Khai Thị Pháp Ngữ

Sám Hối

Sám hối không có nghĩa là đọc suông cho Phật nghe để Ngài tha tội cho ta. Mỗi cách sám hối đều có ý nghĩa riêng, tìm được cốt lõi ấy mà tu mới có kết quả.

Bình thường chúng ta phạm lỗi với ai thì trực tiếp xin lỗi người đó. Nhưng tu Hồng danh sám hối, chúng ta lạy Phật, xưng tán danh hiệu Phật, Bồ tát và trồng căn lành ở các Ngài, nhờ các Ngài bảo lãnh để giải trừ ác nghiệp giữa ta và người. Thật vậy, khi còn mang thân nghiệp đầy ắp tội lỗi, chúng ta không có cách gì để người chấp nhận, tha thứ được. Ngoài ra, từ vô thỉ kiếp, chúng ta đã tạo biết bao oan trái trong các loài, các cõi. Làm cách nào có thể đến từng nơi, từng loài để xin lỗi từng việc.

Chúng ta biết rõ Đức Phật là bậc toàn giác, toàn trí có khả năng điều động khắp Pháp giới, thông suốt ba đời, thu thành một niệm. Vì vậy, chúng ta phải mượn lực Phật mới có thể sám hối với tất cả. Lạy Phật, nương theo Phật đức tu hành, tội theo đó mất dần và phước sanh ra. Cũng giống như nương tựa với người có quyền thế, có phước báu, thì chủ nợ cũng để yên cho ta làm ăn, một thời gian phục hồi được cơ nghiệp và trả được nợ.

Ứng dụng pháp sám hối này trên thực tế sẽ thấy rõ kết quả. Khi chúng ta lạy Phật, chiêm ngưỡng Ngài, chỉ nghĩ đến Ngài, không nhớ nghĩ gì khác, thì hình ảnh thánh thiện và cuộc sống cao cả của Phật sẽ tác động tâm ta. Bấy giờ, tâm đã in được hình ảnh Phật, tất nhiên chúng ta sẽ hiện tướng dễ thương, người không còn muốn gây sự nữa.

Chúng ta lạy Phật, thấy Phật bằng mắt, bằng tâm hay niềm tin, thì nghiệp chúng ta tiêu. Nghiệp quá khứ dồn lại thành nghiệp hiện tại, thể hiện qua thân khẩu ý; nhưng ý chủ động thuộc về tánh nghiệp. Vì nghiệp này có sẵn trong lòng, nên có người tái sanh lại còn nhỏ mà tánh đã hung dữ, tham lam.

Chúng ta sám hối là không cho nghiệp ác trong lòng bộc khởi một khoảng thời gian, thì nghiệp tự nhiên bị thủ tiêu. Ví như hột giống gieo xuống đất thành cây, cứ vậy luân chuyển tồn tại. Nhưng nay chúng ta không gieo giống, lâu ngày hột giống tự hủy.

Tuy nhiên, không cho hạt giống nghiệp sanh khởi, tức hạn chế nó, không cho hiện ra thành lời nói hay cử chỉ, hành động bên ngoài là điều dễ làm. Ngăn chặn nghiệp không cho sanh khởi trong tâm mới khó. Thực tế chúng ta thấy có người được huấn luyện thành ác, trong tâm họ rất ác độc, nhưng bên ngoài vẫn tỏ vẻ thật hiền. Họ không để lộ nghiệp ác ra lời nói hay cử chỉ.

Đối với người thực tu, sám hối phải chặn được nghiệp trong tâm. Vì chúng ta biết nghiệp bên ngoài hiện hành rồi cũng tự tàn, còn nghiệp trong tâm quan trọng hơn, nó làm nhân dẫn chúng ta đi thọ sanh đời sau. Thí dụ vua A Dục kéo quân xâm lăng, giết cả xứ Kalinga. Về sau, ông hối hận, nỗ lực làm nhiều việc thiện và hộ pháp, ông trở thành người có công nhất đối với đạo. Chính hành động ác đã tác động vô tâm thiện, tạo thành hạt nhân thiện bên trong, khiến ông tin Phật tuyệt đối và xóa được nghiệp ác.

Hạnh Nguyện Địa Tạng Bồ Tát

Chỉ trong Phật giáo Đại thừa mới có Bồ tát xuất hiện. Còn Phật giáo Nguyên thủy chỉ nói đến hạnh nguyện Bồ tát của Đức Phật Thích Ca và nhắc đến ba đức Phật quá khứ là Phật Câu Lưu Tôn, Phật Câu Na Hàm và Phật Ca Diếp. Như vậy, Phật giáo Nguyên thủy rất giới hạn về sự hiện hữu của Phật và Bồ tát, trong khi kinh Đại thừa mở rộng phần giới thiệu về Phật và Bồ tát nhiều hơn là Thanh văn.

Và về kiếp quá khứ, gọi là Quá khứ trang nghiêm kiếp, theo kinh Đại thừa có bảy Đức Phật, thay vì ba vị theo Phật giáo Nguyên thủy; đó là Tỳ Bà Thi, Thi Khí, Tỳ Xá Phù, Câu Lưu Tôn, Câu Na Hàm, Ca Diếp và Phật Thích Ca. Như vậy, Phật Thích Ca là gạch nối giữa Phật quá khứ và Phật vị lai.

Hơn nữa, ngoài bảy Đức Phật nói trên, kinh Di Đà còn nói có hằng hà sa số Phật trong kiếp quá khứ và hiện tại cũng có nhiều vị Phật trong mười phương, gần nhất chúng ta có 16 vương tử ở thời Đức Phật Đại Thông Trí Thắng đều thành Phật ở tám phương, trong số đó có Phật Thích Ca thành Phật ở phương Đông Bắc và Đức Phật Di Đà thành Phật ở phương Tây. Như vậy, có chư Phật trong tám phương, nhưng mở rộng trong tận hư không giới có vô số Phật.

Và trong kiếp vị lai, Phật thọ ký cho các vị A la hán như Xá Lợi Phất, Mục Kiền Liên, Ca Diếp, Tu Bồ Đề, Kiều Trần Như, Phú Lâu Na, Ca Chiên Diên, v.v... được làm Phật tương lai. Nhưng đến phẩm Pháp sư thứ mười, Đức Phật thọ ký cho tất cả những người nào phát tâm Bồ đề, hành Bồ tát hạnh theo Pháp Hoa đều sẽ thành Phật. Vì vậy, trong đời vị lai, có nhiều Đức Phật không thể tưởng được, như chúng ta hành Bồ tát đạo thì đều thành Phật, người thành Phật trước, người thành Phật sau. Điều này cho thấy kinh Đại thừa mở rộng sự hiện hữu của Phật như thế.

Kinh Đại thừa giới thiệu Bồ tát phát nguyện hành Bồ tát đạo thì sẽ thành Phật; nhưng trong kinh Pháp Hoa, Đức Phật Thích Ca khẳng định rằng Ngài đã thành Phật từ vô lượng kiếp và Ngài thương nhân gian mà sanh lại thế gian này để cứu độ chúng sinh. Vì vậy, theo Pháp Hoa, có hai loại Bồ tát là Bồ tát từ nhân hướng quả như chúng ta tu Bồ tát đạo thành tựu viên mãn thì sẽ thành Phật. Ngoài ra, còn có Bồ tát từ quả hướng nhân sinh lại nhân gian để làm thiện tri thức hỗ trợ cho chúng ta tu hành. Cảm nhận sự hiện hữu của Bồ tát vì thương nhân gian sinh lại giúp đỡ chúng ta, trên bước đường tu, tôi gặp bạn đồng hành nào tạo thắng duyên để tôi phát tâm, hay giúp tôi hiểu được đạo lý cao siêu của Phật, thì tôi nghĩ họ là Bồ tát lớn hiện thân lại làm đàn anh của mình, hoặc là Phật hiện lại để sách tấn mình.

