SỐ 1428 — LUẬT TỨ PHẦN

SỐ 1428

LUẬT TỨ PHẦN

Hán dịch: Đời Diêu Tần, Tam tạng Phật Đà Da Xá và Trúc Phật Niệm

Phần 2: GIỚI PHÁP CỦA TỲ KHEO NI

Phụ Chú:

Phần III trong bản Hán gồm 8 chương. Bốn chương đầu, giới pháp Tỳ-kheo-ni. Bốn chương sau:

5. Kiền-độ thọ giới.

6. Kiền-độ thuyết giới.

7. Kiền-độ an cư.

8. Kiền-độ tự tứ, phần trên.

Sự chia phần như vậy chỉ căn cứ theo hình thức.

Bản dịch Việt tách giới pháp Tỳ-kheo-ni thành một phần riêng biệt. Các chương còn lại đưa xuống Phần III. Sự chia phần này, về hình thức không cân đối, nhưng vì để tiện lợi cho việc nghiên cứu.

Chương I: NÓI VỀ 8 PHÁP Ba-la-di 1

A. THÔNG GIỚI

1. BẤT TỊNH HẠNH* 2

Một thời, Đức Phật ở tại giảng đường Lâu các, 3 bên sông Di hầu, Tỳ-xá-ly. Bấy giờ, Đức Thế Tôn vì nhân duyên này 4 tập hợp các Tăng Tỳ-kheo, nói:

- Từ nay về sau, Ta vì các Tỳ-kheo-ni kiết giới, tập hợp mười cú nghĩa:

l. Nhiếp thủ đối với Tăng.

2. Khiến cho Tăng hoan hỷ.

3. Khiến cho Tăng an lạc.

4. Khiến cho người chưa tín thì có tín.

5. Người đã có tín khiến tăng trưởng.

6. Để điều phục người chưa được điều phục.

7. Người có tàm quý được an lạc.

8. Đoạn hữu lậu hiện tại.

9. Đoạn hữu lậu đời vị lai.

l0. Chánh pháp được cửu trụ. 5

Muốn nói giới nên nói như sau: 6

Tỳ-kheo-ni nào, hành pháp dâm dục, phạm bất tịnh hạnh, cho đến cùng với loài súc sinh, Tỳ-kheo-ni ấy là kẻ Ba-la-di, không được sống chung.

Tỳ-kheo-ni: có Tỳ-kheo-ni danh tự, Tỳ-kheo-ni tương tự, Tỳ-kheo-ni tự xưng, Tỳ-kheo-ni thiện lai, 7 Tỳ-kheo-ni khất cầu, Tỳ-kheo-ni mặc áo cắt rọc, Tỳ-kheo-ni phá kiết sử, Tỳ-kheo-ni thọ đại giới bạch tứ yết-ma như pháp thành tựu đúng cách. Tỳ-kheo-ni nói ở đây là Tỳ-kheo-ni thọ đại giới, bạch tứ yết-ma như pháp, thành tựu như pháp, sống trong pháp Tỳ-kheo-ni. Đó gọi là nghĩa Tỳ-kheo-ni.

Hành pháp dâm dục, phạm bất tịnh hạnh, cho đến cùng với loài súc sinh: đó là chỉ chỗ có thể hành dâm.

Ba-la-di: ví như người bị chặt đầu, không thể sống trở lại được. Tỳ-kheo-ni cũng như vậy, phạm Ba-la-di rồi, không thành Tỳ-kheo-ni được nữa, nên gọi là Ba-la-di.

Thế nào gọi là không được sống chung? Không được sống chung với hai việc: cùng một yết-ma, cùng một thuyết giới. Tỳ-kheo-ni kia không được cùng sinh hoạt trong hai việc này. Cho nên gọi là không được sống chung.

Có ba đối tượng hành dâm thành Ba-la-di. Loài người, phi nhân và súc sinh. Cùng hành dâm với ba đối tượng nầy thì phạm Ba-la-di.

Lại nữa, hành dâm với ba đối tượng nam phạm Ba-la-di: nam loài người, nam phi nhân, súc sinh đực. Hành dâm với ba đối tượng này thì phạm Ba-la-di.

Hành dâm với ba đối tượng có hai hình, 8 phạm Ba-la-di: loài người có hai hình, loài phi nhân có hai hình, súc sinh hai hình. Đối với ba đối tượng hai hình này cùng hành dâm, phạm Ba-la-di.

Hành dâm với ba đối tượng huỳnh môn, 9 phạm Ba-la-di: nhân huỳnh môn, phi nhân huỳnh môn, súc sinh huỳnh môn. Đối với ba đối tượng này hành dâm phạm Ba-la-di.

Tỳ-kheo-ni với tâm dâm dục, nắm nam căn của người để vào ba chỗ đại, tiểu tiện, và miệng, vào thì phạm, không vào thì không phạm. Có ngăn cách với có ngăn cách; có ngăn cách với không ngăn cách; không ngăn cách với có ngăn cách; không ngăn cách với không ngăn cách; thảy đều phạm Ba-la-di. Đối với phi nhân nam, súc sinh đực, nhị hình nam, huỳnh môn cũng như vậy.

Tỳ-kheo-ni với tâm dâm dục, nắm nam căn của nam tử đang ngủ, của người chết mà thân chưa hư hoại hay hư hoại một ít, mà để vào ba chỗ, vào thì phạm; không vào thì không phạm. Có ngăn cách với có ngăn cách; có ngăn cách với không ngăn cách; không ngăn cách với có ngăn cách; không ngăn cách với không ngăn cách; đều Ba-la-di. Phi nhân nam, súc sinh đực, nhị hình nhân nam, huỳnh môn cũng như vậy.

Tỳ-kheo-ni nào bị giặc bắt đem đến chỗ người nam, giặc cầm nam căn để vào ba chỗ. Khi mới vào, (Tỳ-kheo-ni) cảm thấy thọ lạc; vào rồi thấy thọ lạc; khi lấy ra thấy thọ lạc, phạm Ba-la-di. Khi mới vào, (Tỳ-kheo-ni) thấy thọ lạc; vào rồi thấy thọ lạc; khi lấy ra không thấy thọ lạc, phạm Ba-la-di. Khi mới vào thấy thọ lạc, vào rồi không thấy thọ lạc, khi lấy ra thấy thọ lạc, phạm Ba-la-di. Khi mới vào thấy thọ lạc, vào rồi không thấy thọ lạc, lấy ra không thấy thọ lạc, phạm Ba-la-di. Khi mới vào không thấy thọ lạc, vào rồi không thấy thọ lạc, lấy ra thấy thọ lạc, phạm Ba-la-di. Khi vào, không thấy thọ lạc; vào rồi thấy thọ lạc, lấy ra không thấy thọ lạc, phạm Ba-la-di. Khi mới vào không thấy thọ lạc, vào rồi thấy thọ lạc, lấy ra thấy thọ lạc, phạm Ba-la-di. Trường hợp thứ sáu này, 10 có ngăn cách cho đến, không ngăn cách với không ngăn cách, cũng như trên. Phi nhân nam, súc sinh đực, nhị hình nam, huỳnh môn, có ngăn cách cho đến, không ngăn cách với không ngăn cách, cũng như trên.

Tỳ-kheo-ni bị giặc bắt đem đến chỗ nam tử đang ngủ, người chết thân chưa hư hoại hay hư hoại một ít, dùng nam căn của họ để vào ba chỗ. Khi mới để vào, (Tỳ-kheo-ni) cảm thấy thọ lạc; vào rồi, thọ lạc. Cho đến, mới để vào không thọ lạc, vào rồi không thọ lạc, lấy ra thọ lạc, cũng như trên. Có ngăn cách với không ngăn cách, cho đến không ngăn cách với không ngăn cách, cũng như trên. Cho đến huỳnh môn cũng như trên, có ngăn cách với có ngăn cách, cho đến không ngăn cách với không ngăn cách, cũng như trên.

Tỳ-kheo-ni nào bị giặc bắt, hành dâm nơi ba chỗ. Khi mới để vào, (Tỳ-kheo-ni) cảm thấy thọ lạc; vào rồi thọ lạc, lấy ra thọ lạc, cho đến khi mới để vào không thọ lạc, vào rồi không thọ lạc, lấy ra thọ lạc, cũng như trên. Có ngăn cách với có ngăn cách, cho đến không ngăn cách với không ngăn cách, cũng như trên.

