Phật Nói Luận A Tỳ Đàm Về Việc Thành Lập Thế Giới

Luận A Tỳ Đàm về việc thành lập thế giới

Hết quyển 4

Phật nói

VIỆC THÀNH LẬP THẾ

GIỚI

Quyển 5

- Trần, Tây Ấn Độ Tam Tạng Chơn Đế dịch từ chữ Phạn sang chữ Hán.

- Sa Môn Thích Như Điển, Phương Trượng chùa Viên Giác Hannover, Đức quốc, dịch từ chữ Hán sang tiếng Việt nhân mùa an cư kiết hạ năm Ất Dậu (2005) Phật lịch 2549.

Ph m Thiên và Phi Thiên chiến đấu với nhau

Thứ mười tám

Ở

trên đỉnh của núi Tu Di toàn bằng phẳng, do lưu ly hợp thành, mềm mại dễ thương, toàn bằng những đồ quý trang nghiêm; giống như tấm thảm đẹp đẽ mềm mại trải ở đất phía bắc; có thêu nhiều loại khác nhau giống như những hoa tai trang sức bằng những của quý giá. Khi giậm chân lên thì chìm; khi dở chân lên thì nổi; giống như gấm vóc lụa là, đất nầy cũng mềm mại như thế. Chung quanh thành toàn vàng ròng bao bọc. Cao 1 do tuần; bờ thành cao nửa do tuần; cửa thành cao 2 do tuần. Ngọ môn cao 1 do tuần rưỡi. Cứ mỗi 10 do tuần lại có một cửa. Có 32.000 cửa và các cửa thành nầy đều do các chất báu hợp thành. Toàn bằng ma-ni bảo châu dùng để trang sức giống như tấm thảm mềm mại đẹp đẽ trải nơi đất bắc, giống như thêu hình người, phi nhơn v.v... rồng, thú, cỏ, cây cho đến các hoa khác, chẳng thiếu thứ gì. Lại như hoa tai gồm nhiều thứ báu, đầy đủ, những cửa thành nầy cũng lại như vậy.

Bên cạnh những cửa thành nầy có voi, ngựa, xe, lính trang nghiêm. Còn các Thiên tử thì được trang bị những cây gậy dài rồi tụ tập ở giữa, do vì giữ gìn đất nước và trang bị như thế. Nơi nơi đều có hồ báu; có nước trời nhuần thấm; có 4 chất báu bao bọc tận đáy hồ, giống như trên đã nói. Cho đến chư thiên nam nữ đầy dẫy nơi ấy, lại cũng như vậy, trên đỉnh núi Tu Di hướng xuống 2 vạn do tuần ở tầng thứ nhất và tầng thứ 4 đều 50 do tuần. Chu vi tăng lên 400 do tuần, thành toàn bằng vàng bao bọc. Cao 1 do tuần, bờ tường cao 1 do tuần rưỡi. Cửa thành cao 2 do tuần và ngọ môn cao 1 do tuần rưỡi. Cứ 10 do tuần có một cửa, cả hằng ngàn cửa đều do các báu vật tạo thành. Tất cả đều bằng ma-ni bảo châu nghiêm sức, giống như đất ở phía bắc được trải những tấm thảm mềm mại có thêu hình người, phi nhơn v.v... có cả rồng, thú, cỏ, cây cho đến những hoa tạp không thiếu một thứ gì. Cũng giống như những hoa tai gồm toàn những chất quý. Cửa thành nầy cũng lại như thế.

Bên cạnh các cửa thành có ngựa, voi, 4 quân sĩ phòng vệ. Vì vấn đề giữ gìn đất nước mà trang bị như thế. Bên ngoài bờ thành nầy còn có các hồ báu, toàn bằng 4 chất quý bao bọc đến tận đáy hồ. Các nam nữ chư thiên đầy dẫy nơi đất nước nầy lại cũng như vậy.

Có vị Thiên tử tên là Trì Man ở nơi đây. Từ đỉnh núi Tu Di gấp 400 do tuần hợp thành 400 do tuần; từ đỉnh nhìn xuống 4 vạn do tuần nơi tầng thứ 2 và tầng thứ 4 thì rộng hơn tầng trên 50 do tuần. Thành toàn bằng vàng bao bọc, cao 1 do tuần, bờ thành 1 do tuần rưỡi. Cửa thành cao 2 do tuần.

Ngọ môn cao 1 do tuần rưỡi. Cứ mỗi 10 do tuần lại có 1 cửa.

Cả ngàn cửa đều do của quý hợp thành gồm toàn các Ma-ni trang sức; giống như đất phía bắc được trải những tấm thảm mịn màng đẹp đẽ, có cả hình người, phi nhơn, rồng, thú, cỏ, cây cho đến những hoa tạp chẳng thiếu thứ gì. Lại cũng giống như hoa tai đầy đủ những của quý. Những cửa thành nầy lại cũng như thế. Bên ngoài cửa thành có voi, ngựa, 4 lính phòng vệ. Vì giữ gìn đất nước mà du hí trang nghiêm. Có những hồ báu bằng 4 chất quý bao bọc cả đáy hồ. Các Thiên tử đầy khắp nước lại cũng như thế.

Có Thiên tử tên là Thường Thắng ở nơi nước nầy. Chung quanh Tu Di Sơn Vương cả hằng 800 do tuần cho đến 1.200 do tuần. Từ trên đỉnh núi nhìn xuống 6 vạn do tuần ở tầng thứ 3 thứ 4 và thứ 2, rộng 50 do tuần, toàn bằng vàng bao bọc chung quanh thành. Cao 1 do tuần; bờ thành cao 1 do tuần rưỡi. Cửa thành cao 2 do tuần. Ngọ môn cao 1 do tuần rưỡi. Cứ 10 do tuần lại có một cửa. Có cả hàng ngàn cửa đều do các của báu hợp thành, toàn bằng những Ma-ni bảo châu trang sức; giống như đất phía bắc trải những tấm nệm mịn màng đẹp đẽ như thêu hình người, phi nhơn v.v...

thú, rồng, cỏ, cây cho đến những hoa tạp khác, không thiếu thứ gì. Lại như những hoa tai toàn bằng chất báu.

Ở nơi cửa thành lại cũng như thế. Bên cạnh cửa thành lại có voi, ngựa, 4 quân canh gác phòng giữ nhằm để giữ gìn đất nước, trang nghiêm du hí. Có những hồ quý báu bằng 4 chất báu bao bọc tận đáy hồ. Lại cũng có rất nhiều Thiên tử ở trong quốc độ nầy cũng giống như thế. Có Thiên tử tên là Thủ Trì Bảo Khí ở nơi đây. Thành toàn bằng vàng bao bọc chung quanh bằng nhiều loại trang sức đẹp đẽ, lại như trên đã nói. Cho đến các Thiên tử cũng đầy dẫy nơi quốc độ nầy, lại cũng như vậy.

Chung quanh Tu Di Sơn Vương cách 400 do tuần đến 1.600 do tuần là tầng thứ 4; rộng hơn tầng thứ 3. Bốn bên đều 50 do tuần. Từ mặt biển hướng lên 50 do tuần là tầng thứ

4 của Tu Di Sơn Vương, rộng như tầng thứ 3 là 50 do tuần, dày cũng lại như thế, thành toàn bằng vàng bao bọc, cao 1 do tuần; bờ tường cao 1 do tuần rưỡi. Cửa thành cao 2 do tuần.

Ngọ môn cao 1 do tuần rưỡi. Cứ 10 do tuần có một cửa. Có cả ngàn cửa làm toàn bằng những chất báu như Ma-ni để trang sức; giống như đất ở phía bắc được trải những tấm thảm mịn màng đẹp đẽ, thêu nên những hình người, phi nhơn, rồng, thú, cỏ, cây cho đến những hoa tạp chẳng thiếu thứ gì. Giống như lỗ tai đeo những đồ quý giá. Nơi cửa thành nầy cũng lại như vậy.

Ở bên ngoài cửa thành có voi, ngựa, 4 lính phòng vệ canh gác, vì giữ gìn đất nước mà trang nghiêm du hí. Có các ao báu cũng bằng 4 chất quý bao bọc đến tận đáy hồ. Các Thiên tử đầy dẫy ở nước nầy cũng lại như vậy. Ở tầng thứ 4 nầy là chỗ ở của lính Tứ Thiên Vương. Bên ngoài tầng nầy lại cách 450 do tuần, chu vi 1.800 do tuần có một con thú và một con chim cánh vàng ở.

Núi Tu Di các tầng trên dưới đều dày 50 do tuần. Ở giữa biển, tất cả đều là chỗ ở của Tu La. A Tu La nầy vì được 5 nhân duyên với chư thiên cho nên đến đây để chinh phạt. Thế nào là 5 ? Một là Tu Đà Vị; hai là Thiên Bình Địa; ba là các vườn rừng của chư thiên; bốn là thành ấp của chư thiên và năm là Thiên Đồng Nữ. Vì 5 sự việc nầy mà đến công kích với chư Thiên. Chư Thiên cũng muốn được 5 việc ấy nên cũng đến đây để công kích với A Tu La. Thế là là 5 ?

Một là A Tu La Tu Đà Vị; hai là Tu La Bình Địa; ba là vườn rừng của Tu La; bốn là thành ấp của Tu La; năm là Đồng Nữ của Tu La. Vì 5 việc nầy mà chư Thiên đến công kích với Tu La.

Lúc bấy giờ Tu La cũng đến công kích chư Thiên, trước tiên ở trên nước cùng với rồng và chim đấu tranh. Nếu không xong, liền trở lại chỗ cũ. Nếu chiến thắng thì lên cao xuống thấp cùng với 4 quân lính và các rồng, ngựa lại lên ở trên tầng nầy. Chiến đấu một lúc thì Tu La chẳng được, liền thoái lui chỗ cũ. Nếu chiến thắng thì lên xuống tầng hai cùng với quân của Tứ Vương và cầm bảo khí chư thiên. Các rồng, chim v.v... cùng lúc để chiến đấu. Nếu như không được thì lại trở về chỗ cũ. Nếu chiến thắng thì lên xuống tầng ba cùng với Thường Thắng Thiên và cầm những bảo khí cùng với quân của Tứ Vương và rồng, chim v.v... một lúc cùng chiến đấu với nhau. Nếu chẳng được thì trở về chỗ cũ. Nếu chiến thắng thì lên xuống tầng bốn, cùng với Trì Mạn Thiên và các trời dưới với quân của Tứ Thiên và rồng, chim v.v... một lúc chiến đấu với nhau, nếu chẳng được thì từ đây trở lại chỗ cũ. Nếu chiến thắng thì lên trên đỉnh của núi Tu Di.

Lúc ấy Trì Mạn Thiên đến nơi Đế Thích báo cho biết sự việc rằng:

Thưa Ngài! A Tu La đã đến.

Đế Thích nghe vậy liền cùng 1.000 ngựa cùng xa giá mặc áo A La Hán cầm phang, voi, ngựa 4 binh chẳng có tạp nhạp và quân lính vây quanh để xuất chiến. Lúc ấy vua cõi trời thứ 33 lại cùng với tất cả 4 bộ quân lính vây quanh lại đến để chiến đấu. Vua cùng 2 Thái Tử Diên Đà, Tu Tỳ lại cũng có 4 quân vây quanh đồng đến chiến đấu. Lúc ấy Tứ Thiên Vương lại cũng có 4 quân vây nhiễu, đồng đến chiến đấu.

Nhựt Nguyệt Thái Tử lại cũng có 4 quân vây nhiễu đồng đến chiến đấu. Như thế các chư thiên cùng trước các vị tướng quân ở nơi ấy đã cùng A Tu La khởi cuộc đại chiến.

