiệu Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, kinh điển Đại thừa triển khai thành mười hiệu của Đức Phật là Như Lai, Ứng cúng, Chánh biến tri, Minh hạnh túc, Thiện thệ, Thế gian giải, Vô thượng sĩ, Điều ngự trượng phu, Thiên nhơn Sư, Phật, Thế Tôn.

Niệm Phật, chúng ta nghĩ đến Phật là Đức Như Lai, tức Ngài sống với thực tế, với chân lý, không sống với ảo giác, thì chúng ta cũng lần bước vào chân lý.

Chân lý, hay thật tướng các pháp mà kinh Pháp hoa gọi là Thập như thị. Tất cả các pháp thật tướng là như thế, cho nên chúng ta quan sát mọi việc trên cuộc đời không thắc mắc, vì thấy rõ nó là như thế. Nhờ vậy tất cả vọng tưởng điên đảo rơi xuống, tâm chúng ta được thanh thản, mới nhận ra Phật là Như Lai, là tâm thanh thản trước mọi biến động của cuộc đời.

Mọi việc của trần gian diễn biến ngược xuôi như thế nào, Đức Phật hay Đức Như Lai vẫn như như bất động, Ngài không hề bị cuộc đời mê hoặc, chi phối, vì đã nhận rõ cuộc đời này là giả tạm và Ngài đã an trụ ở thế giới chân thật thì cái giả tạm này có nghĩa lý gì đối với Ngài.

Vì vậy, niệm Phật Thích Ca, pháp hiệu Như Lai, tâm chúng ta ngang qua Như Lai tâm của Đức Thích Ca, thì hai tâm này kết hợp thành một, giúp chúng ta sống được với thế giới thật tướng và nhờ đó, thế giới sinh diệt này vẫn tốt với chúng ta.

Điều này thể hiện qua cuộc sống của các vị Thiền sư ngộ đạo, tuy các ngài không làm, nhưng mọi việc đều tốt đẹp. Điển hình như Trí Giả đại sư ngồi thiền ở dòng suối, ngài ngộ được Như Lai tạng tâm và dùng Như Lai tạng tâm quán chiếu hình ảnh Đức Phật; đến khi xả định, vùng đầm sình lầy trước mặt ngài trở thành ngôi chùa tráng lệ. Tâm tịnh thì độ tịnh là như vậy. Nếu tâm nhiễm ô, nhiều ham muốn, nhiều phiền não, luôn đòi hỏi, bực bội, thì trên đời này không có gì thỏa mãn được; nhưng tâm tốt thì mọi việc tốt lành tự có.

Trên bước đường tu, năm mươi, sáu mươi năm trước, tôi đã thể nghiệm điều này. Khi cần thì việc đơn giản nhất cũng không tới; nhưng nhiếp tâm niệm Phật, nỗ lực tu hành, tất cả mọi việc tốt đẹp đến dễ dàng, không phải dụng công, kinh gọi là Hộ pháp thiện thần thường ủng hộ. Niệm Phật, nhớ nghĩ đến danh hiệu Như Lai thì được kết quả này.

Niệm danh hiệu Ứng cúng, chúng ta nghĩ đến một bậc đức hạnh vẹn toàn khiến mọi người cho đến chư Thiên đều cung kính cúng dường, thì lòng tôn kính và tâm hoan hỷ của chúng ta đối với Đức Phật được tăng trưởng.

Niệm Chánh biến tri là nghĩ đến Đấng Toàn giác biết chính xác tất cả mọi việc trong mười phương Pháp giới, thúc đẩy chúng ta phát tâm mở mang hiểu biết theo Phật.

Niệm Minh hạnh túc, nghĩ đến một bậc thánh thiện nói những điều mà Ngài đã làm và làm được những gì Ngài đã nói; không phải nói suông, hay chỉ hứa hẹn. Nghĩ đến một bậc có uy tín lớn lao như vậy, chúng ta cảm thấy an lòng.

Niệm Thiện thệ, nghĩ đến Phật đã vượt qua biết bao khó khăn trong vô số kiếp, chúng ta tu hành cũng lập chí vượt khó khổ giống như Phật thì sẽ được Ngài hộ niệm. Riêng tôi, thường tìm việc khó mà làm, vì người không làm, mình làm, Phật mới thương tưởng đến mình và sẽ gia bị cho mình nhiều hơn.

