SỐ 728 — KINH CHƯ PHÁP TẬP YẾU

Phẩm 10: LÌA TỘI LỖI CỦA RƯỢU

Phật dạy rượu là độc

Hãy mau rời bỏ nó

Người nào thích uống rượu

Sẽ phá hoại pháp lành.

Nếu ai gần kề rượu

Minh tuệ không phát sinh

Không được phần giải thoát

Vì vậy hãy lánh xa.

Rượu: tội lỗi nặng nhất

Bậc trí dạy như thế

Tổn hại mình và người

Vì vậy hãy lánh xa.

Người nào thích uống rượu

Ham nói việc thế tục

Đa ngôn sinh tranh tụng

Vì vậy hãy lánh xa.

Uống rượu hao tài sản

Hôn mê lại lười nhác

Có những tội lỗi ấy

Vì vậy hãy lánh xa.

Do rượu sinh lòng tham

Sân hận cũng từ đó

Càng tăng trưởng ngu si

Vì vậy hãy lánh xa.

Rượu là gốc tai họa

Làm các căn giong ruổi

Sau đọa trong địa ngục

Đều do rượu đánh bại.

Hoặc cười đùa lớn tiếng

Nói ra lời thô ác

Hủy báng người lương thiện

Sau sinh ra lo sợ.

Vì uống rượu say sưa

Không phân biệt thiện, ác

Như bàng sinh vô tri

Vì vậy hãy lánh xa.

Người đắm say trong rượu

Hôn mê như kẻ chết

Tìm dục lạc suốt năm

Nào có lo sợ gì?

Rượu là gốc tai nạn

Nguồn của muôn tội lỗi

Thường ở trong si ám

Nấc thang xuống cõi chết.

Sau đọa trong địa ngục

Lại sinh vào ngạ quỷ

Và trong loài bàng sinh

Đều do rượu gây hại.

Rượu là độc trong độc

Bệnh hoạn trong ốm đau

Đã khổ lại thêm khổ

Bậc trí dạy như thế.

Hủy hoại tuệ mạng mình

Khô sạch pháp tài báu

Hủy phạm hạnh thanh tịnh

Đều do ý mê rượu.

Cho đến bậc cao thượng

Say sưa, không biết gì

Bị thế gian chê cười

Không sinh tâm hổ thẹn.

Rượu như chiếc búa bén

Chặt đứt các pháp lành

Kẻ thích uống không thẹn

Bị người khác khinh khi.

Người bị rượu mê hoặc

Chìm đắm không kỳ hạn

Không làm các hạnh lành

Kẻ vô thức, không trí.

Người nào thích uống rượu

Tâm tư bị cuồng loạn

Lúc phát ra tiếng cười

Lúc sinh tâm sân hận.

Đời này và đời sau

Vô minh che trí tuệ

Thiêu đốt pháp giải thoát

Đều do rượu sai sử.

Ai đắm say vị rượu

Như ăn trái Kim-bá

Trước ngọt sau rất độc

Bậc trí dạy như thế.

Vì vậy người có trí

Ngăn chận việc uống rượu

Tâm không chịu suy xét

Uống rượu sinh nhiệt não.

Kẻ giàu thường uống rượu

Chư Thiên còn hơn nữa

Tất cả các dục lạc

Sau sẽ bị tan hoại.

Rượu mê hoặc chúng sinh

Tâm tư luôn say loạn

Bị ngu si lôi kéo

Tham đắm mùi vị ngon.

Phải biết rượu như dây

Si ái khó thoát khỏi

Thà đọa trong địa ngục

Không tiếp xúc với rượu.

Vì nghe hương vị rượu

Kẻ ngu liền ham uống

Vì vậy ai thấy rượu

Hãy mau bỏ đi xa.

Thấy rượu sẽ sinh tham

Nghe mùi cũng thấy thèm

Do ngửi mùi hương ấy

Không thể kiềm chế tâm.

Vì thế rượu là độc

Sinh ra nhiều lỗi lầm

Hoại sắc, lực, tiếng thơm

Đều là do uống rượu.

Miệng nói lời cuồng loạn

Mắt đờ, không hướng đi

Nằm mê không biết gì

Quên hết mọi việc làm.

Lăn lộn trên mặt đất

Bị người nữ chê cười

Thân không thể chuyển động

Chẳng khác gì cây khô.

Vì say rượu nằm mê

Ai thấy bảo là chết

Người trí lại nói rằng

Đó là do uống rượu.

Kẻ luôn thích uống rượu

Có ba mươi sáu lỗi

Hãy hiểu rõ tội ấy

Luôn luôn được an ổn.

Dòng họ sang, danh dự

Do rượu làm nhơ uế

Người ấy như hoa lau

Không lâu bị rơi rụng.

Người nào thích uống rượu

Bị cảnh lôi khắp nơi

Rơi vào biển phóng dật

Trôi nổi khó thoát ra.

Bị trần cảnh lôi kéo

Chẳng biết thiện, bất thiện

Sao lại còn uống rượu

Trong vườn rừng tốt đẹp?

Ai ham thích uống rượu

Sẽ sống trong hiểm nạn

Đọa vào trong địa ngục

Chịu đủ mọi khổ đau.

Uống rượu sinh ngu si

Từ si tạo các tội

Kẻ ngu tâm ham thích

Làm sao rời bỏ được.

Càng đắm vướng thêm nhiều

Chịu báo khổ cực nặng

Ai bỏ được lỗi ấy

Không có những buồn lo.

Trước tổn hại trí tuệ

Sau hủy hoại niềm vui

Vì vậy người có trí

Luôn luôn chán bỏ rượu

Người nào gần kề rượu

Chẳng khác nào diều bay.

Bị ngu si che mù

Nên nói rượu là độc

Ai tưởng rượu là độc

Đạt niềm vui tối thượng.

Do giữ gìn tịnh giới

Thà uống nước đồng sôi

Người nào thích uống rượu

Không tránh khỏi tội lỗi.

Ngu si lại thêm nhiều

Luôn ở trong đường ác

Uống rượu tội tuy một

Nhưng sinh mọi nghiệp ác.

Vì vậy nên chế phục

Răn tâm là cội gốc

Tỳ-kheo thích uống rượu

Bỏ nơi A-lan-nhã.

Tâm luôn luôn loạn động

Không tư duy chánh pháp

Vì ham thích uống rượu

Tâm thường sinh nhiệt não.

Ưa thân cận phi pháp

Hoại thiện lợi hai đời

Không oai nghi, đạo hạnh

Bỏ bổn phận truyền pháp.

Lời nói trái hành động

Nói suông có ích gì?

Tự mình không thông đạt

Làm sao giác ngộ người.

Nói những lời thô, rỗng

Không phải thuyết pháp hay

Trái ngược với chánh lý

Bị người trí chê cười.

Kẻ hèn hạ khinh khi

Đều là do uống rượu

Không nhớ được quá khứ

Hiện tại cũng quên luôn.

Vị lai làm sao biết?

Mê ba đời vì rượu

Mất oai đức danh xưng

Khiến tâm luôn giong ruổi.

Sinh ra các lỗi lầm

Đều do rượu sai sử

Người nào xa rời rượu

Đủ giới, định thanh tịnh

Được an ổn tối thượng

Đạt đến nơi bất diệt.

KINH CHƯ PHÁP TẬP YẾU

QUYỂN 5

Phẩm 11: ĐỐI TRỊ TÂM

Phật giảng thuyết chánh pháp

Dạy thân là vô thường

Đối với rượu, nữ sắc

Cẩn thận chớ buông lung.

Tâm giống như quốc vương

Có quyền lực ở đời

Làm cho những chúng sinh

Đọa vào hiểm nạn sâu.

Do tâm tạo các nghiệp

Mê loạn sinh lo sợ

Người trí khéo giữ tâm

Được an ổn tối thượng.

Dẫn sinh nơi tốt đẹp

Lôi kéo vào đường ác

Lìa cấu, được tịch tĩnh

Sẽ đạt quả chân thường.

Ai thích giảng chánh pháp

Biết rõ rồi mới nói

Nhờ tâm ý thanh tịnh

Thành tựu hạnh thù thắng.

Người khéo điều phục tâm

Không lưu chuyển theo tâm

Bỏ sau mọi phiền não

Như mặt trời trừ tối.

Lại nữa, tâm như giặc

Giặc ấy không do người

Lửa dữ đốt Tu-di

Lửa tâm cũng như vậy.

Kẻ ngu bị tâm khiến

Các căn lại phóng túng

Sinh ra các khổ não

Cách xa đạo Bồ-đề.

