Liệt Nữ Truyện

TRAI TÚC LỰU NỮ

Túc Lựu nữ là cô gái hái dâu ở Đông Quách nước Tề, là Vương Hậu của Tề Mẫn Vương, trên cổ mọc khối u nên gọi nàng là Túc Lựu. Một lần, khi Tề Mẫn Vương đi tuần, đến Đông Quách, bách tính đều ra xem. Túc Lựu nữ vẫn hái dâu như thường mà không quay đầu lại nhìn. Tề vương cảm thấy kỳ lạ bèn gọi nàng đến hỏi: “Quả nhân đi tuần, ngựa xe đông đảo, bách tính bất luận là lớn bé đều buông hết công việc còn đang dang dở để ra xem. Nàng hái dâu bên đường, mà đến quay đầu lại nhìn cũng không buồn nhìn, là vì cớ gì?”. Túc Lựu nữ đáp: “Thiếp vâng lời cha mẹ đến hái dâu. Cha mẹ không bảo thiếp xem Đại Vương”. Tề Vương nói: “Đây đúng là một cô gái đặc biệt, đáng tiếc trên cổ có mọc khối u to”. Túc Lựu nữ đáp: “Trách nhiệm của thiếp là chăm chỉ hái dâu không được phân tâm. Chỉ cần thiếp không quên việc của mình cần làm là gì là được rồi. Trên cổ mọc khối u thì có hề gì!”. Tề Vương nghe xong vô cùng vui mừng, nói: “Đây quả là cô gái thông minh sáng suốt”, thế là lệnh cho xe sau cho nàng lên xe. Túc Lựu nữ nói: “Dựa vào thế lực của Đại Vương có thể làm như thế, nhưng thiếp trên còn có cha mẹ, chưa được cha mẹ đồng ý mà tùy tiện theo Đại Vương thì khác nào bỏ nhà theo trai. Đại Vương muốn người như vậy làm gì?”. Tề Vương nghe xong vô cùng hổ thẹn nói: “Đây là sơ suất của Quả Nhân”. Túc Lựu nữ lại nói: “Người con gái tiết hạnh, cho dù lễ nghĩa có một chút không phù hợp với quy củ thì có chết cũng không nghe theo”. Tề Vương bèn để nàng về nhà và sai sứ giả mang hai ngàn lạng vàng đến nhà nàng làm sính lễ, sau đó rước dâu.

Cha mẹ của Túc Lựu nữ vô cùng hoảng sợ, muốn nàng tắm gội thay đồ, trang điểm. Nàng kiên quyết phản đối, cho rằng làm vậy là thay đổi dung nhan vốn có của mình, nên vẫn ăn mặc như thường ngày và theo sứ giả vào cung.

Sau khi Văn Vương về cung, gặp các vị phu nhân bèn nói với họ rằng: “Hôm nay đi tuần, gặp một vị Thánh nữ, nay đã vào cung. Nàng ấy sẽ răn dạy các khanh”. Các vị phu nhân đều cảm thấy kỳ lạ, bèn trang điểm lộng lẫy để nghênh đón Túc Lựu nữ, đợi rất lâu Túc Lựu nữ mới tới. Túc Lựu nữ làm cho các vị phu nhân đều cảm thấy kinh ngạc.

Mọi người không nhịn được đều bịt miệng cười. Tề Mẫn Vương vô cùng khó xử nói: “Không được cười! Chỉ là nàng ấy không trang điểm. Trang điểm hay không khác xa nhau mười phần, trăm phần!”. Túc Lựu nữ nói: “Trang điểm hay không, khác xa nhau cả nghìn vạn lần còn không hết.

Sao lại chỉ có trăm lần, mười lần?”. Tề Vương nói: “Sao lại nói như vậy?”.PHỤ NỮ TỐT THIÊN HẠ AN Túc Lựu nữ đáp: “Bản tính con người khá giống nhau, nhưng trải qua sự học hỏi khác nhau mà khác xa nhau. Xưa Vua Nghiêu, Vua Thuấn, Vua Kiệt, Vua Trụ đều là Thiên Tử. Vua Nghiêu, Vua Thuấn dùng nhân nghĩa để trang điểm cho mình, tuy là thiên tử nhưng tiết kiệm cầu yên ổn, cung điện xây dựng đều dùng vật liệu thô, không trang hoàng. Người ở hậu cung đều không mặc trang phục hoa mỹ. Bữa cơm không có hai món có thịt. Đến nay đã hàng nghìn năm, người trong thiên hạ vẫn noi gương. Vua Kiệt, Vua Trụ nhân nghĩa chẳng màng, xa xỉ vô độ, xây dựng lầu cao hào sâu, hậu cung dưới chân đều là gấm vóc, đồ chơi của người trong cung đều là châu báu, ngọc ngà, mà không lúc nào thấy thỏa mãn cuối cùng thân vong quốc diệt, bị thiên hạ cười chê, đến nay đã hơn nghìn năm, người thiên hạ đều cho rằng họ là những kẻ làm điều ác. Do đó có thể thấy trang điểm hay không khác xa nhau cả nghìn vạn lần còn chưa hết, sao lại chỉ trăm lần, mười lần!”.

Nghe đến đây, các vị phu nhân đều cảm thấy vô cùng hổ thẹn. Tề Mẫn Vương vô cùng cảm kích Túc Lựu nữ, bèn lập nàng thành Vương Hậu, hạ lệnh cắt giảm quy mô trong cung, cho san lấp đầm ao, giảm bớt tiêu chuẩn ăn uống trong cung, thu hẹp quy mô hoạt động vui chơi hưởng lạc. Người ở hậu cung không được mặc quần áo lộng lẫy.

Trong một tháng, nếp sống tiết kiệm ảnh hưởng đến các nước lân cận.

Các nước chư hầu đến triều bái tấp nập, sau công đánh tam Tấn (ba nước Hàn, Triệu, Ngụy), làm nước Tần, nước Sở kinh sợ, rồi xưng Đế hiệu. Tề Mẫn Vương đạt được như vậy là do công lao to lớn của Túc Lựu nữ. Sau khi Túc Lựu nữ mất, nước Yến công đánh nước Tề, Mẫn

Vương lưu vong ra ngoài rồi bị giết chết.

Bậc quân tử nói: Túc Lựu nữ thông suốt lại biết lễ nghĩa.

Kinh Thi có câu: “Tinh tinh giả nga, tại bỉ trung a, ký kiến quân tử, lạc thả hữu nghi” (Cỏ nga đã mọc rậm đầy, ở trong gò lớn găm đầy khắp nơi, khách quân tử đã gặp rồi, ta cùng nghi lễ vui tươi trong lòng) là nói điều này. Có thơ khen rằng:

Tề nữ Túc Lựu Đông Quách thái tang Mẫn Vương xuất du Bất vi biến thường Vương chiêu dữ ngữ Gián từ thậm minh Tuất thăng hậu vị Danh thanh quang vinh

Tạm dịch: Nước Tề có người con gái có khối u ở cổ Hái dâu ở Đông Quách Mẫn Vương đi tuần Không thay đổi thái độ hàng ngày của mình Tề Vương gọi đến hỏi Trả lời vô cùng thông minh Sau thành Vương Hậu

Để lại tiếng thơm

TỀ CÔ TRỤC NỮ

Cô Trục nữ là cô gái ở đất Tức Mặc nước Tề, là vợ của Tể Tướng nước Tề. Cô Trục nữ mồ côi không cha mẹ, dung mạo rất xấu, ba lần bị đuổi khỏi làng, năm lần bị đuổi ra khỏi xóm ngõ, quá tuổi mà không có ai lấy nên không có chốn dung thân. Vợ Tể Tướng nước Tề qua đời. Cô Trục nữ bèn đến trước cổng cung điện của Tương Vương xin yết kiến, nói với người canh cổng rằng: “Thiếp ba lần bị đuổi khỏi làng, năm lần bị đuổi khỏi xóm ngõ, cô đơn không cha mẹ, nay bị vứt bỏ nơi hoang dã, không chốn dung thân, mong được ở trước mặt Đại Vương nói lời ngu muội nhưng từ tận đáy lòng của thiếp”. Người tùy tùng báo lại với Tề Vương. Tề Vương lập tức buông đồ ăn xuống, phun cơm trong miệng ra, vội vàng đứng dậy. Người xung quanh nói: “Người mà ba lần bị đuổi khỏi làng xem ra là bởi vì bất trung. Năm lần bị đuổi khỏi xóm ngõ xem ra là không hiểu lễ nghĩa. Người bất trung, ít lễ nghĩa thì Đại Vương sao phải vội gặp nàng ta làm gì?”. Tề Vương nói: “Các khanh không biết đó chứ. Bò rống lên mà ngựa không đáp lại không phải là không nghe thấy tiếng của con bò mà nguyên nhân bởi vì không phải là đồng loại. Người này nhất định có chỗ khác người”, thế là tiếp kiến nàng, cùng nàng đàm đạo trọn ba ngày.

