SỐ 728 — KINH CHƯ PHÁP TẬP YẾU

SỐ 728

KINH CHƯ PHÁP TẬP YẾU

Tác giả: Tôn giả Quán Vô Úy

Hán dịch: Đời Tống, Sa-môn Nhật xứng.

QUYỂN 1

Phẩm 1: DIỆT TRỪ PHIỀN NÃO

Cúi lạy Đấng Tối Tôn ba cõi

An lành vô cấu, sạch các lậu

Phàm phu chìm đắm trong mê hoặc

Nguyện Đức Từ Bi cứu giúp cho.

Nương Chánh pháp niệm xứ

Biển kinh điển rộng lớn

Gom thành kệ tụng này

Làm mắt sáng thế gian.

Hãy phát sinh tịnh tín

Tinh tấn chớ buông lung

Quay lưng với sáu trần

Tu tập trí vi diệu.

Thích bố thí, trì giới

Nhẫn nhục và thiền định

Làm lợi lạc chúng sinh

Bằng bốn Tâm vô lượng.

Kẻ buông lung, tán loạn

Sinh bạo ác, tà kiến

Thường nói lời hư dối

Sẽ đọa vào địa ngục;

Kẻ ganh ghét keo kiệt

Không làm các pháp lành

Thích gây hại chúng sinh

Ắt đọa làm ngạ quỷ;

Kẻ phá hoại chánh pháp

Ngu si đầy tham dục

Ham ăn uống, ngủ nghỉ

Sẽ đọa làm súc sinh.

Ba căn thân, miệng, ý

Tạo các nghiệp bất thiện

Bị nghiệp lực ràng buộc

Mỗi ngày một tăng trưởng.

Phàm phu ngu muội ấy

Luân hồi mãi không ngừng

Người trí khéo tu tập

Sẽ được vui tịch tĩnh.

Thấu rõ nghiệp quả ấy

Không buông lung, phóng đãng

Dùng trí tuệ xét chọn

Thiện này không gì hơn.

Thường thích hành bố thí

Kiên tâm trì tịnh giới

Thương yêu loài hữu tình

Để thành tựu các nguyện.

Tương ưng với Từ bi

Không mong cầu đền đáp

Dạy dỗ cho mọi người

Nhất định sẽ thành tựu.

Giải thoát khỏi tham sân

Biết đủ lìa tội lỗi

Thương yêu các chúng sinh

Nhất định sẽ thành tựu.

Tâm bình đẳng, chánh trực

Không nghĩ oán hay thân

Vĩnh viễn vượt cõi ác

Nhất định sẽ thành tựu.

Đầy đủ các oai nghi

Bình đẳng, thuyết pháp giỏi

Lìa tội lỗi tham ganh

Nhất định sẽ thành tựu.

Thích phụng sự sư trưởng

Giữ giới, tu thiền định

Hiểu rõ tướng tội phước

Nhất định sẽ thành tựu.

Dũng mãnh lại tinh tấn

Thiền tọa, đọc tụng kinh

Ái ngữ không dua nịnh

Nhất định sẽ thành tựu.

Ở đâu và lúc nào

Làm việc hay dừng nghỉ

Biết rõ các phương pháp

Nhất định sẽ thành tựu.

Không giận, điều phục sân

Nhẫn nhục trừ bạo ác

Chánh pháp bỏ phi pháp

Sáng suốt trừ tối tăm.

Chân thật dẹp hư dối

Chánh trực không hai lưỡi

Thương yêu trừ chê trách

Không buộc, gỡ trói buộc.

Tâm Từ ngăn sát hại

Bố thí diệt tham, keo

Dùng thiện tịnh đối trị

Hiểu biết không đúng lý.

Lấy tri phá vô minh

Vô thường trừ chấp thường

Như trăng khuyết, trời chiều

Dời đổi vốn như vậy.

Hãy khéo léo suy xét

Quán sát lìa tà dục

Tám Thánh đạo là nhân

Vượt qua các đường ác.

Trụ bốn Vô sở úy

Hàng phục mọi kinh sợ

Chánh niệm trừ vọng niệm

Thắng trí dẹp tà trí.

Thích sống nơi nhàn tịnh

Đạm bạc, dứt tham dục

Cũng như trong các núi

Núi Tu-di cao nhất.

Như biển rộng lại sâu

Sinh ra các châu báu

Như mặt trời sáng rực

Che khuất ánh sáng khác.

Không sinh dừng tái sinh

Như lửa đốt cây khô

Lại như thức ăn ngon

Trừ được bệnh đói khát.

Như sư tử tới lui

Hàng phục các loài thú

Biết đủ, dứt tham cầu

Không sợ cũng như vậy.

Được đời khen nhân từ

Bỏ mọi sự khinh chê

Tinh tấn trừ tất cả

Biếng nhác và ngu si.

Có những kẻ bạo ác

Lại hủy báng phi lý

Người trí dùng lợi thật

An ổn trừ diệt hết.

Chư Thiên thắng Tu-la

Do kính tin chánh pháp

Phật xuất hiện ở đời

Hàng phục các ngoại đạo.

Phẩm 2: THUYẾT PHÁP

Người nào khéo thuyết pháp

Khiến bao người tỏ ngộ

Người ấy là Đạo sư

Đưa đến nơi an ổn.

Chỉ đường chánh Bồ-đề

Mọi người đều hướng đến

Trừ hẳn si, kết, phược

Trong đường hiểm sinh tử.

Pháp này không gì hơn

Chẳng phải người đời nói

Người nghe được pháp này

Vượt qua các biển hữu.

Những người có trí tuệ

Nên khuyên tu pháp này

Có bốn thứ ruộng phước

Sinh ra các quả lành.

Ai phụng trì pháp Phật

Được đầy đủ các căn

Không sinh tâm tham ái

Về sau chẳng hối hận.

Người tìm cầu đắm vướng

Năm thứ dục thế gian

Đắm đuối vợ và con

Sẽ đọa vào đường ác.

Suy nghĩ không chân chánh

Chứa nhóm các tội lỗi

Đều do chính tâm mình

Bị vọng tưởng trói buộc.

Tâm này khó điều phục

Bám víu theo cảnh dục

Người nào khéo chế ngự

Được an ổn mát mẻ.

Tâm này như ngựa dữ

Dùng Chánh pháp chế phục

Nghe rồi nên ghi nhớ

Thường suy nghĩ quán sát.

Người nào nghe chánh pháp

Hiểu rõ được tất cả

Pháp sinh các căn lành

Xa lìa những tội lỗi.

Nhờ nghe được chánh pháp

Tâm tịnh không nhơ uế

Vui mừng khôn xiết kể

Trí tuệ càng tăng trưởng.

Nhờ nghe được chánh pháp

Không tạo các tội lỗi

Biết nghiệp quả chắc thật

Sẽ đạt đạo Bồ-đề.

Nhờ nghe được chánh pháp

Biết công đức chư Phật

Pháp là nhân giải thoát

Là trí tuệ chân thật.

Nhờ nghe được chánh pháp

Biết pháp tướng thường trụ

Vì thế hãy nhất tâm

Siêng tu tất cả sự.

Nhờ nghe được chánh pháp

Vượt qua biển luân hồi

Dứt trừ những tham ái

Chứng được cảnh Niết-bàn.

Nhờ nghe được chánh pháp

Biết các tướng sinh diệt

Đầy đủ bốn nhân duyên

Nên tin hiểu rõ ràng.

Nhờ nghe được chánh pháp

Biết rõ uẩn, xứ, giới

Tương ưng với sinh diệt

Dùng chánh trí hiểu rõ.

Chúng là ba tai họa

Nguồn gốc của luân hồi

Thích nghe nhiều chánh pháp

Sẽ đoạn, đoạn trừ hết.

Những người thích nghe nhiều

Ở đời không ai hơn

Với pháp động, bất động

Nghiên cứu tận cội nguồn.

Người này khi lâm chung

Không lo rầu, kinh sợ

Khéo liễu đạt chánh pháp

Không sinh chốn khổ đau.

Dùng ngọn lửa chánh trí

Thiêu đốt củi não phiền

Nhờ ham thích nghe nhiều

Không chịu khổ đời sau.

Gần gũi bậc Đa văn

Sẽ được vui an ổn

Lìa buông lung khổ não

Là nguồn gốc thiện căn.

Phụng sự bậc Kỳ đức

Thích nghe giảng chánh pháp

Thoát khỏi nhân già chết

Đạt đến nơi chân đế.

Liễu đạt tất cả pháp

Giải thoát mọi chướng nhiễm

Phát huy tâm Bồ-đề

Đa văn là hơn hết.

Thường gần bậc Đa văn

Thích tu tập chánh tuệ

Hãy cung kính, tôn trọng

Bằng cả thân, miệng, ý.

Những người thích nghe nhiều

Khéo trụ trong chánh pháp

Kiên tâm siêng tu tập

Vượt khỏi biển ba cõi.

