SỐ 310 — KINH ĐẠI BẢO TÍCH

QUYỂN 26

Hán dịch: Đời Lương, Tam tạng

Pháp sư Mạn-đà-la.

Pháp hội 8: PHÁP GIỚI THỂ TÁNH VÔ PHÂN BIỆT (Phần 1)

Tôi nghe như vầy:

Một thời Đức Phật ở tại nước Xá-vệ trong vườn Kỳ-thọ Cấp cô độc cùng với tám ngàn vị đại Tỳ-kheo. Có một muôn hai ngàn Đại Bồ-tát từ vô lượng cõi Phật đến. Lại có ba muôn hai ngàn vị Thiên tử, tất cả đều hướng về Đại thừa.

Trong đại chúng ấy có Đại Bồ-tát tên là Văn-thù-sư-lợi Đồng tử và vị Thiên tử tên là Bảo Thượng.

Lúc ấy Thiên tử Bảo Thượng suy nghĩ: “Hôm nay nếu Đức Thế Tôn bảo Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi thuyết pháp, làm cho cung ma đều tối tăm mất cả oai đức, khiến ma Ba-tuần lo sầu khiến chúng ma khéo điều phục, những kẻ tăng thượng mạn thì phá trừ tăng Thượng mạn, người tự ghi nhớ sở đắc khéo tu hành thì được quả Sa-môn, người đã được quả lại càng tăng thượng, khiến chủng tử Phật, Pháp và Tăng nối luôn chẳng dứt, khiến nhiều chúng sinh phát tâm Bồ-đề làm cho Bồ-đề của Đức Như Lai chứa nhóm từ vô lượng a-tăng-kỳ kiếp được còn lâu. Lúc Đức Như Lai tại thế hoặc sau khi diệt độ thường được nghe pháp ấy tùy theo thừa của họ hướng tới chóng được diệt độ.”

Biết tâm niệm của Thiên tử Bảo Thượng, Đức Thế Tôn bảo Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

– Văn-thù-sư-lợi! Ở trong đại chúng này, ông nên tuyên nói một ít pháp. Nay trong đại chúng này muốn được nghe pháp nơi ông.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch Phật:

– Bạch Thế Tôn! Con nên nói pháp gì?

Đức Phật dạy:

– Ông nên nói về pháp giới thể tánh nhân duyên.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch:

– Bạch Thế Tôn! Tất cả pháp giới là pháp giới thể tánh. Ra ngoài pháp giới không có được nghe. Sao Thế Tôn bảo nhân nơi pháp giới mà nói pháp?

Đức Phật dạy:

– Này Văn-thù-sư-lợi! Chúng sinh kiêu mạn nếu nghe pháp ấy tất sinh lòng kinh quái.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch:

– Bạch Thế Tôn! Thể tánh pháp giới không có kinh quái. Sự kinh quái ấy tức là thể tánh pháp giới.

Xá-lợi-phất hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

– Thưa Tôn giả Văn-thù-sư-lợi! Nếu tất cả pháp đều là thể tánh pháp giới thì chúng sinh chỗ nào có ô nhiễm, có thanh tịnh, vì thể tánh pháp giới không có nhiễm tịnh?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

– Thưa Đại đức Xá-lợi-phất! Các chúng sinh ấy thân kiến điên đảo chấp ngã và ngã sở. Hàng phàm phu ấy phát khởi ngã tưởng, chấp trước ngã tưởng và chấp trước tha tưởng mà phát khởi tâm và tâm sở. Những tâm và tâm sở ấy tạo tác các nghiệp thiện hoặc các nghiệp bất thiện. Do hành nghiệp ấy làm nhân mà các chúng sinh ấy có được quả báo. Nếu đã có sinh thì có nhiễm ô. Chính nhiễm ô ấy là thể tánh pháp giới.

Thưa Đại đức Xá-lợi-phất! Nếu biết nhiễm ô là thể tánh pháp giới thì gọi là bạch tịnh. Nhưng nơi Đệ nhất nghĩa không có nhiễm ô, không có hoặc pháp nhiễm hoặc pháp tịnh.

Lúc Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói pháp ấy có năm trăm Tỳ-kheo dứt hết phiền não, được tâm vô lậu.

Xá-lợi-phất nói với Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

– Pháp giới được nói ấy không có sai lầm. Bồ-tát nói pháp ấy rồi có hơn trăm Tỳ-kheo đều dứt phiền não, được tâm vô lậu.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

– Thưa Đại đức Xá-lợi-phất! Pháp giới ấy, có phải trước kia bị trói buộc mà nay được giải thoát chăng?

Xá-lợi-phất nói:

– Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Pháp giới ấy chẳng phải trước bị trói buộc mà nay được giải thoát.

Văn-thù-sư-lợi nói:

– Thưa Đại đức Xá-lợi-phất! Chư Tỳ-kheo ấy, nay ở chỗ nào tâm được giải thoát?

Xá-lợi-phất nói:

– Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Hàng Thanh văn điều phục như vậy rất đông, đều dứt phiền não được tâm giải thoát.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

– Thưa Đại đức Xá-lợi-phất! Đại đức có phải là đệ tử Thanh văn của Đức Phật chăng?

Xá-lợi-phất nói:

– Đúng như vậy! Tôi là đệ tử Thanh văn của Đức Phật.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

– Thưa Đại đức Xá-lợi-phất! Có phải Đại đức dứt phiền não mà được tâm vô lậu giải thoát chăng?

Xá-lợi-phất nói:

– Tôi được tâm vô lậu giải thoát.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

– Thưa Đại đức Xá-lợi-phất! Đại đức dùng những tâm nào để được giải thoát? Là tâm quá khứ, tâm vị lai hay tâm hiện tại?

Thưa Đại đức! Tâm quá khứ đã diệt, tâm vị lai chưa đến, tâm hiện tại chẳng an trụ. Đại đức dùng tâm nào để được giải thoát?

Xá-lợi-phất nói:

– Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Chẳng phải tâm quá khứ được giải thoát, chẳng phải tâm vị lai, tâm hiện tại được giải thoát.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

– Thưa Đại đức! Sao lại nói tâm được giải thoát?

Xá-lợi-phất nói:

– Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Ở nơi Thế đế mà nói là tâm được giải thoát. Trong Đệ nhất nghĩa đều không có tâm trói buộc, tâm giải thoát.

Văn-thù-sư-lợi nói:

– Thưa Đại đức Xá-lợi-phất! Có phải Đại đức muốn khiến thể tánh pháp giới có Thế đế và Đệ nhất nghĩa đế chăng?

Xá-lợi-phất nói:

– Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Thể tánh pháp giới không có Thế đế và Đệ nhất nghĩa đế.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

– Thưa Đại đức! Sao Đại đức nói ở nơi Thế đế tâm được giải thoát.

Xá-lợi-phất nói:

– Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Phải chăng không có tâm được giải thoát?

Văn-thù-sư-lợi nói:

– Thưa Đại đức Xá-lợi-phất! Nếu tâm có trong, ngoài và giữa thì có được giải thoát. Nhưng tâm không có trong, ngoài và giữa nên không có trói buộc và giải thoát.

Lúc đó trong đại chúng có hai trăm Tỳ-kheo nghe lời của Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói liền rời chỗ ngồi nói:

– Nếu không có giải thoát, không có tâm giải thoát, sao chúng tôi lại xuất gia tu hành? Nếu không có xuất thế sao lại phải tu hành?

Nói thô ngữ ấy xong, hai trăm Tỳ-kheo bỏ chúng mà đi.

Muốn điều phục nhóm Tỳ-kheo ấy, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi hóa ra một Tỳ-kheo đón trước đường. Nhóm Tỳ-kheo ấy đến chỗ hóa Tỳ-kheo hỏi:

– Đại đức từ đâu đến đây?

Hóa Tỳ-kheo nói:

– Thưa chư Đại đức! Tôi ở nơi chỗ nói của Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi không hiểu, không biết, chẳng tin, chẳng hướng. Vì thế nên tôi bỏ chúng mà đi đến đây.

Nhóm Tỳ-kheo ấy nói:

– Chúng tôi cũng vậy! Vì chẳng hiểu, chẳng biết, chẳng tin, chẳng hướng nên chúng tôi bỏ chúng mà đi đến đây.

Hóa Tỳ-kheo hỏi:

– Chư Đại đức ở trong chỗ nói của Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi có chỗ nào không thích hợp, trái nghịch ý các vị mà các vị bỏ đi?

Nhóm Tỳ-kheo ấy nói:

– Thưa Đại đức! Vì Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói không có hướng quả, không có chứng quả lại không có giải thoát. Chúng tôi tự nghĩ nếu không có hướng quả, không có chứng quả, không có giải thoát thì có nghĩa gì để chúng tôi tu hành phạm hạnh, nếu không có xuất thế cớ chi lại tu hành? Vì nghĩ như vậy mà chúng tôi bỏ đi.

Hóa Tỳ-kheo hỏi:

– Có phải vì không hiểu, vì phỉ báng, vì mắng nhiếc mà chư Đại đức bỏ đi chăng?

Nhóm Tỳ-kheo ấy nói:

– Thưa Đại đức! Chúng tôi không có phỉ báng mắng nhiếc. Chỉ vì chẳng thấy giải thoát mà chúng tôi bỏ đi.

Hóa Tỳ-kheo liền khen ngợi:

– Lành thay! Lành thay! Thưa chư Đại đức! Nay chúng ta nên cùng nhau suy luận. Nếu chẳng phải mắng nhiếc thì chẳng phải tranh tụng. Chẳng phải tranh tụng là pháp Đệ nhất nghĩa Sa-môn.

Tâm của chư Đại đức là tướng dạng gì? Là màu xanh, vàng, đỏ, trắng hay màu tím, màu pha lê? Là thật, là chẳng thật? Là thường, là vô thường? Là sắc, là phi sắc?

Nhóm Tỳ-kheo ấy nói:

– Thưa Đại đức! Tâm chẳng phải sắc, chẳng thấy được, không có hình bóng cũng không có xúc đối, không nơi chỗ, không chỉ bày.

Hóa Tỳ-kheo nói:

– Thưa chư Đại đức! Tâm đã chẳng phải sắc, không thấy được, không có hình bóng cũng không xúc đối, không nơi chỗ, không chỉ bày. Nhưng tâm ấy ở trong, ở ngoài hay ở chính giữa của trong ngoài ư?

