Giáo Khoa Phật Học - Cấp Một

Ba Tai Nạn Lớn Và Ba Tai Nạn Nhỏ

Ba tai nạn có phân ra lớn và nhỏ. Ba tai nạn lớn là tai nạn lửa, tai nạn nước và tai nạn gió, vào thời kì thế giới sắp hoại diệt. Ba tai nạn nhỏ là tai nạn mất mùa, tai nạn tật dịch và tai nạn đao binh, xảy ra trong mỗi tiểu kiếp của trung kiếp Trụ.

Về ba tai nạn lớn: Khi thế giới đã qua hết trung kiếp Trụ thì tiếp đến trung kiếp Hoại. Lúc bấy giờ, bảy mặt trời cùng xuất hiện, biển lớn khô cạn, bốn châu lớn và tám vạn châu nhỏ, núi Tu di cùng các ngọn núi lớn khác, đều bị lửa hủy hoại. Lửa đốt cháy lên đến ba cõi trời Sơ thiền(1), thảy đều ra tro. Đó là tai nạn lửa.

Sau khi tai nạn lửa hủy hoại thế giới bảy lần như vậy, thì tai nạn muớc kế tục hủy hoại thế giới. Lúc bấy giờ, bắt đầu từ cõi trời Quang âm, mưa nước tro sôi trong nhiều năm, làm cho bao nhiêu cung điện của cõi trời Quang âm đều bị hủy sạch, các cung trời từ trời Quang âm trở xuống, cho đến bốn châu lớn và tám vạn châu nhỏ, núi Tu di cùng các ngọn núi lớn khác, đều bị nước tro sôi tiêu diệt, không còn hình tướng gì cả. Đó là tai nạn nước.

Cứ mỗi trung kiếp Hoại của đại kiếp thứ sáu mươi bốn, đều có tai nạn gió hủy hoại thế giới. Lúc bấy giờ có cơn gió lớn (tên là tăng già đa) thổi tới, làm cho các cung điện của cõi trời Biến tịnh ma sát mà hủy hoại nhau, cho đến khi không có gì còn sót lại. Cung điện của các cõi trời từ trời Biến tịnh trở xuống cũng đều như vậy; cho đến bốn châu lớn và tám vạn châu nhỏ, núi Tu di cùng các ngọn núi lớn khác, đều bị sức gió thổi làm cho tan nát, không còn hình tướng gì cả. Đó là tai nạn gió.

Về ba tai nạn nhỏ: Khi tuổi thọ của con người là tám vạn bốn ngàn tuổi, cõi đất thanh tịnh, nhân dân hòa thuận an vui. Sau đó, các hành động xấu như giết hại, trộm cướp, dâm dục, dối trá, dần dần phát sinh; tuổi thọ nhân đó cũng cứ một trăm năm thì giảm đi một tuổi. Cho đến khi tuổi thọ giảm xuống còn ba mươi tuổi, con người quá tà kiến điên đảo, mười nghiệp bất thiện đều làm đủ; do đó mà trời hạn hán, ngũ cốc không mọc, người ta phải nấu xương trắng, vỏ cây mà ăn, chết đói vô số. Trải qua bảy năm, bảy tháng và bảy ngày mới ngưng; đó là tai nạn mất mùa. Đến khi tuổi thọ giảm còn hai mươi tuổi, con người làm nhiều điều theo thói buông lung, chỉ tiếp xúc với điều ác; cho nên bị các loài phi nhân(2) ném cho các khí độc truyền nhiễm, số người chết bệnh không kể xiết. Trải qua bảy tháng và bảy ngày mới ngưng; đó là tai nạn tật dịch. Đến lúc chỉ còn mười tuổi, con người đều là loại bất hiếu bất kính, làm nhiều điều bất thiện, thù oán giết hại lẫn nhau; do nghiệp lực đó cho nên cây cỏ đều hóa ra mũi nhọn sắc bén, đụng vào là chết ngay. Trải qua bảy ngày mới ngưng; đó là tai nạn đao binh.

Ba loại tai nạn nhỏ này, cứ mỗi một tiểu kiếp thì phát sinh một lần, trong đó, số người chết đói là bởi nghiệp nhân đời trước keo kiệt, giành ăn; sau khi chết đều bị đọa vào đường Ngạ quỉ. Số người chết bệnh là bởi nghiệp nhân đời trước thường thương xót thăm nom người bệnh; sau khi chết đều được sinh vào Thiên đạo. Số người chết vì đao binh là bởi nghiệp nhân đời trước quá nhiều sân hận và giết hại; sau khi chết đều bị đọa vào Địa ngục. Xem thế có thể biết: sự giữ gìn tâm ý cùng với việc thọ sinh, quả thật có quan hệ mật thiết với nhau.

CHÚ THÍCH

01. “Quang âm” là tên tầng trời cao nhất của cõi trời Nhị thiền, thuộc cõi Sắc. Cõi trời này không còn dùng âm thanh. Khi muốn nói thì từ miệng phát ra ánh sáng trong sạch (tức ánh sáng do tâm định mà có – HC) để truyền ý cho nhau biết. Khi tai nạn lửa thiêu hủy đến cõi Sơ thiền, tất cả chúng sinh ở hạ giới đều tụ tập hết về ở cõi trời này, đợi cho đến sau khi thế giới hình thành trở lại. Đến buổi đầu của kiếp Thành, mây phát khởi từ cõi trời này, đổ mưa lớn xuống để tạo nên thế giới, từ cõi trời Sơ thiền cho đến Địa ngục. Khi thế giới đã làm thành, các thiên chúng ở cõi trời này, phước đức đã gần hết, dần dần hạ sinh. Đây chỉ nói về thời kì hỏa tai mà thôi. Nếu ở thời kì thủy tai và phong tai thì cõi trời này cũng bị hủy diệt. Lúc đó thì phải từ cõi trời cao hơn nữa, nổi mây đổ mưa, sáng tạo thế giới.

02. “Biến tịnh” là tên tầng trời thứ ba của cõi Tam thiền, thuộc cõi Sắc. Cõi trời này, ánh sáng trong sạch trải khắp mọi chỗ, cho nên có tên như vậy.

PHỤ CHÚ

(01) Ba cõi trời Sơ thiền: Các tầng trời Sắc giới, do tu định mà được quả báo, cho nên đều có tên chung là “Thiền” (Sơ thiền, Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền). Tầng thấp nhất là Sơ thiền. Chúng sinh ở tầng trời này, tâm ý đã thanh tịnh, các lậu hoặc không còn khởi động; tự biết mình đã lìa khỏi các pháp ác của Dục giới, cảm sinh hỉ thọ và lạc thọ, cho nên gọi là “Li sinh hỉ lạc địa”. Tuy nhiên, vì tầng trời này còn có hai hoạt động tâm lí “giác” (tức tâm sở “tầm”, tác dụng phân biệt thô thiển của tâm) và “quán” (tức tâm sở “từ”, tác dụng phân biệt vi tế của tâm), cho nên vẫn có các hoạt động thấy, nghe và xúc chạm; lại còn sinh khởi ngữ nghiệp. Tầng Sơ thiền lại chia ra có ba cõi trời: 1) Thấp nhất là Phạm chúng, cõi của thiên chúng do trời Đại Phạm sinh hóa và thống lĩnh; 2) Lên trên là Phạm phụ, cõi của thiên chúng có nhiệm vụ hầu cận hai bên trời Đại Phạm; 3) Trên hết là Đại phạm, cõi của trời Đại Phạm, thống lĩnh toàn thể thiên chúng tầng trời Sơ thiền. Do vậy, Sơ thiền thiên cũng được gọi là “Phạm thiên”; và trời Đại Phạm cũng được gọi là Phạm Thiên Vương, hay Phạm Vương. Theo truyền thuyết cổ đại của Ấn độ, ở kiếp đầu tiên, Phạm Vương từ cõi trời Quang âm hạ sinh, và tạo ra vũ trụ vạn vật. Đạo Bà la môn tôn sùng trời Đại Phạm là chúa tể của vạn vật, là đấng sáng tạo thế giới, là nguyên lí tuyệt đối, duy nhất, độc tôn và thường trú.

(02) Phi nhân: chỉ cho các loài không phải loài người, như trời, rồng, dạ xoa, tu la, ác quỉ, v.v...

BÀI TẬP

1) Đại tam tai là gì? Tiểu tam tai là gì?

Đại tam tai là ba tai nạn lớn: lửa, nước và gió, xảy ra vào thời kì thế giới sắp hoại diệt. Tiểu tam tai là ba tai nạn nhỏ: mất mùa, tật dịch và đao binh, xảy ra trong mỗi tiểu kiếp của trung kiếp Trụ.

2) Tình hình của hỏa tai như thế nào?

Khi thế giới đã tiến vào trung kiếp Hoại thì bảy mặt trời cùng xuất hiện, biển cả khô cạn, bốn châu lớn và tám vạn châu nhỏ, núi Tu di và tất cả các ngọn núi lớn khác, đều bị lửa hủy hoại; lửa đốt cháy lên đến ba cõi trời Sơ thiền, thảy đều thành tro bụi. 3) Tình hình của phong tai như thế nào?

