SỐ 728 — KINH CHƯ PHÁP TẬP YẾU

Phẩm 15: THUYẾT MINH VỀ TỘI (Phần 1)

Do tác ý bất thiện

Thường tạo các tội ác

Ngu si không thấu rõ

Sau hối hận ích gì?

Chúng sinh tạo các tội

Đều phải chịu khổ báo

Vì thế hãy xa lìa

Thường mong được quả vui.

Trước tuy tạo tội nhỏ

Sau phải đọa đường hiểm

Vì si che lấp tâm

Thoát khỏi lại tạo tội.

Tội nhỏ không đề phòng

Đều là nhân địa ngục

Ví như đốm lửa nhỏ

Thiêu đốt cả núi rừng.

Vì tội sinh cõi ác

Chịu khổ não nặng nề

Là giặc oán của ta

Làm sao được tịch tĩnh.

Người nào tạo các tội

Sẽ không chút sướng vui

Ai thích được quả vui

Nên tu các hạnh lành.

Làm lành được khen ngợi

Tạo ác bị khinh chê

Tu phước thật là khó

Tạo tội rất dễ dàng.

Thấy ai làm phi pháp

Tâm hèn hạ tùy hỷ

Chính vì không trí tuệ

Nên chịu khổ đau hơn.

Người nào tạo tội ác

Chứa nhóm mọi quả báo

Khổ này khó kham nhận

Đừng nên tạo điều ác.

Do vì tạo nghiệp ác

Chắc chắn chịu báo ác

Vì vậy nên xa lìa

Không tạo, chẳng tội lỗi.

Ai không sợ tội lỗi

Là gần gũi bạn ác

Vì chính mình tạo tác

Người khác không chịu quả.

Làm lành được quả lành

Tạo ác chịu báo ác

Người nào tạo tội lỗi

Sẽ không có pháp lành.

Kẻ chìm đắm tà kiến

Phát triển các tội ác

Dù dao, gậy, hầm lửa

Không thể sánh bằng được.

Người xa lánh nghiệp ác

Thường tu tập hạnh lành

Thân, ngữ, ý thanh tịnh

Cách Bồ-đề chẳng xa.

Ai thích tạo tội ác

Chịu khổ não nặng nề

Không phải tạo nghiệp ác

Mà được quả an vui.

Người thích tu hạnh lành

Được an lạc tối thượng

Pháp lành không nhân khổ

Chẳng lãnh thọ đảo điên.

Từ vô thỉ đến nay

Làm lành được quả vui

Nếu tạo ra nhân ác

Nhất định chịu quả khổ.

Làm lành gần bạn tốt

Tọa ác, thân kẻ xấu

Ganh ghét bậc Hiền thiện

Ắt phải đọa đường ác.

Nếu tâm thích tu thiện

Sẽ xa các tội ác

Đối với quả Bồ-đề

Như nắm trong bàn tay.

Những hành động của họ

Trước, sau, giữa đều thiện

Sinh ra mọi quả vui

Xả bỏ, không được thế.

Vì thế hãy xa tội

Luôn luôn tạo điều lành

Ai xa lánh nghiệp ác

Sẽ thường được quả vui.

Trong vô thỉ sinh tử

Luôn chịu các tội ác

Kẻ ngu bị sai sử

Mà chẳng thấy nhọc mệt.

Tham dục tạo nghiệp ác

Chẳng biết quả khổ sau

Vừa được chút vui thích

Chịu khổ não lâu dài.

Người thích tạo tội ác

Bị người đời khinh bỉ

Vì vậy lìa nghiệp ác

Đừng lơ đễnh việc lành.

Không ích, chẳng rốt ráo

Chịu khổ não khó lường

Vì thế người có trí

Thường xa lánh tội lỗi.

Người nào đủ tâm Từ

Sẽ không tạo tội ác

Làm ác tự chịu họa

Chẳng làm sẽ không chịu.

Thường tạo nhiều tội ác

Nương pháp ác, thầy tà

Ai lìa hai thứ đó

Khéo trụ đạo chân thật.

Kẻ ngu không hiểu biết

Thích làm các việc

Xa bỏ tội ác ấy

Được sống nơi tốt đẹp.

Ai thích tạo nhiều tội

Ắt bị nghiệp kéo lôi

Không sợ luân hồi sau

Thân người khó có được.

Ai lo sợ tội lỗi

Thích làm nhiều việc thiện

Sẽ hướng đến Bồ-đề

Được diệu lạc tối thượng.

Ai lìa những tội lỗi

Tu tập các nghiệp lành

Người này ở thế gian

Được quả báo thù thắng.

Khéo điều phục các căn

Được người đời tôn trọng

Sau khi bỏ thân này

Được sinh lên cõi trời.

Người nào ít phước đức

Trước, sau, giữa không thiện

Tội ác thường tăng trưởng

Ắt đọa vào địa ngục.

Nếu tạo nhiều tội ác

Phải chịu những quả khổ

Làm lành như đã thấy

Nhất định được quả vui.

Vì không hạt giống lành

Sau sinh trong hiểm nạn

Như nghiệp xưa đã tạo

Nhân quả rất tương xứng.

Chúng sinh đọa đường ác

Đều là do tội lỗi

Như cá đã cắn câu

Không làm sao thoát khỏi.

Tội là nguồn gốc khổ

Hãy đoạn trừ tận gốc

Chúng sinh thường tập nhiễm

Mùi hôi theo bất tịnh.

Ưa thích luôn tu tập

Phá trừ các nghiệp ác

Ví như đè cây vừng

Hoa tàn hương không mất.

Luôn tham đắm năm dục

Tán loạn không chịu yên

Biếng nhác, nói hư dối

Người ấy thật xấu ác.

Người tạo các tội ác

Như đêm dài tối tăm

Ai an trụ pháp lành

Như mặt trời xuất hiện.

Người nào không ganh ghét

Đó là hạnh thanh tịnh

Ngu si tạo nhiều tội

Ắt luôn sinh tức giận.

Như thuyền chở vật nhỏ

Sẽ vận chuyển đến nơi

Chúng sinh nào nhẹ tội

Khỏi chìm trong đường ác.

Xa lánh ác tri thức

Thường được mọi an vui

Ai tùy thuận người ấy

Sẽ chịu các hiểm nạn.

Khéo hiểu rõ nghiệp báo

Lìa hủy phạm nhỏ nhặt

Người ấy không vướng tội

Như hư không chẳng nhơ.

Chưa nghe hãy lắng nghe

Nghe rồi phải ghi nhớ

Cõi ác còn sinh Thiên

Huống gì bậc đủ trí!

KINH CHƯ PHÁP TẬP YẾU

QUYỂN 7

Phẩm 15: THUYẾT MINH VỀ TỘI (Phần 2)

Hiểu rõ tướng tội phước

Là người đầy đủ trí

Không hiểu đúng tướng ấy

Chính là kẻ ngu si.

Thông đạt các công đức

Với tội ác cũng thế

Hiểu như thật hai thứ

Thường được hưởng an vui.

Người tạo các tội ác

Như ở chung với giặc

Ai thích làm việc thiện

Như gần với bạn lành.

Do ái nhiễm tạo tác

Cảnh giới luôn hiển hiện

Xoay vần trong si ám

Thường chịu mọi khổ đau.

Cảnh dục như rừng rậm

Nơi tham ái hoạt đông

Kẻ ngu không hiểu pháp

Làm sao được giải thoát.

Đọa vào trong địa ngục

Hòa hợp chịu khổ đau

Nên biết không tạo tội

Làm sao bị đến đây?

Làm lành được quả tốt

Trang nghiêm vô lượng phước

Tạo ác tự chịu họa

Chắc chắn không tránh khỏi.

Khổ vui của mình người

Xoay vần trong biển hữu

Vì gió nghiệp thổi động

Như sóng có từ nước.

Người nào sống phóng dật

Thường tạo mọi nghiệp ác

Chính vì nhân duyên ấy

Phải đọa vào địa ngục.

Được ra khỏi địa ngục

Sinh vào trong cõi ác

Lại bị dục lôi kéo

Quên khổ não ngày xưa.

Tâm này do tập quán

Vừa ngộ lại bị mê

Vui hết khổ liền sinh

Không xét họa sau này.

Bị năm căn lừa dối

Điên cuồng theo trần cảnh

Bị trôi lăn không ngừng

Đều do dây ái buộc.

Đọa địa ngục, ngạ quỷ

Bàng sinh và biên địa

Hoặc vừa sinh lên trời

Bỗng chốc bị thoái đọa.