Nhóm Tỳ-kheo ấy nói:

– Không phải vậy!

Hóa Tỳ-kheo nói:

– Thưa chư Đại đức! Tâm các vị đã không hình sắc, không có xúc đối, không nơi chỗ, không chỉ bày, chẳng phải ở trong, ngoài và chính giữa, mà nó có chánh thành tựu không?

Nhóm Tỳ-kheo ấy nói:

– Không phải vậy.

Hóa Tỳ-kheo nói:

– Thưa chư Đại đức! Nếu tâm chẳng thật, không thành tựu, thì thế nào giải thoát?

Nhóm Tỳ-kheo ấy nói:

– Chẳng phải vậy.

Hóa Tỳ-kheo nói:

– Thưa chư Đại đức! Vì nghĩa ấy nên Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói thể tánh pháp giới không có nhiễm tịnh.

Thưa chư Đại đức! Vì các vị là phàm phu điên đảo chấp ngã và ngã sở mà phát khởi tâm, đi trong các cảnh giới mà sinh khởi tâm phan duyên. Đây là tất cả những pháp phan duyên sinh diệt, chẳng trụ pháp biến đổi.

Nếu tâm duyên nơi xuất gia thọ giới Cụ túc, tu đạo đắc quả thì thể tánh của tâm ấy rỗng không chẳng có thật, chỉ từ vọng tưởng phát khởi. Nếu là vọng tưởng chẳng thật thì là chẳng sinh, chẳng trụ, chẳng diệt. Nếu đã là chẳng phải sinh, trụ, diệt thì không có trói buộc cũng không có giải thoát, không hướng, không được quả.

Vì nghĩa ấy nên Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói thể tánh pháp giới không nhiễm, không tịnh, cũng không hướng, không chứng, không có giải thoát.

Nghe hóa Tỳ-kheo giải bày, nhóm Tỳ-kheo ấy được vô lậu giải thoát. Được giải thoát rồi, nhóm Tỳ-kheo ấy liền trở về chỗ Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, đều tự cởi y Uất-đa-la-tăng dâng cúng cho Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi mà thưa:

– Thưa Tôn giả Văn-thù-sư-lợi! Tôn giả khéo thủ hộ chúng tôi. Chúng tôi vì chẳng tin hướng pháp điều phục thậm thâm ấy mà rời lìa bỏ đi.

Tu-bồ-đề hỏi:

– Chư Đại đức! Các vị được những gì, giác ngộ những gì, mà đều tự cởi y Uất-đa-la-tăng để cúng dường Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi?

Nhóm Tỳ-kheo ấy nói:

– Thưa Đại đức Tu-bồ-đề! Nay chúng tôi không được, không giác, nên chúng tôi cúng dường Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi.

Thưa Đại đức Tu-bồ-đề! Trước đây vì có ý tưởng có chỗ đắc nên chúng tôi bỏ chúng mà đi. Nay chúng tôi đã bỏ được ý tưởng có chỗ đắc nên chúng tôi trở lại.

Tu-bồ-đề nói:

– Cớ sao các vị nói như vậy?

Nhóm Tỳ-kheo ấy nói:

– Thưa Đại đức Tu-bồ-đề! Chấp trước nơi danh là lay động ái trước. Nếu người có lay động, có ái trước thì không hướng, không đắc.

Thưa Đại đức Tu-bồ-đề! Nếu không hướng đắc thì ở chỗ ấy có thể dứt được tất cả lay động, ái trước.

Tu-bồ-đề nói:

– Ai điều phục các vị?

Nhóm Tỳ-kheo ấy nói:

– Thưa Đại đức Tu-bồ-đề! Người không có sở đắc, không có sở giác là người điều phục chúng tôi. Người ấy chẳng sinh cũng chẳng diệt độ, chẳng phải thiền định cũng chẳng loạn tâm.

Tu-bồ-đề nói.

– Ai điều phục các vị?

Nhóm Tỳ-kheo ấy nói:

– Trưởng lão nên hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi.

Bấy giờ Tôn giả A-nan hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

– Các vị Tỳ-kheo ấy được ai điều phục?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

– Thưa Đại đức A-nan! Người không có các ấm, giới, nhập, cũng chẳng phải phàm phu, chẳng phải Thanh văn, chẳng phải Duyên giác, chẳng phải Bồ-tát, chẳng phải Như Lai, chẳng phải tương ưng với thân, chẳng phải tương ưng với ngữ, chẳng phải tương ưng với ý.

A-nan nói:

– Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói ai vậy?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

– Thưa Đại đức A-nan! Nếu Đức Như Lai biến hóa ra hóa nhân, thì hóa nhân ấy có tương ưng chăng?

A-nan nói:

– Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Hóa nhân không có pháp gì để có thể cùng tương ưng hay chẳng tương ưng.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

– Thưa Đại đức A-nan! Thể tánh tất cả pháp là hóa.

A-nan nói:

– Theo chỗ Bồ-tát nói, thể tánh tất cả các pháp là hóa?

Văn-thù-sư-lợi nói:

– Thưa Đại đức A-nan! Hóa nhân ấy đã điều phục các Tỳ-kheo ấy. Như hóa nhân điều phục, tất cả Thanh văn cũng như vậy. Điều phục như vậy chính là điều phục. Nếu người chẳng hiểu điều phục như vậy, nên biết đó là người tăng thượng mạn.

A-nan nói:

– Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Tỳ-kheo tăng thượng mạn ấy có thể biết được chăng?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

– Thưa Đại đức A-nan! Giới tụ thanh tịnh tức là lay động, nên biết đó là tăng thượng mạn.

Định tụ, tuệ tụ, giải thoát tụ và giải thoát tri kiến tụ thanh tịnh tức là lay động, nên biết đó là tăng thượng mạn.

Nếu suy nghĩ tôi được tôi chứng là lay động vọng tưởng, nên biết đó là tăng thượng mạn.

Kinh sợ thân kiến, cũng không như hư không, nhập Nhất đạo cũng không, lời nói trên đây là chánh thuyết, nên biết đó là tăng thượng mạn.

Nếu Tỳ-kheo nói thân kiến là không cho đến nhập Nhất đạo không, không như vậy là bình đẳng không, nên biết đó là tăng thượng mạn. Vì sao?

Thưa Đại đức A-nan! Thân kiến khác với không, vì khác nên thân kiến tức là không. Nói không cùng với khác, chẳng nói khác tức là không.

Lại nữa, thưa Đại đức A-nan! Nếu có kinh sợ vô minh, có ái hỷ, minh giải thoát, nên biết đó là tăng thượng mạn. Vì sao? Vì nếu có hai tướng thì chẳng phải giải thoát.

Thưa Đại đức A-nan! Nếu có Tỳ-kheo kinh sợ tham, sân, si mà mừng ba giải thoát, sợ bốn điên đảo mà mừng bốn tướng, sợ năm triền cái mà mừng năm Căn, sợ sáu nhập mà mừng sáu phép thần thông, sợ bảy thức trụ mà mừng bảy pháp Trợ đạo, sợ tám tà mà mừng tám Thánh đạo, sợ chín chỗ ở của chúng sinh mà mừng chín Thứ đệ định, sợ mười bất thiện mà mừng mười vô lậu thiện, sợ hữu vi giới mà mừng pháp vô vi, nên biết đó là kẻ tăng thượng mạn. Vì sao? Vì tất cả thứ ấy đều là lay động, đều là hý luận.

Thưa Đại đức A-nan! Nếu có lay động, nếu có hý luận thì tâm liền tự cao, tự tại nhiếp lấy, dựa theo vọng tưởng, bằng lòng với chỗ thành tựu. Những thứ như vậy gọi là tự tại. Vì tự tại nên sinh ra kiêu mạn.

Tỳ-kheo như vậy thì gọi là có tăng thượng mạn. Vì sao? Thưa Đại đức A-nan! Sao gọi là hữu vi giới không? Đó là đem không vào không. Nên biết Tỳ-kheo ấy có tăng thượng mạn.

A-nan hỏi:

– Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Thế nào là Tỳ-kheo không tăng thượng mạn?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

– Thưa Đại đức A-nan! Nếu có Tỳ-kheo bên trong tịch tĩnh thì bên ngoài cũng tịch tĩnh. Tất cả cảnh giới bình đẳng hay chẳng bình đẳng, có hay không, hữu vi hay vô vi đều không có lay động cũng không có vọng tưởng, không chẳng vọng tưởng; không hai không một; không trang nghiêm, không chẳng trang nghiêm; chẳng có hý luận, chẳng chấp trước chỗ thấy biết ban đầu, đối với tất cả pháp đều bình đẳng, cũng không có bình đẳng, không chẳng bình đẳng; không có một pháp có thể làm được bình đẳng, chẳng bình đẳng. Chẳng động, chẳng lay như vậy thì không có vọng tưởng, không chẳng vọng tưởng, lại chẳng chấp trước, cũng chẳng thấy vọng tưởng, huống là hướng đến giải thoát được quả trí chứng, không bao giờ có lay động.

Thưa Đại đức A-nan! Tỳ-kheo như vậy không có tăng thượng mạn cũng không hý luận, xa tướng tự tha, bỏ những ái trước, vì tất cả ái trước chẳng phải ái trước. Rời lìa những phan duyên giác quán tư duy, tư duy giải thoát, giải thoát hướng, không có người nhận lấy, thảy đều là nhân tịch tĩnh, duyên tịch tĩnh. Ngã thân và ngã sở thân ấy qua đến bờ kia, chẳng thấy có pháp gì là giải hướng đoạn và chứng.

Nếu có Tỳ-kheo tu hành như vậy thì không tăng thượng mạn, vì bình đẳng rỗng không. Biết rõ tất cả các pháp bình đẳng không có thượng hạ, hoặc thiện bất thiện, nên làm chẳng nên làm, hữu lậu, vô lậu, thế gian, xuất thế gian, hữu vi, vô vi, những pháp thượng hạ động lay như vậy không gì chẳng phải là vọng tưởng cũng chẳng thấy biết. Các pháp như vậy đều thấy bình đẳng, dụ như hư không.

Thưa Đại đức A-nan! Nếu có Tỳ-kheo hiểu rõ như vậy thì gọi là thiện giải thoát. Tỳ-kheo ấy không tăng thượng mạn.

