Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Sách Phật họcTrang 5/7

Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Tác giả và toàn tập › Hải Triều Âm

Kinh Thủ Lăng Nghiêm

Thông tin
Nguồn: adidaphat.net

¬– II –

138 U hum,

139 Ry si kít na.

140 Pa ra, sê si ta.

141 Sát tát tha, ga tu si ni sam.

142 Hu hum,

143 Tu ru ung,

144 Chim ba na.

145 Hu hum,

146 Tu ru ung,

147 Si đam ba na.

148 Hu hum,

149 Tu ru ung,

150 Pa ra si đi da, sam pát soa, na khít ra.

151 Hu hum,

152 Tu ru ung,

153 Sát va dác sa, hát ra sát sa.

154 Gơ ra ha nha cha.

155 Pi tang pang sát, na khít ra.

156 Hu hum,

157 Tu ru ung,

158 Chê tu ra, si ti nam.

159 Gơ ra ha, sa ha sát ra nam.

160 Pi tang pang sát na ra.

161 Hu hum,

162 Tu ru ung,

163 Ra soa,

164 Ba ga va.

165 Sát tát tha, ga tu si ni sam.

166 Pa ra tim, cha kít ri.

167 Ma ha, sô ha sát ra.

168 Bút su sa, ha sát ra, si ri sa.

169 Cô ti, sô ha sát ni, ti lê.

170 A pi đi si, ba ri ta.

171 Cha cha ang ca.

172 Ma ha pát cha ru ta ra.

173 Ti ri bô ba na.

174 Man ta ra.

175 U hum,

176 Sa si ti, bô ba tu.

177 Ma ma,

178 In thâu na, ma ma sê.

– III –

179 Ra cha ba da.

180 Chu ra pát da.

181 A chi ni ba da.

182 U đa ca ba da.

183 Pi sa ba da.

184 Sê sát ta ra ba da.

185 Ba ra chước khiết ra ba da.

186 Tát sít soa ba da.

187 A sê ni ba da.

188 A ca ra mơ ri chu ba da.

189 Đa ra ni, pu mi kim, ba ga va ta ba da.

190 U ra ca, ba đa ba da.

191 Rát cha than đa ba da.

192 Na ga ba da.

193 Pi thiêu tát ba da.

194 Sô pa ra na ba da.

195 Dác soa gơ ra ha.

196 Ra soa si gơ ra ha.

197 Pê ri ta gơ ra ha.

198 Pi sa cha gơ ra ha.

199 Pu ta gơ ra ha.

200 Cu ban đa gơ ra ha.

201 Pu tan na gơ ra ha.

202 Ca cha pu tan na gơ ra ha.

203 Si kin tu gơ ra ha.

204 A pa si ma ra gơ ra ha.

205 U than ma ta gơ ra ha.

206 Sa da gơ ra ha.

207 Hê ri ba ti gơ ra ha.

208 Sê ta ha ri nam.

209 Khít ba ha ri nam.

210 Ru ti ra ha ri nam.

211 Mang sa ha ri nam.

212 Mê ta ha ri nam.

213 Ma cha ha ri nam.

214 Cha ta ha ri nu.

215 Si pi ta ha ri nam.

216 Pi ta ha ri nam.

217 Ba đa ha ri nam.

218 A su cha ha ri nu.

219 Chít ta ha ri nu.

220 Ti sam sát bi sam.

221 Sát va gơ ra ha nam.

222 Pi đa da cha, san đa da mi

223 Kê ra da mi,

224 Pa ri pát ra chê ca, cát ri tam.

225 Pi đa da cha, san đa da mi

226 Kê ra da mi,

227 Đa din ni, cát ri tam.