Trôi lăn trong các đường

Như xe lăn thế gian

Đều do nghiệp lôi kéo

Mà không thấy nhọc mệt.

Giả sử sinh lên trời

Hưởng hoan lạc thượng điệu

Phước hết lại thoái đọa

Đều đi trong luân hồi.

Đọa địa ngục Liên hoa

Trăm ngàn vô số kiếp

Chịu vô lượng khổ não

Kẻ ngu không chán sợ.

Ba cõi nào có vui

Khổ đau có chịu được

Chúng sinh bị si mù

Chưa bao giờ lo sợ.

Kẻ ngu mê nhân khổ

Không hiểu được khổ đau

Khổ ấy từ nhân sinh

Như hạt sinh ra trái.

Vì khổ vui trói buộc

Qua lại trong ba cõi

Chỉ trừ vui tịch diệt

Vĩnh viễn lìa ưu não.

Sinh bất cứ nơi đâu

Thường suy nghĩ khổ não

Khổ ấy không sinh nữa

Lìa khổ được an vui.

Người nào nghĩ nhớ được

Khổ não trong địa ngục

Sẽ không hề đắm vướng

Một chút hoan lạc nào.

Đã hiểu rõ như vậy

Thế gian đều hư giả

Hãy lìa các tội lỗi

Dùng hiệu khéo tu tập.

Thọ mạng không còn lâu

Trong sát-na nháy mắt

Đoạn trừ nhân độc ác

Thường làm các việc lành.

Hiểu mạng sống chẳng bền

Tất cả do tâm tạo

Làm những việc chân chánh

Không nuôi sống tà vạy.

Khổ não ở đời sau

Sao không biết lo sợ

Dây si thường trói buộc

Lửa ngục luôn thiêu đốt.

Si là pháp bất thiện

Trái phước nghiệp bạch tịnh

Dắt dẫn chúng sinh ác

Chìm mãi trong biển khổ.

Người nào không sợ tội

Thích làm nhiều việc ác

Xoay vần trong địa ngục

Bị lửa ngục đốt thiêu.

Như một đốm lửa nhỏ

Có thể đốt mọi vật

Kẻ ngu dù ít tội

Cũng đọa vào địa ngục.

Người nào sợ đường ác

Không tạo các tội lỗi

Thường giữ gìn chánh pháp

Bỏ ác làm việc lành.

Bạn ác sinh buông lung

Và vô tàm, vô quý

Người trí thường xa lánh

Chúng như lửa và độc.

Pháp khổ là ma chướng

Pháp vui không gì ngăn

Khéo phân biệt hai tướng

Thông đạt hết tất cả.

Xa lánh tri thức ác

Thích thực hành thí, nhẫn

Từ bi với chúng sinh

Là hạnh chính sinh Thiên.

Phẩm 16: ĐỊA NGỤC

Người nào sống tà vạy

Tạo tác các nghiệp ác

Sẽ nói quả báo ấy

Sau đọa vào địa ngục.

Là Đẳng hoạt, Hắc thằng

Chúng hợp, hai Hào khiếu

Thiêu nhiên, Cực thiêu nhiên

Và địa ngục Vô gián.

Tám địa ngục như thế

Mỗi mặt mở một cửa

Ở mỗi cửa địa ngục

Bốn ngục làm thành quách.

Thành sắc bao xung quanh

Người tạo ác đầy dẫy

Người tốt gắp tội nhân

Như chiên cá trong chảo.

Mưa, núi, đá, gậy gộc

Làm thân thể nát nhừ

Ngày đêm luôn gào khóc

Khát uống nước đồng sôi.

Bị khổ não bức bách

Kêu la rất to lớn

Chịu mọi thứ hình phạt

Chạy trốn khắp bốn bên.

Người bị si che lấp

Sinh ra các ác kiến

Phải chịu nhân địa ngục

Như biển rộng lại sâu.

Ác kiến hạ liệt này

Tổn hại mình và người

Vô lượng nhân duyên khổ

Ngươi đã tự trói buộc.

Vì chìm trong tà kiến

Ỷ mình sinh kiêu ngạo

Vĩnh viễn đọa đường ác

Chịu cực khổ lâu dài.

Do tạo các nghiệp ác

Ngươi phải đến nơi đây

Kẻ ngu si hèn kém

Tự làm, sầu nỗi gì?

Làm ác trong quả lành

Ắt không thể có được

Trồng cây ở vực sâu

Nhất định không được quả.

Người buông lung, ngu muội

Thường thích chuyện hòa hợp

Vì được chút sướng vui

Sau chịu nhiều quả khổ.

Kẻ ngu cho là vui

Tham luyến vợ và con

Sinh phiền não nhiễm ô

Đều do tâm si ái.

Khi đến lúc lâm chung

Không ai cứu giúp được

Riêng mình vào đường ác

Đi mãi trong buồn thảm.

Lại nữa trong địa ngục

Vốn không có vật khổ

Tùy hữu tình tạo ác

Từ tự tâm biến ra.

Như đốt hương thơm lên

Hương tỏa nhang không còn

Như bầy chim ngủ đêm

Tối hợp sáng bay đi.

Hoặc lấy tiền của người

Và giết hại thân mạng

Tạo nghiệp ác như thế

Đều là vì ngu si.

Chính vì ngu si ấy

Từ tối đi vào tối

Mất chánh hạnh sinh Thiên

Và tịch tĩnh tối thượng.

Vợ con và quyến thuộc

Trói buộc khó thoát ra

Chìm trong biển sinh tử

Không có chỗ dựa nương.

Tham cầu tạo nghiệp ác

Sao bảo vì vợ con

Đến khi chịu đau khổ

Ai biết ở chỗ nào.

Trong vô lượng ức kiếp

Thường tham đắm sắc đẹp

Do đó tạo tội lỗi

Hèn hạ, không hổ thẹn.

Xưa đã tạo tội ác

Sau hối hận ích gì?

Nhất định đọa địa ngục

Nhiều kiếp không lúc ra.

Bà con tuy có nhiều

Làm sao cứu được mình

Thấy người khác tham dục

Chịu quả báo cũng thế.

Tự mình làm việc lành

Ắt được quả an lạc

Kẻ ngu bị si che

Hoàn toàn không tỏ ngộ.

Ai bị si che lấp

Tham sân sẽ sinh theo

Vật mình thích thuộc người

Khổ mình không ai thay.

Trong bị ba độc đốt

Ngoài lửa ngục vây quanh

Nhiều kiếp chịu khổ đau

Bao giờ khỏi đường ác.

Tự tâm tạo tội ác

Lại không biết hổ thẹn

Bị lửa ngục thiêu đốt

Kêu khóc có ích gì.

Các ngươi thật ngu độn

Thích làm việc phi pháp

Hối hận để làm gì

Lặng yên mà chịu khổ.

Kẻ ngu tạo tội lỗi

Tạo rồi sinh kinh sợ

Nghiệp quả thường theo đuổi

Đều là do duyên sinh.

Chưa bao giờ tu thiện

Lại không đoạn việc ác

Ai xa lìa nghiệp ác

Không còn thấy địa ngục.

Ai bị si che lấp

Không hiểu rõ nghiệp quả

Bị tà sư mê hoặc

Tăng trưởng thêm tội lỗi.

Vì sợ tội đã làm

Thường sinh tâm nhiệt não

Không chánh pháp đối trị

Khổ não khó chịu được.

Ai xa lìa tội lỗi

Sẽ không có khổ đau

Sống tư duy, chánh niệm

Không nên tạo tội ác.

Ai thích làm việc ác

Là không chán khổ đau

Đã khổ càng thêm khổ

Làm sao giải thoát được?

Tâm không sinh nhàm chán

Làm sao được tịch tĩnh?

Những chúng sinh tạo tội

Ta không tâm xót thương.

Người bị si trói buộc

Làm những việc phi pháp

Vì người tự tạo tác

Ta không thể cứu hộ.

Chứa nhóm hạnh ngu si

Tạo đầy dẫy tội ác

Không thể trí giới tịnh

Quả khổ sao tránh khỏi.

Người nào tạo nghiệp ác

Theo nhân phải chịu quả

Phải biết nhân duyên khổ

Tự làm phải tự chịu.

Người bị dây ái buộc

Cuồng loạn không hổ thẹn

Chịu hình phạt hiểm ác

Khổ ấy không thể nói.

Người nào tạo nghiệp ác

Ắt phải chịu khổ đau

Chẳng làm thì không chịu

Không nhân cũng không quả.