Ngày thứ nhất, Cô Trục nữ nói: “Đại Vương biết trụ cột của quốc gia không?”. Đại Vương nói: “Không biết!”. Cô Trục nữ nói: “Trụ cột là Tể Tướng của đất nước. Trụ cột không thẳng thì xà nhà sẽ không an toàn. Xà nhà không an toàn thì mái hiên sẽ rơi xuống và ngôi nhà này sẽ bị đổ. Đại Vương giống xà nhà, nhân dân giống mái hiên, đất nước giống ngôi nhà.

Ngôi nhà có kiên cố hay không là do trụ cột. Đất nước yên ổn hay không đều do Tể Tướng. Nay Đại Vương đã biết điều này thì Tể Tướng của đất nước không thể không xem xét kỹ lưỡng”. Tề Vương nói: “Hay!”.

Ngày thứ hai, Tề Vương nói: “Nàng cảm thấy Tể Tướng của ta thế nào?”. Cô Trục nữ đáp: “Tể Tướng của Đại Vương nên giống như cái thờn bơn, bên ngoài cũng có đôi, trong nhà cũng có đôi, sau đó mới có thể thành đại nghiệp”. Tề Vương nói: “Vậy là ý gì?”. Cô Trục nữ đáp: “Để cho tùy tùng của Tể Tướng đều trở thành người hiểu biết, để cho vợ của Tể Tướng trở thành người hiền đức”.

Ngày thứ ba, Tề Vương nói: “Tể Tướng của Quả Nhân có thể thay không?”. Cô Trục nữ đáp: “Tể Tướng hiện nay chẳng qua là một người có tài năng bậc trung, nhưng muốn tìm được người như này cũng không phải là dễ mà tìm được. Đương nhiên, nếu có người giỏi hơn tại sao không thể thay200 thế chứ? Nhưng vấn đề là hiện nay không có. Thiếp nghe nói Vua anh minh dùng người, tiến cử một người thì dùng cho tốt. Cho nên nước Sở dùng Ngu Khâu Tử thì lại được thêm Tôn Thúc Ngao. Nước Yến dùng Quách Ngỗi mà được thêm Nhạc Nghị. Nếu quả thật Đại Vương có thể khích lệ Tể Tướng thì người này có thể dùng được”. Tề Vương nói: “Quả Nhân phải dùng Tể Tướng như thế nào?”. Cô Trục nữ đáp: “Ngày xưa Tề Hoàn Công tôn trọng người hiền tài nên những kẻ sĩ có đạo đều đến quy phục. Việt Vương kính trọng người chỉ có sức của châu chấu nhưng vẫn muốn đá xe, nên dũng sĩ trong thiên hạ vì Việt Vương mà liều mình. Diệp Công thích rồng và rồng thực sự xuất hiện. Những việc này có thể làm chứng, vốn không phải do dự”. Tề Vương nói: “Hay!”, thế là tôn trọng Tể Tướng, cung kính đối đãi với Tể Tướng và gả Cô Trục nữ cho Tể Tướng. Mấy ngày sau, có rất nhiều kẻ sĩ bốn phương về quy phục nước Tề. Do đó nước Tề được yên ổn.

Kinh Thi có câu: “Ký kiến quân tử, tịnh tọa cổ sắt” (Đến khi gặp được Vua rồi, du dương đàn sắt đều ngồi gẩy chung) là có ý này.

Có thơ khen rằng:

Tề trục cô nữ Tạo Tương Vương môn Nữ tuy ngũ trục Vương do kiến yên Đàm quốc chi chính Diệc thậm hữu văn Dữ ngữ tam nhật

Toại phối tướng quân Tạm dịch: Cô gái của nước Tề Bị mọi người xua đuổi XYết kiến Tề Tương Vương Tuy bị đuổi năm lần Tề Vương vẫn tiếp kiến

Đàm đạo quốc gia đại sự Thấy vô cùng có lý Bèn đàm đạo với nàng

Trọn ba ngày liên tiếp Sau gả cho Tể Tướng

SỞ XỨ TRANG ĐIỆT

Sở Xứ Trang Điệt là phu nhân của Sở Khoảnh Tương Vương, là cô gái ở ấp huyện. Sở Khoảnh Tương Vương thích xây dựng đền đài lầu gác, khi xây xong thì đi lại bất định. Tuổi đã 40 mà chưa lập Thái Tử, chặn những người can gián ở ngoài cổng cung điện. Khuất Nguyên bị lưu đày, đất nước vô cùng nguy hiểm. Nước Tần muốn tấn công nước Sở bèn sai Trương Nghi sang nước Sở ly gián, để cho người bên cạnh của Sở Vương tấu với Sở Vương rằng: “Đại Vương có thể du ngoạn về phía Nam đến đất Đường, trong vòng năm trăm dặm sẽ có nơi vui chơi”. Sở Vương chuẩn bị xuất phát.

Lúc này, Trang Điệt 12 tuổi, nói với mẹ của mình rằng: “Đại Vương thích trụy lạc, đi về bất định, đã tới tuổi tráng niên mà chưa lập Thái Tử. Nay nước Tần lại sai người dùng số vàng lớn hối lộ cho đại thần bên cạnh Đại Vương, mê hoặc Đại Vương của chúng ta, xúi giục Đại Vương ngao du trong vòng năm trăm dặm để tiện quan sát sự thay đổi của tình thế. Đại Vương đã xuất phát, gian thần nhất định sẽ dựa vào nước thù địch để phát động âm mưu. Như vậy, Đại Vương nhất định sẽ không thể trở về nước nữa. Con nguyện lên phía trước để can gián”. Mẹ của nàng nói: “Con là một đứa trẻ nhỏ. Sao có thể biết được cách can gián?”, không cho nàng đi. Thế là nàng trốn đi, lấy cây tre màu đỏ làm cờ. Tay nàng cầm cờ chờ ở ven đường bên ngoài phía Nam. Sau khi xe của Sở Vương đi qua, nàng bèn dương cao cờ. Sở Vương nhìn thấy bèn dừng lại, sai người đến hỏi nàng, sứ giả trở về bẩm báo rằng: “Có một bé gái đứng dưới lá cờ, mong được yết kiến Đại Vương”. Sở Vương nói: “Để cô bé qua đây!”.

Sau khi Trang Điệt đến, Sở Vương hỏi: “Nàng làm gì vậy?”. Trang Điệt đáp: “Thiếp là cô gái ở ấp huyện, có chuyện cơ mật muốn nói với Đại Vương nhưng sợ bị ngăn chặn ở ngoài cổng thành mà không gặp được Đại Vương để nói rõ sự tình, nay nhân cơ hội Đại Vương đi du ngoạn mà yết kiến Đại Vương”. Sở Vương nói: “Nàng có chuyện gì muốn nói với Quả Nhân?”. Trang Điệt nói: “Cá dời khỏi nước, có rồng không đuôi, tường thành sụp đổ từ bên trong mà Đại Vương không nhìn thấy”. Sở Vương nói:

“Quả nhân không hiểu nàng nói gì”. Trang Điệt đáp: “Cá dời khỏi nước là nói Đại Vương rời đất nước mà ngao du năm trăm dặm, chỉ nghĩ đến cái vui trước mắt, mà không nghĩ đến cái nguy ở sau lưng. Có rồng không đuôi là nói Đại Vương đã 40 tuổi rồi mà đất nước chưa có Thái Tử. Đất nước không có người phò tá lớn mạnh, nhất định sẽ đối mặt với nguy hiểm. Tường thành sẽ sụp đổ từ bên trong mà Đại Vương không nhìn thấy. Họa hoạn sắp xảy ra202 mà Đại Vương không biết mà sửa sai”. Sở Vương nói: “Tại sao lại nói như vậy?”. Trang Điệt nói: “Đại Vương thích xây dựng đền đài lầu gác, không thương nhân dân, đi về bất định, tai không rõ mà mắt không sáng. Tuổi đã 40 mà chưa lập Thái Tử, đất nước không có người phò tá lớn mạnh, trong ngoài đều đã sụp đổ. Nước Tần hùng mạnh sai người đến nước Sở ly gián người bên cạnh Đại Vương. Nếu như Đại Vương không sửa đổi thì ngày càng nghiêm trọng hơn. Nay tai họa sắp hình thành, Đại Vương lại muốn đi ngao du ngoài năm trăm dặm. Nếu nhất định muốn đi thì đất nước sẽ không còn là đất nước của Đại Vương nữa”. Sở Vương nói: “Tại sao?”. Trang Điệt nói: “Đại Vương gây ra ba nguy nan là bởi vì có năm loại tai họa ngầm”. Sở Vương nói: “Năm loại tai họa ngầm là những loại gì?”. Trang Điệt nói: “Cung thất nhiều, thành quách rộng rãi là tai họa ngầm thứ nhất. Người trong cung mặc gấm vóc, nhân dân thì không có áo cộc để mặc là tai họa ngầm thứ hai. Xa xỉ không có mức độ, tài lực của đất nước sắp trống rỗng hết sạch là tai họa ngầm thứ ba. Nhân dân đói khổ mà ngựa của Đại Vương có thừa lương thực là tai họa ngầm thứ tư. Gian thần ở bên cạnh Đại Vương, người hiền tài không thể tiến thân là tai họa ngầm thứ năm. Đại Vương có năm loại tai họa ngầm này nên mới dẫn đến ba nguy nan”. Sở Vương nói: “Hay!”, rồi ra lệnh cho xe phía sau chở Trang Điệt, lập tức quay về nước. Nhưng cổng thành đã đóng, phản loạn đã thành định cục. Sở Vương ra lệnh cho quân đội thành Yên, thành Dĩnh công đánh quân phản loạn, cuối cùng giành được thắng lợi, và lập Trang Điệt làm phu nhân. Trang Điệt lại trình bày việc tiết kiệm, thương dân, nước Sở trở nên hùng mạnh.