Tỳ-kheo-ni nào, phương tiện muốn hành bất tịnh, làm thì phạm Ba-la-di, không làm phạm Thâu-lan-giá.

Tỳ-kheo phương tiện dạy Tỳ-kheo-ni phạm dâm, (Tỳ-kheo-ni) làm theo, (Tỳ-kheo dạy kia) phạm Thâu-lan-giá. (Tỳ-kheo-ni) không làm, (Tỳ-kheo) phạm Đột-kiết-la. Tỳ-kheo-ni 11 dạy Tỳ-kheo-ni phạm dâm, (Tỳ-kheo-ni) làm theo, (Tỳ-kheo-ni dạy kia) phạm Thâu-lan-giá. (Tỳ-kheo-ni) không làm, (Tỳ-kheo-ni dạy kia) phạm Đột-kiết-la. Dạy người khác, trừ Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni; người ấy làm hay không làm, (Tỳ-kheo-ni dạy) phạm Đột-kiết-la.

Tỳ-kheo, Ba-la-di. Thức-xoa-ma-na, Sa-di, Sa-di-ni, Đột-kiết-la diệt tẫn. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: ngủ không hay biết, không thọ lạc, tất cả không có dục tâm; thảy đều không phạm.

Người không phạm: người phạm lần đầu tiên khi chưa kiết giới; người si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

2. BẤT DỮ THỦ*

Một thời, Đức Phật ở trong núi Kỳ-xà-quật, thành La-duyệt. Bấy giờ, Đức Thế Tôn vì nhân duyên này 12 tập hợp Tăng Tỳ-kheo, bảo:

- Từ nay về sau, Ta vì các Tỳ-kheo-ni kiết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ.

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào, nơi thôn xóm hay chỗ trống vắng, với tâm trộm cắp, lấy vật không được cho. Tùy theo vật không được cho mà lấy, hoặc bị vua hay đại thần của vua bắt, hoặc giết, hoặc trói, hoặc đuổi ra khỏi nước, rằng "Ngươi là giặc, ngươi ngu si, ngươi không biết gì;" Tỳ-kheo-ni ấy là kẻ Ba-la-di, không được sống chung. 13

3. ĐOẠN NHÂN MẠNG*

Một thời, Đức Phật ở tại Tỳ-xá-ly, vì nhân duyên này 14 tập hợp các Tăng Tỳ-kheo, bảo các Tỳ-kheo:

Từ nay về sau, Ta vì các Tỳ-kheo-ni kiết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ.

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào, cố ý tự tay dứt sinh mạng người, cầm dao đưa người, khen ngợi sự chết, khuyến khích cho chết, nói: "Này bạn, sống cuộc sống xấu ác này làm gì, thà chết còn hơn!" Với tâm tư duy như vậy, bằng mọi phương tiện khen ngợi sự chết, khuyến khích cho chết; Tỳ-kheo-ni ấy là kẻ Ba-la-di, không được sống chung.

4. ĐẠI VỌNG NGỮ*

Một thời, Đức Phật ở trên nhà lầu các, bên sông Di hầu, Tỳ-xá-ly, dùng nhân duyên này tập hợp các Tăng Tỳ-kheo, bảo các Tỳ-kheo:

- Từ nay về sau, Ta vì các Tỳ-kheo-ni kiết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ.

Muốn nói giới nên nói như vầy: 15

Tỳ-kheo-ni nào, thật không sở tri mà tự xưng: "Tôi chứng đắc pháp thượng nhân, tôi biết như vậy, tôi thấy như vậy." Vào lúc khác, Tỳ-kheo-ni ấy hoặc bị người cật vấn, hoặc không người cật vấn, muốn tự thanh tịnh nên nói như vầy: "Tôi thật không biết, không thấy, mà nói có biết có thấy, nói lời hư dối vọng ngữ." Trừ tăng thượng mạn. Tỳ-kheo-ni ấy là kẻ Ba-la-di, không được sống chung.

B. BẤT CỘNG GIỚI

5. MA XÚC 16

A. DUYÊN KHỞI

Một thời, Đức Phật ở trong vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà, nước Xá-vệ. Bấy giờ, có trưởng giả đại hào quý tên là Đại Thiện Lộc Lạc, 17 tướng mạo đoan chánh. Thâu-la-nan-đà 18 Tỳ-kheo-ni nhan sắc cũng xinh đẹp. Ông trưởng giả Lộc Lạc để ý Thâu-la-nan-đà, Thâu-la-nan-đà cũng để ý trưởng giả Lộc Lạc.

Sau đó một thời gian, ông trưởng giả vì Thâu-la-nan-đà nên thỉnh các Tỳ-kheo-ni và Thâu-la-nan-đà đến nhà dùng cơm. Đêm ấy chuẩn bị đầy đủ các thức ăn, sáng sớm, đi báo giờ. Thâu-la-nan-đà biết trưởng giả vì mình nên thỉnh Tăng, bèn ở lại chùa không đi.

Đến giờ, các Tỳ-kheo-ni khoác y, bưng bát, đến nhà ông trưởng giả. Đến nơi, ngồi vào chỗ ngồi. Khi ấy, ông trưởng giả nhìn khắp ni chúng, không thấy Thâu-la-nan-đà, liền hỏi:

- Thâu-la-nan-đà ở đâu không thấy đến? Chư ni đáp:

- Cô ấy ở lại chùa, không đến.

Ông trưởng giả vội vàng sớt thức ăn xong, liền đến chùa, nơi Thâu-la-nan-đà ở. Thâu-la-nan-đà từ xa thấy ông trưởng giả đến, liền nằm trên giường.

Ông trưởng giả hỏi:

- A-di 19 bệnh khổ thế nào? Thâu-la-nan-đà trả lời:

- Không có bệnh khổ chi cả, chỉ có những điều tôi muốn mà ông không muốn thôi.

Ông trưởng giả nói:

- Tôi muốn chứ chẳng phải không muốn.

Bấy giờ, ông trưởng giả liền ôm choàng phía trước, đặt nằm xuống, rờ, mò, hôn hít. Xong trưởng giả ngồi lại, hỏi:

- A-di cần thứ gì? Thâu-la-nan-đà nói:

- Tôi muốn được táo chua. Ông trưởng giả nói:

- Muốn có thứ ấy, sáng mai tôi sẽ đem đến.

Bấy giờ, có cô Sa-di-ni nhỏ giữ phòng, thấy sự việc như vậy. Chư ni thọ thực về, cô kể lại đầy đủ.

Chúng Tỳ-kheo-ni nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầu-đà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách Tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà: Sao cô lại làm việc như vậy với ông trưởng giả?

Các Tỳ-kheo-ni bạch với các Tỳ-kheo. Các Tỳ-kheo bạch lên Phật. Đức Phật liền vì nhân duyên này tập hợp Tăng Tỳ-kheo, dùng vô số phương tiện quở trách Tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà:

- Việc cô làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp Sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Thâu-la-nan-đà, sao lại cùng với ông trưởng giả làm việc như vậy?

Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách rồi, bảo các Tỳ-kheo:

- Kẻ ngu si Tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đàn này là nơi trồng nhiều

giống hữu lậu, là người đầu tiên phạm giới này. Từ nay về sau, Ta vì các Tỳ-kheo-ni kiết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ.

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào, với tâm nhiễm ô, cùng người nam có tâm nhiễm ô, thân xúc chạm nhau từ nách trở xuống, từ đầu gối trở lên; 20 hoặc nắm, hoặc vuốt ve, hoặc kéo, hoặc đẩy, hoặc vuốt lên, hoặc vuốt xuống, hoặc nâng lên, hoặc để xuống, hoặc nắn, hoặc bóp; Tỳ-kheo-ni ấy là kẻ Ba-la-di, không được sống chung. Vì thân xúc chạm nhau vậy. 21

B. GIỚI TƯỚNG

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trên.

Tâm ô nhiễm: 22 tâm nhiễm đắm nhau. Người nam có tâm nhiễm ô, cũng như vậy. Từ nách trở xuống: Phần thân bên dưới nách.

Từ đầu gối trở lên: Phần thân bên trên đầu gối. Thân: là từ ngón chân cho đến tóc trên đầu.

Thân xúc chạm nhau: hai thân nắm vuốt nhau, hoặc kéo, hoặc xô, hoặc vuốt ngược, hoặc vuốt xuôi, hoặc nâng lên, hoặc để xuống, hoặc hoặc bóp, hoặc nắn. 23

- Nắm vuốt: 24 dùng tay vuốt ve phía trước hay phía sau thân.