228 Pi đa da cha, san đa da mi

229 Kê ra da mi,

230 Ma ha pát su pát tát da,

231 Ru đa ra, cát ri tam.

232 Pi đa da cha, san đa da mi

233 Kê ra da mi,

234 Na ra da na, cát ri tam.

235 Pi đa da cha, san đa da mi

236 Kê ra da mi,

237 Tát toa ga ru đa si, cát ri tam.

238 Pi đa da cha, san đa da mi

239 Kê ra da mi,

240 Ma ha ca ra, ma tát ri ga na, cát ri tam.

241 Pi đa da cha, san đa da mi

242 Kê ra da mi,

243 Ca pa ri ca, cát ri tam.

244 Pi đa da cha, san đa da mi

245 Kê ra da mi,

246 Cha da khít ra, ma tu khít ra.

247 Sát va ra tha sa tát na, cát ri tam.

248 Pi đa da cha, san đa da mi

249 Kê ra da mi,

250 Chư chát ra, ba ky ni, cát ri tam.

251 Pi đa da cha, san đa da mi

252 Kê ra da mi,

253 Pi ri dang cát ri chi

254 Nan đa kê sa ra, ga na phun ti.

255 Sát hê da, cát ri tam.

256 Pi đa da cha, san đa da mi

257 Kê ra da mi,

258 Na khít na sa ra ba na, cát ri tam.

259 Pi đa da cha, san đa da mi

260 Kê ra da mi,

261 A ra han, cát ri tam, pi đa da cha, san đa da mi,

262 Kê ra da mi,

263 Pi ta ra ga, cát ri tam.

264 Pi đa da cha, san đa da mi

265 Kê ra da mi, pát cha ra pa mi,

266 Cu hê da cu hê da,

267 Ca đi pát ti cát ri tam.

268 Pi đa da cha, san đa da mi

269 Kê ra da mi,

270 Ra soa mang,

271 Ba ga va,

272 In thâu na ma ma sê.

– IV –

273 Ba ga va,

274 Si ta ta, pa tơ ra.

275 Nam mô suy tu tê.

276 A si ta na ra chi ca.

277 Pa ra va, si phu cha.

278 Pi ca sát tát ta pát ti ri.

279 Sập phật ra sập phật ra,

280 Đa ra đa ra,

281 Văn đa ra, văn đa ra, san đa san đa.

282 Hu hum,

283 Hu hum.

284 Phun cha,

285 Phun cha, phun cha, phun cha, phun cha.

286 Sô ha,

287 Hê hê phun.

288 A mâu ca da phun.

289 A pa ra đê ha ta phun.

290 Ba ra pa ra ta phun.

291 A sô ra, pi ta ra, pa ca phun.

292 Sát va đê bê pi phun.

293 Sát va na ga pi phun.

294 Sát va dác sa pi phun.

295 Sát va gan đa va pi phun.

296 Sát va pu ta na pi phun.

297 Ca cha pu ta na pi phun.

298 Sát va tát lang chi ti pi phun.

299 Sát va tát sít pi lây, cát si ti pi phun.

300 Sát va sấp ba lay pi phun.

301 Sát va a pa si mô lay pi phun.

302 Sát va sê ra ba na pi phun.

303 Sát va ti tê kê pi phun.

304 Sát va tát ma ta ky pi phun.

305 Sát va pi ta da ra si cha lây pi phun.

306 Cha da khít ra, ma tu khít ra,

307 Sát va ra tha sa đa kê pi phun.

308 Pi ti da cha lây pi phun.

309 Chê tu ra, phác ky ni pi phun.

310 Pát cha ra, cu ma ri,

311 Pi ta da, ra si pi phun.

312 Ma ha pa ra tinh dang, soa ky ri pi phun.

313 Pát cha ra sang khít ra da,

314 Pa ra chang ky ra cha da phun.

315 Ma ha ca ra da,

316 Ma ha mút tát ri ca na,

317 Nam mô sa khít ri ta da phun.

318 Pi si na phi dây phun.

319 Pu ra ha mâu ni dây phun.

320 A ky ni dây phun.

321 Ma ha khít ri dây phun.

322 Khít ra than chi dây phun.

323 Mít tát ri dây phun.

324 Ru tát ri dây phun.

325 Cha man đa dây phun.

326 Khít la ra tát ri dây phun.

327 Ca phun ri dây phun.

328 A ti mu chít ta, ca si ma sa na,

329 Ba su ni dây phun.

330 Din kít chít,

331 Sát tô va sê,

332 Ma ma in thâu na ma ma sê.

– V –

333 Tát si cha chít ta.

334 A mút tát ri chít ta.

335 U cha ha ra.

336 Ga ba ha ra.

337 Rô ti ra ha ra.

338 Ba sa ha ra.

339 Ma cha ha ra.

340 Cha ta ha ra.

341 Si pi ta ha ra.

342 Pát lác da ha ra.

343 Khin ta ha ra.

344 Pu sư pa ha ra.

345 Phô ra ha ra.

346 Ba sê ha ra.

347 Pún pa chít ta.

348 Tát si cha chít ta.

349 Lu ta ra chít ta.

350 Dác sa gơ ra ha.

351 Ra sát sa gơ ra ha.

352 Pay lê ta gơ ra ha.

353 Pi sa cha gơ ra ha.

354 Pu ta gơ ra ha.

355 Cu ban đa gơ ra ha.

356 Si khin ta gơ ra ha.

357 U tát ma ta gơ ra ha.

358 Sê dê gơ ra ha.

359 A pa sát ma ra gơ ra ha.

360 Chác khu cát, đa ky ni gơ ra ha.

361 Ri pút ti gơ ra ha.

362 Cha mi ca gơ ra ha.

363 Sa cu ni gơ ra ha.

364 Mu ta ra, nan ti ca gơ ra ha.

365 A lam ba gơ ra ha.

366 Khin tu pa ni gơ ra ha.

367 Sập phạt ra, in ca hê ca.

368 Chuy ti dác ca.

369 Tát lê ti dác ca.

370 Chê tát thác ca.

371 Ni đê sập phạt ra, pi sam ma sập phạt ra.

372 Pô ti ca,

373 Pi ti ca,

374 Sít lê si mi ca.

375 Sa ni pun ti ca.

376 Sát va sập phạt ra.

377 Sít ru kít tê.

378 Mút đa bi tát ru chê kim.

379 A y ru khim.

380 Mu khu ru khim.

381 Khít ri tát ru khim.

382 Khít ra ha, khít lam.

383 Khít na su lam.

384 Tan ta su lam.

385 Ngát ri da su lam.

386 Mát ma su lam.

387 Pát ri si ba su lam.

388 Pi lát si cha su lam.

389 U ta ra su lam.

390 Khít chi su lam.

391 Pát si ti su lam.

392 U ru su lam.

393 Sang ca su lam.

394 Hát si ta su lam.

395 Pát ta su lam.

396 Sa phang ang ca pát ra, chang kha su lam.

397 Pu ta bi ta đa.

398 Đa ky ni sấp ba ra.

399 Ta tát ru ca, kin chát ru kít chi, ba lu ta pi.

400 Sát pát ru ha lang ca.

401 Su sa tát ra, sa na khít ra.

402 Pi sa du ca.

403 A ky ni, u ta ca.

404 Mát ra bê ra, kin ta ra.

405 A ca ra, mít ri chát, than lim pu ca.

406 Ti lất chi cha.

407 Pi ri sít chít ca.

408 Sát va na khu ra.

409 Si dan ga pi, khít ra ri dác sa, tát ra sô.

410 Mát ra si, phê ti sam sa bê sam.

411 Si ta ta, pa tơ ra.

412 Ma ha pát cha ru, sít ni sam.

413 Ma ha pa ra chang ky lam.

414 Da pa tát đa sa du cha na.

415 Pin tan ly na.

416 Pi đa da, ban đam ca ru mi.

417 Ti su, ban đam ca ru mi.

418 Pát ra pi đa, ban đam ca ru mi.

419 Ta đya tha.

420 A ôm,

421 A na lê,

422 Bi su đê,

423 Bê ra, pát cha ra, đa ri.

424 Pun đa pun đa ni,

425 Pát cha ra pang ni phun.

426 Hu hum tu ru ung phun,

427 Sô va ha.

(Âm Việt Nam theo bản tiếng sanscrit (chữ Phạn). Sư cụ Tuệ Nhuận xuất bản ở Hà Nội năm 1949).

3. Công đức thần chú:

Anan, những câu nhiệm mầu, những bài kệ bí mật Phật đỉnh quang tụ Tát đát đa bát đát ra xuất sanh mười phương chư Phật. Mười phương Như Lai nhân chú tâm này, thành vô thượng chánh biến tri giác. Mười phương Như Lai nắm chú tâm này uốn dẹp các ma, chế phục ngoại đạo. Mười phương Như Lai vận chú tâm này ngồi hoa sen báu, ứng hiện vi trần cõi nước. Mười phương Như Lai ngậm chú tâm này nơi vi trần cõi chuyển đại pháp luân. Mười phương Như Lai giữ chú tâm này xoa đỉnh thọ ký cho các Bồ tát. Tự mình quả vị chưa thành, nương chú tâm này sẽ được mười phương Phật thọ ký. Mười phương Như Lai nương chú tâm này cứu vớt các khổ địa ngục, ngã quỷ, bàng sanh, đui điếc ngọng câm, oán thù gặp gỡ, ân ái biệt ly, cầu bất đắc, năm ấm xí thịnh. Tai nạn lớn nhỏ đồng thời giải thoát. Nạn giặc, binh, vua, nước, gió, lửa, tù ngục cho đến đói khát bần cùng đều được tiêu tan. Mười phương Như Lai theo chú tâm này ở khắp mười phương phụng sự thiện tri thức, cúng dường như ý. Trong pháp hội hằng sa Như Lai, trì chú tâm này được suy tôn là đại Pháp vương tử. Mười phương Như Lai dùng chú tâm này nhiếp thọ thân nhân, khiến hàng tiểu thừa nghe tạng bí mật không sanh kinh sợ. Mười phương Như Lai truyền chú tâm này, sau khi diệt độ, phó chúc pháp sự được cứu cánh trụ trì, nghiêm tịnh giới luật ắt được thanh tịnh.

Nếu ta nói chú Phật đỉnh quang tụ Bát đát ra này từ sáng đến tối, âm thanh nối nhau, chữ câu không trùng điệp, trải qua kiếp số như cát sông Hằng cũng không cùng tận(29). Chú này cũng gọi là Như Lai Đỉnh.

Các ông còn hữu học cầu quả A la hán, không trì chú này quyết không tránh khỏi ma sự. Anan, viết chép chú này trên vỏ cây, lá bối, giấy trắng, lụa là, đựng trong túi thơm hoặc đeo trên mình, hoặc thờ trong nhà thì trọn đời tất cả các thứ độc không hại được, kiếp kiếp chẳng sanh vào những nơi bần cùng hạ tiện chẳng được vừa ý.

Anan, ta tuyên lại chú này để cứu giúp thế gian thoát khổ sợ hãi, thành tựu trí tuệ xuất thế gian. Sau khi ta diệt độ, đời mạt pháp ai tụng hay dạy người tụng thì những thần chú ác của thiên long quỷ thần tinh kỳ ma mị đều vô can. Dù chưa được chánh thọ, tất cả trú trớ yểm cổ thuốc độc, kim độc, ngân độc và các độc khí vào miệng người ấy đều thành cam lồ. Tất cả ác tinh, ác quỷ thần, không thể khởi ác niệm. Dạ Ca và các ác độc quỷ vương, vì đã lãnh ơn sâu nên thường giữ gìn ủng hộ. Thần chú này có 84. na do tha hằng hà sa câu chi chủng tộc Kim Cương Tạng Vương Bồ tát cùng quyến thuộc ngày đêm theo hầu. Trì chú này dù tâm tán loạn, các ngài vẫn không bỏ. Đối với người Bồ đề tâm quyết định thì các ngài chuyên thầm xúc tiến để khai sáng thần thức, khiến có thể nhớ lại 84. hằng hà sa kiếp. Đời đời không sanh vào các loài ác độc.

Mười phương Như Lai có bao nhiêu công đức đều cho người trì chú. Hằng hà sa kiếp thường cùng chư Phật đồng sanh một chỗ. Vô lượng công đức nhóm lại như chùm ác xoa. Vì đồng với Phật một chỗ huân tu, nên phá giới trở về thanh tịnh, chưa được giới khiến được giới, không trì trai giới tự thành trai giới, chưa tinh tấn khiến tinh tấn, không trí tuệ khiến có trí tuệ. Dù xưa kia đã phạm cấm giới, sau khi trì chú, bao tội nặng nhẹ nhất thời tiêu diệt. Uống rượu, ăn ngũ tân, các thứ không sạch, tất cả chư Phật, Bồ tát, Kim Cương, thiên tiên, quỷ thần đều tha thứ. Tất cả hành vi cử động đều được coi như thanh tịnh. Y phục rách nát bẩn thỉu cũng không lỗi. Dù không lập đàn, không vào đạo tràng, không hành đạo mà trì chú này công đức vẫn viên mãn. Ngũ nghịch, vô gián, tứ khí, bát khí, một khi tụng chú này như gió mạnh thổi tan đống cát. Đọc, tụng, chép thần chú, đeo trên thân, để nơi chỗ ở, tất cả tội chướng nặng nhẹ từ vô lượng kiếp đều tiêu tan như tuyết gặp nước sôi, chẳng bao lâu sẽ chứng vô sanh nhẫn.

Chí tâm nhớ niệm thần chú hoặc đeo trên mình thì cầu con liền được con trai, con gái phước đức trí tuệ. Cầu sống lâu được sống lâu, cầu quả báo mau viên mãn, mau được viên mãn. Về thân mệnh sắc lực cầu gì cũng được như ý. Mệnh chung tùy nguyện vãng sanh mười phương Tịnh độ. Chắc chắn không lạc về biên địa hạ tiện, huống nữa là các tạp hình.

