Pháp Hoa Tông Yếu

Samôn HÁM SƠN soạn thuật Tỳ-kheo-ni Hải Triều Âm toát yếu

Lời giới thiệu

Trong nước ta hiện đang có 4 tông môn danh tiếng : 1/. Thiền thuần túy Việt Nam, Hòa-thượng Thanh Từ lấy 5 chữ trong kinh Lăng Nghiêm làm tông yếu : TRẦN TIÊU GIÁC VIÊN TỊNH.

2/. Thiền Tào Động, Hòa-thượng

Quảng Bá : PHẢN VĂN VĂN TỰ TÁNH.

3/. TỊNH-ĐỘ HOA SEN, Hòa-thượng Vạn Đức niệm tánh Vô Lượng Quang, Vô Lượng Thọ, rời biển khổ Ta Bà về

Cực Lạc an vui.

4/. MẬT TÔNG, Hòa-thượng Thiền Tâm truyền bá các thần chú của đức

Lư Xá Na, mong ai cầu gì được nấy cho tới Vô-thượng Bồ-đề. Còn quần chúng Phật tử : a/. Bậc thượng chuyên niệm Phật A Di Đà cầu nhất tâm bất loạn. b/. Bậc trung ham mê tụng Pháp Hoa. c/. Bậc hạ tay ôm kinh sách, đứng cổng chùa phân vân. Kinh Bách Dụ kể chuyện sẩm sờ voi. Người thấy voi là cái cột. Người cho voi là cái quạt. Người quyết định voi là cái trống v.v... Người sáng mắt thấy được toàn thân con voi. Chúng ta học đạo khác gì mấy ông sẩm. Nhưng dù sao tay chúng ta cũng đã có phước duyên thắng thượng là được đặt vào thân voi. Chúng ta đang hân hạnh tiếp xúc thẳng với voi. Rời tay ra, chúng ta sẽ mất voi, không thể tìm ở nơi đâu khác.

Phật sắp Niết-bàn, nói kinh Pháp Hoa, dung hòa các đường lối, xưa kia đã quyền tạm đặt ra để uốn chiều các căn cơ, đưa tất cả vào một đạo Phật.

Vậy thì tất cả các pháp môn giới định tuệ của tam thừa đều là chánh pháp. Chúng ta tùy duyên, tùy sở thích, tùy hoàn cảnh, vào cửa nào cũng được sự tiếp dẫn của Tam-bảo.

Vậy giới thiệu kinh Pháp Hoa hôm nay, chỉ mong nêu thẳng mục tiêu thành Phật. Còn đường lối thì suốt 49 năm thuyết pháp, Phật đã vạch bày cả tám vạn bốn ngàn pháp môn. Chúng ta chỉ có việc, ngay từ chỗ chân đang đứng, cất bước trở về quê hương.

Tỳ-kheo-ni Hải Triều Âm

Tựa

Xưa Thiên Thai Trí Giả đại sư tinh trì Pháp Hoa được Tam-muội. Ngài dùng ba pháp quán giải thích toàn kinh. Nay Ôn Lăng thiền sư làm yếu giải. Cả hai sư đều đặt 8 phẩm sau vào phần lưu thông.

Đức Thanh tôi từ bé đi nghe giảng. Quanh quẩn bên ngoài các núi, mông ân pháp nhũ mỗi nơi mỗi khác.

Đạt Quán thiền sư nghe tôi phát tâm tụng kinh 100 bộ để cầu tiêu tội kiếp xưa. Ngài tập họp các đệ tử, phúng tụng theo các khóa. Chúng thỉnh tôi giảng thuyết một vòng. Bỗng nhiên khế hội, phát minh đại sự nhân duyên Như Lai xuất thế (phẩm Phương Tiện ở kinh này, Như Lai tự tỏ bày rất rõ ràng). Tôi bèn lấy 4 chữ KHAI THỊ NGỘ NHẬP phân chia toàn kinh. Tiện bút viết các chi tiết, xâu suốt thủy chung. Dùng 4 môn TÍN GIẢI HẠNH CHỨNG của Hoa Nghiêm phối hợp, tôi sơ lược giảng pháp Nhất Thừa. Thỉnh ý các đại sư mười phương, đều được chấp thuận. Bộ Thông Nghĩa vẫn tuân theo cựu giải của cổ đức, phát minh đại chỉ kinh Pháp Hoa cùng với Hoa Nghiêm trước sau một đường. Hội thông toàn kinh quay về khai thị ngộ nhập Phật tri kiến, để thích hợp với bản hoài của Như Lai, họp các dòng khác nhau đưa về một biển cả. Lời văn cố gắng sơ lược để dễ thông suốt đại nghĩa.

Mong hậu học đừng vì người hèn mà bỏ qua lời nói.

Đời nhà Minh núi Nam Nhạc Samôn Hám Sơn Thích Đức Thanh Xá Na Như Lai chứng cùng cực chân tâm bản tánh, ngạc nhiên nói rằng : “Lạ lắm thay ! Lạ lắm thay ! Tất cả chúng sanh đều đầy đủ đức tướng trí tuệ Như Lai”. Tâm Phật và tâm chúng sanh không sai khác. Tâm này nhiếp tất cả pháp thế xuất thế gian. Tất cả thánh phàm nhiễm tịnh nhân quả, không chi chẳng bao hàm dung nhiếp. Tại Thánh không tăng, tại phàm không giảm, xử nhiễm không nhơ, xuất trần không tịnh. Tâm là toàn thể pháp giới.

Một phen nhận thấy được tâm này, ngay lúc ấy chúng sanh là Phật, đây là diệu của tâm.

Thật tướng không tướng. Từ Hoa Tạng thế giới, y báo chánh báo trang nghiêm, trùng trùng vô tận, vi diệu viên dung. Cho đến cõi Ta Bà, hạt bụi sợi lông, ngọn cỏ lá rau, đều y tâm mà lập.

Đây là diệu của cảnh.

Tâm cảnh không hai, thuần chỉ nhất chân nên tên Diệu Pháp. Diệu Pháp này ở chúng sanh mê, gọi là thức tạng. Ở Phật giác ngộ, gọi là Như Lai Tạng. Diệu Pháp dụ như hoa sen (Liên Hoa). Vì ngó sen tuy sinh sống trong bùn mà vẫn trong trắng ngọt mát, không đượm mùi tanh của bùn. Đến khi đủ sức nẩy cành, thoát bùn, vượt trên mặt nước, vươn lên hư không, nở hoa thơm đẹp, kết quả là gương hột làm thuốc an thần.

Chân tâm chúng sanh bản chất là tánh giác.

Dù gặp duyên ô nhiễm cũng không giảm, gặp duyên thánh thiện cũng không tăng. Độc lập, siêu tình, bất biến… Ở trong bùn dụ đọa ba ác thú. Ra khỏi bùn dụ sanh cõi trời người. Vượt trên mặt nước dụ Thanh-văn, Duyên-giác đã thoát luân hồi trầm luân. Vượt lên hư không, nở hoa thơm đẹp dụ Bồ-tát tự giác giác tha. Gương hột làm thuốc dụ thành Phật độ chúng sanh.

Căn cơ tuy có sai khác nhưng ai cũng có phần thành Phật. Chư Phật xuất thế chỉ vì một đại sự nhân duyên. Khai và chỉ cho chúng sanh ngộ vào Phật tri kiến, khiến được thanh tịnh, giải thoát vô minh. Phật tri kiến nghĩa là thấy biết bằng tâm

Phật. Xá Na Như Lai vừa thành chánh giác, nói kinh Hoa Nghiêm, phổ chiếu pháp giới, gọi là Nhất Thừa. Riêng đại căn thấy nghe được ích. Còn hạ căn thì thân tại tòa mà như đui như điếc. Đức Phật kinh hành xem cây có cao có thấp, việc giáo dục nhân loại cũng thế, cần chia nhất thừa thành ba. Nơi vườn Nai nói pháp Tứ Đế. Trải 40 năm phương tiện, các căn cơ mới thuần thục, tự tin tâm Phật, liền được thọ ký. Bản hoài Thích Ca xuất thế mới toại nguyện, được tận tình thổ lộ ở kinh Pháp Hoa.

Không bao lâu Phật nhập Niết-bàn, ứng tích cáo chung. Trưởng giả mãn thọ, ủy phó gia nghiệp. Vậy biết kinh này là lá chúc thư. Phật giao phó cho các con. Đây là phần lưu thông của một đời Phật giáo hóa.