Quân voi thì cùng với quân voi đấu nhau; quân ngựa và bộ quân lại cũng như vậy. Lúc chiến đấu, ai đến trước tất tự lui trước. Công việc như thế và việc nầy Đức Phật Thế Tôn đã nói cho các Tỳ Kheo rằng:

"Đã từ xa xưa Trời và A Tu La công kích nhau. Lúc đang đánh nhau thì quân hai bên giao tranh với nhau bằng dao và quân của chư Thiên thắng, còn A Tu La bại".

Nầy các Tỳ Kheo! Lúc Tu La rút lui, mặt hướng về Nam mà chạy trở lại chỗ ở cũ thì chư Thiên thỏa thích rút lui.

Nầy các Tỳ Kheo! Lúc bấy giờ Tu La liền suy nghĩ rằng chư Thiên đã thắng, chúng ta là kẻ thua. Chư Thiên thỏa thích chẳng bao lâu, ta nên đem quân đến để quyết chiến. Lần thứ 2 chư Thiên cũng đại thắng và Tu La rút lui; lúc bấy giờ Tu La, mặt hướng về hướng Nam mà chạy trở lại chỗ cũ. Chư Thiên vui vẻ rút lui.

Nầy các Tỳ Kheo! Lúc bấy giờ Tu La lại suy nghĩ:

Chư Thiên đã thắng, chúng ta đã bại. Chư Thiên thỏa thích rút lui gấp như thế chúng ta bây giờ nên đem quân còn lại đánh chắc chắn quyết thắng được.

Nầy các Tỳ Kheo! Đến lần thứ 3 chư Thiên cũng lại thắng và Tu La thối lui trở lại thành cũ của mình và bế quan để ở. Nầy các Tỳ Kheo! Lúc ấy Tu La liền nghĩ rằng: Ta đã ở trong thành, còn chư Thiên nếu có đến cũng chẳng thể công kích ta được.

Nầy các Tỳ Kheo! Chư Thiên lại nghĩ rằng:

Bọn A Tu La đã vào thành rồi, không thể công kích được; nên lúc bấy giờ chư Thiên bao vây chung quanh thành và làm cho thành bí lối ra. Chư Thiên được toại ý ăn mùi vị Tu La Tu Đà rồi chiếm cứ đất bằng cùng các vườn rừng, cho đến đất đai làng xã cùng đồng nữ v.v... Tất cả đều bị chiếm đoạt và thâu lấy tài sản, nam nữ, nhà cửa thu giữ chẳng trừ thứ gì và chư Thiên nghĩ rằng: Muốn vào thành kia, ta cùng Tu La cùng ăn uống tức phải thân cận, liền đến cầu thân, tùy ý tới lui, ăn uống, nói chuyện. Khi vào thành rồi thì việc làm chẳng giống như trên đã nghĩ; nên tự nhiên trở lui. Vì sao như vậy ?

Bởi vì thành nầy là nơi vô úy của A Tu La. Rồi chư Thiên muốn lấy nước nầy. Các Tu La Đồng Nữ bị trói lại rồi đem về cõi trời. Lúc ấy các Tu La còn lại dùng Tu Đà Vị đến để chuộc lại người nhà. Khi vào thiên thành, hỏi khắp nơi nơi, có thấy quyến thuộc của A Tu La không, rồi cùng với chư Thiên luận tranh giá cả tốt xấu; nếu chuộc được thì đem về chỗ cũ. Nếu mà chư thiên thua thì bị trói lại cũng như thế ấy. Nơi cõi trời Đao Lợi trên Thiện Kiến Đại Thành là nơi trụ xứ của Đế Thích Hoàn Nhơn. Còn thành A Tu La là nơi ở của A Tu La Vương. Nếu như vua Đao Lợi Y La Bàn dùng tượng vương để đi quanh vườn thì A Tu La cũng có tượng vương như thế, tên là Phạt Đà Bà Ha dùng để đi thăm các vườn rừng. Nếu như vua Đao Lợi lên Thiện Trụ Tượng Vương để chiến đấu thì A Tu La cũng chiến đấu với Điêu La Bà tượng vương. Nếu như Đao Lợi Thiên có châu, quận, huyện v.v... thì cảnh giới của Tu La cũng phải như thế. Trừ Thiện Pháp Đường và tòa nhà Bì Thiền Diên Đa, ý nghĩa như vậy Đức Phật Thế Tôn đã nói, như thế tôi (A Nan) đã nghe.

Ph m NHỰT NGUYỆT HÀNH

Thứ mười chín

T

ừ nơi đất Diêm Phù Đề cao 4 vạn do tuần là nơi di chuyển của mặt trời, mặt trăng ở giữa Tu Di Sơn và quanh qua Càn Đà Sơn. Đó là cung điện của mặt trời, mặt trăng; tròn đầy như cái trống. Nguyệt cung dày 50 do tuần, rộng 50 do tuần. Chu vi là 150 do tuần. Cung điện mặt trăng đều do lưu ly hợp thành và được che khuất bởi bạch ngân. Đa phần là nước. Ở phía dưới nước có ánh sáng thật chói chang. Phần bên trên thì thành vàng bao bọc; thành cao 1 do tuần; bờ thành cao nửa do tuần; cửa thành cao 2 do tuần. Ngọ môn cao 1 do tuần rưỡi. Cứ 10 do tuần lại có 1 cửa. Phàm 14 cửa lại thêm 1 cửa nhỏ để tạo thành cửa thành. Tất cả đều do chất quý hợp thành, toàn là Ma-ni trang sức nên; giống như đất phía bắc được trải lên tấm thảm mềm mại đẹp đẽ và có thêu hình người, phi nhơn v.v... cùng rồng, thú, cỏ, cây với các loại hoa khác chẳng thiếu thứ gì. Lại cũng có những đồ quý giá đeo tai đầy dẫy và cửa thành nầy cũng lại như vậy.

Bên ngoài cửa thành voi, xe và 4 quân lính được bày biện nơi đó. Còn các Thiên Tử thì được trang nghiêm bằng gậy dài, tụ tập bên trong. Vì để giữ nước cũng như du hí trang nghiêm. Nơi nơi đều có ao báu; nước trời nhuần thấm, bằng 4 chất báu bao bọc tận đáy hồ, lại như trên đã nói. Cho đến chư Thiên nam nữ đầy dẫy trong ấy lại cũng như vậy. Nơi cung điện gọi tên là Chiên Đàn. Đây là nơi Nguyệt Thiên Tử ở. Lại cũng có tên là Chiên Đàn là những cung điện của Thiên Tử, tất cả đều có tên là Chiên Đàn. Những cung điện như thế ở đời hơn 40 kiếp và do chúng sanh nghiệp tăng thượng duyên nên hằng được chiếu sáng. Lúc Thiên Tử ở đó thì hay dạo quanh cung điện. Nếu Thiên Tử không có mặt thì cung điện lại di chuyển. Khi Thiên Tử về thì tùy theo cung điện mà ở.

Ở phía dưới là Nhựt Cung, dày 51 do tuần, rộng 51 do tuần: Chu vi 153 do tuần. Đây là cung điện của mặt trời, toàn bằng pha lê tạo thành; lại có vàng đỏ che lên trên. Đa phần là lửa. Ở bên dưới lửa lại có ánh sáng làm chỗ tối thắng. Ở bên trên thành đó bằng vàng bao bọc. Thành cao 1 do tuần; bờ thành cao nửa do tuần. Cửa thành cao 2 do tuần. Ngọ môn cao 1 do tuần rưỡi. Cứ mỗi 10 do tuần lại có 1 cửa. Cứ 14 cửa lại thêm 1 cửa nhỏ. Những bờ thành nầy toàn bằng đồ quý giá hợp thành, toàn bằng những Ma-ni bảo châu trang sức; giống như đất phía bắc mềm mại đẹp đẽ như tấm thảm.

Có thêu hình người, phi nhơn và rồng, thú, cỏ, cây cùng những thứ hoa khác chẳng thiếu thứ gì. Lại cũng giống như lỗ tai đeo những đồ trang sức, đẹp đẽ, đầy đủ và cửa thành nầy cũng lại như thế. Bên ngoài cửa thành có voi, xe và 4 quân lính hộ vệ để giữ gìn đất nước; hoặc để trang nghiêm làm vui. Nơi nơi đều có ao quý; nước trời nhuần thấm; có 4 chất báu bao bọc tận đáy hồ, như trên đã nói. Nơi ấy chư thiên nam nữ đầy dẫy lại cũng như vậy. Có cung điện gọi tên là Tu Dã. Đây là nơi Thiên Tử mặt trời ở. Lại cũng có tên là Tu Dã, cung điện của các Thiên Tử, tất cả đều có tên là Tu Dã. Những cung điện nầy trụ ở đời hơn 40 kiếp, khi nghiệp của chúng sanh tăng thượng duyên thì thường hay có ánh sáng chiếu. Lúc Thiên Tử có mặt thì cung điện di chuyển. Lúc Thiên Tử không có mặt thì cung điện chẳng di động. Khi Thiên Tử trở lại thì tùy theo cung mà ở.

Ở phía dưới lại có cung điện của các ngôi sao; nhỏ nhất thì đường kính cũng là nửa Câu Lư Xá (8 Câu Lư Xá là 1 do tuần). Chu vi rộng 1 Câu Lư Xá rưỡi. Sao lớn nhất đường kính là 16 do tuần. Chu vi 48 do tuần, có mặt trời và mặt trăng; có các hành lạc thiên tử. Những thiên tử nầy nếu lúc đi, liền thọ niềm vui, vì nghiệp của chúng sanh tăng thượng duyên vậy. Cho nên có gió vòng hằng thổi tới lui.

Cung Nhựt Nguyệt di chuyển không ngừng.

Ở nơi cung điện mặt trời có 180 đường đi. Nơi Nguyệt Cung có 15 đường đi. Mặt trời cứ có 12 đường đi thì mặt trăng có 1 đường đi. Lúc mặt trời vào ra 12 lần trên đường di chuyển thì mặt trăng chỉ vào ra một lần là đủ. Từ con đường cực Nam đến con đường cực Bắc là 290 do tuần. Mặt trời và mặt trăng nằm ở giữa; chẳng có giảm chiều dài. Mặt trời có 2 đường đi. Một là bên ngoài đường và 2 là bên trong đường.

Con đường bên trong tức là từ đường trong Diêm Phù Đề đến đường bên trong của Uất Đơn Việt tương ưng với 4 ức 8 vạn 800 do tuần. Chu vi là 4 ức 4 vạn 2.400 do tuần.

Con đường ở vòng ngoài thì tương ưng với 4 ức 8 vạn 1.380 do tuần. Chu vi là 14 ức 4 vạn 4.140 do tuần. Khi mặt trăng di chuyển thì bên kia liền hư, chu kỳ di chuyển liền trễ. Khi mặt trời di chuyển thì chu hành liền hư, bên kia tức trễ.

