Phật Nói Luận A Tỳ Đàm Về Việc Thành Lập Thế Giới

Ph m TỨ THIÊN HẠ

Thứ Sáu

L

úc ấy Đức Phật nói rằng: Thiên Hạ có 4: Một là Diêm Phù Đề; hai là Tây Cù Già Ni; ba là Đông Phất Vu Đãi và bốn là Bắc Uất Đơn Việt. Lúc ấy có Tỳ Kheo bạch Phật rằng:

Kính bạch ĐứcThế Tôn! Nơi Diêm Phù Đề nầy đất đai có to lớn không?

Phật bảo Tỳ Kheo rằng: Diêm Phù Đề thật lớn. Biên giới phía Đông 2.000 do tuần; phía Tây Bắc lại cũng 2.000 do tuần. Biên giới phía Nam chỉ 3 do tuần. Chu vi 6.003 do tuần. Mặt bằng như xe và tất cả chúng sanh ở nơi ấy mặt giống với mặt đất. Nơi Diêm Phù Đề có đầy đủ sông núi. Ở giữa núi sông là các quốc gia.

Lúc ấy vị Tỳ Kheo mới bạch Phật rằng:

Kính bạch Đức Thế Tôn! Tây Cù Già Ni hình thể cũng lớn như thế chăng?

Phật bảo Tỳ Kheo: Tây Cù Già Ni thật lớn. Rộng 2.333 do tuần. Lại mỗi do tuần chia ra một phần ba. Chu vi 7.000 do tuần. Địa hình tròn đầy không có núi mà có sông. Ở giữa sông nầy là các quốc gia; nhân dân giàu có, chẳng có trộm cướp. Tất cả đều là người lành đầy khắp nơi ấy.

Lúc ấy vị Tỳ Kheo kia lại bạch Phật rằng:

Kính bạch Đức Thế Tôn! Đông Phất Tỳ Đề địa hình lớn nhỏ? Đức Phật bảo Tỳ Kheo rằng: Đông Phất Tỳ Đề rất lớn. Rộng độ 2.333 do tuần. Lại mỗi do tuần chia một phần ba. Chu vi 7.000 do tuần. Địa hình tròn đầy giống như mặt trăng,có rất nhiều núi; chỉ có một con sông. Ở giữa núi ấy là các quốc gia; nhân dân giàu có, chẳng có trộm cướp, đều là người lành, đầy dẫy nơi nước nầy. Tất cả các núi đều có vàng bạc. Những dụng cụ làm ruộng đều bằng những kim loại quý toàn bằng vàng. Một con sông ấy tên là Tát Xà. Bờ sông trông rất đẹp mắt. Ngài Tịnh Mệnh Tân Đầu Lô ở nơi bờ sông ấy, lập Tăng Già Lam tại đó. Vì sao mà biết được sự việc nầy ?

Tích xưa kể rằng tại nước Ba La Nại có một Tỳ Kheo và một Sa Di đều có thần thông. Từ Ba La Nại qua phía đông của Tỳ Đề hạ xuống. Lúc ấy Sa Di nầy lấy một hòn đá muốn nấu thành kim, liền mang đá ấy về lại Ba La Nại đặt ở trong chùa; liền trong đêm đó phóng ra ánh sáng lớn. Lúc ấy vị Tỳ Kheo hỏi vị Sa Di rằng:

- Con lấy vật kia đem về đây chăng ?

Bạch Thầy! Con mang đá ấy về để ở đây và muốn làm một con dao để cắt tóc.

Vị Tỳ Kheo ấy liền nói với Sa Di rằng:

- Ngươi hãy lấy đá kia đem lại chỗ cũ. Lúc ấy Sa Di nghe vị Tỳ Kheo nói, liền quăng hòn đá ấy vào trong nước của sông tại Ba La Nại. Dòng sông kia lại phóng ra ánh sáng lớn. Tất cả rùa cá đều nổi lên. Nhân dân của nước nầy đến xem đầy dẫy không có chỗ vào cửa được.

Tất cả đều nghĩ là rồng hiện thần thông.

Lúc ấy vị Tỳ Kheo cùng với Sa Di buổi sáng sớm đi vào thành để khất thực thì thấy người ta tụ tập vô số bên bờ sông, cửa thành bít lối, thật khó vượt qua, bèn hỏi Sa Di rằng:

- Con trước đây mang hòn đá bỏ nơi nào?

Vị Sa Di đáp: Bạch Thầy! Con đã quăng hòn đá ấy vào sông sâu rồi.