Giặc tự tâm sinh khởi

Lìa tâm nào có gì

Trói buộc loài hữu tình

Kéo đến chốn Diêm-ma.

Ai ham thích cảnh dục

Không tu tập chánh pháp

Kẻ ngu theo đạo tà

Sẽ đọa vào địa ngục.

Tâm như lửa trong lửa

Khó điều phục vô cùng

Vì tâm khó điều phục

Nên chịu khổ nặng nề.

Tâm tự ý buông lung

Luôn tạo các lầm lỗi

Khéo lìa xa dục nhiễm

Không bị khổ bức bách.

Chính vì sinh tâm ấy

Phải chịu quả khổ này

Làm lành là nhân vui

Tạo ác chịu quả khổ.

Do tâm tạo nghiệp ấy

Vì nghiệp lãnh quả này

Tâm tương ưng với nghiệp

Sẽ phải chịu luân hồi.

Con người do tâm ý

Tạo tác các nghiệp ác

Sẽ bị lửa địa ngục

Thiêu đốt mãi không ngừng.

Vì tâm tạo các tội

Từ tâm chịu quả báo

Nên biết tâm ý đó

Do nhân duyên sinh khởi.

Chúng sinh tâm cuồng loạn

Ung dung tạo tội lỗi

Đọa vào trong địa ngục

Phát sinh lòng lo sợ.

Hãy nương dựa chánh pháp

Đừng theo tâm làm ác

Làm lành được khinh an

Làm ác chỉ trái đạo.

Tất cả do tâm tạo

Quả cũng từ tâm có

Tâm sinh ra mọi thứ

Quả báo cũng như vậy.

Tâm như người thợ vẽ

Vẽ chúng sinh ba cõi

Không bao giờ an trụ

Luôn chuyển động theo tâm.

Lại nữa, tâm là gốc

Có thể mở hay buộc

Nghiệp thiện là giải thoát

Bất thiện thì trói buộc.

Chúng sinh rơi lưới nghiệp

Lại bị tâm chế ngự

Không mong đến Bồ-đề

Như mù không thấy đường.

Chỉ có một tâm này

Tạo tác tất cả nghiệp

Tâm nào theo nghiệp ấy

Có mặt khắp ba cõi.

Lại nữa, như năm sắc

Hiển hiện ra đủ màu

Năm căn duyên trần cảnh

Lưu chuyển khắp mọi nơi.

Như bức họa thế gian

Mọi người ai cũng thấy

Nên biết họa sĩ tâm

Khéo léo không thấy được.

Như hình tượng trên vách

Đẹp xấu do thợ vẽ

Nghiệp duyên thiện, bất thiện

Đều do tâm tạo tác.

Tâm ấy luôn suy xét

Ngày đêm không hề ngừng

Với những nghiệp đã tạo

Chịu quả báo tương tợ.

Ai bị tâm chế phục

Thích làm mọi việc ác

Lâm chung sinh lo sợ

Không tránh khỏi khổ đau.

Nghiệp giống như thợ vẽ

Tùy chỗ mà hiển hiện

Do tâm đã tạo tác

Quả ấy phải chuyển theo.

Do các nghiệp sai khác

Nên quả báo cũng thế

Bị tâm ý sai sử

Giong ruổi trong ba cõi.

Nếu người theo tâm mình

Sẽ tạo tất cả nghiệp

Người khéo điều phục tâm

Được an lạc chân thường.

Tâm tùy nơi đi, đến

Bạo ác hoặc khinh động

Hay thay! Điều phục tâm

Tâm tịnh không còn khổ.

Người khéo chế ngự tâm

Trừ bỏ các tội lỗi

Lìa tội là người trí

Không phải chịu khổ đau.

Khổ não từ tâm sinh

Hiểu chúng không do người

Bức bách khó chịu đựng

Đều do tâm khinh động.

Trời, Rồng, A-tu-la

Dạ-xoa, Tất-xá-già

Đều do tâm làm chủ

Có mặt khắp ba cõi.

Tâm dẫn sinh cõi trời

Và vào cõi nhân gian

Cho đến xuống đường ác

Như xe lăn không khác.

Tâm bị cảnh lôi kéo

Kẻ ngu bị mê loạn

Do tâm sinh tham ái

Chịu vô lượng khổ não.

Tâm do si hành động

Bạo ác, có sức mạnh

Nói được, không thấy được

Niệm niệm mau tan diệt.

Người trí khéo điều phục

Các tội lỗi của tâm

Sẽ vượt khỏi lưới ma

Đạt đến bờ giải thoát.

Tâm sinh khởi nghi hoặc

Dối trá biến đổi nhiều

Nếu nương dựa tâm ấy

Sẽ đưa đến hiểm nạn.

Hãy hỏi tội của tâm

Các căn được tịch tĩnh

Không vướng tội, trái pháp

Khéo đạt được thật tướng.

Được thiền định tối thắng

Nhân duyên sinh từ tâm

Đọa vào trong đường ác

Cũng do tâm ý khởi.

Tâm ấy có năng lực

Tạo tác tất cả nghiệp

Trong cảnh giới hư không

Sát-na không dừng nghỉ.

Khó thấu rõ tâm ấy

Vì nó không hình tướng

Dẫn sinh trong thế gian

Không tâm sẽ chẳng đến.

Thân tạo tác các nghiệp

Đi đâu, trụ ở đâu

Kết quả đều thấy được

Tâm không thể thấy được.

Tâm này khó điều phục

Do nghi si không biết

Dẫn dắt các chúng sinh

Mau hướng đến địa ngục.

Tâm này tạo các nghiệp

Lại tu tập phước đức

Hiểu nó như huyễn hóa

Luôn nương tựa Chánh đạo.

Tâm này đi không biết

Đến cũng chẳng thấy được

Lôi kéo loài hữu tình

Qua lại trăm ngàn đời.

Dao bén không chặt được

Lửa dữ chẳng thiêu đốt

Kẻ ngu si không trí

Sẽ bị chúng hoại diệt.

Dây nghiệp rất bền chắc

Trói buộc chúng sinh ngu

Trải qua trăm ngàn kiếp

Kéo mãi không đứt được.

Tâm này trong sát-na

Tạo nghiệp thiện, bất thiện

Người điều phục tâm ý

Ở đâu cũng an lạc.

Từ cửa sáu căn ấy

Tham trước các cảnh giới

Tâm lôi kéo hữu tình

Không biết đọa hiểm nạn.

Hư không vốn rộng sáng

Tánh nước luôn lặn trong

Tâm này cũng như thế

Sinh nghiệp thiện thù thắng.

Tìm cầu mọi cảnh giới

Luôn nghĩ chuyện hội họp

Vì tâm nương các căn

Như vua theo tùy tùng.

Tâm ấy luôn giong ruổi

Thân lại đi theo tâm

Cùng nhau tạo năng lực

Trôi trong biển ba cõi.

Tạo tất cả các nghiệp

Đều do tâm sai khiến

Nếu không có nhân tốt

Chẳng được chút sướng vui.

Hãy tìm cầu chánh pháp

Tu tập các thiền định

Tâm lìa các tội ác

Như mặt trời khỏi mây.

Nếu tâm trụ trong định

Sẽ sinh ra chánh kiến

Tại gia sinh tịnh tín

Sẽ thoát nạn luân hồi.

Nếu tâm không tạo ác

Tội lỗi không sinh khởi

Lìa phiền não thanh tịnh

Thường sinh lên cõi trời.

Tâm này theo các căn

Trôi nhanh từng giây phút

Người khéo phòng hộ tâm

Sau sinh lên cõi trời.

Nếu để tâm sai sử

Tạo tác tất cả tội

Nương tựa hạnh phi pháp

Ở mãi trong luân hồi.

Tâm này từng sát-na

Sinh diệt trăm ngàn lần

Bản tánh luôn khinh động

Như hư huyễn, không thật.

Tâm này có sức mạnh

Giong ruổi không ngừng yên

Bậc trí thức tịch tĩnh

Khéo trói buộc tâm mình.

Tâm này khó điều phục

Làm các căn loạn động

Người trí khéo giữ gìn

Đạt được bờ giải thoát.

Tâm này không nhàm chán

Dây tri túc buộc được

Người khéo điều phục tâm

Là người trí ở đời.

Tâm này duyên cảnh dục

Thường sinh lòng yêu thích

Làm lành dứt trừ được

Tạo ác càng tăng thêm.

Người nào tâm tịch tĩnh

Xem dục lạc như độc

Kẻ ngu buông tâm mình

Đam mê cho là đẹp.

Tâm này khi tạo tác

Các nghiệp sẽ sinh theo

Do căn cảnh sinh khởi

Khiến hòa hợp tương ưng.