Các tội lỗi như thế

Phải chịu quả địa ngục

Không bao giờ vui thích

Những pháp thiện, nghiệp lành.

Không tu tập phước nghiệp

Tạo vô lượng tội ác

Kẻ ngu chịu quả báo

Hối hận nào ích gì?

Xa lánh những bạn lành

Làm nhiều việc gian dối

Không tu nhân chân thật

Tìm vui không thể được.

Chứa nhóm các tội cấu

Từ tâm ngu si sinh

Nhiều kiếp chịu cực khổ

Đều do nghiệp từ xưa.

Hữu tình ở địa ngục

Bị ngục tốt bắt nhốt

Khổ đau rồi than trách

Nghiệp hết sẽ ra khỏi.

Lại nữa, kẻ ngu si

Vì do tâm lừa dối

Không hiểu nghiệp đã làm

Phiền muộn mang sầu thảm.

Xem phi pháp là thiện

Bạn tốt như kẻ thù

Tổn hại mình và người

Luôn ở chỗ tăm tối.

Ác hạnh ba độc đó

Chẳng khác kẻ oan gia

Lôi kéo các hữu tình

Đến chỗ Diêm-ma-la.

Si do nhân gì sinh?

Do chấp ngã, ngã sở

Không tu hạnh bố thí

Làm sao cứu độ được.

Tội: giặc oán số một

Cõi ác hiển hiện theo

Trong đời này, đời khác

Không hề xa lánh nhau.

Những việc ác đã làm

Như dao bén, lửa dữ

Hiểm ác thật đáng sợ

Đã làm người phải chịu.

Người nào tâm tịch tĩnh

Không tham đắm cảnh giới

Chẳng hành động si mê

Sẽ lìa quả báo ác.

Nghe tiếng khổ địa ngục

Ngu si không kinh sợ

Giống như đem củi khô

Ném vào ngọn lửa dữ.

Lại nữa, lửa thế gian

Cháy lâu cũng bị tắt

Nên biết ngọn lửa nghiệp

Luôn luôn cháy hừng hực.

Lửa thế gian tắt được

Lửa nghiệp cháy không ngừng

Người nào tạo nghiệp ác

Cuối cùng sẽ bị đốt.

Vì thế ngọn lửa nghiệp

Đốt người trong địa ngục

Người không sợ đường ác

Không tránh khỏi hại này.

Hãy dùng trí phân biệt

Khéo tự mình phòng hộ

Xa lánh các nghiệp ác

Sẽ không chịu khổ đau.

Bị si mê che lấp

Luôn tạo các nghiệp ác

Giờ chịu cực khổ này

Kêu khóc làm gì được?

Trước, giữa và sau cùng

Cho đến hết mức khổ

Nhân khổ và quả khổ

Đều không nên ham thích.

Xưa ở chốn nhân gian

Làm nhiều việc độc ác

Quả báo hiểm ác này

Nay người phải tự chịu.

Ngoài phân biệt đảo điên

Nhân quả luôn tương xứng

Như những nghiệp đã làm

Theo nghiệp mà chịu quả.

Ngươi luôn luôn gìn giữ

Chính bản thân của mình

Cớ sao tạo nghiệp ác

Cắt mạng sống mọi loài.

Vì mong cầu tài lợi

Ngươi chịu mọi khổ đau

Cớ sao của người khác

Lại sinh tâm cướp đoạt.

Đối với vợ của mình

Người chuyên tâm giữ gìn

Tại sao với vợ người

Lại sinh lòng xâm phạm.

Ngươi tạo tội vọng ngữ

Lừa dối người lương thiện

Người khác không tín thọ

Lưỡi ngươi thật đáng sợ.

Vì tội thích uống rượu

Nên sinh ra ngu độn

Bị pháp ác phỉ báng

Sao chẳng chịu xa lìa.

Năm thứ độc ác ấy

Đều do ngươi tạo ra

Giờ chịu quả báo ác

Sao ngươi lại buồn đau.

Pháp bất thiện như độc

Hãy luôn luôn xa lánh

Làm cho loài hữu tình

Chìm mãi trong biển khổ.

Lại nữa, lửa tham dục

Đốt cháy cả ba cõi

Thấy thiện lợi không tu

Sau, sao được an lạc?

Nói những lời hay khéo

Càng thêm nhiều tham dục

Đây là tội lỗi lớn

Hãy đoạn tận gốc rễ.

Đã đọa vào địa ngục

Lại khóc lóc kêu la

Ngục tốt đều bảo rằng

Y nhân mà chịu quả.

Không xa lánh điều ác

Làm rồi lại làm nữa

Nhân ấy càng tăng thêm

Chịu quả báo cũng thế.

Ai sợ khổ vị lai

Bây giờ hãy tu thiện

Không quả báo địa ngục

Cũng chẳng phải kêu la.

Phóng dật như mặt đất

Sinh ra những bất thiện

Vô lượng loài hữu tình

Đều do tham dắt dẫn

Xưa đã tạo nhiều tội

Sinh hạnh ác tham, sân.

Kẻ ngu không hiểu rõ

Chịu khổ có ai thay

Không sinh tâm thương xót

Luân hồi theo nghiệp ác.

Giữa biển khổ mênh mông

Ai có thể cứu được

Tiền của và người thương

Mạng hết đều xả bỏ.

Vì tạo những tội này

Bị ngục tốt truy bắt

Ngọn lửa ác rất mạnh

Cháy lan khắp hư không.

Cho đến trên mặt đất

Hừng hực không gián đoạn

Khổ đau không dám nhìn

Lo sợ biết đi đâu?

Dao nhọn là đường đi

Đuổi xô chạy đến đó

Hiểm nạn rộng như biển

Độc hành không bè bạn.

Bao giờ được giải thoát

Ai cứu độ được mình?

Ta bị khổ chèn ép

Mỏi mệt không thể đi.

Nhưng bị chúng trói buộc

Lôi kéo phải đi thôi

Vợ con và bè bạn

Đến đây đều như giặc.

Ham vô lượng châu báu

Cầu cứu không thể được

Vì xưa kia phóng dật

Vui hết phải khổ đau.

Bị lưới chết bao phủ

Tăm tối biết về đâu?

Ngục tốt ở Diêm-ma

Rất hung dữ độc ác.

Trói buộc bị lăng nhục

Trong lòng rất kinh sợ

Ta xem chỗ ác đó

Trị phạt mọi hình khổ.

Tất cả tình, phi tình

Đều nằm trên lửa dữ

Lại có rắn độc lớn

Vây bủa khắp xung quanh.

Khóc than cầu ra khỏi

Không thoát, không cứu được

Đọa trong ngục tăm tối

Rộng sâu như biển lớn.

Hư không sáng rực rỡ

Nhiều kiếp sao thấy được

Chính vì năm căn ấy

Đảo điên sinh tham đắm.

Trôi lăn trong ba cõi

Làm sao được tịch tĩnh?

Những chi phần trên thân

Bị cưa bén phân xẻ.

Vô lượng cực khổ não

Không ai nói hết được

Chứa nhóm tội như núi

Các khổ thường bao quanh.

Tăng trưởng từng sát-na

Tâm tạo, thân tự chịu

Bị khổ não bức bách

Đắng cay riêng mình biết.

Diêm-ma phán lời này:

Ngươi hãy xét việc xưa

Nếu hiểu rõ tội mình

Sẽ chịu được đau khổ.

Đến lúc nghiệp chưa hết

Phải xét suy từng việc

Xưa bị si che lấp

Nay hối hận ích gì?

Ngươi tạo nhân như thế

Phải chịu quả cũng vậy

Do việc ác đã làm

Tăng thêm tội lỗi nặng.

Đọa hiểm nạn trong nạn

Chịu cực khổ trong khổ

Kẻ ngu tạo tội rồi

Như ném củi vào lửa.

Kiếp này đến kiếp khác

Nghiệp hết mới thoát ra

Chẳng phải trời, Tu-la

Dạ-xoa, các quỷ thần.

Ta bị lưới chết buộc

Không ai cứu được mình

Bị dây nghiệp trói buộc

Lôi đến chỗ Diêm-ma.

Kinh sợ không chỗ dựa

Theo nghiệp mà đọa lạc

Ai lìa tội lỗi dục

Bậc Tối thắng ba cõi.

Gỡ tất cả dây trói

Ắt không tạo các tội

Khi nhân duyên hòa hợp

Nhờ cha mẹ được thân.

Công cù lao như thế

Cớ sao người giết hại?

Lại nữa, tội giết mẹ

Không nghiệp ác nào hơn.