Từ trước một bề không nói là vì hộ niệm. Hôm nay mới nói là vì chúc lũy. Việc này cai cả dĩ vãng, nghĩa ngoài lời nói. Nếu chẳng viên chiếu pháp giới, diệu khế Phật Tâm, cứ cầu Pháp Hoa ở văn tự, ắt biển cả mênh mông không chỗ nương tựa.

Rõ hiểu danh đề thì ý chỉ của toàn kinh đã biết được quá nửa. • Nhật Liên Đại sư, một Thánh tăng Nhật Bản (1222 - 1282) đã phát minh tam đại bí pháp để làm yếu chỉ cho Pháp Hoa tông. 1/. Bài vị : Ở giữa viết Nam Mô Diệu Pháp Liên Hoa Kinh, hai bên để danh hiệu chư Phật, Bồ-tát, thờ thay cốt tượng.

2/. Chuyên trì tụng bảy chữ Nam Mô Diệu Pháp Liên Hoa Kinh, công đức như trì toàn kinh, tiêu sạch nghiệp chướng, chứng quả vị

Phật.

3/. Đối trước bàn thờ thề trọn đời trì bảy chữ gọi là Kim Cang Bảo Giới.

Chú thích :

Diệu Pháp Liên Hoa : Phật tri kiến : Phổ Quang Minh Trí. Chính là tánh Vô lượng

Quang Thọ (A DI ĐÀ).

Nhật Bản chuyên tụng bảy chữ cũng như Tịnh-độ tông Việt Nam chuyên niệm sáu chữ Nam mô A Di Đà Phật, lực dụng như nhau không khác.

XỨ GIAO TẦN

TAM TẠNG PHÁP SƯ CƯU MA LA THẬP

Phụng chiếu dịch

Vua Phù Kiên nhà Tần bên Tàu nghe ở Tây Vức, nước Quy Tư, có ngài Cưu Ma La Thập là Thánh nhân. Liền điểm binh bảy vạn, sai chinh phạt nước Quy Tư, đòi La Thập. Vua Quy Tư đáp : “Thập là của báu, đâu có thể coi thường”. Ngài thưa : “Binh đao tai nạn làm khổ nhân dân, chẳng phải là đạo từ bi”. Ngài xin đi. Bất đắc dĩ vua phải chấp thuận. Về đến cửa ải, nghe Kiên đã chết, ngài bị cầm giữ lại ở đất Lương Châu ngót 10 năm. Trong thời gian ấy, Ngài học thuần thục tiếng Tàu. Sau Giao Hưng lên ngôi, nghênh đón

Ngài về Trường An.

Ban đầu Tần chúa rất tin tưởng. Sau có Phạm Sư từ Tây Vức đem kinh sang, cùng Ngài rất hợp ý. Giao Hưng muốn lưu lại. Phạm Sư trốn đi. Giao Hưng giận lắm, ngầm sai sứ theo tìm tận ngoài quan ải giết chết.

Ngay lúc đang dịch kinh này ở Thảo Đường thì xảy ra tai nạn nghi ngờ. Sợ Ngài lẻn trốn, Vua ban cung nữ. Để pháp duyên thành tựu, Ngài nạp thọ, tuyên bố rằng : “Đây là vì Pháp tình thâm”. Ngài tịch rồi, trước Tháp mọc một bông sen xanh. Giao Hưng mở tháp, thấy hoa từ lưỡi Ngài mọc ra. Không phải Thánh nhân thị hiện, làm sao được như thế. Pháp sư Tăng Triệu cũng ở Dịch Tràng. Lúc đầu Tần chúa đối xử rất trọng. Ngài La Thập tịch rồi Pháp sư cũng bị hại. Cổ nhân vì pháp quên thân, chịu đủ gian nan.

Hậu học chúng ta cần biết ơn và đền ơn sao cho xứng đáng.

PHÂN KHOA

Hám Sơn Đức Thanh Đại Sư :

I- Tưa : Nguyên do thuyết pháp : Một phẩm đầu. Phóng quang hiển THẬT. Không một ai trực ngộ.

II- Chánh tông :

a/. Tín giải : 1) Khai Phật tri kiến : Từ Phương Tiện đến hết Pháp Sư (9 phẩm).

2) Thị Phật tri kiến : Một phẩm Hiện Bảo

Tháp. 3) Ngộ Phật tri kiến : Từ Đề Bà Đạt Đa đến hết Chúc Lũy (11 phẩm).

b/. Hạnh chứng :

4) Nhập Phật tri kiến : Từ Dược Vương đến

Phổ Hiền (6 phẩm).

III- Lưu thông : Câu kết ở cuối phẩm Phổ Hiền (khắp các

phẩm, nơi nơi Phật đều đã nhiệt liệt khuyến phát lưu thông).

* * *

Thiên Thai Trí Giả Đại Sư :

14 phẩm đầu thuộc về Tích môn.

14 phẩm sau thuộc về Bổn môn.

– Bổn môn nói về Pháp-thân ai ai cũng có. Tích môn nói về Ứng hóa thân của Cổ Phật.

– Bổn Phật như mặt trăng.

Tích Phật như bóng trăng.

– Bổn môn chủ yếu tất cả chúng sanh đều thành Phật.

Tích môn chủ yếu tất cả Nhị thừa thành

Phật.

– Bổn môn chủ trương trì kinh. Sự tụng trì : Đọc tụng phước vô lượng.

Ly tụng trì : Rõ thấu chỉ thú. Do đây khai thị ngộ nhập Phật tri kiến.

Tích môn chủ trương y tín thành Phật.

1) Tin tự Phật, tâm mình chính là tánh Phật.

2) Tin tha Phật : Một lòng vâng theo lời đức Thích Ca. – Bổn môn : phẩm Như Lai Thọ Lượng là tim gan toàn kinh.

Tích môn : phẩm Phương Tiện là cốt yếu. Trí Giả Đại sư lưu tâm về 10 như thị. (Vạn pháp thường trụ gọi là thật tướng.)

– Diệu Pháp : Phật tri kiến : Bổn diệu giác tâm. Lợi căn liễu ngộ tự tâm, được Pháp Hoa Tam-muội. Trung căn phải mượn dụ hoa sen (Liên Hoa). Nhân quả đồng thời. Nhân tức quả, quả tức nhân.

Hoa sen dụ quyền giáo :

1) Vì hạ căn nói tam quy, ngũ giới, thập thiện…, cốt ý đưa về Phật thừa (búp sen sở dĩ có là vì gương hột).

2) Căn tánh đã thuần, khai tỏ quyền giáo, hiển lộ nhất thừa. Như cánh hoa xòe nở, lộ bày gương hột.

3) Căn tánh trưởng đại, phế bỏ quyền giáo, chỉ dạy Phật thừa. Như hoa đã mãn, cánh nhị rụng sạch, chỉ còn gương hột.

KHÔNG TÔNG VÀ TÁNH TÔNG

Núi Khuê Phong, Tông Mật Đại Sư :

I- KHÔNG TÔNG : Căn cứ trên mặt sanh diệt, lấy các tướng sai biệt như 5 uẩn, 12 xứ, 18 giới làm pháp, gọi là Tục Đế. Dùng trí quan sát thấy nghĩa tự tánh không, không sanh diệt, không tăng giảm, gọi là Chân Đế.

TÁNH TÔNG : Lấy nhất chân (Chân tâm)

làm pháp (Chân đế). Kinh nói : Vô lượng nghĩa từ một pháp sanh. Nghĩa : Các tướng sai biệt (Tục đế).

Căn cứ vào pháp và nghĩa, Chân đế và Tục đế, Bát Nhã thuộc về Không Tông. Pháp Hoa, Hoa Nghiêm, Niết Bàn, Lăng Già, Lăng Nghiêm thuộc về Tánh tông.

II. KHÔNG TÔNG : Gọi cội nguồn các pháp là tánh. TÁNH TÔNG gọi là tâm. Tánh chỉ cái không tịch. Tâm chỉ thể linh giác. Không tông mới nói tánh không tịch, chưa đưa ra thể linh giác.

III. Chữ Tánh ở 2 tông khác nhau. Bát Nhã nói tánh các pháp không cố định. Chỉ do duyên hợp nên không. Kinh Niết Bàn nói : Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh.

IV. Chân trí và chân tri.

KHÔNG TÔNG : Chúng ta thấy hoa nở đẹp, hoa tàn thành rác nhơ, khởi phân biệt, là tri. Người giác tỉnh biết cả hai là đất, không bận tâm phân biệt là trí. Đối với sáu trần mà phân biệt là tri, không phân biệt là trí. Tri cạn, trí sâu. TÁNH TÔNG : Gọi khả năng chứng được Thánh lý là Trí. Vận dụng trí quán sẽ được chứng ngộ. Chỉ Thánh mới có trí. Còn thể linh tri gồm cả lý và trí, phàm thánh bình đẳng. Như vậy trí cạn, tri sâu. Trí cuộc, tri thông.