Vì nghĩa ấy nên Đức Như Lai nói: “Nếu có Tỳ-kheo hiểu rõ các pháp bình đẳng dụ như hư không, nếu động chạm hư không thì không bị chấp trước nơi xúc, pháp của Sa-môn cũng như vậy.

Lúc Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói lời trên đây, trong đại chúng có hai trăm Tỳ-kheo đều dứt hết phiền não, được pháp vô lậu giải thoát.

Bấy giờ Thiên tử Bảo Thượng hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

– Thế nào là Bồ-tát không tăng thượng mạn? Xin Bồ-tát cứ như thật mà nói cho.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

– Này Thiên tử! Nếu có Bồ-tát, Nhất thiết trí tâm, Vô đẳng đẳng tâm, Tam giới tối thắng tâm, vượt qua các hàng Thanh văn và Duyên giác dùng các cảnh giới ngoài để an trụ tâm, nhưng cũng tu hành tất cả căn lành, vì tăng thượng vì giáo hóa chúng sinh, vì nhiếp lấy chánh pháp để nói cho chúng sinh khác và người khác về Nhất thiết trí tâm, tâm ấy như thật hiểu bản thể bình đẳng, theo đúng như chỗ nghe thể tánh của tâm mình mà hiểu biết thể tánh của tất cả chúng sinh. Vì hiểu biết thể tánh của tất cả các pháp nên hiểu biết thể tánh của tất cả căn lành. Vì hiểu biết thể tánh của tất cả thiện căn nên hiểu biết và diễn thuyết thể tánh của Bồ-tát. Đó là Bồ-tát như thật nói thọ ký.

Lại nữa, này Thiên tử! Nếu Bồ-tát bố thí thì tùy chỗ thí cho, tùy chỗ nguyện thí và những bố thí khác tất cả đều vô ngại. Bố thí không chỗ y cứ, chẳng chấp trước, chẳng quan niệm, chẳng hay biết. Vì chẳng hay biết nên tức là không. Nếu có thể được như vậy thì hiểu biết thể tánh bố thí. Vì hiểu biết thể tánh bố thí nên hiểu biết thể tánh như thật. Vì hiểu biết thể tánh như thật nên hiểu biết thể tánh các pháp. Vì hiểu biết thể tánh các pháp nên hiểu biết thể tánh tất cả các chúng sinh. Vì hiểu biết thể tánh tất cả chúng sinh nên nói thể tánh Bồ-tát.

Này Thiên tử Bảo Thượng! Đây gọi là vì Bồ-tát bố thí thanh tịnh nên nói thọ ký.

Lại nữa, này Thiên tử! Nếu có Bồ-tát hiểu biết thân thì hiểu biết giới, hiểu biết khẩu thì hiểu biết giới, hiểu biết ý thì hiểu biết giới, hiểu biết thân và khẩu thì hiểu biết quan niệm tịch tĩnh. Vì hiểu biết quan niệm tịch tĩnh nên hiểu biết chúng sinh tịch tĩnh. Vì hiểu biết chúng sinh tịch tĩnh nên hiểu biết tất cả pháp tịch tĩnh. Vì hiểu biết tất cả pháp tịch tĩnh nên hiểu biết như thật tế tịch tĩnh. Vì hiểu biết như thật tế tịch tĩnh nên được pháp tịch tĩnh, nhân tịch tĩnh, duyên tịch tĩnh. Tùy theo chỗ được nghe tất cả các pháp mà có thể tuyên thuyết tịch tĩnh.

Này Thiên tử! Đây gọi là vì Bồ-tát giới thanh tịnh nên như thật nói thọ ký vậy.

Lại nữa, này Thiên tử! Nếu có Bồ-tát biết pháp tánh rốt ráo là không, biết pháp tánh rốt ráo tự tại, đối với các chúng sinh có thể nhẫn nhịn những sự ác độc mà tâm chẳng sinh khởi quan niệm nhẫn nhịn, chẳng nghĩ sự ngoài, chẳng trái chúng sinh, hay diệt tất cả điều ác. Như tánh của các chúng sinh, thể tánh của nhẫn cũng vậy. Như thể tánh của nhẫn, tánh Bồ-đề cũng vậy. Như tánh Bồ-đề, thể tánh tất cả pháp cũng vậy. Như biết thể tánh tất cả pháp như thật, pháp chân như cũng vậy. Như chỗ nghe đồng tận pháp tánh, pháp tánh giới rốt ráo không. Pháp tánh rốt ráo không, nói đó là hành thuận nhẫn. Đây gọi là Bồ-tát chân thật tịnh nhẫn nói thọ ký.

Lại nữa, này Thiên tử! Bồ-tát biết thận trọng tất cả pháp hành rời lìa những tư duy, không có những trang nghiêm mà thành tựu hạnh xả tiến. Như có chỗ làm cũng không chỗ làm, chỗ biết vững chắc có thể rời lìa tất cả. Trong thì tánh tịch tĩnh, ngoài thì hóa độ chúng sinh. Vì biết tinh tấn tịch tĩnh nên Bồ-đề tịch tĩnh. Vì biết Bồ-đề tịch tĩnh nên biết tất cả các pháp tịch tĩnh. Vì biết các pháp tịch tĩnh nên biết như thật tế tịch tĩnh, như pháp đã được nghe. Vì tánh tinh tấn tịch tĩnh nên tất cả đều có thể tuyên thuyết. Đây gọi là Bồ-tát thanh tịnh tinh tấn như thật nói thọ ký.

Lại nữa, này Thiên tử! Nếu Bồ-tát nhập thiền chư pháp bình đẳng không tăng giảm thì do sức thiền mà tâm an trụ. Vì tâm an trụ nên thức không chỗ trụ. Vì thức không chỗ trụ nên bảy giác tâm bình đẳng. Vì bảy giác tâm bình đẳng nên được thiền định bình đẳng. Vì được thiền định bình đẳng nên biết Bồ-đề bình đẳng. Vì biết Bồ-đề bình đẳng nên biết tất cả chúng sinh bình đẳng. Vì biết tất cả chúng sinh bình đẳng nên biết các pháp bình đẳng. Nếu biết các pháp bình đẳng như vậy thì tùy chỗ pháp được nghe có thể tuyên thuyết các pháp thể tánh bình đẳng. Đây gọi là Bồ-tát thanh tịnh thiền định như thật nói thọ ký.

Lại nữa, này Thiên tử! Nếu có Bồ-tát Tuệ nhãn thanh tịnh thì thấy biết như thật, với tất cả pháp, tùy thấy pháp nào đều không chỗ thấy, không có động lay, được trí không động, không hành, không nhân, không duyên, hành, cũng chẳng hành các pháp oai nghi, cũng chẳng phải chẳng hành. Chẳng hành nhân duyên biết các pháp bình đẳng chẳng cứu chẳng hành. Vì sao? Nếu chẳng hành là không phân biệt, dứt diệt các vọng tưởng hy vọng tham trước. Đó là Bồ-tát rời lìa các sở hữu. Bồ-tát cũng hành tất cả chỗ hành của chúng sinh, vì muốn giáo hóa họ, vì muốn chứa họp tất cả pháp trợ Bồ-đề, vì nhiếp thủ chánh pháp, vì chẳng dứt mất giống Tam bảo. Chỗ sở hành của Như Lai, nơi thể tánh thanh tịnh của tất cả pháp không có phân biệt. Vì dùng thể tánh thanh tịnh Bát-nhã ấy nên biết Bồ-đề thể tánh thanh tịnh. Vì biết Bồ-đề thể tánh thanh tịnh nên biết chúng sinh thể tánh thanh tịnh. Vì biết chúng sinh thể tánh thanh tịnh nên biết thể tánh thanh tịnh của tất cả pháp. Vì biết thể tánh thanh tịnh của tất cả pháp nên ở nơi thể tánh của các pháp được như thật trí. Vì được như thật trí nên tùy sự được nghe là pháp giới tánh tuyên nói vô phân biệt. Đây gọi là Bồ-tát tuệ nhãn thanh tịnh như thật nói thọ ký.

Lại nữa, này Thiên tử Bảo Thượng! Bồ-tát quán thân, hành Thân niệm xứ, biết quá khứ thân không có biên tế, biết vị lai thân không có hướng đến, biết thân hiện tại như cỏ cây, ngói đá, tường vách. Nếu có thể quán thân, thân hành như vậy thì thể tánh si hành của thân tịch tĩnh, tư duy đồng hành cũng không phát khởi, chẳng tư duy chẳng khởi tự tại. Đây gọi là rời lìa ngã, thức không chỗ trụ, tu thân niệm xứ hành, cũng không có pháp tu hành được, cũng chẳng phải chẳng tu hành. Biết tất cả pháp không có thể tánh, chẳng phải chẳng có tánh. Quán thân như vậy mà tu thân hành.

Quán tâm như huyễn hóa, biết tâm như tiếng vang, biết tâm như thật, thọ vui chẳng luyến, thọ khổ chẳng khổ, thọ chẳng vui khổ chẳng mất chánh niệm, chẳng chấp vô minh, rời lìa thọ, chẳng bị thọ kéo dắt. Đây gọi là như thật thấy biết Thọ niệm xứ.

Nếu có thể quán thọ như vậy, hành giả ở nơi thọ, tâm không sở hành, tâm chẳng an trụ. Tất cả tâm ấy cũng chẳng buông bỏ, tâm Bồ-đề cũng chẳng quên mất, cũng chẳng xa rời. Đây gọi là quán tâm, thực hành Tâm niệm xứ.

Khéo biết nơi pháp, thấy pháp, hành pháp, không niệm, không tư duy, nhập vào pháp tánh không có thân, thọ và tâm, chẳng phải quán pháp tướng phát khởi kiến hành nhập vào pháp tánh. Đây gọi là quán pháp, thực hành Pháp niệm xứ. Thể tánh của tất cả pháp hòa hợp, tụ hợp không có vật như hư không. Như sự được nghe, không tưởng niệm không tư duy tự nhiên thuyết Pháp niệm xứ. Đây gọi là biết rõ tịnh Pháp niệm xứ nói thọ ký.