Khi mặt trời cùng mặt trăng lúc hợp lúc lìa. Trong mỗi một ngày mặt trời qua 4 vạn 8 ngàn 80 do tuần. Hợp ly cũng đều như vậy. Nếu khi hợp thì mặt trời che khuất mặt trăng 3 do tuần, cũng gọi là 1 phần 3 do tuần. Vì phương tiện nên 15 ngày khác tất cả bị che và ánh sáng mặt trăng chẳng rõ. Nếu lúc lìa ra, khi mặt trời di chuyển 4 vạn 8 ngàn 80 do tuần. Mặt trời lìa mặt trăng 3 do tuần, lại 1 phần 3 do tuần, thì phương tiện nên 15 ngày mặt trăng tròn đầy sáng sủa. Như thế số lượng mặt trời quay chung quanh và liền sau đó là mặt trăng 4 vạn 8 ngàn 80 do tuần. Lúc ấy Đức Thế Tôn liền tuyên lại nghĩa nầy mà nói kệ rằng:

Có bốn vạn tám ngàn Cùng tám mươi do tuần Trời lui nguyệt lại chuyển

Lìa trăng cũng như vậy Mặt trời di chuyển một do tuần rưỡi, lại một phần chín của một do tuần. Cứ mỗi một lần mặt trời xuất hiện như thế lại vào giống như vậy. Cứ 6 tháng thì mặt trời xuất hiện bên trong đường cho đến ngoài đường. Còn 6 tháng khác thì mặt trời xuất hiện bên ngoài đường vào bên trong đường.

Mặt trăng thường di chuyển 19 do tuần, lại 1 phần ba của một do tuần. Mỗi khi mặt trời xuất hiện lại cũng như vậy, vào bên trong như thế. 15 ngày thì từ bên trong đường ra đến ngoài đường và 15 ngày thì từ ngoài đường vào bên trong đường. Mặt trời di chuyển từ bên trong con đường của Đông Phất Ba Đề, qua lại 683 do tuần, lại một phần ba do tuần thì mặt trời di chuyển con đường bên trong. Khi mặt trời di chuyển con đường bên trong của Diêm Phù Đề thì che đất phía Nam của Diêm Phù Đề bằng 350 do tuần. Khi mặt trời di chuyển bên con đường trong của Tây Cù Già Ni thì mặt trời che đất phía Nam của Tây Cà Già Ni, rộng hằng 683 do tuần. Lại một phần ba do tuần. Khi mặt trời di chuyển con đường bên trong của Bắc Uất Đan Việt thì che đất phía Nam của Bắc Uất Đan Việt, rộng hằng 350 do tuần lúc mặt trời di chuyển bên trong.

Mặt trời nếu di chuyển bên ngoài đường của Đông Phất Bà Đề thì từ đất phía nam mặt trời nằm phía bên ngoài đường, rộng cả 393 do tuần. Lại một phần ba do tuần. Mặt trời di chuyển ở giữa. Nếu mặt trời di chuyển con đường phía ngoài Diêm Phù Đề thì đất phía nam mặt trời đến phía ngoài đường 60 do tuần.

Khi mặt trời di chuyển bên ngoài đường. Nếu mặt trời di chuyển bên ngoài đường của Tây Cù Già Ni thì che đất phía Nam cho đến mặt trời ở ngoài con đường 393 do tuần.

Lại một phần ba của một do tuần. Ở giữa mặt trời di chuyển. Nếu mặt trời di chuyển bên ngoài đường phía Bắc Uất Đan Việt thì che đất phía Nam 60 do tuần. Mặt trời di chuyển ở giữa. Nếu mặt trời di chuyển bên trong đường của Đông Phất Bà Đề, tức di chuyển con đường bên ngoài của Tây Cù Già Ni, liền di chuyển con đường ở giữa của Nam Diêm Phù Đề và Bắc Uất Đan Việt.

Lúc ấy xứ Đông Phất Bà Đề ngày quá dài đến 18 Mâu Hưu Đa và chính lúc ấy đêm quá ngắn, chỉ có 12 Mâu Hưu Đa. Phía Tây Cù Già Ni thì đêm quá dài đến 18 Mâu Hưu Đa, còn ngày thì quá ngắn chỉ 12 Mâu Hưu Đa. Xứ Diêm Phù Đề và Bắc Uất Đan Việt ngày đêm bằng nhau, là 15 Mâu Hưu Đa. Cứ 6 Mâu Hưu Đa hằng chuyển động thì 24 Mâu Hưu Đa không chuyển động. Nếu mặt trời di chuyển con đường bên ngoài của Đông Phất Bà Đề, tức là di chuyển con đường bên trong Tây Cù Già Ni; tức là di chuyển con đường trong Tây Cù Già Ni; tức là di chuyển con đường ở giữa phía Nam Diêm Phù Đề và Bắc Uất Đan Việt.

Lúc ấy Đông Phất Bà Đề ban đêm lại quá dài đến 18 Mâu Hưu Đa và ban ngày thì quá ngắn chỉ 12 Mâu Hưu Đa. Phía Tây Cù Già Ni ban ngày quá dài 18 Mâu Hưu Đa và ban đêm thì quá ngắn chỉ 12 Mâu Hưu Đa. Nam Diêm Phù Đề và Bắc Uất Đan Việt thì chia ngày đêm ra bằng nhau 15 Mâu Hưu Đa. Nếu mặt trời di chuyển con đường bên trong Nam Diêm Phù Đề, tức là di chuyển con đường bên ngoài của Bắc Uất Đan Việt; liền di chuyển con đường ở giữa, tức di chuyển giữa Đông Phật Bà Đề và Tây Cù Già Ni.

Nếu vậy thì ở Diêm Phù Đề ban ngày quá dài đến 18 Mâu Hưu Đa; còn ban đêm 12 Mâu Hưu Đa. Phía Bắc Uất Đan Việt thì ban đêm quá dài 18 Mâu Hưu Đa, còn ban ngày quá ngắn 12 Mâu Hưu Đa. Phía Đông Phất Bà Đề và Tây Cù Già Ni ngày đêm bằng nhau là 15 Mâu Hưu Đa. Mặt trời nếu đi con đường bên ngoài của Nam Diêm Phù Đề, tức di chuyển con đường bên trong của Bắc Uất Đan Việt; tức di chuyển con đường ở giữa của Đông Phất Bà Đề với Tây Cù

Già Ni.

Lúc ấy Nam Diêm Phù Đề ban đêm quá dài đến 18 Mâu Hưu Đa và ban ngày quá ngắn chỉ 12 Mâu Hưu Đa.

Phía Bắc Uất Đan Việt ban ngày quá dài đến 18 Mâu Hưu Đa và ban đêm quá ngắn chỉ 12 Mâu Hưu Đa. Đông Phất Bà Đề và Tây Cù Già Ni ngày đêm bằng nhau là 15 Mâu Hưu Đa. Tây Cù Già Ni và Bắc Uất Đan Việt được nói như thế.

Nếu thế gian trung bình 30 Mâu Hưu Đa thì quyết định là một ngày một đêm. Cứ mỗi một Mâu Hưu Đa có 30 phần và mỗi phần tên gọi là La Bà. Lúc mặt trời lên thì ban ngày là 1 La Bà. Nếu mặt trời xuống thì cũng lại 1 La Bà, ban đêm cũng giống như vậy. Nếu lúc mặt trời xuống thì ban đêm tăng 1 La Bà. Nếu ban đêm xuống thì mặt trời tăng 1 La Bà.

Nếu ban ngày quá dài 18 Mâu Hưu Đa thì lúc ấy ban đêm lại quá ngắn 12 Mâu Hưu Đa. Nếu ban đêm quá dài 18 Mâu Hưu Đa thì mặt trời quá ngắn 12 Mâu Hưu Đa. Nếu ngày đêm bằng nhau là 15 Mâu Hưu Đa. Ban ngày 15 Mâu Hưu Đa và ban đêm 15 Mâu Hưu Đa.

Nếu đúng 15 tháng 5 nước phía Tây bắt đầu kiết hạ thì đất nhà Hán an cư. Khi mãn một tháng thì ban ngày quá dài là 18 Mâu Hưu Đa và ban đêm quá ngắn 12 Mâu Hưu Đa. Từ ngày 16 giảm đi một La Bà. Mặt trăng giảm một Mâu Hưu Đa. Tháng thứ 2 lại giảm 1 Mâu Hưu Đa và tháng thứ ba lại giảm 1 Mâu Hưu Đa cho đến 15 tháng 8 của nước phía Tây tự tứ thì đất Hán thọ y La Bố Na, lúc ấy ngày đêm bằng nhau, đúng là mỗi bên 15 Mâu Hưu Đa.

Lại từ ngày 16 cho đến tháng 1 giảm đi một Mâu Hưu Đa; tháng thứ hai giảm một Mâu Hưu Đa; tháng thứ ba giảm một Mâu Hưu Đa cho đến 15 tháng 11 thì đêm quá dài 18 Mâu Hưu Đa và ngày thì quá ngắn 12 Mâu Hưu Đa. Ban đêm từ giờ nầy mặt trời giảm 1 La Bà và tháng 1 mặt trời giảm 1 Mâu Hưu Đa; tháng 2 lại giảm 1 Mâu Hưu Đa; tháng 3 lại giảm 1 Mâu Hưu Đa cho đến 15 tháng 2, ngày đêm bằng nhau là mỗi bên 15 Mâu Hưu Đa. Lại từ ngày 16 đến tháng 1, lại giảm 1 Mâu Hưu Đa;

tháng 2 giảm 1 Mâu Hưu Đa; tháng 3 lại giảm 1 Mâu Hưu Đa cho đến 15 tháng 5 thì ban ngày quá dài 18 Mâu Hưu Đa còn ban đêm quá ngắn chỉ 12 Mâu Hưu Đa; lúc ấy lại có sai biệt thì ở nước phía Tây là mùa hè. Giữa tháng thứ nhất và giữa tháng thứ hai 9 ngày, tức là ngày 9 tháng 6 thì mặt trời quá dài (ban ngày) 18 Mâu Hưu Đa và ban đêm quá ngắn 12 Mâu Hưu Đa. Đến 9 tháng 9 thì ngày đêm bằng nhau. Mỗi bên là 15 Mâu Hưu Đa. Ngày 9 tháng 11 thì đêm dài đến 18 Mâu Hưu Đa và ban ngày ngắn 12 Mâu Hưu Đa. Ngày 9 tháng 3 ngày đêm bằng nhau. Mỗi bên 15 Mâu Hưu Đa.

Như thế cứ quay qua lại đủ 5 năm lại có thêm một lần, tức là nhuần 2 tháng. Kỳ đầu thì theo mặt trăng và kỳ 2 thì theo mặt trời. Ở giữa 5 năm có ngày 12 và ngày 9 cũng như ngày 6 và ngày 3 hay ngày 15 thì những ngày đêm nầy có dài ngắn do sự phân biệt của mặt trăng có 3 cách dùng. Một là phân biệt mặt trăng; hai là phân biệt ngày 15; ba là phân biệt sự tròn đầy.

Ngày tức phân biệt với đêm; phân biệt với mùa Hạ, Đông, Thu; phân biệt năm. Đây là 3 cách dùng từ mặt trời mà thành hình. Tháng nhuần có hai. Một là từ mặt trăng và hai là từ mặt trời. Tháng nhuần là do mặt trăng tạo nên;

tháng 4 mặt trời chia ra làm 2 tháng nhỏ. Một tháng nhỏ tức là ba rưỡi; tháng nhỏ thứ 2 tức là bảy rưỡi trong một năm.

Có 6 lần tháng nhỏ và cứ 5 năm lại đủ 30 ngày. 30 ngày nầy thêm trong 5 năm; nếu chẳng thêm một tháng nhỏ nữa tức mặt trăng tròn không bình thường.