Bậc quân tử nói: Tuy Trang Điệt làm trái với lễ nghi, nhưng cuối cùng giữ được chính nghĩa.

Kinh Thi có câu: “Bắc phong kỳ giai. Vũ tuyết phi phi. Huệ nhi hiếu ngã. Huề thủ đồng quy” (Gió bấc thổi mấy luồng vi vút. Mưa tuyết vừa bay trút tơi bời. Cùng ta thân ái những người. Dắt tay về hẳn mau rời khỏi đây)

là nói điều này.

Có thơ khen rằng:

Sở Xứ Trang Điệt Tuy vi nữ đồng Dĩ xí kiến vương Trần quốc họa hung

Thiết Vương tam nạn Ngũ hoạn lũy trọng Vương tải dĩ quy Chung tuất hữu công

Tạm dịch:

Sở Xứ Trang Điệt Tuy còn trẻ con Dùng cờ gặp Vua Kể ra tai họa Của đất nước mình Sở Vương có ba tai nạn

Năm loại họa hoạn Sở Vương chở nàng cùng về

Cuối cùng có công lao

TỀ NỮ TỪ NGÔ

Tề nữ Từ Ngô là một phụ nữ nghèo khổ ở Đông Hải nước Tề. Nàng cùng với Lý Ngô và mấy người hàng xóm dùng chung đèn cầy để dệt vải vào buổi tối. Nhà Từ Ngô nghèo nhất. Do vậy, nàng thường không có đèn cầy để góp với hàng xóm. Lý Ngô nói với người khác rằng: “Từ Ngô thường không có đèn cầy để góp chung, mong rằng đừng để cho cô ta tham gia”. Từ Ngô nói: “Nói vậy là có ý gì? Do tôi nghèo thường không có đèn cầy cho nên mới thường xuyên dậy sớm, nghỉ muộn, gánh nước, quét nhà, dải chiếu đợi mọi người đến. Bản thân tôi ngồi ở chiếc chiếu manh rách nát nhất, cũng ngồi xa đèn cầy nhất. Đây cũng là do tôi nghèo không đủ đèn cầy. Hơn nữa, ở căn phòng này, thêm một người thì ánh sáng của đèn cũng không tối đi, giảm bớt một người ánh sáng của đèn cũng không sáng thêm. Tại sao phải tiếc rẻ ánh sáng dư thừa ở xung quanh, không để cho người nghèo như tôi nhận được sự cảm thông và ân huệ? Sao không để cho tôi được mưu sinh lâu dài? Nếu như các vị có thể ban ơn cho tôi, chẳng nhẽ không được sao!”. Lý Ngô nghe xong không nói gì, thế là lại cùng nàng dệt vải vào buổi tối, cũng không buông lời oán trách nữa.

Bậc quân tử nói: Người phụ nữ này do lời nói mà không bị hàng xóm xa lánh, xem ra lời nói thích hợp có thể nhận được hiệu quả tốt.

Kinh Thi có câu: “Từ chi tập hĩ, dân chi hạp hĩ” (Những lời hòa nhã thì dân đều hợp ý) là nói điều này.

Có thơ khen rằng:

Tề nữ Từ Ngô Hội tích độc bần Dạ thác chúc minh

Lý Ngô tuyệt yên Từ Ngô tự liệt Từ ngữ thậm phân

Tuất đắc dung nhân

Chung một hậu ngôn Tạm dịch:

Tề nữ Từ Ngô Cùng mọi người dệt vải Do mình nghèo nhất Đêm phải nhờ vào Ánh sáng của mọi người Lý Ngô từ chối Không cho nàng tham gia Từ Ngô phân trần bản thân Nói lời thích đáng Cuối cùng được tiếp nhận Từ đó mọi người không ghét bỏ

TỀ THÁI THƯƠNG NỮ

Tề Thái Thương nữ là con gái út của quan Thái Thương lệnh Thuần Vu Ý. Thuần Vu Ý không có con trai chỉ có năm người con gái. Vào thời Hiếu Văn Hoàng Đế, Thuần Vu Ý bị tội phải chịu hình phạt. Lúc này hình phạt được bảo lưu rồi giải đi Trường An thụ hình. Lúc bị bắt Thuần Vu Ý mắng con gái của mình rằng: “Sinh con không sinh con trai có việc gấp chẳng có ích gì”. Đề Oanh thương khóc theo cha đến kinh thành, đồng thời dâng thư lên Hoàng Đế rằng: “Cha thiếp làm quan, trong nước Tề đều khen ông ấy liêm khiết, công bằng, nay phạm tội phải chịu hình phạt. Thiếp thương cha không thể sống lại. Người chịu hình phạt thì cơ thể chân tay không thể chắp nối lại, dù muốn sửa đổi lỗi lầm từ con đường mới, cũng không có cách nào. Thiếp xin chịu vào làm nô tì nhà quan, chuộc tội phải chịu hình phạt của cha để cha có cơ hội được sửa đổi từ con đường mới”. Sau khi dâng tấu thư lên, Hoàng Đế cảm động với tình cảm của nàng nên ban chiếu thư rằng: “Nghe nói vào thời Hữu Ngu, chỉ bôi viết lên quần áo của người phạm tội để cho người phạm tội mặc quần áo có đánh dấu, do đó để cho họ cảm thấy hổ thẹn, từ đó mà nhân dân không phạm pháp, đất nước được cai trị tốt như vậy! Nay pháp luật có năm loại nhục hình, nhưng kẻ gian tà vẫn không bớt. Vấn đề này là do đâu? Chẳng nhẽ không phải là do lòng nhân đức của Trẫm quá mỏng? Thưởng phạt và giáo hóa không rõ ràng hay sao? Trẫm cảm thấy vô cùng hổ thẹn. Xem ra giáo hóa không thuần túy, nhân dân sẽ dễ đi vào con đường phạm tội”.

Kinh Thi có câu: “Khải đễ quân tử, dân chi phụ mẫu” (Người quân tử bình dị dễ gần, mới đáng làm cha mẹ của dân). “Nay có người phạm lỗi, chưa giáo hóa mà đã dùng đến nhục hình, có lẽ những người muốn sửa lỗi quay về đường thiện cũng không có cách nào để sửa lỗi. Trẫm vô cùng thương tiếc cho họ. Nhục hình làm đứt chân tay, rách nát da thịt, làm cho người ta cả đời tàn tật, nhiều đau khổ là không đạo đức. Như vậy sao hợp với ý của cha mẹ của dân chứ? Nhất định phải hủy bỏ nhục hình”. Từ đó về sau hình phạt đục đầu thay đổi thành cạo đầu, rút gân đổi thành đánh bằng roi, chặt chân đổi thành vòng sắt kẹp cổ. Thế là Thuần Vu Ý được miễn tội.

Bậc quân tử nói: Một lời nói của Đề Oanh làm cảm động tâm ý của Hoàng Thượng. Có thể nói việc làm vô cùng thích hợp.