Người trí đã biết rồi

Xả bỏ được khinh an

Xem mọi sắc như nhau

Còn sinh tưởng gì khác.

Tất cả cảnh giới sắc

Là nhân làm tâm loạn

Người khéo điều phục tâm

Rời bỏ mọi lầm lỗi.

Như một hạt giống lúa

Sinh hương sắc khác nhau

Do mọi thứ hòa hợp

Tất cả tùy tâm sinh.

Như người thợ ở đời

Khéo sửa sang máy móc

Nương chánh pháp trị tâm

Người ấy thường an lạc.

Cảnh giới lôi kéo tâm

Kẻ ngu sinh vui mừng

Trí tuệ có sức mạnh

Mau được sự thanh tịnh.

Lại nữa tâm chuyển động

Duyên khắp các uẩn, giới

Và ở trong ba cõi

Do không hiểu chân thật.

Cũng như trong biển lớn

Gió thổi sóng nổi lên

Khi tâm - cảnh hòa hợp

Lưu chuyển theo thế gian.

Nghiệp thiện dắt dẫn tâm

Nhất định được quả tốt

Hãy thực hành nghiệp thiện

Đừng tạo các nghiệp ác.

Tâm tương ưng với định

Như nước không gió động

Tất cả từ duyên sinh

Theo nghiệp mà hướng đến.

Tâm này rất mau chóng

Qua lại từng sát-na.

Hoặc sinh trong cõi trời

Hay hướng về địa ngục

Tâm đoạn trừ tội ác

Tạo ra tất cả thiện.

Đưa đến cửa giải thoát

Nên nói tâm như thế

Tâm này rất nhanh lẹ

Không có gì hơn được.

Ai không khéo đề phòng

Sẽ luôn đắm dục lạc

Tâm này trong sát-na

Tạo ra nghiệp thiện, ác.

Tự tánh vốn khinh động

Tìm mãi không thể được

Tâm này đến không biết

Đi cũng chẳng thấy gì.

Duyên hợp thì tạm có

Duyên tan biết về đâu

Tâm này không chứa nhóm

Cũng chẳng tồn tại lâu.

Không thể giữ gìn được

Khắp mọi nơi không thấy

Tâm cũng là lực sĩ

Do hòa hợp sinh khởi.

Phân trâu và ma-ni

Hai thứ cũng như thế

Sắc căn... lại như vậy

Tất cả từ thức sinh.

Chưa từng thấy pháp nào

Không hòa hợp mà có

Như thế các cảnh giới

Chúng sinh khó đoạn trừ.

An trụ trong chánh pháp

Tham dục làm được gì

Tâm này rất hung hiểm

Sức mạnh khó điều phục.

Thích tạo tác các nghiệp

Kẻ ngu không hiểu biết

Do tạo tác các nghiệp

Làm nhân để lưu chuyển.

Thường ở trong ba cõi

Luôn chịu mọi khổ đau

Dù chết vì bệnh phong

Chưa chắc đọa đường ác.

Nhưng bị bệnh tham dục

Nhất định đọa địa ngục

Tội của tâm lớn nhất

Luôn tạo các nghiệp ác.

Bệnh phong không phải thiện

Nên siêng tu thắng hạnh

Bệnh phong có thể trị

Thân mất nó cũng tan.

Bệnh tham dục không thể

Tồn tại trăm ngàn đời

Nên biết bệnh tham dục

Khác với bệnh phong hàn.

Khéo tu hạnh thù thắng

Lìa tội lỗi tham dục

Tâm này như thấy thuốc

Chữa trị bệnh của tâm.

Chẳng phải như thế gian

Chỉ chữa trị thân bệnh

Tâm suy nghĩ việc lành

Không sinh khởi ô nhiễm.

Kẻ ngu không chánh pháp

Bị đọa trong đường hiểm

Người nào thích thiền định

Nương sống trong núi rừng.

Kẻ ngu không tịch tĩnh

Hay gây gỗ tranh cãi

Tâm như là họa sĩ

Vẽ ra mọi hình tượng.

Đều do tâm tạo tác

Trôi mãi trong năm đường.

Họa sĩ tuy khéo tay

Vẽ trăm ngàn thể loại

Nghiệp họa rất rộng lớn

Vẽ hết cả ba cõi.

Vẽ vô số chúng sinh

Lưu chuyển trong năm đường

Vì nghiệp rất rộng lớn

Có mặt khắp mọi nơi.

Lại nữa họa sĩ tâm

Vẽ ra các lưới nghiệp

Loài hữu tình thế gian

Đều bị nghiệp ràng buộc.

Bức họa có thể hư

Vì gió mưa tro bụi

Trăm ngàn vô số kiếp

Nghiệp họa vẫn như cũ.

Trái đất có hư hoại

Nước biển cũng khô cạn

Chỉ nghiệp họa trường tồn

Tùy nơi mà hiển hiện.

Nghiệp lực luôn theo đuổi

Quả báo không sai lầm

Tâm chúng sinh phóng túng

Trôi lăn trong các cõi.

Người nào tâm tham lạc

Mong đến cảnh giới dục

Không trừ nghiệp bất thiện

Chắc chắn vào nạn khổ.

Vì vậy hãy điều tâm

Nó độc ác đáng sợ

Thích hòa hợp cảnh dục

Độc ái luôn tràn đầy.

Không màng đến hiểm nạn

Luôn tìm cầu dục vọng

Vui hết khổ kề bên

Phải tự chịu quả báo.

Người nào sợ cõi ác

Tâm họ thường tịch tĩnh

Nhờ tâm tịch tĩnh ấy

Càng thêm lớn tuệ mạng.

Tâm này có sức mạnh

Bạo ác khó đề phòng

Người trí khéo điều phục

Lìa được mọi lo sợ.

Phẩm 12: KHÔNG NÓI LỜI ÁC

Người trí lìa lời ác

Luôn nói lời chân thật

Khiến mọi người yêu thích

Khéo trụ đạo Bồ-đề.

Thường khen hạnh thanh tịnh

Bỏ lời nói nhiễm cấu

Người nào thích lời ác

Sẽ đọa vào cõi ác.

Ai nói lời hư dối

Là bỏ pháp chân thật

Phá nghiệp thiện đời sau

Không ác nào chẳng làm.

Người nào nói dối trá

Bị kẻ khác ghét chê

Mãi chịu khổ luân hồi

Không do đâu sinh Thiên.

Người tốt đều xa lánh

Gây giận cho mọi người

Chướng ngại các pháp lành

Đều do lời nói ác.

Người này ở trong đời

Miệng như có búa bén

Tự chặt đứt thân mình

Đều do lời nói ác.

Khiến người sinh ác độc

Thêm lớn các tội lỗi

Tạo tất cả lỗi lầm

Đều do lời nói ác.

Vì nói không chân thật

Bị người ác khinh thường

Chính vì nhân duyên ấy

Sau đọa làm ngạ quỷ.

Người trí không nói dối

Nói dối phải chịu tội

Hơi miệng luôn hôi thối

Sau chịu mọi quả khổ.

Ai bỏ hạnh chân thật

Là xa lìa chánh pháp

Vì xa lìa chánh pháp

Sinh vô lượng khổ đau.

Nếu nói lời chân thật

Được mọi người tôn trọng

Như Lai cũng khen ngợi

Ngọn đuốc sáng chánh pháp.

Luôn nói lời giải thoát

Không bỏ hạnh chân thật

Phải biết người như thế

Bước lên thềm Hiền thánh.

Người nào không chân thật

Sau chuyển làm thân nữ

Luôn nói lời hư dối

Sẽ đọa vào đường ác.

Chánh đạo chân thật ấy

Là lời chư Phật dạy

Là pháp tài tối thắng

Người cứu hộ bậc nhất.

Chân thật như ngọc quý

Tối thắng trong trang sức

Như mắt tịnh không nhơ

Luôn sáng soi rực rỡ.

Chân thật như kho báu

Vô giá dùng không cùng

Ai thực hành hạnh này

Bậc Tối thượng thế gian.

Như vua ở trong đời

Dùng vật báu trang sức

Người trí nói chân thật

Như trang sức chư Thiên.

Nói dối tội rất nặng

Như độc trong chất độc

Chúng lại là nguyên nhân

Đọa vào trong đường ác.

Không phải cha hay mẹ

Hoặc quyến thuộc bạn bè

Chỉ có hạnh chân thật

Không ai cứu giúp được.

Nếu gần người dối trá

Như chạm lửa địa ngục

Vì không biết kinh sợ

Nên bị chúng thiêu đốt.