Người có được đa văn

Đầy đủ mọi của báu

Kẻ vô văn tuy giàu

Ngu si cùng nghèo khó.

Người không có pháp tài

Xa lìa bậc mô phạm

Uổng thay được thân người

Luôn lo buồn, thẹn thùng.

Ai gần thầy bạn ác

Sinh biếng nhác, buông lung

Khác nào quăng hạt giống

Vào ruộng đất khô cằn.

Đa văn đủ Pháp nhãn

Tuy mù vẫn biết sáng

Không mắt, không nghe nhiều

Là kẻ thật ngu si.

Xa lìa các chánh pháp

Nương tựa những phi pháp

Như bỏ thầy thuốc giỏi

Mà mong bệnh chóng lành.

Các pháp không lường được

Học nhiều mới ngộ nhập

Từng giọt mưa nhiều cơn

Dần dần thành dòng thác.

Biển luân hồi vô thỉ

Phát khởi tâm Bồ-đề

Đến đạo tràng Kim cang

Thành quả Phật cũng vậy.

Tịnh tâm giữ Chánh pháp

Không đắm chấp các thiền

Không bị cảnh lôi kéo

Chắc chắn được an ổn.

Người trí gần bậc Trí

Xa bỏ kẻ ngu si

Dùng trí đức sửa mình

Người này thật khó có.

Cầu pháp với tín tâm

Được sinh nơi thù thắng

Nếu đọa trong hiểm nạn

Chư Thiên sẽ cứu hộ.

Đèn sáng nơi tối tăm

Thầy hay của người bệnh

Báu vật của kẻ nghèo

Mắt sáng của người đui.

Là thuyền bè vững chãi

Trên dòng thác thế gian

Kẻ kêu ngạo buông lung

Nhất định tự gây hại.

Các Đức Phật dạy thế

Nên tin thọ đầy đủ

Để chánh trí hiện tiền

Tu tập không mỏi mệt.

Phẩm 3: NHÀM CHÁN THÂN

Lợi dưỡng cùng tiếng khen

Ăn uống và đồ nằm

Không có chút mong cầu

Chúng làm gì ta được?

Thân này thật đáng ghét

Gây hại như kẻ thù

Tạo tác mọi tội lỗi

Thường thích phi phạm hạnh.

Lại nữa sắc thân này

Là chỗ các bệnh nương

Tràn đầy đồ bất tịnh

Vật tội ác khôn lường.

Thân và tâm chung sống

Chẳng hiểu biết xét suy

Phút chốc đã lìa đời

Sắc xấu thật đáng sợ.

Ba duyên thọ, noãn, thức

Cùng lúc đã ra đi

Như cây khô vô tri

Thân rã nước dơ rỉ.

Kẻ ngu lúc tráng kiện

Mê loạn, kiêu ngạo nhiều

Biến đổi từng giây lát

Bất chợt đã già suy.

Ỷ giàu nên sa đọa

Tạo ra mọi nghiệp ác

Kẻ này khi lâm chung

Chịu cực khổ, bức não.

Người không thích chánh pháp

Khác nào kẻ phi nhân

Quay lưng thành Niết-bàn

Nương ở nơi tà đạo.

Tu tập mọi phước báo

Nhờ đó sinh cõi người

Hãy chèo thuyền trí tuệ

Vượt hẳn biển ba cõi.

Thân này như ánh chớp

Tựa thành Càn-thát-bà

Cớ sao lại vui giận

Với những người xung quanh.

Thân này không bền chắc

Thay đổi từng sát-na

Tâm này luôn dua nịnh

Sao khỏi sợ già chết.

Thân thành ấp bệnh tật

Là nhà vườn ưu não

Lại như những ruộng đất

Mọc cây thiện, bất thiện.

Người trang nghiêm thân mình

Bằng thí, giới, từ, trí

Chỉ nhân duyên tốt ấy

Bền vững chắc chắn nhất.

Lại nữa thân sắc này

Là chỗ các cõi nương

Những ai khéo giác ngộ

Sớm đạt được giải thoát.

Hiểu rõ bản thân mình

Hư giả cố phân biệt

Kẻ ham thích thân người

Ngu si không giải thoát.

Bên ngoài đủ vật báu

Nhưng trong không tịch tĩnh

Khéo hiểu rõ thân này

Thoát khỏi mọi ưu sầu.

Do giữ chặt của cải

Nên khổ não thêm nhiều

Lo sợ liền sinh theo

Lạ giặc, quan, nước, lửa.

Xa lìa của phi pháp

Không có các chướng ngại

Vứt bỏ được an lạc

Giữ lấy tự gây lỗi.

Hãy thấu rõ như thật

Tướng uẩn, giới ta, người

Tu định, trì kinh điển

Đốt sạch núi não phiền.

Vì vậy người có trí

Khéo quán xét thân mình

Hiểu rõ tánh giới nó

Là bậc được giải thoát.

Phẩm 4: XA LÌA BẤT THIỆN

Kẻ luôn luôn khát ái

Năm thứ dục thế gian

Do đó tâm loạn động

Điều ác theo đó tăng.

Thấy sắc thân người nữ

Tham đắm không hề quên

Chẳng hiểu nó vô thường

Điều ác theo đó tăng.

Do lòng tham si đó

Nên sinh tử thêm nhiều

Phàm phu không hiểu biết

Điều ác theo đó tăng.

Kẻ ham thích buông lung

Thọ mạng chẳng lâu dài

Không chánh trí suy xét

Điều ác theo đó tăng.

Tham lam không biết đủ

Xa xỉ cho thân mình

Sinh trạo cử, vô tàm

Điều ác theo đó tăng.

Thường bị sáu trần cấu

Và năm dục kéo lôi

Chẳng hiểu rõ ba đời

Điều ác theo đó tăng.

Tham đắm những người thân

Không biết là hoại diệt

Quyến luyến sinh tâm giận

Điều ác theo đó tăng.

Xưa đam mê cảnh dục

Nên gây hoại đời sau

Vì tâm không tịch tĩnh

Điều ác theo đó tăng.

Thọ hưởng vui giàu có

Ân ái chợt xa lìa

Không xét nhân khổ trước

Điều ác theo đó tăng.

Bị dục nhiễm mê loạn

Như cá chui vào lưới

Trói buộc không tự thoát

Điều ác theo đó tăng.

Ngu phu thường tham đắm

Không biết lỗi dục vọng

Bị ngu si mê loạn

Điều ác theo đó tăng.

Nuôi nhiều người yêu mến

Ra đi chỉ một mình

Bị lưới nghiệp ràng buộc

Điều ác theo đó tăng.

Mê mờ nơi chánh đạo

Không biết vượt ba cõi

Chẳng hộ trì các căn

Điều ác theo đó tăng.

Có giới mà không giữ

Thích gây điều tổn não

Phá hoại trong chánh pháp

Điều ác theo đó tăng.

Với tội, phước, giảm, tăng

Nghe qua như câm điếc

Tựa trẻ ngu chơi đùa

Điều ác theo đó tăng.

Bỏ vườn rừng vắng lặng

Trôi dạt nơi thắng cảnh

Ham thích vui chơi mãi

Điều ác theo đó tăng.

Rời hang cốc thanh tịnh

Đến cung điện, ao sen

Do tham đắm dục lạc

Điều ác theo đó tăng.

Tuy thích ăn uống ngon

Không oai đức sáng suốt

Tạo nghiệp duyên phi pháp

Điều ác theo đó tăng.

Kẻ ngu si như thế

Không hề có giác, tri

Bị gió nghiệp thổi bay

Luân hồi trong ba cõi.

Hoặc sinh nơi tốt đẹp

Buông lung nên đọa lạc

Do biếng nhác, si mê

Không đoạn trừ tội lỗi.

Ai trừ bỏ năm dục

Được an ổn tối thượng

Như chư Phật, Thánh nhân

Không tham, không ưu não.

Suốt đêm thường tu tập

Giải thoát những nhiễm ô

Đạt an vui tịch tĩnh

Bậc Mâu-ni Tối Tôn.

Kẻ ham thích năm dục

Đọa trong các đường ác

Không có công năng nào

Đành chịu các báo khổ.

Vì vậy người có trí

Không đắm đuối dục lạc

Chúng là nhân luân hồi

Nhất định chịu đau khổ.

Ở núi báu cõi trời

Vườn rừng ao sạch đẹp

Do vui chơi nhiễm đắm

Nên phải bị đọa lạc.

Cây báu ở cõi trời

Bao quanh dòng suối mát

Vì nhân duyên tham dục

Nên phải bị đọa lạc.

Cung điện báu cõi trời

Thơm sạch thật đáng yêu

Phá giới, làm việc ác

Nên phải bị đọa lạc.

Âm nhạc hay cõi trời

Nghe qua đều thích ý

Vì tham chấp, biếng nhác

Nên phải bị đọa lạc.