V. Hữu ngã vô ngã.

KHÔNG TÔNG : Không tông tuyên bố hữu ngã là vọng, vô ngã là chân. Kinh Niết Bàn nói :

Vô ngã là sanh tử (biến dịch). Hữu ngã là Như Lai.

Cho đến rộng phá những kiến chấp vô thường…

của Nhị thừa, bảo họ lầm, thấy những mảnh ngói ở đáy hồ là ngọc châu. TÁNH TÔNG : Rộng khen bốn đức Thường Lạc Ngã Tịnh. Cho rằng chữ ngã trong câu : “Thiên thượng thiên hạ duy ngã độc tôn” là chân ngã của kinh Niết Bàn.

VI. Giá thuyên (ngăn chấp) và biểu thuyên

(chỉ thẳng).

KHÔNG TÔNG : Cần ngăn chấp cho Bồ-tát sơ tâm nên nói quanh co : “Bất sanh bất diệt, bất cấu bất tịnh, bất tăng bất giảm”.

TÁNH TÔNG : Vì những người đã nhận rõ bản thể tâm tánh nên nói thẳng : “Thường trụ diệu minh”. Người học thường cho cách nói ngăn chấp của các Tổ như phi tâm, phi vật, phi Phật…

là sâu. Đâu có dè đây là nỗi khổ tâm của các bậc Thầy đối với những kẻ còn ưa quẩn quanh trên lời nói. Cổ đức dạy : Hễ còn chấp thì mỗi chữ đều là bệnh. Thông thì câu câu đều là thuốc.

VII. Danh và Thể.

Người nông cạn có thói quen chấp danh quên thể. Như nghe nói Phật là viên mãn tự giác giác tha. Nếu chỉ hài lòng trên danh từ suông mà không chịu tìm hiểu chữ Giác thì nào có ích gì ?

Cho nên KHÔNG TÔNG đối với sơ học chỉ nói :

“Cái tướng chân không của các pháp không sanh không diệt”. Nói rõ nghĩa dụng mà tránh nêu tên. TÁNH TÔNG : Vì đương cơ đã cao nên thẳng nói tên “Như Lai Tạng”. Thượng căn quên lời nhận thể, rồi trên thể chiếu xét nghĩa dụng mà được thông suốt.

VIII. Hai đế, ba đế.

1- Năm uẩn, 12 xứ dụ như bóng trong gương là Tục Đế.

2- Biết pháp duyên sanh, không tự tánh là

Chân Đế.

3- Chân tâm tuy không hình tướng nhưng có thể chất là tánh giác. Dụ như thể sáng thường chiếu của gương. Đây là đệ nhất nghĩa đế, riêng của TÁNH TÔNG. Tông Thiên Thai y cứ 3 đế, tu 3 quán (không quán, trung quán và giả quán).

IX. Ba tánh.

Biến kế sở chấp : Vọng chấp ngã pháp là thật.

Y tha khởi : Chấp các pháp nương duyên khởi.

Viên thành thật : Chân tâm bản giác.

Theo KHÔNG TÔNG thì các kinh nói Có là nhằm hai tánh trên. Nói Không là viên thành thật.

TÁNH TÔNG : Biến kế thì tình hữu lý không. Y tha thì tướng hữu tánh không. Viên thành thì tình không hữu lý.

X. KHÔNG TÔNG : Phật lìa tất cả tướng. Phật lấy Không làm đức. Không một pháp gọi là Bồ-đề. Thấy sắc tìm tiếng là tà đạo. TÁNH TÔNG : Phật thường lạc ngã tịnh, 10 thân, 4 trí, tướng hảo, hào quang, mỗi mỗi không cùng. Tánh tự sẵn có, không đợi cơ duyên.

GIẢNG NGHĨA CHÁNH VĂN

Phẩm TỰA

Phật nói pháp mỗi mỗi xứng cơ nghi. Kinh này là tối thượng nhất thừa, giáo Bồ-tát pháp. Thanh-văn đứng đầu trong lục chủng thành tựu vì khai Quyền hiển Thật, đặc biệt dẫn nhiếp Nhị thừa nhập Phật tri kiến. Lời tán thán : “Các lậu đã hết… tâm được tự tại”. Chính hiển nhị thừa ở đây, tâm đã điều hòa nhu thuận, kham được thọ ký.

Phật tánh là chánh nhân thành Phật. Sự giáo hóa của Phật là duyên nhân. Về sau được thọ ký là đã đủ liễu nhân. Kinh này lấy Trí làm thể, lấy giác ngộ bản tâm làm tông chỉ. Văn Thù, Thầy của bảy Phật, diệu khế tâm Phật nên ở ngôi thượng thủ hàng

Bồ-tát.

Bổn hoài Như Lai xuất thế là giáo hóa chúng sanh thành Phật đạo. Nhị thừa được thọ ký tức là mở cửa hy vọng. Tất cả chúng sanh, nếu tự tin, sẽ có phần. Đoạn 4 : Biệt Tựa : Duyên khởi kinh. Bốn mươi năm qua, người Tam thừa chưa lìa tâm ý thức suy lường nên bao nhiêu pháp tập học đều là phương tiện. Nay sắp hiển thị nhất thừa thật tướng Phật tri kiến địa, Phật nói kinh Vô Lượng Nghĩa. Ý muốn mọi người lìa tâm thức, thoát tình lường mới có thể nhập Phật tri kiến. Đây là diệu của tâm.

Lại nhập tam muội Vô Lượng Nghĩa Xứ.

Hiển thật tướng chân cảnh của tịch diệt nhất tâm chẳng phải tán tâm loạn ý thấy được. Phải từ Tam-muội quán mới có thể vào sâu vô tế. Tam muội tên là Vô Lượng Nghĩa Xứ. Đây hiển diệu của cảnh.

Tâm cảnh đều diệu là ý chỉ của toàn kinh. Rõ được tâm cảnh này mới có chân nhân để tu thành

Phật.

Đoạn 5 : Toàn hiển pháp giới chân cảnh.

Bạch hào tướng quang nêu biểu trung đạo diệu trí. Nhất chân pháp giới Phổ Quang Minh Trí :

Tất cả căn trần thức của chúng sanh động loạn đều do Trí này tùy duyên biến hiện. Nay Trí này hiện tiền đỗng nhiên chiếu triệt, rõ ràng không bị cách ngại nên có thể chiếu khắp phương Đông 18 ngàn thế giới. Trí này là chỗ dựa nương của tất cả khổ vui trong tam giới luân hồi sáu đạo chúng sanh. Chư Phật từ khi tu nhân cho đến kết quả, diệu hạnh lợi sanh không lìa Phổ-quang-minh-trí dụng này. Tất cả sinh hoạt Thánh phàm hiện đủ trong hào quang. Liễu đạt nhất quang này thì tịnh uế tình vong, chúng sanh và Phật bình đẳng. Người này sau khi dùng trí tuệ bạt hết mê lầm thì nhất thừa thật tướng Phật tri kiến địa hiện rõ ngay nơi tâm mắt. Ý chỉ lớn của toàn Kinh thấy tất cả ở đây.

Phật ra đời thuyết pháp chưa nói hết sự việc trong hào quang. Ai liễu đạt quang tướng thì thấy suốt tâm Phật, tỏ lộ pháp giới, gọi là ngộ Phật tri kiến. Tâm thức không thể biết, lời nói không thể đến. Cốt yếu ở diệu ngộ.

Từ 19 đến hết : Dẫn nguồn gốc đức Đăng Minh để hiển Diệu Pháp truyền nối có nguyên do.

Nhật nguyệt sáng cả ngày đêm. Khi nào không chiếu thì có đèn tiếp sáng. Ánh sáng thường soi không mất là diệu đức của Phổ-quang-minh-trí.

Cũng gọi là căn bản thật trí. Phật xứng tánh thuyết pháp khiến thành tựu nhất thiết chủng trí.

Dẫn xưa chứng nay, Phật Nhật Nguyệt Đăng Minh cùng Thích Tôn, Phật Phật đạo đồng, để hiển diệu pháp tâm tâm tương ấn. Đây mới là thật pháp. Còn quyền pháp vì mỗi Phật tùy theo căn cơ thời tiết chúng sanh giảng nói nên có sai khác. Phật nói Diệu Pháp trải 60 tiểu kiếp, đại chúng cho là khoảng bữa ăn. Nhất thừa Diệu Pháp Phật tri kiến địa là Phổ-quang-minh-trí không lìa tam muội một sát na. Nhập chánh định này, thấy nghe sanh diệt liền vong, không còn phân chia thời gian dài ngắn. Đây là Huyền Tựa, nhân do pháp hội ngày nay. Trước bày thật tướng chân cảnh tịch diệt.