Ngọn lửa này rất dữ

Đốt khô cả biển lớn

Huống gì người vô trí

Bị đốt như cây cỏ.

Vì vậy hãy nhất tâm

Đừng bao giờ nói dối

Ai xa lìa nói dối

Không có những buồn lo.

Người nào thích nói dối

Luôn rời bỏ chân thật

Người ấy tự gây tội

Bó ngọc lấy ngói gạch.

Nếu ai không hiểu rõ

Thích nói lời hư dối

Đọa vào trong địa ngục

Mãi mãi chịu khổ đau.

Lời chân thật không khó

Kẻ vô trí không tu

Trang sức người thực hành

Thành tựu mọi pháp thiện.

Chân thật: Thiện bậc nhất

Hư dối: Ác rất sâu

Kẻ ngu bỏ công đức

Mà nhặt lấy lỗi lầm.

Những hạt giống khổ não

Đều từ nói dối sinh

Người nào xa nói dối

Được tịch tĩnh, vô cấu.

Ai nói lời chân thật

Được mọi người thích nhìn

Phải biết kẻ hư dối

Luôn làm việc bất thiện.

Người nói lời chân thật

Tâm vui như chư Thiên

Kẻ ngu vì nói dối

Luôn sợ khổ vị lai.

Chân thật: Thiện bậc nhất

Hư dối: Ác thứ nhất

Bỏ lỗi, tạo công đức

Trong đời không ai bằng.

Thường sinh nơi tốt đẹp

Thụ hưởng những an lạc

Mong đạt đến Bồ-đề

Đều nhờ nhân chân thật.

Người nào không rời bỏ

Thêm nhiều lời hư dối

Thường sống nơi hiểm nạn

Chịu mọi quả khổ đau.

Chân thật: Đạo thù thắng

Hư dối: Nhân bất thiện

Không phải từ đâu đến

Cũng chẳng do người khác.

Phật dạy người chân thật

Lìa bỏ các khổ đau

Là ngọn đèn sáng rực

Thuốc hay chữa bệnh tình.

Như độc và cam lồ

Hai thứ đều từ lưỡi

Độc như người nói dối

Cam lồ tựa chân thật.

Sống mãi trong chân thật

Sẽ được cam lồ kia

Người nói lời hư dối

Như kẻ ngu tìm độc.

Bỏ lời nói hư dối

Nhất định bị chúng hại

Như người uống thuốc độc

Không bao lâu bị chết.

Thân thể chẳng yên ổn

Nào có ích cho người

Ta, người đều tổn hại

Sao lại nói hư dối?

Chất độc ở thế gian

Người chết, độc không còn

Độc hư dối không thế

Hủy hoại trăm ngàn đời.

Phật nói đạo giải thoát

Lấy chân thật làm gốc

Trang nghiêm bằng tịnh hạnh

Được sống nơi tốt đẹp.

Chúng sinh theo nghiệp mình

Rơi trong dòng sông ái

Chỉ chèo thuyền chân thật

Mới có thể vượt qua.

Nhân ác của chúng sinh

Đều từ ái sinh ra

Đọa trong đường hiểm ác

Chân thật mới cứu được.

Như kim cang cứng bén

Có thể phá được đá

Khả năng của chân thật

Trừ hết các phiền não.

Chân thật lợi hai đời

Như tài sản vô tận

Khéo phân biệt các pháp

Tâm tư thường an ổn.

Tỳ-kheo có xấu ác

Bản tánh nhiều tham độc

Thường nói lời hư dối

Tâm ý luôn khinh động.

Người tốt đều xa lánh

Bị người đời ghét bỏ

Xem như là giặc oán

Vì không có chân thật.

Do những lời hư dối

Hại cả mình và người

Đã không chút lợi ích

Cớ sao không vứt bỏ.

Người nào hay nói dối

Hơi miệng thường hôi thối

Chư Thiên đều lánh xa

Nghèo khổ không chỗ tựa.

Người nào hay nói dối

Làm, nghĩ không an ổn

Thế gian, xuất thế gian

Luôn xa lìa chánh đạo.

Nếu không bỏ nói dối

Sẽ chịu quả cực khổ

Những chúng sinh như thế

Tự tìm đến đường ác.

Phải biết người chân thật

Được người đời tôn trọng

Vì vậy bỏ vọng ngôn

Thường tu thắng hạnh này.

Chân thật không gây hại

Luôn sinh tâm thương yêu

Là kho tàn chánh pháp

Hạnh cốt yếu sinh Thiên.

Chúng sinh đọa địa ngục

Hay cõi quỷ Diêm-ma

Đều do lời hư dối

Người trí rất cẩn thận.

Như dao, lửa, thuốc độc

Như dây, lưới, quỷ sứ

Phải biết người nói dối

Chịu quả khổ nặng nề.

Nếu không sợ nghiệp quả

Lâm chung chúng hiển hiện

Hãy xa bỏ lời ác

Thường thích nói chân thật.

Nếu không sẽ chịu khổ

Sinh vào dòng hèn hạ

Hai lưỡi gây mâu thuẫn

Phát triển đến vô cùng.

Báo ác của hai lưỡi

Là đọa vào địa ngục

Từng niệm bị thiêu đốt

Tự chịu quả cực khổ.

Mang tâm hại ngấm ngầm

Bí mật bảo với nhau

Như hai miệng, hai lưỡi

Tự che đậy lỗi mình.

Người nào bỏ hai lưỡi

Chắc chắn được tịch tĩnh

Cắt ràng buộc bà con

Không sinh ý hòa hợp.

Hai lưỡi như rắn độc

Thường ở trong hang hốc

Ai lìa tội ác ấy

Sẽ không bị tai ương.

Người nào nói lời ác

Như đất mặn bỏ hoang

Do nói lời độc ác

Mọi người đều xa bỏ.

Như gặp dao gậy bén

Sao không biết kinh sợ?

Ai thích nói lời ác

Ắt sẽ bị tổn hại.

Lưỡi như ngọn lửa dữ

Tâm tựa đống củi khô

Lời ác như lửa hừng

Thiêu đốt các chúng sinh.

Người nào nói ái ngữ

Thế gian đều cung kính

Ai thấy cũng vui mừng

Xem như là cha mẹ.

Ái ngữ: thiện bậc nhất

Tạo niềm vui thù thắng

Vô lượng nhiệt não bức

Đều trở thành trong mát.

Ái ngữ sinh cõi trời

Được công đức thù thắng

Lại cũng như bạn tốt

Là tịch tĩnh tối thượng.

Quay lưng không tu tập

Những kinh điển chân thật

Như chư Phật quán sát

Lưỡi chỉ là miếng thịt.

Thích nói lời chân thật

Đầy đủ các công đức

Sau được sinh cõi trời

Lưỡi như là ngọc quý.

Người nào tâm vọng tưởng

Bị ân ái lừa dối

Thích lấy tài sản người

Làm sao sinh cõi trời?

Vọng tưởng tạo nghiệp ác

Ngu si không xa bỏ

Tự chịu mọi nhiệt não

Như lửa bùng do dầu.

Vọng tưởng mong gặt quả

Không nhân sao có được

Khổ đau sinh từ đó

Hãy rời bỏ tất cả.

Những chúng sinh ngu si

Thích làm việc tổn hại

Tâm tư luôn sân hận

Khác nào nọc độc rắn.

Tự tánh chỉ hiểm ác

Luôn đánh đập người khác

Nhiệt não càng thiêu đốt

Chắc chắn chẳng sướng vui.

Không tiếng khen lợi dưỡng

Chẳng bà con bạn bè

Vì tâm thích gây hại

Người, thần không ủng hộ.

Người thích gây tổn hại

Như hắc ám phủ vây

Làm người khác buồn giận

Tội lỗi này rất sâu.

Không hại: Thiện bậc nhất

Đem an vui chúng sinh

Thường tu tập nhân ấy

Sẽ đạt đạo Bồ-đề.

Miệng tuy giảng chánh pháp

Tâm chỉ nghĩ bất thiện

Khác nào kẻ trộm cắp

Giặc ở trong chánh pháp.

Người nào khéo thuyết pháp

Nên làm theo lời giảng

Sẽ lìa cấu phiền não

Mong đạt quả chân thật.

Chính vì lời hư dối

Nói nhiều việc thế tục

Vô lượng pháp xuất thế

Không hiểu được phần nào.

Hãy thích nói chân đế

Đừng nói theo thế tục

Người nương dựa thế tục

Bị luân hồi trói buộc.

Thích làm trái phước nghiệp

Nhất định không nhân vui

Bỏ pháp tài xuất thế

Bậc trí dạy như vậy.