Này Anan, viết thần chú này để trên bốn cửa thành, các tháp hay trên nóc nhà ; khiến nhân dân kính rước chú này, lễ bái cung kính nhất tâm cúng dường ; khiến mỗi người đeo chú trong mình hoặc để nơi chỗ ở ; thì tất cả các nạn đói kém, bệnh dịch đao binh... tất cả các thứ tai ách thảy đều tiêu tan.

Này Anan, nơi nào có thần chú này, thiên long vui mừng, mưa gió thuận thời, ngũ cốc được mùa, dân chúng an vui, đêm ngày ngủ yên không ác mộng. Cõi Ta Bà có 84. ác tinh, 28 đại ác tinh làm thượng thủ, đứng chủ là 8 đại ác tinh, xuất hiện nhiều hình trạng, gây ra các tai nạn dị kỳ. Chỗ nào có thần chú này, nội trong 12 do tuần, không còn những tai biến hung dữ ấy.

Vậy nên Như Lai truyền dạy chú này để bảo vệ vị lai các hàng sơ học vào chánh định được thân tâm thư thái an ổn. Những oan khiên đời trước, nghiệp cũ nợ xưa không còn khuấy hại. Anan cùng hàng hữu học, những kẻ tu hành vị lai, y pháp lập đàn tràng, giới sư giới tử thanh tịnh, đối với chú tâm này không nghi hối, nếu chính nơi thân cha mẹ sanh ra không được tâm thông, thì mười phương Như Lai đều là vọng ngữ.

4. Kim Cương thiện thần phát nguyện bảo hộ:

Vô lượng trăm ngàn Kim Cương chắp tay đảnh lễ bạch rằng: “Như lời Phật dạy, chúng con thành tâm bảo hộ những người tu đạo Bồ đề”.

Phạm Vương, Đế Thích, Tứ Thiên Vương cũng đồng thời đảnh lễ bạch rằng: “Chúng con hết lòng chí thành bảo hộ người tu học khiến một đời được như nguyện”.

Vô lượng đại tướng Dược xoa, các vua La sát, Phú đơn na, Cưu bàn trà, Tỳ xá già, quỷ vương, quỷ soái đồng chắp tay đảnh lễ bạch rằng: “Chúng con thề nguyện hộ trì người tu khiến tâm Bồ đề mau được viên mãn”.

Vô lượng Nhật thiên tử, Nguyệt thiên tử, Thần gió, Thần mưa, Thần mây, Thần sấm sét, Thần điện chớp, cùng các Thần coi về năm tháng, các tinh sao và quyến thuộc v.v... đảnh lễ bạch rằng: “Chúng con bảo hộ người tu hành ở trong đạo tràng được không sợ hãi”.

Vô lượng Thần núi, Thần biển, tất cả linh kỳ đất đai muôn vật, thủy lục không hành, Phong thần vương và chư thiên vô sắc giới đồng thời cúi đầu bạch rằng: “Chúng con bảo hộ người tu hành không còn ma sự sớm thành Bồ đề”.

84. na do tha hằng hà sa câu chi Kim Cang Tạng Vương Bồ tát đảnh lễ bạch rằng: “Thế Tôn, chúng con thành đạo Bồ đề đã lâu, không nhập Niết bàn, thường theo chú này cứu giúp những bậc chân chánh tu Tam ma đề trong đời mạt pháp. Bạch Thế Tôn, những vị này dù ở trong đạo tràng kinh hành hay tán tâm đi trong làng xóm, quyến thuộc chúng con thường theo hộ vệ. Ma vương, Đại Tự Tại Thiên, muốn dùng phương tiện khuấy phá, chúng con dùng chày báu đập nát đầu họ như vi trần. Các quỷ thần nhỏ phải ở xa bậc thiện lành ấy mười do tuần, trừ khi họ phát tâm ủng hộ”.

CHÚ THÍCH

(1) Giới đan dệt với Thế 3 x 4 = 12. Nhân luôn 3 lớp 12 x 10 x 10 = 1200. Tổng quát trước sau mỗi căn có 1.200 công năng.

Ngẫu Ích đại sư dạy: 3 đời x 4 phương = 12. Mỗi Thế có đủ mười pháp giới nên 12 x 10 = 120. Mỗi Giới cũng có đủ mười pháp giới: 120 x 10 = 1200.

(2) a) Hợp: Cái biết ở mũi, lưỡi, thân đòi điều kiện xúc chạm với vật mới phát hiện. Ly: Mắt, tai, ý, dù vật ở xa vẫn biết nên dễ thực hiện. Đức Bổn Sư khuyên lựa ra những căn hợp và chọn lấy những căn ly.

b) Được ba căn dễ tu rồi. Nay lại xét: Ý thức quá sâu khó hàng phục nên lọc bỏ ý căn. Nhãn thức, nhĩ thức đần độn dễ phục nên chọn nhãn căn và nhĩ căn.

c) Còn lại hai căn dễ tu. Nay xét nhãn căn chỉ có 800 công năng nên lọc bỏ. Còn nhĩ căn đủ 1.200 công năng, đích là căn viên thông. Đức Thích Ca đã chỉ cho chúng ta phương pháp chọn lọc. Bồ tát Quán Thế Âm trình bày kinh nghiệm bản thân để đại chúng trong hội thêm vững lòng tin.

(3) Thân tâm thông lợi: Vô tác diệu giới. Không thấy có giới phải trì mà nhậm vận không bao giờ phạm.

(4) Tay cầm bốn hạt châu báu lớn: Đã lấy Không tánh làm thân thì hẳn cũng dùng Không tuệ làm tay. Trí chiếu bốn đại là không.

Mười phương cõi Phật đều hóa thành hư không: Đây chẳng phải là không của đoạn diệt. Chỉ không các vọng tưởng. Vọng tận thì chân thuần. Chân không diệu trí soi chiếu chân không diệu lý, chứng Pháp Thân đức.

Trí Đại Viên Kính: là tổng tướng. Lại hiện mười biệt trí, không một thế giới nào không ở trong trí quang. Toàn sự tức lý mà thành lý sự vô ngại pháp giới, chứng Bát Nhã đức.

Rộng làm việc Phật được đại tùy thuận: Thân nhập cõi, cõi nhập thân. Y báo, chánh báo thiệp nhập lẫn nhau. Đây là nghiệp dụng không thể nghĩ bàn của sự sự vô ngại pháp giới, chứng Giải Thoát đức.

(5) Người đang khi chiêm bao vẫn chấp các cảnh ấy thật có và ở ngoài tâm. Thức giấc rồi mới biết là không thật.

Thành Duy Thức Luận:

a) Tánh y tha khởi: Ngoại cảnh tuy không nhưng nội thức lại có. Ngoại cảnh y nội thức mà sanh (y tha khởi). Nếu không nội thức thì ngoại cảnh chẳng có. Trong thế gian núi, sông, người, vật v.v... không một cảnh nào chẳng y nội thức biến.

b) Tánh biến kế sở chấp (vọng chấp): Các cảnh vật đều từ nội thức biến mà trở lại điên đảo chấp là thật có và ở ngoài tâm.

c) Tánh viên thành thật: Nhận định đúng với lẽ thật. Như người khi đã thức tỉnh biết rõ ràng cảnh chiêm bao là giả, không bận lòng nữa. Tu theo Duy Thức dùng ba tánh này quan sát các pháp chân vọng. Người đời trong đêm dài sanh tử mê man trong đại mộng. Quốc gia, gia đình, tài sản v.v... đều chấp là thật có. Học Duy Thức là cầu tỉnh mộng, dùng đủ phương tiện để tự chứng minh muôn vật đều duy thức biến hiện. Khi tỉnh được, biết vạn vật chỉ do tâm biến hiện (y tha khởi). Trừ bỏ được biến kế sở chấp sẽ hiểu biết đúng sự thật (viên thành thật).

Thí dụ: Nhìn thấy con rắn bò bên đường, sợ hãi bỏ chạy. Đến khi hoàn hồn nhìn lại mới biết không phải rắn mà chỉ là sợi dây bện bằng gai.

Thấy rắn: Biến kế sở chấp.

Nhận ra sợi dây làm bằng gai: Y tha khởi. Chính sợi gai cũng tuần nghiệp giả hiện, duy thức biến. Tỉnh ra thì người và vật đều là Như Lai Tạng diệu chân như tánh.

Thấy rõ sự thật rồi, không sợ hãi nữa, vĩnh viễn an lòng: Viên thành thật.

(6) Danh hiệu Quán Thế Âm nêu tỏ hai đức tự lợi và lợi tha nhưng cảnh sở quán thì không đồng.

