Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Kinh Luật Luận Đại thừaTrang 1/7

Tam tạng Việt · Kinh Luật Luận Đại thừa · Luận tạng

Phật Nói Luận A Tỳ Đàm Về Việc Thành Lập Thế Giới

Dịch giả
Tam Tạng Pháp Sư Chơn Đế
Thông tin
Trang nguồn ghi người dịch: Hòa Thượng Thích Như Điển, Việt DịchĐại Chính số 1644Nguồn: adidaphat.net

Thích Như Điển

Dịch từ chữ Hán sang tiếng Việt

PHẬT

NÓI LUẬN A TỲ ĐÀM

Hội Giáo Dục Từ Thiện Sariputtra ấn tống

PL. 2549 - DL. 2006 (Bính Tuất)

PHẬT NÓI LUẬN A TỲ ĐÀM

VỀ VIỆC THÀNH LẬP THẾ GIỚI

Mục Lục Trang

QUYỂN THỨ NHẤT

PHẨM ĐNA ĐỘNG Thứ nhất 10 NAM DIÊM PHÙ ĐỀ Ph m Thứ Hai 19 Ph m SÁU NƯỚC LỚN Thứ Ba 23 Ph m THẦN DẠ XOA Thứ Tư 28

QUYỂN THỨ HAI

Ph m LẬU XÀ KỲ LỢI TƯỢNG VƯƠNG thứ 5 38 Ph m TỨ THIÊN HẠ Thứ Sáu 44 Ph m SỐ LƯỢNG Thứ Bảy 50 Ph m THIÊN TRỤ XỨ Thứ Tám 54

QUYỂN THỨ BA

Ph m VƯỜN HOA HỶ Thứ 9 72 Ph m XE TRONG VƯỜN Thứ 10 76 Ph m VƯỜN ÁC KHẨU Thứ 11 80 Ph m VƯỜN LẪN LỘN (Tạp nhạp) Thứ 12 84 Ph m VƯỜN BA LỢI DẠ ĐA Thứ 13 88 QUYỂN THỨ TƯ

Ph m Thành Đề Đầu Lại Tra thứ 14 100 Ph m Thành Tỳ Lưu Lặc Xa thứ 15 105 Ph m Thành Tỳ Lưu Bát Xoa thứ 16 109 Ph m Thành Tỳ Sa Môn thứ 17 113

QUYỂN THỨ NĂM

Ph m Thiên và Phi Thiên chiến đấu với nhau thứ 18 118 Ph m Nhựt Nguyệt Hành thứ 19 125

QUYỂN THỨ SÁU

Ph m Vì Sao thứ 20 138

QUYỂN THỨ BẢY

Ph m Thọ Sanh thứ 21 164 Ph m THỌ LƯỢNG Thứ 22 183

QUYỂN THỨ TÁM

Ph m ĐNA NGỤC Thứ 23 190 Ph m Tiện Sanh Địa Ngục - Cứu Cánh Địa Ngục Hắc Thằng thứ hai 194 Hắc Thằng Địa Ngục Ph m Cứu Cánh 198 Ph m Tụ Khái Địa Ngục Thứ ba 202 Ph m Địa Ngục Khiếu Hoán Thứ tư 205 Ph m Địa Ngục Đại Khiếu Hoán Thứ năm 206 Ph m Địa Ngục Thiêu Chính Thứ Sáu 209 Ph m Địa Ngục Đại Thiêu Chính Thứ Bảy 211 Ph m A Tỳ Chỉ Địa Ngục Thứ Tám 213 Ph m Vườn Ngoài Ngăn Cách Địa Ngục Thứ Chín 216 Ph m Địa Ngục Diêm La Thứ Mười 224 QUYỂN THỨ CHÍN Ph m Tiểu Tam Tai và bệnh tật thứ 24 236 Ph m Tiểu Tam Tai về Đao Binh thứ hai 245 Ph m Tiểu Tam Tai về đói khát thứ ba 254 QUYỂN THỨ MƯỜI Đại Tam Tai - Ph m Hỏa Tai thứ 25 264

Phật nói

LUẬN A TỲ ĐÀM

- -

QUYỂN THỨ NHẤT

- Thứ tự kinh văn số 1644 - Đại Chánh Tân Tu Đại Tạng Kinh quyển thứ 32 thuộc Luận Tập Bộ Toàn. Từ trang 173 đến trang 226. - Trần, Tây Ấn Độ, Tam Tạng Chơn Đế dịch từ chữ

Phạn sang chữ Hán.

- Sa Môn Thích Như Điển, Phương Trượng chùa Viên Giác Hannover, Đức quốc, dịch từ chữ Hán sang tiếng Việt. Bắt đầu dịch ngày 1 tháng 6 năm 2005 nhân mùa An Cư Kiết Hạ Phật lịch 2549 - 2005 (Ất Dậu) tại chùa Viên Giác, Đức quốc.

PHẨM ĐNA ĐỘNG

Thứ nhất

Như Phật Sa Già Bà nói cùng với các vị A La Hán rằng: Ta nghe như thế nầy: Một thời Đức Phật Thế Tôn ở tại thành Xá Vệ, nơi Tịnh Xá của Lộc Tử Mẫu Tỳ Xá Khư Ưu Bà Di, gần hồ sen cùng với Đại Chúng Tỳ Kheo, tất cả đều là các vị A La Hán, các lậu đã hết, đã được lợi rồi. Các kiết sử đã hết, tâm được tự tại, chỗ làm đã xong, xả bỏ những việc lớn, chánh tri giải thoát. Chỉ trừ Ngài A Nan. Lúc ấy đại địa chấn động, thì Ngài Phú Lâu Na Di Đa La Ni Tử (Mãn Từ Tử) ở trong Đại Chúng liền từ chỗ ngồi trạch áo bày vai mặt, đầu gối bên phải quỳ sát đất, chắp tay cung kính đảnh lễ dưới chân Phật mà bạch Phật rằng: Kính bạch Đức Thế Tôn: Vì nhân duyên gì mà đại địa chấn động ? Phật bảo: Phú Lâu Na Tỳ Kheo rằng: Ngươi hãy một lòng lắng nghe và suy nghĩ kỹ. Ta sẽ vì ngươi mà phân biệt giải nói. Có 2 nhân duyên làm cho đại địa chấn động. Những gì là hai?

Này các Tỳ Kheo! Đó là thế giới nầy nằm trên nước.

Còn nước thì nằm trên gió, mà gió thì nằm nơi không trung. Tỳ Kheo nên biết rằng: Có lúc gió lớn thổi làm động mặt nước. Khi mặt nước động, tức thời đất bị động. Đây là nhơn duyên thứ nhất. Cho nên đại địa chấn động.

Này các Tỳ Kheo! Lại cũng có đại thần thông uy đức của chư Thiên; nếu muốn làm chấn động đại địa, tức thời có thể làm cho chấn động. Nếu các Tỳ Kheo có đại thần thông và đại uy đức quán xem tướng của đất nhỏ lại, tướng của nước làm cho lớn ra, muốn làm cho đất chấn động lại có thể chấn động. Đây gọi tên là nhân duyên thứ hai. Cho nên làm cho đất chấn động. Lúc ấy Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa nầy mà nói kệ rằng:

Nước do gió lay động Đất động do ở nước Đây là nhơn thứ nhất

Gọi thật là như vậy Chư Thiên và Tỳ Kheo Đại uy thần hay động Đây nhơn động thứ hai

Điều phục người ác vậy.

Lúc ấy Đức Thế Tôn bảo Ngài Phú Lâu Na Di Đa La Ni Tử rằng: Có gió tên là Tỳ Lam Bà; gió nầy thường hay thổi tất cả đều động, chẳng dừng nghỉ. Ngọn gió càng thổi lớn thì cũng có gió thổi nhỏ thấp. Lại có gió thổi một bên; có ngọn gió thổi ngang chuyển đều tương tục, dày đến 9 ức 6 vạn do tuần. Chiều rộng đến 12 ức 3.450 do tuần. Gió vòng độ 36 ức 1 vạn 350 do tuần. Gió nầy khi thổi lên thì mặt nước trên dưới lập tức đình chỉ ở yên, chẳng có phân tán. Bề dày độ 4 ức 8 vạn do tuần. Rộng độ 12 ức 3.450 do tuần. Gió vòng độ 36 ức 1 vạn 350 do tuần. Khi mặt nước bị thổi, làm cho đất tức thời trên dưới trong ngoài thay đổi hoàn toàn, an trụ bất động. Chiều dày độ 2 ức 4 vạn do tuần; rộng độ 12 ức 3.450 do tuần. Gió vòng độ 36 ức 1 vạn 350 do tuần. Như thế Đức Phật Thế Tôn đã nói:

Này các Tỳ Kheo! Lại có đại địa ngục tên là Hắc Ám.