Niệm Phật không phải kêu tên Phật, nhưng nghĩ đến bậc siêu nhân thánh thiện làm cho tâm chúng ta và việc làm chúng ta tốt đẹp theo.

Niệm Phật Thích Ca như vậy thì niệm Phật Di Đà cũng giống vậy, chúng ta hình dung ra Đức Phật A Di Đà là một người được mọi người kính trọng, tôn thờ, học hỏi.

Niệm Phật Di Đà, nghĩ đến Đức Phật A Di Đà là nghĩ đến Vô lượng quang, Vô lượng thọ, Vô lượng công đức. Nghĩa là nghĩ đến một bậc Toàn giác điều gì cũng thông suốt, việc gì cũng thành tựu viên mãn và thọ mạng của Ngài dài lâu vô cùng tận.

Ngoài ra, hướng tâm đến Đức Phật A Di Đà, chúng ta cũng nhớ đến quá trình tu hành của Ngài được nói đến trong kinh Bảo tích và nghĩ đến thế giới mà Ngài xây dựng trong kinh Quán Vô lượng thọ, từ đó hình dung ra con người cũng như xã hội của Đức Phật A Di Đà hoàn toàn tốt đẹp.

Tâm chúng ta đặt vào thế giới của Ngài thuần thanh tịnh và tràn đầy an lạc, chắc chắn chúng ta được an lạc giải thoát ngay trong cuộc sống này.

Xây dựng trên nền tảng niệm Phật Di Đà như vậy, tuy thân còn ở Ta bà mà tâm đã ở Cực lạc, cho nên trải qua cuộc sống khó khăn ở bất cứ nơi nào tại thế giới ô trược này, chúng ta cũng được an vui, giải thoát trong từng phút giây.

Niệm Phật như thế, quán tưởng như thế, lâu dần trong tâm chúng ta có chư Phật, chư Bồ tát và Thánh hiền ngự trị, tác động khiến tâm chúng ta trở thành thanh tịnh, an lạc, giải thoát.

Đạt được kết quả này là đã trị liệu được phiền não trần lao nghiệp chướng và khi phiền não trần lao nghiệp chướng dứt sạch thì đời sống bên ngoài tự động tốt đẹp theo. Như vậy, đầu tiên là chữa trị nghiệp của tâm và kế là trị liệu được thân bệnh.

Thật vậy, nhờ chuyên niệm Phật, chúng ta không niệm cơm ăn, áo mặc, nhà ở, ngủ nghỉ… và tập trung vào sáu niệm là niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm giới, niệm thí, niệm thiên, thì tạp niệm tự tiêu mất. Không niệm thức ăn, dịch vị và nước bọt không tiết ra, nên quên cái đói và không bị đau bao tử.

Đến đạo tràng này tham dự khóa tu một ngày, Ban Tổ chức lo cho quý Phật tử ăn sáng, rồi ăn trưa. Nhưng tu đúng, thì đến khóa tu lần thứ ba, thứ tư, không ăn sáng nữa, chỉ ăn trưa thôi và tu đến lần thứ mười, khẩu phần ăn nên giảm bớt, chỉ ăn một bát cơm và một ít vừng (mè).

Nếu quý vị giữ được Chánh niệm sẽ cảm thấy nhẹ nhàng đối với việc ăn uống. Chưa tu, nghĩ đến ăn thì cảm thấy đói; nhưng tu giỏi, ăn được pháp, và thực tập thiền quán, tự động cắt bỏ việc ăn uống, không còn muốn ăn uống. Phật dạy rằng đối với các vị Thánh La hán, ăn không thành vấn đề.

Đi hành hương Ấn Độ, tôi thấy một người tài xế bình thường ăn rất đơn giản, từ sáng tới chiều mà họ chỉ ăn một miếng bánh. Người không tu còn khắc phục được nghiệp ăn như vậy, chẳng lẽ Phật tử cứ một chút lại ăn. Đi xa không ăn uống, thì không ra mồ hôi và không đi ngoài. Đạo tràng chúng ta tu hành, nhất định phải tập bớt ăn uống.