Sau khi tai nạn lửa hủy hoại thế giới bảy lần như thế, thì tai nạn nước kế tục hủy hoại thế giới. Lúc bấy giờ, bắt đầu từ cõi trời Quang âm, mưa nước tro sôi trong nhiều năm, làm cho bao nhiêu cung điện của cõi trời này đều bị hủy sạch. Các cõi trời từ đó trở xuống, cho đến bốn châu lớn và tám vạn châu nhỏ, núi Tu di cùng các ngọn núi lớn khác, đều bị nước tro sôi hủy diệt, không còn hình tướng gì cả. 4) Khi nhân thọ giảm xuống đến 30 tuổi thì tai nạn nào phát sinh? Khi giảm đến 20 tuổi thì tai nạn nào phát sinh? Khi giảm đến 10 tuổi thì tai nạn nào phát sinh?

Khi nhân thọ giảm xuống đến 30 tuổi thì phát sinh tai nạn mất mùa; khi giảm đến 20 tuổi thì phát sinh tai nạn tật dịch; khi giảm đến 10 tuổi thì phát sinh tai nạn đao binh.

5) Trong thời kì tiểu tam tai, người chết vì mất mùa, sau khi chết sẽ sinh về đường nào? Người chết vì tật dịch, sau khi chết sẽ sinh về đường nào? Người chết vì đao binh, sau khi chết sẽ sinh về đường nào?

Trong thời kì tiểu tam tai, người chết vì mất mùa, sau khi chết sẽ sinh vào đường Ngạ quỉ; người chết vì tật dịch, sau khi chết sẽ sinh vào đường Trời; người chết vì đao binh, sau khi chết sẽ sinh vào đường Địa ngục.

Đời Ác Với Năm Thứ Dơ Bẩn

Thế giới Ta bà mà chúng ta đang ở, trong kinh điển gọi là “đời ác với năm thứ dơ bẩn”. Năm thứ dơ bẩn là kiếp dơ bẩn, kiến giải dơ bẩn, phiền não dơ bẩn, chúng sinh dơ bẩn, và thọ mạng dơ bẩn. Xem đó có thể biết, cái mức độ xấu ác và dơ bẩn của thế giới này là sâu nặng như thế nào!

1. Kiếp dơ bẩn. Tuổi thọ của con người vốn là tám vạn bốn ngàn tuổi. Về sau nhân vì phước đức mỏng dần mà tuổi thọ cũng cứ mỗi một trăm năm giảm bớt một tuổi. Khi giảm đến hai vạn tuổi thì bước vào kiếp dơ bẩn. Điều đó cho biết, khoảng thời gian mà tuổi thọ con người từ hai vạn tuổi giảm đến còn mười tuổi, rồi lại từ mười tuổi tăng đến hai vạn tuổi, là thời kì của kiếp dơ bẩn. “Kiếp” vốn là tên của thời gian, nguyên không có gì để nói là sạch hay dơ; sở dĩ nói là “dơ bẩn”, đều do con người mà nên. Vì thế, “kiếp dơ bẩn” không có thể tánh, mà bốn thứ dơ bẩn sau mới là thể tánh của nó.

2. Kiến giải dơ bẩn. “Kiến” tức là kiến hoặc của chúng sinh. Nhân vì thấy biết không chính xác, làm mê hoặc chánh kiến, cho nên gọi là “kiến hoặc”. Có năm loại – gọi là “năm lợi sử”2: 1) Thân kiến: Hợp hai thứ kiến chấp NGÃ (có thân ta) và NGÃ SỞ (có các vật thuộc về ta) lại, gọi là “thân kiến”. 2) Biên kiến: Sau khi đã khởi lên niệm chấp ngã, lại chấp chặt rằng sau khi chết là hoàn toàn đoạn diệt, hoặc thường còn vĩnh viễn, đến nỗi phải rơi vào hai cực đoan THƯỜNG và ĐOẠN, gọi là “biên kiến”. 3) Tà kiến: Cho rằng mọi sự đã không có nguyên nhân để sinh ra kết quả, cũng sẽ không có kết quả nào do nguyên nhân sinh ra. Làm thiện làm ác đều không có quả báo. Cái thấy sai lầm, không chấp nhận lí nhân quả như thế, gọi là “tà kiến”. 4) Kiến thủ kiến: Giữ chặt những hiểu biết của mình và cho rằng đó là những kiến thức chính xác, nhưng thực tế thì hoàn toàn không đúng, chỉ là sự thấy biết sai lầm mà thôi. 5) Giới cấm thủ kiến: Giữ gìn một loại giới cấm nào đó, và cho rằng đó là nguyên nhân để được sinh lên trời, hay đó là con đường dẫn đến niết bàn. Như người giữ “giới trâu” chẳng hạn, cho rằng thay trâu để cày ruộng thì sau khi chết sẽ được sinh lên trời. Những loại chấp thủ các kiến giải tương tự như vậy đều gọi là “giới cấm thủ kiến”. Năm thứ lợi sử trên đây đều thuộc phạm vi của “kiến giải dơ bẩn”. Hàng tiểu thừa khi chứng đắc quả Tu đà hoàn thì đoạn trừ được.

3. Phiền não(1) dơ bẩn. Năm loại tư hoặc tham, sân, si, mạn và nghi, sinh ra khi sáu căn đối trước sáu trần, được gọi là “phiền não dơ bẩn” – cũng gọi là “năm độn sử”3, hàng tiểu thừa chứng đắc quả vị A la hán mới đoạn trừ được.

4. Chúng sinh dơ bẩn. Do từ kết quả của kiến giải dơ bẩn và phiền não dơ bẩn mà phước báo của chúng sinh dần dần giảm suy, khổ báo càng thêm nặng, khiến nên tâm trí trì trệ, thể xác yếu đuối, chịu nhiều tai họa, gọi là “chúng sinh dơ bẩn”.

5. Thọ mạng dơ bẩn. Chúng sinh nhân vì phiền não chồng chất mà cả thân và tâm cùng mỏi mệt; thọ mạng cũng do đó mà bị thâu ngắn lại. Trong khoảng sống ngắn ngủi đó, bệnh tật và già nua lại thừa cơ xâm nhập, sinh diệt biến ảo; rồi một mai cơn vô thường ập đến, liền thành ra vật khác, gọi là “thọ mạng dơ bẩn”.

Vì có đầy đủ năm thứ dơ bẩn như vậy, nên thế giới này được gọi là “đời xấu ác”. Nhưng, từ hai vạn tuổi trở về trước thì kiếp dơ bẩn chưa phát khởi, cảnh sống thanh bình, an tĩnh, mà chúng ta thì không sinh ra vào thời kì đó! Mặc dù thế giới ngày nay rối loạn bất an, nhưng ở châu Bắc Câu lô, sáu tầng trời cõi Dục, vẫn giàu đẹp an vui, mà chúng ta thì không sinh về những nơi đó! Thế mới biết, đây toàn là do tâm ý chúng ta dơ bẩn, hành động chúng ta dơ bẩn mà chiêu cảm nên; đã có tội thì phải chịu quả báo. Quí vị hành giả nếu nghĩ đến điều này, thì xin hãy lập tức gieo năm vóc xuống đất, sám hối trước Phật, ba nghiệp hoàn toàn trong sạch, siêng năng tu tập chánh pháp, mong cầu sớm thoát li thế gian dơ bẩn mà sinh về cõi Phật. CHÚ THÍCH

01. Chữ “Ta bà” dịch nghĩa là nhẫn nhịn, hay chịu đựng, có ý nói, chúng sinh ở cõi này sống yên trong mười nghiệp ác, chịu đựng ba thứ độc dữ và bao nhiêu phiền não khác, không chịu rời khỏi, cho nên gọi là “cõi chịu đựng”.

02. “Sử” là một tên gọi khác của phiền não. Giống như các nhân viên nhà nước hay đuổi bắt và trói tội nhân, các thứ phiền não cũng theo đuổi và trói buộc người đời, khiến cho họ phải lưu chuyển trong ba cõi, cho nên gọi là “sử”; tính mê lầm của chúng thật mạnh mẻ, nhạy bén, gọi là “lợi sử”.

03. Tham, sân, si, mạn và nghi, được gọi là phiền não căn bản. Tính chất của chúng nặng nề, phá trừ rất khó, cho nên gọi là “độn sử”.

04. Nghiệp do ba nơi thân, miệng và ý tạo ra, gọi là “ba nghiệp”.

PHỤ CHÚ

(01) Phiền não: là tiếng gọi tổng quát chỉ cho những hiện tượng tâm lí xấu xa, sai lầm, là động lực thúc đẩy con người gây nên mọi điều tội lỗi về cả ba nghiệp thân, miệng và ý; khiến cho thân tâm lúc nào cũng vọng động, lầm lạc, đau khổ, lo buồn, xao xuyến, bất an. Phiền não có những tên gọi khác là: sử (đeo đuổi, sai khiến, thôi thúc chúng sinh gây nghiệp ác), lậu (làm cho chúng sinh lọt vào vòng sinh tử luân hồi), kết (thắt buộc, kết tụ), hoặc (sai lầm), cấu (dơ bẩn), nhiễm (ô uế), tùy miên (đeo dính khiến chúng sinh lúc nào cũng ở trong trạng thái hôn muội trầm trọng), triền (quấn chặt, trói buộc), cái (che lấp), thủ (giữ chặt), bạo lưu (cuốn trôi), trần cấu (bụi bẩn). Mục đích tối cao của người tu học Phật là giác ngộ giải thoát; vậy, tất cả những gì làm cho chúng sinh bị chướng ngại trên bước đường tiến tới đạo quả giác ngộ giải thoát, đều được coi là phiền não.