- Kéo: là kéo ra phía trước.

- Đẩy: là xô ra phía sau.

- Vuốt ngược: Từ dưới rờ lên.

- Vuốt xuôi: từ trên rờ xuống.

- Nâng: là ẵm lên.

- Để xuống: ẵm để xuống, ngồi hay đứng.

- Nắm: nắm phía trước, phía sau, nơi bắp vế, nơi ngực.

- Nắn bóp: 25 nắn phía trước, phía sau, nơi bắp vế, nơi ngực. 26 Nam tử, tưởng là nam tử; nam tử dùng tay sờ thân cô ni, hai thân xúc chạm nhau, với dục tâm nhiễm đắm, thọ lạc bởi xúc chạm, (Tỳ-kheo-ni) phạm Ba-la-di. Nam tử, tưởng là nam tử, nam tử dùng tay xoa thân cô ni, động thân với dục tâm nhiễm đắm, thọ lạc bởi xúc chạm, phạm Ba-la-di. Cho đến nắn, bóp cũng như vậy.

Là nam tử mà nghi, phạm Thâu-lan-giá. Hoặc là nam, khởi tưởng nam. Ni dùng thân xúc chạm y của người kia, đồ trang sức bằng anh lạc, với dục tâm nhiễm đắm, thọ lạc bởi xúc chạm, phạm Thâu-lan-giá.

Hoặc nam, khởi tưởng nam. Ni dùng thân xúc chạm y phục, đồ trang sức anh lạc của người kia, với tâm dục nhiễm đắm, không thọ lạc; khi xúc chạm, phạm Thâu-lan-giá.

Hoặc là nam, khởi tưởng nam. Nam dùng trang cụ bằng anh lạc, y nơi thân, xúc chạm thân của cô ni. Ni với dục tâm nhiễm đắm, thọ lạc bởi sự xúc chạm, phạm Thâu-lan-giá.

Hoặc là nam khởi tưởng nam. Nam dùng trang cụ bằng anh lạc, y phục nơi thân, xúc chạm thân cô ni. Ni có dục tâm nhiễm trước, nhưng không thọ lạc khi xúc chạm, phạm Thâu-lan-giá.

Nam, khởi tưởng nam. Ni dùng thân xúc chạm trang cụ bằng anh lạc, y phục nơi thân nam, với dục tâm nhiễm trước, động thân, không thọ lạc khi xúc chạm, phạm Thâu-lan-giá.

Hoặc là nam, khởi tưởng nam. Ni dùng thân xúc chạm trang cụ bằng anh lạc, y phục nơi thân nam, với dục tâm nhiễm trước, không động thân, thọ lạc khi xúc chạm, phạm Thâu-lan-giá.

Hoặc là nam, khởi tưởng nam. Nam dùng trang cụ bằng anh lạc, y nơi thân, xúc chạm thân cô ni. Ni có dục tâm nhiễm trước, động thân, không thọ lạc khi xúc chạm, phạm Thâu-lan-giá.

Nam, khởi tưởng nam. Nam dùng trang cụ bằng anh lạc, y phục nơi thân, xúc chạm thân cô ni. Ni có dục tâm nhiễm trước, thọ lạc khi xúc chạm, không động thân, phạm Thâu-lan-giá.

Hoặc là nam, khởi tưởng nam, thân xúc chạm nhau. Ni có dục tâm nhiễm trước, không thọ lạc khi xúc chạm, động thân, phạm Thâu-lan-giá.

Nam, khởi tưởng nam, thân xúc chạm nhau. Ni có dục tâm nhiễm trước, thọ lạc khi xúc chạm, không động thân, phạm Thâu-lan-giá.

Cũng vậy, từ vuốt ve cho đến sờ nắn, tất cả đều phạm Thâu-lan-giá.

Nghi là nam, phạm Đột-kiết-la.

Nam khởi tưởng nam. Ni dùng y phục nơi thân xúc chạm y phục, trang sức bằng anh lạc nơi thân người nam. Ni với dục tâm nhiễm trước, khi xúc chạm thọ lạc, Đột-kiết-la.

Nam khởi tưởng nam. Ni dùng y nơi thân xúc chạm y phục, trang sức bằng anh lạc người nam, với dục tâm nhiễm trước, không thọ lạc khi xúc chạm, Đột-kiết-la.

Nam, khởi tưởng nam. Ni dùng y phục nơi thân xúc chạm y phục, trang cụ bằng anh lạc nơi thân người nam, với dục tâm nhiễm trước, không thọ lạc khi xúc chạm, động thân, Đột-kiết-la.

Nam, khởi tưởng nam. Ni dùng y phục nơi thân xúc chạm y phục, trang cụ bằng anh lạc nơi thân người nam, với dục tâm nhiễm trước thọ lạc khi xúc chạm, không động thân, Đột-kiết-la.

Nam, khởi tưởng nam. Ni dùng y phục nơi thân xúc chạm y phục, trang cụ bằng anh lạc nơi thân người nam, với dục tâm nhiễm trước, không thọ lạc khi xúc chạm, không động thân, Đột-kiết-la.

Nam, khởi tưởng nam. Ni dùng y phục nơi thân xúc chạm y phục, trang cụ bằng anh lạc nơi thân người nam, với dục tâm nhiễm trước, thọ lạc khi xúc chạm, động thân, Đột-kiết-la.

Cũng vậy, cho đến nắm, đẩy, tất cả đều Đột-kiết-la. Đó là nam mà nghi, Đột-kiết-la.

Tỳ-kheo-ni cùng với nam tử, hai thân xúc chạm nhau; mỗi xúc chạm là phạm một Ba-la-di. Tùy theo sự xúc chạm nhiều hay ít, tất cả đều phạm Ba-la-di.

Nếu là nam của loài trời, nam của A-tu-la, cho đến giống đực của súc sinh có thể biến hình, hai thân xúc chạm nhau, đều phạm Thâu-lan-giá.

Với súc sinh không thể biến hình, hai thân xúc chạm nhau, Đột-kiết-la.

Nếu cùng với người nữ, hai thân xúc chạm nhau, Đột-kiết-la. Nếu cùng với hạng hai hình, hai thân xúc chạm nhau Thâu-lan-giá.

Nếu nam nữ tác lễ, mà nắm bàn chân; nếu ni có cảm giác thọ lạc khi xúc, không động thân, Đột-kiết-la.

Nếu Tỳ-kheo-ni với dục tâm mà xúc chạm y, bát, ni-sư-đàn, ống đựng kim, giày dép, cho đến tự xúc chạm thân của chính mình, tất cả đều Đột-kiết-la.

Nam loài người tưởng là nam loài người, Ba-la-di. Nghi là nam loài người, Thâu-lan-giá. Nam loài người, tưởng nam loài phi nhân, Thâu-lan-giá. Nam loài phi nhân, khởi tưởng là nam loài người, Thâu-lan-giá. Nam loài phi nhân mà sinh nghi, Thâu-lan-giá.

Tỳ-kheo, Tăng-già-bà-thi-sa. 27 Thức-xoa-ma-na, Sa-di, Sa-di-ni, Đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: Nếu khi đưa hay nhận vật gì, xúc chạm thân; hoặc khi giỡn chơi mà xúc chạm; hoặc khi để cứu giải mà có sự xúc chạm. Tất cả nếu không có tâm dục, đều không phạm.

Người không phạm: người phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; người si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

6. BÁT SỰ

A. DUYÊN KHỞI

Một thời, Đức Thế Tôn ở trong vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà tại nước Xá-vệ. Bấy giờ, trong thành Xá-vệ, có ông trưởng giả tên là Sa-lâu Lộc Lạc, 28 tướng mạo đẹp đẽ. Tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà cũng có nhan sắc xinh đẹp. Trưởng giả Lộc Lạc để tâm nơi Thâu-la-nan-đà, Thâu-la-nan-đà cũng để tâm nơi Lộc Lạc.

Tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà, với dục tâm, bằng lòng để cho trưởng giả nắm tay, nắm áo, cùng vào chỗ vắng, cùng đứng, cùng nói, cùng đi, hai thân dựa nhau, cùng hẹn hò.

Các Tỳ-kheo-ni nghe, trong số đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầu-đà, ưa học giới, biết tàm quý, hiềm trách Tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà: Sao cô với dục tâm bằng lòng để cho trưởng giả nắm tay, nắm áo, cùng vào chỗ vắng, cùng đứng, cùng nói, cùng đi, hai thân dựa nhau, cùng hẹn hò?