Đọa vào trong địa ngục

Chịu khổ đau nặng nề

Chặt dây trói ba cõi

Là bậc A-la-hán.

Kẻ ngu gây giết hại

Giờ chịu quả báo này;

Tất cả các Tạng pháp

Chỉ dạy cửa giải thoát

Vì phá hòa hợp Tăng

Giờ chịu quả báo này;

Thường nói lời hư dối

Chỉ đông mà nói bắc

Nói năng không thành tín

Giờ chịu quả báo này;

Lại nói lời thêu dệt

Tổn hại báu chân thật

Không ích lợi mình, người

Giờ chịu quả báo này;

Tạo nghiệp ác hai lưỡi

Cùng nhau để gièm pha

Chia rẽ bạn bè người

Giờ chịu quả báo này;

Nói lời ác vô nghĩa

Như dao, gậy, lửa dữ

Khiến người khác buồn khổ

Giờ chịu quả báo này;

Bảo hộ thân mạng mình

Tổn hại các hữu tình

Thường không tâm Từ bi

Giờ chịu quả báo này;

Châu báu của người khác

Lén lấy hoặc cướp đoạt

Tự tạo nhân năm dục

Giờ chịu quả báo này;

Thích làm việc dục tà

Như thêm củi vào lửa

Thường sinh tâm lo sợ

Tăng trưởng pháp bất thiện.

Bám chặt nơi tà kiến

Hại căn lành của người

Chịu ác báo không cùng

Và khổ não rất nặng.

Những cảnh giới ác này

Ngu si nên bị chuyển

Đều do thân, ngữ, ý

Tương ưng mà tạo ra.

Đã tạo những nghiệp ác

Lâm chung khổ hiện tiền

Bị ngục tốt đuổi bắt

Chạy mau đến địa ngục.

Khổ não trong địa ngục

Thật khó kham nhận được

Giả sử biển rộng sâu

Đốt mãi cũng khô cạn.

Người nào hiểu pháp ác

Quả khổ chẳng đáng vui

Hãy suy nghĩ chân chánh

Đừng tạo các tội ác.

Phật, Pháp, Tăng Tam bảo

Đầy đủ các công đức

Được sinh trong cõi người

Cớ sao không gần gũi.

Trước tạo tội vi tế

Như lửa nhỏ đốt thiêu

Sau tạo nhiều nhân ác

Như nhảy vào đống lửa.

Chẳng lo sợ tội lỗi

Ý không đoạn nghiệp ác

Thường nghĩ đến khổ báo

Sao ngươi còn gây tạo?

Phải biết chút tội kia

Đã sinh ra các khổ

Nghiệp hết mới ra khỏi

Không có ai cứu được.

Sứ giả của Diêm-ma

Kiểm xét rồi phóng thích

Nếu báo ác chưa hết

Kéo lôi chịu quả khổ.

Thân mình và tay chân

Rứt, xẻ và bằm chặt

Hữu tình vô số tội

Sầu thương lại kêu la.

Lại có hữu tình ác

Thường nói lời ly gián

Như chỉ một hạt giống

Sau tăng trưởng vô số.

Đều do tuệ ác đó

Mà gây ra tranh chấp

Thường làm điều tổn hại

Đến bà con bạn bè.

Trừ bỏ lời nói lành

Luôn nói lời hung ác

Nên cắt đứt lưỡi mình

Nhân quả rất tương xứng.

Trăm ngàn cửa công đức

Do lưỡi phá hoại hết

Khiến chịu khổ báo này

Bao giờ mới ra khỏi.

Đọa vào trong địa ngục

Nóng bức sinh đói khát

Ví như đem hạt cải

Ném vào đống lửa to.

Lại nữa, lửa địa ngục

Sinh ra từ đói khát

Hàng chư Thiên đọa lạc

Chịu quả báo cũng vậy.

Những nghiệp ác đã tạo

Đều do ba độc sinh

Lăn lộn trong lửa dữ

Không chỗ ẩn, chạy trốn.

Những hữu tình không trí

Vọng sinh ra phân biệt

Không lành nói là lành

Xem bạn tốt như giặc.

Vì sao các chúng sinh

Không ngộ pháp chân thật

Giả như được chỉ bày

Tâm không sinh yêu thích.

Chẳng thích nghe chánh pháp

Khinh hủy các Pháp sư

Ở trong đời ác đục

Làm sao sinh mắt tuệ.

Cảnh giới của kẻ ngu

Ái dục luôn mê hoặc

Không nương luật, chánh pháp

Không nhân để tự ngộ.

Bị dây si lôi kéo

Luôn thích làm việc ác

Làm rồi chịu cực khổ

Hối hận nào ích gì?

Vì ngu si tăng trưởng

Pháp nói là phi pháp

Nhân đã là điên đảo

Hoạt động đều sai quấy.

Phân biệt bằng vô minh

Say mê trong năm dục

Không tu tập pháp lành

Làm theo những pháp ác.

Chư Thiên tâm tham đắm

Rơi trong lửa phóng dật

Không gặp duyên thắng thiện

Ắt phải bị thoái đọa.

Lại nữa, kẻ ngu si

Ganh ghét bậc Hiền thiện

Giả hiện các oai nghi

Dối người để cầu lợi.

Miệng tuy nói chánh pháp

Tâm luôn tìm lỗi người

Người này ở thế gian

Là kẻ độc ác nhất.

Người nào ham dục lạc

Chính là tìm khổ não

Bị tự tâm lừa dối

Vui hết chẳng ai thay.

Vì vậy dùng chánh tuệ

Thường tu mười nghiệp lành

Những gì trái nghĩa lợi

Vĩnh viễn đoạn trừ hẳn.

Thích làm lợi cho người

Luôn giữ tâm như vậy

Thường nương pháp thiện, tịnh

Luôn an trụ như thế.

Phẩm 17: NGẠ QUỶ

Người nào không bố thí

Như tìm sáng ngoài đèn

Xa bỏ các nghiệp thiện

Làm sao được quả vui.

Như người mù ở đời

Không thấy được mọi vật

Chẳng thí, không nhân phước

Sẽ đọa làm ngạ quỷ.

Làm quỷ không tiền của

Tìm kiếm khắp mọi nơi

Luôn đói khát khốn khổ

Đều do tâm keo kiệt.

Người nào thích bố thí

Không hủy hoại tất cả

Chẳng tạo chút nhân lành

Sau hối hận ích gì?

Do trước tạo nghiệp ác

Đọa trong loài ngạ quỷ

Bị lửa địa ngục đốt

Mãi chịu khổ đói khát.

Bao giờ mới ra khỏi

Để có được an lạc?

Kiếp nào được giải thoát

Mới bỏ hết nhiệt não?

Vì không hiểu nhân quả

Đạo cùng với phi đạo

Bị lửa đói thiêu đốt

Luôn chịu khổ không dứt.

Thân xấu, tóc rối bù

Chỉ còn da bọc xương

Mong cầu được ăn uống

Vừa thấy nhưng không được.

Bị các khổ bức bách

Đọa vào hiểm nạn ác

Không một bạn thân nào

Có thể cứu được ta.

Ngươi xưa ở cõi người

Không làm các phước nghiệp

Như đi vào biển báu

Lại trở về tay không.

Ai thích tu hạnh thắng

Thường xa bỏ điều ác

Ta xét người thiện ấy

Lên thềm cấp cõi trời.

Do thân, ngữ và ý

Tạo các nghiệp bất thiện

Quyến thuộc đều bỏ đi

Riêng mình sống đau khổ.

Bị sứ giả Diêm-ma

Đuổi theo bắt trói lại

Vào hắc ám sâu thẳm

Cách làng xóm rất xa.

Ở bất cứ nơi nào

Thường chịu các khổ não

Cho đến trong giây phút

Chẳng được chút sướng vui.

Giờ chịu quả báo này

Đều do nghiệp tạo trước

Bao giờ mới hết khổ

Được đến nơi an lạc.

Đói khát khó kham chịu

Phải chạy lên vùng cao

Dù được thấy hồ sông

Đến nơi thì khô cạn.

Ở núi rừng đồng trống

Tìm kiếm khắp mọi nơi

Chịu gian khổ đói khát

Tìm nước không có được.

Dù là chỗ ẩm thấp

Chúng cũng không thể thấy

Lại có diều quạ lớn

Dùng mỏ bén mổ ăn.

Bị ngọn lửa đói khát

Luôn thiêu đốt thân mình

Xoay vần trong nẻo hiểm

Kêu la cầu cứu giúp.