Chúng ta niệm Phật, không niệm thức ăn, không niệm nước uống, được như vậy là thành công. Người xưa tu hành có kết quả cũng đã nói rằng: “Hầu trung cam lộ quyên quyên nhuận. Khẩu nội đề hồ trích trích lương”. Nghĩa là trong cổ nước cam lộ rịn nhuần, trong miệng nước đề hồ nhỏ mát. Tự nhiên không khát nước, nhưng thấy trong cổ có vị ngọt; người tu hành an trụ pháp thì có cuộc sống khác với người đời như thế.

Niệm Phật chữa trị được bệnh tâm và bệnh thân. Do tâm phiền não, tâm không ổn định mới tạo thành thân bệnh, từ bệnh nhẹ tiến đến bệnh nặng. Nếu tâm được chữa trị lành mạnh rồi, thân sẽ theo đó trở thành khỏe mạnh. Và cuối cùng, dù quả vị Thánh chưa đạt tới, nhưng đã đạt được kết quả là chữa được bệnh đói và bệnh khát.

Tất cả mọi việc đều do thói quen mà thành, Phật gọi đó là nghiệp tập quán lâu đời, hay nghiệp của kiếp này. Đi trên lộ trình Phật đạo, chúng ta chuyển đổi được nghiệp tập quán trở thành nếp sống giải thoát, an lạc, thanh tịnh ngay trong cuộc sống hiện tại; đó chính là sự thành tựu công phu niệm Phật đúng như pháp.

Ít Ăn Ngủ Sức Khỏe Tốt Tinh Thần Minh Mẫn

Người ta thường nghĩ ăn để bổ dưỡng, ngủ để khỏe, nhưng ăn ngủ nhiều có thực sự khỏe không. Vì vậy, thực tế tu hành của chúng ta là điều chỉnh, ít ăn ngủ, nhưng sức khỏe tốt, tinh thần minh mẫn, có cái nhìn chính xác. Chính Đức Phật của chúng ta đã thể hiện rõ nét điều này. Hôm nay nhân ngày Tự tứ, tôi gợi một số ý để chúng ta hiểu giáo pháp Phật xuyên suốt từ Nguyên thủy sang Đại thừa

Đương nhiên Phật giáo bắt đầu từ Nguyên thủy, nhưng chúng ta phải nghĩ xa thêm một bước để thấy Phật giáo Nguyên thủy không phải bắt đầu ở Lộc Uyển như người ta thường nói.

Thật vậy, ở Lộc Uyển Phật thuyết Tứ Thánh đế và tuyên bố Đức Phật xuất hiện trên cuộc đời và đạo Phật bắt đầu có từ đó. Nhưng Nguyên thủy nếu nghĩ xa thêm thì từ khi Phật thành đạo ở Bồ Đề Đạo Tràng đã có Phật rồi, và Đức Phật này gồm đủ ba thân là Pháp thân, Báo thân và Ứng thân.

Ngay trong Phật giáo Nguyên thủy, chúng ta cũng biết Phật nhắc Đại Tăng rằng những gì Ngài nói như lá trong tay, những gì Phật hiểu biết như lá trong rừng. Lá trong tay rời khỏi sự sống. Lá trong rừng là sự sống của muôn loài. Đương nhiên sự sống của muôn loài trải dài từ vô số kiếp trước cho đến hiện tại và mãi đến tương lai, sự sống đó luôn tiếp diễn, không đứng yên.

Như vậy, giáo lý Nguyên thủy đối với chúng ta không phải là chân lý, nhưng là giáo pháp mà Phật để lại giúp chúng ta tham khảo, thực tập và chứng ngộ chân lý. Mặc dù từ khi Phật Thích Ca thành đạo mới có đạo Phật, nhưng nghĩ xa hơn, chúng ta cũng thấy trong kinh Nguyên thủy, Phật cũng dạy rằng trước Ngài đã có ba vị Phật quá khứ là Phật Ca Diếp, Phật Câu Na Hàm Mâu Ni và Phật Câu Lưu Tôn.

Và theo Đại thừa, nhìn xa nữa còn có Phật Tỳ Bà Thi, nhưng vị Phật này cũng không phải là Phật khởi đầu, mà Ngài là vị Phật thứ 997 trong quá khứ.