Kinh Thi có câu: “Từ chi dịch hĩ, dân chi mạc hĩ” (Những lời vui đẹp thì dân đều yên lòng) là nói điều này. Có thơ khen rằng:

Đề Oanh tụng phụ Diệc khổng hữu thức Thôi thành thượng thư Văn nhã thậm bị Tiểu nữ chi ngôn Nãi cảm Thánh ý Chung trừ nhục hình

Dĩ miễn phụ sự

Tạm dịch:

Đề Oanh biện giải cho cha Rất có dũng khí và kiến thức

Thành tâm dâng tấu thư Ngôn từ nhã nhặn hoàn chỉnh

Lời của cô con gái út Làm cảm động Hoàng Thượng Cuối cùng loại bỏ nhục hình

Miễn tội cho cha

QUYỂN VII NGHIỆT BẾ TRUYỆN

Duy kẻ Bế nghiệt Thì rất đáng ghét Dâm tà đố kỵ Phụ nghĩa bỏ tiết Chỉ làm điều sai Cuối cùng chịu họa

HẠ KIỆT MUỘI HỈ

Muội Hỉ là Phi tử của Hạ Kiệt, dung mạo vô cùng xinh đẹp, nhưng thiếu đức hạnh dâm loạn, tà ác vô đạo. Tuy là phụ nữ nhưng hành vi tính tình như con trai, bên mình thường đeo bảo kiếm, đầu đội mũ. Hạ Kiệt vứt bỏ lễ nghĩa, thích dâm loạn với phụ nữ. Những mỹ nữ tìm được đều cho vào hậu cung, chiêu nạp người diễn kịch, người lùn bé và người thích diễn kịch cợt nhả và thu thập những người có bản lĩnh kỳ dị về phương diện diễn xuất về bên cạnh mình, chế ra âm nhạc động loạn, ngày đêm cùng Muội Hỉ với các mỹ nữ ở hậu cung uống rượu vui chơi không ngừng nghỉ. Hạ Kiệt thường để Muội Hỉ ngồi trên đùi của mình, nghe theo lời nàng thủ thỉ bên tai, hỗn loạn vô đạo, làm những việc kiêu xa buông thả, xây dựng tửu trì rộng đến mức có thể đi thuyền ra ngắm cảnh. Trên đài cao đặt mấy chiếc trống lệnh. Hạ Kiệt xuống lệnh, tiếng trống vang trời, 3000 người theo tiếng trống lệnh, nhoài người ra, chổng mông lên trời, thò cổ chúc đầu xuống tửu trì uống rượu như kiểu trâu uống nước, thường có dây thừng buộc ở cổ của họ để họ uống rượu ở tửu trì, cho nên thường xuyên có người uống say rượu mà rơi xuống chết đuối. Muội Hỉ lấy đó làm vui.

Đại thần Long Phùng can gián rằng: “Vua vô đạo nhất định sẽ bị diệt vong!”. Vua Kiệt nói: “Mặt trời có thể diệt vong sao! Mặt trời bị diệt vong thì Trẫm mới bị diệt vong!”. Vua Kiệt không nghe theo lời can gián, cho rằng đây là nói lời xằng bậy mê hoặc quần chúng nên đã giết Long Phùng. Vua lại xây Quỳnh thất và Dao đài, cao ngất trời, hao phí rất nhiều tài nguyên vật lực mà không thỏa mãn và gọi Thành Thang đến và nhốt ở Hạ Đài, sau lại thả Thành Thang ra. Chư hầu đại loạn và Thành Thang nhận thiên mệnh mà thảo phạt Hạ Kiệt. Ở trận chiến Minh Điều, quân đội của Hạ Kiệt không có ai đến ứng chiến, thế là Thành Thang lưu đày Hạ Kiệt và Muội Hỉ. Hạ Kiệt và Muội Hỉ ngồi chung một thuyền trôi dạt ra biển lớn, cuối cùng chết ở Nam Sào.

Kinh Thi có câu: “Ý quyết triết phụ, vi kiêu vi xi” (Đàn bà trí diễm kiều đầy đủ, chỉ là loài vọ cú mà thôi) là nói điều này.

Có thơ rằng:

Muội Hỉ phối Kiệt Duy loạn kiêu dương Kiệt ký vô đạo Hựu trọng kỳ hoang Gian quỹ thị dụng Bất tuất pháp thường Hạ hậu chi quốc Toại phản vi Thương

Tạm dịch: Muội Hỉ lấy Kiệt Kiêu xa làm loạn

Hạ Kiệt vô đạo Lại hay hoang dâm Một mực gian tà Không giữ phép tắc

Nước Kiệt sau này

Trở thành nhà Thương

ÂN TRỤ ĐÁT KỶ

Đát Kỷ là Phi tử của Trụ Vương, được Trụ Vương sủng ái. Trụ Vương thân thể cao lớn, sức lực hơn người, có thể tay không vật nhau với mãnh thú. Trụ Vương vô cùng thông minh nhưng dùng sự thông minh để ngăn cản những lời can gián, rất có tài ăn nói nhưng dùng để che giấu lỗi lầm. Trụ Vương cho rằng bản thân có bản lĩnh nên thường xuyên khoe khoang với quần thần, không ngừng dùng lời nói để nâng cao danh tiếng của mình và cho rằng người trong thiên hạ đều ở dưới mình, thích uống rượu làm vui, thường không rời xa Đát Kỷ, chỉ cần Đát Kỷ khen ngợi là liền coi trọng, chỉ cần Đát Kỷ chán ghét là sẽ trừng phạt. Trụ Vương cho chế ra những loại âm nhạc dâm đãng, thích điệu múa thô tục, âm thanh ma mị, thu gom châu báu vào hậu cung, chiêu nạp những kẻ gian thần a dua và các mỹ nữ để thỏa mãn dục vọng của mình, các vò rượu xếp thành núi, đổ rượu vào đầy hồ gọi là tửu trì, đem treo thịt thành rừng. Trụ Vương để cho nam nữ trần truồng ở trong cung đuổi bắt nhau, cả đêm uống rượu làm vui. Đát Kỷ rất thích việc này. Nhân dân đều vô cùng oán hận. Chư hầu không ngừng có người làm phản. Vì thế, Trụ Vương đặt ra hình phạt “bào lạc”, bôi mỡ trên cột đồng rồi nung nóng để cho người phạm tội trèo lên. Mỗi lần Đát Kỷ thấy vậy đều cười lớn. Tỷ Can can gián rằng: “Không học tập theo điển lễ của Tiên Vương mà nghe theo lời của người đàn bà, không lâu sẽ gặp đại họa”. Trụ Vương nghe xong rất giận dữ, cho rằng là lời nói xằng bậy. Đát Kỷ nói: “Thiếp nghe nói trái tim của Thánh Nhân có bảy ngăn”, thế là Trụ Vương hạ lệnh moi tim của Tỷ Can để xem. Trụ Vương bắt giam Vũ Vương. Sau đó, Vũ Vương chốn thoát rồi nhận thiên mệnh dấy binh thảo phạt Trụ Vương. Trong trận đại chiến Mục Dã, quân đội của Trụ Vương trở giáo chống lại Trụ Vương. Trụ Vương vội lên Lộc

Đài, mặc trang phục có đính đá quý rồi tự sát. Vũ Vương bố cáo với thiên hạ chỉ ý thảo phạt Ân Trụ, chặt đầu của Đát Kỷ treo trên ngọn cờ trắng nhỏ để tỏ ý rằng nguyên nhân Trụ Vương bị diệt vong là do người đàn bà này.

Trong sách Thượng Thư có nói: “Tẫn kê vô thần tân kê chi thần, duy gia chi sách” (Gà mái không gáy sớm. Gà mái mà gáy sớm thì vận nhà sẽ suy).

Kinh Thi có câu: “Quân tử tín đạo, loạn thị dụng bạo, phỉ kỳ chỉ cung, duy vương chi cùng” (Vua tin theo đứa tiểu nhân thì biến loạn càng hungPHỤ NỮ TỐT THIÊN HẠ AN bạo. Chúng chẳng làm tròn chức vụ của chúng mà chúng chỉ gây tai hại cho Vua) là chỉ điều này.

Có thơ rằng:

Đát Kỷ phối Trụ Hoặc loạn thị tu Trụ ký vô đạo hựu trọng tương mậu Chỉ tiếu bào chích

Gián sĩ khô tù Toại bại Mục Dã

Phản Thương vi Chu Tạm dịch:

Đát Kỷ lấy Trụ Vương Chỉ là mê hoặc Trụ Vương vô đạo Càng ngày càn quấy Vui cười bào lạc Moi tim trung thần Bại ở Mục Dã

Nhà Thương thành nhà Chu

CHU U BAO TỰ

Bao Tự là con gái của một người tiểu tì, là Vương Hậu của Chu U Vương. Thời Hạ Hậu thị (nhà Hạ) suy vi, có hai con rồng thần vào sân đình của Vua tự xưng là Vua nước Bao. Triều đình bèn tế lễ. Rồng thần nhả lại dãi và được lưu vào hộp gỗ. Từ đời nhà Hạ qua đời nhà Thương không ai dám mở hộp dãi rồng. Đến thời Chu Lệ Vương mở hộp ra xem, nước dãi biến thành con thằn lằn đen chạy vào hậu cung, làm một cung nữ mới 12 tuổi mang thai. Sau 38 năm, người cung nữ đó sinh ra một bé gái đẹp như thiên thần, sợ là vật tai dị nên vứt đứa trẻ xuống sông Thanh Thủy.