Toàn thể đại dụng nhất niệm đốn nêu. Lời nói không thể đến nên phóng quang viên minh để hiển hiện. Văn Thù Đại Trí giúp hội chúng thông hiểu.

Chỗ gọi là “ta ấn ngón chân, hải ấn phát quang, cốt khiến các ngươi ngay đó liền thấy, không một tơ hào ngăn cách”. Sở dĩ tông môn các Tổ giơ tay quát mắng là cố ý làm phương tiện cho hiểu, không dùng lời nói. Người học nếu có thể rõ biết tướng quang này, ắt hàng ngày trong 12 thời, khạc nhổ vung tay, không gì không phải Pháp Hoa Tam-muội.

Phẩm 2 : PHƯƠNG TIỆN

- I -

Các người cầu Tam thừa, nếu tâm có nghi ngờ, Phật sẽ dứt trừ cho : 1. Người đã chứng Tiểu-thừa ăn năn chẳng từ Đại-thừa mà vào.

2. Sơ tâm Bồ-tát thấy Phật đem Tiểu-thừa dạy mình liền tự nghi không phải đại căn. 3. Bồ-tát tự cho Đại-thừa là độc quyền của mình.

4. Chúng Thanh-văn cho rằng rốt ráo của đạo là Niết-bàn ta đã chứng được. Phật dạy 4 đế, 37 phẩm trợ đạo, ta đã tu đến vô học. Chính Phật đã tuyên bố bọn ta việc làm đã xong, sao nay lại nói pháp Phật khó hiểu ?

Vừa mở lời, Phật đặc biệt tuyên bố ngay : Pháp này không thể suy lường phân biệt mà biết được. Diệu Pháp là thật tướng tịch diệt của vạn pháp. Tất cả tướng phải mất khi trở về thật tướng. Phật dùng phương tiện, nhân duyên, thí dụ để chiều uốn tùy thuận hiển hiện Diệu Pháp.

Người đời lại dùng ngay những thứ này để suy lường giải thích tìm Phật tánh.

Mỗi pháp giới đều tự riêng có tri kiến. Chánh thể trí là tri. Hậu đắc trí là kiến. Soi hai cảnh chân và tục. Hợp lại gọi là Phật tri kiến. Phật tri kiến là Vô-thượng Bồ-đề, năng sở bất nhị. Ai cũng có. Cứ trực nhận là được.

Kinh này chẳng phải để thuyết một môn pháp tướng mà chỉ minh tỏ đại sự nhân duyên. Chưa chứng Phật trí làm sao hiểu được nghĩa kinh. Chỉ có từ Tín thành mà lãnh hiểu duy nhất

Phật-thừa.

- II - Bắt đầu dùng lời nói nên tên phẩm là Phương Tiện. Chân tâm bản tánh của tất cả Thánh phàm là đệ nhất nghĩa đế. Chúng sanh mê không ngộ. Thế Tôn phải lao nhọc hiện thân trong tam giới.

Vừa giáng sanh Ngài đã tuyên bố : “Thiên thượng thiên hạ duy ngã độc tôn”, thổ lộ triệt để chân ngã là Phật. Đó chính là vì lòng đại bi sớm mở bày phương tiện. Xuất gia vào núi tu đạo, thành Phật nói pháp… đủ thứ thi thiết đều là phương tiện.

Chúng sanh cấu trọng tình thâm, một bề không ngộ. Hân hạnh được đức Phật lâu ngày đào thải, căn khí dần dần thuần thục. Thế Tôn đặc biệt vì nói kinh Pháp Hoa, khai thị Phật tri kiến. Ai nấy tự biết, tự thấy, tự tin, liền được thọ ký.

Một phen ngộ tâm này, thì tịnh nhiễm tình vong, pháp pháp đều diệu. Ngoài tâm không pháp. Chính là nhất thừa diệu pháp Phật tri kiến.

Đạo tịch diệt ly ngôn nên trước nhập định để chỉ bày. Phương tiện phóng quang để nêu rõ viên diệu. Đại chúng vẫn không ngộ lại còn kinh nghi. Di Lặc và Văn Thù trợ giúp khai hiển. Đại chúng vẫn mịt mờ. Thế Tôn bắt buộc phải dùng lời nói.

Liên tiếp 8 phẩm, ba vòng thuyết pháp đều là khai

Phật tri kiến.

Bốn mươi năm về trước, Thế Tôn quyền nói tam thừa. Đương cơ không hiểu ý Phật, chấp Quyền làm Thật. Nay Phật đốn hiển Nhất Thừa.

Thượng căn lãnh ngộ. Được thọ ký rồi còn phải trải qua nhiều kiếp phụng sự nhiều Phật, nhập các ngôi vị mới đốn tịnh vô minh từ lịch kiếp mà viên mãn vô thượng Phật quả.

Đoạn 1 : Bổn trí chư Phật chứng cùng pháp giới, thấu suốt hạt bụi mảy lông (Thật trí thậm thâm). Tùy thuận cơ nghi tam thừa nói chín bộ kinh, dẫn nhiếp chúng sanh vào cửa Phật tuệ (Quyền trí thậm thâm). Phật tự ca ngợi hai trí để sáng tỏ nguyên do phương tiện từ trước. Chín bộ kinh bao nhiêu nhân duyên thí dụ, quyền xảo đưa chúng sanh vào Phật tri kiến.

Pháp Phật tự chứng nơi đạo tràng chẳng phải chỗ biết của đại chúng, huống chi đạo sở hành của Thế Tôn. Trải 40 năm Phật giảng dạy tam thừa, không hề nói đến trí tuệ Phật. Đại chúng cho rằng những gì Phật biết đều đã giảng dạy cả rồi. Nay bỗng nhiên Phật cực lực tự tán thán, ca ngợi pháp thậm thâm vi diệu, nói là duy Phật tự biết. Chẳng phải chỗ hiểu của tam thừa. Vì thế đại chúng sanh nghi.

Đầu đoạn 2… đến hết đoạn 5 : Đây chính nói Diệu Pháp. “Như thị” là trực chỉ. Các pháp tịch diệt, không thể dùng lời nói bày tỏ. Song các pháp chưa phải là diệu. Ngay nơi các pháp, dùng cái thấy như như mới là Diệu Pháp. Ngoài tâm không pháp, tất cả chân thường, không gì chẳng phải thật tướng. Rõ được nghĩa này tức là Phật. Như hoa Ưu-đàm, đúng thời tiết mới hiện một lần, nhất thừa Diệu Pháp, Phật đợi căn cơ chúng sanh thuần thục mới nói. Đầu đoạn 6… đến hết đoạn 17 : Thế Tôn muốn pháp trụ lâu nên cần yếu phải xả Quyền nói Thật. Phật xuất hiện ra đời là Quyền. Vốn vì một đại sự nhân duyên là Thật. Một : Nhất chân pháp giới thường trụ chân tâm, ngoài tâm không pháp.

Đại : Rộng lớn bao hàm, chúng sanh và Phật bình đẳng, y chánh bất nhị.

Sự : Chư Phật chứng tâm này, tự lợi lợi tha. Nhân : Phật tánh chúng sanh vốn đủ.

Duyên : Chư Phật xuất hiện ra đời trợ phát khai ngộ.

Đoạn 18 - 19 - 20 : Phật Phật giáo hóa Bồ-tát khiến ngộ nhập Phật tri kiến. Nhất thừa Phật tri kiến là bản thể của mười phương ba đời tất cả chư Phật. Thích Ca Mâu Ni Phật cũng thế, nói tất cả pháp cốt yếu để sửa tất cả tâm, đưa chúng sanh vào Phật thừa. Bổn hoài Như Lai xuất thế được tha thiết hiển bày nơi đây.

Đoạn 21 đến 27 : Nay chính đã đến thời quyết định nói Đại-thừa Diệu Pháp Liên Hoa để thỏa mãn bổn hoài. Song Đại-thừa chẳng ngoài chín bộ kinh riêng có. Tức Quyền là Thật. Nên nói chín bộ pháp là gốc vào Đại-thừa.