Với tầm nhìn truy nguyên về cội gốc như vậy, có thể khẳng định rằng Phật giáo Nguyên thủy đã có từ lâu xa. Vì vậy, quá khứ là vô cùng tận và vị lai cũng vô cùng tận. Còn chúng ta chỉ sống ở phút giây hiện tại.

Đức Phật thành tựu Vô thượng Bồ đề, chứng ngộ chân lý. Chân lý đó là mối tương quan tương duyên tồn tại của các loài, trong đó có chư Phật, Bồ tát, Hộ pháp Long thiên. Đó là cái thấy của tầm nhìn xa rộng như vậy.

Nhưng Phật giáo Nguyên thủy giới hạn, vì muốn ngăn chặn tất cả sai trái của con người, đặc biệt là sai trái của người xuất gia. Vì vậy, Phật chế giới luật cho chúng ta để ngăn chặn tâm không tốt của người tu và ngăn chặn ác ma, không cho xâm hại đời sống người tu.

Trong lúc đó, vì nghiêm trì giới luật, Phật giáo Nguyên thủy quy định ai phạm giới luật thì bị đuổi khỏi Tăng đoàn và dù có Phật ra đời, họ cũng không sám hối được. Người phạm giới phải chấp nhận cuộc đời bất hạnh và chết phải vào địa ngục, mà điển hình là Đề Bà Đạt Đa phải chịu quả báo như vậy.

Nhưng qua kinh điển Đại thừa cũng phát xuất từ kinh Nguyên thủy, nhưng do sự tu hành, hành giả chứng từ Sơ quả đến Nhị quả, Tam quả, Tứ quả A la hán. Thật vậy, người tham khảo giáo lý Nguyên thủy và ứng dụng trong cuộc sống tu hành, gặt hái được những thành quả tốt đẹp thì cái nhìn của họ trở thành khác và hành xử của họ cũng khác, tạo thành Tam thừa giáo là Thanh văn, Duyên giác và Bồ tát đều thấy biết khác nhau.

Riêng người chứng Sơ quả, họ không còn lệ thuộc ăn uống, ngủ nghỉ như người thường, không còn lệ thuộc tình cảm thế gian hay xã hội. Như vậy, họ đã bước vào dòng thác trí tuệ của Thánh Hiền, Bồ tát, Phật.

Nhận thức như vậy, việc quan trọng của chúng ta là làm sao bước vào dòng thác trí tuệ này, nhưng đến đây cũng chỉ mới nhìn thấy một phần sự thật của cuộc sống, nói rõ hơn là chúng ta không còn đòi hỏi vật chất như trước khi tu.

Người tu thụ giới sẽ có cái thấy khác và cuộc sống khác với trước khi thụ giới. Quan trọng là chúng ta phải bước chân vào lãnh vực này; nếu không, chúng ta sẽ bị ngũ dục cám dỗ là đã kẹt tứ đại ngũ uẩn, tức ăn ngủ quá nhiều vì nghĩ rằng thiếu những thứ này mình sẽ chết. Nhưng sự thật ăn ngủ là việc của thế gian, của phàm tục. Vì thực tế cho chúng ta thấy bậc Hiền Thánh không cần ăn như ta mà họ vẫn sống khỏe mạnh. Cụ thể là Phật sống chùa Kim Sơn ăn những thứ mà chúng ta tưởng rằng ăn vô là chết liền. Chẳng hạn như người bị bệnh ghẻ lở, ngài dám kê miệng vô hút mủ này ăn và có khi ngài lại lấy gạch bể vụn làm thức ăn. Ăn những thức ăn không thể ăn và không thể sống, nhưng ngài vẫn sống khỏe chứng tỏ ngài hơn chúng ta.

Trái lại, tôi có bạn đồng tu quanh năm tìm thức ăn bổ, nhưng không bổ được mà lại chết. Vì vậy, tôi phát hiện đó là nghiệp Tăng. Chúng ta tu phải chuyển nghiệp, xóa nghiệp; nếu không, tu suốt đời vẫn là phàm phu Tăng và cứ đi xuống, không đi lên được, vì tuổi lớn thì sức khỏe yếu, trí tuệ giảm, thậm chí còn bị lú lẫn.