Trên tinh thần Bồ tát từ quả hướng nhân, Bồ tát Văn Thù Sư Lợi là Thầy của Phật Nhiên Đăng và Đức Phật này thọ ký cho Phật Thích Ca; nhưng khi Phật Thích Ca thuyết pháp ở Ta bà, thì Ngài Văn Thù Sư Lợi lại hiện thân làm Bồ tát để trợ hóa cho Phật Thích Ca. Trong kinh Dược Sư, Bồ tát Văn Thù Sư Lợi chắp tay, quỳ gối và bạch với Phật Thích Ca. Chúng ta tự hỏi Văn Thù là Thầy của Phật Thích Ca mà tại sao Ngài lại phải quỳ trước Phật Thích Ca. Nếu chỉ nhìn ở hiện tại, chúng ta không thể thấy được phía sau là hạnh nguyện lớn của Bồ tát; cho nên chúng ta khó hiểu được Bồ tát. Bồ tát chỉ nhằm mục tiêu khơi dậy tâm Bồ đề cho mọi người và tác động cho họ tiến tu có kết quả; còn đóng vai nào không quan trọng đối với các Ngài.

Bồ tát Văn Thù Sư Lợi cũng phát nguyện làm cho tất cả mọi người thành Phật, thì Ngài mới thành Phật; nghĩa là đệ tử của Ngài là Phật rồi thì Ngài có dư năng lực thành Phật. Ngài là vị cổ Phật hiện lại làm người phát tâm. Ai làm như vậy là Bồ tát. Phật làm như vậy cũng là Bồ tát. Tuy nhiên, vị trí có khác nhau, vì phước đức của chúng ta có giới hạn; trong khi phước đức của Phật và đại Bồ tát thì lớn lao vô cùng tận, cho nên các Ngài làm việc lớn rất dễ dàng. Chẳng hạn như Đức Quan Âm là Chánh Pháp Minh Như Lai qua Tây phương trợ hóa Đức Phật Di Đà, Ngài đóng vai Bồ tát để dìu dắt chúng nhân ở Cực lạc; họ không gần Phật được, thì Ngài gần gũi thân thương dạy dỗ họ. Và về Ta bà, Ngài làm đủ mọi việc, từ làm vua, làm quan, làm tướng cho đến làm đồng nam, đồng nữ; nhưng cốt lõi bên trong của Ngài là Phật. Quan Âm là Phật, nhưng cứu người là Bồ tát. Chúng ta hiểu nghĩa Bồ tát là như vậy.

Đức Quan Âm có 12 nguyện là Ngài thuộc hàng đa năng, đa dạng, tức thể hiện nhiều hình thức khác nhau; địa ngục Ngài cũng vô, ở Ta bà Ngài cũng đến để cứu.

Còn Bồ tát Địa Tạng có nguyện sâu nặng hơn, chọn việc khó làm mà người khác không làm nổi, nên được Phật Thích Ca và mười phương Phật tán thán. Ngài có nguyện rằng :

Chúng sanh độ tận

Phương chứng Bồ đề

Địa ngục vị không

Thệ bất thành Phật

Bao giờ độ hết chúng sinh, Ngài mới thành Vô thượng Chánh đẳng giác. Vì vậy, Ngài luôn luôn làm Bồ tát, vì thật ra Ngài đã là Phật rồi, nhưng đóng vai lặn lội trên cuộc đời này và thân cận người hèn mọn nhất để cứu độ họ. Vì việc này khó làm, nên Bồ tát mới phát tâm không làm được. Chỉ có Bồ tát lớn tâm đã trong sạch hoàn toàn và phước đức đầy đủ mới dám làm và đạt được sự thành tựu viên mãn.

Thật vậy, chúng ta mới phát tâm thương chúng sinh, nhưng đụng việc, nghiệp của chúng ta còn, nên dễ nổi giận. Các Phật tử đi làm công tác cứu trợ đồng bào bị thiên tai, hay đi ủy lạo đồng bào nghèo ở vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số. Có Phật tử đến thưa với tôi rằng con theo các Thầy làm từ thiện, nhưng nay con không đi nữa, là thối tâm. Trước phát tâm giống Bồ tát Địa Tạng, Bồ tát Quan Âm. Tôi hỏi tại sao. Người đó nói thưa Hòa thượng, họ dữ lắm, con không dám đi nữa. Điều này dễ hiểu, khi chúng ta mới phát tâm mà gặp việc khó thường hay chùn bước. Điển hình như Xá Lợi Phất đã tu 60 kiếp gặp Bồ tát hiện thân làm Bà la môn đến xin con mắt. Ngài phát tâm Bồ đề rồi, nên có người xin thì phải cho. Cho hết cả hai mắt thì chỉ có Bồ tát thành Vô thượng Chánh đẳng giác mới làm được; giống như Bồ tát Dược Vương đốt cháy cả hai tay, nhưng mọc lại hai tay khác được. Còn chúng ta đốt tay mà tay không mọc lại được thì sao? Hoặc Phật Thích Ca bị Ca Lợi vương chặt tay, móc mắt, nhưng Ngài vẫn giữ chánh định, vẫn an nhiên, không đau đớn, thì vua Ca Lợi sợ quá, sụp lạy Ngài và thân thể Ngài lành lặn như cũ, 32 tướng tốt hiện ra. Rõ ràng chỉ có Bồ tát lớn làm được như vậy; vì phước đức của các Ngài vô cùng tận, nên mới có khả năng tiếp nhận được những việc lớn của cuộc đời và chuyển đổi thành tốt đẹp.

Còn chúng ta hay Bồ tát từ nhân hướng quả thì tùy theo trường hợp mà ứng xử khác nhau. Như Bồ tát thập tín thì phát nguyện chỉ bố thí những gì mình không cần dùng, như vậy không gây thiệt thòi cho bản thân mình; trong khi người tham lam không dùng cũng không dám cho. Hoặc trong thời hiện đại, các nhà tư bản ở Mỹ có hàng hóa lỗi thời. Chúng ta xin họ để cho người nghèo; nhưng họ không cho mà đem tiêu hủy; vì cho người ta dùng thì bán đồ mới ai mua. Đó là người chỉ nghĩ đến thu gom lợi nhuận, không dùng cũng không cho.

Vì vậy, Phật khuyên những gì mình không dùng, nên cho người khác. Người Việt Nam thường giặt sạch quần áo cũ để cho người nghèo vùng sâu vùng xa. Bồ tát mới phát tâm thì làm việc nhỏ như vậy, còn những gì mình cần, vẫn giữ lại.

Bước thứ hai, bố thí cao hơn, mình cũng cần, nhưng chưa cần bây giờ, mà người cần ngay thì cũng nên cho. Đó là tinh thần nhường cơm sẻ áo, người đói cần có cơm ăn liền, còn mình có dư gạo cả tháng, nên nhường được. Hoặc ta cũng cần, nhưng người khác làm được lợi ích hơn, thì ta cho, hay hợp tác với họ, giao cho họ làm để lợi ích nhiều người, nhờ đó phước mình cũng tăng lên. Như vậy, việc tu hành của chúng ta từng bước có thay đổi.

Bồ tát tích lũy công đức là vì làm lợi ích cho người, trực tiếp làm hay gián tiếp làm, do phát tâm Bồ đề làm lợi ích chúng sinh. Vì vậy, nếu ai trực tiếp hay gián tiếp hợp tác với Bồ tát thì công đức sẽ sinh ra. Nhưng chúng ta cũng nên cân nhắc, vì nếu không có trí tuệ, người sẽ lợi dụng lòng tốt của chúng ta, khiến mình sẽ thoái tâm.

Hành Bồ tát đạo hay hợp tác với ai, nên cân nhắc xem họ có phải là Bồ tát thực hay là lợi dụng. Nếu họ thương người nghèo và giúp đỡ thực, hoặc họ cúng dường thực, chúng ta cũng sẵn lòng hợp tác. Tuy nhiên, cũng cần xem họ có làm đúng những gì mà họ đã nói với chúng ta hay không. Nếu họ hứa nhiều, nhưng không làm đúng thì ta nên nghĩ lại.

Tôi nhắc quý Phật tử nên chọn người hành Bồ tát đạo thực để chúng ta kết quyến thuộc Bồ đề; vì không khéo, hợp tác với người xấu ác một thời gian, chúng ta sinh bất mãn và sẽ kết thành oan nghiệp với mình. Riêng tôi luôn quan sát, đối với người thực lòng làm đạo, tôi gần gũi và hợp tác; còn không phải như vậy, tôi tránh xa, không dám hợp tác, vì sợ sau này mình không gánh nổi quả báo, nếu họ vào địa ngục, mình cũng vào theo, nếu họ bị chống đối, mình cũng bị vạ lây.