Phần nhiều các kinh luận cho rằng, tham sân si là ba thứ phiền não độc dữ nhất (tam độc), là cội nguồn sinh ra bao thứ phiền não khác. Các vị luận sư chuyên về tâm lí học Phật giáo (như hai tông phái Câu Xá và Duy Thức) thường chia phiền não làm hai loại tổng quát: phiền não căn bản và phiền não chi mạt (tức tùy phiền não). Đi vào chi tiết thì giữa Câu Xá và Duy Thức có những trình bày khác nhau. Những chi tiết sau đây được trình bày theo tông Duy Thức:

Căn bản phiền não rất khó đoạn trừ, gồm có sáu thứ: tham, sân, si (vô minh), mạn, nghi, kiến (ác kiến); ác kiến lại chia làm năm thứ: thân kiến, biên kiến, tà kiến, kiến thủ kiến, giới cấm thủ kiến. Tổng cộng có mười phiền não (cũng gọi là mười tùy miên, mười sử). Năm thứ phiền não tham, sân, si, mạn và nghi, được gọi đặc biệt là “năm độn sử” (khó đoạn trừ); năm thứ ác kiến được gọi đặc biệt là “năm lợi sử” (dễ đoạn trừ).

Tùy phiền não là các phiền não phụ thuộc của các phiền não căn bản ở trên, dễ diệt trừ hơn, gồm có hai mươi thứ: phẫn (nóng giận, bực tức, cộc cằn), hận (oán hờn), phú (che dấu tội lỗi), não (buồn phiền, bứt rứt), tật (ganh ghét), xan (bỏn sẻn, keo kiệt), cuống (dối gạt), siểm (nịnh hót, gièm pha), hại (có ý làm thương hại người), kiêu (khoe khoang, tự phụ), vô tàm (làm lỗi mà không biết tự xấu hổ), vô quí (tài đức không bằng người mà không biết tự thẹn), trạo cử (chao động không yên), hôn trầm (mê muội, dật dờ, trì trệ), bất tín (đa nghi, không tin tưởng), giải đãi (biếng nhác, bê trễ), phóng dật (buông lung, buông trôi), thất niệm (lãng quên, không có chánh niệm), tán loạn (xao xuyến, rối loạn, không định tĩnh), bất chánh tri (hiểu lầm, biết không chính xác).

Duy Thức Học còn nói rằng: Thức thứ bảy (mạt na thức) có bản chất là chấp ngã, vì luôn luôn có bốn thứ phiền não căn bản đeo dính bên mình, đó là: ngã si (tức là si), ngã kiến (tức là ác kiến), ngã mạn (tức là mạn) và ngã ái (tức là tham).

Thật ra, con người ở thời đại ngày nay, nếu quán chiếu kĩ vào nội tâm, chúng ta sẽ thấy số lượng các “tùy phiền não” còn nhiều hơn gấp bội so với hai mươi thứ như tông Duy Thức vừa trình bày trên.

BÀI TẬP

1) Trong khoảng thời gian tuổi thọ con người từ bao nhiêu tuổi đến bao nhiêu tuổi thì gọi là thời kì của kiếp dơ bẩn?

Khoảng thời gian tuổi thọ con người từ hai vạn tuổi giảm xuống đến còn mười tuổi, rồi từ mười tuổi lại tăng dần cho đến hai vạn tuổi, đó là thời kì của kiếp dơ bẩn.

2) Sao gọi là “năm lợi sử”? Gồm những gì?

“Sử” là một tên gọi khác của hoặc, hay phiền não. Năm lợi sử là năm sự thấy biết sai lầm về lí thể của vạn pháp. Chúng ngăn che chân lí, làm cho con người không bao giờ có được chánh kiến, và cứ lẩn quẩn trong vòng luân hồi. Dù vậy, nếu so với các phiền não tham, sân, si, v.v... thì tính chất của chúng nhẹ nhàng hơn, ít độc hại hơn, dễ đoạn trừ hơn; cho nên gọi là “lợi sử”. Năm cái thấy sai lầm đó là: thân kiến, biên kiến, tà kiến, kiến thủ kiến, và giới cấm thủ kiến. 3) Hãy giải thích rõ ràng thế nào là “biên kiến”, “kiến thủ kiến” và “giới cấm thủ kiến”.

Biên kiến là cái thấy cực đoan. Có người cho rằng, sau khi chết ta sẽ về sống mãi mãi ở một nơi nào đó –đó là chấp “thường hằng” (tức “thường kiến”); hoặc sau khi chết ta sẽ mất hẳn, không còn gì cả –đó là chấp “đoạn diệt” (tức “đoạn kiến”).

Kiến thủ kiến là cố giữ chặt những hiểu biết sai lầm của mình, và cứ cho chúng là hoàn toàn đúng, người khác chỉ bảo cũng không thèm nghe.

Giới cấm thủ kiến là chấp chặt vào những giới điều phi lí, vô đạo đức, vì cho rằng, đó là nguyên nhân để được sinh về nước trời, hoặc đó là con đường dẫn đến quả vị niết bàn. 4) Sao gọi là “năm độn sử”? Gồm những gì?

Năm độn sử là năm loại phiền não căn bản, làm cho con người mê muội trước các sự tướng, say đắm dục vọng, gây ra lầm lỗi để phải mãi mãi chìm đắm trong sinh tử luân hồi. Tính chất của chúng trì độn, nặng nề, rất khó đoạn trừ; gồm có: tham dục, sân hận, ngu si, ngã mạn, và nghi ngờ.

5) Sao gọi là “chúng sinh dơ bẩn”?

Do không có chánh kiến và phiền não chồng chất mà chúng sinh tâm trí si mê, trì trệ, tạo nhiều nghiệp ác, phước báo ngày càng suy giảm, tội báo ngày càng nặng nề.

Địa Ngục Vô Gián Và Vua Diêm La

Địa ngục, ý nói là lao ngục ở dưới đất, chia làm ba loại: căn bản, cận biên và cô độc. Trong bài học số 24 –và cả trong phần chú thích của nó– đã nói sơ lược về tình trạng của địa ngục; chỉ vì nghiệp ác của chúng sinh quá lớn lao nặng nề, nhân đó mà các hình cụ của địa ngục cũng có quá nhiều loại và rất thảm khốc, không phải chỉ vài lời mà có thể nói hết được; cho nên, có bài này để bổ khuyết là điều cần thiết. Nếu muốn biết tường tận thêm về vấn đế này, xin xem kinh Địa Tạng Bổn Nguyện, hoặc kinh Trường A Hàm (quyển 19, phẩm “Địa Ngục”).

Tại phía Đông của Diêm phù đề, ở bên dưới núi Thiết vi hoàn toàn tối tăm, không có mặt trời lẫn mặt trăng, có địa ngục lớn gồm mười tám sở, các địa ngục nhỏ phụ thuộc của nó thì có hàng ngàn, hàng trăm, tên gọi đều khác nhau. Thành ngục không có kẽ hở, toàn bằng sắt, chu vi rộng hơn tám ngàn dặm, cao một vạn dặm, trong đó, các ngục nối liền nhau; chỉ riêng có một ngục tên là Vô gián, cũng gọi là A tì. Lửa ở trên cháy xuyên suốt xuống dưới; lửa ở dưới cháy xuyên suốt lên trên, không có chỗ trống; rắn sắt, chó sắt phun lửa đuổi người. Trong ngục có giường, lớn một vạn dặm. Một người chịu tội, tự thấy thân thể của mình nằm đầy khắp chiếc giường đó; mà ngàn vạn người chịu tội, cũng đều tự thấy thân mình nằm đầy trên giường. Quỉ dữ Dạ Xoa, răng miệng như gươm, quăng ném tội nhân, nấu đồng cho chảy ra rồi rót vào miệng, lấy sắt nóng trói người, trải hàng ức kiếp, không có hạn kì nào để mong ra khỏi. Khi thế giới này hủy hoại thì sinh sang ở nhờ thế giới khác; thế giới đó nếu hủy hoại thì lại sinh sang ở nhờ thế giới khác nữa; đến khi thế giới này hình thành thì trở về chịu khổ!

Gọi là “Vô gián”, vì có năm nguyên do: 1) Ngày đêm thọ tội, không có giờ phút nào gián đoạn; 2) Nhiều người cũng đầy, mà một người cũng đầy; 3) Hình cụ gồm rất nhiều loại, tất cả đều là đồng, sắt, lửa, đá; 4) Không phân biệt nam hay nữ, người văn minh hay kẻ man rợ, trời, rồng, thần, quỉ, thảy đều chịu tội; 5) Từ lúc mới vào ngục cho đến trải qua nhiều kiếp dài lâu, mỗi một ngày đêm, muôn lần chết muôn lần sống, mong có một giây lát tạm dừng cũng không có được.

Chỉ cần phạm bất cứ một tội nào trong “năm tội nghịch”(1) (cũng gọi là “năm nghiệp vô gián”), liền bị đọa vào ngục A tì; đó là: 1) giết cha; 2) giết mẹ; 3) giết bậc A la hán; 4) làm cho thân thể của Phật bị chảy máu; 5) phá hoại sự hòa hợp của tăng đoàn – trong đó, tội “phá hoại sự hòa hợp của tăng đoàn” bị coi là nặng nhất.