Các Tỳ-kheo-ni bạch với các Tỳ-kheo. Các Tỳ-kheo đến bạch Đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp các Tăng Tỳ-kheo, quở trách Thâu-la-nan-đà:

- Việc cô làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp Sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà, sao cô với dục tâm bằng lòng để cho trưởng giả nắm tay, nắm áo, cùng vào chỗ vắng, cùng đứng, cùng nói, cùng đi, hai thân dựa nhau, cùng hẹn hò?

Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách Thâu-la nan-đà rồi bảo các Tỳ-kheo:

- Thâu-la-nan-đà này là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là người đầu tiên phạm giới này. Từ nay về sau, Ta vì các Tỳ-kheo-ni kiết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ.

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào, với tâm nhiễm ô, biết người nam có tâm nhiễm ô, bằng lòng để cho nắm tay nắm áo, vào chỗ vắng, cùng đứng, cùng nói 29 , cùng đi, thân dựa kề nhau, hẹn nhau. Tỳ-kheo-ni ấy là kẻ Ba-la-di, không được sống chung. Vì phạm tám sự vậy 30 .

B. GIỚI TƯỚNG

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trên.

Tâm nhiễm ô: tâm có nhiễm trước.

Người nam có tâm nhiễm ô, cũng có nhiễm trước. Nắm tay: nắm bàn tay cho đến cổ tay. 31

Nắm áo: nắm lấy áo trên thân.

Vào chỗ vắng: xa chỗ không người thấy không nghe.

Cùng đứng chỗ vắng: đứng chỗ không người thấy, không nghe. Cùng nói: cũng ở chỗ không người thấy không nghe.

Cùng đi: cũng ở chỗ không người thấy nghe. Thân dựa nhau: thân này nương vào thân kia. Hẹn nhau: hẹn đến chỗ có thể hành dâm. 32

Tỳ-kheo-ni với tâm nhiễm ô bằng lòng cho nam tử có tâm nhiễm ô nắm tay, phạm Thâu-lan-giá. Nắm áo, Thâu-lan-giá. Vào chỗ vắng cùng đứng, chỗ vắng cùng nói, chỗ vắng cùng đi, lấy đó làm sự vui thích, để thân nương dựa nhau. Mỗi mỗi đều phạm Thâu-lan-giá.

Phạm trong bảy sự này, nếu không phát lồ sám hối, tội chưa trừ, mà phạm đến việc thứ tám thì phạm Ba-la-di. 33

Với con của trời, con của rồng, con của A-tu-la, con của Dạ-xoa, ngạ quỷ, súc sinh có thể biến hình, phạm bảy sự, mỗi mỗi đều Đột-kiết-la; phạm đến sự thứ tám thì Thâu-lan-giá. Với súc sinh không thể biến hình, phạm đến việc thứ tám, Đột-kiết-la.

Cùng người nữ có tâm nhiễm ô, phạm việc thứ tám, Đột-kiết-la. Tỳ-kheo, tùy theo chỗ giới 34 . Thức-xoa-ma-na, Sa-di, Sa-di-ni,

Đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: nếu khi có cái cần trao hay nhận, khi ấy tay chạm nhau; hoặc vui giỡn. Hoặc để giải cứu nên phải nắm áo. Hoặc có sự dâng cúng, hoặc lễ bái, hoặc sám hối, hoặc thọ pháp vào chỗ vắng cùng chung một chỗ. Hoặc có sự dâng cúng, hoặc lễ bái, hoặc sám hối, hoặc thọ pháp vào chỗ vắng cùng đứng. Hoặc có sự dâng cúng, hoặc lễ bái, hoặc sám hối, hoặc thọ pháp, vào chỗ vắng cùng nói. Hoặc có sự dâng cúng, hoặc lễ bái, hoặc sám hối, hoặc thọ pháp, vào chỗ vắng cùng đi 35 . Hoặc bị người đánh; hoặc có giặc đến; hoặc có voi đến, ác thú đến; hay gặp phải gai nhọn, nên xoay mình để tránh; hoặc đến cầu giáo thọ, hoặc nghe pháp, hoặc thọ thỉnh, hoặc đến trong chùa; hoặc cùng hẹn nơi không thể làm việc ác. Tất cả đều không phạm.

Người không phạm: người phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; người si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

7. PHÚ TÀNG TRỌNG TỘI 36

A. DUYÊN KHỞI

Một thời, Đức Phật ở tại vườn Cấp-cô-độc, cây Kỳ-đà nước Xá-vệ. Bấy giờ, có em gái của Tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà, 37 tên là Để-xá-nan-đà 38 cũng xuất gia, mà phạm pháp Ba-la-di. Tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà, biết mà nghĩ: Để-xá-nan-đà là em của ta, nay phạm pháp ba la di, chính ta muốn nói với người, nhưng sợ em ta mang tiếng xấu. Nếu em ta mang tiếng xấu thì đối với ta đâu tốt lành gì. Bèn im lặng không nói. Sau đó một thời gian, Tỳ-kheo-ni Để-xá-nan-đà bỏ đạo. Các Tỳ-kheo-ni biết, hỏi Thâu-la-nan-đà:

- Cô có biết em của cô thôi tu hay không? Thâu-la-nan-đà nói:

- Em của tôi làm như vậy là đúng chứ không phải không đúng. Các Tỳ-kheo-ni hỏi:

- Làm như vậy là đúng, nghĩa là sao? Thâu-la-nan-đà cho biết:

- Trước đây tôi biết em tôi làm việc như vậy, như vậy. Các Tỳ-kheo-ni nói:

- Nếu trước đây cô có biết, tại sao cô không nói với các Tỳ-kheo-ni?

Thâu-la-nan-đà nói:

- Để-xá là em của tôi, phạm pháp Ba-la-di, chính tôi muốn nói với người khác. Nhưng sợ em tôi mang tiếng xấu. Nếu em tôi mang tiếng xấu thì xấu lây tới tôi. Do đó tôi không nói với ai.

Các Tỳ-kheo-ni nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầu-đà, ưa học giới, biết hổ thẹn, quở trách Thâu-la-nan-đà: Sao cô che dấu trọng tội của Để-xá?

Các Tỳ-kheo-ni bạch với các Tỳ-kheo. Các Tỳ-kheo đến bạch Đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp các Tăng Tỳ-kheo, quở trách Tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà:

- Việc cô làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp Sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Thâu-la-nan-đà sao cô che dấu trọng tội của Tỳ-kheo-ni Đề xá?

Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách Tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà rồi, bảo các Tỳ-kheo:

- Tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay về sau, Ta vì các Tỳ-kheo-ni kiết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ.

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào, biết người khác phạm Ba-la-di, không tự mình cử tội, không bạch với Tăng, không nói cho người biết. Thời gian khác, Tỳ-kheo-ni kia, hoặc thôi tu, hoặc bị diệt tẫn, hoặc chúng Tăng ngăn 39 , hoặc theo ngoại đạo. Sau đó lại nói: Tôi trước đây đã biết cô ấy có tội như vậy, như vậy. Tỳ-kheo-ni ấy là kẻ Ba-la-di, không được sống chung. Vì che dấu trọng tội.

Thế Tôn vì các Tỳ-kheo-ni chế giới như vậy. Có người phạm Ba-la-di ở trong thành, ra ngoài thôn xóm để sống; có người phạm Ba-la-di nơi thôn xóm vào trong thành để ở. Các Tỳ-kheo-ni không biết họ có phạm Ba-la-di hay không, sau mới biết là họ có phạm Ba-la-di. Do đó nói mình đã phạm Ba-la-di, hoặc nghi. Đức Phật dạy:

- Không biết thì không phạm.

Từ nay về sau, nên nói giới như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào, biết Tỳ-kheo-ni phạm Ba-la-di, không tự mình phát lồ, 40 không nói cho mọi người, không bạch với đại chúng. Thời gian khác, Tỳ-kheo-ni kia, hoặc qua đời, 41 hoặc bị chúng cử tội, hoặc thôi tu, hoặc theo ngoại đạo, 42 sau đó mới nói: Tôi trước đây đã biết cô ấy có tội như vậy, như vậy. Tỳ-kheo-ni này là kẻ Ba-la-di, không được sống chung. Vì che dấu trọng tội.

B. GIỚI TƯỚNG

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trên.