Mỗi mỗi thế giới bên ngoài đều có, tất cả chẳng thể che khuất. Ở trong đó chúng sanh tự chống đỡ với tay của mình, mắt chẳng thể thấy. Tuy có mặt trời, mặt trăng đều có thần lực lớn, có ánh sáng lớn; nhưng chẳng thể chiếu sáng đến kia. Phật bảo: Như thế Hắc Ám địa ngục ở tại nơi nào? Cứ mỗi 2 thế giới ở bên ngoài 2 vòng sắt, tên gọi là Giới Ngoại, lại có địa ngục lạnh. Một tên là Át Phù Đà; hai tên là Niết Phù Đà; ba tên là A Ba Ba; bốn tên là A Ngật Ngật; năm tên là Ưu Khổng Khổng; sáu tên là Trước Ba Lũ; bảy tên là Câu Vật Đầu; tám tên là Tô Kiện Đà Cố; chín tên là Phân Đà Lợi Cố; mười tên là Ba Đầu Ma.

Phật bảo Phú Lâu Na và các Tỳ Kheo rằng: Như nước Ma Già Đà (Ma Kiệt Đà) sánh 10 cây gai Ba Ha Ma, một cây Ba Ha với 20 cây Khư Lợi. Như thế so sánh cây gai ở tại một chỗ. Giả sử có một người cứ một trăm năm lại nhổ đi một cây gai.

Nầy Tỳ Kheo! Như thế đám gai kia có thể dễ hết mà lời ta chưa nói hết về sự thọ mạng cùng tận của địa ngục Át

Phù Đà.

Nầy các Tỳ Kheo! Gấp 10 lần địa ngục Át Phù Đà kia là thọ mạng nơi Niết Phù Đà. Gấp 10 lần địa ngục Niết Phù Đà kia là thọ mạng ở địa ngục A Ba Ba, Cho đến Ba Đầu Ma địa ngục, lại cũng như thế ấy.

Nầy các Tỳ Kheo! Đây là Cù Đà Ly Tỳ Kheo ở nơi Xá Lợi Phất, Mục Kiền Liên mà sanh ác tâm chẳng tin. Do tâm ấy mà đọa vào địa ngục Ba Đầu Ma. Lúc ấy Đức Thế Tôn lại nói kệ rằng: Phàm người ở thế gian Búa tự miệng sanh ra Là do nói lời ác Do vậy tự giết mình Hay chửi mà tán thán Hay khen cùng chửi bới Ra khỏi miệng chẳng đúng Sai quấy chẳng thọ vui Nếu bỏ nhà mất vật Cả vật cùng tự thân Người nầy tội còn nhẹ Nếu nơi Tu Già Đà Sanh ác chẳng tín tâm Tội nầy nặng hơn kia Trăm ngàn Niết Phù Đà

Át Phù Đà ba ức Sáu vạn và năm ngàn Nếu phỉ báng Thánh nhơn

Tạo lời ác tâm ác Như ví đọa địa ngục Cù Đà Ly Tỳ Kheo Đọa Ba Đầu Ma ngục Phỉ báng Đại Thanh Văn

Xá Lợi và Mục Liên Ở trong ấy chúng sanh qua lại suy nghĩ giống như ở trong cung mà bên ngoài bao bọc bằng sắt; chỉ có qua lại, thân nầy sánh với Át Đa Đại. Nhơn đó gió lạnh tạt vào làm cho thân nầy bị phá nát ra. Giống như chiếc áo nóng, như tre trảng trong rừng bị thiêu đốt, nghe tiếng xào xạc. Như thế chúng sanh bị gió lạnh thổi tạt, xương bị gãy, nghe tiếng kêu răng rắc. Nhơn nghe tiếng ấy mà được biết tướng. Có các chúng sanh ở trong nầy thọ sanh; hoặc lúc đến đi lại gặp nhau; nhơn sự gặp nầy mà sanh tướng biết. Lại có các chúng sanh, ở trong đây thọ sanh, mà lúc ấy chư Phật Thế Tôn xuất hiện nơi đời. Lúc ấy ánh sáng lớn chiếu qua các cõi trời, uy lực thần thông chiếu vào cõi ấy. Nhơn ánh sáng đó mà có tướng thấy, tác ý tư duy. Lại có các chúng sanh thọ sanh vào nơi đây. Nếu có chúng sanh đối trong thời gian nầy mà chết thì đa phần được vãng sanh. Ở nơi địa ngục nước lạnh, bên ngoài có vòng sắt; nếu ở thế giới khác có chúng sanh chết phải sanh vào địa ngục nước lạnh thì đa phần sanh vào thế giới bên ngoài vòng sắt. Ở giữa hai thế giới ấy thật là chật hẹp, 8 vạn do tuần, ở dưới không đáy; bên trên chẳng có chỗ che. Chỗ rộng ấy độ 16 do tuần.

Lúc ấy Tịnh Mệnh A Nan ở nơi Đại Chúng liền từ chỗ ngồi đứng dậy trạch áo bày vai phải, chân phải quỳ sát đất, chắp tay cung kính đảnh lễ dưới chân Phật mà bạch Phật rằng:

Kính bạch Đức Thế Tôn! Con từ nơi Đức Thế Tôn đã từng nghe pháp và con đã từ nơi miệng của Đức Thế Tôn nghe nghĩa của Tỳ Kheo để thọ trì. Về quá khứ có Phật tên là Thi Khí có người đệ tử có thần thông uy dũng đệ nhất. Tên là A Tỳ Khổng. Đây là vị Tỳ Kheo ngồi tại đệ tứ thiền phạm, dùng một tòa ánh sáng chiếu đến một ngàn thế giới, dùng một âm thanh để thuyết pháp; nơi một ngàn thế giới ấy đều được giải thích ý nghĩa chơn chánh. Bạch Đức Thế Tôn! Đệ tử của Phật ấy có uy thần như vậy thì đối với chư Như Lai so sánh được như thế nào? A Nan hỏi rồi, lúc ấy Đức Phật đáp rằng:

Nầy A Nan! Tỳ Kheo A Tỳ Khổng nầy ở ngôi vị đệ tử của các Phật Thế Tôn như thế thật khó tính đếm được.

Điều thứ hai Ngài Tịnh Mệnh A Nan lại bạch Phật rằng: Kính bạch Đức Thế Tôn! Con từ nơi miệng Phật được nghe các bài pháp. Con từ Thế Tôn thọ trì nghĩa lý đúng như thế. Ở vào thời quá khứ có Phật tên là Thi Khí, có vị đệ tử thần thông đệ nhất, tên là A Tỳ Khổng. Vị Tỳ Kheo nầy trú tại tứ thiền, dùng một tia hào quang chiếu đến một ngàn thế giới; cùng một âm thanh thuyết pháp ở ngàn thế giới ấy đều được hiểu rõ nghĩa chánh pháp.

Kính bạch Thế Tôn! Đệ tử của chư Phật có uy thần như thế thì với các Đức Như Lai điều nầy so sánh được như thế nào? Sau khi A Nan hỏi rồi, lúc ấy Phật liền đáp rằng:

Nầy A Nan! Vị Tỳ Kheo A Tỳ Khổng nầy ở ngôi vị đệ tử của chư Phật Thế Tôn như thế thật khó tính đếm được. Cho đến lần thứ 3 Phật cũng lại đáp như thế. Lần thứ tư hỏi rồi, Phật dạy A Nan rằng:

Nếu có mặt trời, mặt trăng vây chặt xứ nào thì gọi đó là một thế giới. Từ một cho đến ngàn. Ở trong ấy có một ngàn mặt trời, mặt trăng. Một ngàn Vua núi Tu Di, một ngàn Tứ Đại Thiên Vương, một ngàn Đao Lợi Thiên, một ngàn Dạ Ma Thiên, một ngàn ĐNu Suất Đà Thiên, một ngàn Hóa Lạc Thiên, một ngàn Tha Hóa Tự Tại Thiên, một ngàn Phạm Phụ Thiên, một ngàn Phạm Chúng Thiên. Nơi ấy có Đại Phạm Vương vì 1.000 thế giới làm chủ. Lãnh vực của Vua tự tại, chẳng lệ thuộc ai. Biết được kia rồi, sơ thiền thượng thượng phNm, cho nên được tự tại. Đại Phạm Thiên Vương trụ ở nơi nầy được xưng là đệ nhất. Nầy A Nan! Đây là ranh giới của Phạm Vương, có 4.000 đại châu, 4.000 cây lớn, 4.000 Long Cung lớn, 4.000 chim cánh vàng nơi vua ở, 7.000 sông lớn, 9.000 núi cao, 8.000 rừng lớn, 8.000 địa ngục lớn; 1.000 Phiệt La Vương địa ngục, 2.000 biển lớn, 16.000 vườn địa ngục. Đây gọi là một Tiểu Thiên thế giới. Lại gấp ngàn như thế, gọi là một Trung Thiên thế giới. Lại gấp ngàn lần như thế gọi là Đại

Thiên thế giới.

Nầy A Nan! Nếu Như Lai tác ý muốn chiếu sáng, muốn thuyết pháp ở nơi Đại Thiên thế giới thì ánh sáng kia sẽ chiếu cùng khắp để nói pháp; tất cả đều thông hiểu. Nếu muốn hơn Đại Thiên thế giới kia thì tùy theo ý của Như Lai và những chúng sanh trong ấy chưa thể thấy nghe được việc phóng quang và thuyết pháp.

Nầy A Nan! Nếu Như Lai muốn phóng quang, nói pháp, ngồi nơi cõi A Ca Ni Tra Phạm Thiên, hoặc một Đại Thiên, hoặc hơn một Đại Thiên thì ánh sáng ấy chiếu khắp, mà tám phần phạm thinh, thuyết pháp câu nghĩa, biến ra được lãnh hội rõ ràng.