Nếu với tâm đắm vướng

Luôn nghĩ đến cảnh dục

Không chánh trí tư duy

Làm sao được an ổn?

Như trẻ thơ không trí

Sao tu tạo phước đức?

Sau khi bị đọa lạc

Tự chịu nghiệp báo kia.

Kẻ tạo nghiệp bất thiện

Lại mong được quả vui

Nhân ấy thật chẳng hợp

Ngu phu tâm vọng cầu.

Không siêng năng tu tập

Thí, giới và chánh tuệ

Kẻ ngu si tham dục

Bị thần chết lôi đi;

Thiếu trí, lầm nghiệp quả

Thường tạo các tội lỗi

Kẻ ngu si tham dục

Bị thần chết lôi đi;

Bị lửa tham thiêu đốt

Không biết khổ luân hồi

Kẻ ngu si tham dục

Bị thần chết lôi đi;

Do tiếng chuông ái tình

Sinh khổ não biệt ly

Kẻ ngu ngay khi ấy

Bị thần chết lôi đi;

Không lo sợ luân hồi

Tâm chạy theo cảnh sắc

Kẻ ngu si tham dục

Bị thần chết lôi đi;

Sống lo sợ, bệnh, nạn

Nhưng không hề chán xa

Kẻ ngu si tham dục

Bị thần chết lôi đi;

Bị thầy bạn xấu ác

Dắt vào đường luân hồi

Kẻ ngu si tham dục

Bị thần chết lôi đi;

Tâm suy xét xằng bậy

Trái với lý chân chánh

Kẻ ngu si tham dục

Bị thần chết lôi đi;

Tự làm việc phi pháp

Tạo lo sợ sinh tử

Kẻ ngu si tham dục

Bị thần chết lôi đi;

Thường nói lời ô nhiễm

Tâm nào biết tội phước

Kẻ ngu si tham dục

Bị thần chết lôi đi;

Do tập khí tham ái

Không thích pháp chân thật

Kẻ ngu si tham dục

Bị thần chết lôi đi;

Cầu khoái lạc cho mình

Gây tổn hại chánh pháp

Kẻ ngu si tham dục

Bị thần chết lôi đi;

Hãy nhất tâm chuyên chú

Tu trì các nghiệp tịnh

Trừ bỏ nghiệp bất thiện

Là người có trí tuệ.

Chư Thiên tham Thiên lạc

Không thích tu thí, giới

Thường sinh tâm phóng dật

Nhất định sẽ đọa lạc.

Có núi báu cõi trời

Trang sức các châu báu

Lưu ly làm đỉnh núi

Sánh ngang ngọn Tu-di.

Trời nào sinh ở đó

Hiện sống sau khi chết

Nếu sinh tâm phóng dật

Sẽ bị trôi lăn mãi.

Có đất thật sạch đẹp

Rừng cây lùa gió mát

Nếu sinh tâm phóng dật

Sẽ bị trôi lăn mãi.

Có ao sen thù thắng

Cánh vàng, cọng lưu ly

Nếu sinh tâm phóng dật

Sẽ bị trôi lăn mãi.

Nơi sông nước hữu tình

Chim quý đều bay đến

Nếu sinh tâm phóng dật

Sẽ bị trôi lăn mãi

Xe cộ quý, tốt đẹp

Lầu gác thật nguy nga

Nếu sinh tâm phóng dật

Sẽ bị trôi lăn mãi.

Tướng trạng luân hồi ấy

Đều do mê cảnh dục

Cớ sao người có trí

Không sinh tâm chán bỏ.

Thích làm việc phóng dật

Sinh tử càng thêm nhiều

Không xa lìa năm dục

Sẽ chịu khổ não lớn.

Đồ tể trói súc vật

Không để chúng chạy thoát

Bà con buộc thân mình

Làm sao giải thoát được.

Lại nữa Thiên chúng ấy

Luôn thích những dục lạc

Không biết nhân sinh diệt

Chẳng khác kẻ ngu si.

Các chúng sinh như vậy

Bị buông lung lôi kéo

Càng tăng trưởng ngu si

Đến chết không tỉnh ngộ.

Tâm luôn tạo nghiệp ác

Bị thần chết hàng phục

Lửa dục càng thiêu đốt

Thêm hối hận sau này.

Thích làm việc phi pháp

Chắc chắn đọa luân hồi

Kẻ ấy lúc lâm chung

Lo sợ không người cứu.

Không khéo chọn pháp lành

Luôn thích nơi hoan lạc

Phút chốc đã xa rời

Phải chịu khổ biệt ly.

Ngày đêm giảm thọ mạng

Trong khoảnh khắc sát-na

Thần chết đã gần kề

Nên biết không tránh được.

Người trí thấy sinh diệt

Than thở lại buồn thương

Bỏ ngu si, phóng dật

Lìa cấu, được thanh tịnh.

Xét tướng diệt ta người

Sao mặc tình tạo ác

Tâm rời bỏ tội lỗi

Sẽ được vui tịch tịnh.

Không phóng dật hơn hết

Là lời Như Lai dạy

Người hiểu được vô thường

Trừ bỏ mọi bất thiện.

Phẩm 5: VÔ THƯỜNG (Phần 1)

Hoan lạc đến mức nào

Tất cả đều vô thường

Ai sinh tâm yêu thích

Nên biết mà xả bỏ.

Thần chết thật đáng sợ

Nhanh chóng khó đề phòng

Hoặc đang lúc vui đùa

Bất chợt ra đi mãi.

Pháp diệt bình đẳng này

Có mặt khắp mọi nơi

Ai không hiểu được chúng

Chính thật kẻ ngu si.

Tráng kiện hay già suy

Nghèo khổ hoặc giàu sang

Tại gia và xuất gia

Bị thần chết quản thúc;

An vui hay khổ não

Có đức hoặc không đức

Tịnh hạnh phi tịnh hạnh

Bị thần chết quản thúc;

Trì giới hay phá giới

Bậc trí, kẻ ngu si

Tối tôn hay hèn hạ

Bị thần chết quản thúc;

Cõi trời và địa ngục

Ngạ quỷ hoặc súc sinh

Tỉnh trí hay mê muội

Bị thần chết quản thúc;

Những người sinh cõi Dục

Hoặc sống ở cõi Sắc

Cõi Vô sắc cũng thế

Bị thần chết quản thúc;

Thân này bị già bệnh

Như gậy đánh, dây buộc

Thần chết sức rất mạnh

Không thương xót một ai.

Trong các sự kinh sợ

Sợ chết hiểm ác nhất

Chư Thiên vì si mù

Cười đùa trước cái chết.

Trên trời hết tuổi thọ

Vui dứt, chịu khổ não

Hoặc đọa trong địa ngục

Thọ vô lượng khổ đau.

Hưởng hoan lạc cõi trời

Vui hết sinh lo khổ

Như thức ăn lẫn độc

Vì vậy nên xả bỏ.

Lúc phước trời sắp hết

Bà con đều lánh xa

Khi phải bị đọa lạc

Khổ ấy không gì bằng.

Vì phước đức tổn giảm

Như dầu hết đèn tắt

Kẻ ấy khi lâm chung

Chỉ thêm sự khổ não.

Bị ái dục trói buộc

Lo sợ tâm cuồng loạn

Lưỡi cứng, thân co giật

Người ấy sợ đọa lạc.

Thường tham đắm dục lạc

Bị dục vọng lừa dối

Hoặc có lúc xa lìa

Nhưng lại sinh khổ não.

Khổ đọa lạc cõi trời

Còn nhẹ hơn địa ngục

Trong mười sáu phần khổ

Chẳng sánh được một phần.

Chư Thiên chết lo sợ

Loài người chết khổ đau

Thấy vậy không nhàm chán

Chịu thêm lửa luân hồi.

Do tham vui mất mát

Nên biết đời vô thường

Ai giác ngộ nhân này

Tâm hãy tạo nghiệp thiện.

Cao ắt bị rơi rớt

Thế gian đều hoại diệt

Hội hợp có chia ly

Chết là cuối đường sống.

Các pháp đều vô thường

Sinh diệt luôn thay đổi

Có sinh mà không diệt

Chẳng thấy trong ba cõi.

Hoặc sinh trong loài khác

Hoặc chết ở trong thai

Hoặc luân hồi qua lại

Hoặc tạo tác nghiệp dục.

Như thấy ánh mặt trời

Đã mọc rồi phải lặn

Tất cả loài có sinh

Diệt đã kề trước mặt.

Ngu phu không hiểu biết

Khoái lạc sinh liền diệt

Chẳng tìm cách thoát ra

Sau ắt phải chịu chết.

Muốn tìm vui vĩnh viễn

Nên siêng tu pháp lành

Tùy thuận hành chánh pháp

Là người có trí tuệ.

Vô thường nào cố định

Đời sau khổ thêm nhiều

Phật giảng nhân luân hồi

Chỉ đây là chân thật.