Biết: là nói tôi biết phạm tội như vậy, như vậy. Tăng: cùng một yết-ma, cùng một thuyết giới. Đại chúng: hoặc bốn người, hay hơn bốn người 43 . Thôi tu: ra khỏi pháp này.

Diệt tẫn: Tăng trao cho pháp bạch tứ yết-ma đuổi đi.

Ngăn 44 : Khi trong chúng quyết đoán tội trạng, ngăn chận không cho nhập chúng.

Ngoại đạo: thọ giáo của ngoại đạo.

Trọng tội: Tám Ba-la-di. Trong tám pháp này phạm bất cứ pháp nào. Tỳ-kheo-ni kia biết Tỳ-kheo-ni này phạm Ba-la-di trước bữa ăn, sau bữa ăn mới nói, phạm Thâu-lan-giá; sau bữa ăn biết, đầu đêm nói, phạm Thâu-lan-giá; đầu đêm biết giữa đêm nói, phạm Thâu-lan-giá; giữa đêm biết, sau đêm nói, phạm Thâu-lan-giá; sau đêm biết không nói, đến tướng sáng xuất hiện phạm Ba-la-di.

Trừ tám pháp Ba-la-di, che dấu các tội khác không nói, tùy theo tội phạm mà xử lý. Tự che dấu trọng tội phạm Thâu-lan-giá.

Che dấu tội người khác trừ Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Đột-kiết-la.

Tỳ-kheo, Ba-dật-đề. Thức-xoa-ma-na, Sa-di, Sa-di-ni, Đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: nếu không biết, hoặc nói với người, hoặc không có người để nói, ý muốn nói mà chưa nói, tướng sáng xuất hiện; hoặc nói sẽ bị mạng nạn, phạm hạnh nạn nên không nói, thì không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa kiết giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

8. TÙY THUẬN BỊ XỬ 45

A. DUYÊN KHỞI

Một thời, Đức Thế Tôn ở trong vườn Cù-sư-la, tại Câu-thiểm-di. Bấy giờ, Tôn giả Xiển-đà Tỳ-kheo bị Tăng cử tội, 46 đúng pháp đúng luật đúng lời Phật dạy mà không thuận tùng, không sám hối, Tăng chưa tác pháp cho ở chung.

Bấy giờ, có Tỳ-kheo-ni tên là Úy-thứ, 47 tới lui phục vụ Tỳ-kheo Xiển-đà. Các Tỳ-kheo-ni nói:

- Tỳ-kheo Xiển-đà bị Tăng cử tội như pháp, như luật, như lời Phật dạy, mà không thuận tùy, không sám hối, Tăng chưa tác pháp cho ở chung, cô đừng nên thuận tùng.

Úy-thứ trả lời:

- Thưa các đại tỷ, Xiển-đà là anh của tôi. Nay không cúng dường thì đợi đến khi nào. Rồi vẫn như cũ, Úy-thứ không chịu chấm dứt tùy thuận.

Các Tỳ-kheo-ni nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầu-đà, ưa học giới, biết tàm quý, hiềm trách Tỳ-kheo-ni Úy-thứ: Tỳ-kheo Xiển-đà bị Tăng cử tội, như pháp, như luật, như lời Phật dạy, mà không thuận tùng, không sám hối, Tăng chưa tác pháp cho ở chung, tại sao nay cô vẫn cố ý thuận tùng như vậy?

Các Tỳ-kheo-ni thưa với các Tỳ-kheo, các Tỳ-kheo đến bạch Phật.

Đức Phật vì nhân duyên này tập hợp các Tăng Tỳ-kheo, quở trách Tỳ-kheo-ni Úy-thứ:

- Việc cô làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp Sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tỳ-kheo Xiển-đà đã bị Tăng cử tội, như pháp, như luật như lời Phật dạy, mà không thuận tùng, không sám hối, Tăng chưa tác pháp cho ở chung, tại sao cô thuận tùng?

Dùng vô số phương tiện quở trách rồi, Phật bảo các Tỳ-kheo:

Cho phép Tăng trao cho Tỳ-kheo-ni Úy-thứ pháp bạch tứ yết-ma quở trách, nên quở trách như vầy:

Trong ni chúng, nên sai một vị có khả năng, hoặc thượng tọa, hoặc thứ tọa, hoặc người tụng luật hay không tụng luật được, mà có thể tác pháp yết-ma, tác bạch như vầy:

- Đại tỷ Tăng, xin lắng nghe! Tỳ-kheo-ni Úy-thứ này đã biết Tỳ-kheo Xiển-đà bị Tăng cử tội, như pháp như luật, như lời Phật dạy mà không thuận tùng, không sám hối, Tăng chưa tác pháp cho ở chung; nhưng cô thuận tùng Tỳ-kheo Xiển-đà. Các Tỳ-kheo-ni nên nói: "Tỳ-kheo Xiển-đà đã bị Tăng cử tội như pháp, như luật, như lời Phật dạy, mà không thuận tùng, không sám hối, Tăng chưa tác pháp cho ở chung; cô không được thuận tùng. Nhưng cô lại cố ý thuận tùng." Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận, nay Tăng trao cho Tỳ-kheo-ni Úy-thứ pháp quở trách, để bỏ việc này. Nói: "Đại tỷ, Tỳ-kheo Xiển-đà đã bị Tăng cử tội như pháp, như luật, như lời Phật dạy, mà không thuận tùng, không sám hối, Tăng chưa tác pháp cho ở chung; cô chớ tùy thuận." Đây là lời tác bạch.

- Đại tỷ Tăng, xin lắng nghe! Tỳ-kheo-ni Úy-thứ đã biết Tỳ-kheo Xiển-đà bị Tăng cử tội, như pháp, như luật, như lời Phật dạy, mà không thuận tùng, không sám hối, Tăng chưa tác pháp cho ở chung, mà cô vẫn thuận tùng Tỳ-kheo Xiển-đà. Các Tỳ-kheo-ni nên nói: "Tỳ-kheo Xiển-đà đã bị Tăng cử tội, như pháp, như luật, như lời Phật dạy, mà không thuận tùng; nhưng cô vẫn cố ý tùy thuận. Nay Tăng trao cho Tỳ-kheo-ni Úy-thứ pháp quở trách để bỏ việc này. Tỳ-kheo Xiển-đà bị tăng cử tội, như pháp, như luật, như lời Phật dạy, mà không thuận tùng, không sám hối, Tăng chưa tác pháp cho ở chung, cô chớ tùy thuận." Các đại tỷ, ai chấp thuận Tăng trao cho Tỳ-kheo-ni Úy-thứ pháp quở trách cho bỏ việc này thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói. Đây là Yết-ma lần thứ nhất. (lần thứ hai, lần thứ ba cũng nói như vậy).

- Tăng đã chấp thuận trao cho Tỳ-kheo-ni Úy-thứ pháp quở trách để bỏ việc này rồi. Tăng chấp thuận nên im lặng. Việc này được ghi nhận như vậy.

Nên tác pháp quở trách Tỳ-kheo-ni Úy-thứ như vậy. Tăng đã trao cho pháp bạch tứ yết-ma rồi, nên bạch các Tỳ-kheo. Các Tỳ-kheo đến bạch Phật. Đức Phật dạy:

- Nếu có Tỳ-kheo-ni nào thuận tùng Tỳ-kheo bị Tăng cử tội như vậy thì Tăng cũng trao cho pháp bạch tứ yết-ma quở trách như vậy. Từ nay về sau, Ta vì Tỳ-kheo-ni kiết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ. Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào, đã biết Tỳ-kheo bị Tăng cử tội, như pháp, như luật, như lời Phật dạy, nhưng không thuận theo, không sám hối, Tăng chưa tác pháp ở chung; mà thuận theo, thì các Tỳ-kheo-ni nên nói: "Đại tỷ, Tỳ-kheo này đã bị Tăng cử tội, như pháp, như luật, như lời Phật dạy, mà không thuận theo, không sám hối, Tăng chưa cho tác pháp ở chung, cô không nên thuận theo.

Khi Tỳ-kheo-ni can gián Tỳ-kheo-ni kia như vậy mà cô ấy kiên trì không bỏ việc này. Tỳ-kheo-ni nên can gián lần thứ hai, lần thứ ba cho bỏ việc này. Cho đến ba phen can gián bỏ thì tốt, không bỏ, Tỳ-kheo-ni kia phạm Ba-la-di, không được sống chung. Vì tùy thuận bị cử. 48

B. GIỚI TƯỚNG

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trên. Tăng: như trên.