Thế giới Ta bà có muôn mặt, chúng ta phải quán sát cho kỹ; người Việt Nam gọi là chọn mặt gửi vàng. Trên bước đường hành đạo, nếu khéo chọn được Bồ tát thương nhân gian làm lợi ích cho chúng sinh thì khi họ về Phật, ta cũng có bạn ở đó. Còn hợp tác với người xấu, họ vào địa ngục, ta cũng vào đó làm bạn với họ. Thực tế tôi thấy người hợp tác với kẻ xấu thì phước chưa sinh mà nghiệp đã sinh. Từng bước họ vào thế giới của ngạ quỷ, nghĩa là họ làm nhiều, nhưng không được mà chỉ bị thất thoát khiến gia đình khổ sở, khó khăn, cho đến bước chân vào địa ngục. Nhưng người may mắn gặp được Bồ tát Địa Tạng, vì đã trồng căn lành với Phật pháp, đã làm việc tốt, cho nên khi bị rơi vào cùng cực khổ đau, thì Bồ tát Địa Tạng xuất hiện cứu họ.

Thuở nhỏ, tôi nghe ông cụ thân sinh của tôi nói rằng cụ nghe Hòa thượng kể về Địa Tạng Bồ tát, cứ đến tháng 7, thì Ngài đi khắp tất cả các địa ngục và dùng cây gậy sắt gõ vào cửa ngục nào, cửa đó sẽ tự động mở ra để Ngài vào đó cứu người. Tôi cũng ước gì mình có cây gậy sắt như Ngài Địa Tạng để độ thoát chúng sinh. Tôi hỏi Ngài có cứu được hết không, thưa cha. Cha tôi đáp Ngài lựa người có căn lành để cứu. Sau này, tôi học kinh Pháp Hoa, mới nhận ra rằng phải là người có căn lành mới được cứu. Trên bước đường tu theo kinh Pháp Hoa, tôi luôn trồng căn lành ở các Đức Phật. Nếu quý vị lỡ bị rớt vô địa ngục thì ráng nhớ rằng quý vị đã có tu một ngày an lạc ở chùa Phổ Quang, tức lòng chúng ta nghĩ tới chùa, nghĩ tới thời pháp được nghe, nhờ pháp Phật xuất hiện trong lòng chúng ta, thì Địa Tạng Bồ tát liền hiện ra cứu mình thoát khỏi cảnh khổ.

Bồ tát Địa Tạng thường dạo chơi trong địa ngục để xem ai cứu được, khi Ngài đến uổng tử thành là nơi chỉ nhốt toàn những người chết trẻ, chết dưới 30 tuổi. Ngài thấy trong thành này trẻ con đông quá, đứa nào cũng kêu Ngài cứu. Ngài liền bước vào thành và hỏi rằng các chú ở trong này hãy nhớ lại xem trong đời mình, từ khi sanh ra cho đến lúc bị xe cán chết, hay bị té xuống sông chết, có làm việc thiện không, hay là toàn phá làng phá xóm. Trong đó có một đứa bé hỏi rằng thưa Bồ tát, con làm được một việc thiện thôi thì có tính được không. Con suốt đời làm ác, nhưng chỉ một lần thấy con nhện rớt xuống sông, con vớt để nó lên cành cây. Bồ tát nói đó là việc thiện, nhớ trưa mai con nhện sẽ đến cứu con. Chú bé này chờ, đến đúng giờ ngọ thì có con nhện đến thả sợi tơ xuống bảo chú nắm sợi tơ để nó kéo lên. Chú ta nắm sợi dây tơ lên vừa đến miệng thành thì quay đầu lại, nhìn thấy đằng sau chú có một đám đông đeo theo sợi dây. Chú nổi giận la lên rằng tao cứu nó thì nó đến cứu tao, còn tụi bây không cứu nó mà đeo theo làm chi và chú co chân đạp mạnh họ, thế là chú và tất cả đều rớt xuống lại uổng tử thành.

Câu chuyện này nhắc nhở quý vị nếu có bị đọa thì nhớ mình đã tu một ngày an lạc, nên ráng giữ tâm thanh tịnh, chỉ một lòng nhớ đến Phật Di Đà, đừng nghĩ điều gì khác, đừng nghĩ đến người khác, thì mình sẽ thoát được địa ngục, nhờ đó oan gia của mình cũng thoát theo, tất cả các nghiệp cũng đều được hóa giải. Câu chuyện cũng giống như Phật tử cả đời làm từ thiện, nhưng một lần gặp người lỗ mãng, nên nổi giận, không làm từ thiện nữa là hỏng hết.

Bồ tát Địa Tạng nguyện vào nơi khổ đau nhất để cứu người ra. Do hạnh nguyện như vậy mà thành danh là Địa Tạng. Địa là đất, Tạng là kho, tức ví tâm của Ngài như là đất. Đất có năng lực cải hóa tất cả những thứ gì đổ lên nó. Đồ dơ bẩn đổ lên đất, chỉ một thời gian sau, những thứ dơ bẩn ấy đều biến mất và chuyển thành chất mầu mỡ.

Bồ tát Địa Tạng cũng vậy, chúng sinh đổ oán, đổ xấu ác lên Ngài, chẳng những không làm ô nhiễm được Ngài, mà Ngài còn hóa giải được tâm ô trược của chúng sinh trở thành thanh tịnh.

Vì vậy, tu học theo Bồ tát, tức là chúng ta lập hạnh Bồ tát, khi bị người đem việc xấu ác đổ lên, ta bắt đầu thấy chướng tai gai mắt, cảm thấy khó chịu, buồn phiền. Nhưng chúng ta niệm danh hiệu Bồ tát Địa Tạng, Ngài sẽ hóa giải sự phiền não này, nên tâm chúng ta cũng được hóa giải theo. Lúc mới, chúng ta giận lắm, nhưng nhờ niệm Bồ tát, tâm giận bớt lần và cuối cùng thương được người đổ xấu ác lên ta, nghĩa là ta đã được Bồ tát Địa Tạng cứu thoát khỏi địa ngục khổ đau.

Yếu nghĩa này được Phật nhắc đến trong kinh Bát Đại Nhân Giác :

"... Thứ sáu là nhớ câu giác ngộ

Nghèo khổ nhiều đau khổ càng nhiều

Nợ oan vay trả bao nhiêu

Dây oan buộc chặt lắm điều đắng cay

Bậc Bồ tát ra tay bố thí

Bình đẳng tâm không nghĩ oán thân

Càng thương những kẻ ác nhân

Quên điều lỗi cũ thương phần khổ đau...”

Thực dạ tu hành theo Phật, tâm oán hận của chúng ta được xả bỏ lần, giống như chất dơ tan biến vào lòng đất vậy. Và hỷ xả được rồi thì tâm từ bi của chúng ta phát lên, thương xót người hại mình; vì họ hại ta, nhưng ta phát tâm tu hành, nên họ hại không được. Điều này đã được Phật dạy rằng người dữ không thể hại được người lành, giống như tung cát ngược gió vậy. Khi chúng ta thật sự thương được người chống đối, công đức chúng ta sẽ sinh ra. Thật vậy, trên bước đường tu, nếu không có người hung dữ, người xấu ác, thì tâm tốt và việc tốt của người hiền khó thể hiện được.

Vì vậy, kinh Hoa Nghiêm dạy rằng quả Bồ đề thuộc về chúng sinh. Chúng ta phát tâm tu, muốn có kết quả tốt đẹp phải nhờ chúng sinh, mà chúng sinh đương nhiên phải có nghiệp và phiền não. Nếu không có nghiệp và phiền não thì không gọi là chúng sinh. Bồ tát nói rằng chúng sinh không có nghiệp ví như đất khô cằn, không mầu mỡ. Nghiệp hay ác nghiệp ví như phân và phiền não ví như nước. Hạt Bồ đề không thể gieo trồng trên mảnh đất cằn cỗi; nói cách khác, hạt Bồ đề gieo vào tâm chúng sinh có phiền não mới phát được.

Chúng sinh không có nghiệp, không có phiền não, chắc chắn không bao giờ cần Bồ tát độ họ. Họ không khổ thì cầu cái gì. Nghiệp và phiền não là chất liệu để nuôi lớn Bồ đề tâm. Vì vậy, không gặp người kỳ khôi, không gặp người chống phá, chúng ta không có điều kiện tu thì không thành Phật được.