Nhưng đắc được Sơ quả Dự lưu, Phật nói người này chắc chắn không bị đọa và chỉ còn bảy lần sinh tử là đắc quả La hán. Vì vào được thế giới của Dự lưu, thì liên hệ giữa họ và Phật, Bồ tát, Hiền Thánh dễ hơn, nên họ tiếp thu được nguồn năng lượng đặc thù, trí tuệ đặc thù, nên họ có cuộc sống và sự hiểu biết hoàn toàn khác.

Người tu vào quả vị này thì đầu tiên, họ phát hiện điều rất bình thường mà tôi gọi là đói tâm, đói mắt và đói cơ thể. Thế nào là đói tâm. Đói tâm là còn nghiệp tham ăn thì chúng ta biết mình là ngạ quỷ, vì chúng ta còn muốn ăn, còn ham ăn. Vì vậy, bề ngoài mang hình thức tu, nhưng bên trong là ngạ quỷ, là ác ma. Có cách tu để chuyển ma bên trong này trở thành Hiền Thánh.

Vào thời tôi là Sa di thiếu ăn, nên thèm ăn, nhưng nhờ Hòa thượng Thiện Hoa dạy, giúp tôi có suy nghĩ và phát hiện đói tâm là ngạ quỷ, đó là nghiệp mà người tu phải xóa trước, không ham ăn nữa. Phật đi tu là Ngài không ham ăn. Nếu ham ăn, Ngài đã ở cung điện tha hồ ăn.

Đi tu, từ bỏ cuộc sống bên ngoài, nhưng túc nghiệp chúng ta còn, nên phải xóa nghiệp này trước. Lúc nhỏ, ở nhà tôi được nuông chiều, nên không bệnh cũng giả bệnh. Giả bệnh để có thức ăn ngon. Bà ngoại thấy tôi không ăn thì kiếm thức ăn khác cho ăn. Được nuông chiều như vậy thì tệ lần.

Nhưng tu, vào chùa, cuộc sống hoàn toàn khác. Mình bệnh thiệt, không đi quả đường được, có người đem cháo trắng và chút đường cho ăn, mình nhìn ứa nước mắt. Đó là mình nhớ quá khứ chưa tu thì được người thân chăm sóc chiều chuộng. Hòa thượng Thiện Hoa dạy phải xóa sạch túc nghiệp này, mới bước vào dòng Thánh được. Còn lưu giữ túc nghiệp trong tâm thì sớm muộn cũng bỏ đời tu. Tôi đã từng chứng kiến huynh đệ hoàn tục là vậy.

Nhưng nếu biết quán sát những khó khăn trong cuộc sống tu hành là thử thách để giúp chúng ta tiến lên trong nhà đạo, chắc chắn sẽ gặt hái được những điều Phật dạy.

Riêng tôi, ý thức sâu sắc như vậy, tôi khởi ý niệm không muốn ăn. Tu của chúng ta là thực hiện ngay trong lòng ta trước. Không muốn ăn, không cần ăn thì tôi cảm thấy không đói và lại khỏe ra. Không muốn ăn thì sự thèm khát của chúng ta tự biến mất. Muốn làm Hiền Thánh phải tập điều này.Vì vậy, bữa sau lên quả đường có một miếng đậu hủ cắt làm bốn, nhưng may mắn có một thầy bệnh không ăn quả đường, tôi lật đật gắp miếng đậu hủ dư để vô bát. Rõ ràng là con ma tham ăn đã xuất hiện trong lòng tôi. Huynh đệ liền nhìn tôi bằng ánh mắt kỳ lạ, thấy đây là con ma Sa môn, không phải đệ tử Đức Thích Ca. Và thấy người nhìn không thiện cảm thì mình phải biết tự sửa đổi.

Nhưng con ma trong tôi lại lý luận là mình ăn giùm thầy khác mà, đâu có sao. Tuy nhiên, sau đó cảm thấy xấu hổ chuyện này, nên hôm sau lên quả đường, có bốn quả chuối, cũng có một người bệnh. Lần này, tôi tự nghĩ mình tu phải có sửa đổi, nên quyết định không ăn quả nào, nghĩa là mình phạt con ma muốn ăn, không cho ăn. Lần lần mình lấy giới luật cột nó lại, trói nó lại thì con ma phải chịu thua mình chứ.