Cử tội: bị Tăng cử tội, bạch tứ yết-ma. Pháp: như pháp như luật như lời Phật dạy.

Không thuận theo: không thuận theo pháp trị tội.

Không sám hối: chưa chịu sám hối tội phạm cho thanh tịnh.

Tăng chưa cho tác pháp ở chung: 49 Tăng chưa tác pháp yết-ma giải tội.

Tùy thuận: có hai thứ; một là pháp, hai là y thực.

- Pháp tùy thuận: dạy tăng thượng giới, tăng thượng tâm, tăng thượng huệ, dạy học vấn, tụng kinh.

- Y thực: cung cấp ăn uống, y phục, giường nằm, tọa cụ thuốc chữa bệnh.

Tỳ-kheo-ni đã biết Tỳ-kheo bị Tăng cử tội, như pháp, như luật, như lời Phật dạy, nhưng không tùy thuận, không sám hối, Tăng chưa cho tác pháp ở chung mà thuận theo. Các Tỳ-kheo-ni nên nói: Tỳ-kheo này đã bị Tăng cử tội như pháp, như luật, như lời Phật dạy, nhưng không thuận theo, không sám hối, Tăng chưa cho tác pháp ở chung; cô đừng thuận theo. Cô nên bỏ việc này, đừng để Tăng phải cử tội, liền thành trọng tội.

Nếu nghe lời thì tốt; bằng không, nên tác bạch; tác bạch rồi nên nói: Cô nên biết, tôi đã bạch xong, còn tác pháp yết-ma. Cô nên bỏ việc này, đừng để Tăng phải cử tội liền thành trọng tội.

Nếu nghe lời thì tốt. Bằng không nên tác pháp sơ yết-ma. Tác pháp sơ yết-ma rồi nên nói: Này cô, tôi đã tác bạch và tác sơ yết-ma rồi, còn hai pháp yết-ma nữa. Cô nên bỏ việc này, đừng để Tăng phải cử tội, liền thành trọng tội.

Nếu nghe lời thì tốt; bằng không, nên tác pháp yết-ma lần thứ hai. Tác yết-ma lần thứ hai xong, cũng phải nói: Cô nên biết, tôi đã tác bạch và tác pháp yết-ma lần thứ hai rồi, còn một pháp yết-ma nữa. Cô nên bỏ việc này, đừng để Tăng phải cử tội, liền thành trọng tội.

Nếu nghe theo lời thì tốt. Bằng không, tác pháp yết-ma lần thứ ba xong, phạm Ba-la-di.

Bạch nhị yết-ma xong, mà bỏ thì phạm ba Thâu-lan-giá. Bạch nhất yết-ma xong mà bỏ, phạm hai Thâu-lan-giá. Tác bạch xong mà bỏ phạm một Thâu-lan-giá. Nếu tác bạch chưa xong mà bỏ, phạm Đột-kiết-la. Trước khi chưa bạch, tùy thuận Tỳ-kheo bị cử tất cả đều phạm Đột-kiết-la. 50

Nếu khi Tăng tác pháp quở trách Tỳ-kheo-ni mà có Tỳ-kheo nói: Cô đừng bỏ! Nếu Tăng đã tác pháp quở trách, Tỳ-kheo ấy phạm Thâu-lan-giá. Nếu Tăng chưa tác pháp quở trách thì phạm Đột-kiết-la.

Nếu, Tỳ-kheo-ni bảo: Đừng bỏ! Trường hợp Tăng đã tác pháp quở trách, Tỳ-kheo-ni ấy phạm Thâu-lan-giá. Tăng chưa tác pháp quở trách, cũng phạm Đột-kiết-la.

Trừ Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, người khác bảo: Đừng bỏ! Tăng đã quở trách hay chưa quở trách đều phạm Đột-kiết-la.

Tỳ-kheo, Thức-xoa-ma-na, Sa-di, Sa-di-ni, tùy cử thì phạm Đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: khi bắt đầu can gián liền bỏ; phi pháp biệt chúng, phi pháp hòa hợp chúng, pháp biệt chúng, tợ pháp biệt chúng, tợ pháp hòa hợp chúng, khác với pháp, khác với tỳ-ni, khác với lời Phật dạy; tất cả trước khi chưa tác pháp quở trách. Thảy đều không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

Phần 2: GIỚI PHÁP CỦA TỲ KHEO NI

Chương II: NÓI VỀ 17 PHÁP TĂNG-GIÀ-BÀ-THI-SA 51

1. MAI MỐI*

Một thời, Đức Thế Tôn ở trong núi Kỳ-xà-quật, tại thành La-duyệt. Bấy giờ, Thế Tôn dùng nhân duyên này 52 tập hợp Tăng Tỳ-kheo, bảo các Tỳ-kheo:

- Từ nay về sau, Ta vì Tỳ-kheo-ni kiết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ.

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào, làm mai mối đem lời người nam nói với người nữ; đem lời người nữ nói với người nam; hoặc để thành việc vợ chồng, hoặc vì việc tư thông, cho đến chỉ trong chốc lát. Tỳ-kheo-ni này phạm pháp lần đầu, nên xả, Tăng-già-bà-thi-sa. 53

2. VÔ CĂN BÁNG*

Một thời, Đức Thế Tôn ở trong núi Kỳ-xà-quật, tại thành La-duyệt. Bấy giờ, Thế Tôn dùng nhân duyên này 54 tập hợp Tăng Tỳ-kheo, bảo các Tỳ-kheo:

- Từ nay về sau, Ta vì các Tỳ-kheo-ni kiết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ.

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào, vì giận hờn, không hoan hỷ, 55 vu khống bằng pháp Ba-la-di không căn cứ, muốn hủy hoại đời sống thanh tịnh của vị kia. Về sau, dù bị cật vấn hay không bị cật vấn, sự việc ấy được biết là không căn cứ, Tỳ-kheo-ni này nói: "Tôi vì thù hận nên nói như vậy." Tỳ-kheo-ni này phạm pháp lần đầu, Tăng-già-bà-thi-sa, phải bị xả trí.

3. GIẢ CĂN BÁNG*

Một thời, Đức Thế Tôn ở trong núi Kỳ-xà-quật, tại thành La-duyệt. Bấy giờ, Đức Thế Tôn dùng nhân duyên này 56 tập hợp Tăng Tỳ-kheo bảo các Tỳ-kheo:

- Từ nay về sau, Ta vì các Tỳ-kheo-ni kiết giới, gồm mười cú nghĩa cho đến câu chánh pháp cửu trụ.

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào, vì giận hờn, không hoan hỷ, dựa vào tiểu tiết trong phần sự khác, đối với Tỳ-kheo-ni không phải là Ba-la-di, mà vu khống bằng pháp Ba-la-di không có căn cứ, muốn hủy hoại đời sống thanh tịnh của vị ấy, về sau, dù bị cật vấn hay không bị cật vấn, sự việc ấy được biết là dựa lấy tiểu tiết trong phần sự khác, Tỳ-kheo-ni này tự nói: "Tôi vì thù hận nên nói như vậy." Tỳ-kheo-ni này phạm pháp lần đầu, Tăng-già-bà-thi-sa, phải bị xả trí.

4. TỐ TỤNG 57

A. DUYÊN KHỞI

Một thời, Đức Thế Tôn ở trong vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà, tại nước Xá-vệ. Bấy giờ, có Tỳ-kheo-ni sống ở nơi A-lan-nhã. Nơi đó, có một cư sĩ cất tinh xá, cúng dường cho Tăng Tỳ-kheo-ni ở.

Sau đó một thời gian, có việc xấu xảy ra cho Tỳ-kheo-ni nơi trú xứ A-lan-nhã. Các Tỳ-kheo-ni bỏ tịnh xá này đi. Khi cư sĩ qua đời, người con của cư sĩ đến cày đất nơi tịnh xá. Các Tỳ-kheo-ni thấy, nói:

- Đất này của chúng Tăng, đừng cày. Con của cư sĩ trả lời:

- Đúng vậy! Khi cha tôi còn sinh tiền, làm tịnh xá này cúng cho Tăng Tỳ-kheo-ni. Tăng Tỳ-kheo-ni bỏ đi. Cha tôi qua đời. Nay tôi cày để trồng trọt, chứ để bỏ đất không hay sao?

Con của cư sĩ nói như vậy rồi cứ tiếp tục cày. Tỳ-kheo-ni đến quan đoán sự thưa kiện.