Bồ tát Địa Tạng phát nguyện độ tận chúng sinh, tức không còn chúng sinh, không còn nghiệp và phiền não thì đây là Niết bàn. Chúng ta thấy địa ngục trần gian và mở mắt tuệ thì sẽ thấy Bồ tát Địa Tạng xuất hiện trong từng tườnghợp, chúng ta nên đảnh lễ và hợp tác với Ngài; đó là con đường tu tạo công đức tốt nhất. Còn nơi an vui như Niết bàn, chắc chắn không có Địa Tạng Bồ tát.

Tóm lại, tâm của Bồ tát Địa Tạng như đất chấp nhận một cách dễ dàng tất cả phân và nước đổ lên để cho cây Bồ đề theo đó tăng trưởng. Nói cách khác, trong hoàn cảnh khó khăn mới thấy Bồ tát xuất hiện cứu khổ độ sanh, mới có Phật pháp hóa giải gút mắt cho đời. Còn sống trong hoàn cảnh tốt đẹp thì khó có Bồ tát và khó có sự phát tâm cứu giúp chúng sinh; đó là một trở ngại lớn cho việc phát tâm Bồ đề, hành Bồ tát hạnh. Tâm Bồ đề và việc làm lợi ích cho đời, mang an vui cho mọi người chính là Thánh tài quý báu giúp chúng ta tiến đến quả vị Vô thượng Chánh đẳng giác. Ý thức sâu sắc tinh ba này, tu tập theo hạnh Bồ tát Địa Tạng, chúng ta hoan hỷ chấp nhận mọi khó khăn, mọi oan trái trong sự tĩnh giác để thấy đúng như thật của sự vật, từ đó từng bước hóa giải, chắc chắn sẽ nhận được ít nhiều niềm an lạc giải thoát trong cuộc sống.

Tha Lực Và Tự Lực

Đức Phật thành đạo ở cội Bồ đề nhờ tiếp nhận được năng lượng trong trời đất để phát huy nội lực bên trong mà trở thành siêu nhân trên thế gian này và tạo được thân bao trùm khắp Pháp giới. Ngài hiểu rõ và điều động được mối tương quan giữa con người với con người, giữa con người với xã hội và giữa con người với thiên nhiên, từ đó Ngài tạo thành sức sống hài hòa với muôn người, muôn vật, muôn loài. Còn chúng sinh trên thế gian này thật đáng tội nghiệp, không hiểu được mối quan hệ hỗ tương như thế, nên cứ muốn chiếm hữu, muốn làm chủ tất cả dẫn đến sát hại lẫn nhau, làm xã hội và Pháp giới mất thăng bằng cho đến bị suy thoái trầm trọng.

Xưa kia, Đức Phật nhận thấy các vị Đạo sĩ đều đặt trọn niềm tin vào Thượng đế hay Phạm Thiên, nên chỉ biết cầu nguyện lực lượng này gia hộ. Bấy giờ, có một người Bà la môn cứ mỗi sáng thức dậy, ra sân lạy sáu phương. Rất nhiều người làm như vậy y như một cái máy mà không hề ý thức được việc làm này được gì. Phật hỏi họ tại sao lạy sáu phương. Họ trả lời vì đây là truyền thống của dòng họ Bà la môn, tổ tiên làm như vậy, nên tôi cũng cứ làm theo, chứ không biết. Có người cứ đứng chắp tay cầu nguyện Phạm Thiên. Phật hỏi ông có thấy Phạm Thiên hay không. Họ đáp rằng không thấy, nhưng Thầy của họ dạy làm như vậy. Tổ truyền điều này cho Thầy, nhưng Tổ cũng không thấy hình dáng Phạm Thiên. Đức Phật tội nghiệp cho những người mù cùng nắm tay nhau đi. Người trước không biết nhưng dạy người sau, từ đời này truyền sang đời khác, cho nên loài người phải chịu hết khổ này đến khổ khác.

Phật dạy Sa môn tu hành nên phát huy tự lực, nội lực và nương vào nội lực đó để thăng hoa đời sống tinh thần. Ngài ví dụ nếu đem tảng đá thả xuống nước, rồi chắp tay cầu nguyện cho hòn đá nổi lên thì không thể nào được. Nếu đem thùng dầu thả xuống nước thì nó không chìm được. Phật nói cũng giống như vậy, nghiệp của chúng sinh nặng như đá, nên họ sẽ đọa địa ngục. Nếu chúng ta không sai lầm, không tạo tội, tức không có nghiệp thì Thượng đế không thể trừng phạt, bắt chúng ta xuống địa ngục được. Cũng như sống trong xã hội, chúng ta không phạm pháp, được tự do đi lại; nhưng nếu là phạm nhân thì có trốn cũng bị tìm bắt nhốt vào tù. Phạm tội rồi cầu nguyện cho khỏi bị tù là mê tín, không phạm tội thì bỏ tù cũng không được; đó là sự thật trong cuộc sống.

Nhưng khi nghe Phật dạy như vậy, các Thầy chấp pháp tự lực, cho rằng không phạm tội thì không ai bắt và không đọa địa ngục, nên không sợ ai, không sợ địa ngục. Đây là sự cố chấp vào tự ngã không đúng. Tin tưởng tuyệt đối tự lực cũng sai, tin tưởng tuyệt đối tha lực cũng sai.

Trong vũ trụ bao la, năng lực của con người rất giới hạn. Sự tồn tại của ta là tồn tại trong xã hội theo sự tương quan tương duyên giữa con người với nhau. Mỗi người một việc, một nghề và tất cả mọi người có mối tương quan mật thiết với nhau. Chúng ta không thể tự làm đầy đủ tất cả mọi việc cho mình. Cơm ăn phải nhờ người nông dân cày cấy, áo mặc phải nhờ người dệt lụa, cuộc sống bình yên phải nhờ luật pháp, v.v...…

Mọi người trong xã hội đều có mối tương quan tương duyên, nên Phật dạy chúng ta cần ghi nhớ bốn ơn, trong đó ơn sanh thành dưỡng dục quan trọng, vì không có cha mẹ, ông bà, tổ tiên thì không có ta. Ta có thân người như thế này mới làm được việc thiện để lên thiên đường, hay làm việc ác bị đọa địa ngục. Tất cả mọi hành động thiện ác do chúng ta quyết định; nhưng có thân người, chúng ta còn kẹt túc nghiệp đời trước. Hiểu như vậy sẽ thấy việc dẫn nghiệp rất quan trọng, vì nghiệp sẽ dẫn chúng ta đi thọ sanh trong sáu đường sinh tử. Nghiệp ác nặng sẽ dẫn chúng ta xuống địa ngục, thiện nghiệp lớn sẽ đưa chúng ta lên thiên đường. Chìm xuống hay nổi lên tùy thuộc vào nghiệp và loài người ở trung tâm điểm có thiện và ác. Nếu ác nhiều sẽ sanh vào chỗ bất an, vào gia đình nghèo khó, vào dòng họ không lương thiện. Ví dụ người mẹ chuyên móc túi và người cha là xã hội đen thì ác nghiệp này kết hợp với nhau và người nào có ác nghiệp tương ưng sẽ sanh vô gia đình như vậy.

Mọi người bình đẳng trước chân lý, tức chưa tạo nghiệp ác hay nghiệp thiện, nhưng tạo nghiệp rồi thì kết thành một xã hội sai biệt. Vì vậy, mối tương quan tương duyên của chúng ta là sanh lên cuộc đời này để trả quả báo mà ta đã từng làm đời trước. Đời trước ta đánh mắng người thì đời này ta cũng bị như vậy. Người có phước sanh làm người thì Phổ Hiền Bồ tát nói rằng :

Sanh ra dòng họ cùng dung sắc

Tướng tốt trí huệ đều đầy đủ

Các ma ngoại đạo không phá được

Kham làm phước điền cho ba cõi

Mau đến cội Bồ đề thọ vương

Ngồi an hàng phục các chúng ma

Thành đạo Chánh giác nói pháp mầu

Khắp lợi tất cả loài hàm thức

Do túc phước đời trước và nhiều đời, nên sanh vào dòng họ cao quý và có toàn những điều tốt đẹp như vậy. Điều này muốn nói đến Đức Phật có 32 tướng tốt, trí huệ đầy đủ, các ma không phá được, nên Ngài thành Phật là điều tất yếu. Còn chúng ta tuy đời trước có tu, nhưng ít nhiều phạm lầm lỗi, nên mối tương quan tương duyên của mình ác xấu, muốn tốt cũng không được. Theo Phật, ta phải tự giải quyết mối tương quan này theo hai cách, cách thứ nhất theo nhị thừa và cách thứ hai theo Bồ tát thừa.