Các pháp đã sinh khởi

Luôn luôn bị hư diệt

Chư Thiên vì tham dục

Nên kiêu ngạo thêm nhiều.

Lại nữa chư Thiên ấy

Khi chết chịu khổ đau

Ngoài khổ của địa ngục

Khổ khác không thể bằng.

Vì bám chặt năm dục

Không biết tự ngăn dừng

Kẻ ngu si như thế

Làm sao khỏi già chết.

Bị lưu chuyển sinh diệt

Ức số không thể lường

Không sinh tâm xa lìa

Kẻ ấy tự lừa dối.

Ở cao ắt bị nguy

Giàu sang sẽ nghèo thiếu

Ân ái phải chia lìa

Sống là phải chịu chết.

Sinh ra rồi lớn lên

Sức mạnh, sắc không dừng

Phút chốc bị vô thường

Tánh câu sinh như thế.

Có phước không biết giữ

Bị cảnh giới trói buộc

Do tham ái si mê

Lâm chung ai cứu được!

Lại có núi ngọc quý

Trang sức được đầy đủ

Các thứ hoa sen đẹp

Rừng cây thật đáng yêu.

Nhiều ao hồ nước mát

Chim đẹp thường tới lui

Những loài hoa quý giá

Trang sức các vật báu.

Cung điện thật nguy nga

Đều làm bằng châu ngọc

Rừng cây phát sắc vàng

Lá trổ màu lưu ly.

Cây Ni-câu-luật-đà

Sắc bạc xen lẫn giữa

Hoa sen đều nở rộ

Ong bướm rộn như nhạc.

Có anh lạc quý giá

Tốt đẹp không gì hơn

Người đời trước tu tập

Được quả báo như ý.

Chư Thiên tham dục lạc

Không biết chúng vô thường

Như thành Càn-thát-bà

Như bọt nước, bong bóng.

Ái dục như lửa rực

Gần nó ắt bị thiêu

Do đó mà mạng chung

Trôi nổi trong biển hữu.

Thọ dụng không nhàm chán

Hoan lạc của năm dục

Khi chết bị chúng thiêu

Chư Thiên đều xa lánh.

Đa dục, không tàm quý

Là loại hèn hạ nhất

Chư Thiên vì mê tối

Tử ma mới hại được.

Trời, người hoặc Tu-la

Dạ-xoa, Rồng, các Thần

Bị lưới chết trói buộc

Không một ai cứu thoát.

Cho đến cả ba cõi

Đều bị thần chết buộc

Do bám chặt tham si

Làm sao được giải thoát

Chư Thiên vì tham lạc

Chịu trăm ngàn khổ lo.

Cảnh giới như củi khô

Thần chết dường lửa dữ

Thấy kẻ khác bị chết

Cớ sao ta không hiểu?

Bệnh khổ lúc lâm chung

Tự chịu nghiệp quả ấy

Buông lung tâm nhiễm đắm

Tham đắm cảnh giới dục.

Không hiểu chúng vô thường

Tánh câu sinh như thế

Những ai thích phóng dật

Thường mong cầu dục lạc.

Chẳng khác gì độc dược

Bị quân chết đuổi theo

Không chú thuật thuốc hay

Hoặc Tu-la sức mạnh.

Bị lưới chết trói buộc

Không ai cứu được cả

Bị bụi tham che mắt

Hoàn toàn không hiểu biết.

Chúng sinh tham dục lạc

Chết là đường phải về

Kẻ ham thích dục lạc

Tìm kiếm những vui thích.

Chẳng sinh tâm nhàm chán

Thật gần với thần chết

Sứ giả Diêm-ma kia

Sức mạnh không ai bằng.

Tích tắc hiện trước mặt

Chịu nhiều sự sợ lo

Bỏ núi báu cõi trời

Cảnh rừng suối thù thắng.

Từ cõi trời đọa lạc

Theo nghiệp chịu quả báo

Tham đắm việc vui chơi

Hưởng dục không nhàm chán.

Kẻ khát ái si mê

Đọa lạc không thể cứu

Như trông thấy khói tỏa

Biết chắc lửa rất gần.

Tướng già suy hiển hiện

Nhất định chịu chết thôi

Có sinh ắt có diệt

Không bệnh, được khinh an.

Tuổi già lấn khỏe mạnh

Tráng kiện phải già suy

Ân ái có chia lìa

Hòa hợp không tồn mãi.

Các pháp vốn vô thường

Chánh giác đã dạy thế

Pháp sinh diệt ta, người

Hai thứ thường thay đổi.

Diệt rồi lại sinh ra

Quyết định rõ như thế

Kẻ ngu si ít phước

Phút chốc đã hoại diệt.

Vì thế bậc Chánh sĩ

Mau tu pháp điều ngự

Tuổi trẻ chẳng dừng lâu

Tuổi thọ cũng sẽ diệt.

Hãy bỏ tâm phóng dật

Tu đầy đủ pháp lành

Chư Thiên, người đủ trí

Ngộ sinh diệt sát-na.

Siêng tu các nghiệp thiện

Sẽ chứng được chân đế

Lại có lầu gác đẹp

Lá sum suê che mát.

Dây leo mọc hoa lạ

Thơm phức khắp mọi nơi

Có lầu gác nguy nga

Trang sức bằng vật quý.

Sông vàng, suối trong mát

Thềm thang xen châu báu

Đều do nghiệp thiện được

Rốt cuộc chẳng dừng lâu.

Dù như núi Tu-di

Kiếp tận cũng tán hoại

Lại nữa các vị trời

Sinh kiêu ngạo phóng dật.

Không nghĩ đến vô thường

Phút chốc bị đọa lạc

Hữu tình ở cõi trời

Đủ năm dục tự tại.

Hưởng nhiều các dục lạc

Sẽ chìm trong đường ác

Thân căn và ý thức

Bức bách mãi không ngừng.

Đầy khổ não gian nan

Không thể hạn lường được

Ỷ mình nhiều bà con

Nên nghĩ là thường còn.

Cho đến lúc lâm chung

Chịu khổ đau ly tán

Kẻ hầu hạ, nô bộc

Cùng lúc đều bỏ đi.

Vì si mê càng nặng

Đến chết không biết gì

Vị trời ấy sắp chết

Căn thức chịu khổ đau.

Thấy sự đọa lạc này

Ta và người không khác

Ba cõi là hư giả

Các pháp đều hữu vi.

Xoay chuyển như xe lăn

Chẳng bền, như bọt nước

Thân này như bọt nước

Tham y phục, ngọa cụ.

Tâm lại như xe lăn

Thích hòa hợp, thay đổi

Trời, Phi nhân, Dạ-xoa

Tu-la, Ca-lâu-la.

Chỉ ai tạo nghiệp lành

Mới thoát khỏi thần chết

Cho đến đời vị lai

Chết chóc thật đáng sợ.

Ai không tu nhân lành

Sau ăn năn vô ích

Cảnh giới hạ liệt này

Sinh ra nhiều dục lạc.

Do vô trí ngu si

Không biết lường thọ mạng

Cái gì là bà con?

Cái gì là dục lạc?

Tướng hư diệt trước mắt

Chư Thiên không chỗ nương

Rời bỏ nơi tốt đẹp

Rừng cây hoa trang nghiêm.

Bị thần chết lôi kéo

Theo nghiệp mà đi mãi

Như nước vọt hư không

Rồi cũng rơi tung tóe.

Hội họp ắt chia lìa

Tự luân hồi lưu chuyển

Cũng như tiếc xuân sang

Mọi hoa đều nở rộ

Thời giờ trôi nhanh quá

Con người trường tồn sao?

KINH CHƯ PHÁP TẬP YẾU

QUYỂN 2

Phẩm 5: VÔ THƯỜNG (Phần 2)

Bấy giờ các vị trời

Đắm vui sinh hoan hỷ

Sau khi mãn cuộc vui

Phải ôm lòng sầu não.

Như cây đang xanh tốt

Lá sum suê che khắp

Qua hết thời kỳ ấy

Sẽ bị héo, rụng rời.

Luân hồi như cây nọ

Chư Thiên là lá kia

Vì tham đắm dục lạc

Bị vô thường hủy hoại.

Lại như vào mùa mưa

Nước rơi khắp hư không

Mưa xuống là không còn

Dục lạc cũng như thế.

Như tiếng vang bên ngoài

Do gió mà phát khởi

Hư giả vốn chẳng có

Dục lạc cũng như vậy.

Lại như ngọn lửa lớn

Thiêu đốt các củi khô

Lửa chết đang hừng hực

Thiêu kẻ tham dục lạc.

Vô lượng trăm ngàn kiếp

Lưu chuyển trong luân hồi

Bị tham si mê loạn

Mà không nghĩ thoát ra.

Mặc tình mà thụ hưởng

Đủ các thứ dục lạc

Làm nhân cho các khổ

Phải chịu lấy cái chết.