Y cứ theo kinh Pháp Hoa, Phật dạy: “Bởi vì quan sát âm thanh của thế gian để cứu khổ cho nên gọi là Quán Thế Âm”. Cảnh sở quán ở đây là âm thanh thế gian (quả môn nêu tỏ thịnh đức lợi tha).

Y cứ theo kinh Lăng Nghiêm, Bồ tát tự nói: “Do con quan sát mười phương viên minh nên Quán Thế Âm danh vang khắp mười phương thế giới”. Cảnh sở quán ở đây là tánh nghe (nhân môn để nêu rõ chỗ thâm sâu của tự lợi).

Hai kinh ẩn hiển lẫn nhau để nêu rõ chỗ viên diệu của danh hiệu.

Có người gọi là Quan Thế Âm. Nhưng chữ Quan nghĩa là xem, dùng con mắt để thâu nạp sắc tướng, dùng cái tai để thâu nạp âm thanh. Ở đây phải dùng chữ Quán nghĩa là quan sát để hiểu rõ, không phải để đạt ý nghĩa âm thanh mà phải đạt lý tánh của tánh nghe.

Hỏi: Sao không gọi là Quán nhĩ căn? Xin thưa: Quán nhĩ căn chỉ nêu rõ phần tự lợi. Còn chữ Quán Thế Âm nêu cả hai phần tự lợi, lợi tha. Vì cảnh sở quán tuy khác mà pháp năng lợi lại đồng.

Pháp môn phản văn thật đặc biệt thù thắng. Danh hiệu Quán Thế Âm là giáo pháp đậu cơ có một không hai.

Quảng trần: Rộng bày. Rộng bày chỗ tận diệu để khuyến tu.

Vừa mở lời Bồ tát đã nói ngay pháp môn phản văn là do Quán Thế Âm Như Lai truyền trao, để nhắc hàng hậu học nhớ rằng pháp giải thoát không thể tự sáng tạo mà phải nương bậc Thầy có tu có chứng.

Tu hành không vâng theo Thánh giáo, cứ rông rỡ theo ý mình, hoặc nương theo tà sư thì lỗi lầm đến vô lượng.

Cho nên giới luật phải nghiêm tịnh như băng sương. Tự xét còn tội chướng phải sám hối cho đến khi thấy thoại ứng.

Phát tâm tu phản văn theo đức Quán Thế Âm trước hết phải phát đại đạo tâm. Tâm Bồ đề gồm có ba: Thiện tâm, bi tâm và trực tâm. Khởi Tín Luận: “Thiện tâm là rộng làm các việc lành, đình chỉ các việc ác. Bi tâm là rộng độ chúng sanh. Trực tâm là chánh niệm chân như”. Phối về bốn hoằng nguyện thì phiền não vô tận thề nguyện đoạn, pháp môn vô lượng thề nguyện học là thiện tâm. Chúng sanh vô biên thề nguyện độ là bi tâm. Phật đạo vô thượng thề nguyện thành là trực tâm.

Ước về chỗ hồi hướng thì Lăng Nghiêm hướng về tánh tu ; Luận Khởi Tín hướng về chân như ; bốn hoằng thệ nguyện hướng về Phật đạo. Ba danh từ tuy có khác nhưng ý chỉ không hai.

Tâm Bồ đề rất quý trọng như vương tử khi còn ở trong thai đã cao sang hơn tất cả quần thần. Tâm Bồ đề mới khai phát thì chư Phật đã hộ niệm, vạn Thánh đã gia trì. 100 thí dụ trong kinh Hoa Nghiêm chưa nói hết thịnh đức của tâm Bồ đề. Ai quên tâm Bồ đề mà tu các công hạnh liền bị ma nhiếp trì. Không phát tâm Bồ đề mà tu các công hạnh cũng như cày bừa không gieo giống, không bao giờ thành Phật.

Bắt buộc kẻ sơ cơ khi hạ thủ công phu tu phản văn phải đầy đủ ba tuệ: Ước theo nghĩa thông thường thì

Văn tuệ: Là học rộng nghe nhiều. Thể của đa văn là nhĩ thức câu ý thức phân biệt hiểu rõ. Ở đây thể của văn tuệ là văn tánh, trí lý như như vô phân biệt.

Tư tuệ: Theo nghĩa thông thường là suy đi xét lại một vấn đề. Ở đây tư tuệ là một mực phản văn, ngoài thoát thanh trần, trong thầm hợp với lý trí, không bị nghĩa có nghĩa không lôi cuốn.

Tu tuệ: Theo nghĩa thông thường là thực hành giáo lý. Tu tuệ ở đây là phải đạt được vạn hạnh cùng thiền quán không trái nhau. Khạc nhổ vung tay không lúc nào không định, huống chi trong lúc thực hành các thiện hạnh.

Phát tâm Bồ đề: Nguyện.

Giải kết: Y nguyện khởi hạnh.

Ban sơ ở trong tánh nghe: Văn tánh là lý cảnh sở chiếu, là diệu lý bản giác ở trong căn. Khởi diệu trí thủy giác như huyễn, đem trí chiếu lý là văn huân văn tu. Ba chữ “trong tánh nghe” cần phải phân minh, tâm nhân địa không thể lầm lẫn:

a) Không phải tai thịt.

b) Chẳng phải nhĩ thức.

c) Chẳng phải ý thức.

Khi Anan thỉnh pháp, Phật luôn ba phen phá thức, mười phen hiển thấy, muốn Anan nắm lấy cái Thấy mà dùng. “Trong tánh nghe” tức là cái Thấy mà Phật đã mười lần nói. Về sau hội bốn khoa, dung bảy đại để hiển ba Như Lai Tạng cũng chỉ là bàn về tánh này. Nếu có thể nơi đây nghiệm xét phân minh nhân tu căn bản thì mới có thể viên thành quả địa.

Nhập lưu vong sở: Quán Âm Như Lai dạy từ văn, tư, tu vào Tam ma địa. Quán Thế Âm Bồ tát vâng lời hạ thủ công phu tức là văn tuệ. Từ đây trở đi gồm cả tư tuệ và tu tuệ cho đến khi nhập chánh định. Nhĩ căn thuận dòng chạy theo âm thanh là gốc trói buộc. Phản văn nhập lưu chiếu tánh tức là gốc giải thoát. Cho nên chư Phật khác miệng đồng lời bảo Anan: “Luân hồi sanh tử, giải thoát Niết bàn gốc đều ở sáu căn”. Bồ tát tu pháp môn này chính hợp với ý chỉ của Phật Thích Ca và mười phương Phật.

Nhập lưu: Năng nhập là quán trí. Sở nhập là nhĩ môn. Nhập tức là xoay máy nghe lại chiếu tánh, không xuất lưu duyên âm thanh. Tức là ngược lại với dòng nghiệp vọng đan dệt từ vô thủy. Tùy thuận dòng Thánh là văn tánh ở nhĩ căn. Nhập lưu tức là tư tuệ kiêm tu tuệ, dùng quán trí mà tư duy (không phải thức tâm phân biệt tư duy). Người nghe âm thanh là ai? Hễ hơi có tiếng động liền tham câu này. Miên miên mật mật không gián đoạn. Khi hết âm thanh lại hỏi nghe tĩnh là ai? Tông môn tham khán thoại đầu dùng ý căn, đây dùng nhĩ căn. Nhưng đồng ở chỗ trí quang nội chiếu. Phật dạy chỉ có việc đừng theo động tĩnh các trần, thoát niêm để nội phục, quay trở về chân nguyên. Như thế trí quang không rọi ra ngoài. Không cần vong trần mà trần vẫn vong.

Nhập lưu: Hợp giác.

Vong sở: Bội trần.

Bội trần hợp giác là diệu chỉ tu hành của Lăng Nghiêm, rất giản yếu, rất xảo diệu. Vong sở giải kết động của thanh trần là công phu bước đầu. Chẳng phải tiêu diệt âm thanh mà là định lực có công. Nhập lưu là tu chứng viên thông. Động trần diệt rồi tĩnh trần mới hiện. Từ nay suốt ngày nghe cảnh tĩnh. Tĩnh trần là một kết phải giải trừ. Vẫn dùng hai tuệ tư và tu. Không duyên tĩnh trần sở văn, tham cứu người nghe tĩnh trần là ai? Tĩnh trần là cảnh, tánh nghe là tâm.

Chỗ nhập đã tịch, hai tướng động tĩnh rõ ràng không sanh: Vong sở là giải động trần. Tới đây là giải tĩnh kết. Tĩnh trần là còn ở trong khu vũ của sắc ấm như người sáng mắt ở trong nhà tối. Đến khi chỗ nhập đã tịch tức là cả hai kết động và tĩnh đều giải.

Liễu nhiên không sanh: Động tĩnh hai trần tướng rõ ràng bất khả đắc. Giải xong hai kết động và tĩnh là đã phá xong sắc ấm.