Tháng nhỏ (thừa) là từ mặt trời tạo ra; y theo truyền thuyết của thế gian thì cứ 30 Mâu Ni Đa thì quyết định là một ngày một đêm, chia ra 30 Mâu Ni Đa làm 60 phần thì mặt trời di chuyển bị chướng ngại; nên liền chia ra 59 phần;

tức ít hơn một phần. Nhân sự việc nầy mà cứ 2 tháng lại dư 1 ngày. Cứ 2 tháng lại dư một ngày nữa cho đến trọn năm, tức đủ 6 ngày. Như thế 5 năm, tức dài hơn 1 tháng. Dùng tháng ấy để phụ vào 5 năm tức là có tháng nhuần. Nếu chẳng cho nhuần thì thời tiết và năm tháng sai hoại chẳng đúng. Lại nữa 5 năm có 2 tháng nhuần. Lần thứ nhất tại năm thứ ba và lần thứ hai tại năm thứ 5. Nếu mặt trăng ở tại Diêm Phù Đề ở giữa vào tháng 3 thì mặt trời đến Cù Già Ni và Bắc Uất Đan Việt nhằm vào ban ngày của tháng 6. Đông Phất Bà Đề nhằm ban ngày của tháng 9. Qua một năm thì trở lại Diêm Phù Đề. Ở dưới trần mỗi năm có 3 mùa là Hạ, Đông, Xuân. Hạ là theo sau Xuân. Đông là theo sau Hạ. Xuân là theo sau Đông.

Lúc 15 tháng 8 ở Đông Phất Bà Đề tự tứ thì ở Diêm Phù Đề nhằm ngày 15 tháng 5 là lúc kiết hạ an cư. Tây Cù Già Ni là 15 tháng 2 và Bắc Uất Đan Việt là 15 tháng 11. Mùa Hạ của Đông Phất Bà Đề bắt đầu từ tháng 3. Tại Đông Phất Bà Đề và Nam Diêm Phù Đề nằm giữa 2 châu. Tây Cù Già Ni tháng 3 xuân phân chưa đến. Tại Diêm Phù Đề và Cù Già Ni ở giữa 2 châu thì Cù Già Ni mùa Xuân tháng 1 đã bắt đầu; trong khi đó Uất Đan Việt thì mùa Đông tháng 2 chưa bắt đầu. Đây là 3 tháng tại Cù Già Ni và Uất Đan Việt giữa 2 châu. Uất Đan Việt mùa Đông tháng 2 đã đến thì Phất Bà Đề mùa Hạ tháng 1 chưa vào. Đây là 3 tháng tại Uất Đan Việt và Phất Bà Đề giữa 2 châu có Tu Di Sơn Vương, nằm giữa tứ thiên hạ.

Vì sao mà Tu Di Sơn Vương nằm phía Bắc trong trời đất ? Sở dĩ vậy là tùy theo ngày vận hành và phân chia ra.

Đông Phất Bà Đề ở phía Đông, thì Diêm Phù Đề ở phía Bắc.

Đông Phất Bà Đề ở phía Tây thì Diêm Phù Đề ở phía Nam.

Đông Phất Bà Đề ở phía Bắc thì Diêm Phù Đề ở phía Tây.

Đông Phất Bà Đề ở phía Nam thì Diêm Phù Đề ở phía Đông. Bắc Uất Đan Việt và Tây Cù Già Ni lại cũng như thế. Nam Diêm Phù Đề và Bắc Uất Đan Việt nằm đối nhau. Đông Phất

Bà Đề và Tây Cù Già Ni đối nhau.

Lúc ấy đầu tiên nhựt nguyệt sanh ra thế gian, rồi từ lâu xa mặt trời hạ xuống nằm ở giữa Đông Phất Bà Đề; mặt trăng thì hạ xuống nằm ở giữa Tây Cù Già Ni thì lúc ấy ánh sáng chiếu khắp, đầy cả tứ thiên hạ. Mặt trời chiếu một nửa, mặt trăng chiếu một nửa. Nếu mặt trời qua khỏi giữa trưa ở Đông Phất Bà Đề thì ở Bắc Uất Đan Việt mặt trời đã lặn rồi. Nam Diêm Phù Đề mặt trời lại mọc lên và mặt trăng thì qua ở giữa xứ Tây Cù Già Ni còn Diêm Phù Đề thì đã chìm xuống. Uất Đan Việt lại nổi lên.

Đêm trăng tròn đã đến thì Uất Đan Việt là giữa tháng giêng. Nam Diêm Phù Đề mặt trời nằm ngay giữa. Khi mặt trời qua giữa Diêm Phù Đề thì Đông Phất Bà Đề đã chìm xuống. Tây Cù Già Ni lại mọc lên. Nếu mặt trăng qua giữa Uất Đan Việt thì lại xuất hiện ở Đông Phất Bà Đề và Tây Cù Già Ni lại lặn xuống. Mặt trăng tròn ở Đông Phất Bà Đề, lúc ngay chính giữa thì Tây Cù Già Ni mặt trời lại ngay chính giữa. Khi mặt trời qua giữa Tây Cù Già Ni thì Diêm Phù Đề đã lặn rồi. Uất Đan Việt lại mọc lên.

Nếu mặt trăng qua giữa Đông Phất Bà Đề thì Uất Đan Việt đã chìm; Diêm Phù Đề lại xuất hiện. Diêm Phù Đề đêm trăng tròn mặt trăng ở giữa thì Bắc Uất Đan Việt mặt trời ở giữa.

Vì sao mà mặt trăng, mặt trời ở tại một nơi?

Nghĩa là mặt trời thường tùy theo mặt trăng mà di chuyển. Mỗi một ngày lại gần. Cứ 4 vạn 8 ngàn 80 do tuần thì mặt trời lại cách xa, lại cũng như thế. Nếu càng gần thì mặt trời bị mặt trăng che đi 3 do tuần, lại 1 phần 3 do tuần và việc nầy ngày 15 thì mặt trăng che lấp hết nên gọi là đầy nửa đen. Mặt trời lìa mặt trăng lại 4 vạn 8 ngàn 80 do tuần, mặt trăng lại bị mặt trời che khuất 3 do tuần, lại 1 phần 3 do tuần.

Vì sự việc nầy nên ngày 15, trăng hoàn toàn trong sáng. Thế gian có tên là đầy nửa trắng. Nếu mặt trời và mặt trăng lìa nhau thì mặt trăng tròn. Thế gian gọi đây là nửa tháng trắng. Nếu mặt trời và mặt trăng cùng gặp nhau một nơi thì thế gian gọi là nửa tháng đen.

Ánh sáng của mặt trời trải dài qua 7 ức 2 vạn 1200 do tuần và chu vi trải dài 21 ức 6 vạn 3600 do tuần. Diêm Phù Đề khi mặt trời lên, thì Uất Đan Việt mặt trời lặn. Đông Phất Bà Đề ở chính giữa và Tây Cù Già Ni là ban đêm. Đây là 4 thời trong thiên hạ, do mặt trời đã thành.

Ý nghĩa như thế Đức Phật Thế Tôn đã nói, như vậy tôi

(A Nan) đã nghe.

Luận A Tỳ Đàm Về Việc Thành Lập Thế Giới

Hết quyển 5

Phật nói

LUẬN A TỲ ĐÀM VỀ

VIỆC THÀNH LẬP THẾ

GIỚI

Quyển thứ 6

Trần, Tây Ấn Độ Tam Tạng Chơn Đế dịch

Ph m VÌ SAO

Thứ hai mươi

V

ì sao có đêm ? Vì sao có ngày ? Bởi vì có ngày cho nên mới có đêm và bởi vì có đêm nên mới có ngày. Tự tánh của dục giới là Hắc Ám. Bởi vì ánh sáng mặt trời bị che khuất cho nên trở thành đêm tối. Khi ánh sáng mặt trời chiếu rọi, tức là ban ngày.

Vì sao có nửa đen? Và vì sao có nửa trắng? Do mặt trời bị nửa đen, do mặt trời nửa trắng. Mặt trời thường thuận theo mặt trăng vận hành và mỗi ngày mỗi gần nhau. Cứ 4 vạn 8 ngàn 80 do tuần là mặt trời sẽ xa ra cũng lại như thế. Nếu khi gần nhau thì mặt trời bị mặt trăng che khuất 3 do tuần. Lại mỗi do tuần chia ra làm một phần ba. Do sự việc nầy nên 15 ngày mặt trăng bị che, ban ngày mặt trời có một nửa tối. Khi mặt trời xa mặt trăng lại cũng 4 vạn 8 ngàn 80 do tuần thì mặt trăng rời khỏi mặt trời 3 do tuần. Lại một do tuần chia ra một phần ba. Do sự việc nầy mà 15 ngày trăng hoàn toàn sáng. Thế gian gọi là nửa tháng có trăng. Nếu hoàn toàn cách ly thì mặt trăng tròn đầy. Thế gian gọi đây là nửa tháng có trăng tròn đủ. Nếu hợp cùng với chung một nơi thì thế gian gọi đây là mặt trời đầy nửa đen. Mặt trời tùy theo sau mặt trăng vận hành và mặt trời chiếu ánh sáng lên ánh sáng mặt trăng thì ánh sáng mặt trăng rõ. Cho nên sự chiếu kia sinh ra ảnh và ảnh của mặt trăng nầy dội trở lại mặt trăng. Cho nên thấy mặt trăng nửa sau không tròn. Do sự việc nầy rồi lần lần che khuất. Cứ 15 ngày thì mặt trời che mặt trăng hoàn toàn và tùy theo sau vận hành; nên có tên là nửa tháng tối. Nếu mặt trời vận hành trước mặt trăng thì mặt trời sáng rõ cũng lại như vậy. Cho đến 15 ngày hoàn toàn viên mãn. Khi đi trước thì gọi tên là nửa tháng trắng (có trăng).

Tại sao mùa Đông thì gọi là Ê Mạn Đa? Vì tuyết rơi nên gọi là mùa đông vậy. Do đó mà mùa Đông gọi là Ê Mạn Đa và thế gian lập theo tự tánh của Ê Mạn Đa nầy nên gọi thế. Vì sao mùa Xuân gọi là Cầm Hà ? Mặt trời bắt đầu chiếu lên nóng; đúng lúc đó thì ấm. Cho nên mùa Xuân gọi là Cầm Hà. Thế gian lấy tự tánh của nó, nên đặt tên là Cầm

Hà.

Vì sao mùa Hạ có tên là Bạt Bà ? Khi trời mưa và lúc ghi có mưa bắt đầu trong năm, cho nên gọi mùa hạ là Bạt Bà.

Thế gian do tự tánh nầy mà đặt tên gọi là Bạt Bà.

Vì sao có mùa đông ? Vì sao có mùa xuân ấm áp ? Vì sao có mùa hạ nóng nực ?

Mùa đông thì nước ngấm lâu ngày nên cỏ cây do Nm thấp, chưa khô và đất còn ướt, chất nóng còn thấp và chất lạnh nhiều. Do đó mà biết dưới nước có chất ấm; ít nước tức lạnh. Tiết đông qua rồi mặt trời chiếu qua bên ngoài đường chẳng lâu thì khí dương bên trong ăn uống tiêu hóa mau. Do sự việc nầy nên gọi là đông.

Vì sao có sự ấm áp của mùa xuân ? Cầm Hà là lúc mà nước chảy lâu rồi giảm dần, cây khô trên đất ấm; hơi nước giảm xuống; hơi ấm tăng lên. Cho nên tự biết dưới nước sâu bị đóng băng; ít nước liền ấm. Khi mùa đông qua rồi, mặt trời chiếu vào đường bên trong lâu dài hơn và trong thân hơi ấm, nên gọi là xuân.

Vì sao mùa hạ lại lạnh, nóng ?