Bữa sau nữa, tôi tiến bộ thêm. Một Phật tử cúng cho Hòa thượng Trưởng ban Hoằng pháp (cố HT. Thiện Hoa) một tai nấm rơm, mà năm mươi năm trước, khó có được một tai nấm rơm. Ngài sai tôi đem tai nấm xuống bếp, bảo nấu cho được sáu bát cháo để cúng dường cho sáu Thượng tọa giảng sư.

Khi tôi bưng cháo lên Hòa thượng Trưởng ban, ngài cười và nói cho con ăn. Từ nhỏ mình chưa được ăn nấm nên cũng muốn thử ăn cho biết. Hòa thượng cho đáng lẽ ăn, nhưng khi bưng cháo ra, tôi gặp huynh đệ kê mũi vô tô cháo ngửi, nói ngon quá, nên tôi cho huynh này tô cháo luôn.

Từ đó về sau, trên bước đường tu, tôi có chuyển đổi, diệt được con ma tham ăn, trong lòng thấy nhẹ. Học đức hạnh của thầy và tôi suy nghĩ thấy Phật nhập Thiền, da bụng dính xương sống. Còn mình có phải đệ tử của Phật hay không. Nghĩ như vậy, việc ăn mặc, ngủ nghỉ của tôi bắt đầu xóa đi thì đói con mắt cũng biến mất theo cái tâm mình.

Tâm của ta không nghĩ ăn, không muốn ăn, nên mùi vị thức ăn không còn khuấy động mình, tự nhiên sáu căn thanh tịnh. Lúc trước, nghe mùi thức ăn, nhìn thấy thức ăn thì cảm giác đói. Nhưng tâm đói không còn thì mùi vị không hấp dẫn nữa và thức ăn thấy ngon cỡ nào, tâm chúng ta cũng không vướng bận. Đó là con đường đi lên của chúng ta tu được thì đời sống Sa môn có khổ, ta vẫn thấy an lành, hơn người ở chỗ không ham ăn và khá hơn nữa, không ham mê ngũ dục: tiền tài, sắc dục, danh vọng, ăn, ngủ. Tất cả những đòi hỏi này không còn đối với ta. Thiết nghĩ đời sống Sa môn càng đơn giản chừng nào tốt chừng đó.

Tuần trước, tôi mời các vị lãnh đạo Phật giáo thành phố kiết thất mười ngày. Đương nhiên ở nhà, các Hòa thượng, Thượng tọa có tiện nghi về ăn mặc, ngủ nghỉ. Tôi nhận thấy vị nào có nhiều tiện nghi thì đến đây kiết thất cảm thấy khó khăn. Vị nào sống ít tiện nghi thì thấy an lạc. Tập trung kiết thất, nằm trên chiếu trải dưới đất và sáng chỉ có bát cháo, nhưng hình như không ổn, nên hôm sau, tôi bảo cho thêm xôi hay bánh ăn sáng.

Tôi nghĩ Sa môn gầy thì tốt, đừng tăng cân, nên giữ trọng lượng cơ thể trung bình sẽ thấy dễ chịu. Riêng tôi, khi tăng cân, tôi bớt ăn, sụt cân thì bổ sung. Giữ cơ thể cân bằng, ít bệnh tật. Từ mấy chục năm nay, tôi không cho tăng cân, chỉ khoảng 55kg, không lên, không xuống. Làm việc nhiều, xuống một ký, tôi uống sữa là phục hồi sức khỏe.

Trên bước đường tu, hạn chế vật chất nhiều, tinh thần sẽ lên, vì chúng ta thừa thì giờ để tu. Từ đó, mối liên hệ của ta và xã hội nhẹ lần. Hòa thượng Thiện Hoa nói ý này rằng phúc đức thay cho người cô độc, họ không bị phiền não thế tục quấy rầy.

Các thầy cô tu hành nhưng còn liên hệ với đời sống thế tục, họ sẽ gặm nhấm đạo đức của chúng ta, khiến chúng ta khó đi vào con đường Thánh.

Theo kinh nghiệm, qua một mùa an cư, tôi thấy mình không lệ thuộc xã hội và không bị tình cảm chi phối, không lệ thuộc ăn uống, ngủ nghỉ.

Người ta thường nghĩ ăn để bổ dưỡng, ngủ để khỏe, nhưng ăn ngủ nhiều có thực sự khỏe không. Vì vậy, thực tế tu hành của chúng ta là điều chỉnh, ít ăn ngủ, nhưng sức khỏe tốt, tinh thần minh mẫn, có cái nhìn chính xác. Chính Đức Phật của chúng ta đã thể hiện rõ nét điều này.