Như thị tiệm tăng, văn sở văn tận: Hai kết trần đã giải thì kết căn mới hiện. Căn là chỗ tụ cái nghe. Thêm công phu hành đạo, định lực vào sâu, căn năng văn tùy theo mà giải. Không có người thọ tức là thọ ấm cũng phá. Căn và trần đã tiêu, thức từ đâu sanh? Cho nên tưởng ấm cũng phá. Ở trên Phật đã nói “căn này giải, trước chứng nhân không”, tức ngang nơi đây. Trần vong, căn tận, thức tiêu vào chỗ vô sở y. Ba mối kết này, Phật đã chỉ khi nói “lao kiến phát trần”. Nay ba mối kết phần thô đã giải tức là trần không còn phát mà kiến cũng không còn lao.

Tận văn bất trụ, giác sở giác không: Đây là giải mối kết giác. Năng văn sở văn đều tận, căn trần đều tiêu, sáu dụng không hiện hành. Chỉ mông mênh một giác. Nếu trụ ở cảnh này thì chỉ được ngã không, không được pháp không, ắt vĩnh viễn đọa vào cái hố sâu vô vi. Nếu không trụ, gia công tiến nữa, vẫn quán văn tánh. Sau khi hoàn toàn thoát cả trần lẫn căn, hiện tiền cảnh sở giác trừng lặng vô biên. Năng giác tức là trí chiếu soi cảnh ấy. Cảnh và trí đối nhau, năng sở tồn tại là chướng phải giải.

Giác, sở giác không:

Hỏi: Giác là trí phần thuộc Bát Nhã. Trí khế lý làm sao cũng không?

Đáp: Nên biết đây là phá pháp chấp. Nếu còn tiếc cái trí này không chịu xả tức là pháp ái (ái trí) trở thành một kết cần phải giải trừ. Nay giác kết đã giải ắt tri kiến không phát thì vọng mới không nối tiếp.

Không giác cực viên, không sở không diệt: Giác kết tuy giải. Năng không sở không hiện tại rõ ràng thì không tánh chưa tròn. Nếu ái tiếc lý không tức là pháp ái (ái lý). Nay tham cứu “Không nương về đâu?” mới viên mãn tánh không.

Không, sở không diệt: Cũng như cọ gỗ thành lửa, lửa cháy, cả hai cây gỗ cùng tiêu. Kết “Không” gỡ được là phá xong hành ấm. Như trên Phật nói “không tánh viên minh thành pháp giải thoát”. Đây là tới cảnh câu không.

Sanh diệt đã diệt, tịch diệt hiện tiền: Giải kết diệt. Hai chữ sanh diệt tổng nêu các mối kết:

– Động diệt thì tĩnh sanh.

– Tĩnh diệt thì căn sanh.

– Căn diệt thì giác sanh.

– Giác diệt thì không sanh.

– Không diệt thì diệt sanh.

Kết diệt không cởi thì hằng trụ ở cảnh câu không là một tế chướng của viên thông. Bên Thiền nói đầu sào trăm thước, bước thêm bước nữa, gọi là cửa lao nhọc cuối cùng. Vì mối kết này rất khó giải trừ. Một khi giải được thì thân thấy bản lai diện mục. Cho nên người nhập lưu chiếu tánh thoát được kết diệt đến chỗ không sanh diệt mới là về đến nhà.

Đã diệt: Tức là quán trí trở về nguồn. Tất cả sanh diệt đã diệt rồi. Kết diệt này tức là ở trên Phật đã nói: “Do ông từ vô thủy tâm tánh cuồng loạn”. Giải xong là năm ấm toàn phá. Cuồng tâm tắt, tắt tức Bồ đề.

Tịch diệt hiện tiền: Chữ tịch chẳng phải là đối với động mà là từ vô thủy đến nay vẫn không động tĩnh. Diệt chẳng phải đối với sanh mà từ vô thủy đến nay vẫn không sanh diệt. Hư tâm tuyệt đãi, diệu thể cô viên, tức là Như Lai Tạng diệu chân như tánh, cũng tức là nhất thừa tịch diệt tràng địa, chính là chân tâm chúng ta. Phật nói Bồ tát tới đây là từ Tam ma địa được vô sanh nhẫn.

Pháp của cổ Phật Quán Thế Âm cùng với tu chứng giải kết của Thích Ca Mâu Ni Phật không hai không khác. Vào Thủ Lăng Nghiêm tam muội là chứng được Sơ Trụ ở Viên giáo.

(7) Bồ tát và chúng sanh thể tuy đồng nhưng dụng lại khác. Chúng sanh thân đầy khổ nạn ngửa lên ai cầu cứu vớt, hy vọng ban vui. Bồ tát lòng đầy thương xót, cúi xuống bá thí không sợ hãi.

(8) Bồ tát tánh nghe nội huân, huân khởi trí thủy giác. Trí quang không soi ra ngoài mà phản văn chiếu tánh. Chiếu triệt bản tâm không động không hoại gọi là Kim Cang Tam Muội. Vô tác: Xứng tánh ; diệu lực: Nhậm vận thành ích. Lực dụng không thể nghĩ bàn: Mười phương ba đời sáu đạo hữu tình đồng hưởng thương xót cứu khổ ban vui.

Công đức vô úy: Đại sĩ có công đức khiến chúng sanh thoát sợ hãi.

(9) Tổng quát cả tám nạn. Khổ: Thân bị bức bách. Não: Tâm bị bức bách.

Trong chánh văn mỗi đoạn đều có hai phần:

a) Bản tu tự lợi là chứng tánh thể. b) Công dụng lợi tha. Trí quang không quan sát âm thanh bên ngoài mà hoàn toàn chiếu tánh ly trần. Chúng sanh niệm danh hiệu ngài tức là trở về với ngài. Kim cang tam muội văn huân văn tu vô tác diệu lực gia bị nên họ được giải thoát.

(10) Tri kiến: Sáu căn. Quay về: Bỏ vọng về chân. Trước kia sống với vọng tri vọng kiến nay quay về chân tri chân kiến. Một căn đã về nguồn, sáu căn thành giải thoát.

Thế gian mượn ánh sáng của lửa để thấy. Kiến nghiệp giao báo sẽ có lửa hiện ra. Nay xoay tri kiến trở vào, không còn kiến nghiệp nên thoát nạn lửa. Đây là tự lợi. Còn lợi tha thì như cây có bóng mát, ai đến gần cũng được mát.

(11) Thế gian muốn nghe phải mượn không khí rung động thành làn sóng âm ba. Cho nên nghiệp nghe giao báo sẽ có nước hiện ra. Nay đã xoay nghe trở về tự tánh, không còn nghiệp nghe nên thoát nạn nước. Xoay nghe vào: Diệu lực. Cứu thoát nạn nước: Đại dụng.

(12) Ý thức vọng tưởng giết hại giới thân tuệ mạng, đáng sợ như la sát ăn thịt người. Đại sĩ nhập lưu, ngoài không duyên trần, trong không theo căn. Căn trần đã không giao tiếp thì thức tâm phải diệt: Đoạn diệt vọng tưởng. Không vọng tưởng, không sát hại tức là hoàn toàn ra khỏi tâm hạnh quỷ thần.

(13) Huân văn thành văn: Đại sĩ phản văn, nghe và thanh đều trở về nguồn chân.

a Do lực Kim Cang tam muội bất động bất hoại nên dao vừa chém vào thân, chính dao bị gẫy từng đoạn.

b Sắc trần là Như Lai Tạng, thân bị chém cũng là Như Lai Tạng, viên dung hòa hợp như dao chém nước, gió thổi ánh sáng. Cả thân và dao đều bình an.

(14) Văn huân tinh minh: Sáng khắp pháp giới. Quỷ thần u ám không kham ở bên cạnh ánh sáng. Chim cú ban ngày không trông thấy, ban đêm lại rất tinh tường. Quỷ la sát cũng thế. Nhớ niệm Bồ tát là hướng về ánh sáng. Quỷ thần hoặc sợ lánh hoặc không trông thấy nên không thể làm hại.

(15) Âm tánh viên tiêu: Cả động và tĩnh đều hết.

Thấy nghe trở vào: Quán chiếu tánh nghe ; không thọ lãnh cả sáu trần: lìa trần vọng. Biết vọng thân là huyễn, vọng trần đã ly, dùng diệu lực này gia hộ chúng sanh. Khiến người bị nạn mà có thể niệm danh hiệu Bồ tát, liền có cảm ứng. Gông cùm xiềng xích, tất cả các hình pháp trị tội không thể trói buộc được thân.

(16) Diệt âm: Giải thoát thanh trần.

Viên văn: Chứng đầy đủ căn tánh. Trần ngoài không đối đãi, căn viên là quay về nhất tâm cho nên khắp sanh từ lực. Thảm tâm lòng độc đối diện liền chuyển thành từ bi hỷ xả.