Vì vậy, lúc tu hành, ta gặp việc ác xấu xảy đến phải biết ngay là túc nghiệp của mình thì vui vẻ trả. Thực lòng mình cũng muốn tìm chủ nợ cũ để thanh toán món nợ đã vay, nay họ tự đến tìm thì mình khỏi mất công đi tìm. Người thực tu luôn trả nợ cũ và không vay thêm nợ mới, nên nghiệp của chúng ta được nhẹ lần. Người ác thì đối với nghiệp ác trước đã tạo trả ít, nhưng nghiệp mới tạo lại nhiều hơn, nói cách khác là lòng thù hận của chúng ta tăng thêm.

Phật tử nếu biết tu tập, chỉ lo làm để trả nợ, ít tạo thêm nghiệp. Riêng tôi ý thức sâu sắc điều này, trên bước đường tu, tất cả những gì của Tam bảo tôi không dám lãng phí, sợ nợ chồng chất, chỉ cố gắng làm nhiều, nên trả hết nợ rất nhanh. Mặc dù kinh Pháp Hoa nói rằng cùng tử được trả lương gấp đôi, nhưng cũng cố gắng tiêu dùng tối thiểu để còn có thặng dư. Ngày trước còn là du học Tăng, học bổng tôi có 150 USD một tháng, nhưng tôi cố tiết kiệm tối đa, chỉ xài 70, hay 60, hoặc 50 USD, tức là xài một nửa, tích lũy được một nửa, thậm chí chỉ xài 30 USD, thì tiền dư dùng để thanh toán nợ kiếp trước. Đời trước từng gian tham trộm cắp nên đời này mình nghèo khổ, khó khăn. Trả nợ cũ bằng cách bố thí, cúng dường để tạo nghiệp nhân mới tốt lành. Và cuối cùng, ta nhắm vô những người có phước đức để đầu tư cho có lời.

Phật dạy cúng dường nhắm vô đối tượng sẽ dùng làm gì. Nếu họ làm lợi cho mọi người, làm tốt cho đời, thì phước chúng ta cúng cho họ sẽ sanh ra. Trái lại, nghe nói cúng dường, bố thí có phước, nhưng đầu tư vô cho người xì ke thì được lợi gì. Nếu người tu cần một bát nước để sống và tu hành đắc đạo thì ta cúng cho họ bát nước còn quý hơn vàng, vì đã cứu được Sa môn tu đắc đạo, tức đã cúng dường đúng đối tượng thì phước được nhân lên gấp trăm ngàn lần. Trái lại, đối với người nên để họ sống khổ một chút mà họ còn tu được, nhưng ta cúng cho họ một thùng bia, hay một cây thuốc lá là hại họ rồi. Nếu ta không cho những thứ độc hại như vậy, thì ông này không biết hút thuốc, không biết uống bia, không trở thành nghiện thuốc, nghiện rượu, không thể tu được. Đối với học sinh, sinh viên nghèo phải nghỉ học vì không có tiền đóng học phí, chúng ta cho họ 500.000đ hay một triệu đồng học bổng, sau này họ thành tài, đóng góp cho xã hội, ta có phước.

Bố thí và cúng dường đúng, phước chúng ta sanh ra, nghĩa là chúng ta sẽ có bạn tốt. Người mà chúng ta cúng dường, họ đắc Thánh quả, hay người mà chúng ta giúp đỡ, họ ăn nên làm ra, chúng ta sẽ có bạn tốt, bạn giàu có. Người mà chúng ta cúng dường sai pháp, họ không tu, bị đọa địa ngục, ta cũng gánh một phần tội lỗi đó; nói cách khác, người liên hệ với ta bị rơi vô hoàn cảnh nghèo đói, bệnh hoạn, tù tội, chắc chắn ta cũng bị buồn khổ.

Biết được mối tương quan giữa ta và người, giữa ta và sáu đường sinh tử, nên ta tạo mối quan hệ tốt trong sáu loài. Nhờ vậy, những người quan hệ với ta là Bồ tát, Thánh Tăng, hay trưởng giả thì rõ ràng là ta đã có phước. Còn tu sai, làm sai, phải thọ quả báo. Vì vậy, biết ta và người có mối quan hệ hỗ tương thì ta chuyển đổi quan hệ xấu thành quan hệ tốt. Trong mối quan hệ giữa người với người, giữa người với sáu đường sinh tử, Phật dạy có chư Thiên, chư Thần. Đối với chư Thần, chúng ta nhắm đến đối tượng là Hộ pháp thiện thần sẽ giúp chúng ta một phần niềm tin trong vô hình và hỗ trợ cho ta vượt qua một số khó khăn nhất định. Vì vậy, thấy xa bằng mắt huệ thấy được tương quan vô hình là Thầy và chư Thiên thì chúng ta mới cầu nguyện, không phải nhắm mắt cầu nguyện suông. Ta thấy có Trời Đế Thích, Trời Phạm Thiên mới nhờ các Ngài ủng hộ.

Xưa kia, Đức Phật đắc đạo, thấy Phạm Thiên đến thỉnh Ngài chuyển pháp luân. Kinh Hoa Nghiêm nói Phật đã nhận lời. Giữa Phật và Phạm Thiên đã có mối quan hệ rõ ràng. Thật tu là chúng ta gạn lọc tâm hồn mình trong sạch, mà Trời Phạm Thiên rất trong sạch. Kinh Hoa Nghiêm nói rằng Bồ tát đệ bát địa mới xả được tám thức và quan hệ được với Trời Phạm Thiên. Bồ tát đệ lục địa mới xả được tiền ngũ thức. Tu hành đạt tới vị trí này, chúng ta mới có được mối quan hệ với chư Thiên cõi Trời Dục giới. Còn tâm hồn chúng ta ô uế, xấu xa, tội lỗi thì không thể nào kết nối được với chư Thiên.

Chư Thiên cõi Dục xuống trần gian gặp Tỳ kheo chưa thanh tịnh, sợ quá, bay lên. Tỳ kheo chứng A la hán, chư Thiên sẽ đến hộ pháp. Hoặc đối với Tỳ kheo chứng ít nhất là sơ quả Tu đà hoàn, chư Thiên cũng đưa họ lên cao để hộ vệ. Tôi nghĩ chúng ta không thanh tịnh, nên chư Thiên không dám xuống gần chúng ta; vì vậy, tôi xây tòa cao cho chư Thiên ngự trên nóc tháp của chùa Huê Nghiêm 2 để các Ngài hộ niệm cho chúng ta. Tôi tin như vậy.

Theo tinh thần Đại thừa, khẳng định có Trời, nhưng không phải như Bà la môn tin một cách mê tín; nghĩa là phải thấy và hiểu đúng, ứng dụng có kết quả; đó là sự khác biệt giữa đạo Phật với các tôn giáo khác về chư Thiên. Trên bước đường tu, ta phủ nhận tất cả mọi quan hệ là sai lầm. Riêng tôi thường dùng tâm mình để kiểm chứng, khi tôi nghĩ đến người nào, hoặc tiếp xúc với người nào, tôi coi phản ứng trong tâm mình mà biết tôi và họ có quan hệ như thế nào. Mới nhìn thấy một người mà mình liền sanh tâm kính trọng thì người này có thể là cha mẹ, hoặc Thầy Tổ của mình hiện thân lại, dù tuổi của họ nhỏ hơn mình. Theo tôi, cảm giác đó chính xác đến 60 hay 70%. Ta nghe họ nói, nhìn vào cử chỉ của họ thấy giống cao Tăng, Thánh Tăng và khi tiếp xúc với họ, ta cảm thấy an lạc và kính trọng. Đây chính là tha lực của vị này mà chúng ta có thể kiểm chứng được trong xã hội. Hoặc chúng ta làm gì có Thầy chứng minh thì ta yên tâm vững chí làm; nhưng mất Thầy, ta thấy chơi vơi, đó là tha lực của Thầy gia bị cho ta.