Thời Chu Tuyên Vương có câu đồng dao: “Gỗ dâu làm cung, gỗ cơ làm bao, bao đựng tên sẽ diệt nhà Chu”. Một đôi vợ chồng không biết có lệnh cấm bán gỗ dâu và gỗ cơ, mang ra chợ bán liền bị triều đình truy bắt. Họ chạy trốn giữa đường thì gặp đứa trẻ bị thả trôi sông, bèn ôm mang theo đến Bao quốc. Khi người nước Bao có tội, bèn lấy một cô gái dâng hiến cho Chu U Vương chuộc tội. Cô bé lớn lên chính là Bao Tự. Sau này Bao Tự sinh được một người con trai tên là Bá Phục. Chu U Vương bèn phế bỏ Vương Hậu Thân Khương mà lập Bao Tự thành Vương Hậu, lại phế Thái Tử Nghi Cữu để lập Bá Phục làm Thái Tử.

Chu U Vương bị Bao Tự mê hoặc, không màng đến chuyện chính sự quốc gia, thường xuyên tùy ý ra ngoài săn bắn để làm thỏa mãn Bao Tự, để Bao Tự được vui. Chu U Vương đam mê trong thú vui uống rượu để cho cung nữ múa hát vui chơi, ngày cũng như đêm. Bao Tự rất ít khi cười. Chu U Vương tìm mọi cách để làm Bao Tự cười nhưng đều không thành. Quanh đất nhà Chu cai trị vốn xây nhiều tháp dầu để khi có giặc kéo đến thì đốt các cột lửa báo hiệu cho chư hầu đến cứu. Chu U vương sai đốt lửa cho chư hầu mang quân đến để cho Bao Tự cười. Quân chư hầu mấy nước lân cận trông thấy các cột lửa cháy, ngỡ là có giặc bèn hớt hải mang quân đến cứu. Đến kinh thành, thấy mọi người vẫn đi lại bình thường, không có giặc giã gì cả. Các chư hầu ngơ ngác nhìn nhau. Bao Tự ở trên đài trông thấy bật tiếng cười lớn. U

Vương vô cùng hoan hỉ vì làm được cho Bao Tự cười. Xong U Vương lệnh cho các chư hầu rút quân về vì không có giặc. Từ lần Bao Tự cười, U Vương rất mừng, lại sai đốt lửa phong đài lần nữa và các chư hầu lại bị lừa. Từ đó các chư hầu mất lòng tin vào Thiên tử nhà Chu.

Sau này do các chư hầu không tin nữa nên khi nhìn thấy đốt lửa ở phong đài thì cũng không đến nữa. Có người trung thần can gián không được làm như vậy thì bị giết chết. Chu U Vương chỉ nghe theo lời của Bao Tự. Triều đình trên dưới lừa dối nhau, lòng dân ly tán. Thân hầu cha liên hợp với nước Tằng, Tây Di, Khuyển Nhung cùng công đánh Chu U Vương. Chu U Vương vội cho đốt lửa phong đài để hiệu triệu chư hầu tới cứu, nhưng các chư hầu đã từng bị lừa nên tưởng Vua đùa, không mang quân tới nữa. Thế rồi Chu U Vương bị giết ở núi Ly Sơn, Bao Tự bị bắt đi, tài sản nhà Chu đều bị lấy hết. Chư hầu theo ý nguyện của Thân hầu, lập con trưởng của Chu U Vương là Cơ Nghi Cữu lên ngôi, tức là Chu Bình Vương. Từ đó về sau trên thực tế nhà Chu không khác gì một nước chư hầu.

Kinh Thi có câu: “Hách hách tông Chu, Bao Tự diệt chi” (Tông thất nhà Chu thì rạng rỡ, vì nàng Bao Tự mà điêu tàn) là chỉ điều này.

Có thơ rằng: Bao Thần Long biến Thực sinh Bao Tự Hưng phối U Vương Phế Hậu, Thái Tử Cử phong trí binh Tiếu khấu bất chí Thân hầu phạt Chu

Quả diệt kỳ tự Tạm dịch:

Thần Linh nước Bao hóa rồng Thực tế sinh nàng Bao Tự Bao Tự lấy Chu U Vương U Vương phế Hoàng Hậu và Thái Tử Đốt lửa phong đài hiệu triệu chư hầu Bao Tự cười lớn vì không có giặc đến Thân hầu thảo phạt nhà Chu

Quả nhiên giết chết U Vương

VỆ TUYÊN CÔNG KHƯƠNG

Tuyên Khương là con gái của Tề hầu, là phu nhân của Vệ Tuyên Công. Lúc đầu, phu nhân Di Khương của Tuyên Công sinh Cấp Tử, được lập làm Thái Tử. Sau Tuyên Công lại lấy Tuyên Khương ở nước Tề sinh được Thọ và Sóc. Sau khi Di Khương chết, Tuyên Khương muốn lập con trai của mình là Thọ nên cùng với Thọ và em trai là Sóc lập mưu để hại Cấp Tử. Vệ Tuyên Công sai Cấp Tử đi sứ nước Tề, Tuyên Khương ngầm sai kẻ cướp đón đường giết Cấp Tử. Tuyên

Khương nói với người được sai đi rằng: “Phát hiện người đi xe bốn ngựa kéo và trên xe cắm cờ tin trắng thì nhất định phải giết chết”. Thọ biết được việc này thì đã báo cho Cấp Tử biết và bảo: “Thái Tử phải tránh đi”. Cấp Tử nói: “Không được như vậy! Vứt bỏ mệnh lệnh của cha sao có thể được coi là con!”. Thọ đoán là Cấp Tử nhất định sẽ đi nên đã chuốc rượu cho Cấp Tử say, rồi cắm cờ lên xe của mình đi trước cho kẻ cướp giết để chết thay cho Cấp Tử.

Cấp Tử tỉnh không thấy cờ tin nên vội vàng đuổi theo nhưng Thọ đã bị giết chết. Cấp Tử vô cùng đau khổ, bèn nói với kẻ cướp rằng: “Người các ngươi muốn giết thực ra là ta. Người này có tội gì. Muốn giết thì hãy giết ta”. Kẻ cướp lại giết Cấp Tử. Thọ và Cấp Tử đều bị giết chết. Sóc được lập làm Thái Tử. Sau khi Tuyên Công qua đời, Sóc lên nối ngôi, tức là Vệ Huệ Công, nhưng cuối cùng không có người nối dõi, nước Vệ bị loạn lạc những năm đời, mãi đến đời Vệ Đái Công mới được yên ổn.

Kinh Thi có câu: “Nãi như chi nhân, đức âm vô lương” (Sao lại có người thế kia, lời thì đẹp đẽ mà không hiền lành) là nói điều này.

Có thơ rằng:

Vệ chi Tuyên Khương Mưu nguy Thái Tử Dục lập tử Thọ Âm thiết lực sĩ Thọ nãi câu tử Vệ quả nguy đãi

Ngũ thế bất ninh Loạn do Khương khởi Tạm dịch: Tuyên Khương nước Vệ Mưu hại Thái Tử Muốn lập con mình là Thọ Ngầm sai kẻ cướp Thọ cũng bị giết Nước Vệ nguy khốn Năm đời không yên Loạn do Tuyên Khương

LỖ HOÀN VĂN KHƯƠNG

Văn Khương là con gái của Tề hầu, là phu nhân của Lỗ Hoàn Công. Lỗ Hoàn Công cùng vợ sang thăm nước Tề, dù có lời can ngăn nhưng ông không nghe theo. Phu nhân Văn Khương trước khi lấy ông đã thông dâm với Tề Tương Công, dù hai người là anh em ruột. Hai Vua gặp nhau ở đất Lạc. Tề Tương Công gặp lại em gái, hai người lại lén tư thông. Lỗ Hoàn Công biết chuyện rất giận, trách mắng Văn Khương và nói rằng Thế Tử Đồng không phải con mình mà là con Vua Tề.

Văn Khương nói lại với Tề Tương Công. Vua Tề xấu hổ, tính chuyện giết Lỗ Hoàn Công, bèn mời ông đến dự tiệc, chuốc cho ông uống say. Sau đó, Tương Công sai lực sĩ Bành Sinh đưa Lỗ Hoàn Công ra xe và dặn giết Hoàn Công. Bành Sinh bế ông lên xe, nhân đó bóp gãy xương sườn giết chết ông.

Khi xe Lỗ Hoàn Công về đến nước, mọi người thấy Vua Lỗ đã chết. Người nước Lỗ rất tức giận trước tội ác của Tương Công, nên trách nước Tề. Tề Tương Công bèn quy tội cho Bành Sinh, ra lệnh giết

Bành Sinh để xin lỗi nước Lỗ.