(17) Tham, sân, si: Gốc nhân đọa tam đồ. Tham dâm đọa địa ngục, tâm sân làm ngã quỉ, ngu si lạc bàng sanh. Ba độc này giết hại Pháp thân tuệ mạng.

Bồ tát phản văn nhập lưu lìa trần nên có năng lực khiến chúng sanh không bị sắc trần cướp đoạt tinh thần, thoát lửa dâm dục.

Thuần âm không trần: Chuyên nghe diệu tánh, không thọ thanh trần (hai tướng động tĩnh rõ ràng không sanh). Không căn năng đối, không cảnh sở đối, duy thanh tịnh bảo giác một tánh viên dung. Đại sĩ dùng năng lực không đối không ngại này gia hộ những chúng sanh nặng về sân giận phẫn nộ. Chỉ cần họ thường cung kính tin niệm danh hiệu Quán Thế Âm. Nương gió từ quạt trừ nóng nhiệt, họ thoát độc sân giận oán hại và do đó giải gỡ biết bao quả báo nguy hiểm đáng sợ.

Tiêu trần trở về ánh sáng: Xả vọng trần sở duyên quay về tự tánh bổn minh. Kinh văn gọi là thoát niêm để nội phục. Thế giới bên ngoài, thân tâm bên trong đều như ngọc lưu ly sáng rỡ. Bọn hôn độn tánh chướng nương trí lực như vậy của đại sĩ được vĩnh viễn xa lìa si ám.

A điên ca: Mất chánh tri kiến, không còn thiện tâm. Tà kiến xí thịnh, không tin nhân quả. Nếu cung kính thường niệm không còn si độc. Do đây giải thoát những quả báo khủng khiếp.

(18) Người đời không con có ba điều sợ:

1. Về già không người phụng dưỡng.

2. Tài sản không người giao phó.

3. Tông đường không người thờ cúng.

Kinh Pháp Hoa phẩm Phổ Môn dạy: “Muốn cầu con trai thường cung kính niệm Quán Thế Âm Bồ tát lễ bái cúng dường, sẽ sanh con trai phước đức trí tuệ”. Phổ Môn chỉ phương pháp cầu con trai. Lăng Nghiêm bàn về năng lực của Bồ tát. Hai kinh hợp lại mà giải thích, nghĩa sẽ toàn vẹn.

Văn cơ tiêu dung: Văn sở văn tận (giải kết thứ ba).

Trở về văn tánh nhất chân: Sanh diệt đã diệt, tịch diệt hiền tiền (giải kết chót). Tức là nhất thừa tịch diệt tràng địa, đức Thích Ca đã nói ở trên.

Thiệp vào thế gian, không hoại thế giới: Xứng thể khởi đại dụng. Bồ tát thân khéo vào vi trần cõi Phật, hiện vô lượng thân thiệp nhập cả ba thế gian (hữu tình thế gian, khí thế gian, chánh giác thế gian).

Tùy loại hiện thân mà không hoại tướng thế gian: Y lý thành sự, từ chân thiệp tục tức là phương tiện trí (quyền trí). Do đây có khả năng cáng đáng các công việc (khả năng của con trai).

Cúng dường Như Lai:

a) Thân cúng dường: Phục dịch vất vả được phước báo.

b) Tâm cúng dường: Theo Phật học, thay Phật chuyển pháp luân, hằng khéo thuận ý Phật, thỏa mãn bản hoài của Phật. Đây là cầu tuệ.

Con trai phước đức trí tuệ: Có phước thì vừa giàu vừa sang. Có tuệ thì đời sống liêm chính. Có phước không tuệ thì kiến thức thiển cận tầm thường. Có tuệ không phước thì nghèo cùng không thế lực.

Cầu con gái cũng phải thường cung kính niệm Thánh hiệu lễ bái cúng dường. Bồ tát đủ bốn diệu đức:

a Sáu căn viên thông.

b Lập đại viên kính.

c Không Như Lai Tạng.

d Hàm mười phương giới. Đủ bốn khả năng mới có thể thừa thuận thọ lãnh không mất hết thảy pháp môn của mười phương vi trần Như Lai. Thừa thuận, thọ lãnh và bảo trì là đặc tánh của phái nữ.

Có tướng: Có tướng phước đức.

Nhan mạo đoan chính: Có phước, đáng quý.

Tánh nết nhu hòa: Có đức, đáng kính.

(19) Trì một danh hiệu sợ còn thiếu sót.

Đã được viên thông bổn căn, căn tai phát diệu: Minh tỏ lý do một danh hiệu công đức ngang với hằng hà sa danh hiệu các Bồ tát khác.

Bổn căn:

a Bổn lợi ích cho cõi Ta Bà. Kinh nói: “Thật do tánh nghe mà vào Tam ma đề”.

b Bổn căn viên thông. Kinh nói: “Đây là vi trần Phật một đường vào cửa Niết bàn”.

Diệu: Văn tánh y trong căn.

a) Diệu lý không sanh diệt.

b) Diệu trí phản văn chiếu tánh, phá năm ấm, giải sáu kết.

Thân tâm vi diệu hàm dung chu biến pháp giới:

Thân vi diệu: Xứng thể khởi dụng ứng hóa khắp mười phương.

Tâm vi diệu: Ứng hợp mỗi căn cơ không lầm.

Hàm dung: Tâm diệu.

Chu biến: Thân diệu.

Đức Quán Thế Âm một mình độc diệu, vượt 24 Thánh, ngang với sáu mươi hai ức hằng hà sa Pháp vương tử. Công đức một mình cân bằng với tất cả Bồ tát cõi Ta Bà vì nhĩ môn đủ ba thứ chân thật: Viên, Thông, Thường. Xét đoạn này, ta nhận định chính Bồ tát đã mật tuyên nhĩ căn là độc tôn trong 25 pháp viên thông. Phật sai Văn Thù lọc chọn là để minh định thêm khiến người học được vững tin.

(20) KẾT:

Năng thí: Thân tâm Bồ tát.

Sở thí: Vô úy lực.

Thọ thí: 14 loại chúng sanh

Phước đức không thể nghĩ bàn. Như thế mới có thể khắp giúp mười phương ba đời tất cả chúng sanh lìa khổ thọ ích.

(21) Diệu diệu văn tâm:

a Trí và lý cùng diệu.

b Tánh của sáu căn diệu. Nhĩ căn là diệu trong diệu.

Tâm tinh thoát căn: Văn sở văn tận (giải kết ba).

Sáu căn không còn phân cách: Chứng nhân không.

Thành một viên dung thanh tịnh bảo giác: Sanh diệt đã diệt, tịch diệt hiện tiền, xong cả sáu kết.

Bảo giác: Chân tâm tùy duyên thành các pháp trong mười giới như châu ma ni tùy phương hiện sắc. Chân tâm tùy duyên mà thể không biến cũng như châu tùy phương hiện sắc nhưng thể không đổi.

(22) Bởi vì tu căn viên thông so với căn không viên thông, nhanh chóng khác nhau như một ngày với một kiếp. Cho nên Phật sai Văn Thù chọn lọc minh bạch.

(23) Âm thanh là kính trực thanh. Ngữ ngôn là khuất khúc thanh.

Kính trực thanh: Tiếng gió, tiếng xe v.v… những loại âm thanh không kích động lôi cuốn tâm ý con người.

Khuất khúc thanh: Tiếng khen chê, tiếng hát v.v… những loại âm thanh dễ xúc động lòng người.

Tạp ngữ ngôn: Âm thanh dùng vào lời nói.

Ngậm ý vị danh cú: (danh: danh từ ; cú: câu nói) Tuy chỉ cốt hiểu nghĩa lý mà dùng ngôn ngữ. Nhưng dù lý viên mà âm thanh vẫn thiên. Sơ tâm đâu có thể đạt được một lời khắp cai hết thảy nghĩa lý. Y đây tu sợ rất khó vào viên thông.

(24) Vì nhiếp cả sáu căn nên thuộc về kiến đại. Nói tịnh niệm rõ ràng là có khởi niệm. Nói tương tục là thành một chuỗi sanh diệt. Kiến đại là mật nhân Bồ đề, chính thể viên thông nên Văn Thù không hề bác bỏ phương pháp tu hành nhiếp cả sáu căn. Chỉ vì lấy niệm sanh diệt cầu chứng viên thông vô sanh bất diệt thì nhân quả trái nhau. Còn những ai dùng niệm Phật làm nhân tu để cầu vãng sanh Tịnh độ thì nhân quả tương ưng. Các Tổ đều nói: vạn người tu vạn người thành công.