Bấy giờ, các quan đoán sự liền kêu con của cư sĩ đến. Y theo pháp luật quyết đoán, tịch thâu tài sản của con cư sĩ nhập vào nhà quan.

Các Tỳ-kheo-ni nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầu-đà, ưa học giới, biết tàm quý, hiềm trách Tỳ-kheo-ni kia: Tỳ-kheo-ni sao lại đến nhà quan thưa kiện con của cư sĩ, khiến cho nhà quan tịch thâu tài sản của họ?

Các Tỳ-kheo-ni bạch với các Tỳ-kheo, các Tỳ-kheo đến bạch lên Đức Phật. Đức Phật dùng nhân duyên này tập hợp Tăng Tỳ-kheo, quở trách Tỳ-kheo-ni kia:

- Việc cô làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp Sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tỳ-kheo-ni sao lại đến cửa quan kiện thưa?

Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách Tỳ-kheo-ni kia rồi, bảo các Tỳ-kheo:

- Tỳ-kheo-ni này là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay về sau, Ta vì các Tỳ-kheo-ni kiết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ.

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào, thưa kiện người, hoặc cư sĩ, con cư sĩ, hoặc kẻ tôi tớ, người làm thuê, hoặc ngày, hoặc đêm, hay trong một niệm, trong khảy móng tay, hay trong chốc lát. Tỳ-kheo-ni này phạm pháp lần đầu, Tăng-già-bà-thi-sa, phải bị xả trí.

Thế Tôn, vì Tỳ-kheo-ni kiết giới như vậy. Bấy giờ, có người vợ nhỏ của vua Ba-tư-nặc nước Câu-tát-la, làm một tinh xá cúng cho Tỳ-kheo-ni. Tỳ-kheo-ni kia nhận rồi ở một thời gian, sau đó bỏ đi du hành trong nhân gian. Vợ nhỏ của vua, nghe Tỳ-kheo-ni bỏ tịnh xá, du hành trong nhân gian, vội đem tịnh xá này chuyển cúng cho nữ Phạm chí. Tỳ-kheo-ni kia nghe nghĩ: Ta vừa đi vắng, vội đem tịnh xá của ta cúng cho người khác. Tỳ-kheo-ni liền trở về lại tịnh xá, nói với nữ Phạm chí:

- Cô dọn đi! Tại sao ở tịnh xá của tôi? Nữ Phạm chí kia nói:

- Tinh xá này vốn là của cô thật! Thí chủ đã xây cất cho cô, nhưng cô bỏ đi du hành trong nhân gian, thí chủ đó đã đem cúng cho tôi rồi. Bây giờ tôi không thể bỏ đi.

Tỳ-kheo-ni kia giận, xô kéo, bảo nữ Phạm chí ra.

Bấy giờ, nữ Phạm chí đến quan đoán sự thưa. Các quan đoán sự kêu Tỳ-kheo-ni đến. Tỳ-kheo-ni nghi, không dám đến, tự nghĩ: Thế Tôn chế giới, không được đến cửa quan kiện tụng.

Các Tỳ-kheo-ni bạch với các Tỳ-kheo. Các Tỳ-kheo đến bạch với Đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:

- Từ nay về sau, nếu có quan kêu thì phải đến.

Tỳ-kheo-ni liền đến chỗ quan đoán sự. Các quan đoán sự hỏi:

- A-di! Sự việc ấy thế nào? Cứ nói rõ ràng. Tỳ-kheo-ni kia trả lời:

- Tất cả đất đai đều thuộc về nhà vua. Gia sự thuộc về cư sĩ. Phòng xá thuộc thí chủ. Giường ghế, ngọa cụ cũng vậy. Sửa sang phòng xá làm chỗ cơ ngơi cho chúng Tăng được nhiều phước. Tại sao vậy? Do thí chủ cúng, tôi được cư trú.

Các quan đoán sự vặn nói:

- Như A-di nói, "Tất cả đất đai đều thuộc về nhà vua. Gia sự thuộc về cư sĩ. Phòng xá thuộc thí chủ. Giường ghế, ngọa cụ cũng vậy. Sửa sang phòng xá làm chỗ cơ ngơi cho chúng Tăng được nhiều phước. Tại sao vậy? Do thí chủ cúng, tôi được cư trú." Nay tịnh xá này nên giao cho nữ Phạm chí ở.

Các Tỳ-kheo đến bạch với Đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:

- Tỳ-kheo-ni này không khéo nói. Quan đoán sự cũng không khéo giải quyết. Tại sao vậy? Lần thí trước là như pháp, lần thí sau là phi pháp. Vua Ba-tư-nặc nghe Tỳ-kheo-ni nói như vậy, các quan đoán sự giải quyết như vậy, Đức Thế Tôn giảng như vậy. Nhà vua phạt, tịch thu tất cả tài sản nhập của quan đoán sự vào nhà công khố.

Các Tỳ-kheo nghe, đến bạch Đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo: Từ nay về sau, nên nói giới như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào, đến quan thưa kiện cư sĩ, con cư sĩ, kẻ tôi tớ, người làm thuê, 58 hoặc ngày hoặc đêm, hay trong khoảnh khắc, trong cái búng ngón tay, hay trong chốc lát. 59 Tỳ-kheo-ni này phạm pháp lần đầu, Tăng-già-bà-thi-sa, phải bị xả trí.

A. GIỚI TƯỚNG

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trên.

Kiện tụng nhau: 60 Đến cửa quan cùng nhau tranh cãi ngay, gian. Cư sĩ: là người không xuất gia.

Con: là do cư sĩ sinh ra.

Tôi tớ: hoặc thuê mướn hay do trong nhà sinh ra. Người làm thuê: trả tiền bảo họ làm.

Nữ Phạm chí: Kẻ nữ xuất gia ngoài pháp này.

Nếu Tỳ-kheo-ni kiện thưa người khác, hoặc cư sĩ, hoặc con cư sĩ, hoặc tôi tớ, hoặc người làm thuê, hoặc ngày đêm, hoặc trong khoảnh khắc, hay trong cái búng ngón tay, hoặc trong chốc lát. Như nữ Phạm chí đến cửa quan trình bày sự việc này. Quan đoán sự hạ thủ phê án, ni phạm Tăng-già-bà-thi-sa. Chỉ nói miệng mà không ghi thành danh tự, ni phạm Thâu-lan-giá.

Tỳ-kheo, Đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, Sa-di, Sa-di-ni, Đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: hoặc bị kêu; hoặc có việc cần đến tâu; hoặc bị cường lực bắt đi, hoặc bị cột dẫn đến, hoặc mạng nạn, phạm hạnh nạn; tuy miệng nói mà không báo cáo với quan thì không phạm.

Người không phạm: người phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; người si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

5. ĐỘ NỮ TẶC 61

A. DUYÊN KHỞI

Một thời, Đức Thế Tôn ở trên lầu các bên sông Di hầu tại Tỳ-xá-ly. Bấy giờ, những người phụ nữ dòng Ly-xa ra ngoài dạo chơi. Trong đám đông đó có nữ tặc trà trộn cùng đi; đợi lúc vui đùa, trộm lấy của cải rồi tẩu thoát.

Bấy giờ, các phụ nữ sai người đến báo cáo với Ly-xa, ở đây có bọn tặc nữ lấy của cải của chúng tôi đào thoát, yêu cầu vì chúng tôi tầm nã. Các Ly-xa sai người tầm nã, nếu bắt được thì giết liền.

Bấy giờ, tặc nữ nghe tin sai người tìm được thì giết liền, nên liền bỏ Tỳ-xá-ly trốn thoát đến thành Vương-xá, vào trong Tăng-già-lam nơi ni chúng ở, thưa với các ni:

- Con có lòng tin, muốn xuất gia.

Chư ni nghe vậy, liền độ cho xuất gia, thọ giới cụ túc.

Bấy giờ, các Ly-xa nghe tặc nữ trốn thoát đến thành Vương-xá, liền đến báo cáo với Bình-Sa vương nước Ma-kiệt:

- Có tặc nữ lấy của cải của phụ nữ tôi trốn thoát đến đây, yêu cầu vua vì tôi tầm nã cho.

Bấy giờ, Bình-sa vương liền ra lệnh cho tả hữu truy nã bao vây tìm kiếm. Các quan tả hữu tâu với nhà vua:

- Có một tặc nữ đang ở trong Tăng-già-lam của ni, xuất gia học đạo.