Vì đại địa đang vào tháng 8 và mặt trời thường chiếu sáng, hay tạo mưa và rơi rải khắp đất; nên khí dồn lại. Khi gió thổi thì khí ấy tiêu ra và trở thành mùa đông. Gió nếu chẳng động thì bị nhiệt. Cho nên Bạt Bà có lúc lạnh, nóng.

Vì sao địa ngục tên là Nê Lê Gia ? Vì chẳng có niềm vui vậy. Chẳng có sự thích thú, chẳng có ra khỏi; chẳng có phước đức. Nguyên nhân chẳng trừ được nghiệp nên sanh vào trong nầy. Lại còn nói rằng con đường ấy đối với dục giới là tối ư thấp hèn. Cũng còn gọi là phi đạo. Do việc nầy mà gọi là địa ngục Nê Lê Gia.

Vì sao cầm thú tên là Đệ Đô Phúc Phản Lật Xa ?

Nguyên do là siểm khúc nghiệp (nghiệp nịnh hót) nên thọ sanh nơi nầy. Lại nói rằng con đường nầy chúng ta đa phần che lấp việc làm của thân nên nói là Đệ Lật Xa.

Vì sao có đường ngạ quỷ tên là Thiểm Đa Diêm Ma

La?

Vì vua tên là Thiểm Đa cho nên khi sanh thì tên của vua đồng với loại nầy gọi là Thiểm La. Lại nói con đường nầy cùng với con đường khác qua lại thiện ác thông nhau;

nên gọi là Thiểm Đa.

Vì sao nói con đường A Tu La gọi là A Tu La ? Vì chẳng hay nhẫn được việc lành và chẳng thể một lòng, nghe theo ý thấp, lời nói lành. Nhiều sự giáo hóa nhưng tâm ấy chẳng thay đổi. Do kiêu mạn cho nên chẳng tạo nên việc lành và lại chẳng phải trời; nên gọi tên là A Tu

La.

Vì sao Thiên Đao gọi là Đề Bà ?

Nói là Đề Bà vì làm những việc lành. Do làm việc lành nên sanh vào đường nầy. Lại cũng nói Đề Bà có nghĩa là sáng suốt, thường có ánh sáng. Cho nên Đề Bà được gọi là con đường Thánh. Lại nữa Đề Bà cũng còn gọi là ý vui. Lại cũng có tên là Thượng Đạo. Đề Bà cũng có tên là hay tu, hay tạo tất cả những nghiệp lành. Do ý nghĩa nầy nên gọi tên là Đề Bà. (Deva = chư Thiên).

Vì sao nhơn đạo gọi là Ma Nô Sa (Manusa) ?

Vì thông minh vậy; hai là ưu thắng; ba có nghĩa là tinh tế; bốn có nghĩa là chánh giác; năm có nghĩa là trí huệ tăng trưởng; sáu là hay phân biệt hư, thật; bảy là căn bản con đường Thánh Đạo; tám là thông huệ nghiệp nên mới được sanh vào đây. Cho nên nói nhơn đạo là Ma Nô Sa.

Vì sao đất nầy tên là Diêm Phù Đề ? Nguyên do là có cây Diêm Phù Đề nên gọi tên.

Vì sao gọi tên là Tây Cù Già ?

Đất nầy nằm phía Tây Diêm Phù và do sự buôn bán tất cả trao đổi bằng bò và bò ấy tên là Cù Già Ni. Cho nên tên đất ấy gọi là Tây Cù Già Ni.

Vì sao gọi tên là Đông Tỳ Đề Ha ?

Đất nầy nằm phía Đông Diêm Phù, hình tướng khả ái, nhiều lợi dưỡng cho nên gọi là Đông Tỳ Đề Ha.

Vì sao gọi là Bắc Uất Đan Việt ?

Đất nầy nằm phía Bắc Diêm Phù Đề, tên toàn thiện và thuần nhất; tất cả đều hơn các nơi kia. Cho nên nói là Bắc

Uất Đan Việt.

Vì sao Đệ Nhất thiên gọi là Đại Vương Thiên Đề Đầu Đỏa ? Vì Tứ Thiên Vương ở trong ấy làm tăng thượng, làm thượng thủ.

Vì sao Đệ Nhị thiên gọi là Đao Lợi ? Vua tam thập tam ở giữa gọi là Đế Thích ?

Vương vị tự tại cho nên gọi là Đao Lợi Thiên.

Vì sao Đệ Tam thiên tên là Dạ Ma ? Vì ngày đêm bất cứ lúc nào khi nói cũng đều thốt lên những lời bất khả tư nghì hoan lạc; cho nên gọi tên là Dạ

Ma. Vì sao Đệ Tứ thiên gọi là ĐNu Suất Đà ?

Vì toàn là niềm vui đầy dẫy và đối với sự đầy đủ ấy tự mình biết đủ. Đối với 8 con đường Thánh chẳng sanh tri túc; cho nên gọi là ĐNu Suất Đà Thiên.

Vì sao Đệ Ngũ thiên gọi là Duy Ma La Ni ?

Vì ở đây chư thiên như ý tạo tác cung điện, vườn, rừng, tất cả đều vui. Ở trong ấy thọ lạc; cho nên tên là Duy

Ma La Ni.

Vì sao Đệ Lục thiên gọi tên là Ba La Duy Ma Bà Xà ?

Bởi vì làm cho kia những cung điện, vườn, rừng, tất cả niềm vui. Đối với trong ấy luôn luôn tự tại. Nơi đây ngã sở luôn luôn thọ lạc. Cho nên tên là Ba La Duy Ma Bà Xà.

Vì sao đệ nhất Phạm gọi là Phạm Tiên Hạnh ?

Nếu người từ dục giới trước khi nhập vào Sắc Giới phải đến nơi nầy; nên gọi là Phạm Tiên Hạnh.

Vì sao đệ nhị gọi là Phạm Chúng ? Vì Đại Phạm Vương có nhiều quyến thuộc; cho nên gọi tên là Phạm Chúng. Vì sao đệ tam tên gọi là Đại Phạm ?

Là trung gian giữa Tối Thắng sơ thiền do chỗ tạo nghiệp mà sanh; tự tại chẳng liên hệ với kia và có thể xem phân biệt với việc kia. Vì đã sanh, có thể sanh và tạo ra việc sanh. Cho nên có tên là Đại Phạm.

Vì sao đệ nhị sơ thiền thiên gọi là Thiểu Quang ? Là vì khi nói ra lời nói thì trong miệng xuất ra ánh sáng nhỏ. Cho nên gọi là Thiểu Quang.

Vì sao đệ nhị tên là Vô Lượng Quang ? Khi chư Thiên nói nơi miệng phóng ra rất nhiều ánh sáng chiếu rọi, cho nên có tên là Vô Lượng Quang.

Vì sao đệ tam Phạm gọi là Biến Thắng Quang ?

Khi chư Thiên nói thì miệng phát ra ánh sáng biến khắp tất cả nơi, đầy đủ chẳng dư; cho nên có tên là Biến

Thắng Quang.

Vì sao đệ tam thiền cõi trời đầu tiên gọi là Thiểu Tịnh?

Trong khi chư Thiên thọ lạc ít, tương ưng với tịch tĩnh, ái lạc với tam thiền.Vì sự thọ lạc nầy ít; cho nên gọi là Thiểu

Tịnh.

Vì sao gọi trời thứ 2 là Vô Lượng Tịnh ?

Khi chư Thiên vui hơn cái vui tịch tịnh phía trước và tương ưng với ái lạc của tam thiền; cho nên gọi là Vô Lượng

Tịnh.

Vì sao trời thứ 3 gọi tên là Biến Tịnh ?

Khi thọ lạc đầy đủ; thân tâm cứu cánh chẳng thiếu và tương ưng tịch tịnh ái lạc với tam thiền. Khi trời thọ điều nầy gọi là Biến Tịnh. Vì sao cõi Tứ Thiền vị trời đầu tiên gọi là Vô Vân ? Khổ lạc ở trước đã hết rồi và đối với phương tiện phía trước như ưu, hỷ đã hết và ở đây thì xả, thọ, trí, niệm đều thanh tịnh. Khi chư thiên thọ nhận xả, thọ nầy; cho nên gọi là

Vô Vân.

Vì sao vị trời thứ 2 gọi là Sanh Phước ? Phước nghĩa là trí, niệm, xả tương ưng với thiền mà sanh; sanh rồi thọ dụng như 3 cành nầy cho nên gọi là Sanh

Phước.

Vì sao vị thứ 3 gọi là Quảng Quả ?

Quảng có nghĩa là dung chứa lớn quả công lực và báo sở sanh. Hai việc nầy có thể nhiếp định tuệ và ly dục, nương vào chỉ. Cho nên có tên là Quảng Quả.

Vì sao vị thứ 4 tên là Vô Tưởng Thiên ?

Khi chư thiên không có tưởng thì lấy gì để tưởng;

thông biệt 2 tưởng; mỗi thứ đều có quả báo sanh khác nhau, mà trong đây không có. Tuy chỉ có sắc ấm và tương ưng với hành ấm; cho nên gọi là Vô Tưởng Thiên.

Vì sao gọi là Na Hàm Thiên ?

Một gọi là Thiện Hiện. Xưa ở nhơn địa, có thể làm cho thấy thực hư nhiều nghĩa, có thể làm cho thọ, có thể làm cho giải trừ; cho nên có tên là Thiện Hiện.

Vì sao vị thứ hai gọi là Thiện Kiến ?

Ngày xưa ở nhơn địa tăng thọ mạng, tứ chi, tiền bạc và tài sản của kẻ khác, lại hay làm lợi ích lành, chánh đáng giữ gìn. Đối với trong đó sanh chánh kiến, chẳng trừ, chẳng lấy. Nhơn phía trước là Thiện Hiện và như nhơn nầy nên tên gọi là Thiện Kiến. Vì sao vị thứ ba gọi là Bất Phiền ?

Ngày xưa tại nhơn địa chẳng làm tổn não kẻ khác, chẳng có ý phương hại; không có ý bức bách. Nhơn trước là Thiện Hiện cùng với nghiệp nầy cho nên gọi là Bất Phiền.

Vì sao vị đệ tứ tên là Bất Thiêu ?

Trong chư thiên ngày xưa tại nhơn địa chẳng thiêu thân mình; chẳng làm khốn khổ thân và chẳng thiêu người khác; chẳng làm khốn khổ người khác. Tự mình và kẻ khác đều làm cho vui, xa lìa tật đố, hiểu biết. Nhơn trước là Thiện Hiện và với nghiệp nầy, nên gọi tên là Vô Thiêu.

Vì sao vị thứ năm gọi là A Ca Ni Tra ?

Ca Ni Tra gọi là Hạ PhNm; 17 địa trước đã qua rồi, lại từ trời hạ phNm đến trời cứu cánh và đối với Bát Niết Bàn. Lại có chư Thiên tên là A Ca Ni Tra đến được Bát Niết Bàn cho nên có tên là A Ca Ni Tra.

Vì sao ở Vô Sắc giới trời thứ nhất gọi là Không Vô

Biên Nhập ?

Không ở đây là chẳng phải làm, chẳng hữu vi, chẳng thể trở ngại. Qua khỏi tướng ngại có nhiều tướng và một là Tưởng tâm sở duyên; và chẳng hai chẳng khác. Nhơn đây là không mà nghiệp sở sanh. Cho nên nói là Không Vô Biên

Nhập.

Vì sao thứ hai gọi là Thức Vô Biên Nhập Thiên ?

Thức đây là đệ lục ý thức. Thức nầy bên trong và vi tế đối với bên ngoài không; qua được tướng ngại và qua được tướng bên ngoài và một lòng tưởng tâm sở duyên, chẳng có 2 sự khác nhau. Nhơn thức nầy là do nghiệp sanh cho nên gọi là Thức Vô Biên Nhập.

