Pháp Hoa Tông Yếu

Phẩm 25 : QUÁN THẾ ÂM BỒ-TÁT

Phổ Môn phẩm

Diệt căn bản sanh tướng vô minh, đại viên kính trí bình đẳng hiển hiện. Quán Âm Đại sĩ dùng lực như huyễn văn huân văn tu Kim Cang Tam-muội, được tịch diệt hiện tiền. Trên cùng mười phương Phật đồng một từ lực, dưới hợp sáu đạo đồng một bi ngưỡng. Cho nên không đâu cảm mà chẳng ứng. Đây là diệu hạnh viên mãn, thành công cùng cực Pháp Hoa Tam-muội. Đoạn 1 : Như Lai Tạng mê thành A-lại-da thức. Nay chuyển thức thành trí. Năm thức có thần lực diệu dụng bất tư nghì. Quán Âm Phổ Môn nương đây mà thị hiện. Vô Tận Ý hỏi tên để thấy thật chất. Đức Thế Tôn dùng sự việc để đáp. Đoạn 2 : 14 thí vô úy có giảng rõ đầy đủ trong kinh Lăng Nghiêm.

Đoạn 5 : 32 ứng thân trong lục thú chỉ nêu ba thiện đạo, không đả động đến tam đồ. Vì khổ thú chẳng phải chỗ nói pháp nhưng không phải không cứu. Thí như Tiêu Diện Đại sĩ cũng là hiện thân.

Đoạn 7 : Ngũ quán :

– Chân quán : Không quán. Vạn pháp đều nhân duyên sanh nên không thật thể. Thế gian lầm nhận bốn đại năm ấm làm thân. Núi sông đất liền cho là cảnh thật. Bị năm dục lôi cuốn, sáu trần mê hoặc như dòi tham đắm thùng phân.

Luân hồi sáu đạo chẳng biết cầu ra. Bồ-tát đối với tất cả thế xuất thế gian pháp, biết rằng phàm đã có tướng đều hư vọng. Đức Phật xuất thế cũng chỉ ứng bệnh cho thuốc rồi nhập Niết-bàn. Như dụ bè qua sông. Kinh dạy : “Đã chẳng phải thời thì pháp còn nên xả huống chi phi pháp”. Nhờ có chân quán, Bồ-tát vào đời độ sanh không bị ô nhiễm.

– Thanh tịnh quán : Chúng sanh tâm tánh bổn lai thanh tịnh. Nay dù có chứa đủ thứ tham sân si mạn nghi tà kiến, cũng chỉ cần tỉnh ra là xóa sạch như bình pha lê lỡ đựng thuốc độc. Rửa sạch là xong. Như vàng đúc hình bọ hung. Vàng vẫn là vàng, không một tơ hào mất giá. Bồ-tát giác biết thân tâm chúng sanh toàn là tánh Phật nên tận tình cứu giúp, không nỡ bỏ hoài.

– Quảng đại trí tuệ quán : Thông suốt cả chân đế tục đế nên tự tại vào ra khắp bốn thánh sáu phàm. Tánh sắc chân không, tánh không chân sắc, thanh tịnh bản nhiên chu biến pháp giới. Tâm linh mỗi loài cứ tùy duyên tuần nghiệp mà hóa hiện hình hình tướng tướng. Bồ-tát quan sát thấy cả bảy đại, tinh thần vật chất, tánh vốn viên dung, là Như Lai Tạng vô sanh bất diệt. Nên kiếp này kiếp khác, vui với sự nghiệp khai thị cho chúng sanh ngộ nhập Phật tri kiến, không bao giờ chán mỏi.

– Bi quán : Chứng Pháp-thân là lấy vạn pháp làm thân, giác biết vạn pháp đồng thể.

Người thế gian xót tình xương thịt trong gia đình. Vì đồng máu mủ nên thương nhau. Có câu : “Bầu ơi thương lấy bí cùng, tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn”.