Xưa gần cảnh giới dục

Tựa như bóng trong gương

Hủy hoại của cải mình

Giờ riêng chịu quả báo.

Vì tạo những nghiệp ấy

Giam nhốt khó thoát ra

Rảo chạy khắp bốn phương

Nghiệp hết mới ra khỏi.

Từ ba độc sinh ra

Đống lửa dữ cực ác

Từng sát-na thiêu đốt

Cháy cả núi đá lớn.

Lửa mạnh đốt được đá

Dùng nước tưới sẽ tắt

Lửa nghiệp như biển lớn

Sâu rộng làm sao dập?

Nghiệp ác dường như củi

Lửa ái cùng phát sinh

Thiêu hữu tình tạo tội

Khắp nơi không thể tránh.

Tạo tác các tội ác

Xa bỏ những pháp lành

Đọa làm quỷ thế gian

Bị tự tâm lừa dối.

Ta lại bị đói khát

Hai ngọn lửa cùng đốt

Dao gậy làm tổn thương

Chịu ba thứ cực khổ.

Ta tạo các nghiệp ác

Đọa trong loài ngạ quỷ

Chẳng phải là bà con

Có thể cứu được ta.

Chỉ có những pháp lành

Là chỗ của ta nương

Bố thí, giới, đa văn

Ba thứ cứu được mình.

Vì ta đã tạo ra

Những nhân khổ cực ác

Rơi vào lưới ngu si

Chìm mãi trong biển khổ.

Bị nhiệt não thiêu đốt

Thật khó kham nhận được

Nếu ta được giải thoát

Chẳng dám gây tội nữa.

Ở trong loài ngạ quỷ

Luôn sinh tâm sầu lo

Đó là nhân bất thiện

Vì vậy hãy lánh xa.

Phẩm 18: SÚC SINH

Khổ báo của súc sinh

Bị lôi kéo đánh đập

Không bỏ nhân sát hại

Lại ăn nuốt lẫn nhau.

Kẻ ngu tâm si, ái

Thích làm việc tổn hại

Không tu nhân thí, giới

Sau chịu quả súc sinh.

Bị dây ái trói buộc

Năm căn như si, câm

Vì giận dữ ganh ghét

Sau chịu quả súc sinh.

Nên làm, không nên làm

Đáng ăn, chẳng đáng ăn

Pháp thiện, pháp bất thiện

Đều không thể hiểu rõ.

Cõi người nhiều tìm cầu

Chư Thiên tham phóng dật

Ngạ quỷ chịu đói khát

Địa ngục chỉ khổ đau.

Người nào thích giết hại

Tất cả loài hữu tình

Chịu mọi thứ nguy khổ

Sẽ tàn sát lẫn nhau.

Lại nữa, những chúng sinh

Tham tiếc lại tán loạn

Chính vì nhân duyên đó

Đọa cõi quỷ, súc sinh.

Tội ác của ba độc

Nhận chìm các hữu tình

Chịu luân hồi sinh tử

Sâu hiểm khó thoát ra.

Ai thích cầu chánh pháp

Sẽ sinh các quả lành

Đầy đủ trí sáng suốt

Được mọi người cung kính.

Vì vậy người có trí

Thích tu nghiệp thanh tịnh

Tác ý đúng như lý

Lên đường chánh giải thoát.

Phẩm 19: NGHIỆP BÁO ĐÓI KHÁT

Thích làm việc vô ích

Sai sử các chúng sinh

Chịu nhân khổ hèn hạ

Chẳng khác gì kẻ đói.

Kêu la tìm ăn uống

Tự thân phát ra lửa

Đốt chúng sinh tạo tội

Như đốt những cây khô.

Lửa này lan khắp nơi

Đến đâu cũng theo đốt

Giả sử trăm ngàn kiếp

Không ăn, chẳng thể sống.

Lửa thế gian tuy bùng

Lửa đói còn bùng hơn

Giong ruổi trong ba cõi

Tìm ăn không có được

Hữu tình ở thế gian

Thường gây nhiều tội lỗi.

Vì nhân duyên ăn uống

Chìm trong biển ba cõi

Ở trong biển ba cõi

Theo nghiệp bị kéo lôi

Mãi mãi chịu đau khổ

Khổ này sao nói hết?

Nằm ở trong bào thai

Lăn trong phân nhơ uế

Bị nhiệt não bức bách

Khổ này sao nói hết?

Tham đắm những cảnh dục

Thích trang sức đẹp đẽ

Tham cầu chịu gian khổ

Khổ này sao nói hết?

Thường đến nhà người khác

Xin y phục uống ăn

Bị mọi người khinh rẻ

Khổ này sao nói hết?

Vì ái độc sai sử

Lao nhọc để tìm cầu

Cho đến lúc lâm chung

Khổ này sao nói hết?

Tự tham cảnh dục lạc

Giặc oán tìm chỗ hở

Tâm, luôn sinh sợ sệt

Khổ này sao nói hết?

Chính vì vợ và con

Nên sinh nhiều sầu lo

Đây là giặc cừu oán

Khổ này sao nói hết?

Hao phí các châu báu

Bị bạn bè chê trách

Do đó sinh sầu não

Khổ này sao nói hết?

Thân thể bị già suy

Đi phải nương cây gậy

Sắc lực đều suy kém

Khổ này sao nói hết?

Những gì mình yêu thương

Lâm chung phải xa bỏ

Độc hành không chỗ tựa

Khổ này sao nói hết?

Kẻ ngu tạo tội ác

Đọa vào trong đường ác

Đều là do uống ăn

Người trí phải cẩn thận

Hiểu rõ nghiệp báo ấy

Hãy sinh tâm lo sợ

Thích tu thí và giới

Trang sức bằng pháp thiện.

KINH CHƯ PHÁP TẬP YẾU

QUYỂN 8

Phẩm 20: TRỪ BỎ BIẾNG NHÁC

Chính vì trí tuệ kém

Nên sinh ra biếng nhác

Thích nói lời hý luận

Lìa bỏ trí chân chánh.

Xa lánh tri thức thiện

Thích gần gũi bạn ác

Là nhân duyên phá pháp

Là những kẻ tà mạng.

Không biết thời và phương

Cùng những nơi nạn xứ

Chẳng đáng nói lại nói

Tâm luôn sinh buồn lo.

Không tránh sự gièm chê

Lại thường đến khất thực

Bị người khác khinh thường

Thích khen ngợi đức mình.

Sinh tham, si tăng thượng

Và trạo cử, tà mạn

Đắm sâu trong năm dục

Tâm không nương chánh giáo.

Trái sắc lệnh của vua

Thường mang lòng giận dữ

Cuồng loạn mất chánh niệm

Bị chết không đúng lúc.

Xa lánh thầy thuyết pháp

Chẳng thông pháp, phi pháp

Bậc Thiện nhân tuy dạy

Nhưng sân hận chê bai.

Tham cầu thức ăn uống

Say mê trong ngủ nghỉ

Chúng sinh tội như thế

Sẽ đọa vào địa ngục.

Ai cố gắng, siêng năng

Đạt được quả an lạc

Vì vậy nương chánh pháp

Để được quả báo lành.

Biếng nhác là nguồn gốc

Sinh ba thứ tội lỗi

Dùng tinh tấn đối trị

Phá trừ được si hoặc.

Chúng nhân là ba độc

Phải chịu ba quả báo

Ba thứ ấy là gốc

Để hướng đến ba cõi.

Ai ham thích biếng nhác

Là bỏ các pháp lành

Ác nghiệp sinh từ đó

Sẽ đọa vào địa ngục.

Hoặc lấy sinh ra tham

Hoặc bỏ thêm sân hận

Kẻ chấp trước như thế

Chính là kẻ ngu si.

Biếng nhác che tâm ý

Như trúng độc, chết giấc

Trong hầm sâu phóng dật

Đọa lạc chẳng nghi ngờ.

Ai thích hạnh tinh tấn

Lìa cấu uế biếng nhác

Giải thoát mọi sầu lo

Sẽ được phần vui sướng.

Nếu sinh tâm biếng nhác

Không tu pháp thắng, tịnh

Chịu tội lỗi sâu rộng

Người này chỉ khổ đau.

Vì bà con trói buộc

Phải đọa trong hiểm nạn

Bởi vậy trong đời này

Đừng tham đắm dục lạc.

Lại nữa, người biếng nhác

Thường bị si che lấp

Chẳng có chút phước nghiệp

Mọi người đều khinh thường.

Lại nữa, tánh biếng nhác

Sinh hôn trầm, thùy miên

Phá hoại cửa giải thoát

Người trí khéo phòng hộ.