Vì sao vị thứ ba tên là Vô Sở Hữu Nhập Thiên ? Vô Sở Hữu nghĩa là trừ ra 2 tướng thô phía trước, lìa điều nầy ngoài 2 chẳng biệt cảnh giới; qua khỏi tưởng trong ngoài; một lòng tâm tưởng sở duyên; chẳng hai chẳng khác. Nhơn việc nầy mà tâm nghiệp liền sanh. Cho nên nói là Vô Sở Hữu Nhập.

Vì sao vị thứ tư tên là Phi Tưởng Phi Phi Tưỏng Nhập

Thiên ?

Phi Tưởng có nghĩa là vi tế; chẳng phải 7 định trước;

nên nói là Phi Tưởng. Phi Phi Tưởng là chẳng tưởng định và chẳng tâm định. Như thế 2 định nầy gọi là Vô Tưởng Định. Cùng với vô tâm và làm cho có tâm; nên gọi là Phi Phi Tưởng Định. Nhơn đối với việc định nầy mà nghiệp theo đó sanh. Cho nên nói là Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Nhập.

Từ Diêm Phù Đề trở xuống 2 vạn do tuần; đó là nơi Vô gián địa ngục.

Từ Diêm Phù Đề trở xuống một vạn do tuần là Da Ma Thế Gian địa ngục. Ở giữa 2 cái nầy còn nhiều địa ngục khác.

Từ Diêm Phù Đề trở lên 4 vạn do tuần là Tứ Đại Thiên

Vương Thiên.

Từ Diêm Phù Đề hướng lên 8 vạn do tuần là trụ xứ của trời thứ 33.

Từ Diêm Phù Đề trở lên 16 vạn do tuần là trụ xứ của

Dạ Ma Thiên.

Từ Diêm Phù Đề trở lên 3 ức 2 vạn do tuần là trụ xứ của ĐNu Suất Đà Thiên.

Từ Diêm Phù Đề trở lên 6 ức 4 vạn do tuần là trụ xứ của Hóa Lạc Thiên.

Từ Diêm Phù Đề trở lên 13 ức 8 vạn do tuần là trụ xứ của Tha Hóa Tự Tại Thiên. Có vị Tỳ Kheo hỏi Đức Phật Thế Tôn rằng:

Từ Diêm Phù Đề đến xứ Phạm Thiên gần xa ? Phật bảo Tỳ Kheo rằng:

Từ Diêm Phù Đề đến cõi Phạm Thiên thật xa, thật cao, thật khác, thật lìa.

Nầy Tỳ Kheo! Giống như tháng 8 ngày 15 lúc mặt trăng tròn có một người ở tại xứ Phạm kia phóng viên gạch 100 trượng xuống hạ giới chẳng có gì ngăn cách, đến tháng 9 năm sau trăng tròn thì đến Diêm Phù Đề. Phạm xứ và Diêm Phù Đề xa như thế. Từ Phạm Thiên đến Thiểu Quang Thiên lại gấp bội như trước. Từ Thiểu Quang Thiên đến Vô Lượng Quang Thiên lại xa gấp bội. Từ Vô Lượng Quang Thiên đến Biến Thắng Quang Thiên lại xa gấp bội. Từ Biến Thắng Quang Thiên đến Thiểu Tịnh Thiên lại cũng xa gấp bội. Từ Thiểu Tịnh Quang Thiên đến Vô Lượng Tịnh Thiên lại gấp bội như thế. Từ Vô Lượng Tịnh Thiên đến Biến Tịnh Thiên lại xa gấp bội. Từ Biến Tịnh Thiên đến Vô Vân Thiên lại xa gấp bội. Từ Vô Vân Thiên đến Sanh Phước Thiên lại xa gấp bội. Từ Sanh Phước Thiên đến Quảng Quả Thiên lại xa gấp bội. Từ Quảng Quả Thiên đến Vô Tưởng Thiên lại xa gấp bội. Từ Vô Tưởng Thiên đến Thiện Hiện Thiên lại xa gấp bội. Từ Thiện Hiện Thiên đến Thiện Kiến Thiên lại xa gấp bội. Từ Thiện Kiến Thiên đến Bất Phiền Thiên lại xa gấp bội. Từ Bất Phiền Thiên đến Bất Nhiệt Thiên lại xa gấp bội. Từ Bất Nhiệt Thiên đến A Xa Ni Tra Thiên lại xa gấp bội nữa. Sau đó nói kệ rằng: Từ A Ca Ni Tra Đến đất Diêm Phù Đề Phóng một hòn đá lớn Sáu vạn năm ngàn năm Năm trăm ba mươi lăm Giữa đó chẳng trở ngăn Mới đến được đất Diêm Phù.

Người cõi Diêm Phù nếu lìa thần thông và tha công lực thì không thể đến nơi bờ núi để ra vào không ngại. Người cõi Diêm Phù Đề nếu du hành, tuy có thể đến Đại Tiểu Hắc Sơn.

Nếu lìa thần thông và tha công lực thì chẳng thể qua Tây Cù Già Ni nầy. Con người nếu lìa thần thông và tha công lực thì chẳng thể đến bờ núi không ngại được. Nếu du hành thì có thể đến bên cạnh biển.

Nếu lìa thần thông và tha công lực thì chẳng thể qua Đông Phất Bà Đề. Con người nếu lìa thần thông và tha công lực thì chẳng thể đến nơi chân núi vào ra tự tại được. Nếu kẻ du hành thì chỉ có thể đến cạnh biển.

Nếu lìa thần thông và tha công lực thì chẳng thể qua Bắc Uất Đan Việt được. Con người nếu lìa thần thông và tha công lực thì chẳng thể đến chân núi vào ra tự tại được. Nếu du hành, tuy có thể đến cạnh bên chân núi.

Nếu lìa thần thông và tha công lực thì chẳng thể qua Tứ Thiên Vương Thiên, nơi cung điện Tự Tại.

Nếu lìa thần thông và tha công lực thì chẳng thể đến nơi chân núi vào ra tự tại được. Nếu du hành thì có thể đến bên trong núi Thiết Vi.

Nếu lìa thần thông và tha công lực thì chẳng thể qua khỏi Đao Lợi và cung điện của chư thiên.

Nếu lìa thần thông và tha công lực thì chẳng thể đến chân núi, vào ra không chướng ngại. Nếu có du hành thì chỉ đến bên ngoài núi Thiết Vi.

Nếu lìa thần thông và tha công lực thì chẳng thể qua khỏi Dạ Ma ĐNu Suất Đà Thiên, Hóa Lục, Tha Hóa Tự Tại và Phạm Tiên hạnh, Phạm chúng và cung điện của chư thiên.

Nếu lìa thần thông và tha công lực thì chẳng thể đến bức tường núi và vào ra không dễ. Nếu du hành thì chỉ được trong 1 thế giới.

Nếu lìa thần thông và tha công lực thì chẳng thể qua khỏi Đại Phạm Vương Thiên và các cung điện Tự Tại.

Nếu lìa thần thông và tha công lực thì chẳng thể đến chân núi, vào ra không trở ngại. Nếu du hành, tuy có thể trong 1000 thế giới.

Nếu lìa thần thông và tha công lực thì chẳng thể qua từ nhị thiền đến A Ca Ni Tra Thiên và Tự Tại cung điện. Lại như trước nói. Nếu du hành, tuy có thể ở trong 1000 thế giới.

Nếu lìa thần thông và tha công lực chẳng thể qua khỏi đại địa ngục, mà đại ngục tốt làm vua giàu tự tại.

Diêm La xứ địa ngục thì có Diêm La Vương làm vua giàu có tự tại. Tất cả cầm thú và thủy la sát mà Bà Lâu Na Vương làm vua giàu có tự tại. Những rắn, rồng và Bà Tu Kiết Long Vương làm vua giàu có tự tại. Các rồng lớn như Ma Na Tư Long Vương làm vua giàu có tự tại. Các voi rồng như Lâu Xà Kỳ Lợi Long Vương làm vua giàu có tự tại. Các chim bay như Ca Lầu La Vương làm vua giàu có tự tại.

Những chúng sanh 4 chân lội bộ như Sư Tử Vương làm vua giàu có tự tại. Tất cả đường quỷ, Quỷ Tôn Vương làm vua giàu có tự tại. Tất cả hàng A Tu La, có 4 Tu La Vương làm vua giàu có tự tại. Một là La Hầu; hai Ba La Đà;

ba là Tỳ Ma Chất Đa; bốn là Bà Lợi Tỳ Lô Giá; nơi Diêm Phù Đề làm chuyển luân vương, làm vua giàu có tự tại. Mỗi nơi vua làm vua giàu có tự tại. Chúng dân trong nước đó tôn sùng lên làm vua giàu có tự tại. Cũng có lúc không có vua như kiếp sơ mới thành lập.

Tây Cù Già Ni chuyển luân vương làm vua giàu có tự tại. Chúng dân trong nước đó tôn sùng lên làm vua giàu có tự tại. Có lúc không có vua như ở kiếp sơ mới thành lập.

Đông Phất Phù Đề làm chuyển luân vương, làm vua giàu có tự tại. Dân chúng tôn lên làm vua, giàu có tự tại. Có lúc chẳng có vua như kiếp sơ mới lập Bắc Uất Đan Việt làm chuyển luân vương, làm vua giàu có tự tại. Có lúc không vua. Nơi Tứ Thiên Vương thì 4 đại thiên vương làm vua giàu có tự tại. Đao Lợi Thiên mà tam thập tam thiên làm vua giàu có tự tại. Dạ Ma Thiên, mà Tu Dạ Ma Thiên Vương làm vua giàu có tự tại. ĐNu Suất Đà Thiên mà Thiện Túc Ý Vương làm vua giàu có tự tại. Hóa Lạc Thiên mà Thiện Hóa Vương làm vua giàu có tự tại. Tha Hóa Tự Tại Thiên mà làm Tự Tại

Vương làm vua giàu có tự tại.

Tất cả ở trong cõi dục giới mà có Ác Ma Vương làm vua giàu có tự tại. Trong 1000 thế giới có Đại Phạm Thiên Vương làm vua giàu có tự tại. Nơi thế gian và Thiên Ma Vương; nơi chỗ Đại Phạm. Sa Môn, Bà La Môn và nơi người trời làm Như Lai A La Hán, Tam Miệu Tam Phật Đà

Pháp, rồi làm vua giàu có tự tại. Nếu tại Diêm Phù Đề con trẻ mới sinh đầy 4 tháng tuổi, giống như ở Tây Cù Già Ni bé mới sanh. Ở Đông Phất Bà Đề bé mới sanh giống như Diêm Phù Đề bé được 5 tháng tuổi. Nếu Diêm Phù Đề bé sanh đủ 6 tháng như Bắc Uất Đan Việt bé mới sanh ra.

Như Diêm Phù Đề bé được 6 tuổi, thì nơi Tứ Thiên Vương trẻ mới sanh cũng lại như thế. Sanh mới 7 ngày lớn như cha mẹ.

Như Diêm Phù Đề trẻ sanh ra được 7 tuổi thì nơi xứ Đao Lợi Thiên là trẻ sơ sanh cũng như thế, sanh ra 7 ngày là thành người lớn.

Như trẻ em sinh ở Diêm Phù Đề được 8 tuổi thì ở cõi Dạ Ma Thiên là đứa trẻ mới sanh cũng như thế. Sanh ra 7 ngày thì thành người lớn.