Lại nữa, này Thiên tử Bảo Thượng, Bồ-tát ấy tâm Nhất thiết trí được tự tại, như chỗ giáo hối chánh an trụ chẳng bố thí, chẳng loạn động, chẳng thất niệm; nơi tất cả căn lành ban đầu phát khởi, tâm vô cấu hiện hành, tùy chỗ sở hành đều xả được tất cả, quở tâm phạm giới, chẳng nương tựa nơi giới, nhẫn không tranh cãi thân, khẩu, ý đối với chúng sinh, chẳng có tâm sân hận, chẳng phát khởi tinh tấn theo Thanh văn và Duyên giác thừa, chẳng tưởng niệm tư duy tất cả pháp lành, chẳng nương vào các thiền định Thứ đệ, tâm không sở hành, chẳng thấy hành ác kiến chấp, chẳng hành các pháp. Nhập vào tất cả pháp như chư Thánh. Nơi các cảnh giới đều không sở hành. Dù gần chẳng phải Thánh mà thân, khẩu, ý nghiệp chưa bao giờ bị quở trách. Chẳng vì tin mà cầu pháp lành. Độc hành không có bạn. Muốn tự mình vượt qua thế gian, hành hạnh tinh tấn. Dứt hẳn tham dục, sân hận, ngu si, tâm không phiền não. Vì chẳng phá giới nên cũng chẳng thân cận kẻ hành ác hạnh. Không có dua vạy, vì nội hạnh thanh tịnh. Không nói lời tán loạn, vì khẩu nghiệp thanh tịnh. Không mong cầu, vì biết đủ nơi của đã có. Chẳng phải là kẻ sai khiến, vì chẳng phải sống tà mạng. Là người không chứa nhóm, vì tùy chỗ có được đều tự biết đủ. Là người không hy vọng, vì rời lìa ham muốn ba cõi. Là người tri túc, vì rời lìa sự tìm cầu sái quấy. Là người tịch tĩnh, vì hiểu tất cả pháp đều tịch tĩnh. Là người hiện sân, si, vì bỏ hạnh thế gian. Là người không hý luận, vì dứt các hý luận. Là người chẳng sinh trở lại, vì dứt ái dục, sân và si. Là người tham tìm hiểu chánh pháp, vì điều phục kiêu mạn. Là người hiểu biết dễ, vì khéo điều tâm. Là người khéo thủ hộ, vì thủ hộ giới tụ. Là người khéo giải thoát, vì tuệ tụ thanh tịnh. Là người chẳng xả bỏ, vì hành Thánh chủng. Là người không thoái chuyển, vì phát tâm Bồ-đề trọn vẹn rốt ráo. Là người không có sở dụng, vì tất cả thế hạnh. Là người không tránh tụng, vì bình đẳng tất cả chúng sinh. Là người khéo tự thủ hộ, vì thủ hộ kẻ khác. Là người điều phục tự tâm, vì chẳng tìm lỗi người khác. Là người lìa các hy vọng, vì hộ giới thanh tịnh. Là người thuyết pháp rộng, vì không lẫn tiếc. Là người ưa thủ hộ, vì thủ hộ tâm tất cả chúng sinh. Là người mới phát tâm, vì họp tất cả thiện pháp. Là người không có dị hạnh, vì được một vị đối với tất cả pháp. Là người chẳng lay động, vì dứt các lay động. Là người chẳng xem dòng họ, vì giáo hóa chúng sinh. Là người bình đẳng chúng sinh, vì nhiếp thủ tất cả chúng sinh. Là người ban đầu quán không, vì tất cả pháp. Là người điều phục các kiến chấp, vì khéo giáo hóa. Là người không có tưởng và hành, vì điều phục các chúng sinh tưởng và hành. Là người biết vô nguyện, vì sở nguyện đầy đủ khéo điều phục. Là người biết tất cả vì quán vô tác. Là người hành thiện, vì chẳng biết đủ. Là người không có vật mà quán vật, vì thị hiện chẳng phải vật mà là vật. Là người chẳng tư duy quan sát, vì ngã tịch tĩnh. Là người không tự ngã, vì quán hóa chúng sinh để được vô ngã. Là người không gì chẳng phải là đạo hạnh, vì hóa độ các chúng sinh rời lìa kết sử. Là người tâm phương tiện được rốt ráo, vì tu hành Bát-nhã. Là người định tánh không dời, vì trọn chẳng chứng tất cả Thanh văn thừa và Duyên giác thừa. Là người rời lìa đạo và phi đạo, vì Đệ nhất nghĩa. Là người rời lìa hạnh và phi hạnh, vì tất cả phàm phu chứng chánh hạnh. Là người không trang nghiêm không chẳng trang nghiêm, vì không chẳng hy vọng các pháp. Là người chẳng tự khen, vì chẳng hý luận kẻ khác. Là người có trí không gì sánh bằng, vì đủ Phật pháp. Là người Vô sinh pháp nhẫn, vì tất cả pháp nhẫn không sinh không diệt. Đây gọi là Bồ-tát được tự tại.

Này Thiên tử Bảo Thượng! Bậc Bồ-tát tùy sinh ở chỗ nào chẳng phải là chẳng biết mà sinh, mà do nơi biết để sinh. Và do Bồ-tát ấy nhiếp thủ sinh tử tự tại nên cũng được thành tựu đầy đủ Phật pháp. Bồ-tát ấy chẳng phải lưu chuyển sinh tử. Do sức bản nguyện sinh ở chỗ nào đều được trí tự tại. Đây gọi là Bồ-tát được trí tự tại.

Bồ-tát chẳng phải do được ngằn mé mà gọi là trí tự tại. Nếu chẳng dứt tuyệt tất cả căn lành, đây gọi là Bồ-tát được trí tự tại. Bồ-tát chẳng phải vì được các căn lành mà gọi là trí tự tại. Không nhàm đủ đối với các căn lành, đây gọi là trí tự tại.

Bồ-tát chẳng phải vì chẳng sinh trong ba cõi mà được gọi là tự tại. Vì giáo hóa chúng sinh nên sinh trong ba cõi, đây gọi là tự tại.

Bồ-tát chẳng phải vì rời lìa kết sử tự thân mà được gọi là tự tại. Vì các chúng sinh dứt kết sử nên siêng tu tinh tấn, đây gọi là Bồ-tát được trí tự tại.

Bồ-tát chẳng vì thân mình mà được gọi là tự tại. Vì tịch tĩnh các khổ não của tất cả chúng sinh mà gọi là tự tại.

Bồ-tát chẳng phải vì xả bỏ mà tự tại. Vì nhiếp thủ giáo hóa chúng sinh mà gọi là tự tại.

Bồ-tát chẳng phải tự dứt tham, sân, si mà được gọi là tự tại. Vì dứt tham, sân, si, các kết sử của tất cả chúng sinh mà được gọi là tự tại.

Bồ-tát chẳng phải tự chứng Diệt đế mà được gọi là tự tại. Vì các chúng sinh mà chứng Diệt đế nên được gọi là tự tại.

Bồ-tát chẳng phải tự dứt phiền não mà được gọi là tự tại.

Bồ-tát vì tăng trưởng các căn lành nên chẳng dứt phiền não mà gọi là được tự tại.

Bồ-tát chẳng phải vì chứng ba pháp môn giải thoát nên gọi là được tự tại. Vì Bồ-tát hiểu rõ ba pháp môn giải thoát nên gọi là tự tại.

Bồ-tát chẳng phải tự tại tịch diệt năm ấm mà gọi là được tự tại. Vì xả bỏ gánh nặng cho tất cả chúng sinh nên gọi là tự tại.

Bồ-tát chẳng phải do diệt sáu căn mà gọi là được tự tại. Vì biết căn tánh thượng, hạ của các chúng sinh nên gọi là tự tại.

Bồ-tát chẳng phải do sinh phần tận diệt nên gọi là được tự tại. Bồ-tát vì do chẳng đoạn tuyệt sinh phần nên gọi là tự tại.

Bồ-tát chẳng phải được quả Thanh văn, Duyên giác giải thoát mà gọi là được tự tại.

Bồ-tát đạo tràng được quả giải thoát thọ dụng tất cả các chúng sinh nên gọi là tự tại.

Lúc Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi diễn thuyết phẩm Tự Tại như vậy, trong đại chúng ấy có ba vạn hai ngàn Thiên tử đều phát đạo tâm chánh chân vô thượng.

Đức Thế Tôn khen ngợi:

– Lành thay! Lành thay! Khéo nói tất cả Bồ-tát thọ ký. Này Văn-thù-sư-lợi! Nếu có Bồ-tát nghe nói Bồ-tát thọ ký như vậy nhất hướng tin hiểu, chẳng kinh sợ thì chư Phật Như Lai vì họ mà thọ ký đạo Chân thật vô thượng.

Thiên tử Bảo Thượng nói với Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

– Nay Bồ-tát diễn thuyết về thọ ký.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

– Này Thiên tử! Tôi nói thọ ký, tôi có pháp ấy. Có người nào hiểu rõ thì tôi nói thọ ký.

Này Thiên tử! Nay tôi chẳng được cho đến một pháp, cũng không hiểu rõ thì làm sao nói thọ ký.

Thiên tử Bảo Thượng nói:

– Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Hằng sa chư Phật Thế Tôn lẽ nào không giải hướng mà đắc quả ư?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

– Này Thiên tử! Chư Phật Thế Tôn chẳng vì giải hướng đắc quả mà thuyết pháp.

Thiên tử nói:

– Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Chư Phật Thế Tôn thuyết pháp thế nào?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

– Này Thiên tử! Chư Phật Thế Tôn cũng chẳng phân biệt thể tánh mà thuyết pháp. Không sinh, không diệt, không nhân, không duyên, không đến, không đi, không có chúng sinh chẳng phải không chúng sinh, không ô nhiễm, không bạch tịnh, không sinh tử, không Niết-bàn, chư Phật Thế Tôn thuyết pháp như vậy.

Thiên tử hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

– Chư Phật Thế Tôn chẳng vì Niết-bàn mà thuyết pháp, cớ sao gọi là Phật xuất thế?

KINH ĐẠI BẢO TÍCH

QUYỂN 27

Hán dịch: Đời Lương, Tam tạng

Pháp sư Mạn-đà-la.

Pháp hội 8: PHÁP GIỚI THỂ TÁNH VÔ PHÂN BIỆT (Phần 2)

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

– Này Thiên tử! Vì hiểu rõ thể tánh của thân kiến nên gọi là Phật xuất thế.