Thầy dạy lời lợi ích

Kẻ ngu không vâng lãnh

Sau chịu mọi khổ đau

Tâm hối hận ích gì?

Người nói lời chân thật

Trong lòng luôn hoan hỷ

Chư Thiên đều bảo hộ

Người thế gian cung kính.

Nhờ được người cung kính

Danh tiếng càng lẫy lừng

Thường tu hạnh chân thật

Ắt được sinh cõi trời.

Người nói lời hư dối

Não loạn hết mọi người

Bị mọi người tức giận

Tuy sống chẳng khác chết.

Người nói lời hư dối

Như dao bén tổn thương

Phá công đức chân thật

Lưỡi ấy sao không rụng?

Người nói lời hư dối

Như đống lửa cháy rực

Lại cũng như rắn độc

Đều từ miệng phát ra.

Lời hư dối độc nhất

Đất tốt sinh chất độc

Tổn não các chúng sinh

Dẫn đầu đọa địa ngục.

Người nói lời hư dối

Mọi nghiệp ác từ lưỡi

Như từ trong miệng mình

Chảy máu, mủ, phân dãi.

Lưỡi người như dây trói

Kéo lôi vào đường ác

Phá hoại cầu chánh pháp

Đều do nói hư dối.

Không phải phật, giới tịnh

Không phải cha hay mẹ

Người này vì trí ác

Không ai cứu khổ đau.

Ai nói lời hư dối

Là tự khinh miệt mình

Người trí đều xa lánh

Chư Thiên cũng xa lìa.

Không giữ gìn lời nói

Luôn sinh tâm sân hận

Người này ít phước đức

Đến đâu chịu khổ nhiều.

Thấy người vui ganh ghét

Không che đậy lỗi người

Phải biết người như thế

Ắt đọa vào đường ác.

Kẻ ngu chỉ nói suông

Lại không thể tu tập

Nói và làm trái nhau

Phải chịu vô lượng khổ.

Không sống trong chánh pháp

Thích nói việc của người

Người này sống ở đời

Cao ngạo không trí tuệ.

Người được dạy chân chánh

Nhưng chống trái không tin

Chịu quả báo địa ngục

Mười vạn Ni-phù-đà.

Người nói lời hư dối

Vui thích làm điều ác

Chịu quả báo địa ngục

Mười vạn Ni-phù-đà.

Người nói lời hư dối

Vui thích làm việc ác

Chịu quả báo địa ngục

Năm mươi sáu phù-đà.

Thích tạo tác nhân ác

Hiểu sai không chân thật

Người ngu si như thế

Càng thêm tối tăm thôi.

Chân thật: Pháp tài quý

Bền vững không thể dời

Nhờ đó sinh cõi trời

Cửa lên cõi thường lạc.

Vì vậy nên nhất tâm

Luôn nhớ pháp chân thật

Người này được tối thượng

Nơi bất sinh bất diệt.

Công đức chân thật ấy

Sinh niềm vui tịch tĩnh

Người trí lìa hư dối

Được chư Phật ngợi khen.

KINH CHƯ PHÁP TẬP YẾU

QUYỂN 6

Phẩm 13: PHƯỚC NGHIỆP, CHẲNG PHẢI PHƯỚC NGHIỆP

Những nghiệp đã tạo tác

Là phước, không phải phước

Trói buộc những hữu tình

Nhất định chịu quả khổ.

Kẻ ngu tâm như cá

Bơi lội trong sông ái

Vui cười tạo nghiệp ác

Kêu thương tự chịu khổ.

Xưa cùng tạo tội lỗi

Với nô bộc, tùy tùng

Sau chịu quả báo khổ

Không ai thay thế nhau.

Do bạn bè, quyến thuộc

Hợp nhau tạo các tội

Đời sau theo bên mình

Chỉ nghiệp ác đã tạo.

Như hoa ở nơi nào

Hương thơm không rời bỏ

Nghiệp thiện ác cũng thế

Ở nơi nào cũng theo.

Chúng sinh do tự nghiệp

Nhân quả luôn tương xứng

Làm lành sinh cõi trời

Được hưởng vui thù thắng.

Quả báo của nghiệp ác

Là chịu khổ nặng nề

Đọa trong ba đường ác

Khổ ấy không gì bằng.

Chính vì ba nghiệp ấy

Tạo tác khắp ba cõi

Luôn sinh khởi ba độc

Sẽ đọa ba đường ác.

Những chúng sinh ngu muội

Vì nhân duyên hòa hợp

Trôi lăn trong ba cõi

Đều theo nghiệp của mình.

Mình làm, người không chịu

Người làm, mình chẳng nhận

Phải biết nghiệp mình làm

Nhất định phải chịu quả.

Nghiệp tuy có nhiều loại

Chỉ chín chốn thọ báo

Vì chúng nương lẫn nhau

Thành bốn mươi thứ ác.

Tự gây tạo một nghiệp

Phải chịu một quả báo

Đọa trong đường hiểm nạn

Không hề có bạn bè.

Hoặc bị người khuyến dụ

Tạo tác các nghiệp ác

Sau khi chịu quả báo

Người ấy không cứu được.

Nghiệp thành chẳng trước sau

Hay đời này đời khác

Hoặc tạo tác ở đây

Hoặc chịu quả nơi khác.

Chính vì nghiệp thiện, ác

Lưu chuyển trong luân hồi

Bị gió nghiệp thổi động

Mà chịu quả khổ vui.

Kẻ ngu tâm tán loạn

Luôn tham đắm dục lạc

Không chánh tuệ quyết đoán

Điều ác càng tăng trưởng.

Chúng sinh tham đắm dục

Bị ngu si che lấp

Báo ác hiện trước mặt

Đọa vào nơi tối tăm.

Vì tâm không vui thích

Chánh pháp của Đức Phật

Ở mãi trong địa ngục

Chịu quả khổ lâu dài.

Vô thỉ luân hồi khổ

Bị lưới nghiệp trói buộc

Diệt rồi lại sinh ra

Đều do tâm tạo tác.

Từ cõi trời đọa lạc

Ở địa ngục sinh Thiên

Hoặc sinh trong cõi người

Hay chịu quả ngạ quỷ.

Tất cả nhân khổ vui

Đều do mình tạo tác

Nương nhau mà sinh khởi

Không do trời Tự tại.

Luân hồi trong sinh tử

Tạo vô số nghiệp ác

Chỉ Phật mới chứng biết

Kẻ khác không thể hiểu.

Phi pháp được quả lành

Nhân này là điên đảo

Nên biết quả lãnh thọ

Luôn tương xứng với nhân.

Nếu nhân quả tương xứng

Là thuận với chánh lý

Các pháp hữu vi này

Đều từ nhân duyên sinh.

Chưa thấy người vô tội

Mà vào chốn địa ngục

Nhất định do nghiệp ác

Phải chịu quả báo khổ.

Người cố tạo nghiệp ác

Bám chặt không hối hận

Bị nghiệp lực ràng buộc

Sẽ đọa trong đường ác.

Chưa thấy nghiệp bất thiện

Dẫn sinh quả báo vui

Chỉ Phật nói chân thật

Giảng dạy đạo đối trị.

Như nhờ đèn có sáng

Phải do nghiệp chịu quả

Tất cả mọi hành động

Đều từ nhân duyên sinh.

Vì những nhân duyên đó

Mọi quả báo chuyển theo

Khéo thông đạt tướng này

Là hiểu biết chân thật.

Chẳng giống trời Tự tại

Không nhân mà tạo thành

Các pháp do duyên sinh

Như Lai dạy như thế.

Do vô thỉ luân hồi

Nghiệp báo luôn tương tợ

Chẳng điên đảo phân biệt

Từ nhân duyên mà có.

Chúng sinh bị si mê

Không nhàm chán ái dục

Nếu không hiểu nghiệp báo

Làm sao được tịch tĩnh?

Người sống trong Phật pháp

Không hiểu đạo, phi đạo

Vì si, không chánh tuệ

Luôn sinh ra nhiệt não.

Thấy người vui như ý

Vui ấy từ duyên sinh

Các pháp đều do tâm

Lại cũng do mình làm.

Pháp hữu vi vô thường

Như bọt nước chẳng lâu

Hãy thực hành hạnh lành

Được lợi ích hai đời.

Thấy nghiệp báo thế gian

Và chư Thiên thoái đọa

Người nào thích phóng dật

Nhất định chẳng sướng vui.

Dây nghiệp lại rất dài

Chắc chắn khó ra khỏi

Trói buộc kẻ ngu muội

Cách xa đạo Bồ-đề.