Người quản lí mọi việc về tội báo ở địa ngục là vua Diêm La (hoặc dịch là “Diễm Ma”), dịch nghĩa là “song thế”, nghĩa là, cả hai hoàn cảnh khổ và vui, đều nhận chịu hết; lại dịch là “song vương”, nghĩa là cả hai người, anh và em gái, đều làm vua –anh thì quán xuyến các việc bên nam, em gái thì quán xuyến các việc bên nữ. Vua Diêm La, ngày xưa, nhân một phút sân hận, muốn trị tội người, khi mạng chung bèn làm vua. Ngày đêm ba lần, có cái vạc đồng lớn, từ trong cung vua hiện ra, vua trông thấy thì sợ lắm. Các viên ngục tốt liền bắt vua nằm trên giường sắt nóng, rồi dùng móc sắt móc miệng vua cho mở ra, lấy nước đồng sôi rót vào, từ miệng cho đến bụng đều phỏng chín. Chịu tội xong, vua lại cùng với các thể nữ chung hưởng thú vui. Tất cả các vị đại thần của vua cũng vậy. Xem thế có thể biết: Trong lúc lòng đang giận dữ mà phát nguyện thì cũng có thể thành tựu, chỉ có điều sau đó, khi đã làm Diêm vương, dù có phán xét công bình, không hề có trường hợp oan uổng, nhưng tự thân cũng phải chịu trọng hình ngày đêm. Người đời mỗi khi khởi tâm, động niệm, há không cẩn thận ư!

CHÚ THÍCH

01. Chúng tăng hòa hợp để tu tập và thực hiện các Phật sự. Nếu dùng thủ đoạn để li gián, khiến cho họ phải phân tán, rối loạn mà bỏ phế Phật sự; hoặc cưỡng chiếm chùa miếu, áp bức họ phải hoàn tục, đều là phá sự hòa hợp của tăng đoàn. Vì cắt đứt tuệ mạng của người, dứt tuyệt duyên lành giải thoát của người, cho nên tội rất nặng, và quả báo cũng cực kì thảm khốc.

02. Ngày xưa có một nước kia, đánh nhau với nước láng giềng và bị bại trận. Vị quốc vương quá giận dữ, đã cùng với các đại thần và binh lính, đều phát nguyện rằng: “Nguyện sau khi chết sẽ làm vua địa ngục, đem bọn người ác của nước láng giềng kia bỏ hết vào địa ngục mới hả giận.” Về sau, vị quốc vương kia, sau khi chết thì làm vua Diêm La, các đại thần và binh lính của ông cũng đều làm quan, binh ở địa ngục.

03. Cái vạc là một thứ đồ dùng để nấu nướng. Trong vạc này chứa đầy nước đồng sôi, chuẩn bị rót vào miệng vua.

PHỤ CHÚ

(01) Năm tội nghịch (ngũ nghịch tội) Năm nghiệp vô gián (ngũ vô gián nghiệp): Đây là năm hành động xấu xa nhất, độc ác nhất, tội lỗi nặng nề nhất mà con người có thể làm. Chỉ cần gây một trong năm loại tội lỗi này cũng đủ để đọa vào địa ngục Vô gián. Có hai loại “năm tội nghịch”:

a) Theo tiểu thừa giáo, năm tội nghịch gồm có: giết cha, giết mẹ, giết bậc A la hán, có ác ý làm cho thân Phật chảy máu, và phá hoại sự hòa hợp của tăng đoàn. Cần chú ý đến tội thứ tư, “có ác ý làm cho thân Phật chảy máu”. Trong tiểu sử của đức Phật Thích Ca, chúng ta thấy có hai trường hợp thân Phật bị làm cho chảy máu được ghi lại: Trường hợp thứ nhất, đại đức Đề Bà Đạt Đa khởi ác tâm hại Phật, đã xô đá từ trên đỉnh núi Linh thứu cho lăn xuống chân núi, một mảnh đá bể văng trúng, làm chân Phật chảy máu. Trường hợp thứ hai, y sĩ Kì Bà, vì chữa trị vết thương cho Phật, phải mổ vết thương làm thân Phật chảy máu. Trong hai trường hợp ấy, Đề Bà Đạt Đa làm thân Phật chảy máu do ác tâm, phạm một trong năm tội nghịch; Kì Bà làm thân Phật chảy máu do thiện tâm, đã không phạm tội còn được phước báo. Lại nữa, đời nay không có Phật tại thế thì không có trường hợp phạm tội này sao? Chúng tôi nghĩ, dù không có Phật tại thế, nhưng những biểu tượng về Phật (tức tất cả các loại tượng, hình Phật) cũng tức là thân Phật. Nếu có ác ý phỉ báng, chà đạp, đập phá, hủy hoại các biểu tượng ấy, đều được coi là phạm tội “có ác ý làm cho thân Phật chảy máu”. Trong Thiền tông, câu “Xuất Phật thân huyết” chuyên được dùng để chỉ cho ý niệm chấp trước vào thân thanh tịnh của Phật; bởi vì, Phật tánh vốn thanh tịnh, nhưng kẻ phàm phu lại mê muội vọng chấp, bám dính vào đó, cuồng si không sáng suốt, bị coi như làm thân Phật bị chảy máu.

Về tội “phá hoại sự hòa hợp của tăng đoàn” có hai trường hợp: Trường hợp thứ nhất, tách khỏi tăng đoàn mà mình đang sinh hoạt để thành lập tăng đoàn mới, thực hành các pháp bố tát, yết ma v.v... riêng, gọi là phá “yết ma tăng”. Trường hợp thứ hai, tách khỏi tăng đoàn để lập tăng đoàn mới, tự mình xưng làm giáo chủ (hoặc thờ một nhân vật tà đạo khác làm giáo chủ), đề xướng học thuyết mới sai trái với chánh pháp, gọi là phá “pháp luân tăng”. Ngoài ra, những trường hợp khác như dùng thủ đoạn để li gián những người trong tăng đoàn, làm cho họ lập phe phái chống đối nhau; làm cho người này nghi kị, hiềm khích người kia; làm cho một hay nhiều người chán nản, thối chí trên bước đường tu học, thậm chí phải hoàn tục; v.v..., nói chung, tất cả những trường hợp làm mất cái không khí thanh tịnh, hòa hợp, gây rối loạn, bất an trong tăng đoàn, đêu được coi là phạm tội “phá hoại sự hòa hợp của tăng đoàn”.

Có người cân phân tính nặng nhẹ của năm tội nghịch trên, và cho rằng, tội “phá hòa hiệp tăng” là nặng nhất, thứ đến là “xuất Phật thân huyết”, nhẹ hơn là “sát A la hán”, kế đó là “sát mẫu”, nhẹ nhất là “sát phụ”. Nhưng sự cân phân này xét ra vô ích; bởi vì, phạm bất cứ tội nào trong năm tội trên cũng đều sa vào địa ngục vô gián, thì cân phân làm gì!

b) Năm tội nghịch theo đại thừa gồm có: phá hoại chùa tháp, thiêu hủy kinh tượng, cưỡng đoạt của cải của thường trụ; hủy báng giáo pháp cùng các bậc thánh đức; làm trở ngại sự tu hành của người xuất gia, hoặc sát hại những người xuất gia; phạm một trong năm tội nghịch của tiểu thừa (nói trên); chủ trương không có nhân quả nghiệp báo rồi mặc tình gây tội ác, và sai sử người khác gây tội ác.

BÀI TẬP

1) Hãy nói về tình trạng của địa ngục Vô gián.

Địa ngục Vô gián có quá nhiều hình phạt cực kì thảm khốc, như lửa ở trên cháy xuyên suốt xuống dưới, lửa ở dưới cháy xuyên suốt lên trên, không có chỗ nào trống; rắn sắt, chó sắt phun lửa đuổi người; trong ngục có giường, lớn một vạn dặm, một người chịu tội, tự thấy thân thể của mình nằm đầy khắp chiếc giường đó, mà ngàn vạn người chịu tội, cũng đều tự thấy mình nằm đầy trên giường; quỉ Dạ Xoa răng miệng như gươm, quăng ném tội nhân, nấu đồng cho chảy ra rồi rót vào miệng, lấy dây sắt nóng trói người; v.v..., trải hàng ức kiếp không mong ra khỏi. Khi thế giới này hủy hoại thì sinh sang ở nhờ thế giới khác; nếu thế giới đó hủy hoại thì lại sinh sang ở nhờ thế giới khác nữa; đến khi thế giới này hình thành lại thì trở về chịu khổ tiếp.

2) Gọi là “Vô gián” vì năm nguyên do; đó là những nguyên do gì?

Gọi là địa ngục “Vô gián”, vì có năm nguyên do: 1) Ngày đêm chịu hình phạt, không có giây phút nào gián đoạn; 2) Nhiều người cũng đầy ngục, mà một người cũng đầy ngục; 3) Có rất nhiều loại hình cụ ghê rợn, và toàn bằng đồng, sắt, lửa, đá; 4) Không phân biệt nam hay nữ, người văn minh hay kẻ man rợ, tất cả chúng sinh trong sáu đường đều có lúc chịu tội; 5) Từ lúc vào ngục cho đến trải qua nhiều kiếp dài lâu, mỗi một ngày đêm muôn lần chết muôn lần sống, mong có một giây lát tạm dừng cũng không có được!

3) Năm nghiệp vô gián là những gì?

Năm nghiệp vô gián cũng gọi là năm tội nghịch, gồm có: giết cha, giết mẹ, giết bậc A la hán, làm cho thân Phật bị chảy máu, và phá hoại sự hòa hợp của tăng đoàn. 4) Diễm Ma vương được dịch thành hai nghĩa. Hãy giải thích hai nghĩa ấy.

Diễm Ma vương được dịch làm hai nghĩa: Song thế: cả hai hoàn cảnh khổ và vui đều nhận chịu hết. Song vương: cả hai người, anh và em gái, đều làm vua Diêm La; anh thì quán xuyến các việc bên nam, em thì quán xuyến các việc bên nữ.