Này Thiên tử! Vì thị hiện thể tánh của vô minh, hữu và ái nên gọi là Phật xuất thế. Vì hiểu rõ thể tánh của tham, sân, si nên gọi là Phật xuất thế.

Này Thiên tử! Thị hiện thể tánh bình đẳng của điên đảo gọi là Phật xuất thế.

Này Thiên tử! Hiểu rõ thể tánh của các kiến chấp gọi là Phật xuất thế.

Này Thiên tử! Hiển bày thể tánh pháp giới của ấm, giới và nhập gọi là Phật xuất thế.

Này Thiên tử! Phật xuất thế là các pháp không sinh, đây gọi là diễn thuyết pháp không sinh. Pháp không sinh ấy đều không có sinh tử cũng không có Niết-bàn.

Thiên tử nói:

– Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nên vì chúng sinh mà nói đạo pháp trang nghiêm chánh chân vô thượng. Vì sao? Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Chư Phật xuất thế không có chỗ tăng trưởng.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

– Này Thiên tử! Biết ân báo ân.

Thiên tử nói:

– Người có sự tạo tác nên biết báo ân.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

– Này Thiên tử! Thiên tử muốn cho Đức Như Lai có sự tạo tác ư?

Thiên tử nói:

– Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Đức Như Lai không có sự tạo tác. Chư Phật Như Lai đến nơi vô vi, đạo vô vi không có tạo tác.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

– Này Thiên tử! Ông nói vô vi đó, là không có báo ân hay là chẳng phải chẳng báo ân?

Thiên tử nói:

– Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Pháp như vậy chẳng nên nói với hàng mới phát tâm. Vì sao? Vì nếu nghe pháp ấy mà sinh lòng kinh sợ thì sẽ thoái chuyển.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

– Này Thiên tử! Nếu có Bồ-tát mới phát tâm Vô thượng Bồ-đề mà kinh sợ thoái chuyển, thì người ấy ở nơi hạng thoái chuyển.

Thiên tử nói:

– Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Cớ sao Bồ-tát nói lời ấy?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

– Này Thiên tử! Nếu có Bồ-tát mới phát đạo tâm mà kinh sợ bậc Thanh văn, Duyên giác thì thoái chuyển. Nếu lẫn tiếc, phá giới, sân hận, giải đãi tán loạn và ngu si thì an trụ bậc bất thoái.

Thiên tử nói:

– Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Thế nào mà an trụ?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

– Này Thiên tử! Nếu có Bồ-tát mới phát đạo tâm an trụ trong pháp giới bình đẳng thì gọi là khéo an trụ. Bồ-tát mới phát tâm ấy gọi là an trụ.

Thiên tử nói:

– Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Đến mức nào gọi là Bồ-tát mới phát tâm?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

– Này Thiên tử! Nếu có Bồ-tát mới phát tâm tu hành không, vô tướng và vô tác, hiểu biết tất cả pháp không sinh, không diệt, thì gọi là Bồ-tát mới phát tâm.

Thiên tử nói:

– Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Thế nào gọi là cửu hành?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

– Này Thiên tử! Tất cả phàm phu gọi là cửu hành, vì họ ở trong sinh tử chẳng biết sự khởi thể.

Thiên tử lại hỏi:

– Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Thế nào gọi là Bồ-tát cửu hành?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

– Này Thiên tử! Nếu có Bồ-tát hành nơi ái nhiễm, vì để hóa độ các chúng sinh ái nhiễm mà cũng chẳng cùng ở với ái nhiễm, thì gọi là Bồ-tát cửu hành.

Bồ-tát hành nơi sân hận để hóa độ các chúng sinh sân hận mà chẳng cùng ở với sân hận, cũng hành nơi ngu si để hóa độ các chúng sinh ngu si mà chẳng cùng ở với ngu si, cũng hành nơi đẳng phần để hóa độ các chúng sinh đẳng phần mà chẳng cùng ở với đẳng phần kết sử, thì gọi là Bồ-tát cửu hành.

Này Thiên tử! Nếu có Bồ-tát vì hóa độ chúng sinh mà quan sát tất cả tướng mà chẳng phân biệt pháp giới thể tướng, thì gọi là Bồ-tát cửu hành.

Thiên tử nói:

– Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Thế nào gọi là Bồ-tát không thoái chuyển?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

– Này Thiên tử! Nếu có Bồ-tát quan sát tất cả pháp không tai hoạn không chẳng tai hoạn, quan sát pháp giới thể tánh không tai hoạn không chẳng tai hoạn, thì gọi là Bồ-tát chẳng thoái chuyển.

Lại nữa, này Thiên tử! Nếu có Bồ-tát cũng thoái cũng chẳng thoái, thì gọi là Bồ-tát chẳng thoái chuyển. Vì sao? Vì thoái là thoái các điều thiện của Dục giới.

Lại nữa, này Thiên tử! Bồ-tát vì chẳng biết chẳng hiểu nên thoái. Vì biết và hiểu nên không có tranh tụng, đây gọi là bất thoái. Vì sao? Hiểu tất cả tánh pháp tánh, vì tôi hiểu được tất cả pháp tánh nên chẳng còn thoái chuyển, đây gọi là không thoái. Ở nơi Phật pháp không nghi ngờ, chẳng tin theo lời người khác, rời lìa phải và chẳng phải, tâm ban đầu thanh tịnh không có tật đố cũng không động lay, trí tuệ chiếu sáng, được tự tại với tất cả pháp, hiểu rõ Phật pháp. Đây gọi là Bồ-tát không thoái chuyển.

Thiên tử nói:

– Thưa Văn-thù-sư-lợi! Thế nào gọi là Bồ-tát nhất sinh?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

– Này Thiên tử! Nếu Bồ-tát biết tất cả các sinh cũng chẳng sinh, biết tất cả chúng sinh sinh tử. Ở trong các sinh khéo có thể thuyết pháp giáo hóa chúng sinh. Chỗ sinh, không nắm giữ không chẳng nắm giữ. Các sinh rời lìa sinh tử thủ, chẳng đến chẳng đi, chẳng trên chẳng dưới, vì tất cả pháp đều bình đẳng. Cũng biết nhân duyên hòa hợp tăng trưởng tất cả chúng sinh. Thân, khẩu, tâm ý đều bình đẳng. Tất cả chúng sinh không có cảnh giới, an trụ cảnh giới chư Phật nhập vào pháp giới, vì pháp giới bình đẳng nên bình đẳng hiểu rõ tâm chúng sinh. Khéo hiểu biết phải thời đến ngồi đạo tràng. Đây gọi là nhất sinh.

Này Thiên tử! đó gọi là Bồ-tát nhất sinh.

Thiên tử Bảo Thượng lại hỏi:

– Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Thế nào gọi là Bồ-tát bất sinh cũng được tự tại ở nơi tất cả?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

– Này Thiên tử! Nếu có Bồ-tát biết các hành nghiệp, vì chẳng phải kiêu mạn. Bồ-tát ấy bất sinh cũng được tự tại ở tất cả.

Lại nữa, này Thiên tử! Bồ-tát xả bỏ được tất cả rốt ráo chẳng thoái tâm Bồ-đề đã có, đây gọi là bất sinh. Nếu chẳng cùng ở với các tật đố kết sử, đây gọi là được tự tại ở tất cả.

Nếu có Bồ-tát thành tựu đầy đủ oai nghi pháp tắc, các công đức giới, đây gọi là bất sinh. Chẳng cùng ở với phạm giới, đây gọi là được tự tại ở tất cả.

Nếu có Bồ-tát tâm chẳng trái bỏ tất cả chúng sinh, đây gọi là bất sinh. Chẳng cùng ở với các sân hận kết sử, đây gọi là được tự tại ở tất cả.

Nếu có Bồ-tát căn lành vững chắc chẳng động lay, đây gọi là chẳng sinh. Ở trong căn lành phát khởi ý siêng năng tinh tấn dũng mãnh, đây gọi là được tự tại ở tất cả.

Nếu có Bồ-tát nhập các thiền định và định thứ lớp, đây gọi là bất sinh. Chẳng đam mê thiền lạc, đây gọi là được tự tại ở tất cả.

Nếu có Bồ-tát siêng tinh tấn cầu học trí tuệ Bát-nhã không nhàm, đây gọi là bất sinh. Chẳng cùng ở với ngu si, đây gọi là được tự tại ở tất cả.

Nếu có Bồ-tát chẳng sân não tranh tụng, đây gọi là bất sinh. Chẳng cùng ở với sân não các tranh tụng, đây gọi là được tự tại ở tất cả.

Nếu có Bồ-tát như thật ngữ, đây gọi là bất sinh. Nếu an trụ như thật thì gọi là được tự tại.

Nếu có Bồ-tát nội tâm tịch tĩnh thì gọi là bất sinh. Nếu chẳng ô nhiễm các cảnh giới ngoài thì gọi là được tự tại.

Nếu có Bồ-tát viên mãn tâm Nhất thiết trí thì gọi là bất sinh. Nếu chẳng cầu hạ thừa thì gọi là được tự tại.

Nếu có Bồ-tát giác sát ma nghiệp thì gọi là bất sinh. Nếu hàng phục ma nghiệp thì gọi là được tự tại.

Nếu có Bồ-tát được thế gian quang minh thì gọi là bất sinh. Nếu thế pháp chẳng nhiễm ô thì gọi là được tự tại.

Nếu có Bồ-tát chẳng trái nghịch chỗ an trụ thì gọi là bất sinh. Nếu chẳng tùy theo chỗ sở tác thì gọi là được tự tại.

Nếu có Bồ-tát rời lìa các kiêu mạn phóng dật thì gọi là bất sinh. Nếu có trí tuệ thành tựu Thánh lạc thì gọi là được tự tại.

Nếu có Bồ-tát chẳng thoái thất bản nguyện thì gọi là bất sinh. Bản nguyện xuất thế thì gọi là được tự tại.

Nếu có Bồ-tát thuận hành duyên sinh thì gọi là bất sinh. Chẳng chấp pháp duyên sinh thì gọi là được tự tại.

Nếu có Bồ-tát dùng tận trí quán Nhất thiết pháp không thì gọi bất sinh. Nếu đủ các căn lành thì gọi là được tự tại.