Nầy A Nan! Đây là ánh sáng của Như Lai và âm thanh nói pháp, chẳng có chúng sanh nào chẳng thấy, chẳng nghe. Lúc ấy chẳng có chúng sanh nào chẳng đầy đủ căn tánh.

Nầy A Nan! Như Lai tại cõi trời A Ca Ni Tra (Akansttha = Sắc cứu cánh) nói âm thanh nầy và tuyên nói câu nầy:

Các ngươi học nơi Phật Siêng cung kính chánh đáng Quán tu sống trong đó Xa lìa ba cõi nạn Trừ diệt chết vua quân Như voi phá nhà tranh Nếu trong luật Phật Pháp Ở mà chẳng phóng dật Người nầy xả sanh tử

Cho đến tận khổ tế.

Lúc ấy A Nan liền từ chỗ ngồi đứng dậy trạch áo bày vai phải, chân phải quỳ sát đất, chắp tay cung kính đảnh lễ chân Phật mà bạch Phật rằng:

Kính bạch ĐứcThế Tôn! Con nay hy hữu lợi dưỡng.

Con nay lành được lợi ích hy hữu. Con được Đại Sư đầy đủ thần thông rộng lớn uy đức. Lúc ấy có vị Tịnh Mệnh tên là Ưu Đà Di ở trong Đại Chúng cách Phật chẳng xa. Lúc ấy Tỳ Kheo Ưu Đà Di hỏi A Nan rằng:

Nếu Đại Sư của ngươi có đủ uy đức đại thần thông thì ngươi được gì?

Lúc ấy Đức Thế Tôn bảo Tỳ Kheo Ưu Đà Di rằng:

Ngươi đừng tác ý sai với tâm của A Nan. Nếu ta trước đây đã chẳng thọ ký cho A Nan thì đời nầy được quả A La Hán. Nhơn đây mà tín tâm ấy lại là chỗ sanh ra nghiệp báo sẽ 36 lần hơn, làm Vua ở cõi Tha Hóa Tự Tại Thiên. Cho đến 36 lần hơn làm Thiên Chủ ở cõi Đao Lợi, hà huống làm Chuyển Luân Thánh Vương, Sát Lợi Vương. Thọ lễ quán đảnh cho đến làm vua trong 4 châu thiên hạ.

Nầy Ưu Đà Di! Tỳ Kheo A Nan ở nơi ta từ xưa đến nay đã thọ ký rồi. Ta nói ở trong cõi dục giới chúng sanh rất nhiều, nương vào nước sanh nhiều còn ở nơi đất sanh ít. Kẻ sanh ở đất thì súc sanh sanh nhiều, sanh vào làm người lại ít.

Ở trong cõi người, kẻ phá giới nhiều, kẻ trì giới ít. Ở trong kẻ trì giới kia thì kẻ phàm phu nhiều, mà Thánh Đệ Tử lại ít.

Ở trong Thánh Đệ Tử đó, kẻ hữu học nhiều mà kẻ vô học (A La Hán) ít. Ở trong vô học ấy thì giải thoát nhiều mà chẳng muốn giải thoát lại ít. Như thế chẳng phải giải thoát A La Hán ở thế gian khó được. Ta đã thọ ký cho A Nan được ở nơi nầy, có các ngoại đạo cũng nói như vậy. Đây là cõi đất đã qua chẳng còn, liền đáp lời rằng: Việc nầy không phải như vậy. Nếu thật như ngươi nói như có người treo ở trước thì vật lại rơi phía sau. Lại cũng có ngoại đạo nói: Đây là cõi đất thường hay lún xuống; nên đáp lời rằng: Việc nầy chẳng phải nếu thật như ngươi nói: Như treo ở phía trên thì chẳng rớt xuống đất. Lại cũng có ngoại đạo nói rằng: Mặt trời, mặt trăng, ngôi sao buổi sáng thường ở, chẳng di động mà quả đất tự xoay chuyển. Nghi ấy quá trời. Điều nầy nên đáp lại rằng: Điều nầy chẳng đúng. Nếu là như thế thì bắn chẳng đến nơi. Lại có ngoại đạo cũng nói như thế nầy: Cõi đất hay nổi, tùy theo gió mà đến. Nên đáp như thế nầy: Điều ấy chẳng đúng. Nếu thật như ngươi nói thì đất thường hay lay động. Nếu chẳng như vậy thì đất là tướng gì? Đất ở đây mà chẳng động. Như thế ý nghĩa chư Phật Thế Tôn đã nói rồi. Như vậy con đã nghe.

NAM DIÊM PHÙ ĐỀ

Ph m Thứ Hai

P

hật bảo: Nầy các Tỳ Kheo! Có cây tên là Phù Đề; nhơn cây gọi tên; gọi đất của châu ấy là Diêm Phù Đề. Cây nầy sanh trưởng ở đất phía bắc Cõi Diêm Phù Đề; nằm về phía nam của sông Nê Thị Đà La. Thân cây nầy nằm ở chính giữa châu. Từ ở giữa cây báu ấy cho đến các phía đông tây đều cao 1.000 do tuần. Cây nầy sanh trưởng đầy đủ hình dung khả ái, cành lá che rợp, lá nhiều và dày. Sống lâu chẳng chết. Tất cả gió mưa đều chẳng thể xâm nhập.

Nầy các Tỳ Kheo! Giống như vị Thầy có hoa được trang sức mượt mà. Hoa trang sức mượt mà ấy trang nghiêm cho đến trên lỗ tai. Cây nầy có hình tướng khả ái như thế đó. Bên trên như một chùm hoa, lần lượt phủ lên cao 100 do tuần, dưới gốc lớn, ngay; thật chẳng có gì sánh. Cứ 50 do tuần lại có một cành. Thân cây to lớn, rộng 5 do tuần. Vòng chung quanh 15 do tuần. Ở mỗi cành ấy, ngang ra 50 do tuần, khoảng giữa độ 100 do tuần. Chu vi 300 do tuần. Khi quả chín rồi thì những chất ngon ngọt khác không thể so sánh được, giống như mật ong ngọt, mùi thơm khó tả. Vị của trái cây như thế. Quả ấy thật lớn như cái mâm; hạt thật nhỏ, cũng giống như hạt của trái Diêm Phù của thế gian. Trên cây nầy có hình chim chóc. Như có điện lớn của khỉ, hoặc voi 60 tuổi. Cả chim thú nầy hay ăn quả nầy. Cành phía đông có quả, đa phần rơi xuống đất Diêm Phù Đề; ít trôi trên nước. Cành phía tây có quả, đa phần rơi xuống đất Diêm Phù Đề, ít rơi trên nước. Cành phía nam có quả, lại cũng rơi nơi đất Diêm Phù Đề. Cành phía bắc có quả, tất cả đều rơi xuống sông, làm mồi cho cá ăn. Gốc của cây toàn bao bằng chất cát vàng. Khi mưa xuân, chẳng thể thấm xuống dưới. Mùa hạ không nóng, mùa đông chẳng có gió lạnh. Có Càn Thát Bà và thần Dược Xoa nương vào dưới cây để ở. Những việc như thế sao lại biết được ?

Ngày xưa ở thành Vương Xá có 2 vị Tỳ Kheo đều có thần lực, họ là bạn bè. Chính từ miệng Phật, họ nghe tướng của cây Diêm Phù như thế và cả 2 vị Tỳ Kheo nầy đều cùng nghĩ rằng: Chúng ta nên đến đó để xem cây Diêm Phù Đề.

Mỗi mỗi ra đi đến chỗ cây kia, thấy cây trái đầy dãy đào đất tự phá. Còn một vị Tỳ Kheo khác thì che mũi, lấy tay cùng vai, dùng ngón tay để lấy mà chẳng đến được quả, liền rút lấy tay ra. Vì quả mà nhiễm, cánh tay đều đỏ. Giống như nhiễm ô nước màu đỏ Chiên Đàn. Hương khí của quả nầy nhiễm vào tâm người. Lúc ấy vị Tỳ Kheo mũi hôi mùi hương của quả. Vị Tỳ Kheo thứ 2 mới hỏi rằng: Ngươi muốn ăn không Trưởng Lão? Ta không thích ăn. Việc nầy thật hy hữu, bất khả tư nghì. Đây là kết quả ly dục, tối vi rộng rãi. Vì sao vậy? Nếu người chưa lìa được mùi thối, tức sanh tâm sân si cho đến phát sanh điên cuồng. Có những kẻ ngoại đạo ly dục, nếu gặp được mùi thối liền thối thất chỗ ly dục. Đó là vị Tỳ Kheo thứ hai, khi trở lại Vương Xá Thành nói lại như trên.

Lúc ấy có một người tên là Trường Hĩnh, gốc vua chúa, tánh là Câu Lợi, túc nghiệp quả báo được có thần thông. Người nầy có tướng mạo rất oai vệ. Nếu đi trên nước thì chân trước chưa rời thì chân sau đã dời khỏi. Nếu đi trên cỏ; cỏ tuy chưa chạm, liền được cách xa. Nếu đi trên cây;

cây lá chưa rụng, chân sau đã rời khỏi; giày dép một nơi, cũng chẳng lấy làm khó. Đây là người Trường Hĩnh (chân dài) từ Phật mà nghe Cây Diêm Phù Đề như thế như thế tức liền bạch Phật rằng: Bạch Đức Thế Tôn! Con nay có thể đi đến nơi cây Diêm Phù ấy chăng?