Đó là khổ sinh, già

Chết và ái biệt ly

Ta và người đều thế

Không ai tránh khỏi được.

Thấy chư Thiên đọa lạc

Sao không chút sợ lo

Nếu không tìm phương chước

Ta cũng sẽ như vậy.

Biết thế phải siêng tu

Luôn nghĩ đến vô thường

Người này lúc lâm chung

Không có những đau khổ.

Bạn bè và bà con

Đều ngậm ngùi thương tiếc

Ngay lúc đáng sợ nhất

Lo khổ ai chịu thay.

Người đang sống sẽ chết

Kẻ chưa đọa cũng chết

Sức thần chết rất mạnh

Lôi kéo cả hèn, sang.

Chư Thiên nếu hiểu rõ

Không sinh tâm buông lung

Chứa nhóm các căn lành

Đoạn trừ những lậu, hoặc.

Tụ là gốc của tán

Trẻ đi đến già nua

Sống bị chết xâm lấn

Dựa nhau mà tồn tại.

Lửa vô thường cướp đoạt

Thiêu được núi Tu-di

Huống gì chúng trời, người

Như cây chuối, bọt nước.

Nên biết pháp hữu vi

Tự tánh không an trụ

Dù thường hay hoan lạc

Nào có tí gì đâu!

Chúng sinh trong thế gian

Đều biết mình phải chết

Không cách nào thoát khỏi

Chẳng tìm phương đối trị

Vì sắc thân ta, người

Làm sao tồn tại được!

Si ám, không hiểu biết

Dục lạc cũng như vậy

Tất cả các hữu tình

Không tu thiện nghiệp tịnh.

Bị bánh xe sinh tử

Cán nát và hoại diệt

Đủ trăm ngàn chủng loại

Giây lát bị tiêu tan.

Nên biết loài có sinh

Đều bị chết chế phục

Người nào ý tham đắm

Thường thích sống buông lung.

Không gây nhân an lạc

Đều bị Diêm-ma buộc

Ý thân đẹp, khỏe mạnh

Tham vui liền tiêu tán.

Diêm-ma-la sức mạnh

Thích gần gũi người ấy

Ai gần Diêm-ma-la

Là kẻ ngu hèn nhất.

Khoái lạc cùng thọ mạng

Đều mong chóng tiêu diệt

Chư Thiên tham dục lạc

Mãi mãi bỏ nhân lành.

Đui mù không hiểu biết

Bị dục vọng lừa dối

Không oai đức sáng suốt

Căn độn, tâm tán loạn.

Từ cõi trời Dạ-ma

Theo nghiệp nên đọa lạc

Tạm thời dừng dục lạc

Già suy đã kề bên.

Ai sinh tâm nhiễm đắm

Không mắt, không trí tuệ

Hưởng thụ không nhàm chán

Những khoái lạc thượng diệu.

Bất chợt trong tích tắc

Thần chết đã gần kề

Kẻ ngu không biết dừng

Chẳng nghĩ đến già, chết.

Về sau lúc lâm chung

Hối hận nào có ích

Hoan lạc ở cõi trời

Suy xét sẽ có được.

Nhưng khi bị đọa lạc

Khoái lạc ấy đi đâu?

Hoan lạc mau dời đổi

Thọ mạng cũng như vậy.

Tự thân không tồn tại

Chắc chắn chẳng nghi ngờ

Nếu lúc còn khỏe mạnh

Tịnh thí, tâm tỏ ngộ.

Mong cầu thích chánh pháp

Chính là bậc có trí

Những cuộc vui sẽ hết

Ái ân chắc chia lìa.

Mạng sống sẽ chấm dứt

Chưa chết, nên tu tập

Thần chết thật hiểm ác

Chỉ chánh pháp cứu độ.

Vì thế thích chánh pháp

Được sinh nơi an ổn

Nhờ vui thích chánh pháp

Được sinh lên cõi trời.

Người ấy khi thoái diệt

Không có chút khổ đau

Phàm phu lúc sắp chết

Tâm tư không hề vui.

Bạn bè tuy đông nhiều

Độc hành chẳng ai theo

Những việc làm khi sống

Lúc chết sẽ hiện ra.

Lo sợ riêng mình biết

Thân thuộc gần làm gì?

Người ấy lúc lâm chung

Khởi phân biệt các pháp.

Mê chấp là của mình

Sinh tử thật đáng sợ

Cảnh giới như nọc rắn

Tham độc nên ngất ngây.

Chư Thiên không hiểu rõ

Bị thần chết xâm đoạt

Hoặc chết ở cõi trời

Hoặc sinh trong cõi người.

Hãy suy xét kỹ lưỡng

Khổ sinh diệt nối nhau

Chạy theo ngọn gió nghiệp

Chịu nhiều thứ khổ đau.

Đời có bậc Chánh nhân

Hàng phục tâm, thoát chết

Không bà con cha mẹ

Bạn bè cùng nô bộc.

Người này khi lâm chung

Thương thay! Đi một mình

Bản tánh tự lừa dối

Chết chẳng có bạn bè.

Nhất tâm không ràng buộc

Vợ con và quyến thuộc

Bà con hay thân tộc

Không có ai cứu được.

Lo sợ, không chỗ nương

Nhìn nhau như xa lạ

Kẻ ngu không hiểu biết

Đời này đã luống qua.

Đời sau chịu gian truân

Tự mình thọ quả khổ

Nếu lo sợ khổ đau

Sao không sợ thần chết?

Chí tâm cầu chánh pháp

Sẽ được vui chân thường

Chư Thiên vì tham dục

Ngu muội không tỏ ngộ.

Tất cả đều vô thường

Khoái lạc nào bền lâu

Pháp huyễn tức thay đổi

Nhưng thật tướng không động.

Chư Thiên bỏ cung điện

Vì không nương chánh pháp

Kẻ tâm tư loạn động

Đam mê năm thứ dục.

Không biết thọ mạng hết

Sẽ chịu khổ thảm độc

Chư Thiên này chết đi

Sinh ở cõi trời khác.

Rồi có lúc đọa lạc

Ngày hết là đến đêm

Ngày như là tuổi thọ

Đêm ví tựa tử vong.

Hiểu biết hai tướng ấy

Tâm phải khéo tu tập

Cảnh dục trói chúng sinh

Mãi mãi không tự tại.

Sẽ bị ma chết ấy

Không lâu, hàng phục mình

Người nữ nhiều dua nịnh

Cung phụng bằng lời hay.

Kẻ ngu đến lúc chết

Theo nghiệp chịu quả báo

Xưa ở rừng vườn đẹp

Gió thơm ao trong mát

Buông lung vui chơi mãi

Hoan lạc nào biết gì?

Dục lạc sẽ thay đổi

Thân này phải hoại diệt

Vì sao bậc Trượng phu

Mà bị dục sai khiến.

Khổ đau và hoan lạc

Tráng niên hoặc già suy

Dòng họ hèn hoặc sang

Bị vô thường chế phục;

Xinh đẹp hay thô xấu

Mạnh mẽ và yếu kém

Bà con, người xa lạ

Bị vô thường chế phục;

Vua quan hay sứ giả

Trưởng giả hoặc tùy tùng

Kẻ mềm mỏng, ngang, mạnh

Bị vô thường chế phục;

Người nghèo khổ, giàu có

Bậc có đức, không đức

Đàn ông hoặc đàn bà

Bị vô thường chế phục;

Dù khách hay ông chủ

Sống dưới nước, trên đất

Hoặc sống nơi núi cao

Bị vô thường chế phục;

Ngủ nghĩ hay tỉnh thức

Ăn uống hoặc nằm yên

Dù đến hay ra đi

Bị vô thường chế phục;

Ở trên không, trên đất

Ngoài biên địa, thành thị

Như cưa vòng không ngừng

Bị vô thường chế phục;

Người đủ trí, nhiều tiền

Siêng năng hay phóng dật

Bệnh khổ và khinh an

Bị vô thường chế phục;

Kẻ bạo ác, nhân từ

Cần kiệm hay xa xỉ

Người giác ngộ, si mê

Bị vô thường chế phục;

Địa ngục hay ngạ quỷ

Bàng sinh hoặc loài người

Kẻ giải đãi, dũng mãnh

Bị vô thường chế phục;

Chư Thiên ở cõi Dục

Hoặc sống trong cõi Sắc

Vì không có năng lực

Bị vô thường chế phục;

Chúng trời cõi Vô sắc

Trụ Tam-ma-bát-đề

Đều không có năng lực

Bị vô thường chế phục.

Các pháp do duyên sinh

Nhất định bị tan hoại

Chưa thấy một pháp nào

Có khả năng thường trụ.

Tội lỗi của năm dục

Sức buông bỏ, đoạn trừ

Lìa các tham ái đó

Ra khỏi biển ba cõi.