Khi Bình-sa vương nghe, có một tặc nữ đến đây, và Tỳ-kheo-ni đã độ cho xuất gia học đạo, liền sai người tin cho Ly-xa:

- Tôi nghe có một nữ tặc đang ở trong Tăng-già-lam của ni, nhưng đã xuất gia học đạo. Tôi không thể nói được.

Bấy giờ, các Ly-xa cùng nhau cơ hiềm: Các Tỳ-kheo-ni không biết hổ thẹn. Họ đều là tặc nữ. Bên ngoài tự xưng, tôi biết chánh pháp. Tại sao tặc nữ, có tội đáng chết, mọi người đều biết, mà họ cho xuất gia thọ giới cụ túc. Như vậy có gì là Chánh pháp?

Các Tỳ-kheo-ni nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầu-đà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách Tỳ-kheo-ni kia: Tại sao cô độ tặc nữ xuất gia hành đạo?

Các Tỳ-kheo-ni bạch với các Tỳ-kheo. Các Tỳ-kheo đến bạch Đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp các Tăng Tỳ-kheo, quở trách Tỳ-kheo-ni kia:

- Việc cô làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp Sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tại sao biết là tặc nữ mà độ cho xuất gia thọ giới cụ túc?

Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách Tỳ-kheo-ni kia rồi, bảo các Tỳ-kheo:

- Tỳ-kheo-ni này là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là kẻ phạm giới này ban đầu. Từ nay về sau, Ta vì các Tỳ-kheo-ni kiết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ.

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo ni nào, nữ gian tặc phạm tội đáng chết, mọi người đều biết, mà độ cho xuất gia, thọ giới cụ túc; Tỳ-kheo-ni phạm pháp này lần đầu, Tăng-già-bà-thi-sa, phải bị xả trí.

Thế Tôn vì các Tỳ-kheo-ni kiết giới như vậy. Có người làm giặc trong thành rồi ra ngoài thôn. Ngoài thôn làm giặc rồi vào trong thành. Bấy giờ, các Tỳ-kheo-ni không biết họ là giặc hay không phải giặc, tội đáng chết hay không đáng chết, người biết hay không biết. Sau mới biết họ là giặc phạm tội đáng chết, có người biết, nên nói là phạm Tăng-già-bà-thi-sa, hoặc nghi. Đức Phật dạy:

-không biết thì không phạm.

Từ nay về sau nên nói giới như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào, đã biết là gái gian tặc, tội đáng chết nhiều người biết, 62 mà không hỏi đại thần của vua, không hỏi dòng họ, 63 lại độ cho xuất gia thọ giới cụ túc. Tỳ-kheo-ni phạm pháp này lần đầu, Tăng-già-bà-thi-sa, phải bị xả trí.

B. GIỚI TƯỚNG

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trên.

Giặc (cướp): 64 trộm năm tiền hoặc trên năm tiền. Đáng chết: tức bị xử vào tội chết.

Nhiều người biết: 65 Vua biết, đại thần biết, nhân dân biết. Vua: không nương vào người để có ăn.

Đại thần: Nhận địa vị quan trọng của nhà vua, giúp quản lý việc nước.

Dòng họ: 66 Xá-di, Câu-ly-di-ninh, Bạt-kỳ, Mãn-la, Tô-ma.

Tỳ-kheo-ni kia biết tặc nữ, tội đáng chết, nhiều người biết, không hỏi 67 đại thần của vua, họ hàng liền độ cho học đạo, ba phen yết-ma xong, Hòa-thượng ni phạm Tăng-già-bà-thi-sa; hai phen yết-ma xong, phạm ba Thâu-lan-giá; yết-ma lần đầu xong, phạm hai Thâu-lan-giá; bạch xong, phạm một Thâu-lan-giá; nếu bạch chưa xong, phạm Đột-kiết-la. Trước khi chưa bạch, nếu có cạo tóc, hoặc cho xuất gia, cho thọ giới, tập hợp chúng Tăng, tất cả đều phạm Đột-kiết-la, đủ chúng cũng phạm Đột-kiết-la.

Tỳ-kheo, phạm Đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, Sa-di, (720al) Sa-di-ni, Đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: Nếu không biết; hoặc có tâu với vua, đại thần, họ hàng. Hoặc tội đáng chết, vua cho xuất gia. Hoặc có tội, cho xuất gia. Hoặc trong trường hợp giam cầm rồi phóng thích cho đi xuất gia. Hoặc cầu cứu khiến được thoát khỏi. Thảy đều không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

6. TỰ Ý GIẢI TỘI 68

A. DUYÊN KHỞI

Một thời, Đức Thế Tôn ở trong vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà, tại nước Xá-vệ. Bấy giờ, Tỳ-kheo-ni Uỷ-thứ 69 bị Tăng cử tội, như pháp, như luật, như lời Phật dạy, mà cô ấy không thuận theo, có tội mà không sám hối, Tăng chưa tác pháp cho cọng trú, mà Tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà không bạch với ni Tăng, ni Tăng không sai khiến, vội tự ý ra ngoài giới tác pháp yết-ma giải tội cho Uỷ-thứ.

Các Tỳ-kheo-ni nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầu-đà, ưa học giới, biết hổ thẹn, quở trách Tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà: Tại sao, ni Tăng như pháp, như luật, như lời Phật dạy, cử tội Tỳ-kheo-ni Uỷ-thứ, mà cô không thuận theo, có tội không sám hối, Tăng chưa tác pháp cọng trú, ni Tăng không sai khiến, mà cô vội tự ý ra ngoài cương giới, giải tội cho cô ấy?

Các Tỳ-kheo-ni bạch với các Tỳ-kheo. Các Tỳ-kheo đến bạch lên Đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp các Tỳ-kheo, quở trách Thâu-la-nan-đà:

- Việc cô làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp Sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Thâu-la-nan-đà, tại sao, ni Tăng như pháp, như luật, như lời Phật dạy cử tội Tỳ-kheo-ni Uỷ-thứ, cô ấy không thuận theo, có tội không sám hối, Tăng chưa tác pháp cho phép cọng trú; ni Tăng không sai khiến, mà cô vội tự ý ra ngoài cương giới tác pháp yết-ma giải tội cho cô ấy?

Đức Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:

- Thâu-la-nan-đà là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là người đầu tiên phạm giới này. Từ nay về sau, Ta vì Tỳ-kheo-ni kiết giới, gồm mười cú nghĩa cho đến câu chánh pháp cửu trụ.

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào, biết Tỳ-kheo-ni kia bị Tăng cử tội, 70 như pháp, như luật, như lời Phật dạy, mà không thuận theo, chưa sám hối, Tăng chưa cho tác pháp yết ma ở chung; vì thương nhau, 71 không hỏi Tăng, Tăng không sai bảo, ra ngoài giới tác yết ma giải tội. Tỳ-kheo-ni phạm pháp này lần đầu, Tăng-già-bà-thi-sa, phải bị xả trí.

A. GIỚI TƯỚNG

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trên. Tăng: nghĩa cũng như trên.

Cử tội: Tăng bạch tứ yết-ma để cử.

Pháp: như pháp, như luật, như lời Phật dạy.

Không thuận tùng: không tuân hành theo pháp trị tội do Phật chế.

Không sám hối: có tội mà không hướng đến người nói lên sự ăn năn. Chưa tác pháp cho phép cọng trú: bị Tăng cử tội, chưa được giải tội.

Vì thương nhau nên không hỏi Tăng, Tăng không sai khiến, ra ngoài giới tác yết-ma giải tội, ba phen yết-ma xong, Tăng-già-bà-thi-sa; bạch nhị yết-ma xong, ba Thâu-lan-giá; bạch nhất yết-ma xong, hai Thâu-lan-giá; bạch xong, một Thâu-lan-giá; bạch chưa xong, Đột-kiết-la; trước khi chưa bạch, tập chúng, đủ chúng, tất cả đều Đột-kiết-la.

Tỳ-kheo, Đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, Sa-di, Sa-di-ni, Đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: có bạch với chúng Tăng, hoặc được Tăng sai khiến; hoặc phạm nhân hạ ý sám bổn tội. Hoặc Tăng vì giận hờn nên không giải tội cho người kia, thì giải mà không phạm. Hoặc trước đó Tăng tác pháp yết-ma rồi, Tăng này di chuyển, hoặc chết, đi xa, thôi tu, hay bị giặc bắt dẫn đi, hoặc bị nước cuốn trôi; bấy giờ giải tội cho, không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.