SỐ 728 — KINH CHƯ PHÁP TẬP YẾU

Phẩm 33: DIỆU LẠC

Định là rừng công đức

Lạc tối thượng thanh tịnh

Sẽ đưa đến Bồ-đề

Như trâu nghé theo mẹ.

Ai tu tập nhân lạc

Sẽ trừ được khổ xưa

Hay vừa tạo nhân khổ

Là hoại diệt niềm vui.

Như mật trộn độc dược

Chất độc lẫn thức ăn

Vì thiện, ác lẫn nhau

Nên không có vị ngon.

Vui không có từ tham

An lạc chỉ thanh tịnh

Hướng đến đạo tịch tĩnh

Không còn ba tên độc.

Lạc này không gì hơn

Trước, giữa, sau đều thiện

Hoàn toàn không sinh khởi

Tâm ái nhiễm tham dục.

Kẻ ngu tâm tán loạn

Không hiểu được vô ngã

Ở trong cảnh khổ vui

Luôn mong cầu dục lạc.

Người nào lìa dục nhiễm

Là đoạn nhân luân hồi

Do nương dựa nghiệp tịnh

Đạt đến bờ giải thoát.

Nhiễm ái chẳng phải vui

Tương ưng với tham, sân

Thoát khỏi lỗi tham, sân

Là được lạc vô cấu.

Tuy thọ lạc cõi trời

Nhưng không tâm vui thích

Khéo mong cầu giải thoát

Không vướng vào tham ái.

Ai bị lưới ái trói

Ràng buộc thật chẳng vui

Đạt đến nơi bất diệt

Mới là lạc cứu cánh.

Nếu lạc sinh từ dục

Chẳng phải lạc người trí

Bỏ nhân duyên dục nhiễm

Mới là lạc tối thượng.

Không thích hạnh tịch tĩnh

Xa bỏ A-lan-nhã

Như Thứu nhờ hoa sen

Không ăn, nên từ bỏ.

Chư Thiên vì phóng dật

Không thích hạnh tịch tĩnh

Dưới nắng cầu bóng mát

Đảo điên chẳng tương hợp.

Ai thích lìa tham ái

Sẽ thoát khỏi khổ đau

Lạc này không gì hơn

Kẻ ngu không hiểu được.

Khéo tu tập thiền định

Trừ được tâm tán loạn

Lìa tham, biết hổ thẹn

Lạc này không gì hơn.

Người trí sống trong rừng

Luôn tư duy tịch tĩnh

Lìa được tâm tham dục

Vui chư Thiên khó bằng.

Tất cả năm dục lạc

Rốt ráo chẳng lâu dài

Nếu không sinh tham đắm

Vui này là hơn hết.

Ai sống trong đồng vắng

Được an ổn tối thượng

Tất cả nhân đau khổ

Tham chính là cội gốc.

Vì bị tham che lấp

Ham uống ăn, y phục

Người này không khả năng

An tọa trong rừng núi.

Luôn dùng trí quán sát

Nương sống cảnh giới lành

Thích ở trong rừng núi

Tu những hạnh không tham…

Người nào tâm tịch tĩnh

Không sinh ra tán loạn

Thích ở trong rừng núi

Xa lìa tâm tham nhiễm.

Người nào bỏ hạnh si

Không tội lỗi ba cõi

Thích ở trong rừng núi

Đạt tịch tĩnh tối thượng.

Chính vì tâm tịch tĩnh

Nên không có mong cầu

Thích ở trong rừng núi

Tu tập các thiền định.

Không sinh tâm yêu thích

Thành phố hay xóm làng

Thích sống nơi yên tịnh

Dừng tâm mà an tọa.

Người nào tà tư duy

Bị tham dục vây quanh

Không thích sống trong rừng

Làm sao hết các lậu?

Ai sống nơi huyên náo

Sẽ sinh tâm tán loạn

Vì vậy hãy xa lìa

Được mọi người khen ngợi.

Nên biết sống trong rừng

Là niềm vui thanh tịnh

Bỏ ô trược tham sân

Người trí luôn gần gũi.

Ai sống trong rừng núi

Các căn thường thư thái

Dù Thiên chủ Đế Thích

Cũng không sao vui bằng.