Hữu tình hay vô tình

Chung cuộc đến chỗ diệt

Hiểu tướng thế gian ấy

Tâm nên thích tịch tĩnh.

Vườn rừng, các núi báu

Cung điện rất nguy nga

Kiếp tận lửa đốt sạch

Chư Thiên đều phải chết.

Ngu si tâm phóng dật

Cảnh giới nào thỏa mãn

Dây ái trói thật chặt

Từ đó bị đọa lạc.

Thọ mạng và dục lạc

Hãy lập tức bỏ đi

Kẻ đui mù không thấy

Lạc mất con đường chánh.

Tất cả các chúng sinh

Mạng sống như bọt nổi

Bị sóng dục ngã nghiêng

Sắc đẹp nào bền chắc!

Chúng trời cõi Đâu-suất

Lửa vô thường thiêu đốt

Dầu hết đèn không sáng

Mau chóng cũng như vậy.

Nghiệp quả như bánh xe

Mười hai chi như tăm

Đều làm nhân dắt dẫn

Sinh diệt cứ xoay tròn.

Bỏ khoái lạc cõi trời

Cảnh giới đẹp trang nghiêm

Lại phải chịu luân hồi

Bị hoại diệt hàng phục.

Vì bị diệt hàng phục

Nên thêm nhiều gốc khổ

Xoay vần trong ba cõi

Không thoát khỏi khổ đau.

Vị trời này đọa lạc

Các trời khác vui mừng

Vì thế sinh sân giận

Lưu chuyển mãi không ngừng.

Phước hết bị đọa lạc

Trôi nổi trong biển hữu

Dù nhân khổ, nhân vui

Tự chịu chẳng sai lầm.

Do xưa tu nghiệp thiện

Được sinh lên cõi trời

Tham vui bỏ nhân tịnh

Dần dần bị tiêu hết

Nhân tịnh không tăng trưởng

Phước đức nào lâu bền!

Tất cả là vô thường

Đều phải bị hư tán

Các sắc tướng hữu vi

Đều hư giả vô thường.

Chúng sinh tham vọng tưởng

Không thích nương chánh pháp

Chư Thiên đam mê lạc

Mau chóng như thác đổ.

Mạng sống trong giây lát

Ngu si không tỏ ngộ

Tự tạo nghiệp bất thiện

Mà phải bị già chết.

Chư Thiên hiểu sai lầm

Thường tìm cầu cảnh dục

Ba cõi có gì vui

Tất cả đều vô thường.

Bị ngu si che lấp

Không thể tìm dường thoát

Ví như trong hư không

Rơi những trận mưa lớn.

Thế mưa nhanh không ngừng

Khoái lạc cũng như vậy

Như gió thổi cát bụi

Tạm dừng ở hư không.

Hoặc nghiệp vừa hình thành

Không biết đọa chỗ nào?

Chúng sinh không thường còn

Khoái lạc cũng mau chóng.

Kẻ ngu không chánh tư

Khoái lạc đâu thể được

Ham thích nhiều dục lạc

Là nhân của luân hồi.

Nếu không khéo hiểu rõ

Sẽ bị chúng hủy hoại

Những khổ, vui như thế

Nương nhau mà tồn tại.

Giống như vòng hoa đẹp

Phủ che con rắn độc

Như thức ăn có độc

Ăn vào sẽ bị chết.

Kẻ tham mê dục lạc

Chìm đắm trong cõi ác

Tất cả tướng hữu vi

Nằm trong sinh, trụ, diệt.

Khoái lạc cũng như vậy

Vọng tâm sinh ưa thích

Do hư vọng sinh dục

Phúc chốc bị lưu luyến.

Khoái lạc và thọ mạng

Không bao lâu bị diệt

Người thích làm việc lành

Trước, sau, giữa không lười.

Vì tâm ý tịch tĩnh

Khi chết không lo sợ

Thân hình sẽ tiêu diệt

Ân ái cũng chia lìa.

Kẻ ngu không suy xét

Thường tham cảnh dục giới

Già chết như xe lăn

Mau chóng khó phòng giữ.

Chúng sinh không mất trí

Nên bị chúng cán nát

Chư Thiên khi đọa lạc

Căn thức đều hôn mê.

Bà con phải lìa bỏ

Chịu khổ không ai cứu

Hưởng thụ các dục lạc

Tham đắm, tâm không nhàn.

Nên đến lúc lâm chung

Phải chịu nhiều khổ não

Người tạo các nghiệp lành

Khỏi đọa trong đường ác.

Về sau khi lâm chung

Không có những lo sợ

Lúc chưa bị tan hoại

Đầy đủ các phước báo.

Tự được thiện lợi lớn

Là bậc an ổn nhất

Chư Thiên thì đọa lạc

Người đời là chết yểu.

Đã biết chúng vô thường

Sao còn tạo nghiệp ác?

Ví như dầu, tim hết

Biết đèn sẽ bị tắt.

Nếu phước nghiệp tiêu tan

Sẽ mất cung điện trời

Như tường được tô vẽ

Tường hư, tranh còn sao?

Vui hết, phước suy vi

Nhất định phải đọa lạc

Chư Thiên mất cảnh đẹp

Vì tham đắm dục lạc.

Tất cả các hữu tình

Hãy ngộ pháp vô thường

Sống bị thần chết nuốt

Trẻ bị già lấn áp.

Tứ đại chợt tăng giảm

Sao tránh khỏi bệnh khổ?

Nếu sinh đã có nhiều

Diệt cũng không hạn lượng.

Diệt rồi lại sinh ra

Sinh sẽ phải già suy

Trong sát-na, tích tắc

Lo sợ đã đến gần.

Thay đổi mãi không ngừng

Sao mọi người không biết?

Tất cả các chúng sinh

Tuổi trẻ mau thay đổi

Mạng sống bị vô thường

Sao mọi người không biết?

Cứ ngày ngày suy giảm

Phút chốc sẽ hoại diệt

Bị nghiệp lực dắt dẫn

Sao mọi người không biết?

Muôn ngàn ức chư Thiên

Tự tại sống vui chơi

Còn phải bị đọa lạc

Sao mọi người không biết?

Chư Thiên sáu cõi Dục

Tham đắm những hoan lạc

Do đó mà hoại diệt

Sao mọi người không biết?

Khoái lạc như mộng huyễn

Lại cũng như bọt bóng

Tạm có lại hoàn không

Sao mọi người không biết?

Lại như bóng, dợn nắng

Do vọng tưởng sinh khởi

Kẻ ngu bị luân hồi

Sao không sinh nhàm chán?

Thần chết thật đáng sợ

Không cách nào thoát khỏi

Nhà cửa cung điện trời

Có gì tồn tại mãi!

Khoái lạc đều chấm dứt

Vô lượng khổ bức bách

Bà con sẽ chia lìa

Đó chính là thần chết;

Ngu si lấp chánh tuệ

Hướng đến nơi lo sợ

Biển khổ rất rộng sâu

Đó chính là thần chết;

Các căn đều yếu kém

Giây lát mạng sắp dứt

Bỏ hết danh tiếng tốt

Đó chính là thần chết;

Cảnh giới được thọ hưởng

Danh dự và lợi dưỡng

Do đây mà tiêu tán

Đó chính là thần chết;

Chân thật chắc chắn rằng

Cảnh giới và chúng sinh

Tất cả đều bị hoại

Đó chính là thần chết;

Chư Thiên, Long, Dạ-xoa

Và các loại quỷ thần

Đến lúc phải tiêu diệt

Đó chính là thần chết;

Như ngựa chứng vọt chạy

Như lửa dữ đốt thiêu

Tất cả không chịu được

Đó chính là thần chết;

Bỏ hết thọ, noãn, thức

Uẩn, xứ đều tan hoại

Pháp ấy bình đẳng nhất

Đó chính là thần chết;

Các loài hữu tình này

Thay đổi mãi không ngừng

Hãy bỏ tâm phóng dật

Siêng tu các nghiệp lành.

Như gió thổi, chim bay

Bản tánh rất nhanh lẹ

Thọ mạng của chúng sinh

Còn nhanh hơn chim, gió.

Thế gió có xoay tròn

Chim bay còn trở lại

Chúng sinh hết mạng sống

Mến tiếc cũng chẳng còn.

Hình sắc đều hư hoại

Phước nghiệp lại tiêu tan

Bị vua Diêm-ma ấy

Dùng sức mạnh trói buộc.

Khổ chết thật hiểm ác

Hủy hoại các chúng sinh

Mau chóng không ngừng nghỉ

Sao không tự giác tri?

Chư Thiên vì buông lung

Tham lạc lại ngu si

Không biết khổ não lớn

Nhất định phải tự chịu.

Gọi các pháp hữu vi

Thể tánh không thường còn

Lo sợ sẽ sinh ra

Dần dần bị phá hoại.

Tuổi trẻ bị già suy

Thần chết nuốt mạng sống

Do trụ nhân hủy hoại

Nên sinh các tai ương.