Đoạn 28 đến 33 : Lần lượt bày các phương tiện về đời quá khứ. Phàm phu là bọn không có phần xuất thế mà đã thành Phật huống chi Nhị thừa. Ý hiển sáu độ là công hạnh xứng với thật tướng. Người lòng lành dịu là người tùy thuận Phật pháp, tín tâm không trái. Chúng sanh hàng ngày ở trong tâm Phật mà không tự biết. Nay từ Phật phát tâm tức biết có Phật. Kinh dạy : “Nhất niệm tín tâm tức được Bồ-đề”.

Đoạn 34 : Đã tin sáu độ của Bồ-tát, các thiện của phàm phu, đều đã thành Phật thì chín bộ kinh Tiểu-thừa lại không phải là Diệu Pháp thật tướng hay sao ? Niết-bàn Tiểu-thừa chẳng phải là chánh hạnh thành Phật ư ? Đầu mối ở chỗ tin tự tâm, không nghi lời Phật. Đây là thiện xảo của Như Lai. Không thể dùng lời nói mà hình dung được quyền trí này. Người học nếu chỉ theo văn tự thì khó thấy chỗ huyền áo sâu kín của kinh. Ý Phật chỉ mong người học thể nhận được tâm mình.

Phàm phu cúng tháp sau khi Phật diệt độ…

Những hạnh chợt duyên theo Tam-bảo mà làm còn là nhân để thành Phật. Huống chi pháp môn Phật đặc biệt lập ra để thành Phật mà không có kết quả hay sao ?

Pháp thường vô tánh : Tất cả các pháp thể vốn chân thường nhưng tướng đều duyên khởi hư

vọng (vô tánh).

Trong 12 nhân duyên vô minh đứng đầu. Vô minh chính là Phổ-quang-minh-trí. Gặp nhiễm duyên thành nghiệp chủng sanh tử. Gặp tịnh duyên thành Phật chủng, Phật đã chứng cùng tột trí này nên nói Nhất-thừa để làm duyên cho chúng sanh thành Phật.

Thị pháp trụ pháp vị : Pháp ấy trụ ngôi Pháp. Pháp ấy tức là pháp Phật đang giảng nói (Diệu Pháp Liên Hoa). Trụ ngôi Pháp : Có mặt ở tất cả vạn pháp. Như thế thật thể của vạn pháp thế gian chính là Diệu Pháp. Thế gian tướng thường trụ : Thật tướng của các pháp thế gian vẫn thường trụ. Phật ngồi đạo tràng cũng chỉ chứng nghĩa này (Thật trí). Dùng phương tiện (Quyền trí) vì chúng sanh diễn nói nên mỗi mỗi pháp đã nói đều xứng chân.

Quyền tức Thật gọi là hai trí thậm thâm. Đây để gương mẫu cho các tân thọ ký phải lo trở về chứng chân rồi mới có thể quyền thiết phương tiện giáo hóa.

Đoạn 35 đến hết đoạn 41 : Bổn hoài xuất thế

nhằm đời ngũ trược phải đợi cơ. Nay căn cơ

chúng sanh đã thuần. Đến thời nói Diệu Pháp. Tốt chác đồng thời đỡ nhọc sức. Pháp thế gian hay xuất thế gian đều quý ở chỗ phải thời.

Phật cùng cực tán thán nhất thừa khó gặp như hoa Ưu-đàm. Chư Phật khoáng kiếp mới một lần xuất hiện, dễ gặp ư ? Xuất hiện ra đời lại đợi 40 năm mới nói Diệu Pháp. Pháp này dễ nói ư ? Ngày nay vừa mở lời để nói, lại có năm ngàn người thoái lui. Phật tuy khó gặp, nay đã gặp. Pháp Kiên Thật khó nói, nay đã nói. Như thế dầu khó mà đối với kẻ có duyên vẫn không khó. Còn người nghe mà tín thọ phụng hành, thật là rất khó. Ngay cả những người tùy hỉ tán thán cũng hiếm có như hoa Ưu-đàm. Huống chi người nghe pháp hoan hỉ, phát nguyện toàn thân gánh vác, chỉ bậc đại sĩ mới kham nổi. Đây cùng cực ý nói tín tâm khó phát.

Đoạn 42 : Lời phó chúc bảo hộ. Diệu Pháp là tâm yếu bí mật của chư Phật, quyết định không được khinh thường. Phật thiết tha răn dạy, đời năm trược không được nhẹ dạ trao pháp bừa bãi.

Sợ người không tin, phỉ báng, tự chuốc lấy đọa lạc ác đạo. Nếu quả có bậc thượng căn lợi trí, đừng để mất người ấy, phải vì họ nói. Vì gặp được người này rất hiếm. Nên hoan hỷ tự tin thành Phật : Rất khó phát được tâm này. Chúng sanh và Phật không ngăn cách mảy may. Chỉ ở chỗ tin hay không tin mà thôi.

Xưa có vị Tăng hỏi Cổ đức : Thế nào là Phật ? – Ta nói sợ ông không tin.

– Lời Hòa-thượng rất quý trọng, con đâu dám không tin.

– Chính là ông đấy.

Vị Tăng mờ mịt. Vì thế tự tin rất khó. Chân nhân thành Phật, lấy tin làm gốc.

LƯỢC Ý TOÀN PHẨM

Trí tuệ Phật. Thể tánh : Chân như thật tướng. Tướng : Căn-bản hậu-đắc. Bạn : Lục độ vạn hạnh. Nhân : Phụng sự vô số Phật, trọn tu vô lượng đạo pháp. Cảnh : Nhất thiết chủng (10 như thị : tướng, tánh, thể, lực, tác, nhân, duyên, quả, báo, bổn mạt). Pháp Phật nói ra là Diệu Pháp. Một phen đọa về danh tướng tức chẳng phải pháp Phật tự chứng.

Phẩm Phương Tiện chuyên thuyết thật tướng, riêng ích thượng căn. Độc nhất Xá Lợi Phất lãnh hội.

Phẩm 3 : THÍ DỤ

Từ đầu… đến hết đoạn 8 : Thu Tử từ lâu vâng chịu Phật giáo hóa. Chúng sanh tuy đủ chánh nhân Phật tánh nhưng nếu không gặp thiện bạn giáo hóa, làm sao phát hiển ? Kinh này rất trọng ở duyên nhân, Phật nhắc việc khi xưa đã gieo giống thành Phật.

Từ 9… đến hết đoạn 12 : Trải 40 năm huấn luyện, đại chúng mới tin tự tâm là Phật, mới tin sự nghiệp lợi sanh của Bồ-tát là bổn phận mình, do đây mới có thể phá lịch kiếp vô minh, mới không bị quở là tiêu nha bại chủng. Tự tin được tâm mình vô sanh bất diệt tức là có chân nhân thành Phật. Chính là lúc có thể thọ giáo Bồ-tát pháp. Cúng nhiều Phật là tu phước. Bốn hoằng thệ nguyện là đại hạnh. Nhiều kiếp như thế sẽ đắc quả.

Từ 13… đến hết 24 :

– Nhà ông Trưởng giả rộng lớn duy có một cửa : Nhất thừa Phật tri kiến, chính là một đường ra khỏi sanh tử.

– 500 người : Năm đường chúng sanh.

– Lầu gác mục : Y báo chánh báo vô thường.

– Lửa cháy : Lửa ngũ dục. – Nhà ông rộng lớn : Mười pháp giới đều ở trong tâm thức.

– Các con trưởng giả : Ba đường lành. Không nói tới ba đường ác vì họ rất khó kham sự giáo hóa.

– Trưởng giả cùng các con nếu không ra ngay sẽ bị đốt cháy : Ở trong tam giới, nếu không dùng phương tiện khai hiển Phật tánh thì Phật chủng sẽ đoạn tuyệt. Sáu đạo chúng sanh sẽ vĩnh viễn đọa lạc.

– Tranh nhau ra khỏi nhà lửa : Chúng nó đã ham chơi thì ta dùng ngay tánh ham vui ấy mà đưa nó ra. Đây mới dễ đem ra vậy. Liền gọi : “Ngoài cửa có ba xe thích lắm, ra lấy mà chơi”.

Ấy thế là họ tranh nhau ra. Kỳ thật ngoài cửa chẳng có xe nào.

Như Thiền sĩ đắm vui thiền vị. Kẻ nghiên tầm giáo nghĩa mê văn chương ý vị cao siêu. Đâu có ngờ Như Lai mượn phương tiện đưa người qua bể khổ, rất không muốn họ ngưng trệ ở chỗ đó.

– Cấp cho cả nước xe trâu còn không thiếu : Pháp tánh thanh tịnh ai ai cũng sẵn đủ.