(25) a Đảnh lễ tôn pháp. Nhĩ căn tu chứng ba Như Lai Tạng tự tánh thanh tịnh lý thể. Định dụng thuộc sự dụng vô lậu vô vi không thể nghĩ bàn. Đây chính là chân như Pháp thân toàn thể đại dụng của Như Lai.

b Đảnh lễ Tam bảo. Như Lai: Phật ; Tạng: Pháp ; Vô lậu: A la hán ; Bất tư nghì: Bồ tát thần dụng khôn lường. A la hán và Bồ tát là Tăng bảo.

TỔNG Ý BÀI KỆ CỦA VĂN THÙ

Bọt phù âu vốn không mà vọng thành có. Diệt rồi trở về bổn gốc là không. Hư không trong biển giác như bọt nổi thì ba cõi trong hư không làm sao bền. Nêu rõ tánh thể hư vọng vô thường để khuyên mau chọn đường quy nguyên.

Bồ tát vong âm thanh để về văn tánh. Nay khen ngợi công đức lại chỉ nêu toàn diệu dụng của âm mà chẳng nói đến văn. Để thấy rõ Bồ tát hạnh khác tiểu thừa, vong trần mà không hoại cảnh.

Thuyết pháp không trệ gọi là Diệu Âm. Tầm thanh cứu khổ là Quán Thế Âm. Âm tánh không vướng mắc là Phạm Âm. Ứng cảm chẳng lỡ thời là Hải Triều Âm. Ba mươi hai ứng thân thuyết pháp, bất tư nghì nói chú là năng lực của Diệu Âm ; tám nạn thí vô úy là năng lực Quán Thế Âm ; trừ ba độc phá xan tham là Phạm Âm, tất cả hy cầu cảm ứng không lỡ thời là năng lực Hải Triều Âm.

Quốc độ này nhĩ căn thông lợi, phân biệt được ý nghĩa thâm sâu vi tế của các pháp thế xuất thế gian. Cho nên Phật lập thanh danh văn cú, tạo nên bao nhiêu kinh luận để đối các căn cơ. Song chỗ tuyên minh kinh nào cũng chỉ hiển tánh diệu minh viên trạm. Diệu tánh này ở ngay bản căn năng văn. Chúng sanh chỉ cần do thanh luân sở văn mà phản nghe bản căn năng văn liền được ngay ý chỉ. Cõi Ta Bà nhĩ căn đã thông lợi mà thanh luân của Như Lai lại sáng tỏ. Phàm ai đã được nghe thanh giáo đều miễn lưu chuyển. Nay có người được nghe mà không giải thoát, chính vì chỉ chạy theo thanh giáo sở văn để lợi đường hí luận mà chẳng chịu quay về bổn căn năng văn. Nhớ giỏi đến như Anan cũng không miễn bị tà cảnh lôi cuốn. Đã biết theo thanh trần là thuận dòng lưu chuyển thì chỉ cần xoay lại, ngược dòng phản văn đến chỗ không hư vọng là xong.

Trước nói lỗi lầm rất lớn của người không phản văn. Anan vô số đời chỉ vụ đa văn, chẳng tu vô lậu thắng nghĩa. Cho nên dục lậu sâu nặng, các lậu khác cũng chưa tận. Đến nỗi học nhiều đã chẳng tiến mà còn đọa lạc. Văn Thù dặn dò Anan nghe kỹ, lại nương oai thần Phật mà nói, để thấy pháp này bạc phước vô duyên chẳng dễ gặp, cần phải trịnh trọng.

Pháp môn này đối với cõi Ta Bà như thuốc chữa bệnh. Hết thảy sơ tâm không ai chẳng thể không dùng. Pháp môn này giản dị, thiết yếu, dễ tu, nhanh chóng. Kinh nói gẩy móng tay đã siêu bậc A la hán.

Bởi vì tự tánh chánh định nên giản dị. Chúng sanh nhọc mệt ngoại cầu. Đem bổn văn đi học giáo lý, không quay trở về nhận diệu tánh của mình, như đem bát vàng đi khất thực, không biết bát tự giá trị hơn thức ăn nhiều. Phật giáo vốn muốn người nhận tự tánh. Nay quên tự tánh chạy theo giáo lý, thật chẳng biết ý của giáo lý vậy. Xét đó chỉ nghe một văn tánh liền hơn vô lượng đa văn. Rõ ràng thiết yếu mà dễ tu.

Kinh dạy:

a) Nhân thâu thanh mà kết thành căn thì nay phải thoát thanh để giải. Như nước nhân lạnh thành băng thì nay muốn trở về nước hẳn cần thoát lạnh.

b) Một căn trở về nguồn, sáu căn đồng giải thoát.

c) Sáu trần toàn nương sáu căn mà có. Nay tình căn đã phục thì đồng thời dĩ nhiên siêu vượt thế giới. Không hoa chỉ là bóng ảnh của mắt lóa. Không hoa và mắt lóa có thì cùng có, không thì cùng không. Căn thân giải thì khí thế giới cùng tiêu.

Ba điểm này chứng tỏ pháp phản văn vừa dễ tu vừa nhanh chóng.

Căn trần tiêu, viên minh tịnh diệu liền hiển lộ. Tánh nghe vốn là viên trạm bất sanh diệt tánh, là cái nhân chân thật để chứng Bồ đề Niết bàn. Đức Văn Thù đã nhấn mạnh: Ba đời mười phương chư Phật đều do một con đường này vào quả vị. Chính ngài cũng do đây tu chứng. Vậy ta là người nào mà không cần tu pháp môn này?

Bởi vì Anan là bậc đa văn đệ nhất nên nhĩ căn viên thông độc đương với căn cơ của ông. Vì ai cũng vốn đủ văn tánh nên pháp môn này có thể phổ cứu khắp đời mạt kiếp. Hai điều này là khế cơ.

Trước được nhân không sau thoát pháp chấp cho nên đáp ứng những tâm cầu xuất thế. Sanh diệt đã diệt tịch diệt hiện tiền, rõ ràng đường lối Niết bàn. Hai điều này là khế lý.

Cơ lý song khế, Thánh chỉ hoàn toàn trải rõ dưới mắt chúng sanh. Đây là tha thiết khuyên tin. Pháp môn thì thâm sâu, căn cơ mạt kiếp lại nông cạn. Muốn tin và hiểu cần cầu tha lực. Văn Thù đảnh lễ Như Lai Tạng nguyện gia bị vị lai đối với pháp môn này không nghi hoặc. Hiển pháp môn này tối quan trọng, độ khắp căn cơ, ai cũng có thể tu, cạn sâu đều có thể vào. Đây cực lực khuyên chuyên tu nhĩ môn.

(26) Tâm đã khai ngộ tựa như có dấu vết sắp chứng viên minh.

(27) Thánh nhân thi thiết, lý sự song nêu. Sự y lý thành. Không phải lập đàn tràng trang nghiêm cho đẹp mắt. Người tu ngày đêm sáu thời ở trong đàn, mắt đưa tới đâu, thấy sự nhớ lý. Ắt biết Phật, tâm, chúng sanh, ba không sai khác.

Tuyết Sơn tiêu biểu chân như.

Bò trắng tiêu biểu căn bản trí.

Nước trong, mù sương tiêu biểu trung đạo diệu định.

Cỏ thơm hoa lá tiêu biểu trung đạo diệu tuệ.

Phân bò + chiên đàn trát đất: ba vô lậu học huân Pháp thân thành nhân địa chân thật.

Nếu không bò: là bậc trung căn.

Đào năm thước đất: buông xả ngoại vụ chuyên phản văn phá năm ấm.

Hòa mười thứ hương: 10 ba la mật.

Nghiền thành bột: 10 ba la mật rộng thành vạn hạnh.

Đàn tám góc: 8 chánh đạo.

Gương tròn nêu biểu trí dụng.

Đàn tràng nêu biểu lý thể.

Mỗi gương phản chiếu một góc vuông của đàn. Mười sáu gương tròn phản chiếu lẫn nhau. Các hình ảnh tròn và vuông, vuông và tròn xen nhau nêu biểu thể dụng không hai, sự lý vô ngại.

Mười thứ hương:

1. Chiên đàn trắng nêu biểu tánh vô sanh diệt.

2. Trầm: bột lõi rất nặng thả xuống nước liền chìm.

3. Tế hợp: hòa nấu thành cao.

4. Hắc lăng: để chống đau nhức.

5. Uất kim: để an thần.

6. Bạch mậu: trừ khí độc, khỏi mụn nhọt.

7. Thanh thủy: như cam thảo khiến ngủ ngon.

8. Linh lục: khiến sáng mắt.

9. Cam tùng: trừ bụng chướng hay hạ khí.

10. Kê thiệt: uống lâu thì thân miệng lúc nào cũng tỏa hương thơm.

Đốt trầm không bật lửa: vô tướng diệu giới.

Bánh: thiền duyệt pháp hỷ.

Cúng Phật: hướng về quả đức.

Tần Na: sứ giả đầu heo.

Dạ Ca: sứ giả mũi voi.