Vị Tỳ Kheo lại bảo Sa Di rằng:

- Ngươi hãy lấy hòn đá ấy đem trả lại chốn cũ.

Lúc ấy vị Sa Di liền theo lời dạy và đến trước mọi người xem rồi lặn sâu xuống nước mà lấy hòn đá ấy. Áo quần chẳng ướt rồi phóng lên hư không, bay đi, mang trở lại chỗ cũ. Các vị Tỳ Kheo trở lại nước của mình số ấy rất nhiều rồi nói như thế. Lúc ấy Đức Thế Tôn vì các vị Tỳ Kheo mà nói nhân duyên nầy. Cho nên được biết.

Lúc ấy vị Tỳ Kheo mới bạch Phật rằng:

Kính bạch Đức Thế Tôn: Bắc Uất Đơn Việt quốc độ lớn nhỏ ? Phật bảo Tỳ Kheo rằng: Bắc Uất Đơn Việt rất lớn.

Biên giới phía Đông là 2.000 do tuần; phía Tây cũng 2.000 do tuần. Phía Nam Bắc cũng lại như thế. Chu vi 4 bên là 8.000 do tuần. Chung quanh có thành núi bằng vàng bao bọc và đất toàn bằng vàng ròng. Ngày đêm thường sáng sủa. Tại Uất Đơn Việt Địa nầy có 4 công đức: Một là bình đẳng; hai là tịch tĩnh; ba là tinh khiết và bốn là không có việc gì đáng chê trách. Ý nghĩa của việc bình đẳng là ở nước kia chẳng có hầm hố, lại cũng chẳng có hang động; cũng lại chẳng có chỗ đáng chê; không có chỗ nào cao thấp; lại chẳng có đất lầy lội; cho nên gọi là bình đẳng.

Thứ đến tịch tĩnh nghĩa là ở nước kia chẳng có sư tử, hổ báo, beo chồn, rắn độc, ong bướm để hại người. Cho nên gọi là tịch tĩnh.

Sự tinh khiết nghĩa là ở nơi nước kia chẳng có tử thi của người, xác chết của rắn, xác chết của chó là những vật bất tịnh, mà ngay cả nhân dân ở đó họ đi đại tiểu tiện lên mặt đất nứt ra, rồi chôn xuống; nên có tên là tinh khiết.

Nơi đó không có việc gì đáng chê nghĩa là nước kia không có chặt cây, chẳng có cây hôi; cho nên tên gọi như thế. Nơi đó có cỏ. Tên gọi là Xa Tì; màu sắc thật xanh; hình thù thật dễ thương: giống như lông con chim Khổng Tước; chạm đến thì mịn màng, giống như áo Ca Chơn Lân. Ca Chơn Lân nghĩa là áo chẳng thể nhiễm ô; mùa hạ mát, mùa đông ấm. Lại như áo A Thời Na khi nóng không bị đốt cháy. Cỏ ấy mềm mại cũng giống như vậy. Ở đây toàn là cỏ Xa Tì phủ khắp mặt đất; bốn mùa chẳng sanh trưởng dài hơn 4 tấc. Nước nầy cũng có những con sông gồm nước tám công đức. Bờ và đáy toàn là cát vàng bao bọc. Nước nầy hằng lưu chuyển mà chẳng tăng giảm. Toàn vàng kiên cố, không bao giờ rơi đổ. Phật nói như vậy.

Lúc ấy Phật bảo vị Tỳ Kheo kia rằng: Chim Ca Lầu La cũng ở nơi bốn châu. Ở giữa 2 châu Đông Phất Tì Đế và Nam Diêm Phù Đề thì có châu Ca Lầu La. Giữa Nam Diêm Phù Đề và Tây Cù Già Ni có châu Già Lâu La. Ở giữa châu Cù Già Ni và Bắc Uất Đan Việt có châu Già Lâu La. Phía Tây Cù Già Ni và phía Bắc Uất Đan Việt có châu Già Lâu La. Phía Bắc Uất Đan Việt và phía Đông Phất Tì Đề có châu Già Lâu La; là những châu có chim chóc, chu vi cả một ngàn do tuần. Châu nầy hình tròn. Tất cả đều là rừng già trôi nổi và có chim Già Lâu La ở tại rừng nầy. Ngoài châu ấy là nước, nơi rồng ở. Rồng ở nước cũng giống như chim kia ở rừng. Chim chóc tụ lại để ăn uống, không có sự đói khát.