Nhờ Phật khai hiển mới biết nên tuy chẳng ban

cấp mà thật có ban cấp và ai muốn cũng có phần. Từ 25 đến hết 30 : Chim xi, hiêu, điêu, thứu… các nan chẳng phải một : Riêng nói nhân quả súc sanh. Chúng sanh ác nghiệp buông lung tham, sân, si, đủ thứ điên đảo tập khí, cảm tam đồ khổ báo đáng sợ. Đây nêu quả để nghiệm nhân. Các ác tập giao báo đã nói rõ trong kinh

Lăng Nghiêm.

– Khắp chỗ đều có… : Nhân quả quỷ thú. – Ăn thịt người : Mất thân người đọa vào quỷ thú. – Ăn thịt chó : Loài súc sanh phần nhiều chết đọa làm quỷ.

– Nhà bị lửa đốt cháy : Quỷ và súc đều quy địa ngục. Ngạ quỷ vốn nhân dâm tập chiêu cảm.

Lúc sống bị lửa dục, khi chết bị lửa nghiệp. Trên đầu lửa cháy, đói khát mê muội, sảng sốt chạy khắp cùng mà không có lối ra.

– Cột nhà : Mạng căn : Hành ấm. Nương nghiệp sanh báo thể là sinh mạng của một thân.

Nghiệp hết thì mạng dứt. Cảnh ác tam đồ duy tâm biến hiện. Chúng sanh lúc gieo nhân không ngờ khổ quả. Phật bày những khổ hoạn trong sanh tử để sửa soạn khai mở tam thừa. Từ 31… đến hết : Phật răn bảo chớ nên càn nói kinh Pháp Hoa. Đích thân Phật còn phải 40 năm uốn nắn, không dám nói ngay huống chi sau khi Phật diệt độ, lòng người đắm sâu năm dục, có nghe cũng không tin, có tin cũng không hiểu, dễ sanh phỉ báng, đoạn Phật chủng ở thế gian. Tội phỉ báng đọa địa ngục trường kiếp khó ra. Lại còn nhiều kiếp trầm luân trong quỷ thú bàng sanh. Xưa ở Tây Vức, ngài Khang Tăng Hội xa thấy cõi Chấn Đán, trên trời ánh sáng năm sắc, biết nơi đây có vượng khí xuất thế. Ngài theo ánh sáng sang Tàu, tới tỉnh Giang Nam, kết cỏ tranh làm nhà, bày tượng Phật hành đạo. Chủ nước Ngô là Tôn Quyền hỏi : Phật là ai ? Ở đâu ? Có thể thấy được không ?

– Phật đã diệt độ. Tinh thành thì có thể thấy. Vua sắc lệnh lập đàn cầu đảo. Nếu không linh ứng Tăng Hội phải chết.

Kỳ hẹn 7 ngày mà 3 lần 7 vẫn không thấy gì.

Hội nghĩ rằng : “Mất thân không tiếc nhưng không thể để chúng sanh tuyệt duyên Phật pháp”. Bèn tận lực cầu khẩn. Giữa đêm hô lớn hiệu Phật, khắp thân các chân lông vọt máu. Bỗng có tiếng đàn cầm, hào quang sáng rực trời đất. Vua nước Ngô mừng rỡ, lập chùa đặt tên Trường Can (Trường : Lâu dài. Can : Cầu nguyện). Bắt đầu từ đấy xứ Giang Nam có Phật đạo. Đối với những người như Tăng Hội phải tận tình giảng nói Pháp

Hoa. Lợi ích của việc giảng pháp cho người đương cơ cùng kiếp nói không thể hết. Tội nói pháp cho người không đúng căn cơ cũng thế.

PHẨM 4 : TÍN GIẢI

Từ đầu… đến hết đoạn 3 :

– Nhỏ bé : Phát tâm Đại-thừa chưa được bao lâu.

– Bỏ cha : Trái với giáo nghĩa Đại-thừa. – Trụ lâu ở xứ khác : Chìm đắm luân hồi.

– 50 năm : Sanh tử dài xa. Lưu chuyển năm đường. Ba mươi hai tướng Như Lai chuyển vào thân chúng sanh như bị cái áo nhơ bẩn trói buộc. – Cầu sự ăn mặc : Không có thiện căn nên trải qua các loài, lấy khổ tự sống.

– Dần dần đến bổn quốc : Huân tập chánh nhân bổn giác, Pháp-thân.

– Người cha tìm con không đươc : Vì chúng sanh bội giác hợp trần – Nghỉ lại một thành, nhà ông giàu có… : Xá Na Như Lai ở Hoa Tạng thế giới.

– Trân bảo vô lương : Thật trí.

– Tôi tớ voi ngưa : Giới định tuệ chuyển vô minh phiền não thành công đức.

Chủ ông bạc nhược lừng khừng thì bao nhiêu tâm sở là bấy nhiêu giặc lấn hiếp vây trói tâm vương. Chủ ông nghiêm minh thì tôi tớ gian xảo cũng vẫn hữu dụng.

– Cho vay thâu vào lời lãi : Công đức giáo hóa về mình, lợi tha tức tự lợi.

– Khắp đến nước khác : Ứng thân vô lượng biến khắp mười phương thế giới.

– Trải qua xóm làng : Chìm đắm lâu trong sanh tử trải khắp các thú.

– Lần hồi đến thành của người cha ở :

Gặp Phật ra đời. – Cha con biệt ly hơn 50 năm : Mười phương Như Lai thương nhớ chúng sanh như mẹ nhớ con. Con vì thoái lui đại tâm nên luân hồi năm thú.

– Chưa từng hướng người nói việc ấy : Biết chúng sanh đầy đủ Phật tánh nhưng chưa đủ duyên giáo hóa. – Già suy : Duyên của chúng sanh gần hết.

– Không có con cái : Không có thượng căn nối tiếp tuệ mạng thì Phật pháp không được lưu truyền.

– Cùng tử chợt đến nhà cha, cho là nhà vua, chẳng phải phận mình ở đây : Hoa Nghiêm quảng đại tự tại xứng tánh. Chẳng phải chỗ Nhị thừa kham lãnh.

– Xóm nghèo : Trời người Tiểu-thừa.

– Dễ kiếm ăn : Dễ tu dễ đắc.

– Mau chạy : Sợ bị cưỡng ép Đại-thừa giáo pháp.

Từ 4… đến hết đoạn 9 : – Thấy con liền biết : Chúng sanh có tánh Phật. Phàm có tâm quyết định tự tin thì sẽ thành

Phật.

– Làm sao gặp được : Làm sao cho nó trở về tự tánh. – Cùng tử bỗng tự đến : Chúng sanh nhậm vận hiện ở trong bình đẳng đại bi tâm của Phật. – Tuổi già vẫn tham tiếc : Công đức Báo thân và Pháp-thân là chỗ chư Phật hộ niệm. – Sai người hầu cận đuổi gấp : Phật gia bị cho Bồ-tát thuyết Hoa Nghiêm đốn giáo. Thập tín pháp môn biết tất cả pháp tức tâm tự tánh, thành tựu tuệ thân chẳng do người khác.

– Tôi không hề xúc pham : Nhị thừa vốn chẳng cầu mong thành Phật.

– Sứ giả cưỡng bắt đem về : Nhị thừa quan sát tam giới như lao ngục, chán sanh tử như gông cùm, không có tâm cầu biển Phật quả lợi ích chúng sanh. 42 ngôi vị ở Hoa Nghiêm không hấp dẫn.

– Cha xa thấy : Nhị thừa cách Phật rất xa.

– Bảo buông thả nó : Rõ ràng cần phải thi thiết quyền giáo. – Trưởng giả tự biết giàu sang làm con khiếp sơ : Nhất thừa đốn pháp, liệt căn chẳng kham.

– Biết chắc là con : Vì có Phật tánh.

– Đã biết con mình mà thả đi : Sai Bồ-tát nội bí ngoại hiện để đồng sự mà nhiếp thọ.

– Hốt phân : Đoạn phiền não.

– Nắm lấy giá cả : Nhanh chóng nắm lấy tiểu quả.

– Cha ở trong cửa sổ, xa thấy con : Con hâm mộ tiểu quả. Cha thẩm xét quan sát căn khí và tướng trạng để tùy thuận dẫn dụ. – Cởi chuỗi anh lạc : Ẩn thân vi trần tướng hảo, hiện tướng lão Tỳ-kheo.

– Trả thêm giá : Tiến lên quả thứ 2, 3, 4.

– Những đồ cần dùng : 37 phẩm trợ đạo.

– Người sai khiến già hèn : Thần thông

Tiểu-thừa. – 20 năm khiến hót phân : Thời A Hàm, Phương Đẳng đoạn kiến tư phiền não. – Dần dần gã mới thể tin : Hướng gần về

Bát Nhã Đại-thừa. – Ra vào không ngại : Trong hội Bát Nhã, Tu Bồ Đề là người Tiểu-thừa mà nói pháp Đại- thừa chuyển giáo các Bồ-tát.