(28) Khi an cư bảy ngày chuyên phát nguyện Bồ tát: mười đại nguyện vương trong kinh Phạm Võng hay bài phát nguyện trong kinh Vạn Phật hoặc bốn hoằng thệ.

(29) Tổ Giao Quang dạy: Sử dụng vô tận của chư Phật, trí lực chúng sanh khó hiểu tới.

C NHẬP ĐẠO – THIỀN NA

Mục 1: Bản Nhân 12 Loài Sanh

a) Anan thỉnh pháp:

Anan đảnh lễ chân Phật bạch rằng: “Chúng con ngu độn ưa tuệ đa văn, chưa biết cầu thoát ly các tâm hữu lậu. Nay Phật từ bi chỉ dạy pháp huân tu chân chánh. Chúng con thân tâm khoan khoái được lợi ích lớn. Bạch Thế Tôn những người tu chứng Tam ma đề, chưa đến Niết bàn, thế nào gọi là càn tuệ địa? Trong 44 tâm đến thứ bậc nào mới gọi là tu hành, đến phương sở nào mới gọi là nhập địa? Thế nào gọi là đẳng giác Bồ tát?”

Nói rồi năm vóc gieo xuống đất. Đại chúng nhất tâm chăm chú mong đợi từ âm.

– Hay thay! Hay thay! Ông và đại chúng vì mạt pháp chúng sanh tu Tam ma đề cầu pháp đại thừa, xin ta chỉ trước con đường từ phàm phu đến đại Niết bàn. Các ông hãy nghe kỹ.

b) Hai nhân điên đảo:

Này Anan, diệu tánh viên minh rời các danh tướng. Bản lai không có thế giới và chúng sanh. Nhân vọng có sanh, nhân sanh có diệt. Sanh diệt gọi là vọng. Diệt vọng gọi là chân. Ấy là hai hiệu chuyển y của Như Lai (chuyển phiền não thành Bồ đề, chuyển sanh tử thành Niết bàn).

Muốn tu chân Tam ma đề thẳng đến Niết bàn, trước hết phải biết hai nhân điên đảo Thế giới và Chúng sanh. Điên đảo không sanh tức Tam ma đề chân thật. Thế nào là CHÚNG SANH ĐIÊN ĐẢO?

Bản tâm vốn minh, tánh minh viên mãn. Nay vì vọng minh nên chuyển thành nghiệp thức mà có thấy nghe hay biết. Từ rốt ráo không thành rốt ráo có. Vô minh chính là chỗ nương chỗ trụ của vạn pháp. Từ vô minh không thật thể, không căn bản, kiến lập thế giới và chúng sanh.

Hư vọng vì mê không biết tánh viên minh sẵn có. Dầu muốn trở lại chân tánh, ngay cái muốn trở về đó đã không phải là tánh chân như bèn thành phi tướng.

Không phải sanh cho là sanh, không phải trụ cho là trụ, không phải tâm cho là tâm, không phải pháp cho là pháp. Xoay vần phát sanh các hoặc, huân tập thành nghiệp. Đồng nghiệp cảm nhau nên sanh nhau diệt nhau. Do đó có chúng sanh điên đảo(1).

Thế nào là THẾ GIỚI ĐIÊN ĐẢO?

Chúng sanh có căn thân phận đoạn. Mỗi thân có bốn phương (đằng trước, đằng sau, bên trái, bên phải) gọi là giới. Thân vô thường biến đổi nên có ba đời (quá khứ, hiện tại và vị lai) gọi là thế. Giới có bốn phương. Thế có ba đời. Hòa hợp đan dệt cùng nhau biến hóa chúng sanh thành 12 loài.

Vậy nên trong thế giới nhân động có tiếng. Nhân tiếng có sắc ; nhân sắc có hương ; nhân hương có xúc ; nhân xúc có vị ; nhân vị biết pháp. Sáu vọng tưởng càn loạn thành nghiệp tánh. Do đây 12 khu phận xoay vần mãi mãi. Cùng hết một vòng 12 biến hóa rồi trở lại.

Dựa trên những tướng điên đảo xoay vần đó nên có thế giới noãn sanh, thai sanh, thấp sanh, hóa sanh, hữu sắc, vô sắc, hữu tưởng, vô tưởng, hoặc phi hữu sắc, phi vô sắc, hoặc phi hữu tưởng, phi vô tưởng(2).

c) 12 loài sanh:

1.- Anan, nhân thế giới (thân tâm chúng sanh, năm ấm) tạp nhiễm luân hồi, dục điên đảo, lâm chung hòa hợp với chất tinh ướt thành 84. loạn tưởng ngang dọc. Vì vậy có bọc thai trôi lăn trong các cõi nước. Người, súc, rồng, tiên các loài đầy dẫy.

2.- Nhân thế giới hư vọng luân hồi, vọng động điên đảo, hòa hợp với hơi khí thành ra 84. loạn tưởng bay lặn. Vì vậy có mầm trứng trôi lăn trong các quốc độ. Cá chim rùa rắn các loài đầy dẫy.

3.- Nhân thế giới chấp trước luân hồi, su phụ điên đảo, hòa hợp với ấm khí, thành 84. loạn tưởng phản phúc. Vì vậy có thịt mềm thấp sanh trôi lăn trong cõi nước, sâu bọ nhung nhúc quậy động, các loài đầy dẫy.

4.- Nhân thế giới biến dịch luân hồi, giả trá điên đảo, hòa hợp với xúc thành 84. loạn tưởng có mới nới cũ. Vì vậy có yết nam hóa sanh trôi lăn trong các cõi nước. Tằm bướm chuyển thoát bay đi các loài đầy dẫy.

5.- Nhân thế giới lưu ngại luân hồi, chướng điên đảo, hòa hợp với cảnh sáng thành 84. loạn tưởng tinh diệu. Vì vậy có yết nam sắc tướng trôi lăn trong các cõi nước, sao lành sao dữ các loài đầy dẫy.

6.- Nhân thế giới tiêu tán luân hồi, mê hoặc điên đảo, hòa hợp với ám tối thành 84. loạn tưởng âm ẩn (mờ tối). Vì vậy có yết nam vô sắc lưu chuyển trong các cõi nước. Không, tán, tiêu, trầm các loài đầy dẫy.

7.- Nhân thế giới võng tượng luân hồi, bóng ảnh điên đảo, hòa hợp với nhớ nghĩ thành 84. loạn tưởng tiềm kết (âm thầm kết trói). Vì vậy có yết nam hữu tưởng trôi lăn trong các cõi nước. Thần quỷ tinh linh các loài đầy dẫy.

8.- Nhân thế giới ngu độn luân hồi, si mê điên đảo, hòa hợp với ngoan (vô tri vô giác) thành 84. loạn tưởng khô khao. Vì vậy có yết nam vô tưởng trôi lăn trong các cõi nước, tinh thần hóa đất cây vàng đá các loài đầy dẫy.

9.- Nhân thế giới tương đãi luân hồi, ngụy điên đảo, hòa hợp với nhiễm thành 84. loạn tưởng nhân y. Vì vậy có yết nam không phải sắc mà có sắc trôi lăn trong các cõi nước. Như con sứa lấy bọt nước làm thân, các loài đầy dẫy.

10.- Nhân thế giới tương dẫn luân hồi, tánh điên đảo, hòa hợp với bùa chú thành 84. loạn tưởng hô triệu. Vì vậy có yết nam không phải vô sắc mà vô sắc trôi lăn trong các cõi nước như âm binh (theo chú trớ mà hiển linh, theo bùa yểm mà tác quái) các loài đầy dẫy.

11.- Nhân thế giới hợp vọng luân hồi, man muội điên đảo, hòa hợp với loài khác thành 84. loạn tưởng hồi hỗ (lẫn lộn). Vì vậy có yết nam không phải có tưởng mà có tưởng. Những giống bồ lô, khác chất thành thân, các loài đầy dẫy. (Một loài ong có con rất nhỏ giống như sâu dâu màu xanh nuôi ở trên lưng. Bồ lô tha đất bùn làm tổ, bắt sâu xanh bỏ trong đó, tâm tâm niệm niệm đây là con mình. Bảy ngày sau sâu hóa bồ lô. Sâu không hề tưởng mình là bồ lô. Nhân sức chúc nguyện của bồ lô mẹ mà thành thân).

12.- Nhân thế giới oán hại luân hồi, sát điên đảo, hòa hợp với quái thành 84. tư tưởng ăn thịt cha mẹ. Vì vậy có yết nam vô tưởng mà không phải vô tưởng trôi lăn trong các cõi nước. Như chim Thổ Cưu ấp khối đất làm con, chim Phá Kính ấp trái cây độc làm con. Con lớn lên ăn thịt cha mẹ, các loài đầy dẫy.

Ấy là 12 chủng loại chúng sanh.

Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.