Chúng sanh với Bồ-tát còn hơn thế nữa vì là đồng thể. Chỉ có mê ngộ khác nhau. Chúng sanh không rõ tâm pháp, không biết trong tâm có Bồ-tát nên không quay về nương tựa. Nếu biết quy y Bồ-tát thì muôn sự sẽ bình an. Ông Ma Ha Nam kiếp kiếp bá thí tiền của nên nay được quả báo. Hễ cứ người nghèo nào đến xin. Ông nhặt một hòn sỏi. Vào tay ông, sỏi liền hóa vàng. Để ông có của cho người kia. Ông Kỳ Đà đời đời bá thí thuốc.

Nay lấy tay ngắt một lá cỏ đưa cho một bệnh nhân. Cỏ liền thành thuốc, bệnh gì cũng khỏi. Bồ-tát hằng hà sa kiếp một lòng cứu khổ độ nạn. Nay cảm quả báo, có ngàn mắt để soi chiếu thấu suốt tất cả các cảnh ngộ ở khắp đâu đâu, ngàn tay để nâng giấc đỡ đần tất cả âu lo.

– Từ quán : Khổ nào cũng cứu, vui nào cũng cho, là bản chất của Bồ-tát. Từ là khoan dung tha thứ, giúp cho hạnh phúc mừng vui sung sướng.

Chẳng luận oán ân thân sơ bình đẳng, vô duyên đại từ nói pháp như mưa.

Ngũ âm : Thuyết pháp lợi ích gọi là Diệu Âm. Tầm thanh cứu khổ là Quán Thế Âm. Phá trừ tham sân si và các độc phiền não là Phạm Âm. Tất cả hy cầu cảm ứng chẳng lỡ thời là Hải Triều Âm . Hàng phục chuyển hóa tất cả âm thanh của luân hồi sanh tử là Thắng Bỉ Thế Gian Âm.

Bồ-tát đầy đủ 10 đức năng (ngũ quán, ngũ âm) cho nên chúng sanh tha thiết xưng danh liền được mông ân gia bị.

Đoạn 8 : Nghiệp tự tại : Vô tác diệu dụng.

Phổ Môn thị hiện : Không chỗ nào chẳng hiện. Lực thần thông : Không khổ nào chẳng bạt.

Quán Âm đã chứng Diệu giác. Nhưng chẳng xả nhân hạnh, hiện thân nhiều như mây ở khắp pháp giới.

Phật nói phẩm này là nhập Phật tri kiến, tận bờ cõi chân như, hiện đại thần dụng, nhập diệu giác, cứu cánh nhân quả nhất như.

Phẩm 26 : ĐÀ LA NI

Ba phẩm sau hiển tam chủng gia trì. Phẩm này là THẦN LỰC GIA TRÌ. Thần chú là tâm ấn bí mật của chư Phật. Tạng thức là hang sâu của sanh tử nên rất u thâm. Tập khí ẩn nấp ở trong, lực chỉ quán không thể đến. Cần nhờ lực tâm ấn bí mật của Như Lai phá trừ. Thất địa trở về trước không gia trì thì đọa nhị thừa. Địa 9 đến Đẳng giác không gia trì, không thể nhập Diệu Giác. Ba chủng Ý-sanh-thân để nghiệm chỗ đã đạt tới. Ba chủng gia trì để giúp những vị chưa đạt tới.

Chỉ quán là hiển hạnh. Thần chú là mật hạnh. Dù sắp tề ngôi Giác mà còn tập khí sai sử thì trung gian dễ bị ma phá hoại. Mạt thế trì kinh, có thần chú gia trì, ắt được bảo hộ.

Lợi ích lớn của kinh này chẳng phải bậc dày phước, không thể lãnh thọ. Như nghe Bát Nhã không phải là những người chưa từng ở nơi chư Phật trồng thiện căn. Không phước không thể khai trí tuệ. Pháp sư trì kinh không có chú lực khó miễn hại mà thành hạnh.

Phẩm 27 : DIỆU TRANG NGHIÊM

VƯƠNG BỔN SỰ

Đoạn 1 : Chuyển thức thành trí để hiển PHÁP LỰC GIA TRÌ. Pháp-thân Bồ-tát được vô phân biệt tâm tương ưng với Trí dụng của chư Phật, nương chỉ quán tu hành, chân như nội huân, diệt vô minh nên gọi là Pháp lực gia trì. Diệu Trang Nghiêm là Như Lai Tạng tại triền, nêu biểu tâm vương thứ 8. Bổn sự : Bổn nhân. Tịnh Tạng và Tịnh Nhãn nêu biểu thức 6 và 7, chuyển nhiễm thành tịnh. Tịnh Đức phu nhân, nhu thuận nội trợ, nêu biểu chỉ quán nội huân, trị sạch vô minh.