Và tha lực của cộng đồng hay của chúng hội đạo tràng rất quan trọng. Nếu chúng ta tới chỗ toàn Tăng Ni, Phật tử tu hành, tự nhiên chúng ta thấy yên tâm. Tôi và Hòa thượng Minh Chơn vừa dự lễ bế mạc hoằng pháp ở Hải Phòng, chúng tôi thấy yên tâm trước hàng vạn người đến nghe pháp. Nơi chúng ta tới cảm giác không yên tâm là vì trong tha lực vô hình thuộc tà ma ngoại đạo áp lực và thực tế là người xung quanh ác cảm với mình. Tôi luôn kiểm chứng điều này, nên có kinh nghiệm truyền giáo. Có Thầy hỏi rằng tại sao tôi sanh trong giai đoạn chiến tranh và hành đạo cho đến thời hòa bình mà vẫn làm được thông suốt. Tôi thấy điều này không khó, Thầy kia thấy khó, đi đâu cũng bị trở ngại. Tôi thí dụ cho dễ hiểu, trong bát quái có 8 cửa, nhưng Thầy vô cửa tử làm sao sống. Tôi luôn vào cửa sanh thì phải sanh. Trước kia Hòa thượng Thiện Hòa kể rằng Ngài mơ thấy điềm lạ là thấy trước Tổng vụ Thanh niên cắm tấm bảng đề "Tử địa”. Tôi đến nhổ tấm bảng này và cắm bảng "Sanh địa”, thì đúng lúc đó, Hòa thượng Trí Thủ mời tôi làm Tổng vụ trưởng Tổng vụ Thanh niên, mà nay nơi đó là Văn phòng 2 của Giáo hội chúng ta. Lúc đó Nhà nước tiếp quản tòa nhà này và tôi nhận chức vụ Tổng vụ trưởng Thanh niên thì tôi ngầm hiểu ý rằng mình đừng vào cửa tử này, nhưng đi vào cửa sanh là đến nơi có quần chúng quý trọng và chính quyền ủng hộ thì làm sao bị trở ngại.

Chúng ta dùng tâm thanh tịnh quan hệ với chúng sinh trong sáu đường. Nếu quan hệ của chúng ta tốt ở chỗ nào thì đến chỗ đó, chắc chắn thành công. Tôi đến chỗ vắng vẻ cũng cảm nhận được lực vô hình gia bị, chẳng hạn lên núi Thị Vãi, tôi thấy an lạc và cảm giác chư Thần, chư Thiên trên núi gia bị cho mình. Một số Phật tử lên đây tu hành cũng nhận được tâm an lạc, vì đã có được mối quan hệ vô hình giữa mình và chư Thiên. Còn những người trần tục lên đông, suy nghĩ nói năng của họ thô tục thì sự ô uế đó làm cho chốn Thiền môn trở thành không thanh tịnh. Vì vậy, nghe nói trên núi thanh tịnh, nhưng lên đó gặp ồn ào, nên không cảm nhận được sự an lạc.

Tự lực của chúng ta làm sao trong sạch để thông được với chư Thiên, chư Bồ tát, Thanh văn và chư Phật mười phương thì ta tiếp nhận được lực gia bị của các Ngài. Đức Phật Thích Ca ngồi ở Bồ đề đạo tràng, nhưng tâm Ngài ngang qua chư Phật mười phương, cho nên chư Phật mười phương đã đến với Ngài. Thật tu, có được tự lực, tâm ta ngang qua các Ngài thì các Ngài đến với chúng ta gọi là đồng thanh tương ứng. Trong kinh Pháp Hoa, Đức Phật ngồi ở Linh Thứu sơn và phóng hào quang chiếu khắp mười phương, chiếu đến Diệu Âm, thì vị Bồ tát này liền đến trợ hóa Phật Thích Ca. Tạo được mối quan hệ sâu sắc trong tương quan vô hình mới cầu nguyện được. Còn người cầu nguyện không được vì tham cầu, hoặc cầu được thì cũng là cái được tạm thời của ma quỷ.

Tự lực tu hành là chính thì tha lực hỗ trợ cho chúng ta được, lúc đó ta sẽ trở thành vạn năng. Ví dụ chúng tôi mở khóa tu này, bước đầu là các Hòa thượng ủng hộ cùng tất cả Phật tử trong nước hướng tâm về đây và có nhiều người đồng hạnh đồng nguyện đến cùng tu, tạo thành sức mạnh tu hành của chúng ta cao.

Tóm lại, một người không thể làm được việc, dù tự lực có cao đến mấy. Phải nhờ đức chúng như hải là Tăng Ni và Phật tử cùng kết hợp hài hòa trong việc tu hành. Tự lực gắn liền với tha lực và tha lực tiềm ẩn trong tự lực, mối quan hệ giữa tự lực và tha lực được nối kết chặt chẽ với nhau mới tạo thành cuộc sống tốt đẹp cho mỗi cá nhân và cho cả cộng đồng an lạc.\

Niệm Phật Trị Liệu

Khi xuất gia, tôi đã được Hòa thượng bổn sư là Hòa thượng Trí Đức dạy phương pháp niệm Phật. Chính nhờ pháp môn này mà tâm hồn tôi bắt đầu yên tĩnh và phiền não cũng lắng đọng. Từ đó, trí tuệ phát sinh, mỗi ngày tăng trưởng hơn giúp tôi vững bước trên con đường đạo hạnh. Vì vậy, tôi chia sẻ với quý vị niềm hỷ lạc mà tôi đã có được trải qua suốt quá trình hành đạo trên 50 năm. Pháp môn Niệm Phật, ngày nay quen gọi là pháp môn Tịnh độ, đã có từ khi thành lập tông Tịnh Độ ở Trung Hoa, Nhật Bản. Tông Tịnh Độchuyên tu niệm Phật Di Đà và phát nguyện vãng sinh Tây phương Tịnh độ của Đức Phật A Di Đà. Tuy nhiên, Đức Phật Thích Ca đã giới thiệu pháp môn Tịnh độ trong các kinh như kinh Di Đà, Vô Lượng Thọ, Quán Vô Lượng Thọ, Đại Bảo Tích, Hoa Nghiêm.Về sau, pháp môn Tịnh độ được ngài Thiện Đạo ở Trung Hoa thành lập căn cứ trên ba kinh là Di Đà, Vô Lượng Thọ và Quán Vô Lượng Thọ. Khác với Tịnh độ tam kinh, Tịnh Độ tông của Nhật Bản xây dựngTịnh độ theo ngũ kinh. Tịnh độ ngũ kinh do ngài Ấn Quang đề xướng. Ngoài ba kinh là Di Đà, Vô Lượng Thọ, Quán Vô Lượng Thọ, ngài đưa thêm vào kinh Thủ Lăng Nghiêm và Hoa Nghiêm. Dù là Tịnh độ tam kinh hay Tịnh độ ngũ kinh cũng đều phát xuất từ kinh Nguyên thủy do Đức Phật Thích Ca giảng nói mới có.

Như vậy, có thể khẳng định rằng pháp môn Tịnh độ phát xuất từ giáo lý Nguyên thủy, nghĩa là khởi nguồn từ khi Đức Phật Thích Ca thành đạo dưới cội bồ đề, chân tánh của Ngài tương thông với thế giới của chư Phật mười phương. Khi Đức Phật Thích Ca chưa thành đạo, Ngài còn cách Phật quá xa, nhưng khi Ngài đạt quả vị Phật thì giữa Phật Thích Ca và chư Phật mười phương thông thành một thếgiới; đó là thế giới Phật, hay Tịnh độ mà kinh Hoa Nghiêm gọi là Tịch Quang chơn cảnh. Ở thế giớiThường Tịch Quang, chỉ có chư Phật mới truyền thông với nhau; còn các loài hữu tình khác thì hoàn toàn tuyệt phần. Vì vậy, khi Đức Phật Thích Ca thành đạo, Ngài nói kinh Hoa Nghiêm trong thế giớiThường Tịch Quang và chỉ có Bồ tát Pháp thân mới nghe được.