Trí tuệ như gươm bén

Có thể cắt được nó

Lìa ngu si, nhiệt não

Để đến bờ giải thoát.

Do nghiệp chịu quả ấy

Tương xứng với thiện, ác

Người trí không hề quên

Nhân quả luôn chắc chắn.

Do nhân duyên hòa hợp

Sinh ra thân hình này

Trói buộc loài hữu tình

Luân hồi không giải thoát.

Vì bị chúng trói buộc

Bức bách khó chịu được

Hãy tu nhân giải thoát

Chấm dứt mọi khổ đau.

Nghiệp lực khéo câu móc

Lại lôi kéo chúng sinh

Sinh bất cứ nơi nào

Đều bị nghiệp thọ quả.

Nghiệp quả như bánh xe

Lăn chuyển trong ba cõi

Hãy xa lìa tội lỗi

Luôn tu hạnh thù thắng.

Bố thí như bình sạch

Chứa nước giới chánh tuệ

Người trí khéo giữ gìn

Diệt lửa nghiệp ba cõi.

Nếu buông thả ba nghiệp

Ba độc sẽ chuyển theo

Giong ruổi trong ba cõi

Vì ba thứ ngu si.

Tất cả các chúng sinh

Bị khổ não bức bách

Đều do nghiệp mình làm

Luôn nương tựa để sống.

Nếu không có nhân lành

Làm sao được vui sướng

Theo nghiệp chịu quả báo

Như hạt giống sinh trái.

Lại như nắng mùa xuân

Làm cỏ cây tươi tốt

Quả từ nhân sinh khởi

Không nhân thì không quả.

Bị dây nghiệp trói buộc

Qua lại trăm ngàn đời

Như bánh xe thế gian

Nhờ máy móc chuyển động.

Ba độc rất bền chắc

Chúng sinh khó giải thoát

Lìa tội lỗi tham, sân

Khéo vượt khỏi ba cõi.

Người với lòng vui sướng

Tu tập hạnh thù thắng

Vị nhờ nhân duyên đó

Được quả báo thù thắng.

Nghiệp như người thợ vẽ

Khéo vẽ mọi hình tượng

Hoặc người, hoặc là trời

Vẽ mãi vô cùng tận.

Vô số bức họa ấy

Đều do nghiệp biến hóa

Biểu hiện nhiều màu sắc

Nên thấy được rõ ràng.

Tường vỡ, họa cũng không

Rốt cuộc đều hư hoại

Thân này tuy chấm dứt

Nghiệp ấy vẫn trường tồn.

Si mê che chúng sinh

Bị nghiệp lực trói buộc

Vô thỉ trong sinh tử

Như vành tròn luôn xoay.

Như gió, nắng, tro, bụi

Làm hư hoại bức họa

Nghiệp duyên phải lãnh chịu

Chưa bao giờ dừng bỏ.

Hãy quán xét quá khứ

Nghiệp bất thiện đã làm

Ở bất cứ nơi nào

Theo nghiệp mà chịu quả.

Các nghiệp ác vi tế

Bậc thượng, trung và hạ

Đều giải thoát được hết

Là người trí tối thượng.

Lại nữa các hữu tình

Tạo nghiệp thiện, bất thiện

Nhất định sẽ có được

Vui sướng và khổ não.

Ai trái lời Phật dạy

Chính là kẻ ngu si

Mãi mãi không thoát khỏi

Vô lượng khổ não kia.

Trời, Người, A-tu-la

Địa ngục, quỷ, súc sinh

Đều là do nghiệp lực

Hãy hành động trí tuệ.

Vì tuệ ác phân biệt

Tạo vô lượng nghiệp ác

Qua lại trong các cõi

Chịu quả ắt đã biết.

Nếu người làm việc thiện

Sau được sinh cõi trời

Nghiệp ác chìm ba đường

Như diễn viên thay áo.

Dây nghiệp rất chắc dài

Trói khắp cả ba cõi

Chúng sinh do tự nghiệp

Như tăm nương vành xe.

Hoặc sinh trong cõi trời

Hoặc chìm nơi hiểm nạn

Xoay vần mãi không ngừng

Theo nghiệp mà thọ quả.

Hữu tình sinh lên trời

Đều do làm nghiệp thiện

Như hoa sen tốt đẹp

Thanh tịnh vượt khỏi ao.

Người não làm việc lành

Chắc chắn không bị mất

Thường sống nơi an ổn

Được quả báo như ý.

Kẻ ngu không tạo nhân

Mong được quả an vui

Ví như trong bãi cát

Không thể tìm được bơ.

Nếu tu tập nhân lành

Sẽ được hưởng an lạc

Không nhân mà được quả

Như tìm trái ngoài cây.

Chúng sinh vì nghiệp lực

Chịu quả không nhất định

Như ném cát hư không

Theo gió bay rơi rớt.

Nhân duyên làm họp tan

Khổ vui cũng như thế

Đều do nghiệp ràng buộc

Không nên tạo tội lỗi.

Vô biên chủng tử nghiệp

Biến hóa trong sáu đường

Đều từ tâm sinh khởi

Là lời Phật chân thật.

Tâm này khó điều phục

Thích tạo tác các nghiệp

Như thêu vẽ chúng sinh

Chỉ Phật mới biết được.

Như một hạt giống lúa

Sinh ra trăm ngàn hạt

Lưới nghiệp cũng như vậy

Không tài nào lường hết.

Như dây buộc chim bay

Tuy cao nhưng vẫn đến

Nghiệp lực buộc chúng sinh

Qua lại cũng như thế.

Kẻ ngu không chánh kiến

Chẳng hiểu tướng tội phước

Tuần hoàn trong ba cõi

Riêng mình chịu khổ đau.

Ai rõ nghiệp thiện, ác

Là ngộ pháp sinh diệt

Đó là người chân thật

Đạt đến bờ giải thoát.

Ai xa Thiện tri thức

Là gần gũi bạn ác

Bỏ pháp, tham của cải

Không tin quả khổ sau.

Vì không hiểu nghiệp báo

Nên không biết tội phước

Hữu tình nghi si ấy

Chịu mãi sự khổ não.

Thế trí sinh ngã mạn

Thường nói những lời suông

Không hiểu nhân duyên nghiệp

Thường chịu khổ luân hồi.

Như người bị tù lâu

Bỗng nhiên được phóng thích

Bạn bè và quyến thuộc

Vui vẻ cùng chúc mừng.

Như ở trong địa ngục

Nghiệp hết, được giải thoát

Nhờ sức nghiệp thiện trước

Được sinh lên cõi trời.

Hưởng dục lạc chư Thiên

Đủ vô lượng trang sức

Ở đó lại tu nhân

Chuyển sinh nơi thù thắng.

Nếu không tu nghiệp thiện

Phước hết sẽ đọa lạc

Tướng suy hiện trước mắt

Như dầu hết đèn tắt.

Chết đây sinh nơi kia

Xoay tròn trong ba cõi

Theo gió nghiệp chuyển động

Làm sao được giải thoát?

Người trí được tự tại

Không bị vướng luân hồi

Không để dây nghiệp ấy

Trói buộc được thân mình.

Giả sử chất tơ sen

Bằng ngọn núi Tu-di

Dây nghiệp cũng như vậy

Không thể trói người trí.

Người trí trong luân hồi

Như Tu-di chẳng động

Xa lìa mọi ưu não

Thoát khỏi những sợ lo.

Như chư Phật đã biết

Nhân quả luôn tương xứng

Nếu tạo nghiệp quá nhiều

Nhân quả cũng như thế.

Luôn tạo tác các nghiệp

Phải chịu nhiều loại quả

Vì tạo tác như thế

Nên sẽ bị trói buộc.

Người nào tạo nghiệp lành

Nhất định được quả vui

Thân khỏe, đẹp, sống lâu

Được mọi người tôn kính.

Phước nghiệp sẽ có ngay

Như đốt đèn được sáng

Nghiệp báo không sai khác

Đều do tâm tạo ra.

Tất cả những chúng sinh

Phước hết mạng tiêu tán

Thân bị lửa thiêu đốt

Chẳng có chút yên vui.

Lại nữa các chúng sinh

Do bản tâm sai biệt

Tạo tác mọi nghiệp nhân

Trói buộc trong ba cõi

Người câm ngọng cả đời

Do làm việc bất thiện.

Mong cầu quả an vui

Như khuấy nước tìm lửa

Nếu không làm việc thiện

Quả vui sẽ không sinh.

Kẻ ham thích buông lung

Ắt không có công đức

Bị dây nghiệp lôi kéo

Ngu độn nào biết gì.