Nếu có Bồ-tát dùng phương tiện trí phát khởi sự tạo tác sinh lòng đại Bi siêng tu hạnh tinh tấn thì gọi là bất sinh. Nếu an trụ được ở các pháp giải thoát thì gọi là được tự tại.

Nếu có Bồ-tát chẳng ô nhiễm nơi tất cả pháp thì gọi là bất sinh. Nếu dứt các kiến chấp mà vì người thuyết pháp thì gọi là được tự tại.

Nếu có Bồ-tát khéo tư duy chẳng thấy các pháp thì gọi là bất sinh. Nếu đắc lực mà chẳng chứng tất cả pháp thì gọi là được tự tại.

Nếu có Bồ-tát quán tất cả pháp tánh không thì gọi là bất sinh. Nếu chẳng buông bỏ tất cả chúng sinh thì gọi là được tự tại.

Nếu có Bồ-tát chẳng trụ ba cõi thì gọi là bất sinh. Vì chúng sinh nên chẳng nhập Niết-bàn thì gọi là được tự tại.

Lại nữa, này Thiên tử! Nếu có ngôn ngữ thì là lay động ngôn ngữ, là vọng tưởng ngữ, là chấp trước ngữ, là có phát khởi.

Này Thiên tử! Nơi tất cả pháp không có ngôn ngữ, chẳng hành chẳng động, không có các hý luận ngữ, chẳng bỏ chúng sinh, cũng chẳng diệt độ, không có chỗ ngôn thuyết.

Này Thiên tử! Nếu không có ngôn thuyết thì cũng không có văn tự, không có sở thuyết. Nếu có tác dụng thì có phát khởi ngôn thuyết văn tự.

Này Thiên tử! Do nghĩa ấy nên Bồ-tát hạnh chẳng thể dùng để nói, chẳng thể có quan niệm, đây gọi là Từ tâm, đây gọi là không sát sinh, ở trong hàng Thánh được gọi là tự tại.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói pháp ấy xong, Đức Thế Tôn khen ngợi:

– Lành thay! Lành thay! Văn-thù-sư-lợi khéo vì các Bồ-tát mà nói bất sinh tự tại.

Này Văn-thù-sư-lợi! Nếu Bồ-tát tự tại vô ngại hành pháp như vậy thì Bồ-tát ấy chóng được chư Phật thọ ký đạo Vô thượng.

Lúc nghe pháp ấy, trong đại chúng có năm trăm Bồ-tát được Vô sinh pháp nhẫn và liền được Đức Thế Tôn thọ ký đạo Chánh chân vô thượng, đều sẽ thành Phật hiệu ấy, tại cõi Phật ấy.

Bấy giờ, ở trong đại chúng có một vị Thiên tử suy nghĩ: “Thiên tử Bảo Thượng chừng nào sẽ thành đạo Vô thượng? Hiệu là gì? Cõi Phật ra sao?”

Do thần lực của Đức Phật, Tôn giả A-nan bạch Phật:

– Bạch Thế Tôn! Thiên tử Bảo Thượng ấy chừng nào sẽ thành đạo Chánh chân vô thượng? Phật độ ra sao? Được thành Phật rồi hiệu là gì?

Đức Phật dạy:

– Này A-nan! Thiên tử Bảo Thượng quá trăm ngàn kiếp sẽ thành Phật đạo hiệu là Bảo Trang Nghiêm Như Lai tại phương Đông, cõi nước tên là Bảo trang nghiêm, kiếp tên là Bảo lai.

Này A-nan! Cõi nước Phật Bảo Trang Nghiêm ấy giàu vui, rất đáng ưa thích, của báu nhiều, nhân dân đông, không có các nạn cũng không có ác đạo.

Này A-nan! Trong cõi Phật ấy không có những ngói đá, gai góc, cát đất, gò nổng, hang núi. Mặt đất bằng phẳng do ba thứ báu tạo thành là vàng Diêm-phù-đàn, lưu ly và pha lê xen lẫn nhau rất đáng ưa thích. Có lưới vàng che phía trên.

Này A-nan! Như trời Hóa lạc, cung điện, vườn ao, y phục dư dật, cõi nước Bảo Trang Nghiêm cũng như vậy. Nước ấy không có danh từ Thanh văn thừa và Duyên giác thừa, chỉ có Bồ-tát hưởng thọ những pháp lạc, nhập những thiền định trang nghiêm, hiện những thứ thần thông để tự vui. Không có sự vui nào khác ngoại trừ sự vui Pháp hỷ thiền duyệt, vì thế nên nước ấy tên là Bảo Trang Nghiêm.

Đức Phật Bảo Trang Nghiêm ấy thọ sáu mươi sáu ức tuổi. Có sáu mươi sáu ức Bồ-tát xuất gia. Bồ-tát tại gia đông vô lượng, vô biên.

Lúc thuyết pháp cho các Bồ-tát, Đức Bảo Trang Nghiêm Như Lai bay lên hư không cao tám mươi ức cây đa-la, ngồi kiết già phóng ra ngàn tia sáng chiếu đến cõi nước ấy, rưới những hoa trời, hương trời trổi nhạc trời, mỗi mỗi thứ đều có trăm ngàn thứ âm thanh thuyết pháp nghe khắp cả nước. Nói pháp Vô tận chủ Đà-la-ni.

Sao gọi là pháp Vô tận chủ Đà-la-ni?

Tất cả các pháp, vì tịch tĩnh làm chủ nên hiển thị thân tâm, ý tưởng tịch tĩnh.

Tất cả các pháp, vì quán chiếu làm chủ nên hiển thị phân biệt nơi tất cả pháp.

Tất cả các pháp, vì thiện tư duy làm chủ nên hiển thị tất cả pháp tịch tĩnh.

Tất cả các pháp, vì thiện hành làm chủ nên hiển thị tất cả pháp khả tác quang minh chiếu sáng.

Tất cả các pháp, vì trí quang minh chiếu bình đẳng làm chủ nên hiển thị các pháp không có tăng giảm.

Tất cả các pháp, vì quyết định làm chủ nên hiển thị các pháp tăng trưởng.

Tất cả các pháp, vì trí tuệ làm chủ nên hiển thị tất cả pháp không tranh tụng.

Tất cả các pháp, vì thiện quán làm chủ nên hiển thị tất cả pháp không có sân.

Tất cả các pháp, vì chánh niệm làm chủ nên hiển thị tất cả pháp chẳng thất niệm.

Tất cả các pháp, vì đạo dẫn làm chủ nên hiển thị tất cả các pháp tướng nghĩa.

Tất cả các pháp, vì tuệ phân biệt làm chủ nên hiển thị tất cả pháp thanh tịnh ý.

Tất cả các pháp, vì Không tịch làm chủ nên hiển thị các pháp dứt các kiến đạo.

Tất cả các pháp, vì Vô tướng làm chủ nên hiển thị tất cả các pháp tịch tĩnh.

Tất cả các pháp, vì Vô nguyện làm chủ nên hiển thị các pháp dứt các đạo.

Tất cả các pháp, vì không tạo tác làm chủ nên hiển thị các pháp rời sự tạo tác.

Tất cả các pháp, vì không xuất ly làm chủ nên hiển thị tất cả pháp không xuất ly.

Tất cả các pháp, vì không sinh làm chủ nên hiển thị tất cả các pháp không cùng tận.

Tất cả các pháp, vì lìa dục làm chủ nên hiển thị tất cả các pháp không thác loạn.

Tất cả các pháp, vì không hai làm chủ nên hiển thị tất cả pháp hiện tại trí.

Tất cả các pháp, vì không hai làm chủ nên hiển thị tất cả các pháp lìa hai.

Tất cả các pháp, vì không nương tựa làm chủ nên hiển thị tất cả các pháp bất động.

Tất cả các pháp, vì không chúng sinh làm chủ nên hiển thị các pháp chúng sinh bình đẳng.

Tất cả các pháp, vì tịch tĩnh làm chủ nên hiển thị tất cả các pháp không biến đổi.

Tất cả các pháp, vì chẳng được làm chủ nên hiển thị tất cả các pháp vô hành.

Tất cả các pháp, vì không có chỗ làm chủ nên hiển thị tất cả các pháp rời xứ sở.

Tất cả các pháp, vì không định làm chủ nên hiển thị tất cả không có pháp, được tự tại.

Tất cả các pháp, vì nhân duyên làm chủ nên hiển thị tất cả các pháp vượt hơn.

Tất cả các pháp, vì dũng mãnh làm chủ nên hiển thị tất cả các pháp chẳng gì hơn.

Tất cả các pháp, vì không lỗi làm chủ nên hiển thị tất cả các pháp không sinh khởi.

Tất cả các pháp, vì như làm chủ nên hiểu thị tất cả các pháp không gì chẳng như.

Tất cả các pháp, vì như thật tế làm chủ nên hiển thị tất cả pháp không hư hoại.

Tất cả các pháp, vì pháp tánh làm chủ nên hiển thị tất cả các pháp thuần một vị.

Tất cả các pháp, vì như thật làm chủ nên hiển thị các pháp ba đời bình đẳng.

Tất cả các pháp, vì chẳng thể làm chủ nên hiển thị chẳng chấp tất cả pháp ngôn ngữ đàm luận.

Tất cả các pháp, vì thiền định làm chủ nên hiển thị tất cả các pháp tịch tĩnh.

Tất cả các pháp, vì pháp tánh làm chủ nên hiển thị tất cả pháp không có người.

Tất cả các pháp, vì Bồ-đề làm chủ nên hiển thị tất cả các pháp bình đẳng.

Này A-nan! Đức Bảo Trang Nghiêm Như Lai ngồi trên hư không chưa đứng dậy, vì các Bồ-tát diễn nói pháp Vô tận chủ Đà-la-ni, Đà-la-ni làm chủ ấy, trong cõi ấy có vô lượng a-tăng-kỳ Đại Bồ-tát được pháp nhẫn.

A-nan bạch Phật:

– Bạch Thế Tôn! Chưa từng có vậy. Chư Như Lai tự nhiên không tạo tác trong pháp quá khứ, vị lai, hiện tại được trí không chướng ngại.

Đức Phật dạy:

– Này A-nan! Nay ta vì ông mà nói chư Phật Như Lai tự nhiên không tạo tác ở trong pháp quá khứ, vị lai, hiện tại được trí không chướng ngại.