Kinh Thi có câu: Loạn phỉ giáng tự thiên, sinh tự phụ nhân (Loạn lạc không phải tự trời gieo xuống, loạn lạc sinh ra từ người đàn bà) là chỉ điều này.

Có thơ rằng:

Tạm dịch:

Văn Khương dâm loạn

Phối Lỗ Hoàn Công Dữ câu quy Tề Tề Tương dâm thông Tỷ quyết Bành Sinh

Thôi can lạp hung

Duy nữ vi loạn Tuất thành họa hung Văn Khương dâm loạn Lấy Lỗ Hoàn Công Cùng chồng về Tề Tề Tương thông dâm Sai phái Bành Sinh Bóp gãy xương sườn Phụ nữ làm loạn Sau thành tai họa

LỖ TRANG AI KHƯƠNG

Ai Khương là con gái của Tề hầu, là phu nhân của Lỗ Trang Công. Khi Ai Khương chưa được gả sang nước Lỗ, Lỗ Trang Công nhiều lần sang nước Tề nên đã tư thông với Ai Khương. Sau khi được gả sang nước Lỗ, Ai Khương và em gái là Thúc Khương đều được gả cho Lỗ Trang Công. Lỗ Trang Công sai phu nhân Đại Phu dùng ngọc và tơ lụa để làm lễ ra mắt Ai Khương. Đại Phu Hạ Phủ không ngại nói: “Quà cho phụ nữ chẳng qua là đồ ăn dùng để bày tỏ thành ý. Quà cho đàn ông chẳng qua là ngọc ngà, tơ lụa, muông thú dùng để bày tỏ đẳng cấp sang hèn. Nay quà cho phụ nữ lại dùng ngọc và tơ lụa, là nam nữ không có sự phân biệt. Nam nữ hữu biệt là đại cương của đất nước. Làm như vậy e là không được”. Lỗ Trang Công không nghe, lại sai người dùng sơn đỏ sơn lên trụ cột trong cung miếu thờ cha của mình là Lỗ Hoàn Công, chạm trổ xà nhà khoe khoang với Ai Khương. Ai Khương là người kiêu xa, thích dâm loạn. Ai Khương thông dâm với hai người em của Lỗ Trang Công là Công Tử Khánh Phụ và Công Tử Nha.

Ai Khương muốn lập Khánh Phụ làm Vua. Sau khi Lỗ Trang Công qua đời, Tử Ban được kế vị. Khánh Phụ và Ai Khương hợp mưu giết Tử Ban tại nhà mẹ đẻ là Đảng Thị, lập con trai của em gái Thúc Khương làm Vua, tức là Lỗ Mẫn Công. Sau khi Mẫn Công lên làm Vua, Khánh Phụ và Ai Khương dâm loạn càng phóng túng, lại cùng Khánh Phụ lập mưu giết chết Mẫn Công để lập Khánh Phụ làm Vua nên sai Bốc Kỳ mang quân tập kích giết chết Mẫn Công tại cửa cung rồi tự mình lên làm Vua.

Người nước Lỗ bàn cách đối phó. Khánh Phụ sợ hãi nên bỏ chạy sang nước Cử. Ai Khương bỏ chạy sang nước Chu. Tề Hoàn Công ủng hộ lập Hi Công lên làm Vua, nghe tin Ai Khương đồng mưu với Khánh Phụ làm loạn nước Lỗ bèn gọi Ai Khương về nước Tề và dùng rượu độc giết chết. Người nước Lỗ cũng giết chết Khánh Phụ.

Kinh Thi có câu: “Truyền kỳ khấp hĩ. Hà ta cập hĩ?” (Rưng rưng giọt lệ ướt đầm. Ôi thôi há biết sẽ làm ra sao?) là nói điều này.

Có thơ rằng:

Ai Khương háo tà Dâm ư Lỗ Trang Diên cập nhị thúc Kiêu đố tung hoành Khánh Phụ thị y Quốc thích dĩ vong Tề Hoàn chinh phạt Chậm sát Ai Khương

Tạm dịch:

Ai Khương gian tà Dâm loạn với Lỗ Trang Công Lại liên quan đến hai người em của Lỗ Trang Công Kiêu xa ngang bướng

Một lòng ỷ vào Khánh Phụ Nước Lỗ sắp bị diệt vong

Tề Hoàn Công chinh phạt Dùng rượu độc giết Ai Khương

TẤN HIẾN LY CƠ

Ly Cơ là con gái của bộ tộc Ly Nhung, là phu nhân của Tấn Hiến Công. Ban đầu, Hiến Công lấy người con gái nước Tề, sinh được phu nhân của Tần Mục Công và Thái Tử Thân Sinh, lại lấy hai người con gái đất Nhung, sinh được Công tử Trùng Nhĩ và Di Ngô. Khi Hiến Công thảo phạt Ly Nhung giành được thắng lợi và được nàng Ly Cơ. Sau khi mang về nước, Ly Cơ sinh được Hề Tề và Trác Tử. Ly Cơ được Hiến Công sủng ái. Tề Khương lại mất sớm, Hiến Công bèn lập Ly Cơ làm phu nhân. Ly Cơ muốn lập con của mình là Hề Tề làm Thái Tử bèn bàn bạc với em gái của mình rằng: “Ngày đó không thượng triều, có thể nhân cơ hội động thủ, trục xuất Thái Tử và hai vị Công Tử thì sẽ có nhiều cơ hội”. Ly Cơ nói với Hiến Công rằng: “Khúc Ốc là đất Tổ tiên của Đại Vương, đất Bồ và Nhị Khuất là biên cương của Đại Vương, nhưng nơi này đều không thể không có chủ nhân. Đất của Tổ tiên không có chủ nhân thì nhân dân không có lòng kính nể. Biên cương không có chủ nhân thì giặc bên ngoài sẽ có lòng muốn xâm chiếm. Nếu như giặc bên ngoài sinh lòng muốn xâm chiếm, nhân dân lại coi thường pháp luật của đất nước, đây là tai họa của đất nước. Nếu như Thái Tử đến cai quản Khúc Ốc, hai vị Công Tử đi cai quản đất Bồ và Nhị Khuất thì có thể làm cho nhân dân sinh lòng kính nể, giặc bên ngoài cũng không dám đến xâm chiếm”. Thế là Hiến Công sai Thái Tử đến ở Khúc Ốc, Trùng Nhĩ ở đất Bồ, Di Ngô ở đất Nhị Khuất.

Ly Cơ để cho Thái Tử rời xa kinh đô rồi vào một đêm ngồi khóc lóc. Hiến Công hỏi tại sao lại khóc. Ly Cơ đáp: “Thiếp nghe nói Thân Sinh là người vô cùng thích nhân nghĩa mà thế lực rất lớn mạnh, vô cùng khoan dung ân huệ, đối với nhân dân vô cùng nhân từ. Nay có người nói Đại Vương bị thiếp mê hoặc. Như vậy, đất nước nhất định sẽ đại loạn. Vì lợi ích của đất nước và nhân dân, e là Thái Tử sẽ làm phản. Đại Vương không đáng chết lại phải chết. Đại Vương phải làm sao đây? Tại sao không giết chết thiếp?

Đừng vì một người tiểu thiếp như thiếp mà để nhân dân gặp họa!”. Hiến Công nói: “Thái Tử nhân từ đối với nhân dân, chẳng nhẽ lại không nhân từ với người làm cha như Quả Nhân hay sao?”. Ly Cơ nói: “Đối với nhân dân và đối với cha thì khác nhau, nếu như giết Đại Vương mà có lợi cho nhân dân thì nhân dân ai mà không yêu mến. Nếu như giết cha mà được lợi, loại bỏ tai họa mà có thể để mọi người vui sướng, ai mà không muốn làm như vậy. Cho dù yêu mến Đại Vương nhưng cũng khó chiến thắng được dục vọng. Nếu như Trụ có được người con trai giỏi giang thì đã giết chết Vua Trụ trước, không để Vua Trụ làm những chuyện ác thì Vua Trụ cũng sẽ chết, không cần phải đợi lực lượng của Vũ Vương đến thảo phạt để nhà Ân Thương phải tuyệt hậu. Từ việc Tổ tiên của chúng ta là Tấn Vũ Công sát nhập đất Dực đến việc Sở Mậu Vương giết chết Thành Vương. Đây đều là vì nhân dân mà không quan tâm đến tình thân. Nếu Đại Vương không chuẩn bị sớm thì tai họa sẽ xảy đến”. Hiến Công cảm thấy sợ hãi mà nói: “Làm thế nào mới ngăn được việc này xảy ra?”. Ly Cơ nói: “Sao Đại Vương không thoái vị, đem ngai vàng giao lại cho Thái Tử. Thái Tử nhận được quyền lực mà đích thân cai trị đất nước thì ắt sẽ tha cho Đại Vương!”. Hiến Công nói: “Không thể như vậy! Quả Nhân phải tìm kế để giải quyết việc này”.