Đáp rằng: Được Rồi người ấy đảnh lễ dưới chân Phật, đi bên phải 3 vòng. Mặt hướng ngay về phía Bắc, phát xuất từ đây mà đi. Đi qua một cái núi tên là Tiểu Hắc Sơn, cái thứ hai tên là Đại Hắc Sơn; cái thứ ba tên là Đa Vũ Ngưu Sơn. Cái thứ tư tên là Nhựt Quang Sơn. Cái thứ năm tên là Ngân Sơn; cái thứ sáu tên là Hương Thủy Sơn. Cái thứ bảy tên là Kim Biên Sơn.

Người nầy khi lên trên đỉnh của Kim Biên Sơn thì xoay mặt về hướng Bắc, thân rung động xa rời. Chỉ thấy màu đen sợ hãi mà lui.

Đoạn Phật hỏi ngươi đã đến cây Diêm Phù chưa?

Đáp rằng: Chưa đến.

Phật hỏi: Ngươi đã thấy gì?

Người nầy đáp rằng: Chỉ thấy màu đen.

Phật bảo: Màu đen ấy, chính là cây Diêm Phù.

Người nầy liền lễ dưới chân Phật, rồi đi nhiễu bên phải 3 vòng, liền hướng về phía Bắc mà đi. Qua khỏi 7 núi. Núi thứ nhất tên là Chu La Ca La; thứ 2 tên là Ma Ha Ca La; thứ 3 tên là Cù Hán Sơn; thứ 4 tên là Thủ La Sơn; thứ 5 tên là Khể La Sơn; thứ 6 tên là Càn Đà Sơn và thứ 7 tên là Tu Bạt Cơ Sơn. Lại trải qua 6 nước lớn. Một là nước Cưu Lưu; hai là nước Cao Tỉ Bi; ba là nước Tì Đề Ha; bốn là nước Ma Ha

Tì Đề Ha; năm là nước Tước Đa La Mạn Đà và sáu là nước Sa Cơ Ma La Giả. Đây là tên của 6 nước. Lại phải trải qua 6 rừng cây lớn; giữa rừng có sông: Qua khỏi 7 con sông lại qua rừng cây A Ma La và rừng cây Ma Lê Lạc cho đến cành cây phía nam của cây Diêm Phù Đề. Từ bên trên cành cây phía nam đi đến cành cây phía bắc người nầy cúi xuống dòm thấy phía dưới có tướng nước và nước hay di động, thật là sạch sẽ mát mẻ. Dưới đáy thật trong, không có một trở vật nào. Người nầy thấy rồi liền nghĩ rằng: Ta có thần thông, nay ở xứ nầy có thể thành tựu chăng? Nhơn đó mới lội chân xuống nước, tay vịn cành cây. Chân tiếp với nước, như đá liền chìm. Đối với thần thông nầy chẳng thể thành tựu. Đây là nước loại gì vậy? Rất nhẹ rất mỏng. Nếu là nước kia, như nước không gian; như sữa, như dầu nổi trên mặt nước. Lại bởi nước ấy, ném vào nước ấy, liền chìm như đá.

Người nầy từ cây Diêm Phù Đề bứt lấy một quả rồi trở lại thành Vương Xá, dâng lên Đức Thế Tôn.

Phật thọ nhận quả ấy rồi bẻ ra nhiều mảnh, đem cho đại chúng và nước của trái kia dính nơi tay Phật. Lúc ấy Đức Phật lấy tay nầy đánh vào núi đá và cho đến bây giờ màu đỏ ấy vẫn còn như xưa không khác. Hay ướt chẳng khô. Dấu ấy rõ ràng. Nhơn ngày xưa chia quả ấy ra nhiều mảnh vậy.

Nhơn đó mà đá nầy có tên ấy. Vì rã ra từng mảnh nhỏ. Lúc ấy Phật hóa ra Ưu Lầu Tần Loa Ca Diếp lấy cây Diêm Phù

Đề nầy đem cho Ngài Ca Diếp.

Ngài Ca Diếp bảo: Ngươi ăn quả nầy? Rồi Ca Diếp hỏi

Phật. Sa Môn Đại Cồ Đàm sao được quả nầy?

Phật bảo Ca Diếp rằng: Cây nầy tên là Diêm Phù quả nầy từ cây kia mà có.

Ca Diếp hỏi: Con chẳng thể ăn quả nầy. Sa Môn chỉ tự lấy ăn. Lúc ấy chư thiên thần lại gởi cây Diêm Phù đến cúng dường Đức Phật nơi thành Xá Vệ hoặc thành Vương Xá, nước Ca Tỳ La Vệ v.v... Khi Phật thọ nhận rồi, phân ra cho

Đại Chúng. Còn những Tỳ Kheo khác ở nơi Diêm Phù trở lại nước nầy nói. Ngài Tỳ Kheo Mục Liên cũng chưa qua đó, trở lại nơi nầy, lần lượt vì các Tỳ Kheo mà nói. Đây là nhân duyên. Việc nầy nên biết.

Ph m SÁU NƯỚC LỚN

Thứ Ba

N

goài cây Diêm Phù còn có 2 rừng, hình như bán nguyệt vây quanh cây nầy. Trong đó có rừng; tên là Ha Lê Lặc; ngoài ra tên là A Ma Lặc. Quả A Ma Lặc khi chín thì vị thật đặc biệt, không chua, không đắng, ngọt lịm như mật ong. Quả hình lớn nhỏ như 2 cái hộc (đồ đựng lúa). Hạt nầy như tự tánh của hạt A Ma Lặc. Quả Ha Lê Lặc khi chín thì mùi vị đặc biệt, chẳng chua, chẳng đắng, như mật ong; quả hình lớn nhỏ. Gấp đôi quả trước, hạt lại cũng như vậy.

Ở phía nam rừng A Ma Lặc lại có 7 cánh rừng khác, 7 sông liên tục. Rừng ở phía Bắc tên là Ám La. Tên kế là Phù Đề; tên thứ ba là Bà La; tên thứ tư là Đa La; tên thứ 5 là rừng người; tên thứ 6 là rừng Thạch Lựu; tên thứ 7 là rừng Lặc Tốt Tha; như thế các quả lúc chín thì chẳng chua chẳng đắng; ngọt như mật ong. Rừng người có quả giống như hình người; giống như loại người Vua Chúa ở cõi Diêm Phù Đề.

Tánh là Câu Lê. Khi người nam 16 tuổi; nữ 15 tuổi trang nghiêm đầy đủ lại đi lấy chồng. Quả của rừng người cũng dễ thương như thế. Quả nầy có hình thù như búi tóc của người.

Kẻ chưa ly dục mà thấy quả nầy liền sanh tâm yêu mến.

Các ngoại đạo có người ly dục nếu thấy quả nầy thì xa rời thiền định. Tâm dục liền sanh. Khi quả nầy chín, tuy chim có ăn và khi chim ăn còn dư, sót lại rớt xuống đất. Như rừng Thi Đà thật nhiều việc ác. Những người xa rời thiền định thấy tướng nầy rồi, liền sanh xa lìa và trở về lại định cũ. Rừng thứ 2 rộng 50 do tuần; đông tây đều giáp biển. Mỗi bên đều có sông, rộng 50 do tuần; đông tây giáp biển; rừng và sông tương tục, gần cạnh với đất Diêm Phù Đề; cây rừng che khuất 700 do tuần. Rừng Lặc Tốt Tha nầy phía nam có 6 nước lớn. Nước phía nam tên là Cao Lưu. Kế tiếp là Cụ Lạp Bà. Thứ ba tên là Tỳ Đề Ha. Thứ tư tên Ma Ha Tỳ Đề Ha; thứ năm tên Tước Đa La Mạn Đà. Phía cực bắc tên là Xá Hỉ Ma La Gia. Trong 6 nước nầy mọi người đều trinh lành; giữ 10 pháp lành. Tự chẳng sát sanh, chẳng bảo người khác giết. Những con thú muốn chết, tự đến nơi người, liền tự tử, rồi sau đó mới lấy thịt. Xứ ấy có bò nhiều vô số, da bò dùng lợp nhà. Đất nầy sanh lúa mạch; chẳng cần cày cấy, lúa mạch tự lên, chẳng cần chăm sóc. Người nước nầy ăn đồ nấu chín, lấy lúa mạch làm đồ ăn, mùi vị ngon ngọt; giống như mật ong. Vì sao mà biết được ?

Vì trong quá khứ lâu xa có một vị Vua xuất gia. Phu nhơn của vua cũng lại xuất gia. Quốc sư Bà La Môn lại tùy theo sự xuất gia ấy tức thời cũng xuất gia. Các tướng xa lìa, vào núi học đạo. Lúc ấy phu nhơn của vua có kinh; khi có kinh xong liền đến chỗ Vua cùng với Vua gặp gỡ; tức liền nói với Vua rằng:

Đại Vương! Nay thiếp đang có kinh, mà từ xưa đến nay người muốn có con, mà Vua muốn bỏ đi, chẳng phải ý của hậu. Suy nghĩ sự việc lại sợ chẳng thể; nên cùng hòa hợp để có một đứa con phước đức. Nam nữ hai người lúc ấy đều thác thai rồi phu nhân bỏ vua mà đi. Trải qua ngày tháng, sau đó bụng lớn. Trong làng cho đến những quận huyện và các châu, người người đều mạ lỵ rằng: Người đàn bà ấy thật vô đạo, đã xuất gia mà còn phá giới. Hoàng hậu nghe được lời nầy thật sanh thẹn lòng và hối hận.