Lại nữa, tánh biếng nhác

Sinh không hổ, không thẹn

Hai pháp là gốc khổ

Sau lại phải lo sợ.

Lại nữa, người biếng nhác

Bỏ mọi việc tu tập

Người này ở thế gian

Tuy sống chẳng khác chết.

Lại nữa, tâm biếng nhác

Sinh ra tánh trạo cử

Khiến tâm chẳng tịch tĩnh

Lâm chung tâm tán loạn.

Chìm trong bùn biếng nhác

Làm sao vượt biển khổ

Chỉ tinh tấn dũng mãnh

Mới đến bờ giải thoát.

Lại nữa, người biếng nhác

Chẳng khác loài bàng sinh

Chỉ nghĩ đến ăn uống

Ngoài ra chẳng biết gì.

Chính vì tham ăn uống

Thích làm việc bất tịnh

Muốn nhiều chẳng toại ý

Phải xin ăn kẻ khác.

Cho đến ngay bản thân

Chịu đói khát lạnh nóng

Đều do tâm biếng nhác

Thọ mọi thứ gian khổ.

Chính vì biếng nhác ấy

Nên mọi người khinh chê

Chính mình tự khi dối

Làm sao hết khổ đau.

Không học pháp chân thật

Chỉ tham đắm vị ngon

Lâm chung đọa đường ác

Hối hận chẳng ích gì.

Ai phát tâm tinh tấn

An trụ trong chánh niệm

Dứt hẳn pháp bất thiện

Chính là bậc Trí tuệ.

Tất cả mọi khổ đau

Đều do biếng nhác sinh

Hiểu rõ nghiệp báo này

Trọn đời không tái phạm.

Ngọn lửa ba độc ấy

Luôn thiêu đốt chúng sinh

Đại bi mưa cam lồ

Dứt trừ cho tất cả.

Phẩm 21: TỪ BI VỚI HỮU TÌNH

Nghiệp nơi thân, ngữ, ý

Thường tương ưng pháp lành

Chỉ bày ba đường ác

Dẫn dắt chúng ra khỏi.

Ai nương tựa tâm Bi

Được hưởng vui tịch diệt

Thương nhớ các chúng sinh

Như mẹ yêu con mình.

Tìm kiếm và cứu hộ

Những chúng sinh đau khổ

Ngạ quỷ còn nhờ ơn

Được sinh lên cõi trời.

Ai đầy đủ tâm Bi

Thương nhớ loài hàm thức

Là bậc Đại trượng phu

Trời, người đều cung kính.

Người nào có tâm Bi

Thì giữ gìn giới tịnh

Như trăng soi thế gian

Ánh sáng luôn thanh tịnh.

Làm cho các chúng sinh

Lìa ưu sầu, lo sợ

Vì thế hãy gần gũi

Người có tâm Từ bi.

Người nào bỏ thô bạo

Trang sức bằng tâm Bi

Chính là ruộng phước lành

Tiếng thơm được vang khắp.

Nhờ tâm Bi tưới khắp

Các căn không nhơ uế

Trụ chánh kiến thanh tịnh

Cách Bồ-đề chẳng xa.

Người nào đủ tâm Bi

Như chư Thiên tự tại

Ở trong trăm ngàn đời

Vĩnh viễn không nghèo khổ.

Người nào tâm ngay thẳng

Như vàng thật quý trọng

Lại an trụ tâm Bi

Là vật báu vô giá.

Người nào đủ tinh tấn

Thường siêng cầu chánh pháp

Dùng đèn sáng tâm Bi

Để trừ bỏ nghi dối.

Ngày đêm trong mọi lúc

Chẳng bỏ tâm Từ bi

Đến bất cứ nơi nào

Thích giảng thuyết chẳng lười.

Tâm bi rất trong mát

Diệt nóng bức chúng sinh

Để được vui thượng diệu

Sau được quả chân thường.

Nên chư Phật khen ngợi

Bi: tài sản vô tận

Lại như ao trong sạch

Rửa sạch các tội cấu.

Trang sức tối thượng này

Phá phiền não hắc ám

Tưới nhuần lúa Bồ-đề

Khiến được quả chân thường.

Người nào có tâm Bi

Như bò sinh ra sữa

Đầy đủ mùi vị ngon

Trừ thân tâm nóng bức.

Ba cõi như biển lớn

Ba độc tựa dòng thác

Tâm bi là thuyền bè

Chuyên chở bậc Hiền nhân.

Ba là của công đức

Ngọc đẹp, pháp bạch tịnh

Người thiện thường giữ niệm

Chính là bậc Từ bi.

Bi trừ bỏ ương ngạnh

Bên trong sinh pháp thiện

Trừ tội lỗi phiền não

Như lọc quặng lấy vàng.

Tâm Bi như bình báu

Chứa đầy vật tốt đẹp

Thêm lớn các căn lành

Theo niệm được an ổn.

Tâm bi như kho báu

Chúng sinh dùng không hết

Trừ hết mọi nghèo thiếu

Thành tựu tài lợi lớn.

Tâm bi luôn tịch tĩnh

Thích tu tập thiền định

Bỏ cảnh giới phóng dật

Vượt năm dục nhơ uế.

Lại sinh khởi tâm Từ

Thương nhớ các chúng sinh

Làm cho chúng khinh an

Hết trói buộc đau khổ.

Dùng tâm khéo suy xét

Luôn xa lìa tội cấu

Thoát khỏi mọi sợ lo

Chí cầu vui tịch tĩnh.

Luôn tương ưng pháp nhẫn

Mình, người đều không buồn

Thế gian đều thích ngắm

Sau được sinh cõi trời.

Nếu người nào an trụ

Báu từ nhẫn vô thượng

Tất cả loài hữu tình

Xem như là cha mẹ.

Từ bi không gì hơn

Là nguồn gốc vui sướng

Người nào không tâm Từ

Sau chỉ chịu đau khổ.

Phạm thiên đủ tâm Bi

Trời Tự tại nhẫn nhục

Các bậc Minh trí mẫu

Đều không bằng hạnh Từ.

Không hại: pháp thù thắng

Chánh kiến: thiện tối thượng

Tâm tịch tĩnh an lạc

Xa lìa các hiểm nạn.

Vì thế nên hiểu rõ

Tâm luôn sinh Từ bi

Dùng thí, giới, nhẫn, từ

Thành tựu trí vô cấu.

Phẩm 22: BỐ THÍ

Nhờ tịnh thí có được

Mười hai thứ công đức

Được sinh cõi trời, người

Giàu có không ai bằng.

Người nào làm ngược lại

Bị tội cũng như thế

Ngu si không thích thí

Sau đọa vào chốn ác.

Bị vợ con quyến thuộc

Sinh keo kiệt, tham ái

Tạo nhân khổ nghèo thiếu

Luôn mong muốn không được.

Ai rộng làm bố thí

Thoát khỏi dây tham ái

Bẻ gãy cờ ngã mạn

Phá diệt mọi si ám.

Thí là thầy dẫn đường

Dắt đến nơi thù thắng

Sống trong cõi trời, người

Sẽ được giàu có nhất.

Thí tựa như ao tắm

Giới làm sạch cấu nhơ

Dùng trí khéo quán sát

Vượt qua khỏi ba cõi.

Thí, giới và trí tuệ

Ba thứ như đèn sáng

Người nào khéo tu tập

Vĩnh viễn lìa ngu si.

Ái, hận như biển lớn

Nghi, hoặc tựa sóng to

Muốn vượt khỏi hiểm nạn

Hãy tu thí, giới, trí.

Chúng sinh nhiều cuồng loạn

Theo đó sinh tham đắm

Muốn phòng hộ tâm mình

Hãy tu thí, giới, trí.

Ba hạnh nghiệp như thế

Ta nói là thuốc hay

Khéo trừ bệnh phiền não

Làm cho được mát mẻ.

Vì tâm tà tư duy

Sinh tội lỗi phóng dật

Bị dâm, nộ, si mê

Cùng nhau mà trói buộc.

Ba độc này đáng sợ

Như lửa đốt thế gian

Dùng thí, giới… đối trị

Sẽ đoạn trừ vĩnh viễn.

Không tu hạnh thí, giới…

Chính là kẻ ngu si

Người này luôn khổ não

Cầu vui không có được.

Ở bất cứ chỗ nào

Chúng sinh tạo các tội

Theo những nhân duyên ấy

Chịu các loại quả báo.