Từ đó Hiến Công nghi ngờ Thái Tử. Ly Cơ sai người nói với Thân

Sinh rằng Hiến Công mộng thấy mẹ Thân Sinh là Tề Khương và giục Thân Sinh cúng lễ cho mẹ. Thân Sinh bèn ở Khúc Ốc làm lễ cúng mẹ mình rồi dâng thịt cúng cho Hiến Công. Lúc thịt dâng đến, Hiến Công đang đi săn, Ly Cơ bèn bỏ thuốc độc vào. Khi Hiến Công trở về định ăn thì Ly Cơ khuyên rằng: “Đồ ăn từ bên ngoài tới, không thể không thử trước”. Ly Cơ đem rượu đổ trên mặt đất thì mặt đất sủi bọt. Ly Cơ đem thịt cho chó ăn thì chó chết, lại cho một viên quan lại uống rượu thì cũng chết. Ly Cơ ngẩng đầu lên trời, tay đấm ngực khóc lóc, nhìn Thân

Sinh mà than rằng: “Đất nước sắp là đất nước của Thái Tử, sớm muộn Thái Tử cũng sẽ làm Vua. Ân tình của Vua cha như thế sao Thái Tử lại nhẫn tâm!

Như vậy sao có thể đối đãi với người trong nước, giết cha để cầu được lợi, ai có thể cùng chung lợi ích với Thái Tử đây?”. Hiến Công sai người nói với Thái Tử rằng: “Tự mình xét lại bản thân”. Thái phó Lý Khắc nói: “Thái Tử hãy đích thân đi nói rõ việc này thì có thể sẽ không chết, nếu như không đích thân đi nói rõ thì không thể sống nổi”. Thái Tử nói: “Vua cha tuổi đã cao. Nếu như ta đích thân đi nói rõ thì Ly Cơ nhất định sẽ chết. Vua của chúng ta sẽ do đó mà bất an”, thế rồi tự sát ở miếu Tân Thành.

Tấn Hiến Công giết chết thiếu phó Đỗ Nguyên Khoản, sai Yêm Sở giết Trùng Nhĩ. Trùng Nhĩ chạy trốn sang nước Địch, sai Giả Hoa giết Di Ngô, Di Ngô chạy trốn sang nước Lương, lại đuổi hết các công tử ra khỏi nước rồi lập Hề Tề làm Thái Tử. Sau khi Hiến Công qua đời, Hề Tề lên ngôi làm Vua. Lý Khắc giết chết Hề Tề rồi lập Trác Tử làm Vua, rồi lại giết chết Trác Tử, rồi xỉ nhục Ly Cơ, dùng roi đánh chết Ly Cơ. Sau này dưới sự ủng hộ của nước Tần, Di Ngô được lên ngôi Vua, tức là Tấn Huệ Công. Sau khi Huệ Công qua đời đã lập con trai là Thái Tử Ngữ lên làm Vua, tức là Tấn Hoài Công. Người nước Tấn giết Hoài

Công ở đất Cao Lương, lập Trùng Nhĩ làm vua, tức là Tấn Văn Công danh tiếng lẫy lừng. Họa hoạn của nước Tấn liên tiếp năm đời mới224 được yên ổn trở lại.

Kinh Thi có câu: “Phụ hữu trường thiệt, duy lệ chi giai” (Đàn bà thêu dệt lắm lời là căn nguyên của mọi họa hoạn). Lại nói: “Triết phụ khuynh thành” (Đàn bà có trí thì nghiêng thành đổ nước) là nói điều này.

Có thơ rằng:

Tạm dịch:

Ly Cơ kế mẫu Hoặc loạn Tấn Hiến Mưu tiếm Thái Tử

Độc tửu vi quyền Quả thí Thân Sinh Công Tử xuất bôn Thân hựu phục cô

Ngũ thế loạn hôn Kế mẫu Ly Cơ mê hoặc Hiến Công

Mưu hại Thái Tử Quyền biến dùng rượu độc Quả nhiên giết được Thân Sinh Các Công Tử phải chạy trốn Cuối cùng Ly Cơ cũng bị giết

Nhưng nước Tấn loạn lạc năm đời

LỖ TUYÊN MỤC KHƯƠNG

Mục Khương là con gái của Tề hầu, là phu nhân của Lỗ Tuyên Công, là mẹ của Lỗ Thành Công. Mục Khương thông minh nhưng có hành vi dâm loạn, cho nên tên thụy mới đặt là Mục. Lúc đầu, khi Thành Công còn nhỏ tuổi, Mục Khương tư thông với Thúc Tôn Tuyên Bá. Thúc Tôn Tuyên Bá tên là Kiều Như. Kiều Như cùng với Mục Khương âm mưu loại bỏ họ Quý Tôn, họ Mạnh Tôn mà chuyên quyền nước Lỗ. Khi nước Tấn và nước Sở đánh nhau ở Yên Lăng, Lỗ Tuyên Công xuất binh giúp nước Tấn. Lúc lên đường, Mục Khương dặn dò Lỗ Tuyên Công nhất định phải trục xuất họ Quý Tôn và họ Mạnh Tôn, bởi vì họ phản bội nhà Vua. Lỗ Tuyên Công lấy cớ là nước Tấn có nạn để từ chối, nói sau khi trở về sẽ bàn tiếp chuyện này. Mục Khương lại hối lộ các quan Đại Phu nước Tấn, để họ giữ Quý Tôn Hàng Phủ không cho trở về, hứa là giết chết Trọng Tôn Miệt thì sẽ đồng ý cho nước Lỗ thần phục nước Tấn. Nhưng người nước Lỗ không thuận theo Kiều Như nên liên kết lại để trục xuất Kiều Như. Kiều như trốn chạy sang nước Tề. Người nước Lỗ bắt giam Mục Khương ở Đông cung.

Trước khi bị giam ở Đông cung, Mục Khương có cho bói một quẻ thì bói được quẻ “Tùy”. Quan Bốc sử nói: “Đây là quẻ Tùy. Ý của quẻ Tùy là ra ngoài. Phu nhân sẽ nhanh chóng được ra khỏi nơi đó”. Mục Khương nói: “Không phải như vậy! Đây là Tượng quẻ. Chu dịch nói: Tùy:

nguyên, hanh, lợi, trinh, vô cữu. “Nguyên” là cảnh giới tối cao của điều thiện. “Hanh” là chủ khách gặp nhau trong lễ cưới. “Lợi” là tổng số của nhân nghĩa. “Trinh” là bản thể của sự vật. Nói tóm lại là làm việc gì cũng không được lừa dối thì gặp được quẻ “Tùy” mới không có hoạn nạn. Nay ta là phụ nữ mà lại tham dự vào việc phản loạn, vốn địa vị thấp mà lại không nhân đức, không thể nói là “Nguyên”. Làm cho đất nước không yên ổn, không thể nói là “Hanh”. Làm việc không ổn thỏa mà hại chính mình, không thể nói là “Lợi”. Không chú ý đến địa vị của mình mà cố hết sức chải chuốt đánh bóng, không thể nói là “Trinh”. Có bốn đức hạnh thì gặp quẻ “Tùy” mới không gặp tai họa, nhưng ta đều không có, cho dù được quẻ “Tùy” thì cũng làm gì! Tự bản thân ta đi vào con đường tà ác, có thể không gặp tai họa sao! Ta nhất định sẽ phải chết ở đây, không thể ra ngoài được nữa”. Cuối cùng Mục Khương qua đời ở Đông Cung.

Bậc quân tử nói: Đáng tiếc cho Mục Khương, tuy có tư chất vô cùng thông minh nhưng không thể che giấu được tội dâm loạn của mình. Kinh Thi có câu: “Sĩ chi đam hề! Do khả thoát dã. Nữ chi đam hề! Bất khả thoát dã” (Trai mà quá đáng cũng còn giải thoát được. Gái mà quá đáng thì không còn lối thoát) là nói điều này.

Có thơ rằng:

Tạm dịch:

Mục Khương dâm dật Tuyên Bá thị trở Mưu trục Quý Mạnh

Dục sứ chuyên Lỗ Ký phế kiến thấn Tâm ý thôi hạ Hậu tuy thiện ngôn

Chung bất năng bổ Mục Khương dâm đãng Tuyên Bá ngang ngược Mưu đuổi họ Quý Tôn Mạnh Tôn muốn chuyên quyền nước Lỗ

Sau bị giam giữ Trong lòng bi thương Tuy sau có lời thiện

Nhưng cuối cùng không bổ cứu được

TRẦN NỮ HẠ CƠ

Trần nữ Hạ Cơ là mẹ của Đại Phu nước Trần, tên Hạ Trưng Thư, là vợ của Hạ Ngự Thúc. Dung mạo của Hạ Cơ vô cùng sinh đẹp, tài nghệ xuất chúng, tuy tuổi đã cao nhưng vẫn rất khỏe mạnh. Hạ Cơ ba lần làm Vương Hậu, bẩy lần làm phu nhân. Các công hầu đều tranh nhau để giành được Hạ Cơ, không ai là không bị Hạ Cơ mê hoặc mà mất đi ý trí.