Lúc ấy thì Quốc sư Bà La Môn đã thành một vị Tiên nhơn có được ngũ thông ở nơi một rừng nọ. Lúc ấy Hoàng hậu nghe vị Bà La Môn ở tại rừng kia cho nên đến đó để tìm. Khi thấy Quốc sư rồi, sau đó hỏi Hoàng hậu rằng:

Sự chửa mang nầy ai chủ động ? Hoàng hậu đáp rằng: Do nhà vua làm.

Lúc ấy Tiên nhơn nhớ lại vua ngày xưa và liền đi khỏi và làm một cái nhà lá và liền nói với Hoàng hậu rằng: Bà nên dừng nghỉ lại đây, tôi bây giờ sẽ đi tìm củ cây, rau quả để dâng cho.

Hoàng hậu y lời vào ở nơi đó.

Đối với Tiên nhơn như pháp mà nhặt ra, hái quả rồi cung cấp cho Hoàng hậu. Hoàng hậu hoài thai nguyệt mãn hạ sanh 2 con; một nam và một nữ cho đến dứt sữa rồi liền đuổi Hoàng hậu; ngươi bây giờ nên xa đi, ta sẽ tùy theo đó mà lo rau quả để nuôi 2 trẻ.

Hoàng hậu bỏ 2 con rồi, y theo lời ấy mà đi.

Tiên nhơn tùy theo đó mà lo rau quả để nuôi dưỡng 2 trẻ nầy. Hai trẻ lớn khôn, lắm nhiều hiểu biết. Lúc ấy Tiên nhơn đi lấy những quả sống và chín để dạy cho 2 đứa trẻ.

Tạo cho 2 trẻ có khả năng tự phân biệt. Chín muồi có nghĩa là dùng được. Sống nghĩa là bỏ đi. Tiên nhơn liền suy nghĩ. Nay thì các bé đã lớn khôn, tâm đã biết ý thức, có thể phân biệt giữa quả sống và quả chín. Ta nay phải ở nước nào mà nơi đó giàu có an ổn để lập nghiệp. Do có ngũ thông nên đã thấy được nơi trồng lúa mạch, tức thời dùng thần lực để đưa 2 trẻ đi, bay lên hư không để đến, cho ở yên nơi đất ấy và dạy cho chúng rằng: Loại cỏ nầy gọi là lúa mạch. Lúc ấy Tiên nhơn tự cắt lúa rồi nấu để ăn. Dạy nhiều điều khác nữa. Các con từ bây giờ trở đi phải y theo phương pháp nầy mà làm tư lương. Con ở nơi nầy, chớ sanh sầu não, ta sẽ nhiều lần đến thăm các con.

Từ đó cả 2 đứa bé sống nơi đất nầy. Tiên nhơn sau đó đã có nhiều lần đến thăm. Hai đứa trẻ nầy theo ngày tháng mà lớn lên, nam nữ các căn mỗi mỗi thành tựu và chúng kết thành vợ chồng, rồi sanh ra con cháu, tạo thành 6 nước.

Lúc ấy Đại Vương sau khi học đạo rồi, bỏ thân làm người, vãng sanh về thiên giới, xả bỏ thân thiên giới lại trở lại làm thân người. Thọ thân người rồi, nương vào nơi Phật nói vô thượng chánh pháp rồi xuất gia học đạo cho đến được vô ngại sáu pháp thần thông. Vì có 6 phép thần thông nên đã xem lại túc mạng đời trước của mình, thấy 6 nước lớn nên mới tác ý suy nghĩ rằng sáu nước nầy đều là con cháu của ta, vì đó mà yêu thương người dân của 6 nước nầy, đến đó để ăn uống, dùng riêng lúa mạch và trở về. Chẳng hỏi các vị Tỳ Kheo trước khi ăn, mà khi tiếp xúc lúc ăn thì các Tỳ Kheo gọi tên Tỳ Kheo nầy mà mạ nhục lớn.

Nầy Trưởng Lão kia! Thật là keo kiệt đáo để, hãy đuổi lão ác nhơn đã được lúa mạch để ăn kia đi. Chẳng hỏi các vị

Tỳ Kheo mà tự mình ăn riêng một mình.

Tỳ Kheo đáp rằng:

Ta chẳng có gì làm xấu hổ cả mà không bố thí cho các ông. Vì sao vậy? Như thức ăn đây, kẻ chưa ly dục thì chẳng thể ăn được.

Lúc ấy vị Tỳ Kheo đã 3 lần rửa bát, lần thứ hai thì quên, cuối cùng chỉ còn nước rồi lấy một ít để thí cho các Tỳ

Kheo. Cho nên Diêm Phù Đề chẳng có một mùi vị sánh với mùi vị nầy được. Đối với vị Tỳ Kheo nầy, vì các Tỳ Kheo khác mà nói về nhơn duyên lần lượt của mùi vị món ăn nầy.

Sáu nước lớn kia vốn là con cháu của ta, cho nên làm lợi ích cho người của nước kia vậy; đến đó để xin ăn và ngoài ra cũng có Tỳ Kheo khác đến đó khất thực. Ngài Đại Mục Kiền Liên cũng đến đó khất thực. Đức Phật Thế Tôn vì nhơn duyên ấy mà lần lượt nói cho các vị Tỳ Kheo nghe về sáu nước nầy; cho nên được biết về việc của sáu nước lớn ấy và vật thực cứu cánh của sáu nước lớn ấy.

Ph m THẦN DẠ XOA

Thứ Tư

T

huở ấy ở nơi Diêm Phù Đề có 2 núi. Một tên là núi Bà Đa Kỳ Lợi nằm phía nam sông Hằng và phía bắc sông Hằng có núi Ê Ma Phạt Đa. Ở giữa núi Bà Đa Kỳ Lợi lại có những núi lớn. Một tên là Tát Xà; hai tên Tần Ha; ba tên Mạt Quân; bốn tên Huệ Xa Bà; năm tên Gian Ha Kỳ lợi; sáu tên Ba Lợi Gia Đa La. Trong núi Ê Ma Phạt Đa lại có những núi lớn khác như: Một tên là Chu La Ca La; hai tên là Ma Ha Ca; ba tên là Cù Ha Na; bốn tên là Tu La Bà Kế; năm tên là Kê La; sáu tên là Càn Đà Ma Đà; bảy tên là Tu Bàn Na Bàn Sa. Tất cả các Thần đều ở tại sông phía nam của núi. Tất cả đều có tên là Thần Bà Đa Kỳ Lợi. Nếu ở sông tại núi phía bắc thì tất cả thần đều có tên là Ê Ma Phạt Đa. Thần Bà Đa Kỳ Lợi nầy là thủ lãnh các thần ở sông phía nam. Cho nên gọi là Vua. Còn Ê Ma Phạt Đa thần là thống lãnh các thần ở sông phía bắc nên cũng gọi là Vua. Vì sao biết được ?

Có một Vương thần tên là Ê Ma Bàn, sống ở núi Ê Ma Phạt Đa; vị vương thần nầy là Trưởng Lão cao nhất, già nhất và địa vị cao nhất khi bị bệnh khốn khổ thì thần kia chết đi.

Có một Thái Tử tên là Ê Ma Phạt Đa gọi đến để chỉ bảo, liền nói với con rằng: Cha đã được nghe từ xưa Thần Dọa Xoa là Trưởng Lão tối cao đã gặp Phật quá khứ, chưa gặp Phật Ca Diếp và nghe nói Phật Thích Ca Mâu Ni sắp xuất hiện ở đời, như ta xem tướng và ta thấy biết được nhân duyên thì Đức Phật Thích Ca nầy chẳng bao lâu nữa sẽ giáng trần. Cha vì thế ở giữa đây bỏ mạng mà chẳng gặp Phật và con nên quyết tâm đến để được gặp Phật. Khi con thấy được Phật rồi thì quyết định sẽ được nhiều lợi ích.

Thái Tử hỏi rằng: Thế nào mà con biết được Phật ra đời ? Người cha trả lời: Nơi nhà của con chưa từng có châu báu xuất hiện. Nên biết rằng lúc Như Lai xuất hiện thì có thần vương tên là Bà Đa Kỳ Lợi, sống ở trong nước Ma Già Đà. Con nên cùng với kia kết thành bạn bè, cùng lập thệ nguyện ta cùng ngươi ở chung một nơi và khi thấy được những kỳ bảo hy hữu xuất hiện thì chưa vội báo.