5) Vua Diêm La vừa chịu tội khổ lại vừa hưởng thú vui. Hãy diễn tả sự việc ấy.

Vua Diêm La vừa chịu tội khổ lại vừa hưởng thú vui. Ngày đêm ba lần, có cái vạc đồng lớn, đựng đầy nước đồng sôi, hiện ra trong cung, vua trông thấy thì sợ lắm. Các viên ngục tốt liền bắt vua nằm trên giường sắt nóng, dùng móc sắt móc miệng vua cho mở ra, lấy nước đồng sôi rót vào, từ miệng đến bụng đều phỏng chín. Chịu tội xong, vua lại cùng với các thể nữ chung hưởng thú vui.

Tổng Hợp Yếu Chỉ Các Bài 31, 32 Và 33

1. Tâm dơ bẩn chính là nguyên nhân sinh khởi đời ác với năm thứ dơ bẩn; do một thứ dơ bẩn dẫn tới năm thứ dơ bẩn. Cho nên hành giả chỉ cần gạn lọc tâm cho trong sạch, giảm thiểu dục vọng, thì tự nhiên tâm không còn dính mắc vào trược cảnh; sau khi mạng chung liền thoát khỏi cõi đời dơ bẩn, sinh về các cõi an vui thanh tịnh; nếu trong đời sống thường nhật có công phu niệm Phật, liền được sinh về cõi Phật. Thế mói biết, tất cả các quốc độ đều do tâm tạo; cứ xem quốc độ mình đang ở, tất biết trong tâm mình hàm chứa những gì. Đó chính là chỗ căn cứ của pháp môn niệm Phật tu Tịnh Độ. Đó cũng là cái nguyên lí mà kinh điển đã nói: “Tùy theo tâm mình trong sạch thì Phật độ trong sạch.”, hoặc: “Hãy an bình đất tâm thì mọi nơi trên thế giới đều được an bình.” Đã thấy rõ điều đó, thì ngày nay chúng ta sống ở cái thế giới đầy xấu xa, dơ bẩn, rối loạn và khổ não này, đều bởi vì đời trước đã tạo bao nghiệp xấu mà ngày nay phải chịu quả báo, đâu còn oán trách ai được nữa! Điều khẩn yếu là: Trước đã lầm lỡ thì sau đừng lầm lỡ nữa! Từ nay về sau phải trừ bỏ vọng niệm, một lòng niệm Phật, mong có ngày được sinh về cõi Phật.

2. Nếu hỏi ba tai nạn nhỏ từ đâu mà đến, xin đọc thật kĩ bài học số 31 sẽ tự rõ biết. Đoạn 3 trong bài đó nói: “... con người quá tà kiến, điên đảo, mười nghiệp bất thiện đều làm đủ, ...”, và: “... con người làm nhiều điều theo thói buông lung, chỉ tiếp xúc với điều ác, ...”, và: “... con người đều là loại bất hiếu bất kính, làm nhiều điều bất thiện, thù oán giết hại lẫn nhau, ...”; đó chính là nguyên nhân. Nguyên nhân đầy ắp thì quả phải rộng lớn như biển; cho nên mới sinh khởi ba tai nạn nhỏ. Hành giả nếu muốn tránh khỏi các tai ách này, chỉ cần những suy nghĩ và hành động hằng ngày không liên hệ gì đến các nguyên nhân đã nói ở trên. Đến lúc đó, tự nhiên được sinh về cõi thiện, không phải mắc vào các tai nạn trên. Đó gọi là, trong 36 kế, bỏ chạy là kế hay nhất(1). Nếu đã từng niệm Phật cầu vãng sinh về thế giới Cực lạc, hoặc đã từng phát nguyện vãng sinh về thế giới ấy, sau khi kiếp sống này chấm dứt, liền được vãng sinh. Thân đã được sinh về Tịnh độ thì còn có tai nạn nào mà không xa lìa? Đó là phương pháp hữu hiệu nhất, triệt để nhất để tránh khỏi các tai nạn.

3. Trong ba thứ tai nạn nhỏ, những người chết vì nạn đói khát là nhân vì đời trước giành ăn, keo kiệt; và sau khi mạng chung sẽ phải đọa vào cảnh giới ngạ quỉ. Những người chết vì nạn binh đao là do vì đời trước nhiều sân hận, hay giết hại; và sau khi mạng chung sẽ phải đọa vào cảnh giới địa ngục. Chỉ có những người chết vì nạn tật dịch, nhân vì đời trước biết khởi lòng thương cảm đối với mọi người, quan tâm đến những người đau yếu, cho nên sau khi mạng chung, sẽ được sinh về cõi trời. Quí vị hành giả nên đặc biệt chú ý đến sự thật này: Khi mạng sống sắp hết, bất luận là đang nhận chịu những oan khiên thống khổ gì, cũng nhất định không sinh tâm sân hận. Tốt nhất là hãy niệm Phật, bởi vì, một niệm khi lâm chung có quan hệ trọng đại đến sự thọ sinh ở kiếp sau.

4. Vua Diêm La cai trị chốn địa ngục, xử tội công bằng thỏa đáng, không một người nào bị oan uổng; so sánh với dương thế, đó là một quan viên tư pháp vô tư chính trực, đáng lẽ không phải chịu sự đau khổ của giường sắt, nước đồng sôi ba lần trong một ngày đêm! Nhưng, nói như thế là chỉ luận về kết quả, mà chưa xét đến nguyên nhân; chỉ đánh giá cái dấu vết trước mắt mà chưa thấy được cái xấu tệ ở tâm niệm. Diêm vương tuy trị lí địa ngục một cách cương trực, nhưng cái động cơ để làm được Diêm vương là do sự phát nguyện: muốn trị tội những người ác ở nước láng giềng! Đó là cái nhân không nhân từ vậy. Bám lấy cái nhân đó để được làm Diêm vương, thì đang khi xét án định tội, tất có tâm hớn hở đắc ý thực tình, hoàn toàn không có một niệm thương xót. Đó là cái quả không nhân từ vậy. Cả nhân và quả đều không nhân từ, mà tâm sân hận lại nổi lên hừng hực, thì tự nhiên vô minh sinh khởi ra cảnh giới, lửa trong dẫn động lửa ngoài, do vậy mà tự mình không thể không nhận chịu các hình phạt giường sắt, nước đồng sôi! Nếu Hỏi: Phải làm thế nào mới có thể thoát li cảnh khổ đau đó? Xin trả lời: Chỉ cần trong khi định tội, hãy phát khởi lòng từ mẫn xót thương, thì giường sắt nước đồng đều tiêu mất; mà cái kiếp “Diêm vương” cũng kết liễu vậy. Đó tức là cái lí lẽ mà đại sư Liên Trì nói với con rết: “Con hãy trừ bỏ cái tâm độc dữ thì có thể thoát khỏi cái thân hình này.” Người học đạo cẩn thận nhất là việc giữ gìn tâm niệm. Xin quí vị học giả lưu ý sự việc này. Xin hãy lấy trường hợp của Diêm vương mà phản tỉnh, cảnh giác! Nếu tự thân hành nghề tư pháp, nắm quyền phán quyết, thì nên giữ sự cân bằng, xét sự việc cả về lí lẫn về tình, làm sao cho cả tình lẫn lí đều không có gì làm cho mình ân hận. Ngoài ra, còn nên giữ cho tâm thần định tĩnh, luôn luôn nuôi niệm từ bi; được như vậy thì có thể tránh khỏi mọi hậu quả khổ đau.

5. Tất cả mọi vật, có hình tướng ắt có sinh diệt. Chánh báo có sinh già bệnh chết; y báo có thành trụ hoại không. Đã có sinh thì không thể không có tử; đã có thành thì không thể không có không. Sở dĩ “niết bàn” mà được dịch là “diệt độ”, bởi vì, chỉ có “diệt” mới có thể “độ”(2) vậy. Trời, đất, mặt trời, mặt trăng còn chịu luật vô thường, không thể tồn tại vĩnh viễn, huống gì là cái thân tứ đại giả hợp yếu đuối này. Những ai học đòi có được một đời sống trường cửu, xin hãy giác ngộ!

6. Trong kinh Phật nói tới địa ngục, thường quan hệ tới địa điểm mà địa ngục tọa lạc; thậm chí, những điều thuộc nội bộ địa ngục như danh mục, tình trạng, v.v... cũng được đề cập hết sức rõ ràng. Điều đó cho thấy, mỗi mỗi địa ngục đều nhất định là có, hoàn toàn không phải vì hăm dọa kẻ khờ khạo mà nói không thành có; cũng giống như thế giới Cực lạc, nhất định là có, hoàn toàn không phải vì cổ lệ mọi người niệm Phật mà nói không thành có. Trong năm tội vô gián, sở dĩ “phá hòa hiệp tăng” được xem là tội nặng nhất, bởi vì, đó là hành động phá hoại đạo tràng chánh pháp, khiến cho hàng ngàn hàng vạn người không thể giải thoát nỗi đau khổ trong vòng luân hồi – đó gọi là giết chết huệ mạng của người, tội lỗi còn trên cả việc giết chết tính mạng của người. Bởi vậy mà nó được coi là nặng nhất trong năm tội vô gián. Do đó có thể biết: Ba vua Võ và một vua Tông(3) đều là các tội phạm hàng đầu trong địa ngục Vô gián. Chính ngày nay cũng có rất nhiều người đang làm công tác phá hoại Phật giáo. Họ tự lấy làm đắc ý, nhưng có biết đâu, chỉ trong một cái nháy mắt, họ đều trở thành những tội quỉ của địa ngục Vôgián! Đó không phải là chư Phật và Bồ tát trừng phạt họ; cũng không phải là chư vị Hộ pháp hay quỉ thần trừng phạt họ; thậm chí cũng không phải vua Diêm La trừng phạt họ; mà đó chỉ là, gieo nhân như vậy thì được quả như vậy, chơi với lửa thì tự chết cháy, chơi với nước thì tự chết chìm, tự mình tạo ác nghiệp thì không thể trốn tránh đi đâu được!