Như ở Diêm Phù Đề đứa trẻ sanh ra được 9 tuổi, thì ở ĐNu Suất Đà Thiên là bé sơ sanh cũng như vậy, sanh ra được 7 ngày thì thành người lớn.

Từ Hóa Lạc Thiên cho đến A Ca Ni Tra Thiên gọi hình tướng sanh trưởng nầy cũng đầy đủ như thế. Ở Diêm Phù Đề một tầm rưỡi thì ở Tây Cù Già Ni một tầm. Ở Tây Cù Già Ni một tầm rưỡi thì ở Đông Phất Bà Đề 1 tầm. Ở Đông Phất Bà Đề 1 tầm rưỡi thì ở Bắc Uất Đan Việt 1 tầm.

Tứ Thiên Vương Thiên một Già Phù Địa, tức một phần tư do tuần. Thân của Tứ Thiên Vương dài 2 Già Phù Địa thì thân ở ĐNu Suất Thiên dài nửa do tuần. Thân của Đế Thích dài 3 Già Phù Địa thì thân của Dạ Ma Thiên dài 1 do tuần.

Thân ở ĐNu Suất Thiên dài 2 do tuần thì thân ở Hóa Lạc Thiên dài 4 do tuần. Thân của Tha Hóa Tự Tại Thiên dài 8 do tuần. Tất cả Sắc Giới cho đến A Ca Ni Tra (Akansttha = tên cõi trời cao nhất trong cõi Sắc giới) đều có chiều dài 12 do tuần. Từ Diêm Phù Đề đến A Ca Ni Tra Thiên, chiều dài của tự thân là khác nhau 4 khuỷ tay.

Sắc thân của chúng sanh trong cõi Diêm Phù Đề nhiều loại không giống nhau; có sắc trắng như những người ở Dạ Bà Na Bà Lợi Kha Chỉ Na. Lại có sắc đen như ở nước Bạt Bà La Kiếm Bổ Xà. Có sắc xanh như nước Đà Ni La Hạnh Ha La. Có sắc đỏ trắng như ở nước Thủ Đà Kha, nước Tỳ La v.v...

Ở Đông Phất Bà Đề, Tây Cù Già Ni chỉ trừ sắc đen, ngoài ra đều giống như Diêm Phù. Bắc Uất Đan Việt tất cả nhân dân đều toàn màu trắng. Còn Tứ Thiên Vương Thiên thì lại có 4 màu sắc. Có loại màu xanh, màu đỏ, màu vàng và màu trắng. Tất cả màu sắc của chư Thiên ở cõi dục đều như thế. Vì sao chư Thiên ở cõi sắc lại có 4 loại ?

Mới thọ sanh khi thấy hoa xanh biếc là thân liền trở thành xanh. Các màu khác lại cũng như vậy.

Áo quần của cõi người Diêm Phù Đề có Ca Ba Bà Bí Ma, áo Kiều Đỗ Gia; áo bằng lông, áo bằng gai, áo bằng bông, áo bằng cỏ, áo bằng vỏ cây,áo bằng da thú; áo bằng lớp ván, áo bằng cây Kiếp Ba.

Ở Tây Cù Già Ni người ta mặc áo Ca Ba Bà, áo Bí Ma;

áo Kiều Đỗ Gia; áo lông, áo bằng gai, áo bằng cỏ; áo bằng vỏ cây, áo bằng da thú, áo bằng ván và áo bằng vỏ cây Kiếp

Ba.

Người ở Đông Phất Bà Đề thì mặc áo Ca Ba Bà; áo Bí

Ma; áo Kiều Đỗ Gia; áo lông, áo gai, áo bông.

Người ở xứ Uất Đan Việt thì mặc áo vỏ cây Kiếp Ba.

Chiều dài 20 khuỷu tay và rộng 10 khuỷu tay. Nặng 1 Ba La.

Trời Tứ ThiênVương cũng mặc y Kiếp Ba như thế, dài 40 khuỷ tay, rộng 20 khuỷ tay. Nặng nửa Ba La.

Đao Lợi Thiên lại cũng mặc Kiếp Ba, dài 80 khuỷ tay; rộng 40 khuỷ tay; nặng 1 Ba La một phần tư.

Dạ Ma Thiên cũng mặc áo Kiếp Ba, dài 160 khuỷ tay; rộng 80 khuỷ tay; nặng 1 Ba La một phần tám.

ĐNu Suất Đà Thiên mặc áo Kiếp Ba, dài 320 khuỷ tay; rộng 160 khuỷ tay; nặng 1 Ba La 1 phần 16.

Hóa Lạc Thiên cho đến Tha Hóa Tự Tại Thiên đều mặc y phục, tùy tâm mà lớn nhỏ và nặng nhẹ cũng như thế.

Y phục của cõi người Diêm Phù Đề thì ăn mặc nhiều loại chẳng giống nhau; hoặc có tóc dài, chải rẽ hai bên; hoặc có tóc ngắn, tóc búi; hoặc có một cục trên đầu.Tên gọi là búi tóc Chu La. Hoặc cạo tóc; hoặc có tóc mai; hoặc để râu; hoặc có bím; hoặc có tóc gùi; hoặc có tóc cuộn tròn; hoặc ở trần; hoặc mặc y phục che phần trên, hở phần dưới; hoặc hở phần trên che phần dưới. Hoặc trên dưới đều che kín; hoặc buộc kỹ trước sau.

Nhân dân ở Tây Cù Già Ni trang sức bằng cách phủ tóc trùm trên quần áo như nước Thủ Đà A Tỳ La. Người ở Đông Phất Bà Đề thì trang sức tóc phía trước và phía sau. Áo quần trên dưới mặc bên trong; áo bên trên thì quấn quanh mình như 2 nước Ương Già, Ma Già Đà thường trang sức.

Người ở Bắc Uất Đan Việt thì trang sức bằng những râu tóc đen giống như Phát La cứ 5 ngày thì tóc tự nhiên dài ra. Bề ngang thì 7 chỉ chẳng có tăng giảm.

Tứ Thiên Vương Thiên thì trang sức nhiều loại chẳng giống nhau; hoặc có tóc dài chia ra làm 2 phía; hoặc cắt râu tóc; hoặc ở trên cùng có một búi tóc; gọi là búi Chu La; hoặc cạo bỏ râu tóc; hoặc có tóc có râu; hoặc tóc biến thể; hoặc tóc bị thay đổi ở phía trước hay phía sau. Hoặc có người khỏa thân; hoặc có người mặc y phục; hoặc che phần trên để hở phần dưới; hoặc che phần dưới để hở phần trên; hoặc trên dưới đều che kín; hoặc chỉ che trước sau. Dục giới Chư Thiên cũng đều trang sức như vậy.

Sắc giới Chư Thiên chẳng mặc y phục, nhưng mặc chẳng khác; đầu tuy không tóc, giống như đội mão, không rõ tướng nữ nam; hình tuy một loại như người Diêm Phù Đề ăn cơm gạo, lúa mì, lúa mạch, ăn thịt cá, ăn rau quả.

Người Tây Cù Già Ni ăn uống cũng ăn lúa gạo, lúa mạch, lúa mì và cá thịt cũng như rau quả. Hay dùng chất sữa rất nhiều. Người Đông Phất Bà Đề ăn lúa gạo, lúa mì, lúa mạch, cá thịt, rau quả; ăn bột gạo mịn.

Người Bắc Uất Đan Việt tuy ăn gạo cơm; nhưng không trồng mà tự sanh; chẳng gặt mà tự có. Cũng chẳng cần sàng sảy mà gạo tự sạch; sắc, hương, vị, xúc tất cả đều tuyệt hảo, ngọt ngào như vị của mật ong. Trong ấy có cây tên là Đơn Trị Chỉ La. Cây nầy sanh trái giống như cái nồi; lại giống như quả thị. Nếu người muốn ăn, lấy trái cây nầy, lấy hết nước đi.

Lại cũng có hòn đá gọi là Thọ Đề; lấy trái cây nầy để lên trên đá thì đá tự nhiên sanh lửa; rồi người ta lấy gạo bỏ vào nồi để nấu và khi thành cơm rồi thì hòn đá kia tự nhiên lạnh lại. Lại cũng dùng trái cây đó lấy hết nước đi và nếu có ai đó đến muốn lấy đi để ăn cũng tùy ý. Chẳng nghĩ ý nầy thì người kia cũng cho ta để có người ăn. Lại cũng chẳng phải tác ý, ta sẽ cho người kia lại. Khi ăn xong liền bỏ đi và tất cả những đồ nấu ăn ấy để trên đất và sẽ tự nhiên trở lại chỗ cũ.

Tứ Thiên Vương Thiên thường ăn Tu Đà vị. Sáng ăn một lần, trưa ăn một lần. Ăn vào thân thể rồi chuyển thành phần của thân. Vườn cây Tu Đà Vị và ao hồ ở đó tự nhiên sanh và Tu Đà Vị cũng thường hay hóa ra. Cùng với Khư Đà Ni là 8 loại ăn uống. Tất cả chư thiên dục giới ăn cũng như thế. Sắc giới chư Thiên từ giữa sơ thiền cho đến Biến Tịnh đều dùng niềm vui để ăn. Những chư thiên bên trên đều dùng ý nghiệp để ăn.

Người ở Diêm Phù Đề buôn bán hay dùng vàng bạc, cốc, mễ v.v... hoặc các tạp vật trân châu ma-ni quý giá; hoặc lấy chúng sanh làm chỗ mua bán trao đổi. Còn cõi Tây Cù Già Ni khi buôn bán trao đổi chỉ dùng đến bò. Đông Phất Bà Đề khi buôn bán giao dịch hay dùng lúa gạo. Bắc Uất Đan Việt không có giao dịch. Còn cõi Tứ Thiên Vương khi giao dịch buôn bán hoặc dùng vàng bạc hay lúa gạo v.v... hoặc các tạp vật như bảo châu ma-ni và các loại quý báu. Hoặc lấy chúng sanh để làm chỗ buôn bán. Tất cả cõi dục giới chư thiên đều như thế cả.

Sắc giới tức chẳng giống với Uất Đan Việt. Người Diêm Phù Đề hoặc tự giết hại, hoặc bảo người khác giết chết rồi ăn thịt. Tây Cù Già Ni cũng lại như thế. Đông Phất Đề Bà người ta không tự giết mà cũng không bảo người giết. Nếu có vật chết, liền lấy ăn thịt. Bắc Uất Đan Việt chẳng tự sát sanh, không bảo người khác sát sanh; chết rồi không ăn thịt. Tứ Thiên Vương thì tự giết và bảo người giết và chết rồi không ăn thịt. Cõi Đao Lợi chư thiên tự giết, bảo người khác giết; chết rồi chẳng ăn thịt. Từ Dạ Ma Thiên đến A Ca Ni Tra chẳng tự sát sanh, không bảo người khác sát sanh và chết rồi thịt ấy chẳng ăn. Người ở Diêm Phù Đề nếu bà con chết thì bỏ nơi núi hoặc thiêu tử thi; hoặc bỏ vào nước; hoặc chôn dưới đất; hoặc rải vào hư không. Tây Cù Già Ni, Đông Phất Bà Đề cũng lại như thế.

Người Bắc Uất Đan Việt nếu có bà con chết, họ chỉ tống táng, chẳng thiêu, chẳng bỏ mà đem xác ấy cho chim ăn và đem tử thi vào núi sau khi chết để cho chim ăn.

Tứ Thiên Vương nếu có quyến thuộc chết lại cũng chẳng tống táng, chẳng thiêu, chẳng bỏ; như ánh sáng mất dần, không còn lưu dấu vết và tất cả chư thiên ở cõi trên nữa cũng đều như thế.