Sau khi phụ vương dạy cho con rồi, tức liền xả mạng. Lúc ấy Thái Tử lo cung phụng thây của cha và giữ gìn tôn trọng sự dặn bảo của cha; nhơn đó qua sông, đến gặp Thần vương Bà Đa Kỳ Lợi. Đến nơi thần rồi, đối diện nói năng cùng nhau hòa hợp tương kính, đồng ngồi một chỗ. Đoạn Thần Ê Ma Phạt Đa bảo vua Bà Đa Kỳ lợi rằng:

Thưa Ngài! Khi cha ta mất có nói như trên, nhơn đó qua rồi. Cho nên ta nay nói cho ngươi biết việc đó, khi nào thấy trong nhà có vật quý xuất hiện thì phải nói cho biết.

Bà Đa Kỳ Lợi đáp rằng: Được. Được.

Sau khi hai người đã lập thệ với nhau rồi, mỗi người trở về lại chỗ của mình. Sau đó nơi chỗ ở của vua Ê Ma Phạt Đa có kỳ bảo xuất hiện liên hoa ngàn cánh, lớn như bánh xe, lá toàn màu vàng, toàn những của báu vây quanh. Lúc ấy có một vị Thần thấy hoa sen, qua đó thưa với vua:

Vua có biết không! Thật là trân bảo dị kỳ trong đời chưa từng có, mà nay xuất hiện hoa sen ngàn cánh, lớn như bánh xe, lá toàn màu vàng, của báu vây quanh. Đây là vật báu của trời. Xin vua đến xem.

Lúc ấy Thần vương nghe rồi liền đến nơi hồ kia thấy hoa sen đầy đủ nghìn cánh, lớn như bánh xe đều gồm những vật báu tạo thành, trang nghiêm đẹp đẽ. Sau khi xem việc ấy rồi; tâm sinh kinh động, chân lông dựng đứng rồi tự xuống dưới ao cung kính chắp tay đảnh lễ 3 lần và đi nhiễu chung quanh 3 lần rồi liền suy nghĩ. Ta từ xưa nay chưa gặp bạn lành mà bảo ta nói - ngươi ở nơi nầy, nếu có vật quý, nên cho ta biết. Do đó mà bảo Sứ giả qua báo cho Thần vương

Bà Đa Kỳ Lợi và nói:

Thưa Ngài! Nay nơi trụ xứ của ta có vật hy hữu đã xuất hiện rồi, đầy đủ tướng đẹp. Ngươi nên cùng ta đến đó để xem.

Lúc ấy Đức Thế Tôn đã xuất hiện nơi đời và chánh pháp đã được tuyên thuyết, một lòng hướng đến nơi tịch tịnh và bây giờ đang Niết Bàn, hướng đến Bồ Đề, Tu Già Đà đã dạy. Lúc ấy vua Bà Đa Kỳ Lợi nhớ lại việc nầy liền suy nghĩ rằng: Ta xưa đã từng có bạn lành đến báo cho ta rằng:

Ngươi ở nơi đây, chư Phật Thế Tôn đắc đạo. Nếu Phật xuất thế rồi, ngươi nên báo cho ta. Đây là điều mong ước. Cho nên ta sẽ báo.

Vua Bà Đa Kỳ Lợi liền sai Sứ đi và nói với Vua rằng:

Thưa Ngài! Có một hoa sen, làm lợi ích gì. Nhẫn trăm hay ngàn lại được lợi ích gì. Nơi đất nước của ta chưa từng có vật quý. Bây giờ đã xuất hiện kẻ nào tên quý. Đó là Đa Đà A Già Độ A La Ha Tam Miệu Tam Phật Đà đã xuất thế. Ngươi bây giờ nên đến với việc quý báu ấy.

Ê Ma Phạt Đa ngày 15 tháng 9 nhân lúc Bố Tát có 500 vị Thần cùng vây quanh, giữ lấy hoa sen, mặt hướng phía nam mà đi, liền khuất vào không trung mà chạy, đến nơi Vua Bà Đa Kỳ Lợi. Vua kia lại gặp 500 chúng Thần cùng vây chung quanh đến tiếp vua nơi phía nam sông Hằng và cùng nhau tụ tập. Sau khi gặp gỡ rồi Vua Ê Ma Phạt Đa nói kệ hỏi Thần kia rằng:

Nay mười lăm ngày tịnh

Bốn Vua lại đến đây Ai là Thầy chúng ta

Ngươi tin A La Ha Lúc ấy Vua Bà Đa Kỳ Lợi liền nói kệ đáp rằng:

Đó là Phật Thế Tôn Ở thành Ma Già Đà Vì diệt tất cả khổ Thuyết pháp tất cả trí Các khổ và nguyên nhân Khổ diệt lại chẳng sanh Tám phần, khổ, diệt, đạo Vô não hướng Niết Bàn Cho nên ngươi và ta Nên đến gặp người nầy Tất cả chẳng thể sánh

Nên ta tin La Ha Lúc bấy giờ Ê Ma Phạt Đa nghe kệ ấy rồi tâm rất sợ hãi, chân lông đều dựng đứng, hoài nghi chẳng tin, ba lần biện luận. Thưa Ngài! Ngươi đã nói Thế Tôn đang xuất hiện phải không? Đáp rằng: Thưa Ngài! Tôi nói Phật bảo đã ra đời. Sau 2, 3 lần hỏi và đều được đáp như thế.

Lúc ấy vị Thần Vương núi phía bắc liền dùng sức lực suy nghĩ để qua nơi Phật, theo uy nghi cảnh giới của 4 pháp, rồi hỏi Thần vương ở núi phía nam và liền hỏi bằng kệ rằng: Phật tâm nơi chúng sanh Lành được an lập chăng Hằng yêu và tư duy Đã được tận diệt chăng

Lúc ấy Thần Vương ở núi phía Nam nói kệ đáp lại rằng:

Phật tâm nơi chúng sanh Chơn thật được an lập Hằng yêu và tư duy

Diệt tận quyết chẳng còn Thần Vương phía núi Bắc liền hỏi lại bằng kệ rằng:

Phật có nói dối chăng Vô não lời nói kia Chẳng nói chia lìa sao

Nói có không như vậy Thần Vương núi phía Nam lấy kệ đáp lại rằng:

Phật chẳng nói vọng ngữ Lại chẳng khổ, nói suông Chẳng nói lời ly gián

Nói như nghĩa lời nói Thần Vương núi phía Bắc lại hỏi bằng kệ rằng:

Phật chẳng lấy của kia Chẳng làm tổn hại kia Xa rời buông lung chăng Chẳng hại thiền định chăng

Thần Vương núi phía Nam nói kệ đáp rằng: Phật chẳng lấy của cải Cho nên gìn mạng kia Xa rời các phóng dật Chẳng tổn sâu thiền định.

Thần Vương núi phía Bắc lại hỏi kệ rằng: Phật không nhiễm ái dục Tâm tịnh không dơ chăng Trải qua dòng vô minh Được pháp nhãn tịnh chăng

Thần Vương núi phía Nam đáp lại kệ rằng:

Chẳng đắm nơi dục trần Tâm địa thật thanh tịnh Trải qua dòng vô minh

Nơi pháp được mắt tịnh Thần Vương núi phía Bắc lại hỏi rằng:

Phật sáng Cụ Túc chăng Pháp đủ thanh tịnh chăng Bốn lưu đã dứt chăng

Sanh sau đã hết chăng Thần Vương núi phía Nam lại đáp rằng:

Phật sáng đã đầy đủ Pháp đủ lâu thanh tịnh Bốn lưu đã đoạn diệt

Cho nên chẳng sanh lại Lúc ấy Thần Vương Bắc Sơn nghe rồi tâm sanh hoan hỷ, liền nói kệ tán thán: Trí giả y thành tựu Tất cả việc qua rồi Và thân miệng thanh tịnh Tán thán đều đủ sáng

Thần Vương núi phía Nam tâm miệng hoan hỷ nói kệ tán thán rằng:

Phật tâm tịch thanh tịnh Thân khNu hay lợi người Thập lực chẳng thể sánh Nay tùy hỷ với ngươi

Trí giả tâm thành tựu Cùng với thân khNu nghiệp

Cụ túc minh pháp túc Liền cùng ngươi qua xem Nay mười lăm Bố Tát Lúc Tứ Vương du tuần Tâm giải thoát chẳng dính

Ta cùng ngươi lễ bái Lúc bấy giờ ĐứcThế Tôn ở nơi thành Vương Xá, dưới cây Nặc Cù Đề, hai Thần Vương có ngàn thần vây quanh đến nơi Đức Phật. Khi đến trước Phật rồi liền trạch áo bày vai phải; chân phải quỳ sát đất, chắp tay cung kính, đảnh lễ dưới chân Phật, liền ngồi một bên. Lúc ấy Vua núi Bắc dùng kệ để hỏi rằng:

Hay nói lại hay làm Độ lưu quyết không nghỉ Đi bộ như Sư Tử Phật chẳng nhiễm thế pháp

Độ tất cả qua bờ Mong đợi nên đến hỏi Chúng sanh sanh nơi nào Số số ở chỗ nào Chấp giữ vào vật gì Mà thọ khổ nơi đâu

Lúc ấy Đức Thế Tôn dùng kệ để đáp lại Thần Vương Ê Ma Phạt Đa rằng:

Chúng sanh sanh sáu nơi Số số đều đủ sáu Chấp trì sáu loại pháp Sáu xứ thọ khổ não

Thần Vương núi phía Bắc lại hỏi Phật, kệ rằng:

Giữ ấy tên là gì Mà làm chúng sanh khổ Nguyện đáp lìa nghi vấn

Làm sao giải thoát khổ Lúc ấy Đức Thế Tôn dùng kệ để đáp lại Thần Vương Ê

Ma Phạt Đa rằng:

Thế gian có ngũ trần Ta nói tâm thứ sáu Nơi ấy lìa dục nhiễm Giải thoát khổ như thế Chúng sanh được xa rời Nói rồi như lý sánh Ngươi nay liền có hỏi

Cho nên đáp xuất ly Thần Vương núi phía Bắc lại hỏi Phật thêm rằng:

Ai hay qua sanh tử Ngày đêm chẳng mệt nhọc Chẳng cuối cũng chẳng còn Nơi sâu ai chẳng chìm Lúc ấy Đức Thế Tôn dùng kệ đáp lại Thần Vương Ê Ma Phạt Đa rằng: Thường giữ giới thanh tịnh Tinh tấn chẳng tán tâm Suy nghĩ trong chánh niệm Do trí qua khó qua Dục tưởng chẳng có dục Lại diệt cảnh trói buộc Đoạn diệt vui yêu riêng Người nầy quyết chẳng chìm

Lúc ấy Nam Bắc cả hai vua đồng thời nói kệ để tán thán Phật rằng:

Chúng con nay lành thấy Đã đến nơi sáng rõ Chúng con gặp Chánh Giác Diễn nói đạo Cam Lồ Tên chẳng diệt mất, thấy nghĩa thật

Thường vui hỏi khó, chẳng chỗ dính Cùng trí huệ rồi, liền giải thoát Hành nơi đường Thánh, đại tiên nhơn Hơn ngàn chúng Dạ Xoa Nghe tên và uy thần Tất cả quy y Phật

Là vô Thượng Sư ta.

Lúc đó 3 Dạ Xoa đều ngồi 3 góc. Cho nên đến bây giờ con đường ấy tên là Lăng Giác (hình củ ấu). Lúc ấy Đức Thế Tôn ở dưới gốc cây. Cho nên cây nầy gọi tên là Cù Nặc Đàm Cù Đề. Đây là nguyên nhân của 2 Dạ Xoa. Cho nên biết rằng

Nam Bắc 2 núi có cứu cánh Dạ Xoa thần chú.

Lập Thế A Tỳ Đàm

Hết quyển một

Phật nói

LUẬN A TỲ ĐÀM VỀ

VIỆC THÀNH LẬP

THẾ GIỚI

Quyển thứ hai

Trần, Tây Ấn Độ Tam Tạng, Chơn Đế dịch

Ph m LẬU XÀ KỲ

LỢI TƯỢNG VƯƠNG

thứ năm

N

úi Chu La Ca La cao một Già Phù Đa rưỡi. Bề rộng cũng lại như vậy. Ở giữa cũng như thế.

Núi Ma Ha Ca La cao 3 Già Phù Đa. Chiều rộng cũng như vậy; ở giữa lại cũng như thế. Núi Cù Ha Na cao một do tuần rưỡi, bề rộng và ở giữa lại cũng như vậy.

Núi Tu La Bà Ha cao 3 do tuần; chiều rộng và ở giữa cũng như vậy.

Núi Kê La Bà cao 6 do tuần; chiều rộng và ở giữa lại cũng như vậy.

cũng lại như vậy.

Núi Càn Đà Ma Đà cao 12 do tuần; bề rộng và ở giữa

Núi Tu Bàn Na Bàn Bà cao 24 do tuần; bề rộng và ở giữa cũng lại như vậy.

Núi Tu Bàn Na Bàn Bà đối với thời tiết trăng thu thì trời xanh lồng lộng. Ánh sáng chói chang. Lại cũng có nhiều người sống ở gần núi tuyết nầy. Cả 4 tháng là cao điểm chỗ gặp gỡ, gọi nhau đến xem trời cao trên đỉnh núi Ma Ha Ca La. Hướng mặt về phía bắc thì trông thấy núi kia. Ánh sáng chói lòa. Nhơn đây mà nói đây là núi Tu Di. Ta nay đã thấy trời rồi. Đó là núi Tu Bàn Na Bàn Na ở phía bắc, là nơi tối cao; lại có ao lớn; tên là ao Mạn Đà Cơ Ni. Chiều dài 50 Do Tuần; bề ngang 10 Do tuần; nước ở đây trong mát, lạnh ngọt, nhu nhuyến. Ở trong hồ hoa sen mọc đầy dẫy. Bờ ao đều bằng vàng trắng, vàng ròng, thủy tinh, lưu ly gồm 4 chất báu làm thành. Bờ lũy của ao cũng toàn bằng vàng vây bọc chung quanh; nước trong và cùng một màu. Ao nầy bốn bên đều có đường đi thông đến dưới đáy hồ và 4 bảo thành. Cạnh phía Đông Nam của hồ ngay đến núi. Núi nầy toàn đá, tên là Nan Đà; chiều dài 50 do tuần; ngang 10 do tuần; đá nầy đều bằng lưu ly, trông thật xinh xắn; trông giống như phòng ốc của cung điện. Màu sắc không giống nhau, nhiều hình tướng khác nhau, tự nhiên tạo thành như đệm chen nhau ở phía bắc, người, thú, cỏ, cây, không thiếu thứ gì. Màu sắc của đá nầy lại cũng như thế. Như lỗ tai người có đeo 7 thứ báu vật. Đất đai ở đây lại cũng như thế; tất cả đều bằng lưu ly, trông rất đẹp mắt, có nhiều màu sắc lạ. Nếu giẵm đạp lên tức thời chìm xuống. Lúc dở chân lên, lại trở lại như cũ. Như vải vóc lụa là, mịm màng nhu nhuyến lại cũng như thế. Đây là núi đá Nan Đà. Lúc đạp xuống thì lún chân; dở chân lên trở lại như cũ. Ở trong điện đường, số nầy chẳng phải một; hoặc có điện bằng vàng; hoặc có điện bằng bạc; hoặc đẹp như màu lưu ly cũng lại như thế; hoặc có 4 loại châu báu hợp thành. Những điện đường nầy đều là chỗ ở của các con voi chúa. Ở giữa ao đá là nơi đặc biệt; có cây Nặc Cù Đề Vương; gọi tên là Thiện Lập; gốc rễ cành lá đều đầy đủ; hình tướng thật đẹp. Lá dày che khuất; sống lâu chẳng chết; gió mưa chẳng xâm nhập; như vậy trang sức toàn là những đồ tinh xảo như đồ đẹp đeo tai. Lại có dù che trên dưới. Hình tướng của cây nầy lại cũng như thế, cao một do tuần. Cành cây như cột, gồm cả 8.000, đâm thẳng xuống đất. Cho nên tên là Thiện Lập.

Ở bên ngoài ao phía Tây Nam có những cảnh đẹp. Có cây Bà La Vương; tên gọi Thiện Kiến; cành lá rễ đều đầy đủ;

hình tướng thật dễ thương; có lá che kín; sống lâu chẳng chết; gió mưa chẳng xâm nhập, như những đồ tinh xảo trong đời dùng để trang sức gồm những thứ quý đeo tai, lại như dù che kín trên dưới. Cây nầy hình tướng lại cũng như vậy. Cao 1 do tuần; thân dưới to lớn, một nửa do tuần, lại có cành lá sánh với thân nầy có đường kính 5 tầm. Chu vi 15 tầm. Bề ngang của cành là 4 xuất; mỗi mỗi nửa do tuần. Ngoài cây nầy ra còn có cả rừng cây Bà La, cao thấp lần lượt, bảy lần vây quanh; cành lá che khít bên ngoài nhìn vào chỉ thấy một. Phía sau của cây đo được 13 tầm; như thế lần lượt giảm đi một tầm. Phía ngoài cùng có cây 7 tầm vây bọc chung quanh. Phía bên trong thật cao; phía bên ngoài thấp dần. Cây nầy hình tướng, gốc rễ, cành lá đều đầy đủ; lại rất dễ nhìn; lá che rậm rạp; sống lâu chẳng chết; gió mưa chẳng vào, như được trang sức bằng những chùm hoa quý tinh xảo trong cuộc đời, như ngọc đeo tai; lại như dù che trên dưới phủ kín.

Cây nầy hình tướng lại cũng như thế. Khi lá cành khô, lúc rơi xuống thì cây lại mọc lá. Nếu rơi ra ngoài rừng thì bốn bên đều rơi vào hang, giống như có cửa. Cây nầy ở dưới đất che khuất cát vàng; nước hoa rải khắp; đốt lên các danh hương rồi rải các thứ hoa, quấn các y báu rồi ở dưới gốc cây nầy. Hoa Bà La cùng với những hoa khác lại rơi trên mặt đất, thật là vui đẹp.

Đây chính là nơi Phù Xà Kỳ Lợi Tượng Vương ở; thân voi trắng tinh; bảy chân sát đất; 6 ngà đầy đủ; tùy ý biến hóa;

có đại thần thông và đại uy đức. Cứ mỗi con như vậy có 8.000 voi khác. Một là voi thật trắng; hai là voi trắng hung;

ba là voi màu vàng; bốn là voi vàng hung; năm là voi màu đỏ; sáu là màu đỏ hung; bảy là voi màu xanh và tám là voi màu xanh đậm. Ngoài ra voi màu đen thì chẳng có nơi đây.