A-nan nói với Thiên tử Bảo Thượng:

– Thưa Thiên tử! Thiên tử được lợi lành lớn. Được Đức Như Lai thọ ký cho đạo vô thượng.

Thiên tử Bảo Thượng nói:

– Thưa Đại đức A-nan! Đều không có pháp, chẳng nên nói thọ ký. Vì sao? Vì sắc chẳng phải Bồ-tát, chẳng nên nói thọ ký cho sắc. Thọ, tưởng, hành và thức chẳng phải Bồ-tát, chẳng nên nói thọ ký cho thọ, tưởng, hành và thức. Địa giới chẳng phải Bồ-tát, chẳng nên nói thọ ký cho địa giới. Thủy giới, hỏa giới và phong giới chẳng phải Bồ-tát, chẳng nên nói thọ ký cho thủy, hỏa và phong giới. Nhãn chẳng phải là Bồ-tát, chẳng nên nói thọ ký cho nhãn. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân và ý chẳng phải Bồ-tát, chẳng nên nói thọ ký cho nhĩ, tỷ, thiệt, thân và ý. Danh sắc chẳng phải là Bồ-tát, chẳng nên nói thọ ký cho danh sắc. Quá khứ, vị lai và hiện tại chẳng phải là Bồ-tát, chẳng phải nói thọ ký cho ba đời bình đẳng. Nhân kiến chẳng phải là Bồ-tát, chẳng nên nói thọ ký cho nhân kiến. Sinh diệt chẳng phải là Bồ-tát, chẳng nên nói thọ ký cho sinh diệt.

Thưa Đại đức A-nan! Danh từ Bồ-tát là giả danh, là câu tịch tĩnh. Nếu pháp rốt ráo là tịch tĩnh thì không có thọ ký.

Thưa Đại đức A-nan! Luận về thọ ký là nhiếp lấy tất cả lời đã được thuyết pháp.

Thưa Đại đức A-nan! Cũng không có pháp để Bồ-tát nắm lấy được, là trong là ngoài, hoặc thiện bất thiện, hoặc hữu vi vô vi, rồi sau mới thọ ký.

Thưa Đại đức A-nan! Bồ-tát thọ ký là, tất cả các pháp không có sở thuộc gọi đó là thọ ký. Tất cả pháp chẳng chấp giữ gọi đó là thọ ký. Tất cả pháp không có xứ sở gọi đó là thọ ký. Tất cả pháp không cư ngụ gọi đó là thọ ký. Tất cả pháp không có xuất sinh gọi đó là thọ ký. Tất cả pháp không có vọng tưởng gọi đó là thọ ký.

Thưa Đại đức A-nan! Luận về Bồ-tát thì thọ ký như vậy.

Khi ấy Đức Thế Tôn khen ngợi:

– Lành thay! Lành thay! Này Thiên tử! Bồ-tát thông đạt được các pháp ấy thì có thể nói thọ ký như vậy, như chư Phật Thế Tôn tuyên nói thọ ký Vô thượng Bồ-đề.

Lúc nói pháp ấy, ma Ba-tuần và các quyến thuộc đồng đến chỗ Đức Phật đứng qua một phía nói:

– Bạch Thế Tôn! Do nhân duyên gì chỉ nói thọ ký Bồ-tát mà chẳng nói thọ ký Thanh văn?

Đức Phật đáp:

– Này Ba-tuần! Bồ-tát ấy, chư Thiên và nhân dân khắp cõi đại thiên đều nghe biết nên nói thọ ký Bồ-tát. Hàng Thanh văn chẳng phải là hàng được trời, người nghe biết nên chẳng nói thọ ký Thanh văn.

Nói thọ ký Bồ-tát thì có nhiều chúng sinh phát tâm Bồ-đề, nên nói thọ ký Bồ-tát. Nói thọ ký Thanh văn thì Bồ-tát thoái chuyển nên chẳng nói thọ ký Thanh văn.

Bấy giờ Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói với Ba-tuần:

– Nay ông do duyên cớ gì mà đến tại chúng hội này?

Ba-tuần nói:

– Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Do Đức Phật Thế Tôn tuyên nói thọ ký đạo vô thượng cho Thiên tử Bảo Thượng rằng sẽ thành Phật hiệu là Bảo Trang Nghiêm Như Lai, mà chẳng thọ ký cho Thanh văn, làm cung điện, đền đài, lan can, cây báu, vườn rừng của tôi rung chuyển chạm nhau phát ra âm thanh nói: “Thích-ca Như Lai vì Thiện tử Bảo Thượng mà thọ ký đạo Vô thượng.” Lại nghe có tiếng nói: “Ba-tuần này! Nay ông đến chỗ đại chúng ấy chớ khiến lại thọ ký Bồ-tát sinh đến cung của ông.”

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

– Này Ba-tuần! Tuyên nói thọ ký Bồ-tát, nay ông chẳng vui ư?

Ma nói:

– Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Tôi thật chẳng vui. Nói thọ ký A-la-hán cho tất cả chúng sinh ở Diêm-phù-đề tôi không sầu não, nếu chỉ thọ ký cho một Bồ-tát được Vô thượng Bồ-đề thì tôi sầu não chẳng nói được. Vì sao? Vì tuyên nói thọ ký Vô thượng Bồ-đề cho Bồ-tát thì cung điện của tôi tối om chẳng còn sáng. Rồi vị Bồ-tát ấy sẽ đem pháp ba thừa cứu vớt vô lượng a-tăng-kỳ chúng sinh ra khỏi ba cõi. Vì cớ sự ấy mà tôi lo buồn vô hạn.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

– Này Ba-tuần! Ông nên trở về đi thôi. Ông không có thế lực gì ngăn trở được người thành tựu phương tiện đầy đủ hạnh Bát-nhã ba-la-mật-đa rốt ráo hướng đến đạo Vô thượng Bồ-đề. Vì sao? Vì các Bồ-tát ấy đã rời những trói buộc của ma, thành hạnh rốt ráo, khéo biết phương tiện hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Lúc ấy thần lực của Đức Phật khiến ma Ba-tuần hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

– Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Thế nào là Bồ-tát tu hạnh rốt ráo khéo biết phương tiện hành Bát-nhã ba-la-mật-đa?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

– Này Ba-tuần! Nếu có Bồ-tát rời lìa tất cả những công hạnh chút ít phần nhỏ, đó gọi là Bồ-tát thành tựu hạnh rốt ráo.

Nếu thấy tất cả kết sử ma nghiệp, đều có thể lợi ích cho đạo Vô thượng, đó gọi là Bồ-tát khéo biết phương tiện. Chẳng cùng đi với tất cả kết sử, đó gọi là Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Lại nữa, này Ba-tuần! Nếu tâm Bồ-tát vì cứu vớt trọn vẹn các chúng sinh nên dùng đại trang nghiêm mà tự trang nghiêm, đó gọi là Bồ-tát rốt ráo tâm hạnh. Nếu dùng bốn Nhiếp pháp để nhiếp chúng sinh, đó gọi là Bồ-tát khéo biết phương tiện. Nếu rốt ráo quán tất cả chúng sinh thể tánh tịch diệt, đó gọi là Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Lại nữa, này Ba-tuần! Nếu có Bồ-tát xả tất cả sở hữu trong thân, ngoài thân đều có thể bố thí, tâm Bồ-đề trọn vẹn rốt ráo, đó gọi là Bồ-tát tâm hạnh rốt ráo. Nếu Bồ-tát vì tất cả chúng sinh mà khởi tâm làm người nhận lãnh, đó gọi là Bồ-tát khéo biết phương tiện. Nếu có Bồ-tát với người xin, người thọ biết như thật tế, hành bình đẳng hạnh, đó gọi là Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Lại nữa, này Ba-tuần, nếu có Bồ-tát ở nơi các pháp lành từ lúc mới phát tâm trọn chẳng thoái chuyển, đó gọi là Bồ-tát rốt ráo hành nơi tâm Bồ-đề. Nếu có Bồ-tát chẳng bị kẻ khác bức bách, có thể xả bỏ tự lợi, đó gọi là Bồ-tát khéo biết phương tiện. Nếu Bồ-tát nhớ nghĩa chẳng nhớ văn tự, đó gọi là Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Lại nữa, này Ba-tuần, nếu thấy kẻ đến xin đều chẳng trái bỏ họ, đó gọi là Bồ-tát rốt ráo tâm hạnh. Nếu có Bồ-tát họp các căn lành nguyện cầu Nhất thiết trí, đó gọi là Bồ-tát khéo biết phương tiện. Bồ-tát khéo biết thể tánh của các pháp, đó gọi là Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Bấy giờ Thiên tử Bảo Thượng nói với Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

– Quyến thuộc của ma Ba-tuần này nên dùng thần lực nạp chúng vào trong bụng. Nếu để vậy chúng có thể làm trở ngại cho những thiện nam, thiện nữ hướng về Đại thừa.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói với Thiên tử:

– Chẳng như lời ông nói, nên nạp Ba-tuần để vào bụng của Bồ-tát.

Lại nữa, này Thiên tử! Ông đã thọ trì tướng Phật trang nghiêm thọ lạc đệ nhất, làm cho ma Ba-tuần ngồi tòa Sư tử, do thần lực của Đức Phật biết thuyết pháp như Phật.

Ba-tuần nghe lời nói ấy kinh sợ muốn ẩn thân rời đại chúng mà chẳng ẩn được, vì bị thần lực của Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi giữ lại và làm cho ma Ba-tuần làm thân tướng Đức Phật ngồi tòa sư tử. Tất cả đại chúng thấy biết là ma Ba-tuần.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi hỏi:

– Này Ba-tuần! Nay ông có được đạo chư Phật chăng, mà ông lại được thân Phật ngồi tòa sư tử?

Do thần lực của Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, ma Ba-tuần nói:

– Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, Đức Thế Tôn còn chẳng được đạo Bồ-đề, huống là tôi mà được.

Vì sao? Vì Bồ-đề là tướng báo ân, chẳng phải lìa dục mà được, chẳng phải giải huống mà được.