Thần lực gia trì tiêu phục ngoại ma. Pháp lực nội huân, tịnh trừ hai chướng, chứng hai chuyển y.

– Diệu Trang Nghiêm Vương : Như Lai Tạng mê thành A-lại-da thức (thức 8). Thức 6 và 7 tạo nghiệp chịu khổ. Nếu thức 7 chuyển thành bình đẳng tánh trí ắt tạng thức hết nhiễm ô nên gọi là Tịnh Tạng. Thức 6 chuyển thành Diệu quan sát trí. Cái thấy phân biệt đã tiêu, kiến phần đã hết, được pháp nhãn tịnh nên gọi là Tịnh nhãn.

– Hai con có đại thần lực : Lực dụng quảng đại của lục độ vạn hạnh, từ bi hỷ xả, 37 phẩm trợ đạo. Đoạn 3 : Hai con hiện thần biến để cảnh tỉnh Vua Cha : Dùng vô tác trí tự tịnh tâm thể.

Đất nước gió lửa là tướng phần của thức 8, từ xưa chấp thủ làm ngã và ngã sở. Nay tâm chấp thủ đã tan nên tiêu dung vô ngại.

Đoạn 5 : Hậu cung, tám van bốn ngàn quyến thuộc đều kham trì Diệu Pháp Liên Hoa : Tạng thức ngậm chứa chủng tử tập khí phiền não, được lực chỉ quán huân biến, đều chuyển nhiễm thành tịnh.

Như Lai Tạng sở dĩ chẳng ra khỏi sanh tử khổ thú vì thức 6 tạo nghiệp. Nghiệp lực dẫn kéo trói buộc. Nay thức 7 đã chuyển thì thức 6 cũng chuyển, cắt tiệt các nhân sanh tử của thức 8. Thức 8 bổn lai không nhiễm liền nhập Phật tri kiến.

– Phu nhân của Vua được Phật Tập Tam Muội : Hay biết được tạng bí mật của chư Phật.

Thủy giác có công, bổn giác mới hiển.

Đoạn 6 : Vua và quần thần đều đến chỗ Phật : Hai thức 6 và 7 đã chuyển thì cả 8 thức cùng chuyển. Bốn đại căn trần, hết thảy phiền não, không gì chẳng chuyển. Đến đây thì hết thảy pháp, không pháp nào chẳng phải Phật pháp.

Thức 6 phát khởi quán trí ở đầu cửa năm căn. Một khi đã không bị căn trần mê hoặc thì tất cả chỗ làm đều thành diệu hạnh. Nên biết Pháp sư trì kinh, công phu quán chiếu huân tu cần trải nhiều kiếp, chẳng phải một thời.

Phẩm 28 : PHỔ HIỀN BỒ-TÁT

KHUYẾN PHÁT

Kinh nói : “Ai ngồi tư duy kinh này, ta cỡi bạch tượng vương sáu ngà đến trước người ấy. Nếu quên một kệ một câu, ta sẽ cùng chung đọc tụng”. Đây là HIỆN THÂN DIỆN NGÔN THUYẾT GIA TRÌ. Đẳng Giác Bồ-tát không được gia trì, chẳng thể nhập diệu. Kinh này lấy trí làm thể nên Văn Thù khải phát giúp tín giải. Dùng hạnh thành đức nên Phổ Hiền vào chung kết để minh chứng việc nhập Phật tri kiến. Phổ : Hạnh khắp pháp giới. Hiền : Gần kề bậc Thánh. Phổ Hiền : Lấy pháp giới làm thân, không địa phương, không thời gian. Ai tu đẳng đồng pháp giới tất cả Bồ-tát hạnh, không một hạnh nào chẳng phải hạnh Phổ Hiền. Chân pháp giới gọi là Phổ. Chuyển hóa tất cả chúng sanh gọi là Hiền. Phổ Hiền là toàn thể pháp giới, là nguyện thân trong 10 thân của đức Tỳ Lư. Bồ-tát nương đây phát tâm tín giải, tu hành trở lại chứng thể ấy. Phổ Hiền dùng nguyện lực thủ hộ sẽ được kinh này. Nhân Phổ Hiền khuyến phát mới được chứng nhập.