Thường tu tập thiền định

An trụ pháp thanh tịnh

Chư Thiên cõi Dạ-ma

Ham lạc không tu được.

Ai đắm năm dục lạc

Luôn sinh những đau khổ

Bị si ái che lấp

Vui ấy có gì lâu?

Thường cầu tài, pháp thiện

Không tạo ba hạnh ác

Phải biết người như thế

Si ái không thể buộc.

Luôn sinh tâm gìn giữ.

Những pháp thiện đã tu

Thương yêu các chúng sinh

Khiến đến nơi an ổn.

Nếu sinh tâm tán loạn

Pháp thiện không hiển hiện

Đã không có nhân lành

Về sau sao được vui?

Người trí thường quán sát

Chúng sinh ở thế gian

Đều khổ, không, vô thường

Nên không sinh tham đắm.

Thích hành pháp tịch tĩnh

Dốc cầu trí tuệ Phật

Luôn nói lời chân thật

Chấm dứt tất cả khổ.

Xa lìa một pháp tham

Và hai thứ vui, khổ

Hiểu tội lỗi ba đời

Người này được an lạc.

Quả vui từ nhân sinh

Đã sinh phải có diệt

Nhân an lạc hữu lậu

Không tu, chẳng tăng trưởng.

Không tham đắm dục lạc

Là người lìa tâm tham

Khéo vượt biển ba cõi

Đạt đến bờ Niết-bàn.

Lại an lạc hữu lậu

Tích tắc chẳng ngừng lâu

Vì vậy hãy xa lìa

Cầu niềm vui bất động.

Không nhàm chán khổ não

Chẳng tham ái dục lạc

Không bám víu cả hai

Đạt đến đạo Bồ-đề.

Kẻ ngu tham dục lạc

Không phương pháp thoát ra

Như tìm sữa trong cát

Cuối cùng chẳng thể được.

Ngu si tâm tán loạn

Suy nghĩ trăm ngàn điều

Luôn tạo các nhân ác

Chẳng có chút pháp thiện.

Người nào cầu diệu lạc

Luôn nương tựa chánh pháp

Ưa làm việc phi pháp

Sẽ chịu những khổ não.

Tự tạo các nhân khổ

Làm sao thấy được vui

Vui khổ đều theo nhân

Biết rồi hãy tu thiện.

Thế lạc phi tịch tĩnh

Sức vô thường rộng lớn

Bị tham ái nhiễm ô

Như độc lẫn thức ăn.

Người tốt nương diệu lạc

Đạt đến nơi bất diệt

Bỏ ái, trừ phiền não

Không có tâm thương ghét.

Vui sinh từ nữ sắc

Đây nói là khổ đau

Là hạt giống độc ác

Sẽ đọa trong đường ác.

Nếu vui sau chịu khổ

Có gì gọi là vui?

Phàm phu không hiểu rõ

Tự chịu quả báo thôi.

Thụ hưởng những dục lạc

Theo thời gian thay đổi

Như mặt trời di chuyển

Ánh sáng cũng mất theo.

Người nào tâm không chuyển

Theo khổ vui thường tình

Không sợ, cũng chẳng yêu

Là người đầy đủ trí.

Hưởng phước nghiệp xưa tạo

Không tu hạnh lành mới

Niềm vui sẽ giảm dần

Lo sợ tới gần bên.

Lại nữa, những chư Thiên

Hưởng an lạc thượng diệu

Lạc ấy chẳng bền lâu

Bị vô thường hủy hoại.

Nếu không hiểu lạc ấy

Như bọt, huyễn, trăng nước

Cứ thế mà tham đắm

Vui của thân cũng hoại.

Sợ hãi lớn ở đời

Không cách nào tránh khỏi

Sức ma chết rất mạnh

Đi rồi không trở lại.

Thọ mạng và dục lạc

Tất cả đều tan hoại

Bị dây nghiệp trói buộc

Dắt đến con đường ác.

Quá khứ hưởng dục lạc

Nhiều không thể nói hết

Cớ sao kẻ ngu si

Không sinh tâm nhàm chán.

An lạc hưởng hiện tại

Ái độc lẫn với nhau

Chứng hữu vi vô thường

Tất cả đều thoái đọa.