7. Hành giả tụng kinh, đọc luận, nghe giảng, vì mục đích muốn hiểu rõ tường tận, phá trừ tà kiến chấp trước. Tà kiến đã phá trừ thì liền có được chánh kiến. Khi đã có được chánh kiến, tất cả mọi sự lí, dù thuộc các pháp thế hay xuất thế gian, không có gì mà không thông đạt; tác dụng của nó rất lớn. Chưa cần nói tới những điểm vi diệu khác, chỉ cần nói tới việc phá trừ kiến hoặc là tức khắc chứng được quả Tu đà hoàn, tiếp theo là trải qua bảy lần sinh bảy lần tử, bèn chứng được quả vị A la hán, xuất li ba cõi (sáu nẻo luân hồi). Thế mới biết, trong công trình tu tập, lí không bao giờ kém trọng yếu hơn sự; xin đừng chấp sự mà bỏ lí. Sa vào chỗ cực đoan là tự mình làm mất đi lợi ích rất nhiều.

8. Xây dựng cõi tịnh độ ở nhân gian, không phải là việc không thể làm. Nhưng, muốn làm việc đó, trước tiên là phải xây dựng cho được cái tâm thanh tịnh ở nhân gian. Tất cả những tâm niệm ác và hành động ác như giết hại chúng sinh, hại người lợi mình, tự tư tự lợi, khinh khi kẻ yếu kém, tham tài, hiếu sắc, kiêu ngạo, v.v... đều dứt trừ tuyệt sạch, sau đó mới nói đến việc xây dựng cõi tịnh độ ở nhân gian. Chúng ta hãy mở lớn mắt ra mà nhìn tình hình giữa quốc gia này với quốc gia khác, dân tộc này với dân tộc khác, người này với người khác, người với thú vật, rồi thú vật và thú vật với nhau..., toàn là một thế giới trộm cướp hung bạo, làm sao nói đến “nhân gian tịnh độ” được! Lại hãy nhìn vào những công binh xưởng, những cơ sở điều chế hóa chất, và những cơ quan quân sự của quốc tế; những nơi đó nhằm làm việc gì thế? Vậy nên biết, không những việc xây dựng nhân gian tịnh độ hoàn toàn không thể thực hiện được, mà trái lại còn sợ rằng, cõi địa ngục ở nhân gian lại đang bày ra trước mắt!

CHÚ THÍCH (của người dịch)

(01) 36 kế, bỏ chạy là kế hay nhất: Nguyên văn chữ Hán của câu này là: “Tam thập lục trước, tẩu vi thượng trước.” Câu này, nguyên trong cổ văn Trung quốc nói là “Tam thập lục kế, tẩu vi thượng kế.”, nghĩa là: trong 36 kế, bỏ chạy là kế hay nhất. Trong Tục Truyền Đăng Lục (quyển 12, truyện “Tử Thắng Thiền Sư”) lại viết câu này thành: “Tam thập lục trước, tẩu vi thượng trước.”; thay chữ “kế” bằng chữ “trước”, nhưng ý nghĩa cũng vậy. Buổi đầu, con số “36” (tam thập lục) vốn chỉ là một hư số, ý nói là rất nhiều; điểm quan trọng là ở chữ “bỏ chạy” (tẩu). Về sau, khi câu này trở thành một câu tục ngữ dùng thường trong dân gian, những người hiếu sự bèn cố ý tìm tòi, góp nhặt đủ 36 mưu kế (như: kế dương Đông đánh Tây; kế khua cỏ đuổi rắn; kế mượn tay người khác giết người; kế trong cái không làm ra cái có; kế nhử cọp ra khỏi núi; kế muốn bắt trước phải thả; kế biến khách thành chủ; kế liên hoàn; kế mĩ nhân; kế khổ nhục; v.v... và kế bỏ chạy), làm cho con số “36” trở thành một thật số. (02) “Diệt” “độ”: Chữ “độ” nghĩa là qua đến bờ giải thoát. Câu này có ý nói: Phải tận diệt vô minh phiền não thì mới đạt được thành quả giác ngộ giải thoát trọn vẹn.

(03) Ba vua Võ và một vua Tông: Thuật ngữ Phật học là “tam Võ nhất Tông”, hay nói cho đủ là “tam Võ nhất Tông pháp nạn”. Thuật ngữ này được dùng để chỉ cho bốn vị hoàng đế Trung quốc đã bách hại Phật giáo một cách nghiêm trọng, gây ra bốn thời kì pháp nạn trong lịch sử Phật giáo Trung quốc ở thời đại quân chủ: 1) Vua Thái võ đế (424 452) nhà Bắc Ngụy (386 534), vì tin lời gièm pha của đạo sĩ Khấu Khiêm Chi và quan tư đồ Thôi Hạo mà bách hại Phật giáo. Năm 446, nhà vua hạ lệnh giết hại tất cả quí vị sa môn ở khắp nước, phá hủy hết kinh điển và đồ tượng, khiến cho Phật giáo Bắc Ngụy bị tiêu diệt. Phải đến đời vua sau là Văn thành đế (452 465), Phật giáo mới được khôi phục. 2) Vua Võ đế (561 578) nhà Bắc Chu (559 581), tin dùng luận thuyết của hai đạo sĩ Trương Tân và Vệ Nguyên Tung, có ý phế bỏ Phật giáo. Nhờ có quí vị tôn đức nổi danh đương thời như Chân Loan, Đạo An, Tăng Miễn, Tĩnh Ái, v.v... ra sức biện hộ, mà Phật giáo tạm thời được yên. Bỗng dưng, năm 573, nhà vua hạ lệnh phế bỏ cả Phật giáo và Đạo giáo, hủy hoại kinh tượng, bắt tất cả quí vị sa môn và đạo sĩ đều phải hoàn tục; tuyển lựa 120 vị danh đức an trí tại Thông đạo quán. Năm 577, vua Võ đế diệt nhà Bắc Tề (550 577), tuy có ngài Tuệ Viễn hết sức chống đối, nhà vua vẫn cương quyết thi hành chính sách tiêu diệt Phật giáo trên khắp lãnh thổ Bắc Tề. Năm sau nhà vua băng, hai tôn giáo Phật và Đạo mới được khôi phục. 3) Vua Võ tông (841 846) nhà Đường (618 907), từ nhỏ đã không thích Phật giáo, sau khi lên ngôi (năm 840) liền thờ đạo sĩ Triệu Qui Chân làm thầy, sùng tín Đạo giáo. Qui Chân cậy thế được vua sủng ái, lại được tể tướng Lí Đức Dụ hậu thuẫn, mỗi lời nói ra đều bài xích Phật giáo, cho Phật giáo là tôn giáo ngoại lai, làm hại sinh linh, phải nên tận diệt. Năm 845, nhà vua hạ lệnh phế bỏ Phật giáo, cho phá hủy hơn 4.600 ngôi chùa và hơn 40. tăng xá vãng lai trong toàn quốc, bắt 260.500 tăng ni phải hoàn tục, tịch thu hàng ngàn vạn đám ruộng của các chùa, đốt kinh, hủy tượng, lấy hết các tượng đồng và chuông khánh đem nấu để đúc tiền, tượng bằng sắt thì đem nấu làm nông cụ, các tư gia có các tượng bằng vàng, bạc, v.v... đều phải đem nộp cho chính quyền. Qua năm sau, nhân uống kim đan của đạo sĩ, nhà vua bị trúng độc mà băng. 4) Vua Thế tông (954 959) nhà Hậu Chu (951 960), năm 955 bắt đầu thi hành chính sách tiêu diệt Phật giáo. Nhà vua hạ lệnh phá bỏ 30.336 tự viện, hủy hết tượng Phật, đem nấu tất cả các pháp khí bằng kim loại để đúc tiền. Lúc bấy giờ ở Trấn châu có một tượng Bồ tát Quán Thế Âm bằng đồng, tiếng đồn rất linh ứng, dù có lệnh vua, không ai dám đến gần. Nhà vua nghe thế, liền tự mình đến nơi, lấy búa đập nát mặt và ngực của tượng, những người chứng kiến đều run sợ. Bốn năm sau, một hôm, đang trên đường Bắc chinh, trên ngực nhà vua bỗng nổi một mụn nhọt, rồi băng.

Ba Mươi Bảy Phẩm Trợ Đạo (Phần 1)

Mục đích tối hậu của người tu hành là thành Phật, chứng niết bàn. Nhưng biển sinh tử thì sâu, đường giác ngộ thì xa, ở khoảng giữa đó, nếu không nhờ đến tư lương thì không thể đạt được hiệu quả. Tư lương tuy có rất nhiều thứ, nhưng trọng yếu nhất không ngoài ba mươi bảy phẩm trợ đạo.