Đầu kinh hào quang chiếu phương Đông. Cuối kinh Phổ Hiền cũng từ phương Đông đến, ý hiển Trí Hạnh hợp nhất.

Do quán chiếu được tăng minh cảm ứng đạo giao. Như nước trong thì mặt trăng hiện. Tâm cùng pháp giới thầm hợp một, nên Bồ-tát hiện thân gia trì khiến người tu hành trừ sạch tập khí vô minh.

Trên nói thọ trì. Đến đây Phổ Hiền nói tư duy tu tập. Nên biết trì kinh lấy chánh niệm làm chủ, cần hạnh quán chiếu. Chính ngay niệm tức vô niệm. Tư duy tu tập là quán vô niệm, liền cùng chân như pháp giới tương ưng. Nên cảm Phổ Hiền hiện thân gia trì, Như Lai lấy tay xoa đầu.

So sánh lợi ích của thắng hạnh. Nếu chỉ biên chép, toàn không hiểu nghĩa, cảm báo sanh Đao Lợi thiên cung. Huống chi ghi nhớ chân chánh, hiểu nghĩa tu hành mà không cảm được Như Lai gia trì ư ? Phẩm An Lạc Hạnh răn người trì kinh chẳng được thân gần sách vở ngoại đạo, các ác luật nghi.

Răn dạy nghiêm ngặt không được khởi ba độc các phiền não. Vì sợ dẫn khởi tập khí hại chánh niệm. Nay đã nhập Phật tri kiến, tịnh sạch ác tập, phàm chỗ tu hành đều là diệu hạnh Phổ Hiền. Nhập Phật tri kiến tức được Bồ-đề nên thấy ai trì kinh phải nghĩ người này sẽ thành Phật. Phật dùng đại viên kính trí bình đẳng nói pháp, viên chiếu pháp giới, sâu suốt thủy chung, xứng tánh diễn nói, cứu vớt tất cả quần tình, vốn không tư lường phân biệt. Y văn tự lời nói, người học cảm giác như Phật có khởi tâm hàng phục, chiếu ứng chỗ cầu, tợ như có thiệp vào tâm tư lường.

Người học phải khéo nhận nghĩa ngoài lời nói.

Phật tri kiến siêu tình, cần trực nhận chớ không thể y cứ văn tự cầu chứng nhập.

Kinh Lăng Nghiêm, diệu hạnh quy vô sở đắc.

Kinh Hoa Nghiêm, Thiện Tài đồng tử tham học khắp nơi. Sau nhập pháp giới chỉ thấy Phổ Hiền.

Vì trong pháp giới vốn không chứng đắc. Duy có Phổ Hiền xứng lượng pháp giới. Cả hai kinh đều một chỉ thú, đồng một đường lối, mới thấy cái nhiệm mầu của Như Lai thuyết pháp. Đầu kinh đức Văn Thù phát khởi. Nay kết hội chẳng nói đến Ngài. Cũng như trong hội Hoa Nghiêm, Thiện Tài nhập Thật không có Văn Thù, chỉ quy về Phổ Hiền. Sau cùng là phần lưu thông. Kinh này chuyên vì dẫn nhiếp Nhị thừa nên Thanh-văn tín thọ phụng hành.

• KỆ HỒI HƯỚNG

Đảnh lễ pháp giới chủ Thân tướng hảo quang minh Tùy duyên ứng chúng sanh Diễn thuyết vi diệu pháp Khiến tất cả Thánh Hiền Đều nghe Phật tri kiến Đem chút sáng phàm tuệ Đo lường pháp tánh không Như uống giọt nước biển Muốn biết vị trăm sông.

Pháp ly ngôn tịch diệt Khó lấy suy nghĩ cầu Môn thậm thâm trí tuệ Phương tiện mới thông đạt Ai thấy nghe tùy hỷ Đốn khai Phật tri kiến Phật chủng khó nghĩ bàn Rốt ráo thường không đoạn Cùng vào thành Niết-bàn An trụ cõi Cực Lạc.