Dây này không chặt được

Khổ hết mới giải thoát

Chúng sinh vì nghiệp lực

Quả lại trong luân hồi.

Diệt dây sinh ở kia

Đều là do nhân trước

Kẻ ngu tham năm dục

Chưa bao giờ tỏ ngộ.

Do tham ái giúp nhau

Bao giờ mới hết khổ

Kẻ ngu không nhàm chán

Ham thích những dục lạc.

Chính vì không biết chán

Tự chuốc lấy diệt suy

Phước báo trong đời này

Nghiệp hết, vui không còn.

Do nhiều sự buông lung

Lâm chung mới biết được

Sinh vô lượng phân biệt

Tất cả nghiệp đã làm.

Đều tùy theo nghiệp nhân

Mà tự chịu quả báo

Chúng sinh đi theo nghiệp

Và đến cũng do nghiệp.

Hoặc được hưởng an lạc

Hoặc chịu lấy khổ đau

Người được sinh cõi trời

Hưởng diệu lạc năm dục.

Phước hết bị thoái đọa

Không có ai cứu được

Lại nữa nhân luân hồi

Đều từ hư vọng sinh.

Phật dùng trí chân thật

Dạy chánh đạo giải thoát

Ai tu tập nghiệp thiện

Tương ưng giới, định, tuệ.

Không phải nhân luân hồi

An trụ vui thanh tịnh

Phước báo vô cùng tận

Không nên sống buông lung.

Hãy nhất tâm rốt ráo

Siêng tu hạnh thù thắng

Người đầy đủ phước báo

Hãy xa việc bất thiện.

Làm lành lên đường Thánh

Tạo ác chịu tai ương

Người nào làm việc lành

Dũng mãnh chẳng thoái lui.

Thường được vui tịch tĩnh

Đạt đến đạo Bồ-đề

Người nào thích phóng dật

Thích làm việc bất thiện.

Phước đức sẽ giảm dần

Phải đọa trong đường ác

Nghiệp lực như xích đu

Đều do tâm biến hóa.

Chúng sinh bị si gạt

Thường lưu chuyển theo đó

Sinh tử như bánh xe

Mười hai xứ như căm.

Xoay vần ở thế gian

Đều do tâm sai khiến

Vì tâm tạo nghiệp lành

Dẫn sinh đến cõi trời.

Bị cảnh giới mê hoặc

Không xét khổ sau này

Hãy suy xét hành động

Giữa vui và chẳng vui.

Nghiệp khổ, vui tuy khác

Đều từ nhân duyên sinh

Thế gian không vui sướng

Là do nghiệp trói buộc.

Vui hết khổ hiện tiền

Đều do tâm tạo tác

Chúng sinh vì gió nghiệp

Thổi bay đến các cõi.

Lại sinh tâm ham thích

Là do nghiệp buộc ràng

Chỉ nghiệp thiện, bất thiện

Theo mãi đến đời sau.

Giống như hái cánh hoa

Hương thơm sẽ theo đó

Tự nghiệp khiến chúng sinh

Trôi lăn trong sinh diệt.

Ví như cái xích đu

Lên xuống mãi không ngừng

Qua lại trong sáu đường

Trời, Người, A-tu-la...

Bị ngu si che lấp

Không hiểu biết chân thật

Như bánh xe ở đời

Xoay tròn theo tay quay.

Bị nghiệp lực xô đẩy

Nhanh chóng không gì bằng

Do nghiệp lực ràng buộc

Mười hai chi hòa hợp.

Đó là vòng duyên sinh

Thế gian không biết được

Chư Thiên bị si phủ

Luôn tham đắm cảnh dục.

Chỉ quả nghiệp trường tồn

Niềm vui không tích tụ

Vì không biết nghiệp thiện

Như thuốc hay, đèn sáng.

Trừ tối, được khinh an

Cứu lành được tất cả.

Chịu cực khổ khó kham

Và mọi sự kinh sợ

Nghiệp này có sức mạnh

Không phát sinh mỏi mệt.

Hết mạng sống cõi trời

Sinh xuống chốn nhân gian

Khi chấm dứt tuổi thọ

Chết đọa vào địa ngục.

Khỏi ngục làm bàng sinh

Sau đọa làm ngạ quỷ

Đều là do gió nghiệp

Bay mãi không dừng yên.

Chúng sinh ngu si ấy

Chưa bao giờ tỏ ngộ

Chúng sinh lái xe nghiệp

Đi khắp trong ba cõi.

Xe khác không như thế

Nhanh chóng không gì bằng

Nếu làm việc thanh tịnh

Sẽ được hưởng phước báo.

Chỉ ở trong đời này

Mới biết được tự nghiệp

Nghiệp như vật thêu vẽ

Đều do tâm sinh khởi.

Vẽ khắp cả mọi nơi

Mãi mãi không hoại diệt

Phước báo rất rộng lớn

Đều từ nghiệp sinh ra.

Khi phước nghiệp chấm dứt

Niềm vui cũng tán hoại

Nếu không bỏ nghiệp lành

Niềm vui càng tăng trưởng.

Vì vậy với nhân lành

Hãy thường xuyên tu tập

Ở trong trăm ngàn đời

Thọ đủ loại thân hình.

Bị nghiệp lực trói buộc

Không hề có an vui

Nếu tạo tất cả nhân

Sẽ chịu hết thảy quả.

Hãy ở trong đời này

Siêng tu các hạnh lành

Bức tranh nghiệp thật khéo

Đều do tâm vẽ ra.

Nghiệp hết, quả không còn

Thay đổi từng sát-na

Chỉ tự nghiệp là bạn

Người khác làm sao được.

Khéo điều phục thân mình

Như lý mà an trụ

Trang sức bằng tự nghiệp

Không do ai làm ra.

Ở trong trăm ngàn đời

Chưa bao giờ rời xa

Ai thấu tỏ sinh diệt

Và nhân quả chân thật.

Sẽ lìa các tội cấu

Đạt đến nơi bất diệt

Tất cả nghiệp đã tạo

Đến đâu cũng đuổi theo.

Như căm nương bánh xe

Xoay chuyển ở thế gian

Hãy dùng trí chọn lọc

Như lý mà tu tập

Là Bậc Điều Ngự Sư

Thoát hẳn mọi phiền não.

Phẩm 14: CHỈ DẠY CHÚNG SINH

Cấu nhiễm tham, sân, si

Và khổ, già, bệnh, chết

Sáu thứ như giặc oán

Tổn hại loài hàm thức.

Năm cảnh lại như giặc

Cướp của cải công đức

Trước như người bạn tốt

Sau thành tên giặc hại.

Do tâm sinh phóng dật

Theo đuổi cảnh dục lạc

Làm cho các chúng sinh

Đọa địa ngục, ngạ quỷ.

Tham là lửa hừng hực

Sân tựa như giặc oán

Hắc ám chính si mê

Cả ba đều đáng sợ.

Ba mươi sáu loại nghiệp

Và bốn mươi hạnh nghiệp

Chín mươi tám phiền não

Lưu chuyển khắp ba cõi.

Bỏ mười hai nhân duyên

Trăm lẻ tám phiền não

Khéo hiểu pháp, phi pháp

Luôn được vô lượng lạc.

Mười sáu pháp hiện quán

Và mười sáu pháp không

Hiểu hai tướng ngã pháp

Chính là bậc Trí tuệ.

Thông đạt đạo, phi đạo

Và bốn thứ cứu cánh

Ra khỏi bốn dòng thác

Diệt trừ mọi tội cấu.

Tu tập tám Thánh đạo

Khỏi hai thứ sinh tử

Hiển hiện đủ mười Lực

Chứng được quả Bồ-đề.

Hiểu hai đế chân, tục

Và pháp bốn Niệm xứ

Trừ ba tế vô tri

Không bị ma lôi cuốn.

Cảnh giới năm dục này

Trước ngọt sau lại đắng

Khiến đọa trong hiểm nạn

Vì vậy hãy xa lìa.

Dùng chánh trí tư duy

Đoạn trừ các phiền não

Chính là người đủ trí

Đời đời được an ổn.

Trí đoạn trừ lậu, hoặc

Như lửa đốt củi khô

Chánh trí càng sáng rực

Tam bảo được hiển hiện.

Ai thích cảnh giới trí

Thường tu pháp tịch tĩnh

Phiền não như rắn độc

Tổn hại các pháp lành.

Ai đủ trí chân thật

Làm lợi mình và người

Lìa tội khổ già, chết

Trụ tịch tĩnh tối thượng.

Ai thích sống luân hồi

Luôn bị chúng ràng buộc

Oán giặc phiền não ấy

Lấn bức cả ba cõi.