Trưng Thư, con trai của Hạ Cơ là Đại Phu. Khổng Ninh, Nghi Hàng Phủ và Trần Linh Công đều tư thông với Hạ Cơ, có lúc họ mặc quần áo của Hạ Cơ mà trêu đùa trong triều. Tiết Trị thấy vậy bèn nói: “Vua có hành vi bất thiện thì hai vị phải che giấu cho Vua. Nay hai vị dẫn dụ Vua làm việc như vậy, cũng không đợi đến khi trời tối hoặc lúc nhàn rỗi mà lại ngay trong triều đình, trêu đùa trước mặt mọi người. Đây rốt cuộc là muốn làm gì?”. Khổng Ninh và Hành Phủ đem việc này thuật lại với Trần Linh Công. Linh Công nói: “Mọi người biết Quả Nhân không tốt cũng không phương hại gì. Tiết Trị biết được thì ta cảm thấy bị xỉ nhục”, thế là sai người ám sát Tiết Trị.

Một lần Linh Công và Khổng Ninh, Nghi Hàng Phủ ở nhà Hạ thị cùng uống rượu rồi gọi Trưng Thư lại gần. Linh Công nói đùa với Khổng Ninh, Nghi Hàng Phủ rằng: “Trưng Thư giống khanh”. Khổng Ninh, Nghi Hàng Phủ nói: “Trưng Thư giống Đại Vương hơn”. Trưng Thư căm tức ba người nói như vậy. Linh Công uống rượu xong đi về, Trưng Thư thủ sẵn cung tên, nấp trong chuồng ngựa chờ Linh Công đi ra thì bắn chết Linh Công. Khổng Ninh và Nghi Hàng Phủ hoảng sợ bèn chạy trốn sang nước Sở. Thái Tử Ngọ, con của Linh Công cũng chạy trốn sang nước Tấn.

Năm thứ hai, Sở Trang Vương đem binh thảo phạt và giết chết Trưng Thư, nước Trần được yên ổn trở lại, lập Thái Tử Ngọ là Vua nước Trần, tức là Trần Thành Công. Sở Trang Vương thấy Hạ Cơ vô cùng xinh đẹp, chuẩn bị thu nạp thì Thân Công Vu Thần can gián rằng: “Không được! Đại Vương đến thảo phạt người có tội, nếu như thu nạp Hạ Cơ là tham luyến sắc đẹp, tham luyến sắc đẹp là dâm loạn, mà dâm loạn thì sẽ bị phạt nặng, mong Đại Vương cân nhắc việc này”. Sở Trang Vương nghe theo lời can gián, nhưng sai người phá đổ bức tường phía sau để Hạ Cơ chạy trốn. Tướng quân Tử Phản thấy Hạ Cơ xinh đẹp nên muốn thu nạp thì Vu Thần can gián rằng: “Đây là người đem lại điều không may mắn, do Hạ Cơ mà Trưng Thư bị giết, Linh Công bị bắn chết, Hạ Nam bị chém chết, Khổng Ninh và Nghi Hàng Phủ phải bỏ trốn, nước Trần gần bị diệt vong. Mỹ nữ trong thiên hạ rất nhiều. Sao lại phải lấy người phụ nữ này!”. Tử Phản e dè nên cũng đành thôi. Sở Trang Vương gả Hạ Cơ cho Liên Doãn Tương Lão. Tương Lão chết trận ở đất Bật, không tìm được thi thể. Con trai của Tương Lão lại tư thông với Hạ Cơ.

Vu Thần âm thầm gặp Hạ Cơ và nói với Hạ Cơ rằng: “Nàng hãy về nhà mẹ đẻ, ta sẽ mang sính lễ đến cưới nàng”. Đến khi Trần Cung Vương lên ngôi, Vu Thần ở nước Tề mang sính lễ cầu hôn Hạ Cơ, mang toàn bộ gia sản và gia thất đến nước Trịnh, sai người gọi Hạ Cơ đến và nói rằng: “Có thể tìm thấy thi thể của Tương Lão”. Hạ Cơ đi theo Vu Thần, Vu thần sai người đem lễ vật nước Tề tặng cho nước Sở, còn mình với Hạ Cơ chạy trốn sang nước Tấn. Tướng quân Tử Phản vô cùng oán hận việc này nên đã cùng với Tử Trọng tiêu diệt gia tộc của Vu Thần rồi chia nhau tài sản và gia thất của họ.

Kinh Thi có câu: “Nãi như chi nhân dã, hoài hôn nhân dã. Đại vô tín dã. Bất tri mệnh dã” (Lại như kẻ dâm bôn thế ấy, cứ nhớ mong ân ái dục tình, đã làm mất trọn đức tin, lẽ trời chính đáng nào rành hiểu đâu) là nói việc sủng ái nữ sắc dễ mất mạng.

Có thơ rằng:

Tạm dịch:

Hạ Cơ hảo mỹ Diệt quốc phá Trần

Tẩu nhị Đại Phu Sát tử chi thân Đãi ngộ Sở Trang Bại loạn Vu Thần

Tử Phản hối cụ Thân Công tộc phân Hạ Cơ xinh đẹp Diệt vong nước Trần Làm hai quan Đại Phu phải chạy trốn Con cũng bị giết Suýt chút nữa hủy hoại Sở Trang Vương Tử Phản hối hận và lo sợ Gia tộc của Vu Thần bị phân chia

TỀ LINH THANH CƠ

Thanh Cơ là con gái của Lỗ hầu, là phu nhân của Tề Linh Công, là mẹ của Thái Tử Quang, hiệu là Mạnh Tử. Thanh Cơ tư thông dâm loạn với Đại Phu Khánh Khắc. Thanh Cơ để Khánh Khắc mặc trang phục của nữ giới che mặt rồi ngồi trên xe của mình. Khi đi vào cổng thành trong cung, Bào Khiêm nhìn thấy bèn đem việc này báo với Quốc Tá. Quốc Tá gọi Khánh Khắc đến muốn hỏi việc này. Khánh Khắc trốn trong nhà một thời gian dài, còn nói với Thanh Cơ rằng: “Quốc Tá trách mắng ta”. Thanh Cơ nghe xong vô cùng tức giận. Lúc đó, Quốc Tá là Tể Tướng của Linh Công, ở Kha Lăng hội kiến với chư hầu. Cao Tử, Bao Tử trấn giữ cổng thành. Đến khi Linh Công quay về, khi sắp về đến nơi thì họ đóng cổng thành để kiểm tra. Thanh Cơ mượn cớ nói rằng: “Cao Tử, Bao Tử không cho Vua vào thành, chuẩn bị lập Công Tử Giác làm Vua. Quốc Tá biết việc này”. Linh Công nổi cơn thịnh nộ, chặt đứt chân của Bào Khiêm, đuổi Cao Tử và Quốc Tá.

Cao Tử và Quốc Tá chạy trốn sang nước Cử. Linh Công cho Thôi Trữ làm Đại Phu, để Khánh Khắc phò tá Thôi Trữ rồi xuất quân vây đánh nước Cử, nhưng không giành được thắng lợi. Quốc Tá sai người giết chết Khánh Khắc. Linh Công cùng Quốc Tá thề nguyền khôi phục lại chức vụ cho Quốc Tá. Thanh Cơ lại không ngừng gièm pha. Cuối cùng, Quốc Tá cũng bị giết hại. Sau khi Linh Công qua đời, Cao Tử, Bao Tử cũng đều được khôi phục lại chức cũ, rồi cùng nhau giết chết Thanh Cơ. Loạn của nước Tề lúc này mới được yên.

Kinh Thi có câu: “Phỉ giáo phỉ hối, thời duy phụ thị” (Chẳng phải do kẻ khác dạy, do thường thân cận đàn bà và quan hoạn mà ra) là nói điều này.

Có thơ rằng:

Tề Linh Thanh Cơ

Quyết hạnh loạn thất Dâm ư Khánh Khắc Bào Khiêm thị tật Tiếm sách Cao Bào Toại dĩ bôn vong

Háo họa dụng vong Diệc dĩ sự tang Tề Linh Thanh Cơ Tạm dịch: Hành vi bất chính Tư thông Khánh Khắc Liên lụy Bào Khiêm Hãm hại Cao Bào phải trốn ra nước khác Thanh Cơ thích hại người khác Cuối cùng vong mệnh