Lại nữa, Bồ-đề là được tướng vô vi, vì kia được tướng vô vi biết rõ tướng không, đó gọi là Bồ-đề. Vì chẳng phải không mà biết rõ là không. Biết rõ tướng vô tướng, đó gọi là Bồ-đề, vì chẳng phải lấy vô tướng để biết rõ tướng vô tướng. Biết rõ tướng vô nguyện, đó gọi là Bồ-đề, vì chẳng phải lấy vô nguyện để biết tướng vô nguyện. Biết rõ thể tánh pháp giới, đó gọi là Bồ-đề, vì chẳng phải lấy thể tánh để biết thể tánh. Biết rõ chân như tướng không phân biệt gọi là Bồ-đề, vì chẳng phải lấy như để biết như. Biết rõ an trụ nơi như thật tế, đó gọi là Bồ-đề, vì chẳng phải lấy an trụ như thật tế để biết an trụ như thật tế. Biết rõ thể tánh không ngã, không nhân, không chúng sinh, không thọ giả, đó gọi là Bồ-đề, vì không có người biết.

Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nếu có Bồ-tát nào nghe nói tướng Bồ-đề như vậy, nghe rồi, có thể ở nơi các pháp thể tánh không chỗ phân biệt thì gọi là Phật.

Lúc ma Ba-tuần dùng biện tài của Phật để nói pháp ấy, có năm trăm Bồ-tát được Vô sinh pháp nhẫn.

Bấy giờ Trưởng lão Xá-lợi-phất nói với Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

– Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Thật là chưa từng có! Bồ-tát dùng thần lực làm cho ma Ba-tuần hiện thân Phật đủ tướng hảo, ngồi tòa Sư tử và nói pháp thậm thâm ấy.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

– Thưa Đại đức Xá-lợi-phất! Tất cả cỏ cây rừng rậm không có tâm đều có thể làm thân tướng Như Lai và đều có thể thuyết pháp.

Tôi cũng có thể khiến Đại đức Xá-lợi-phất làm thân Phật đủ tướng hảo, dùng biện tài của Phật mà thuyết pháp.

Lúc đó Xá-lợi-phất suy nghĩ: “Ta nên ẩn khỏi đại chúng này. Nếu không, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi hoặc giả làm cho ta làm thân Phật đủ tướng tốt để đùa cợt ta, làm cho ta mang tiếng giả làm Đức Thế Tôn.”

Do thần lực của Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi giữ lại nên Xá-lợi-phất muốn ẩn đi mà không ẩn được.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi biết tâm niệm của Xá-lợi-phất, liền biến Xá-lợi-phất làm thân Phật đủ tướng tốt ngồi tòa Sư tử. Tất cả đại chúng đều thấy biết như vậy.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói với Xá-lợi-phất:

– Đại đức nên cùng ma Ba-tuần luận thuyết, như Phật luận thuyết với Phật.

Xá-lợi-phất đang mang thân Phật hỏi ma Ba-tuần cũng đang mang thân Phật:

– Này Ba-tuần! Luận về Bồ-đề, thể tánh của nó là những gì?

Ba-tuần nói:

– Biết rõ tất cả pháp bình đẳng là thể tánh Bồ-đề. Biết rõ hai pháp là thể tánh Bồ-đề. Nhất thiết trí quán là thể tánh Bồ-đề. Chẳng phải chẳng thể tánh, chẳng phải hành chẳng phải chẳng hành, dứt hẳn tất cả các hành chẳng hành, chẳng phải đạo chẳng phải chẳng đạo, đó gọi là Bồ-đề của chư Phật Thế Tôn.

Ba-tuần hỏi Xá-lợi-phất:

– Trưởng lão Xá-lợi-phất! Chư Phật Như Lai an trụ chỗ nào?

Xá-lợi-phất nói:

– An trụ nơi bình đẳng trong sinh tử, an trụ nơi Niết-bàn bất động, an trụ nơi tánh như thật của tất cả các kiến chấp, an trụ nơi kết sử của tất cả chúng sinh, an trụ nơi căn bản của tất cả pháp, an trụ nơi hai pháp hữu vi và vô vi, các an trụ đều chẳng an trụ vì không có an trụ.

Này Ba-tuần! Chư Phật Như Lai an trụ như vậy.

Xá-lợi-phất lại hỏi Ba-tuần:

– Nên tìm cầu Bồ-đề ở chỗ nào?

Ba-tuần nói:

– Đại đức Xá-lợi-phất! Từ thân kiến căn bản mà tìm cầu Bồ-đề. Từ vô minh hữu ái mà tìm cầu Bồ-đề. Từ điên đảo kết sử mà tìm cầu Bồ-đề. Từ chướng ngại che lấp mà tìm cầu Bồ-đề.

Xá-lợi-phất nói:

– Này Ba-tuần! Do nhân duyên gì mà ông nói như vậy?

Ba-tuần đáp:

– Đại đức Xá-lợi-phất! Như thật biết rõ các pháp như vậy thì gọi là Bồ-đề.

Lúc nói pháp ấy, có tám trăm Tỳ-kheo dứt hết phiền não, được tâm vô lậu.

Vì tin lời của Xá-lợi-phất và ma Ba-tuần, nên có ba vạn hai ngàn Thiên tử phát tâm Vô thượng Bồ-đề.

Vì muốn điều phục chư Thiên tử nên Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi khiến ma Ba-tuần và Xá-lợi-phất làm thân Phật đủ tướng tốt. Việc xong, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi thâu nhiếp thần lực, Xá-lợi-phất và ma Ba-tuần trở lại thân mình như cũ.

Lúc đó từ các cõi Phật bốn phương có một ngàn Bồ-tát ngự hư không mà đến chỗ Đức Phật, đảnh lễ chân Phật, đi nhiễu bên phải rồi đứng qua một phía bạch Đức Phật:

– Bạch Thế Tôn! Chúng con nghe nói kinh Pháp Giới Thể Tánh Vô Phân Biệt nên đến đây thủ hộ chánh pháp. Chúng con thọ trì, thủ hộ kinh này, đọc tụng thông thuộc giảng nói cho người khác để nhiếp thủ chánh pháp.

A-nan bạch Phật:

– Bạch Thế Tôn! Các Bồ-tát này từ xứ nào đến?

Đức Phật dạy:

– Này A-nan! Các Bồ-tát ấy, mỗi nhóm đều tụ họp ở các cõi nước của chư Phật. Các Bồ-tát ấy đều do Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi giáo hóa, thường vì họ mà nói kinh Pháp Giới Thể Tánh Vô Phân Biệt để khai hóa họ. Vì báo ân kinh ấy mà chư Bồ-tát đến đây và để chiêm ngưỡng, kính lễ, đi nhiễu Đức Như Lai, cũng muốn lễ bái cúng dường Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đồng thời phát nguyện thủ hộ kinh này. Do những cớ trên mà các Bồ-tát ấy đến đây.

Này A-nan! Sau khi ta nhập Niết-bàn, các Bồ-tát này sẽ rộng lưu truyền thủ hộ chánh pháp ấy tại cõi Diêm-phù-đề này.

Này A-nan! Ở chỗ trăm ngàn Đức Phật, các Bồ-tát ấy lập chí dũng mãnh hộ trì chánh pháp.

Bấy giờ, trong đại chúng có Đế Thích, Phạm vương, chư Thiên vương Hộ thế bạch Đức Phật:

– Bạch Thế Tôn! Hoặc đây hoặc kia có những thiện nam, thiện nữ hộ trì chánh pháp, chúng con sẽ thủ hộ cung cấp phục dịch cho họ không có khổ não.

Đức Phật khen Đế Thích, Phạm vương và chư Thiên vương Hộ thế:

– Lành thay! Lành thay! Các vị có thể dũng mãnh thủ hộ những người ái hộ chánh pháp. Đó chính là cúng dường chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại và ái hộ chánh pháp.

Đức Phật bảo Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

– Văn-thù-sư-lợi! Ông thọ trì kinh này để rộng lưu truyền tại Diêm-phù-đề ở thời kỳ mạt thế sau.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch:

– Bạch Thế Tôn! Lúc hỏa tai khởi lên, hư không chẳng được thọ trì mà cũng chẳng bị đốt cháy.

Bạch Thế Tôn! Như thể tánh hư không, tất cả pháp đây cũng như vậy. Các pháp đây chẳng sinh, chẳng diệt. Nếu pháp không sinh, không diệt thì cũng không thọ trì. Vì thể tánh các pháp là không thọ trì, đúng như pháp thể tánh, thọ trì các pháp cũng như vậy.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch Phật:

– Bạch Thế Tôn! Cúi mong Thế Tôn thọ trì kinh này để cho các thiện nam, thiện nữ gieo trồng căn lành. Nếu người cúng dường pháp thì ham thích kinh này.

Bạch Thế Tôn! Đúng như vậy, thọ trì kinh này vì điều phục kiêu mạn và những oán ghét nên không bị ai làm trở ngại, ở đời tương lai sẽ rộng lưu truyền ở Diêm-phù-đề.

Lúc bấy giờ Đức Thế Tôn từ nơi thân phóng ánh sáng chiếu khắp đại thiên thế giới đều thành màu hoàng kim, rồi bảo Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

– Này Văn-thù-sư-lợi! Ánh sáng của Như Lai chiếu khắp, kinh này cũng như vậy. Người tâm hành vô ngại trọn vẹn nơi Phật pháp, thiện nam, thiện nữ ấy tay họ cầm kinh này.

Đức Phật lại bảo A-nan:

– Này A-nan! Ông thọ trì kinh này, đọc tụng thông thuộc diễn nói cho người khác, như vậy là ông cúng dường chư Phật Như Lai quá khứ, vị lai, hiện tại vậy.

A-nan bạch:

– Bạch Thế Tôn! Kinh này tên là gì và thọ trì thế nào?

Đức Phật dạy:

– Này A-nan! Kinh này có tên là Pháp Giới Thể Tánh Vô Phân Biệt, cũng tên là Bảo Thượng Thiên Tử Sở Vấn, cũng tên là Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi Sở Thuyết. Ông nên khéo thọ trì như vậy.

Đức Phật nói kinh này rồi, Đại đức A-nan, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, Thiên tử Bảo Thượng, các Bồ-tát từ các cõi Phật đến, cùng Trời, Người, A-tu-la và tất cả thế gian đều rất vui mừng hoan hỷ tín thọ phụng hành.

KINH ĐẠI BẢO TÍCH