Tuy nhiên, chúng ta sống cách Phật xa, nhưng nhớ lời di huấn của Phật, thì thực tập, từng bước chúng ta chứng Sơ thiền cho đến Tứ thiền, chúng ta có được đời sống hoàn toàn khác. Cơ thể người tu cũng như người thường, nhưng tinh thần người tu khác hẳn, nên chúng ta có cái nhìn khác ở chỗ ăn ngủ đơn sơ, nhưng mặt chúng ta sáng hơn.

Tôi thấy một số thầy mặt tối, vì bóng đen phiền não còn, nên hiện nét mặt ảm đạm là nghiệp Tăng. Thầy nào mặt sáng là bước được một chân vào nhà đạo, phải nhớ bước tiếp, bước trở ra là khổ liền. Tôi tu gần suốt cuộc đời, thấy rõ người bước vào con đường giải thoát không được, nên bước ra bị khổ vô cùng. Quý vị thấy bạn tu có tiến bộ thì ráng nỗ lực bắt chước.

Tu hành, ăn ít, khỏe mạnh, mặt sáng và hiểu biết đúng đắn thì được người quý trọng. Vì vậy, thấy họ quý trọng là biết mình có được cái gì đây, nên họ thân cận, cúng dường để họ muốn lấy cái được của mình. Nói cách khác, mình tu được phước, người thân cận, cúng dường là họ muốn mua phước này.

Còn tu sĩ giả nghe cúng dường, không mời cũng xách y áo tới. Phật tử không cúng không được, nhưng phải cúng là cúng bất đắc dĩ. Người tu giả này đã không có phước lại còn nhận thêm của cúng dường thì nợ tăng dần đến mức không còn ai muốn gần, muốn giúp.

Tôi thấy có người rơi vô tình trạng này. Họ thực sự không bệnh, nhưng nói cần tiền uống thuốc thì về sau bị bệnh thật, lúc đó xin tiền uống thuốc, người ta cũng không cho.

Tôi nhắc nhở anh em những gì mình tu được, ráng để dành để mình đi xa hơn. Tôi luôn tâm niệm đường đến quả vị Phật còn xa, phải giữ gìn phước đức để làm lộ phí cho ta đi hết kiếp này, còn những kiếp sau nữa. Chắc gì kiếp này ta thành Phật, phải chuẩn bị cho kiếp sau.

Nếu tu kiếp này có tư lương là đắc quả Tu đà hoàn thì tái sanh, chúng ta mang thân người có trí thông minh hơn, sức khỏe tốt hơn. Đối với tôi, hai phước này cần thiết nhất và điều thứ ba là ta không có đòi hỏi ham muốn, nghĩa là thân thọ hình, tức thân có đói khát, nhưng tâm không thọ hình là tâm không đói khát.

Một vị đắc đạo nói câu đơn giản rằng con người là thùng phân biết đi, vì tâm họ chứng Ly sanh hỷ lạc, nghĩa là đã có được ốc đảo tâm linh rồi. Tu hành mà không có ốc đảo tâm linh thì sẽ trôi nổi trong sinh tử luân hồi.

Có ốc đảo tâm linh, chúng ta thường sống trong thiền định hơn và được an lạc hơn. Tuy nhiên, trở lại thân tứ đại, ta phải chịu khổ với nó, nhưng thực sự không bị lệ thuộc vật chất nhiều. Còn người nghiệp chướng nhiều thì thân hành hạ tâm và tâm hành hạ lại thân, nên họ tu rất vất vả mà chẳng được gì. Những người có ốc đảo tâm linh an trú thì tái sanh, tâm hồn họ thanh thoát hơn, dễ tiến tu trên đường đạo hơn. Vì vậy, mặc áo tu giống nhau, nhưng khác nhau ở tu chứng.

Tóm lại, qua ba tháng an cư, tôi nghĩ quý thầy cô cũng có hành trang gặt hái được từ thân giáo sư, nên lấy đó làm kinh nghiệm tiến tu cho các mùa an cư kế tiếp. Cầu Phật gia hộ cho quý vị an lạc trong Chánh pháp.