Như thế Tượng vương muốn đến nơi ao Mạn Đà Cơ Ni để tự tắm rửa thì những con voi đen phải đi nơi khác, phải giữ đường và chỗ tắm. Lúc ấy các voi khác vây quanh Tượng vương rồi đến nơi hồ. Con voi màu trắng hung vây quanh Tượng vương, rồi Tượng vương vào hồ tắm rửa, lấy nước của hồ để kỳ cọ rửa ráy cho Tượng vương; hoặc lại rửa mặt; hoặc lại rửa tai, rồi khắp thân tất đều như vậy.

Lúc Tượng vương tắm thì những con voi khác đem các loại hoa làm thành từng bó để phụng hiến cho Tượng vương. Hoặc đeo vào tai; hoặc đeo vào cổ, gồm nhiều màu sắc khác nhau, trang trí thân của Tượng vương. Liền khi tắm rửa xong, từ ao lên bờ, đến dưới cây Nặc Cù Đề hóng mát cho thân khô ráo. Trong quá khứ chỗ nầy là nơi của người thợ săn đã giết Tượng vương. Nhơn đây mà trong kinh Bổn Sanh đã nhắc rõ về chuyện xưa của Bồ Tát.

Lúc đó các voi tùy theo màu sắc mà lần lượt cùng nhau vào hồ để tắm. Sau khi tắm xong, liền đến dưới cây, vây quanh Tượng vương là con voi màu đen vào tắm sau cùng, ngậm lấy một gốc cây sen và dùng cây để tắm rửa kỳ cọ; sau đó đến dưới gốc cây và con voi đen nầy nhập cùng với voi đen khác, nhưng con voi đen nầy lại nhập vào đàn voi xanh và voi xanh lại nhập vào voi xanh đậm; xanh đậm lại nhập vào voi đỏ; voi đỏ lại nhập vào đàn voi đỏ hung. Voi đỏ hung lại nhập vào voi màu vàng. Voi màu vàng lại nhập vào đàn với voi màu vàng đậm. Vàng đậm lại nhập vào màu trắng; màu trắng lại nhập vào màu trắng đậm; màu trắng đậm lại nhập vào Tượng vương; lại cho Tượng vương ăn. Tượng vương ăn xong lại thấy ngó sen còn lại lần lượt trả lại chỗ cũ và phân chia ra cho những con voi khác. Duy trừ voi đen, nếu ăn không đủ thì bắt voi đen phải đến ao kia mà lấy cho được đầy đủ. Lúc ấy voi đen tuy ăn ở ao và những con voi khác ăn ngó sen xong thì chia ra bảy phần. Nếu ăn cỏ cây hoa lá thì thành ra phNn giải. Những con voi nầy đều cho ra phân tiểu cũng giống voi đen rồi cùng voi đen cũng cho đồ ăn ra như vậy.

Tượng vương trắng nầy 4 tháng thì ở tại núi Nan Đà;

Xuân Đông 8 tháng thì ở dưới cây Bà La Vương Thiện Kiến. Sau đó Tượng vương lại cũng ở tại núi Nan Đà nầy; ban ngày thì đi qua ở tại cây Bà La Vương Thiện Kiến, tắm rồi lại ăn; tất cả đều ở dưới cây Nặc Cù Đề.

Vì sao mà biết được điều nầy ?

Xưa kia lúc Ngài Tịnh Mệnh Đại Trí Xá Lợi Phất thân mang bịnh gió. Y sư bảo rằng: Bịnh nầy của Đại Đức chỉ có thể trị bằng ngó sen. Lúc ấy có Tịnh Mệnh Thần Thông Mục Liên với chỗ xa xưa đã thấy ngó sen nầy rồi, liền nói với Đại

Đức như thế nầy.

Ta sẽ qua đó để lấy ngó sen đem về đây vậy. Mục Liên tức thời dùng thần thông để qua bên núi vàng và suy nghĩ rằng: Tượng vương nầy có đại thần thông và uy đức lớn; có tâm kiêu mạn; cho nên quyết làm cho Tượng vương sợ hãi. Mục Liên liền hóa thân như một voi lớn, thân cao và dài gấp đôi con kia và vây quanh bên Tượng vương. Từ trên không bay xuống, lúc ấy Tượng vương trắng thấy sự việc nầy rồi, tâm hoài nghi sợ hãi; lông lá đều dựng ngược, rồi liền nghĩ rằng: Lại có Tượng vương khác chăng? Tại xứ nào đến? Mà thần thông uy đức thân hình vạm vỡ như vậy? Tất đều hơn ta. Bây giờ sẽ chiếm đoạt nơi ở của ta. Ngay lúc ấy Ngài Mục Kiền Liên biết được sự sợ hãi nầy, thấy tướng khác thường, liền xả thần thông và hiện lại như cũ rồi ngồi kiết già ở một nơi riêng.

Lúc ấy Tượng vương trắng thấy việc ấy rồi liền suy nghĩ rằng: Chẳng có Tượng vương nào khác hết, mà đó là một vị Đại Tỳ Kheo. Lúc ấy Tượng vương tự hóa thân của mình làm một Đồng Tử cõi trời, có của báu cõi trời trang sức nơi hai cánh tay; đội mũ trời, đeo hoa tai, toàn là những trân bảo anh lạc nơi thân. Trong lúc Mục Kiền Liên đang ngồi tĩnh tọa thì Thiên Đồng Tử yên lặng chắp tay, ngũ thể đầu địa, kính lễ Đại Đức. Lúc ấy Mục Kiền Liên nói với Tượng vương rằng: Trưởng Lão Tượng Vương! Ngươi thật có thần thông uy đức.

Tượng vương đáp rằng: Nầy Đại Đức! Tôi là súc sanh, có thần lực gì đâu, lại chẳng có uy đức. Ngài đã đến đây là ý muốn gì?

Mục Kiền Liên đáp rằng: Ta muốn có được ngó sen.

Liền lúc ấy Tượng vương bảo voi đen rằng: Ngươi hãy đi lấy ngó sen theo như ý của Đại Đức.

Lúc ấy voi đen liền vào ao lấy ngó sen, rửa sạch, rồi dùng một con voi chở ngó sen lên lưng theo Mục Kiền Liên bay lên hư không mà biến. Khi Mục Kiền Liên đến rồi thì Tỳ Kheo kia liền được ngó sen nầy. Từ xưa đến bây giờ do ở nơi nầy gọi tên là nơi voi hạ xuống. Lại cũng có tên là nơi giao lại ngó sen. Lại cũng có tên là nơi nhận ngó sen.

Đại Đức Xá Lợi Phất ăn ngó sen nầy rồi bịnh liền tiêu trừ. Khi Ngài Xá Lợi Phất đã hết bịnh rồi, cho đến Niết Bàn thân chẳng bịnh não. Những Tỳ Kheo đã ăn ngó sen nầy rồi diễn tả là ngó sen có hình dễ thương; vị nó nhiều nước ngọt, không chua đắng; giống như mật ong; thân tròn dài, lớn độ một xích (một thước). Mỗi mỗi như thế, một giọt nước kia làm đầy bình bát.

Hữu Dư Tỳ Kheo dùng thần thông để đến bên cạnh núi vàng kia đã thấy sự việc như vậy, liền trở lại hỏi.

Lúc ấy ĐứcThế Tôn đã vì các vị Tỳ Kheo mà nói nhân duyên nầy; cho nên được biết sự việc như thế.

Nguồn: Kinh · Luật · Luận Đại thừa bản Việt — Không Hoa tập hợp. Bốn bộ A-hàm đã gỡ khỏi gói ngày 8/9/2026: gói Nikāya có đúng bốn bộ ấy, chia theo từng bài và kèm chú thích của dịch giả. Hai mục còn bản quyền đã chuyển sang gói cài tay, không phát hành lại. Tác phẩm của mình có trong gói mà không muốn, xin báo, sẽ gỡ ngay. Đợt 13 (9/2026): thêm các bộ kinh · luật · luận bản Việt phổ biến trên mạng (bộ chưa có trong gói), ghi công theo dịch giả từng bộ. Đợt 20 (10/2026): thêm và thay bản chép một số bộ kinh · luận bản Việt từ ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org), ghi công theo dịch giả từng bộ. Luật tạng (Tứ Phần Luật, Ma-ha Tăng-kỳ Luật): Bản tiếng Việt: HT. Thích Minh Châu, Bhikkhu Indacanda, HT. Tuệ Sỹ, HT. Thích Đức Thắng, HT. Tịnh Sự, HT. Thích Thanh Từ, HT. Thích Đỗng Minh, HT. Thích Phước Sơn, Nguyễn Văn Ngân, Tỳ kheo Thiện Minh, Tâm An – Minh Tuệ và các dịch giả khác. Bản tiếng Anh: Bhikkhu Sujato, Bhikkhu Brahmali, Bhikkhu Bodhi, I.B. Horner, T.W. Rhys Davids, Thanissaro Bhikkhu, Marcus Bingenheimer, Samuel Beal và các dịch giả khác. Dữ liệu từ SuttaCentral, budsas.net (Bình Anson) và tamtangpaliviet.net.