– Chỗ ở vẫn nơi cũ : Chưa xả tiểu quả.

– Trưởng giả có bệnh : Giờ Niết-bàn sắp đến.

– Ngươi hãy thể theo ý ta : Con còn quyến luyến Tiểu-thừa, bố dẫn dụ vào Đại-thừa. – Cha con không sai biệt : Bát Nhã tức là bình đẳng Phật tuệ.

– Lãnh biết các vật : Bát Nhã vạn hạnh.

– Không có lòng mong cầu : Nhị thừa dù biết nhưng cho là chẳng phải trí phần của mình. – Trải qua ít lâu sau : Nghe Bát Nhã, nhị thừa vui mừng.

– Hội cả thân tộc : Nhóm mười phương phân thân chư Phật về chứng minh truyền trao

Pháp Hoa.

– Tuyên rằng : Nói nhân duyên ngày xưa.

– Tất cả tài vật đều của con ta : Thanh-văn gấp cầu giải thoát, tự coi mình là con nuôi, chỉ Bồ-tát mới là chân tử. Thật ra bình đẳng, ai cũng là con Phật. Nhưng chỉ người thừa đương mới được lãnh gia tài.

Trùng tụng thí dụ : Từ câu : Lòng rất đỗi vui mừng… được điều chưa từng có.

Trùng tụng hợp pháp : Từ câu : Đức Phật cũng như thế… lãnh của cúng dường. Tâm ưa Tiểu-thừa, được ít đã cho là đủ. Phật để tùy ý tu tập tiểu pháp, điều phục tự tâm. Rồi sau mới dẫn vào chí lớn. Ân Phật khó báo đáp, chính ở nơi đây. Từ lâu trì tịnh giới, tu phạm hạnh. Nay ngộ nhất thừa Thật trí. Nên biết cái Thật ngày nay chính do Quyền xưa mà được. Bây giờ mới biết mình là chân A-la-hán, đáng thọ trời người cúng dường. Ân lớn của Thế Tôn… tùy cơ nghi nói 3 :

Đây nói rõ thâm tri đại ân, nhớ nghĩ không thể báo đáp. Thí dụ cùng tử miêu tả tâm trạng người đương cơ.

Minh định người có trí nên vì nói Pháp Hoa : 1. Học rộng nhớ dai, một lòng cầu Phật đạo.

2. Bền tâm phụng sự cúng dường Tam-bảo.

3. Tinh tấn và thiền định.

4. Có trí tuệ xa kẻ ác, gần người lành.

5. Giới hạnh như minh châu.

6. Nhẫn nhục.

7. Thuyết pháp lợi tha.

8. Tiểu-thừa hồi tâm. 9. Xa lìa ngoại đạo.

10.Tất cả những ai có thể tin hiểu.

Phẩm 5 : DƯỢC THẢO

Phẩm Phương Tiện, Như Lai pháp thuyết. Hai phẩm Thí Dụ và Tín Giải, Như Lai dụ thuyết. Thượng căn, được một mình Thu Tử. Trung căn, 4 vị được thọ ký.

Thí dụ nhà lửa khai thị Tăng thượng mạn cho quả báo trời người đã là rốt ráo.

Tín Giải đối trị Tăng thượng mạn chấp rằng Thanh-văn thừa cùng với Như Lai thừa không sai khác.

Nay Phật lại dùng thí dụ Dược Thảo để trùng hiển pháp nghĩa cho cả hai hàng trung và hạ căn.

Nếu chấp cứng duy nhất Phật thừa, ngoài ra không có thừa nào khác, thì thật đúng bản ý của Phật đấy nhưng vẫn chưa rõ phương tiện trí mà thành đệ tam Tăng thượng mạn. Hằng sa chủng loại tâm tánh sẽ chẳng được chiều uốn để hưởng lợi ích Phật thừa.

Phẩm Phương Tiện nêu tỏ Phật Trí và Phật giáo cả hai đều rất thâm sâu. Phẩm Thí Dụ và phẩm Tín Giải khai Quyền hiển Thật, duy nhất Phật thừa phương tiện nói 3. Phẩm Dược Thảo thuyết minh căn cơ chúng sanh tuy sai khác nhưng Phật thuyết pháp bình đẳng. Kẻ nghe Tứ Đế, kẻ nghe nhân duyên, kẻ nghe Bồ-tát pháp mà thật chỉ có một trận mưa.

Vì e đệ tử chưa thấu rõ tri kiến bình đẳng thâm diệu, cho rằng Như Lai thật có tác ý tùy cơ, nếu chấp như thế thành có Niết-bàn thật, có quả vị Tam thừa thật. Niệm chấp pháp không tiêu thời không thể triệt suốt đáy nguồn vạn pháp. Đáy nguồn các pháp không triệt tức là Phật tri kiến không khai. Dù nghe Như Lai nói Tam thừa, quả vị, Niết-bàn, kỳ thật Phật vẫn vô tâm thuyết pháp bình đẳng. Viên âm nhất vị vang khắp, chỉ vì chúng sanh chủng tánh không đồng nên tùy loại tự lãnh thọ sai khác.

Muốn giải nghĩa bình đẳng thuyết pháp để ngừa sự nhận lầm, đức Như Lai nói dụ Dược Thảo. Mây dày khắp trời che trùm muôn vật.

Mưa xuống một loạt một thứ nước, không chỗ ít chỗ nhiều.

Mặc dù mưa không mảy mún riêng tư nhưng 3 thứ cỏ 2 loại cây, tùy phận đậm nhuần mỗi mỗi riêng khác. Sự hấp thụ không đồng là tự giống loại sai khác chớ mưa chỉ có một vị.

Như Lai lòng từ trùm khắp quần sanh, viên âm ban một vị bình đẳng. Kết quả sai khác là tự ở nơi chúng cơ không đồng. Do đây thấy rõ ý thú “Chỉ có một Phật thừa, không 2 cũng không 3”. Người nghe trừ kiến chấp, sâu vào pháp tuệ bình đẳng của Như Lai, chính là khai hiển Phật tri kiến vậy.

Đoạn 1 : Lại có vô lượng vô biên công đức, vô lượng ức kiếp nói không thể hết : Vô tác diệu lực của Như Lai. Thấy nghe của Nhị thừa như giọt nước, làm sao biết được biển trí tuệ Như Lai ? Đấng Pháp Vương đại tự tại, dùng thật trí chứng chân lý. Biết tất cả tâm sở hành, chỗ ưa muốn của chúng sanh, khéo phân biệt tánh tướng, thật quyền. Biết chỗ quy thú chân thật của tất cả pháp. Vì vậy Phật dùng quyền trí phương tiện có thể ứng cơ dẫn chúng sanh về trí tuệ bổn hữu.

Ca Diếp cho rằng ngày nay là Đại, ngày xưa là Tiểu. Như Lai nói dụ Dược Thảo để ông liễu ngộ Phật tuệ bình đẳng.

Kinh Hoa Nghiêm, Thập Địa Bồ-tát, từ 5 giới, 10 thiện, 4 đế, 12 nhân duyên, trải qua thứ lớp tiến tu. Rõ ràng thiện nhỏ của trời người đều là đại pháp huống nữa là các pháp Tam thừa. Nhị thừa chỉ biết các pháp phân biệt nhưng không thể biết phân biệt của vô phân biệt. Đoạn 2 và 3 : Thuật pháp bình đẳng nhất vị.

Phật nói pháp một thật tướng, không tướng sai biệt, thuần cam lộ đề hồ, chưa từng có vị khác. Giải thoát : Tuy nói các pháp mà lìa tất cả pháp. Ly tướng : Tuy nói các tướng mà lìa tất cả tướng. Tướng diệt : Tuy nói sanh diệt mà hiển tịch diệt vô sanh. Đây giải thích tướng nhất pháp nhất vị, mỗi mỗi đều cứu cánh, đưa đến nhất thiết chủng trí. Như Lai tùy cơ nghi nói pháp rất hiếm có nhưng trong tùy nghi vẫn bình đẳng.

TRÙNG TỤNG

Chín giới chúng sanh đều đọa nơi “Có”.

Phàm phu có sanh tử. Nhị thừa có Niết-bàn. Bồ-tát có chúng sanh khả độ, có Phật quả phải cầu.

Duy Phật năng phá “Hữu”, nơi các pháp được tự tại nên xưng là Pháp Vương. Tam thừa ngũ tánh không ai không được lợi ích thấm nhuần. Đất khô cũng được xối tưới thì vô tánh xiển đề chẳng phải là không được thấm.