Tất cả pháp hữu vi

Đều có nhân duyên sinh

Chưa thấy không nhân ác

Mà chịu quả khổ đau.

Tâm không thích bố thí

Mặt luôn hiện sắc giận

Đây là nhân nghèo thiếu

Vì vậy nên lánh xa.

Bố thí bằng tâm hỷ

Bỏ nhơ uế keo, tiếc

Sau được sinh cõi trời

Cùng chư Thiên đùa vui.

Tâm xan như giặc oán

Tổn hại thật đáng ghê

Làm cho các chúng sinh

Chịu đói khát ngạ quỷ.

Ai thích làm bố thí

Sống đâu cũng an lạc

Vì vậy những người trí

Thường khen ngợi bố thí.

Thí tựa như ánh sáng

Chiếu khắp cả mọi nơi

Sinh trong cõi trời, người

Được cung kính, cúng dường.

Vì thế chư Phật dạy

Hãy tu tập bố thí

Sống nơi an ổn nhất

Không ai hủy hoại được.

Ai thích hành bố thí

Hàng phục giặc tham, keo

Thường dùng trí quán sát

Không để chúng phá hoại.

Ví như đám ruộng tốt

Lại có ba loại giống

Tâm huân hạt giống thiện

Sẽ được quả lợi ích.

Trước thích hành bố thí

Sau chuyên giữ giới tịnh

Dùng trí đoạn ái cấu

Lý này không gì hơn.

Thế gian đều vô thường

Lại còn nhiều tội ác

Không đoạn trừ tham ái

Làm sao sinh nơi lành?

Nên phát tâm rộng lớn

Thích làm việc bố thí

Nếu bỏ không tu tập

Sau chịu làm ngạ quỷ.

Vì nương dựa pháp thí

Lại giữ gìn giới tịnh

Người này ở đời sau

Làm Chuyển luân thánh vương.

Do đầy đủ giới cấm

Khéo biết thời, phi thời

Giải thoát tất cả khổ

Được gần đạo Bồ-đề.

Chư Thiên không bố thí

Phước đức sẽ tiêu diệt

Người trí đã hiểu rõ

Hãy thích tu Hỷ, Xả.

Cho đến trong đời này

Hưởng diệu lạc cõi người

Đều do tu bố thí

Thường giữ niệm tu tập.

Giả sử đọa súc sinh

Cũng được hưởng an lạc

Đều do tu bố thí

Đó là lời Phật dạy.

Người không thích bố thí

Sau đọa làm ngạ quỷ

Đều là do keo kiệt

Luôn ăn đồ bất tịnh.

Ai thích hành bố thí

Được quả báo mát mẻ

Không tu hạnh bố thí

Bị đói khát thiêu đốt.

Trước vì tâm phóng dật

Không tu nhân bố thí…

Cho đến lúc lâm chung

Tự tâm sinh nhiệt não.

Bố thí bằng tâm hỷ

Được mọi người kính mến

Thường được sự tốt lành

Cảm quả cũng tương xứng.

Người không thích bố thí

Tự mình chẳng dám dùng

Luôn tham tiếc tiền của

Cuối cùng bị người hại.

Ai đem tài sản quý

Dâng sư trưởng, cha mẹ

Là thuận với hạnh chánh

Không tiêu dùng vô ích.

Thường thích thí thanh tịnh

Làm mắt sáng cho họ

Nhờ bố thí như vậy

Sau đó được sinh Thiên.

Chư Thiên nếu keo kiệt

Không lâu bị thoái đọa

Ở đời tu nhân thí

Cõi trời hưởng quả vui.

Chẳng phải không tu nhân

Mà vọng cầu quả báo

Nếu lìa thí và giới

Lại không tu thiền định.

Kẻ ngu si như thế

Tuy sống chẳng khác chết

Ai không thích chánh pháp

Sẽ tổn thất tuệ mạng.

Kẻ ngu không tu tập

Tuy sống chẳng khác chết

Người không đèn trí tuệ

Tâm sẽ không sáng suốt.

Thật giống như bàng sinh

Dưới hình thức con người

Không thí lại tham nhiều

Các căn thường tán loạn.

Nên biết chẳng phải người

Như ngạ quỷ tranh giành

Trụ niệm Từ quán xét

Tu thí, giới, thiền định.

Chính là người tịch tĩnh

Chư Thiên đều cung kính

Đủ đức người tôn quý

Không đức ai cũng khinh.

Khéo hiểu rõ như vậy

Là bậc Nhân Trung Tôn

Người tu tập bố thí

Được giàu, vui, sống lâu.

Ở đời này, đời sau

Thường thích hành Hỷ, Xả

Chúng sinh theo tự nghiệp

Sinh vào trong năm đường.

Chỉ nhân lành bố thí…

Xem như cha mẹ mình

Hiểu rõ nhân bố thí

Được quả báo thù thắng

Hãy phụng trì giới tịnh

Thoát khỏi khổ ba cõi.

Phẩm 23: TRÌ GIỚI

Giới: Tài sản tối thắng

Như mặt trời soi khắp

Người nào khi lâm chung

Chỉ có giới làm bạn.

Giữ giới được sinh Thiên

Hoặc được các thiền định

Ở đời này, đời sau

Sáng suốt chẳng gì bằng.

Người thích sinh cõi trời

Nhân ít cũng đạt được

Vì thế bỏ tội ác

Thường giữ gìn giới tịnh.

Ai bảo hộ giới tịnh

Tâm thích hành bố thí

Sau được sinh cõi trời

Hưởng diệu lạc tối thượng.

Vợ con và châu báu

Quyến thuộc cùng bạn bè

Người hộ trì giới tịnh

Thấy họ đều không vui.

Từ giới sinh ái kính

Như yêu mến con đỏ

Lìa bỏ sự hủy phạm

Thường sinh nơi tốt đẹp.

Nhờ tu hạnh tịnh ấy

Đầy đủ thí và giới

Trang nghiêm bằng bạch nghiệp

Được sinh lên cõi trời.

Giới như kho châu báu

Làm người ấy giàu có

Tiếng thơm, được sinh Thiên

Không cầu mà tự đến.

Ba thứ thắng báo này

Quỷ thú còn cầu được

Huống gì người đủ trí

Tâm tịnh phụng hành giới.

Người đối với giới tịnh

Giữ gìn suốt một đời

Đạt đến chỗ bất diệt

Dứt hẳn mọi khổ đau.

Luân hồi trong quá khứ

Bị ba độc trói buộc

Giới như ánh sáng tịnh

Phá trừ mọi tối tăm.

Giới như ao cõi trời

Đủ ngọc báu trang sức

Cũng là của bền vững

Nước lửa không thể hoại.

Bởi vậy bậc Chánh sĩ

Không hề phạm giới cấm

Thường sinh tâm ái kính

Đạt tịch tĩnh tối thượng.

Tâm quyết định kiên cố

Không để giới sút kém

Chỉ công năng của giới

Lâm chung luôn giữ gìn.

Nếu gần người trì giới

Như mặt trời sáng soi

Thân cận kẻ phá giới

Càng tăng thêm ngu độn.

Bỏ cấu uế, bất thiện

Không nhiệt não, mong cầu

Người giữ giới như vậy

Được chư Phật ngợi khen.

Giữ gìn đủ phước tuệ

Trước, giữa, sau đều thiện

Phá giới là kẻ ngu

Chẳng khác loài bàng sinh.

Người nào giữ giới tịnh

Được mặt áo giới luật

Ai hủy phạm giới cấm

Chẳng khác kẻ lõa hình.

Nhờ giữ giới sinh Thiên

Chư Thiên tranh kính phụng

Ở trong vườn thượng uyển

Cùng nhau để vui đùa.

Đầy đủ mọi phước nghiệp

Vững tu giữ phạm hạnh

Người này sinh lên trời

Chắc chắn không nghi ngờ.

Nhờ giữ gìn giới tịnh

Thêm nhiều điều thiện lợi

Tâm không sinh nhiễm đắm

Năm thứ dục hơn hết.

Ở đời này đời sau

Giới là người bạn tốt

Trong con đường hiểm ác

Là chỗ để dựa nương.

Trước đói khát kinh sợ

Người cứu hộ bậc nhất

Hãy khéo léo quán sát

Bỏ giới đi về đâu.

Thà dùng dao kiếm bén

Để chặt đứt đầu mình

Chớ sinh tâm hủy phạm

Công năng của giới tịnh.

Công đức của giữ giới

Nhân quả đều thanh tịnh

Đạt vui thế, xuất thế

Được chư Phật ngợi khen.