Chính vì chỉ có Pháp thân Bồ tát mới thâm nhập được thế giới Thường Tịch Quang để đón nhận giáo pháp cao siêu, cho nên Đại Phạm Thiên vương mới xuất hiện và thỉnh Phật chuyển pháp luân. Vì vậy, Đức Phật thương xót chúng sinh không thể nghe, không thể hiểu được pháp chân thật, Ngài mới từ Bồ Đề Đạo Tràng đi đến Lộc Uyển thuyết pháp độ sinh. Từ đó, loài người mới thấy được hình bóng của Đức Phật. Đến Lộc Uyển, Đức Phật gặp năm nhà hiền triết tu khổ hạnh là năm anh em Kiều Trần Như. Trong năm vị này, Tôn giả Kiều Trần Như có căn lành sâu dày nhất, nên vừa thấy Phật, nghĩ đến Phật, ngài liền đắc quả A la hán. Điều này nói lên rằng lâu nay chúng ta niệm chúng sinh, niệm phiền não, nên chúng sinh và phiền não mới luôn hiện lên trong ta. Trong khi Tôn giả Kiều Trần Như niệm Phật, tức thấy Phật, nghĩ đến Phật, nên tâm ngài liền thanh tịnh, liền thâm nhập thế giới Phật và được an vui, giải thoát.

Có thể nói pháp môn Niệm Phật bắt đầu từ Tôn giả Kiều Trần Như giúp ngài giải thoát tất cả phiền nãotrần lao từ bao đời. Như vậy, niệm Phật có nghĩa là chúng ta nghĩ đến Phật. Ngài Kiều Trần Như được phước duyên lớn, nên có Phật hiện hữu trước mặt thì ngài được thanh tịnh, giải thoát một cách dễ dàng. Thực tế cho thấy nếu đối tượng trước mặt chúng ta là người thánh thiện, chúng ta dễ được an vui, thanh tịnh. Trái lại, nếu gần gũi người cực ác, phiền não chúng ta dễ khởi lên.

Vì vậy, niệm chúng sinh thì phiền não nghiệp chướng nổi dậy, trần lao phát khởi. Niệm Phật thì tâm chúng ta an lạc giải thoát, đó là kết quả khởi đầu của pháp môn Niệm Phật; nói cách khác, tâm nghĩ đến Phật, liền được chư Phật hộ niệm.

Tiếp theo Tôn giả Kiều Trần Như, ngài Mã Thắng đi khất thực gặp Xá Lợi Phất là một nhà hùng biện nổi tiếng thời bấy giờ vì nói giỏi, hiểu nhiều và chinh phục được nhiều người; nhưng càng khôn ngoan, phiền não càng nhiều. Điều này cho chúng ta thấy sự khác biệt giữa học giả và hành giả Phật giáo. Mã Thắng Tỳ kheo là hành giả, nên ngài không nói, nhưng hiện tướng giải thoát. Xá Lợi Phất nói giỏi, nhưng phiền não nhiều; cho nên gặp hành giả giải thoát là Tỳ kheo Mã Thắng, tâm Xá Lợi Phất vơi đi nỗi khổ; đó chính là niệm Tăng đã được an lạc giải thoát.

Xá Lợi Phất hỏi thầy của Mã Thắng là ai. Mã Thắng mới giới thiệu Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Nghe đến tên Phật, Xá Lợi Phất liền nhớ lại 60 tiểu kiếp trước đã từng trồng căn lành với Ngài, thì liền hết phiền não, mà kinh diễn tả là râu tóc rơi rụng, vì râu tóc tiêu biểu cho phiền não. Xá Lợi Phất nghe danh hiệu Phật, nghĩ đến Phật, phiền não liền dứt sạch, tâm an lạc giải thoát và đến khi thấy Phật, Xá Lợi Phất đắc quả A la hán.

Như vậy, Kiều Trần Như và Xá Lợi Phất vừa gặp Phật, chưa tu gì cả, mà hai vị này đã đắc Thánh quả. Điều này chứng mình rằng công năng niệm Phật có sức trị liệu nghiệp chướng trần lao của chúng ta lớn lao và mạnh mẽ như thế.

Về sau, trong kinh điển Nguyên thủy thường đưa ra sáu niệm để được giải thoát là niệm Phật, niệm pháp, niệm Tăng, niệm giới, niệm thí, niệm Thiên. Người tu phải thể hiện sáu niệm này để trị liệu phiền não nghiệp chướng trần lao của chính mình. Nếu luôn giữ gìn sáu niệm này, tâm chúng ta sẽ được thanh tịnh lần và công đức theo đây được phát sinh.

Niệm Phật là gì? Chúng ta thường niệm Nam mô Thích Ca Mâu Ni Phật, Nam mô A Di Đà Phật, Nam mô đương lai hạ sanh Di Lặc tôn Phật, Nam mô Quan Thế Âm Bồ tát, v.v… Tất cả niệm này chỉ là xưng danh. Niệm Phật là nghĩ đến Phật, mà Phật do hạnh thành danh. Vì vậy, niệm Phật là niệm hạnh của Đức Phật. Thí dụ niệm Nam mô Thích Ca Mâu Ni Phật. Thích Ca Mâu Ni là hạnh của Đức Phật. Hồng danh Thích Ca Mâu Ni là tên kế thừa ba đời mười phương Phật mà có, không phải do cha mẹ đặt. Tên thật của Ngài là Sĩ Đạt Ta, họ là Gotama. Vì vậy, Ngài thành Phật, không dùng tên họ này, mà dùng tên Thích Ca Mâu Ni.

Chính vì vậy, chúng ta không niệm Sĩ Đạt Ta, không niệm Gotama; nhưng niệm Thích Ca Mâu Ni Phật. Và khi niệm Thích Ca Mâu Ni Phật, chúng ta liền nghĩ đến Thích Ca là một người vĩ đại, vạn năng. Nghĩ đến Mâu Ni là chúng ta nghĩ đến con người trầm mặc vô song, có đời sống nội tâm mãnh liệt, có tầm nhìn chính xác vô cùng. Nghĩa là chúng ta niệm Phật hình dung ra Đức Phật với đầy đủ phẩm chất vẹn toàn như thế, nghĩ đến Phật tuyệt vời như thế, thì chắc chắn tâm chúng ta được an lạc. Nghĩ đến người tốt, người thánh thiện để thay cho người xấu ác; lấy hình ảnh tốt để xóa bỏ hình ảnh xấu. Niệm Phậtnhư vậy lâu ngày, trong tâm chúng ta chỉ có hoàn toàn hình ảnh Đức Phật ngự trị, không còn hình ảnhác ma hung dữ, là đã sử dụng được phương pháp trị liệu rất đặc biệt tốt đẹp.

Thật vậy, tâm chúng ta nghĩ đến Phật, thấy có Phật, thì trong ta, trên ta và chung quanh ta cũng đều có Phật hiện diện; cho đến lần lần thấy khắp mười phương cũng có Phật và đạt đến mức độ cao tột như kinh Hoa Nghiêm dạy rằng không có gì không phải là Phật. Thâm nhập được thế giới thuần thiện này, dù bên ngoài là cảnh dầu sôi lửa bỏng đi nữa, chúng ta cũng vẫn an nhiên tự tại, không có gì đáng buồn, giận, lo, sợ; vì chúng ta đang sống với Phật và chung quanh ta không có người xấu, người ác, hay không có gì trở ngại được bước chân hành đạo của chúng ta. Riêng tôi nhờ nương theo pháp niệm Phật, có được hướng đi thực sự tốt đẹp; từ đó, tôi ít quan tâm đến việc xung quanh, chỉ nhớ nghĩ đến Phật và Bồ tát.

Từ danh hiệu Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, kinh điển Đại thừa triển khai thành 10 hiệu của Đức Phật là Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật Thế Tôn.

Niệm Phật, chúng ta nghĩ đến Phật là Đức Như Lai, tức Ngài sống với thực tế, với chân lý, không sống với ảo giác, thì chúng ta cũng lần bước vào chân lý. Chân lý, hay thật tướng các pháp mà kinh PhápHoagọi là Thập như thị. Tất cả các pháp thật tướng là như thế, cho nên chúng ta quan sát mọi việc trên cuộc đời không thắc mắc, vì thấy rõ nó là như thế. Nhờ vậy tất cả vọng tưởng điên đảo rơi xuống, tâm chúng ta được thanh thản, mới nhận ra Phật là Như Lai, là tâm thanh thản trước mọi biến động của cuộc đời. Mọi việc của trần gian diễn biến ngược xuôi như thế nào, Đức Phật hay Đức Như Lai vẫn như như bất động, Ngài không hề bị cuộc đời mê hoặc, chi phối, vì đã nhận rõ cuộc đời này là giả tạm và Ngài đã an trụ ở thế giới chân thật thì cái giả tạm này có nghĩa lý gì đối với Ngài.