Dục lạc trong ba cõi

Người trí chẳng yêu thích

Làm chư Thiên mê muội

Làm sao lìa nhiệt não.

Thời gian chẳng còn mãi

Mau chóng như ánh chớp

Chư Thiên ham dục lạc

Như thêm củi vào lửa.

Tất cả lạc phải qua

Hãy tu tập pháp thiện

Đừng để lúc lâm chung

Sau sinh tâm lo hối.

Ở trong trăm ngàn đời

Thọ hưởng những dục lạc

Kẻ ngu nào sống lâu!

Lạc ấy lạc đi đâu?

Kẻ ngu thích không chán

Như ném củi vào lửa

Vì vậy hãy xa bỏ

Lạc ấy chẳng rốt ráo.

Biết tội lỗi năm dục

Hãy xa bỏ khát ái

Tu thiền, trừ tán loạn

Lạc này thanh tịnh nhất.

Người nào tham đắm dục

Dục ấy chẳng phải vui

Nhân sinh ra luân hồi

Như độc lẫn trong mật.

Vì thế với năm dục

Không sinh tâm yêu thích

Lạc ấy chẳng tịch tĩnh

Hãy cầu lạc rốt ráo.

Khéo điều phục các căn

Không bị cảnh gây hại

Người đầy đủ trí tuệ

Tâm không chuyển theo cảnh.

Kẻ ngu không trí tuệ

Cho khổ là an vui

Sinh mê vọng điên đảo

Giong ruổi trong năm đường.

Người trí luôn khen ngợi

Lạc tịch tĩnh tối thượng

Người nào ham dục lạc

Chẳng sợ hiểm nạn sau.

Những khổ não vị lai

Hãy dùng trí đối trị

Do tội sinh ra khổ

Không làm, chẳng lỗi lầm.

Phẩm 34: THIỆN TRI THỨC

Mình, người hỗ trợ nhau

Cùng tránh xa pháp ác

Cứu giúp lúc hoạn nạn

Gọi là tri thức thiện.

Luôn nói lời lợi ích

Để mình, người an vui

Ai thích làm việc ác

Thật chẳng phải bạn lành.

Ai gần tri thức ác

Sẽ sinh những khổ đau

Nương tựa bậc Hiền thiện

Vĩnh viễn lìa lo sợ.

Hai hành động thường làm

Nhiễm ô vật thanh tịnh

Giữa hai người bạn ấy

Người trí khéo chọn lựa.

Hãy xa lìa việc ác

Chuyên tu các việc lành

Đã không có nhân khổ

Chỉ được phần an lạc.

Ai gần tri thức thiện

Được khen ngợi cúng dường

Gần gũi kẻ bất thiện

Sẽ đọa trong hiểm nạn.

Xa bỏ tâm ngã mạn

Lo sợ tất cả tội

Khéo nhổ các gốc tội

Trừ lỗi lầm tham, sân.

Giữ vững những nghiệp lành

Quay lưng với tội ác

Tăng trưởng hạnh công đức

Không sinh tâm biếng nhác.

Đầy đủ chánh tri kiến

Tâm an vững, bất động

Dũng mãnh, tâm dịu dàng

Gọi là người bạn lành.

Phải biết người như thế

Thật hiếm có trong đời

Người đầy đủ trí tuệ

Hãy gần gũi học hỏi.

Ai xa tri thức ác

Sẽ được danh tiếng thơm

Hãy hiểu rõ như vậy

Hãy nương, cầu giải thoát.

Người nào ỷ dòng họ

Giàu có, thân xinh đẹp

Như voi say bôn tẩu

Không sợ hầm hố sâu.

Tâm ý luôn cao ngạo

Các căn thường tán loạn

Phải biết người như thế

Bị người đời khinh rẻ.

Không sợ quả khổ sau

Nhắm mắt gây tội ác

Nhân trước chẳng đổi được

Vì sao tự khinh hủy?

Tuy đầy đủ phước nghiệp

Không tu tập hạnh lành

Kẻ ngu phu không trí

Trôi nổi trong biển khổ.

Dòng họ và tài sản

Cùng tất cả dục lạc

Hết thảy đều vô thường

Không thể nào giữ được.

Ai đầy đủ trí sáng

Giữ gìn các giới tịnh

Cầu sinh dòng tộc quý

Đó là khéo an trụ.