Chư Thiên vì phóng dật

Tâm tham dục cuồng loạn

Lại không sinh lo sợ

Các nghiệp ác như thế.

Mắt tuệ thấy rất rõ

Các quả khổ vị lai

Người trí khéo suy xét

Kẻ ngu khởi đảo điên.

Do tâm tạo nghiệp ác

Tự lừa dối chính mình

Phước giảm, mạng chấm dứt

Như dầu hết, đèn tắt.

Hưởng thụ không nhàm chán

Những khoái lạc thượng diệu

Vườn rừng, cảnh giới đẹp

Do đó mà đọa lạc.

Thọ mạng chẳng bền chắc

Ví như bọt nước nổi

Đã có tức thành không

Kẻ ngu cũng như thế.

Như gió thổi bọt tụ

Chỉ dừng lại phút giây

Chư Thiên khi hết phước

Nháy mắt không thể ngừng.

Người tham đắm dục lạc

Bị tham dục sai khiến

Cứ thế mong cầu mãi

Chẳng biết chết gần kề.

Do trôi theo tham ái

Niệm niệm càng trưởng tăng

Nào biết thọ mạng mình

Dần dần bị tổn giảm!

Khỏe mạnh chợt khô gầy

Cũng giống như gậy đánh

Khinh an bệnh xâm lấn

Tổn hại cũng như thế.

Ba loại tội ác này

Phá hoại Thiên, Phi thiên

Phàm phu càng ngu muội

Thấy vậy chẳng lo sợ.

Nhìn mình, người, bà con

Như mũi dãi không bỏ

Do những si ái ấy

Nên trói buộc với nhau.

Nếu người tham dòng dõi

Con cháu kế thừa hoài

Như tằm tự trói mình

Rốt cuộc có được gì?

Mạng sống khó bảo tồn

Giặc chết có sức mạnh

Nhanh chóng không ngừng nghỉ

Tích tắc đã gần kề.

Chẳng phải trời, Tu-la

Người, quỷ thần, các loại

Chỉ trừ Phật, Thế Tôn

Không sức nào điều phục.

Biết rõ sức, không sức

Chỉ bày pháp chân thật

Không tạo nhân các tội

Vĩnh viễn lìa đường ác.

Phẩm 6: KHÔNG PHÓNG DẬT (Phần 1)

Nếu ai thích phóng dật

Kẻ ấy không giải thoát

Do ngu si mê loạn

Nên cách xa Bồ-đề.

Người không thích phóng dật

Xem phóng dật như thù

Chư Thiên vì phóng dật

Phải đọa trong địa ngục.

Chúng sinh mà phóng dật

Thì chìm trong sinh tử

Nếu tâm lìa tội ấy

Tự tánh vốn thanh tịnh.

Không phóng dật hơn hết

Như được uống cam lồ

Kẻ phóng dật si mê

Uống độc được phải chết.

Lại nữa người phóng dật

Như lửa độc hừng cháy

Do đó tạo các nghiệp

Mãi mãi bị thiêu đốt.

Trong tất cả thế gian

Vô vi tịch tĩnh nhất

Người nào không phóng dật

Sẽ đến được nơi này.

Kẻ nào sống phóng dật

Thường tạo nghiệp bất thiện

Bị ngu si che lấp

Làm sao được sinh Thiên.

Phóng dật gây hoại diệt

Lìa nó được an ổn

Ác độc thật đáng chán

Do vậy nên lánh xa.

Người nào không phóng dật

Được thế gian tôn trọng

Thường xa lìa điên đảo

Được khen bậc Chánh nhân.

Cớ sao tham dục lạc

Sinh tội lỗi buông lung

Nếu không tâm kiềm chế

Bị ma chết khuất phục.

Hỷ lạc như tro nóng

Phóng dật dường lửa dữ

Thiêu vô lượng chư Thiên

Si đắm không nhận biết.

Kẻ không đoạn phóng dật

Bị luân hồi sinh tử

Bị cảnh giới mê hoặc

Không thể cầu giải thoát.

Phóng dật dắt chư Thiên

Đọa lạc trong hiểm nạn

Vì thế người trí tuệ

Gọi phóng dật là độc.

Khoái lạc như mật ngọt

Kẻ phóng dật thích nếm

Sau chịu lấy quả khổ

Tự nhận những độc hại.

Phóng dật rước nguy ách

Người trí đều biết rõ

Ngu si không nhàm chán

Chẳng khác nào bò trâu.

Người thích sống buông lung

Chỉ có khổ đau thôi

Phóng dật nhân chẳng lành

Chút vui không giữ được.

Không phóng dật sẽ được

Tâm sống trong tịch tĩnh

Phóng dật vượt mọi kẻ

Chỉ chịu khổ địa ngục.

Chư Thiên tham phóng dật

Đắm nhiễm trong vô minh

Giống như các loài khác

Chỉ nương dựa ngu si.

Chư Thiên luôn phóng dật

Thích các thứ biến hiện

Rằng thường ở cõi trời

Không biết mình đọa lạc.

Lại nữa các vị trời

Biết hưởng lạc chừng mực

Nhưng nếu buông lung nhiều

Phá hoại, tự chuốc tội.

Tham đắm không dừng bỏ

Mọi diệu lạc cõi trời

Phước nghiệp giảm theo đó

Tự biết sẽ thoái đọa.

Chỉ tội lỗi phóng dật

Chư Thiên vĩnh viễn trừ

Vì tham ái không bỏ

Từ Đao-lợi đọa lạc.

Ngu si thích phóng dật

Sinh các thứ tội ác

Đến lúc sắp lâm chung

Bị lửa dục thiêu đốt.

Năm dục như mặt đất

Phóng dật từ đó sinh

Thường đắm nhiễm, si mê

Không tu tập phước nghiệp.

Dục là nhân phóng dật

Rất nhanh lẹ độc ác

Người trí nên chế phục

Hiểu nó như giấc mộng.

Mộng không nhân địa ngục

Năm dục chính là nhân

Nên xa lìa năm dục

Siêng tu hạnh thù thắng.

Chư Thiên tùy ý niệm

Có được các dục lạc

Dùng trí khéo khai ngộ

Thì không bị buông lung.

Chư Thiên ở cung điện

Bị cảnh giới mê hoặc

Phóng dật không giải thoát

Chìm đắm trong biển khổ.

Phóng dật ngu si nhất

Vô minh là nguồn gốc

Bị si mê che lấp

Tuy thấy khác gì mù.

Như ngọn lửa bùng cháy

Từ đốm lửa phát sinh

Phóng dật sinh các hoặc

Vì ngu si tạo ác.

Nếu tâm sinh phóng dật

Thì bị chúng thiêu đốt

Cũng thế kẻ ngu si

Sẽ đọa vào địa ngục.

Chư Thiên sinh phóng dật

Tham đắm các Thiên nữ

Thích hòa hợp phóng dật

Bất chợt lìa xa khổ.

Chư Thiên lúc sắp chết

Gần kề sự sợ hãi

Khoái lạc chẳng bền chắc

Nên hối hận chán xa.

Hội họp sẽ ly tán

Tham lạc bị khổ hoại

Khỏe mạnh bị khô gầy

Tất cả đều chấm dứt.

Lại nữa loài hữu tình

Nghiệp thiện, ác trói buộc

Phải luân hồi các cõi

Thay đổi như hát tuồng.

Do sức nghiệp lôi kéo

Trôi lăn trong luân hồi

Phước hết là vô thường

Kẻ trí không tránh khỏi.

Phóng dật thật đáng ghét

Hãy tìm cách xa lìa

Ai đoạn trừ lỗi ấy

Sẽ vượt biển ba cõi.

Như người rớt hố sâu

Mạng sống rất mong manh

Phóng dật sẽ đọa lạc

Chút vui không giữ được.

Do tội lỗi phóng dật

Tạo vô lượng nghiệp ác

Suốt cả ngày lẫn đêm

Không có chút nghiệp thiện.

Thế gian, xuất thế gian

Bao nhiêu điều an lạc

Bị phóng dật hủy hoại

Bởi vậy nên xả bỏ.

Phóng dật phá hoại nhanh

Lìa nó được an ổn

Sau được sinh lên trời

Làm Thiên chủ tối thắng.

Người lìa xa phóng dật

Là đoạn nhân lưu chuyển

Vì thế nên xả bỏ

Xa lìa được lo sợ.

Ngươi mong cầu quả vui

Phải trừ nhân khổ ấy

Ai đoạn tâm phóng dật

Không có các nạn khổ.

Người thích sống phóng dật

Dẫn sinh từ ngủ nghỉ

Và nhân duyên tạo ác

Sẽ rơi xuống bờ hiểm.

Không phóng dật hơn hết

Đừng để sinh chút nào

Xa lìa, thường an ổn

Tham đắm bị nó buộc.