Vì vậy, niệm Phật Thích Ca, pháp hiệu Như Lai, tâm chúng ta ngang qua Như Lai tâm của Đức Thích Ca, thì hai tâm này kết hợp thành một, giúp chúng ta sống được với thế giới thật tướng và nhờ đó, thế giới sanh diệt này vẫn tốt với chúng ta. Điều này thể hiện qua cuộc sống của các vị thiền sư ngộ đạo, tuy các ngài không làm, nhưng mọi việc đều tốt đẹp. Điển hình như Trí Giả đại sư ngồi thiền ở dòng suối, ngài ngộ được Như Lai tạng tâm và dùng Như Lai tạng tâm quán chiếu hình ảnh Đức Phật; đến khi xả định, vùng đầm sình lầy trước mặt ngài trở thành ngôi chùa tráng lệ. Tâm tịnh thì độ tịnh là như vậy. Nếu tâm nhiễm ô, nhiều ham muốn, nhiều phiền não, luôn đòi hỏi, bực bội, thì trên đời này không có gì thỏa mãn được; nhưng tâm tốt thì mọi việc tốt lành tự có.

Trên bước đường tu, năm mươi, sáu mươi năm trước, tôi đã thể nghiệm điều này. Khi cần thì việc đơn giản nhất cũng không tới; nhưng nhiếp tâm niệm Phật, nỗ lực tu hành, tất cả mọi việc tốt đẹp đến dễ dàng, không phải dụng công, kinh gọi là Hộ pháp Thiện thần thường ủng hộ. Niệm Phật, nhớ nghĩ đến danh hiệu Như Lai thì được kết quả này.

Niệm danh hiệu Ứng Cúng, chúng ta nghĩ đến một bậc đức hạnh vẹn toàn khiến mọi người cho đến chư Thiên đều cung kính cúng dường, thì lòng tôn kính và tâm hoan hỷ của chúng ta đối với Đức Phật được tăng trưởng. Niệm Chánh Biến Tri là nghĩ đến Đấng Toàn giác biết chính xác tất cả mọi việc trong mười phương pháp giới, thúc đẩy chúng ta phát tâm mở mang hiểu biết theo Phật. Niệm Minh Hạnh Túc, nghĩ đến một bậc thánh thiện nói những điều Ngài đã làm và làm được những gì Ngài đã nói; không phải nói suông, hay chỉ hứa hẹn. Nghĩ đến một bậc có uy tín lớn lao như vậy, chúng ta cảm thấy an lòng. Niệm Thiện Thệ, nghĩ đến Phật đã vượt qua biết bao khó khăn trong vô số kiếp, chúng ta tu hành cũng lập chívượt khó khổ giống như Phật thì sẽ được Ngài hộ niệm. Riêng tôi, thường tìm việc khó mà làm, vì người không làm, mình làm, Phật mới thương tưởng đến mình và sẽ gia bị cho mình nhiều hơn.

Niệm Phật không phải kêu tên Phật, nhưng nghĩ đến bậc siêu nhân thánh thiện làm cho tâm chúng ta và việc làm chúng ta tốt đẹp theo. Niệm Phật Thích Ca như vậy thì niệm Phật Di Đà cũng giống vậy, chúng ta hình dung ra Đức Phật Di Đà là một người được mọi người kính trọng, tôn thờ, học hỏi.

Niệm Phật Di Đà, nghĩ đến Đức Phật Di Đà là nghĩ đến vô lượng quang, vô lượng thọ, vô lượng công đức. Nghĩa là nghĩ đến một Bậc Toàn giác điều gì cũng thông suốt, việc gì cũng thành tựu viên mãn và thọ mạng của Ngài dài lâu vô cùng tận. Ngoài ra, hướng tâm đến Đức Phật Di Đà, chúng ta cũng nhớ đến quá trình tu hành của Ngài được nói đến trong kinh Bảo Tích và nghĩ đến thế giới mà Ngài xây dựng trong kinh Quán Vô Lượng Thọ, từ đó hình dung ra con người cũng như xã hội của Đức Phật Di Đà hoàn toàn tốt đẹp. Tâm chúng ta đặt vào thế giới của Ngài thuần thanh tịnh và tràn đầy an lạc, chắc chắn chúng ta được an lạc giải thoát ngay trong cuộc sống này. Xây dựng trên nền tảng niệm Phật Di Đà như vậy, tuy thân còn ở Ta bà mà tâm đã ở Cực lạc, cho nên trải qua cuộc sống khó khăn ở bất cứ nơi nào tại thế giới ô trược này, chúng ta cũng được an vui, giải thoát trong từng phút giây.

Niệm Phật như thế, quán tưởng như thế, lâu dần trong tâm chúng ta có chư Phật, chư Bồ tát và Thánh Hiền ngự trị, tác động khiến tâm chúng ta trở thành thanh tịnh, an lạc, giải thoát. Đạt được kết quả này là đã trị liệu được phiền não trần lao nghiệp chướng và khi phiền não trần lao nghiệp chướng dứt sạch thì đời sống bên ngoài tự động tốt đẹp theo.

Như vậy, đầu tiên là chữa trị nghiệp của tâm và kế là trị liệu được thân bệnh. Thật vậy, nhờ chuyên niệm Phật, chúng ta không niệm cơm ăn, áo mặc, nhà ở, ngủ nghỉ, v.v… và tập trung vào sáu niệm là niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm giới, niệm thí, niệm Thiên, thì tạp niệm tự tiêu mất. Không niệm thức ăn, dịch vị và nước bọt không tiết ra, nên quên cái đói và không bị đau bao tử. Đến đạo tràng này tham dự khóa tu một ngày, Ban Tổ chức lo cho quý Phật tử ăn sáng, rồi ăn trưa. Nhưng tu đúng, thì đến khóa tu lần thứ 3, thứ 4, không ăn sáng nữa, chỉ ăn trưa thôi và tu đến lần thứ 10, khẩu phần ăn nên giảm bớt, chỉ ăn một bát cơm và một ít vừng (mè). Nếu quý vị giữ được chánh niệm thì sẽ cảm thấy nhẹ nhàng đối với việc ăn uống. Chưa tu, nghĩ đến ăn thì cảm thấy đói; nhưng tu giỏi, ăn được pháp, và thực tập Thiền quán, tự động cắt bỏ việc ăn uống, không còn muốn ăn uống. Phật dạy rằng đối với các vị Thánh La hán, ăn không thành vấn đề.

Đi hành hương Ấn Độ, tôi thấy một người tài xế bình thường ăn rất đơn giản, từ sáng tới chiều mà họ chỉ ăn một miếng bánh. Người không tu còn khắc phục được nghiệp ăn như vậy, chẳng lẽ Phật tử cứ một chút lại ăn. Đi xa không ăn uống, thì không ra mồ hôi và không đi ngoài. Đạo tràng chúng ta tu hành, nhất định phải tập bớt ăn uống. Chúng ta niệm Phật, không niệm thức ăn, không niệm nước uống, được như vậy là thành công. Người xưa tu hành có kết quả cũng đã nói rằng: Hầu trung cam lộ quyên quyên nhuận. Khẩu nội đề hồ trích trích lương. Nghĩa là trong cổ nước cam lộ rịn nhuần, trong miệng nước đề hồ nhỏ mát. Tự nhiên không khát nước, nhưng thấy trong cổ có vị ngọt; người tu hành an trụ pháp thì có cuộc sống khác với người đời như thế.

Niệm Phật chữa trị được bệnh tâm và bệnh thân. Do tâm phiền não, tâm không ổn định mới tạo thành thân bệnh, từ bệnh nhẹ tiến đến bệnh nặng. Nếu tâm được chữa trị lành mạnh rồi, thân sẽ theo đó trở thành khỏe mạnh. Và cuối cùng, dù quả vị Thánh chưa đạt tới, nhưng đã đạt được kết quả là chữa được bệnh đói và bệnh khát. Tất cả mọi việc đều do thói quen mà thành, Phật gọi đó là nghiệp tập quán lâu đời, hay nghiệp của kiếp này. Đi trên lộ trình Phật đạo, chúng ta chuyển đổi được nghiệp tập quán trở thành nếp sống giải thoát, an lạc, thanh tịnh ngay trong cuộc sống hiện tại; đó chính là sự thành tựucông phu niệm Phật đúng như pháp.