Phẩm 6 : THỌ KÝ

Thọ ký có nhân có quả. Quả sở đắc có đồng không đồng tùy theo bản nhân. Từ nay trở đi chỗ tu hành mới là chân nhân thành Phật. Cúng Phật là tu phước. Nói pháp là tu tuệ. Viên mãn sẽ đắc quả.

– Tu Bồ Đề (sanh khôn g) giải không đệ nhất : Ở ngay danh tướng thấy là “không”, không mà hiển nghĩa “bất không”.

– Bảo Sanh : Nhân dân đều ở bảo đài.

Phẩm 7 : HÓA THÀNH DỤ

Phần đông trong hội, Thanh-văn không hy vọng được thọ ký. Đức Thế Tôn kể túc duyên từ đời Đại Thông Trí Thắng Như Lai. Duyên nhân Phật tánh đời đời tiếp nối cho đến ngày nay.

Dụ Hóa Thành minh tỏ tam thừa thật sự là quyền giáo, để đối trị hàng Tăng thượng mạn chấp chặt diệt thọ tưởng định là Niết-bàn. Đại chúng tỉnh ngộ, phấn khởi tin mình có khả năng thành Phật nên đều được thọ ký.

Ngài Tịch Âm dùng Hoa Nghiêm pháp giới quán, chân không tuyệt tướng (Trí), lý sự vô ngại (Thông), chu biến hàm dung (Đại), giải thích ba chữ Đại Thông Trí. Ba nghĩa đầy đủ là Thắng. Trí này là vô sư trí, thể là nhất thiết chủng trí. Nếu chúng sanh lìa chấp trước vọng tưởng điên đảo thì ngay đấy Trí này hiện tiền. Kinh Hoa Nghiêm nói : “Tỳ Lư Giá Na thành đẳng chánh giác ở ngay thân tất cả chúng sanh”. Nên biết Phật lấy chúng sanh làm thân. Đại Thông Trí là Phật tri kiến sẵn có của chúng sanh. Vô minh cố kết căn thân khí giới, thành ra cách ngại không thông, luân hồi trong Hoặc – Nghiệp – Khổ. Phật đồng thể đại bi khai thị, khiến họ hết kinh sợ mà cầu Phật đạo. Đại Thông Trí Thắng Như Lai 3 phen chuyển 12 hành pháp luân là nói pháp Tứ Đế :

1/. Thị tướng chuyển : Chỉ tướng của Tứ đế như nói : Khổ đau bức bách…

2/. Khuyến tu chuyển : Khuyến tiến khiến cho chán khổ, đoạn tập, hâm mộ diệt mà tu đạo.

3/. Tác chứng chuyển : Thanh-văn tùy chỗ nghe âm thanh liền ngộ.

Thiên Thai giải thích Tứ Đế có 4 :

1- Sanh diệt : Khổ quả tập nhân đều vô thường. Đạo như uống thuốc, có bệnh thì dùng, hết bệnh liền thôi. Diệt là Niết-bàn Tiểu-thừa. Mới phá xong hành ấm nên thoát phận đoạn sanh tử. Vì còn thức ấm nên còn biến dịch sanh tử.

2- Vô sanh : Khổ nương thân mà có. Thân do đất nước gió lửa giả hiện, không thật. Vì thế Khổ vốn vô sanh. Tập, Đạo cũng vậy, chỉ theo duyên mà có. Diệt là Niết-bàn của Bồ-tát, là tánh chân không của Bát Nhã.

3- Vô lượng :

– Chúng sanh vô biên (Khổ) thệ nguyện độ.

– Phiền não vô tận (Tập) thệ nguyện đoạn. – Pháp môn vô lượng (Đạo) thệ nguyện học.

– Phật đạo vô thượng (Diệt) thệ nguyện thành. 4- Vô tác : Bồ-tát y theo Viên giáo quán khổ tuần nghiệp giả hiện. Tập : Bản chất là chân không. Đạo : Nhập tự tánh định. Diệt : Tự tánh bản lai là Phật, không phải do tu mới thành.

Mười hai nhân duyên là pháp Trung thừa.

Từ vô minh duyên hành đến sanh duyên lão tử là môn lưu chuyển. Khổ – Tập hai đế là nhân quả thế gian. Từ vô minh diệt đến lão tử diệt là môn hoàn diệt. Diệt – Đạo hai đế là nhân quả xuất thế gian. Tập là gốc Khổ (ba độc và các phiền não).

A. Vô minh : Diệu tánh bổn minh nhân một niệm vọng động, hốt nhiên hối muội, mê bổn viên minh.

Bổn thể trạm nhiên, nhân vô minh cổ động nên có thiên lưu gọi là Hành.

Thể đã biến đổi thì trí chuyển thành Thức. Ba chi này là nhân quá khứ.

B. Nhân ắt vời quả : Thức theo nghiệp kết thành căn. Trí vốn vô danh vô tướng, nay thức nắm bốn đại, sắc tâm hòa hợp gọi là danh sắc.

Đậu thai là gốc thọ thân. Trụ thai thành miếng bầy nhầy. Trong 35 ngày, sáu căn hoàn đủ gọi là lục nhập.

Thành hình ra khỏi thai, căn trần giao tiếp là Xúc. Xúc cảnh thuận nghịch là Thọ.

Bốn chi này là quả hiện tại.

C. Thọ sanh ái. Ái chấp thủ. Thủ tạo nghiệp, tức là hữu.

Ba chi này là nhân hiện tại.

D. Nghiệp nhân vời quả báo là sanh. Sanh đưa đến già chết.

Hai chi này là quả vị lai.

Ba đời tuần hoàn sanh tử nối tiếp, cùng kiếp không dứt.

Mười sáu Vương tử xả trân bảo, thân cận đức Trí Thắng, thỉnh chuyển pháp luân. Đức Trí Thắng nói pháp Tứ Đế và 12 nhân duyên. Như nay đức Thích Ca nói A Hàm. Tiểu căn đã được độ.

Các Vương tử xuất gia thỉnh đại pháp. Cũng như đức Thích Ca ngày nay đợi đương cơ thuần thục. Đức Trí Thắng để hai vạn kiếp sau mới nói kinh Pháp Hoa. 16 Vương tử là đương cơ. Thanh-văn cũng tin hiểu nhưng không có khả năng thọ trì.

Còn bao nhiêu là những bụi trần sót lại để ngày nay làm đương cơ hiện tại trong hội Pháp Hoa. Kinh nói đã độ tận là riêng ước về những cơ duyên đã chín. Đức Trí Thắng xuất định, ấn chứng 16 Sadi khéo nói pháp yếu, đinh ninh dặn dò đại chúng phải luôn luôn thân cận cúng dường. Đó là hộ niệm và phó chúc giáo Bồ-tát pháp. Đức Thế Tôn thuật lại việc từ xưa, giáo hóa chỉ lấy nhất thừa Diệu Pháp làm chủng tử thành Phật. Đại chúng hiện tại đều đã lâu đời phát tâm Bồ-đề theo Phật. Như thế đâu có phải ai cũng một đường thẳng đến quả vị. Trung gian nhiều người đọa lạc, thiện căn phai mờ. Số đông quên hẳn, cho nên cần thiện tri thức nhắc nhở.

Phẩm 8 : NGŨ BÁ ĐỆ TỬ THỌ KÝ

Năm trăm vị đã nghe hai vòng pháp dụ, nay lại được nghe túc thế nhân duyên mới phát đại tín, kham đương gánh vác thọ ký. Kinh nêu 1200 người. Tên phẩm nêu 500 người. Vì 500 vị này là thượng thủ của 1200. Ta Bà vốn nhơ uế mà quả chứng của Mãn Từ, quốc độ thuần thanh tịnh. Đủ thấy tức uế tức tịnh. Đây mật chỉ thật tướng chân độ, cảnh giới theo tâm mà chuyển. Lại lấy vô lượng thế giới Ta Bà thông làm một cõi rộng lớn. Như thế khai Phật tri kiến cho Nhị thừa. Tâm nhỏ hẹp ắt tiêu trừ, thủ xả tình vong, hết tâm hân yếm. Tức những cảnh trước mắt thuần là Phật độ Thật báo trang nghiêm thanh tịnh của Hoa Tạng. Ngay đó không nghi, đốn chứng Phật địa. Xem đây đủ biết sự giáo hóa thiện xảo của Như Lai. Văn thọ ký không tường trần nhân hạnh vì 1200 A-la-hán mới sanh lòng tin. Công hạnh