Chư Thiên vì phóng dật

Nên càng thêm si mê

Như chim không biết gì

Luôn gây nghiệp địa ngục.

Vô lượng các vị trời

Bị dục vọng trói buộc

Rớt trong biển phóng dật

Như cá chui vào lưới.

Hữu tình trong cõi trời

Mê dục không hiểu biết

Bị phóng dật buộc tâm

Vui ấy có lâu gì?

Tâm chuyển theo phóng dật

Cảnh giới luôn trước mặt

Không chán xa dục lạc

Chư Thiên ấy khổ đau.

Chư Thiên tham dục lạc

Đều do tâm phóng dật

Pháp ấy không bền chắc

Hay hủy hoại mạng sống.

Vô lượng trăm ngàn ức

Na-do-tha chư Thiên

Bị lửa dục thiêu đốt

Do ngu si phóng dật.

Tội ác của phóng dật

Làm cho các hữu tình

Tạo những nhân bất thiện

Sau lãnh chịu quả khổ.

Hãy quán sát chân thật

Tự tánh của phóng dật

Dường như là nọc rắn

Lại giống dao kiếm bén.

Phóng dật khiến chư Thiên

Tất cả đều chuyển đổi

Trước xem như bạn thân

Sau biết là cừu oán.

Trời, Người, A-Tu-la

Và các loài Rồng khác

Đều vì tâm phóng dật

Mà sinh các chướng nạn.

Bị phóng dật mê hoặc

Không thể tu pháp lành

Người này mất lợi lớn

Mong hướng đến đường ác.

Những ai thường tham đắm

Ăn uống cùng hội họp

Tạo những nghiệp súc sinh

Bị phóng dật lừa dối.

Lại nữa các vị trời

Xa lìa các nghiệp thiện

Buông lung theo si mê

Phóng dật từ đâu có?

Chư Thiên vì phóng dật

Phước hết bị đọa lạc

Lại bị gió nghiệp thổi

Trôi nổi trong đường ác.

Trải vô lượng ức kiếp

Lăn trong khổ sinh diệt

Không chánh niệm tư duy

Thường sinh lòng lo sợ.

Chư Thiên vì ngu si

Uống nước độc phóng dật

Sau đọa trong địa ngục

Lửa dữ luôn vây quanh.

Người ở trong cõi đời

Thích hạnh không phóng dật

Siêng tu các phước nghiệp

Sẽ được sinh lên trời.

Thân người rất khó được

Được rồi lại buông lung

Phóng dật thật đen tối

Sẽ chịu khổ địa ngục.

Người thích sống buông lung

Lại không lòng thương xót

Đến lúc sắp lâm chung

Chịu nhiệt não cực khổ.

Chẳng phải lửa đời đốt

Hoặc do kiếm chặt đứt

Lửa phóng dật hừng hực

Phát sinh từ năm căn.

Vui hết là chịu khổ

Bà con cũng như thù

Đều do phóng dật sinh

Vì thế nên xả bỏ.

Phóng dật và si, ái

Làm tăng trưởng lòng tham

Ba loại đáng sợ này

Hoại việc lành chúng sinh.

Vô trí, bỏ chánh pháp

Thích làm việc buông lung

Bị sứ giả Diêm-ma

Rượt đuổi lúc lâm chung.

Phóng dật rất hiểm ác

Người trí thường giữ gìn

Đến lúc sắp mạng chung

An ổn không lo sợ.

Phóng dật, khổ đau nhất

Không phóng dật, an vui

Ai muốn được an ổn

Đừng nên sống phóng dật.

Ở bất cứ nơi nào

Tạo tội ác phóng dật

Phá hoại các căn lành

Sinh ra những chướng ngại.

Lại nữa kẻ phóng dật

Tham đắm sắc thân này

Vì thêm sự ngu si

Nên hướng đến hiểm nạn.

Những ai sống phóng dật

Nhất định đọa đường ác

Kẻ ngu không hiểu biết

Nằm trong tay thần chết.

Chư Thiên mà hết phước

Đều do sống phóng dật

Bị chúng gây tổn hại

Đọa lạc không thể cứu.

Chỉ có một pháp lành

Đầy đủ các công đức

Luôn sống hạnh nhẫn nhục

Thương xót loài hàm thức.

Nhờ sức thiện căn này

Lâm chung không lo sợ

Vì thế bỏ phóng dật

Chuyên chú, siêng tu tập.

Thường lìa xa ngu si

Khéo giữ gìn trí sáng

Đạt được hai pháp này

Phóng dật tự đoạn trừ.

Pháp tài, trượng phu ấy

Nhất định phải tu tập

Nhờ đầy đủ pháp tài

Nên không thích phóng dật.

Phóng dật là dây trói

Không phóng dật gỡ ra

Hai tướng trạng như thế

Hãy tìm cách chọn lựa.

Người thích sống phóng dật

Nên suy nghĩ cho kỹ

Về sau lúc lâm chung

Sẽ biết nghiệp quả ấy.

Lại nữa người xuất gia

Thường sống biết tri túc

Siêng năng tu nghiệp thiện

Gần với vui tịch diệt.

Bỏ ràng buộc thế tục

Chỉ nghĩ đến chân đế

Không làm việc của ma

Rất ít bị loạn động.

Người tâm ý tịch tĩnh

Xa lìa mọi mong cầu

Thắng trí sẽ phát sinh

Nào có khổ đau gì?

Dùng chánh tuệ quán xét

Mọi lo sợ xưa nay

Vị lai sẽ thoát khỏi

Vô lượng dây phiền não.

Ai không thích phóng dật

Không gặp các nạn khổ

Nhờ trí lìa cấu nhiễm

Sẽ chứng nơi chân thường.

Phóng dật hay phá hoại

Năm dục của chư Thiên

Huống chi kẻ ngu muội

Tham đắm không hiểu biết.

Ai thích sống phóng dật

Là kề bên thần chết

Nếu lìa tội lỗi ấy

Khéo giữ gìn tuệ mạng.

Phóng dật, không phóng dật

Hai thứ như đã nói

Gần chúng thì đau khổ

Rời bỏ khỏi tử vong.

Chư Thiên và người đời

Thường tham đắm dục lạc

Giống như loài phi cầm

Hai thứ không gì khác.

Không thông đạt chánh pháp

Chẳng hiểu nhân giải thoát

Chư Thiên và người đời

Giống như các loài ấy.

Ai trừ bỏ phóng dật

Thích tu hạnh thù thắng

Các hữu tình như vậy

Chính là bậc Chân trí.

Chư Thiên thích vui chơi

Thường sống trong phóng dật

Dù hưởng phước báo trời

Chẳng khác loài chim ấy.

Các nghiệp có sai khác

Sinh phải bị biến đổi

Chỉ pháp thiện đáng nương

Nhất định không đọa lạc.

Ai không hiểu luân hồi

Tất cả đều chấm dứt

Chư Thiên thật ngu si

Đảo điên tự tổn hại.

Chư Thiên nương chánh pháp

Trụ cảnh giới vô cấu

Không làm việc buông lung

Được thế gian cung kính.

Khổ đau và dục lạc

Đều từ nhân duyên sinh

Chư Thiên nên hiểu rõ

Chớ làm việc phi pháp.

Cũng như tự trói mình

Với bà con bè bạn

Không lo sợ luân hồi

Làm sao cầu thoát khỏi.

Uống rượu sinh phóng dật

Người trí nên tự biết

Uống vào sẽ tiêu tan

Nạn phóng dật khó hoại.

Phóng dật sinh cuồng loạn

Giong ruổi trong năm đường

Vì thế phương tiện nói

Bị tai họa mê mờ.

Người sống trong phóng dật

Chịu tội vô số kiếp

Uống rượu có lúc tỉnh

Phóng dật say ngày đêm.

Người xa bỏ phóng dật

Nhất định không đọa lạc

Bị phóng dật lôi kéo

Đắm chìm trong ba cõi.

Người nào thích lợi ích

Hãy bỏ những phóng dật

Là phiền não tối thượng

Chư Phật đã dạy thế.

Bị phóng dật kéo lôi

Làm cho tâm loạn động

Chư Thiên cũng vì nó

Giải đãi không tu đoạn.

Nếu không lìa phóng dật

Ác tuệ này đáng sợ

Nhất định đọa hiểm nạn

Sau chịu nhiều bức não.

Từ cõi trời đọa lạc

Phải chịu những khổ đau

Nên biết phóng dật ấy

Thật chẳng đáng thân cận.

Ai thích sống phóng dật

Không được chút an vui

Nên biết tâm phóng dật

Nguồn gốc của khổ đau.

Vô số các vị trời

Đều vì nhân phóng dật

Đọa lạc trong địa ngục

Trăm ngàn vô số kiếp.

Phóng dật là giặc thù

Không phóng dật là bạn

Vì vậy luôn gần gũi

Thường làm việc lợi ích.

KINH CHƯ PHÁP TẬP YẾU