Phải biết pháp giới tịnh

Như ao sâu trong mát

Trừ nóng bức phiền não

Tâm ý luôn thư thái.

Đầy đủ hạnh thù thắng

Là chân thật giàu có

Với dòng họ tôn quý

Không sinh tâm xa bỏ.

Luôn gần gũi người trí

Chẳng sinh dòng hèn hạ

Siêng tu tập phước tuệ

Sống trong dòng tộc quý.

Phẩm 35: VUA CAI TRỊ NƯỚC

Nếu vua hành chánh pháp

Các quan phải trong sạch

Khéo điều phục các căn

Được chư Thiên bảo hộ.

Thường hành hạnh an nhẫn

Ái ngữ, không ưa giận

Vua ấy ở trong đời

Muôn dân đều cung phụng.

Theo mùa thâu thuế má

Thọ hưởng theo chánh pháp

Vua ấy không tâm tham

Làm Thiên chủ Dạ-ma.

Trong sạch, không bè đảng

Không tâm tưởng oán thân

Nhà vua tâm bình đẳng

Sẽ làm bậc Thiên chủ;

Vật Tiên vương cho người

Không tìm cách đoạt lại

Chẳng gây hại hữu tình

Sẽ làm bậc Thiên chủ;

Cần hành thí, giới, tu

Luôn nói lời chân thật

Xem chúng sinh bình đẳng

Sẽ làm bậc Thiên chủ;

Hãy thích bậc Hiền thiện

Đuổi bỏ những kẻ ác

Giữ gìn pháp chân chánh

Sẽ làm bậc Thiên chủ;

Thích thân cận trung thành

Không tham đắm nữ sắc

Tâm lìa cấu, tịch tĩnh

Sẽ làm bậc Thiên chủ;

Chẳng nghe lời dục nịnh

Thích thâu nhận lời ngay

Như vị ngon cam lồ

Sẽ làm bậc Thiên chủ;

Luôn thích nghe chánh pháp

Chẳng ham vật để chơi

Giải thoát cấu tham dục

Sẽ làm bậc Thiên chủ;

Luôn phát sinh chánh kiến

Không nương dựa tà giáo

Tâm thanh tịnh không động

Sẽ làm bậc Thiên chủ;

Tương ưng cùng giới tuệ

Dũng mãnh thích bố thí

Được muôn dân khen ngợi

Sẽ làm bậc Thiên chủ;

Luôn dùng lời dịu dàng

Thương nhớ đến muôn loài

Vì sống với chân thật

Sẽ làm bậc Thiên chủ;

Không sợ của tăng, giảm

Cũng chẳng hề keo kiết

Tâm ý như Tu-di

Sẽ làm bậc Thiên chủ;

Có nước khác xâm lấn

Biết dũng mãnh, khiếp nhược

Dùng quyền trí hòa bình

Sẽ làm bậc Thiên chủ;

Ở trong ba cõi này

Tam bảo là bậc nhất

Hãy dùng sức xiển dương

Sẽ làm bậc Thiên chủ;

Theo thời mà truyền lệnh

Lợi lạc cho quần sinh

Khiến lìa các hiểm nạn

Sẽ làm bậc Thiên chủ;

Lìa tội ác dục nhiễm

Không ham thích ngủ nhiều

Luôn tương ưng với trí

Sẽ làm bậc Thiên chủ;

Tâm bền vững tinh tấn

Chưa bao giờ lười mỏi

Vượt dòng thác ba cõi

Sẽ làm bậc Thiên chủ;

Những sự nghiệp đã tạo

Xét kỹ không lầm lẫn

Thương yêu các quần thần

Sẽ làm bậc Thiên chủ;

Miệng không nói lời ác

Cũng chẳng thích kẻ ác

Chỉ nhân từ, hòa nhã

Sẽ làm bậc Thiên chủ;

Không tạo các tội ác

Chẳng vọng sinh lo buồn

Tâm lìa các cấu nhiễm

Sẽ làm bậc Thiên chủ;

Suy xét quyết định đúng

Sau đó hãy làm theo

Thực hành như chánh pháp

Sẽ làm bậc Thiên chủ;

Không ham thích ăn uống

Luôn thích pháp chân chánh

Được khinh an thanh tịnh

Là bậc Trí trong trí.