Ở nơi cõi Diêm Phù Đề có 5 loại cây. Cây bằng vàng, cây bằng bạc, cây bằng pha lê, cây bằng lưu ly và cây bằng Kha Lợi Đa. Ở Tây Cù Già Ni và Đông Phất Bà Đề cũng lại như thế. Bắc Uất Đan Việt thì chỉ có cây Kha Lợi Đa còn 4 loại khác thì không.

Tứ Thiên Vương lại cũng có 5 loại cây quý như trên đã nói. Tất cả chư thiên của cõi dục, cũng có 5 loại cây giống như thế.

Ở cõi sắc giới thì chẳng có cây nào. Ở cõi Diêm Phù Đề có 5 loại hoa như vàng, bạc, pha lê, lưu ly, Kha Lợi Đa.

Tây Cù Già Ni, Đông Phất Bà Đề lại cũng như thế. Bắc Uất Đan Việt có cây tên là Tán Đa Na và hoa nầy đều bằng chất quý Kha Lợi Đa.

Tứ Thiên Vương Thiên lại cũng có 5 loại hoa. Tất cả dục giới lại cũng như vậy. Còn sắc giới thì chẳng có. Trong cõi Diêm Phù Đề có điện đường bằng vàng, bạc, lưu ly, pha lê, Kha Lợi Đa. Có nhà cửa bằng cây, hoặc bằng đá, đất. Tây Cù Già Ni cũng lại như thế. Đông Phất Bà Đề điện đường không làm bằng vàng. Bắc Uất Đan Việt có cây tên là Mạn Thù Sa, cao giống như một điện lớn, lá che rợp khắp, sương gió chẳng vào. Tất cả mọi người đều có thể ở nơi đó.

Tứ Thiên Vương Thiên có 5 loại điện đường bằng vàng, bạc, lưu ly, pha lê và Kha Lợi Đa. Tất cả chư thiên ở cõi dục giới đều như thế.

Sắc giới chư thiên đều có điện đường, tất cả đều bằng màu trắng quý. Ở đó ngày xưa khi còn ở nhơn địa chư thiên hay có tâm muốn làm việc bố thí và muốn được quả báo.

Làm cho cái quả ở đất là được cung điện; màu sắc tối tăm chẳng sáng sủa. Chư Thiên ở nhơn địa giữa có tâm làm việc bố thí; nhưng chẳng vọng cầu về kết quả. Như ta có, kia không; ta là chủ, kia chẳng có gì. Đạo lý chánh đáng nầy tương ưng với pháp. Nếu có chủ thí và chẳng có chủ thí và khi thực hành bố thí tâm an tịnh yên ổn và vì trang nghiêm tâm dùng để giữ cho thanh tịnh, thì việc bố thí ấy do tâm như vậy cho nên ở kết quả phần giữa nầy là được cung điện, ánh sáng quang minh vi diệu, chẳng có tối tăm.

Người ở Diêm Phù Đề nếu lìa thần thông và tha công lực, tức chẳng thể thấy được, chân núi và bờ thành làm chướng ngại với sắc. Tây Cù Già Ni, Đông Phất Bà Đề, Bắc Uất Đan Việt, nếu lìa tha công lực tức chẳng thể thấy suốt qua chân núi, rào, thành chướng ngại bên ngoài với sắc.

Tứ Thiên Vương Thiên nếu lìa thần thông và tha công lực, ngay tại xứ mình cũng chẳng thể thấy, chân núi, bờ rào, thành gây chướng ngại bên ngoài với sắc. Nếu thấy xa nhiều lắm là cảnh sắc bên trong núi Thiết Vi. Nếu lìa thần lực và tha công lực chẳng thể thấy rõ núi nầy bên ngoài.

Đao Lợi Thiên ở ngay tại cung điện nếu lìa thần lực và tha công lực thì chẳng thể thấy, chân núi, bờ rào, tường thành gây chướng ngại bên ngoài với sắc. Nếu thấy xa thì chỉ thấy đến bên trong núi Thiết Vi. Nếu lìa thần lực và tha công lực thì chẳng thể thấy rõ bên ngoài núi Thiết Vi. Từ cõi trời Dạ Ma đến Phạm Chúng tất cả đều như thế.

Đại Phạm Thiên Vương khi ở tại cung điện của mình nếu lìa thần lực và tha công lực thì chẳng thể thấy, chân núi, bờ rào và tường thành làm chướng ngại bên ngoài với sắc. Nếu thấy xa thì chỉ thấy trong 1.000 thế giới. Nếu lìa thần thông và tha công lực thì chẳng thể thấy hết được.

Người ở Diêm Phù Đề nếu làm mai cho người nữ thì gia đình người nữ phải hứa gả rồi mới được nghinh tiếp.

Hoặc có bán buôn đổi chác. Xứ Tây Cù Già Ni và Đông Phất Bà Đề cũng lại như thế. Người ở xứ Bắc Uất Đan Việt thì chẳng gả cưới người nữ; lại cũng chẳng cưới vợ và cũng chẳng mua bán đổi chác. Nếu người con trai muốn lấy vợ thì để ý người nữ kia. Nếu người con gái muốn lấy con trai đẹp cũng xem giống như vậy. Nếu người con gái không thấy được con trai thì người con gái báo tin bằng lời, rồi người nầy gặp người kia và trở thành vợ chồng. Nếu người con trai không gặp mà người con gái thấy, thì người con trai báo tin và người nầy thấy người kia để trở thành vợ chồng. Nếu tự gặp nhau thì liền theo đó mà phải ở chung nơi khác.

Ở cõi Tứ Thiên Vương nếu muốn lấy Thiên nữ thì gia đình người nữ hứa rồi mới được nghinh tiếp. Hoặc trao đổi mua bán, tất cả chư thiên cũng giống như cõi dục giới vậy.

Người ở cõi Diêm Phù Đề có nam căn và nữ căn tương hợp với nhau. Người ở Đông Phất Bà Đề và Tây Cù Già Ni, Bắc Uất Đan Việt cũng lại như thế. Cõi Tứ Thiên Vương và Đao Lợi Thiên nam nữ hòa hợp lại cũng giống như thế. Ở cõi Dạ Ma thì chư Thiên thực hiện dục bằng cách ôm nhau. Ở cõi ĐNu Suất Thiên thì thực hiện dục bằng cách cầm tay nhau. Ở cõi Hóa Lạc Thiên thì chư thiên thực hiện dục bằng cách cười với nhau. Ở cõi Tha Hóa Tự Tại Thiên thực hiện dục bằng cách nhìn nhau.

Người ở cõi Tây Cù Già Ni thọ các dục lạc gấp đôi người ở cõi Diêm Phù Đề. Cho đến cái dục của chư Thiên ở cõi Tha Hóa Tự Tại cũng hơn gấp bội cõi Hóa Lạc cũng lại như thế. Người nữ ở cõi Diêm Phù Đề do ăn uống đủ loại và thai nhi tăng trưởng rồi có sanh sản và cho con bú. Người Tây Cù Già Ni, Đông Phất Bà Đề lại cũng như vậy. Người nữ ở Bắc Uất Đan Việt cũng ăn uống đủ loại, mang thai rồi sanh sản và không cho con bú. Nếu sanh ra con trai hay con gái xong thì đem bỏ ra ngoài đường, rồi người mẹ lấy tay cho vào trong miệng con và nếu người đi đường đi ngang qua thấy cũng lấy tay cho vào miệng đứa trẻ. Nhân việc ngón tay chạm vào thân thể mà lớn lên.

Nam nữ ở xứ Uất Đan Việt thì sống riêng chẳng gặp nhau. Nếu người nam sau khi sanh 7 ngày thành người lớn thì nhập vào đám thanh niên. Nếu người nữ sau khi sanh 7 ngày thành người lớn liền nhập vào đám con gái. Khi nam nữ có tác ý dục thì cũng đến dưới cây Mạn Thù Sa. Cây ấy che khuất tức dục sự sẽ thành. Nếu cây ấy không che, tức việc ấy ly tán. Liền biết là việc tà dâm, chẳng dám phạm đến.

Ở cõi Tứ Thiên Vương thì các Thiên nữ chẳng có ăn những đồ bất tịnh, chẳng mang thai, lại cũng chẳng có con và cũng chẳng cho con bú. Nam nữ chư thiên hoặc từ đầu gối trở lên hoặc nằm ngang đều có thể sanh con. Nếu từ đầu gối người mẹ và chỗ nằm ngang mà sanh thì Thiên nữ tác ý đây là con của ta và nam Thiên cũng nói đây là con của ta, tức là một cha một mẹ. Nếu ở nơi đầu gối người cha và chỗ ngang người cha mà sanh thì tuy chỉ có một cha mà tất cả thê thiếp đều là mẹ.

Người ở cõi Diêm Phù Đề trong một đời thực hiện việc dục vô số lượng lần. Lại còn người tu phạm hạnh thanh tịnh thì cho đến chết cũng không làm chuyện dục lạc.

Người ở Tây Cù Già Ni thì nhiều dục; nhưng trong một đời chỉ đến 12 lần và đôi khi là 10 lần. Lại có những kẻ tu hành thanh tịnh thì cho đến chết vẫn không làm việc ấy.

Người ở cõi Đông Phất Bà Đề cũng đa dục và trong một đời số lần là 7; kẻ trung bình thực hiện 5 hay 6 lần. Lại như có người tu hạnh thanh tịnh thì cho đến chết vẫn không thực biện dục sự.

Người ở Uất Đan Việt đa dục, trong một đời chỉ có 5 lần, trung bình thì 3 hay 4 lần. Lại cũng có người tu hạnh thanh tịnh thì suốt đời vẫn không thực hiện dục sự.

Cõi Tứ Thiên Vương Thiên thì cả đời việc hành dục vô lượng vô số. Nhưng những vị tu thanh tịnh thì cho đến chết vẫn không thực hiện dục sự. Tất cả chư thiên ở cõi dục giới đều như thế cả.

Phàm tất cả nữ nhơn khi chạm đến là vui. Còn tất cả nam tử khi đồ bất tịnh chảy ra là có niềm vui. Tất cả đàn ông đều ham muốn sự bất tịnh. Tất cả chư thiên đều muốn chảy khí ra làm niềm vui. Người ở cõi Diêm Phù Đề có 3 nhơn duyên hơn cõi Uất Đan Việt và cõi Đao Lợi. Thế nào là ba ?

Một là mạnh khỏe; hai là chế ngự và ba là ở trong đó có người ở ngôi vị Phạm Hạnh.

Người Uất Đan Việt cũng có 3 nhơn duyên hơn người ở Diêm Phù Đề và Đao Lợi Thiên.

Một là không có cái thuộc về ta và không chứa giữ.

Hai là thọ mạng chắc chắn 1.000 tuổi và ba là sau đó sẽ được sanh lên cõi trời Đao Lợi.

Chư Thiên lại có 3 nhơn duyên hơn người Diêm Phù

Đề và Uất Đan Việt.

Một là thọ mạng dài lâu; hai là hình tướng đẹp đẽ; ba là khoái lạc tối đa.

Với nghĩa nầy Đức Phật Thế Tôn nói như thế và ta (A

Nan) đã nghe.

Luận A Tỳ Đàm Về Việc Thành Lập Thế Giới

Hết quyển sáu

Phật nói

LUẬN A TỲ ĐÀM VỀ

VIỆC THÀNH LẬP

THẾ GIỚI

Quyển thứ bảy

Trần, Tây Ấn Độ Tam Tạng Chơn Đế dịch