Người nào biết pháp Phật

Diễn thuyết cho chúng sinh

Luôn tu hạnh thuần tịnh

Được sinh lên phạm thiên.

Ai chán xa ba độc

Thường cúng dường chư Phật

Phá trừ luân hồi ấy

Như đốt cháy cây khô.

Người nào biết nhân khổ

Không tạo các tội lỗi

Vô lượng thứ phiền não

Không thể nào trói được.

Trí là ánh sáng rực

Si là bóng tối tăm

Ai khéo léo phân biệt

Được gọi là bậc Trí.

Lìa tội lỗi ngu si

Không còn các hiểm nạn

Bị si mê che lấp

Làm sao được giải thoát.

Thà chạm vào lửa dữ

Ở chung với rắn độc

Ai cầu vui tịch diệt

Không sống với ngu si.

Kẻ ngu không chánh trí

Như người mù trong tối

Chẳng lo sợ luân hồi

Thường tạo hạnh phi pháp.

Chúng sinh bị si dối

Luôn sinh khởi ái nhiễm

Chịu nghèo khổ ở đời

Bị già suy bức bách.

Vì nghiệp quả ba đời

Từ địa ngục lên trời

Từ trời đọa súc sinh

Hoặc chịu thân ngạ quỷ.

Chúng sinh vì tham dục

Theo nghiệp đọa các cõi

Lại bị lưới si buộc

Luân hồi trong biển hữu.

Vô thỉ tạo các tội

Chịu nhiều loại sinh tử

Chính vì tập quán đó

Mà chẳng thấy nhọc mệt.

Chư Thiên bị lạc hại

Người đời khổ nghèo thiếu

Địa ngục luôn đốt cháy

Bàng sinh ăn nuốt nhau.

Ngạ quỷ bị đói khát

Đều là do ngu si

Ở mãi trong luân hồi

Làm sao được vui sướng.

Ngu si tham dục lạc

Vì dục lạc chịu khổ

Không gần Thiện tri thức

Không chánh pháp cứu giúp.

Người nào đủ chân thật

Luôn thích nghe chánh pháp

Tu tập các thiền định

Người ấy không lo khổ.

Chư Phật giảng chánh pháp

Như đèn luôn sáng soi

Thương nhớ các chúng sinh

Còn hơn cha mẹ chúng.

Chúng sinh vì ba nhân

Tạo ba thứ tội lỗi

Xoay tròn trong ba cõi

Ba thọ luôn đuổi theo.

Do ba nghiệp sinh khởi

Đọa ba ác hiểm nạn

Chúng sinh vì tham dục

Giong ruổi trong ba cõi.

Ai tôn kính Tam bảo

Được Chánh đẳng Chánh giác

Xa lìa ba tà kiến

Không sinh ra các khổ.

Người ấy suốt đêm dài

Ba thời luôn quán xét

Gọi già, bệnh, chết đó

Là ba kho tội lỗi.

Ba nghiệp lìa tà vạy

Sống trong ba bình đẳng

Không chìm đắm luân hồi

Vĩnh viễn lìa buồn lo.

Đối với đạo, phi đạo

Và các tướng có, không

Từ tâm khéo quán xét

Sẽ chứng đạo Vô thượng.

Người này tâm thanh tịnh

Không tiếp xúc dục nhiễm

Vĩnh viễn trừ nhơ, đục

Được giải thoát an lạc.

Bỏ tham cầu ba cõi

Thường sống trong chánh niệm

Người này trong chánh đạo

Nhất định không thoái chuyển.

Chúng sinh bị si che

Không thông đạt chánh trí

Sinh vô lượng tham ái

Thường bị khổ trói buộc.

Biếng nhác, không hổ thẹn

Gần gũi tri thức ác

Là hạt giống địa ngục

Người trí khéo phòng hộ.

Vì không biết hổ thẹn

Thường tạo ra các tội

Sau đọa trong đường hiểm

Hối hận nào ích gì?

Sinh kiêu mạn, sân hận

Ganh ghét, hờn, che đậy

Kẻ ngu không tín căn

Làm sao sinh cõi lành.

Ham thích rượu, của cải

Sinh tà kiến, vọng ngôn

Thường tạo nhân ác độc

Ắt chịu quả địa ngục.

Tà kiến ngăn pháp lành

Đừng để sinh chút nào

Kẻ ngu si như thế

Tự vào đường hiểm ác.

Người sinh khởi tà kiến

Chẳng phải nhân, gọi nhân

Kẻ ấy tự khi dối

Chìm đắm không lúc ra.

Người nào bám tà kiến

Uổng công tu khổ hạnh

Lừa dối với mọi người

Tự ngu, sinh ngã mạn.

Vì ngu si tăm tối

Chìm biển lớn sinh tử

Người này không nhân chánh

Lấy khổ muốn bỏ khổ.

Theo tà thuyết ngoại đạo

Đốt thân mong giải thoát

Người trí tự đốt tâm

Là đốt các lậu, hoặc.

Ai tu tập chánh trí

Phá trừ các phiền não

Là bậc Chân trượng phu

Vượt khỏi tất cả khổ.

Tham đắm danh tiếng tốt

Dối ca ngợi lẫn nhau

Quả Bồ-đề thanh tịnh

Tà kiến không thể đạt.

Không siêng tu pháp lành

Tâm luôn luôn dao động

Vì tham đắm lợi dưỡng

Xa bỏ các giới tịnh.

Ham thích những vị rượu

Ưa chạy theo ngoại sắc

Giết hại những chúng sinh

Do đó đọa địa ngục.

Gần gũi tri thức ác

Sinh hai lưỡi, tà kiến

Không có được oai nghi

Ba nghiệp thường phạm lỗi.

Vì vô minh, ngã mạn

Nói năng không chân thật

Đời này và đời sau

Làm sao được an lạc?

Bị các khổ nhận chìm

Diệt ở đây sinh kia

Như lời chư Phật dạy

Đều do vô minh, hành.

Người nào sinh ngã mạn

Tà mạn, tăng thượng mạn

Là nguồn gốc khổ đau

Hãy xa lìa tất cả.

Thích tạo các nghiệp ác

Trước, sau, giữa không thiện

Theo dòng nước vô minh

Vào biển lớn sinh tử.

Người nào đủ thắng trí

Khéo dứt trừ phiền não

Gỡ tất cả dây trói

Đạt đến nơi bất diệt.

Nhờ tu tập thắng trí

Đoạn trừ các lậu, hoặc

Sợi dây phiền não này

Nhờ trí mới gỡ được.

Phiền não như là củi

Lửa trí thiêu đốt sạch

Ai tham cảnh giới dục

Làm sao khỏi trói buộc.

Năm dục: Chướng ngại lớn

Che lấp mắt trí tuệ

Thường làm cho chúng sinh

Hại người giảng chánh pháp.

Ai nhất tâm lắng nghe

Những gì Pháp sư giảng

Là dũng tướng chánh pháp

Đánh bại các quân ma.

Đối với bốn điên đảo

Và tám pháp thế gian

Không phát sinh chánh tuệ

Ắt bị chúng lừa dối.

Năm dục như dòng thác

Trôi nổi khó thoát ra

Hãy dùng thuyền trí tuệ

Để vượt qua tất cả.

Vì tâm ngu si đó

Luôn tham đắm dục lạc

Luân hồi trong năm cõi

Làm sao được giải thoát.

Không hiểu đúng như lý

Chẳng khác lửa cháy hừng

Nếu thực hành như lý

Như nước mát trừ nóng.

Chứa nhóm những vô minh

Từ lâu xa sinh khởi

Dùng đèn sáng trí tuệ

Diệt trừ không để hiện.

Người nào đủ chánh trí

Sẽ hướng đến Niết-bàn

Vô trí, lắm tham si

Sinh ra tâm biếng nhác.

Ai đủ ánh sáng trí

Trừ hắc ám ba độc

Vì vậy hãy nhất tâm

Giữ giới, tu trí tịnh.

Thường dùng lửa đại trí

Thiêu đốt củi lậu hoặc

Ai không có căn lành

Bị ba độc tổn hại.

Chúng sinh bệnh lâu ngày

Nằm mãi đến khi chết

Si mê không chỗ nương

Bà con thương ích gì?

Do nhiều sự buông lung

Thích làm việc ngu si

Tạo vô lượng nhân ác

Các khổ khó chịu được.

Tai họa của ba độc

Tổn não các chúng sinh

Ai tương ưng chánh trí

Sẽ từ bỏ tất cả.

Nên biết lửa trí tuệ

Đốt được núi phiền não

Hoặc nghiệp đã không còn

Thường đạt vui tịch tĩnh.