Nhờ hiểu rõ chánh pháp

Thương, nuôi nấng dân chúng

Vua ấy đủ phước tuệ

Trời, rồng thường bảo hộ.

Luân hồi rất lâu xa

Như mối tơ không dứt

Ai thấu hiểu chánh pháp

Khéo vượt qua luân hồi.

Như lời Như Lai dạy

Mười thiện: Pháp chân thật

Vua ấy siêng thực hành

Nương chánh pháp trị dân.

Thông đạt pháp duyên sinh

Phước nghiệp, phi phước nghiệp

Thấy sắc, lìa tham dục

Sinh tâm đại giác ngộ.

Đem những vật thượng diệu

Cúng dường Đức Như Lai

Vì thế được trời, người

Càng luôn luôn cung kính.

Tâm thanh tịnh, không nhiễm

Chỉ sống với hậu phi

Xa rời việc tà vạy

Biết đủ, không lo buồn.

Phàm phu bị cảnh kéo

Người trí tâm không nhơ

Hãy luôn tu hạnh chánh

Siêng gìn giữ giới tịnh.

Lánh xa người hủy giới

Gần gũi bậc Hiền thiện

Trụ chánh kiến, tư duy

Luôn vui với pháp lạc.

Dùng chánh pháp trị nước

Giúp đại thần, muôn dân

Vua ấy ở trong đời

Chẳng khác gì chư Thiên.

Nhờ vua tu đức tịnh

Quan thần nương chánh hạnh

Dân chúng đều thanh tịnh

Như trăng sáng trời thu.

Hiểu rõ tướng nhân quả

Sẽ không đánh chiếm nhau

Mọi nơi đều tốt đẹp

Mình, người được an ổn.

Phẩm 36: KHEN NGỢI CÔNG ĐỨC

Quy y Chánh Biến Tri

Là Từ phụ thế gian

Cắt đứt dây ba cõi

Sẽ lên đường Đại giác.

Quy y mắt trí tịnh

Phá trừ mọi nghi ám

Đánh bại những luận biện

Khiến trụ trong Chánh kiến.

Quy y ruộng phước lành

Nuôi lớn các quả lành

Lìa tội ác ba độc

Lìa nhơ, được thanh tịnh.

Quy y tuệ tối thượng

Trụ trong Tam-ma-địa

Dùng Pháp bảo tối thắng

Mở bày cho chúng sinh.

Khen ngợi Phật Thế Tôn

Tướng tốt, đủ công đức

Khiến những người thấy được

Tâm thanh tịnh vui mừng.

Người nào ý thanh tịnh

Luôn kính lễ chư Phật

Được an lành tối thượng

Lìa tất cả lo sợ.

Người nào ý thanh tịnh

Khéo giảng pháp thanh tịnh

Sẽ đạt quả Bồ-đề

Được an ổn rốt ráo.

Người nào ý thanh tịnh

Luôn suy nghĩ chân chánh

Chèo con thuyền trí tuệ

Qua đến bờ giải thoát.

Mắt trí rất thanh tịnh

Nhìn thấu nơi u tối

Mình, người, tình, vô tình

Tất cả đều không sót.

Lìa tội lỗi tham, sân

Không sinh tâm tối, đục

Như lưu ly sáng sạch

Trong ngoài không vết nhơ.

Hết thảy hàng ngoại đạo

Không thấy ánh sáng trí

Hãy dùng lời chân thật

Phương tiện mà chỉ dạy.

Chúng sinh rất buông lung

Chỉ Phật mới cứu độ

Khiến đến bờ giải thoát

Là Trượng phu tối thượng.

Phật ở trong thế gian

Bậc cứu độ đệ nhất

Người chưa an được an

Kẻ chưa độ được độ.

Từ vô thỉ luân hồi

Bị vô minh che lấp

Nương lời Phật đoạn trừ.

Như mặt trời trừ tối.

Luôn suy nghĩ lời này

Người trí mới vượt qua

Đạt đến nơi bất diệt

Được tịch tĩnh tối thượng.

Dùng pháp trí vô tận

Làm ánh sáng rộng lớn

Công đức khó lường được

Tối thắng trong chư Thánh.