Ba mươi bảy phẩm trợ đạo được chia làm bảy nhóm: 1) Bốn lãnh vực quán niệm; 2) Bốn sự cần mẫn; 3) Bốn phép như ý; 4) Năm khả năng; 5) Năm sức mạnh; 6) Bảy yếu tố giác ngộ; 8) Tám nguyên tắc hành động chân chính. Ba mươi bảy pháp trong bảy nhóm này có công năng giúp cho đạo nghiệp tăng tiến, cho nên gọi là “đạo phẩm”, hay “trợ đạo phẩm”(1).

Hàng tiểu thừa, khi đã tu năm phép quán dừng tâm để cho tâm không còn bị tán loạn, nên tiếp tục tu bốn lãnh vực quán niệm, để cho trí tuệ được khai mở chiếu sáng; đó là cùng vận dụng ĐỊNH và TUỆ, để mong khế hợp với xa ma tha và tì bát xá na.

Bốn lãnh vực quán niệm (“niệm xứ” cũng gọi là “niệm trú”, hay “niệm xứ quán”) gồm có: 1) Quán niệm nơi thân thể: quán niệm thân thể là dơ bẩn. Phải quán sát thân ta và thân của tất cả chúng sinh, trên dưới trong ngoài đều dơ dáy, xấu xa, không sạch sẽ. Khi đã thành công trong phép quán niệm này, sẽ thấy chán bỏ sắc thân mà có được sự trong sạch của niết bàn. 2) Quán niệm nơi cảm thọ: quán niệm cảm thọ(2) là đau khổ. Phải quán sát trong cảm thọ vui có “hoại khổ”5, trong cảm thọ khổ có “khổ khổ”, trong cảm thọ không vui không khổ thì có “hành khổ”7(3). Khi đã thành công trong phép quán niệm này, sẽ thấy chán bỏ thế gian mà có được niềm vui của niết bàn. 3) Quán niệm nơi tâm thức: quán niệm tâm ý là vô thường. Phải quán sát cái tâm hư vọng, sinh diệt từng sát na, vô thường cùng cực. Khi đã thành công trong phép quán niệm này, sẽ sinh tâm “vô trụ”(4) mà có được tính thường hằng của niết bàn. 4) Quán niệm nơi đối tượng của tâm thức: quán niệm đối tượng của tâm thức là vô ngã. Phải quán sát các pháp đều do nhân duyên sinh, không có tự tánh, ngã và những cái thuộc về ngã đều không thật có. Khi đã thành công trong phép quán niệm này, sẽ chán bỏ cái ngã giả dối mà có được cái ngã của niết bàn.(5)

Bốn sự cần mẫn là tâm chân chính và siêng năng trong việc dứt ác tu thiện. Lại gọi là “bốn ý đoạn”, nghĩa là bốn việc này phải do ý chí quyết định mà chấm dứt hành động. Lại gọi là “bốn chánh đoạn”, nghĩa là đoạn trừ hẳn tính biếng nhác.

Lại gọi là “bốn chánh thắng”, nghĩa là trong những pháp chính thật để sách lệ thân ngữ ý thì bốn pháp này là hơn hết. 1) Những tâm ý ác và hành động ác đã phát sinh, hãy đoạn trừ ngay. 2) Những tâm ý ác và hành động ác chưa phát sinh, đừng để cho chúng sinh khởi. 3) Những tâm ý thiện và hành động thiện đã phát sinh, hãy mau làm cho chúng tăng trưởng lên. 4) Những tâm ý thiện và hành động thiện chưa phát sinh, hãy mau làm cho chúng sinh khởi.

Bốn phép như ý nguyên là bốn pháp thiền định, nghĩa là tu tập bốn pháp này thì có thể phát lộ thần thông(6) như ý muốn. Ở trước, bốn lãnh vực quán niệm là tu trí tuệ; bốn sự cần mẫn là tu tinh tấn; ở đây, bốn pháp này là tu định tĩnh. Trong quá trình tu tập, trí tuệ và cần mẫn tuy quan trọng, nhưng nếu định lực yếu kém thì cũng không thể đạt được thần thông; cho nên cần phải tu định để được phối hợp. Lại gọi là “bốn phép thần túc” (“thần” là cái đức linh diệu, “túc” có nghĩa là nơi nương tựa), nghĩa là cái đức linh diệu nương nơi định mà phát sinh, giống như cái thân nhờ có chân mà đứng được vậy. 1) Phép như ý “dục”, nghĩa là lòng mong muốn tu tập để đạt chánh quả, lúc nào cũng tăng tiến. 2) Phép như ý “niệm”, nghĩa là niệm niệm chuyên nhất, trụ nơi chánh lí. 3) Phép như ý “tấn”, nghĩa là tinh tấn tiến thẳng tới trước, công phu không bị gián đoạn. 4) Phép như ý “tuệ”, nghĩa là tâm ý không còn tán loạn, ánh sáng chân thật chiếu rọi lên, xa lìa các tư tưởng hư vọng.

CHÚ THÍCH

01. “Tư” là giúp đỡ; “lương” là lương thực. Tu hành cũng giống như đi xa, cần có các thứ như căn lành, phước đức, chánh pháp v.v... làm lương thực để giúp đỡ, mới có thể thành đạt, cho nên gọi là “tư lương”.

02. Tức là năm pháp đình chỉ tâm niệm, dùng pháp quán sát sự tướng để đối trị: 1) Người nhiều tham dục thì quán “bất tịnh”, nghĩa là quán sát tất cả căn thân và khí giới đều không sạch sẽ –để đối trị tâm tham dục; 2) Người nhiều sân hận thì quán “từ bi”, nghĩa là quán sát tất cả tình trạng đáng thương của chúng sinh đau khổ –để đối trị tâm sân hận; 3) Người nhiều ngu si thì quán “nhân duyên”, nghĩa là quán sát tất cả các pháp đều do nhân duyên mà sinh khởi, nhân trước quả sau, lớp lớp rõ ràng –để đối trị tâm ngu si; 4) Người tâm thường tán loạn thì quán “sổ tức”, nghĩa là theo dõi hơi thở ra vào, mỗi hơi ra vào đếm một, và đếm thầm như thế từ một đến mười –để đối trị tâm tán loạn; 5) Người nhiều nghiệp chướng thì quán “niệm Phật”, nghĩa là quán sát các tướng tốt nơi thân Phật và các thứ công đức tốt đẹp của Phật – để đối trị các nghiệp chướng.

03. Dịch là “chỉ” hay “tịch tĩnh”, nghĩa là đối trước các hoàn cảnh ô nhiễm hay thanh tịnh, tâm đều không dao động.

04. Dịch là “quán”, nghĩa là dùng trí tuệ để quán sát các sự lí.

05. Một trong ba thứ khổ, tức là sự đau khổ phát sinh khi cuộc vui đã tàn.

06. Một trong năm cảm thọ. Hoàn cảnh không thuận không nghịch, không vui không khổ, gọi là “xả”.

07. Một trong ba thứ khổ. “Hành” có nghĩa là trôi chảy, tức là thân tâm tuy không cảm thấy lo, mừng, vui, khổ, nhưng mỗi niệm mỗi niệm cứ trôi chảy, không có sát na nào đứng yên, đó chính là đau khổ.

08. “Phát thông” nghĩa là khai phát thần thông.

PHỤ CHÚ

(01) Trợ đạo phẩm: “Đạo” là con đường dẫn đến thành quả giác ngộ, giải thoát, niết bàn. “Phẩm” là các phẩm loại, phương pháp, hay pháp môn sai khác nhau. “Trợ” là giúp đỡ. Có 37 pháp môn tu tập giúp cho hành giả tiến đến đạo quả giác ngộ, giải thoát, niết bàn; gọi là “37 phẩm trợ đạo”, hoặc “37 đạo phẩm”.

(02) Thọ: “Thọ” tức là cảm giác, thọ nhận. Từ này đã được giải thích ở “phụ chú” số 2, bài 25; ở đây chúng tôi xin nói thêm: Thông thường thì cảm thọ được chia làm ba loại (khổ, vui và không khổ không vui), nhưng cũng có thuyết chủ trương gom lại, chỉ còn một loại cảm thọ (nhất thọ) mà thôi. Thuyết này cho rằng, tuy thọ có lạc thọ, nhưng khi niềm vui đã tàn thì lại rơi vào đau khổ, cho nên thuộc về “hoại khổ”; tuy có xả thọ, nhưng xét kĩ thì đó chẳng qua là một phương diện của khổ đau (vì niệm niệm liên tục trôi chảy, không có giây phút nào đứng yên), gọi là “hành khổ”; còn khổ thọ thì dĩ nhiên là khổ, được gọi là “khổ khổ”. Tất cả đều là khổ, cho nên chỉ có một loại thọ là khổ thọ mà thôi. (Xin xem mục “Ba loại khổ” tiếp theo sau.)

(03) Ba loại khổ (tam khổ): Khổ là một thứ cảm thọ (cảm giác), là trạng thái đau đớn, khó chịu, bất như ý khi thân tâm bị bức bách. Y vào tính chất, khổ được chia làm ba loại: 1) Những hoàn cảnh trái ngang, những điều bất như ý, những sự bách hại, v.v... gây ra những cảm giác khó chịu, đau đớn, buồn phiền nơi thân tâm con người; cái khổ đó gọi là “khổ khổ”. 2) Những hoàn cảnh thuận lợi, những điều như ý có đem lại niềm vui cho con người. Nhưng đó chỉ là niềm vui tạm bợ. Khi niềm vui đã tàn thì lại sinh tiếc nuối, khổ đau; cái khổ đó gọi là “hoại khổ”. 3) Mọi vật trong vũ trụ vốn không có tính chất khổ, vui; tâm ý con người cũng có lúc không cảm thấy khổ hay vui; nhưng vì do nhân duyên sinh, nên chúng vô thường, biến đổi, sinh diệt, trôi chảy không ngừng, gây ra đau khổ, phiền muộn một cách âm thầm, vi tế, thâm sâu, mà con người không tỉnh giác nên không nhận biết; cái khổ đó gọi là “hành khổ”.