Người nào không giữ giới

Trước, sau, giữa không thiện

Mất lợi ích rộng lớn

Và tịch tĩnh tối thượng.

Giữ giới thiện bậc nhất

Bố thí không sánh bằng

Tiền của có hạn lượng

Công năng giới không cùng.

Nhờ trang nghiêm giới đức

Mọi người đều kính yêu

Phải biết các Đức Phật

Nhờ giới thành quả Thánh.

Giữ giới được mát mẻ

Trừ nhiệt não thân tâm

Vì vậy luôn phụng hành

Thường được sinh lên trời.

Giới là thềm lên trời

Cũng là biển an lạc

Người nào bỏ giới tịnh

Sau chỉ lo, hối hận.

Giới như nước trong mát

Sâu rộng luôn tràn đầy

Để người giữ giới tịnh

Rửa thân tâm nhơ uế.

Hưởng diệu lạc cõi trời

Và trang sức thù thắng

Đều nhờ công năng giới

Nhân lành mà đạt được.

Ai an trụ giới tịnh

Các pháp thiện đều nương

Niệm niệm luôn tăng trưởng

Không lo sợ đường ác.

Ai chuyên tu phạm hạnh

Dùng giới trang nghiêm thân

Người ấy trong hiện tại

Được cung kính cúng dường.

Do giữ vững giới cấm

Luôn xa pháp bất thiện

Ở bất cứ nơi nào

Được an ổn diệu lạc.

Người giữ gìn mọi giới

Có công đức sai biệt

Thường sinh nơi thù thắng

Tự tại theo ý mình.

Ba thứ thí, giới, trí

Do tâm Từ phát sinh

Luôn nghĩ nhớ chúng sinh

Được gần gũi phụng sự.

Giới như châu ngọc quý

Người lành luôn quý trọng

Lìa hẳn mọi lỗi lầm

Được sinh lên cõi trời.

Đầy đủ trí thanh tịnh

Như lọc quặng lấy vàng

Thường thích giữ giới tịnh

Được sinh lên cõi trời.

Làm cho các hữu tình

Mọi nơi đều an lành

Không làm những tội ác

Được sinh lên cõi trời.

Người nào giữ gìn giới

Dùng trí khéo chọn lọc

Suốt cả ngày lẫn đêm

Siêng năng không thoái chuyển.

Giới như con ngựa hay

Người lành sẽ được cỡi

Với suy nghĩ chân thật

Không tham quả báo vui.

Diệu lạc ở cõi trời

Cùng chư Thiên đùa vui

Đều nhờ giữ giới tịnh

Nên được sinh ở đó.

Trang sức bằng áo trời

Vòng hoa quý cõi trời

Cùng chư Thiên đùa vui

Đều nhờ nhân lành được.

Có ao hoa sen đẹp

Thoảng gió hương thơm mát

Cùng chư Thiên đùa vui

Đều nhờ nhân lành được.

Các cung điện trên trời

Trang nghiêm bằng vật báu

Cùng chư Thiên đùa vui

Đều do giữ giới tịnh.

Vườn rừng đẹp cõi trời

Muôn hoa đều nở rộ

Chơi đùa trên núi báu

Đều do giữ giới tịnh.

Nhờ đầy đủ giới tịnh

Sinh cõi Tam thập tam

Như người vào nhà mình

Không có những lo sợ.

Người nào giữ giới tịnh

Được thọ mạng tối thượng

Phá giới khi lâm chung

Chịu vô lượng cực khổ.

Biết công đức giữ giới

Phải luôn luôn yêu thích

Người khéo giữ gìn giới

Không sinh tâm hủy phạm.

Nhờ giữ gìn giới tịnh

Khéo tu hạnh nhẫn nhục

Vì nhân duyên tịch tĩnh

Mọi người đều thích nhìn.

Ai nương dựa giới tịnh

Như đi trên thuyền bè

Chở cả mình và người

Vượt qua biển ba cõi.

Nhờ nước giới trong mát

Rửa sạch cả tâm trí

Hoa vàng Diêm-phù-đàn

Chư Thiên đem dâng cúng.

Người tâm ý tịch tĩnh

Trang nghiêm bằng giới tịnh

Tự tại sống cõi trời

Hưởng diệu lạc vô tận.

Nhờ tu nhiều thắng hạnh

Hưởng diệu lạc tối thượng

Dạo chơi ở cõi trời

Đều nhờ giữ giới tịnh.

Nếu ai giữ giới tịnh

Như bước lên bậc cấp

Trí lực thường giúp nhau

Được sinh nơi thù thắng.

Người nào tâm thuần tịnh

Giữ giới không thiếu kém

Nhờ pháp giới thanh tịnh

Thường sống nơi an ổn.

Người khéo giữ giới tịnh

Luôn quán sát tư duy

Xa lìa lỗi nhỏ nhiệm

Đạt đến nơi tịch diệt.

Giới dẫn đến an vui

Bỏ sau mọi tội cấu

Vì vậy thường giữ giới

Trừ tất cả lo sợ.

Nhờ giữ gìn giới tịnh

Lâm chung không kinh hãi

Ở trong ba đường ác

Giới là người cứu giúp.

Người nào không giữ giới

Như màn đêm che mắt

Giới cấm không thanh tịnh

Thường sinh nơi hạ liệt.

Cầu khoái lạc cõi người

Chỉ có giới là gốc

Giới cấm không thanh tịnh

Thường sinh nơi hạ liệt

Cầu khoái lạc trời, người

Chỉ có giới là gốc

Giới cấm không thanh tịnh

Sau sẽ phải hối hận.

Người ngu si không giới

Không được sinh cõi trời

Vì vậy người đủ trí

Luôn phụng trì giới tịnh.

Năm diệu lạc cõi trời

Là niềm vui tối thượng

Nhờ giữ giới thanh tịnh

Nên được nhiều quả tốt.

Ánh sáng giới còn hơn

Ánh sáng núi Tu-di

Ở trong mười sáu phần

Cũng không bằng được một.

Ánh sáng giới luôn chiếu

Hơn vàng ròng ngọc báu

Đều nhờ nghiệp thiện mình

Sinh cõi trời Đao-lợi.

Giữ giới có ba phẩm

Là thượng, trung và hạ

Đều như nhân đã tạo

Mà chịu quả như vậy.

Nhờ giữ gìn giới tịnh

Nên không sinh phóng dật

An trụ trong chánh pháp

Luôn được những an vui.

Giới trừ sạch nhơ uế

Thường phát ánh sáng sạch

Trăm ngàn ánh mặt trời

Cũng không thể sánh kịp.

Người giữ giới bậc thượng

Được bảy thứ công đức

Thọ hưởng tùy ý mình

Là lời Thiện Thệ dạy.

Do nương tựa giới tịnh

Chánh kiến luôn hiện tiền

Từ cõi người sinh Thiên

Việc ấy chẳng phải khó.

Giới là sự xúc chạm

Trong mát không rời thân

Kẻ ngu không gần gũi

Luôn chịu những nhiệt não.

Người nào tâm thanh tịnh

Khéo giữ gìn cấm giới

Đủ bảy thứ tài sản

Chắc chắn không ai hoại.

Người nào tâm thanh tịnh

Tu tập các phạm hạnh

Như chim có hai cánh

Bay trên không chẳng rớt.

Nhờ giữ gìn giới tịnh

Nên được quả thanh tịnh

Tối thắng trong thù thắng

Không gì có thể hơn.

Tâm ai khéo tu tập

Nương tựa báu thí, giới

Ở cõi trời, cõi người

Luôn sống nơi thù thắng.

Thân không giữ giới tịnh

Tâm không thích chánh pháp

Trong ngoài không gì che

Làm sao khỏi cõi ác?

Ai thích pháp tịch tĩnh

Được mọi người cung kính

Trong ngoài đều bền vững

Thật chẳng khác kim cương.

Hương chiên-đàn, trầm thủy

Hơn cả hoa Chiêm-bặc

Trời, người đều tôn trọng

Nhưng chẳng bằng hương giới.

Người nào tu thí, giới

Chỉ thích sinh lên trời

Đây là nhân nhơ cấu

Như thức ăn lẫn độc.

Vì vậy đối với giới

Giữ gìn cầu giải thoát

Xa lánh người phá giới

Như dao, gậy, chất độc.

Người khéo giữ gìn giới

Qua lại trong trời, người

Không giới mọi người chê

Tìm vui cũng chẳng được.

Hiểu rõ công đức này

Chuyên tâm không hề bỏ

Người cứu hộ tối thượng

Không gì bằng giới tịnh.