(04) Tâm vô trụ: Dù ở hoàn cảnh nào, dù đứng trước đối tượng nào, tâm vẫn không chấp trước vào bất cứ một thứ gì. Tâm không chấp trước vào đối cảnh thì không bị ràng buộc, không bị biến đổi, sinh diệt; trái lại, sẽ được tự tại, giải thoát, thể ngộ được chân lí như thật của thực tại vạn hữu. Kinh Kim Cang có câu: “Ưng vô sở trụ nhi sinh kì tâm”. Lục tổ Tuệ Năng nhờ nghe được câu kinh này nơi Ngũ tổ Hoằng Nhẫn mà tâm trí triệt ngộ, được truyền y bát để đi về phương Nam hành đạo.

(05) Thường Lạc Ngã Tịnh: Hành giả khi đã thành công trong bốn pháp quán niệm này thì sẽ đạt được bốn đức của niết bàn (cũng tức là bốn đức của pháp thân Phật): Quán niệm về tính chất dơ bẩn (bất tịnh) để thể nhâp được đức trong sạch (TỊNH); quán niệm về tính chất khổ đau (khổ) để thể nhập được đức an vui (LẠC); quán niệm tính chất biến đổi sinh diệt (vô thường) để thể nhập được đức thường hằng (THƯỜNG); quán niêm tính chất duyên sinh, không có tự ngã (vô ngã) để thể nhập được đức tự tại giải thoát (NGÃ). Thể tính của cảnh giới niết bàn hay pháp thân Phật là thường trụ, không sinh không diệt, cho nên gọi là “thường”. Cảnh giới niết bàn hay pháp thân Phật đã xa lìa vĩnh viễn mọi khổ đau, luôn luôn an trụ trong niềm vui tịch diệt giải thoát, cho nên gọi là “lạc”. Cảnh giới niết bàn hay pháp thân Phật vượt khỏi cả hai loại vọng chấp hữu ngã và vô ngã, hoàn toàn tự tại vô ngại, không bị ràng buộc bởi bất cứ pháp hữu vi nào, cho nên gọi là “ngã”. Cảnh giới niết bàn hay pháp thân Phật đã xa lìa mọi vô minh phiền não, rốt ráo trong sạch, không bao giờ còn một chút cấu nhiễm nào, dù vi tế đến đâu, cho nên gọi là “tịnh”. Thật ra, nếu quán chiếu đến chỗ rốt ráo, thì bất cứ một đức nào cũng đã bao hàm cả ba đức kia: nói đến đức “thường” thì tức nhiên đã bao gồm có lạc, ngã và tịnh; nói đến đức “lạc” thì tức nhiên đã bao gồm có thường, ngã và tịnh; v.v...

(06) Thần thông: là sức tác dụng siêu nhân gian, vô ngại tự tại, không thể nghĩ bàn, do tu tập thiền định mà đạt được. Thông thường, thần thông có năm tác dụng: 1) Mắt thấy thấu suốt tất cả những cảnh tượng khổ vui, lớn nhỏ, ở gần hoặc ở xa trong thế gian, không có gì làm cho ngăn cách (thiên nhãn thông); 2) Tai nghe tất cả những âm thanh vui buồn trong thế gian, không có gì ngăn trở được (thiên nhĩ thông); 3) Biết rõ tâm ý người khác đang suy nghĩ những việc thiện, ác, v.v... (tha tâm thông); 4) Đến đi tự tại, biến hóa tùy ý, không có gì làm trở ngại (thần túc thông); 5) Biết rõ các kiếp trước của mình và chúng sinh (túc mạng thông). Nếu dứt trừ hoàn toàn các kiến và tư hoặc (phiền não) trong ba cõi thì đạt thêm một loại thần thông cao tột, gọi là “lậu tận thông”. Chỉ có bậc A la hán trở lên mới đạt đủ sáu thứ thần thông (lục thông) như vậy; các hành giả dưới quả vị A la hán chỉ có thể đạt được tối đa là năm thứ thần thông ở trước mà thôi. Riêng ba loại túc mạng thông, thiên nhãn thông và lậu tận thông của chư Phật và A la hán là vi diệu thù thắng tột bực, cho nên chúng được gọi đặc biệt là “ba minh” (tam minh).

BÀI TẬP

1) Ba mươi bảy đạo phẩm được chia làm bảy nhóm, tên của bảy nhóm đó là gì?

Bảy nhóm đó là: bốn lãnh vực quán niệm (tứ niệm xứ); bốn sự cần mẫn (tứ chánh cần); bốn phép như ý (tứ như ý túc); năm khả năng (ngũ căn); năm sức mạnh (ngũ lực); bảy yếu tố giác ngộ (thất giác chi); tám nguyên tắc hành động chân chính (bát chánh đạo).

2) Tên của năm phép quán dừng tâm là gì? Đối trị những gì?

Năm phép quán dừng tâm (ngũ đình tâm quán) là năm phương pháp quán sát sự tướng để theo đó mà đối trị: 1) Quán bất tịnh: quán sát thấy rõ tính chất dơ bẩn của căn thân cũng như mọi vật trong thế gian, để đối trị tâm tham dục; 2) Quán từ bi: quán sát thấy rõ những khổ đau đáng thương của tất cả mọi người mọi loài, để đối trị tâm sân hận; 3) Quán nhân duyên: quán sát thấy rõ tính chất duyên sinh cùng mối liên hệ nhân quả của vạn pháp, để đối trị tâm ngu si; 4) Quán sổ tức: theo dõi và đếm hơi thở ra vào, để đối trị tâm tán loạn; 5) Quán niệm Phật: quán sát thân tướng tốt đẹp, công đức trang nghiêm của chư Phật, để đối trị bao nghiệp chướng của bản thân mình.

3) Giải thích “xa ma tha” và “tì bát xá na”.

“Xa ma tha” là dịch âm tiếng Phạn, dịch ra tiếng Hán là “chỉ”, hay “tịch tĩnh”, nghĩa là dừng tâm loạn động lại, không duyên vào bất cứ cảnh gì (dù xấu hay tốt), để cho tâm lắng đọng, vắng lặng. “Tì bát xá na” là dịch âm tiếng Phạn, dịch ra tiếng Hán là “quán”, nghĩa là dùng trí tuệ để quán sát sự lí.

4) Những gì là bốn lãnh vực quán niệm? Mỗi lãnh vực quán niệm là quán sát như thế nào? Khi quán sát thành công thì hiệu quả ra sao?

Bốn lãnh vực quán niệm gồm có: 1) Quán niệm nơi thân thể. Phải quán sát để thấy rõ thân thể của ta cũng như của mọi loài đều là xấu xa, dơ bẩn, không sạch sẽ (bất tịnh). Khi quán sát thành công thì sẽ thấy chán bỏ sắc thân mà có được sự trong sạch (tịnh) của niết bàn. 2) Quán niệm nơi cảm thọ. Phải quán sát để thấy rõ trong cảm thọ khổ có “khổ khổ”, trong cảm thọ vui có “hoại khổ”, trong cảm thọ không khổ không vui có “hành khổ”; tất cả cảm thọ đều là đau khổ (khổ). Khi quán sát thành công thì sẽ thấy chán bỏ thế gian mà có được niềm vui (lạc) của niết bàn. 3) Quán niệm nơi tâm thức. Phải quán sát để thấy rõ tâm ý chỉ là hư vọng, biến chuyển không ngừng, sinh diệt từng sát na (vô thường). Khi quán sát thành công, sẽ sinh tâm vô trụ mà có được đức thường hằng (thường) của niết bàn. 4) Quán niệm nơi đối tượng của tâm thức. Phải quán sát để thấy rõ các pháp đều do nhân duyên sinh, không có tự thể, ngã và những cái thuộc về ngã đều không thật có (vô ngã). Khi quán sát thành công, sẽ không vướng mắc vào cái ngã giả dối, mà có được cái đại ngã (ngã) của niết bàn. 5) Bốn sự cần mẫn là làm bốn công việc gì?

Bốn sự cần mẫn là siêng năng làm bốn việc sau đây: 1) Những tâm ý và hành động ác đã phát sinh, hãy lập tức đoạn trừ ngay; 2) Những tâm ý và hành động ác chưa phát sinh thì đừng để cho chúng phát sinh; 3) Những tâm ý và hành động thiện đã phát sinh, hãy làm cho chúng tăng trưởng mãi; 4) Những tâm ý và hành động thiện chưa phát sinh, hãy tạo điều kiện giúp cho chúng phát sinh.

6) Hãy kể tên và giải thích bốn phép như ý.

Bốn phép như ý gồm có: 1) Dục: là lòng mong muốn tu tập để đạt chánh quả; 2) Niệm: niệm niệm chuyên nhất, trụ nơi chánh lí; 3) Tấn: tinh tấn tiến thẳng tới trước, công phu không bị gián đoạn; 4) Tuệ: tâm ý định tĩnh, ánh sáng chân thật chiếu rực lên, xa lìa mọi vọng tưởng.