Chim Ca Lâu La có 4 loại: Một là hóa sanh; hai là thấp sanh; ba là noãn sanh và bốn là thai sanh. Tất cả loài rồng cũng lại có 4 loại sanh như thế gồm: Hóa sanh Ca Lầu La có thể ăn 4 loại rồng. Thấp sanh Ca Lâu La, trừ rồng hóa sanh và ăn 3 loại khác. Noãn sanh Ca Lâu La ăn hai loại sau. Thai sanh La Lâu La ăn 1 loại sau. Khi những con chim ăn thì cánh xòe ra và nước chảy xuống đến 50 do tuần. Nhơn đó mà loài rồng nổi lên ăn những trái cây mà chim ăn còn sót lại, giống như xương voi và trên mặt đất thì có dấu của khỉ; cho nên 4 châu ấy có mùi hôi.

Giữa 2 châu Đông Phí Tì Đề và Nam Thiệm Bộ Châu có chim Ca Lầu La ở nơi ấy và có cây tên là Khúc Thâm Phù Lưu, gốc rễ cành lá đều lớn và rậm rạp, hình tướng dễ thương; lá cây rậm rạp, sống lâu chẳng tàn, mưa gió không xâm nhập vào. Cũng giống như những đồ trang sức tinh xảo ở đời đẹp như lọn hoa và các đồ đeo tai. Như những cây dù che từ cao đến thấp cũng lại như vậy, cao 100 do tuần, gốc cây to lớn 50 do tuần; cho đến các cành lá che rợp cả 100 do tuần. Ở gốc cây nầy độ 5 do tuần và 4 bên là 15 do tuần.

Vua Ca Lâu La tên là Bi Na Đệ Gia ở trên cây nầy và Đại Long Vương tên là Ma Na Tư muốn cùng Vua Chim đùa giỡn thì liền hiện ra. Lúc ấy Vua Chim bắt lấy rồng nầy và để trên cành cây mà hình tướng của Long Vương thì quá lớn; nên liền biến hóa có thể làm cho thân dài ra và Điểu Vương lại nắm lấy rồng bắt trở lại cây. Thân rồng thật dài, bao khắp cả cây và lần lượt che luôn cả thân cây, cho nên rồng thì nặng và cây gãy ra từng khúc. Lúc ấy Điểu Vương biết sự việc lại thả rồng ra và liền suy nghĩ: Con rồng Ma Na Tư nầy làm hư chỗ ta ở, cho nên Điểu Vương Bi Na Đệ Gia khởi tâm sân hận, đến ở một nơi khác và luôn luôn sầu não. Rồng

Ma Na Tư liền phỉnh gạt ta.

Lúc ấy Long Vương lại biến thành một Thiên Đồng Tử, dùng của quý cõi thiên trang sức nơi 2 tay; đội mũ trời, đeo hoa tai toàn là đồ Anh Lạc và trang sức toàn thân, đến nơi Điểu Vương ở mà nói lời rằng:

Thiện Hữu! Ngươi có việc gì mà ưu não khốn khổ thế mà ở riêng một mình vậy? Lại chẳng an tâm?

Điểu Vương trả lời: Ta bị chọc tức vì rồng Ma Na Tử, làm hư chỗ ở của ta.

Đồng Tử đáp rằng: Thiện Hữu! Ngươi lại có thể ăn thịt rồng ấy chăng? Ma khiến cho hư chỗ ở? Mà lại ưu não với rồng, làm mất đi chỗ thân thiện như thế? Và sự khổ nầy vì sao mà ngươi lại phục thù rồng? Thôi thì trụ xứ chẳng nên thành lập.

Rồi thì 2 vua Rồng - Điểu cùng lập lời thề rằng: Chẳng làm tổn hại nhau, vĩnh viễn là bạn lành. Vì nhơn duyên như vậy nên cây nầy tên là Khúc Thâm Phù Lưu. Ở trong 4 cõi thiên hạ thì có 4 châu có chim và đất nầy thì thật rộng lớn. Cho nên mới nói rằng mỗi mỗi châu có 8 châu bao vây chung quanh như Ngưu Châu, Dương Châu, Bang Tử Châu, Bảo Châu,Thần Châu, Hầu Châu, Tượng Châu và Nữ Châu. Ngoài 7 châu kia lại cũng như thế. Ý nghĩa nầy Đức Phật Thế Tôn đã nói như thế.

Ph m SỐ LƯỢNG

Thứ Bảy

Lúc bấy giờ Đức Phật bảo Tỳ Kheo Phú Lâu Na rằng:

Đất đai ở thế giới nầy hình tướng tròn đầy như cục đồng tròn trịa, như đồ sành hình tròn. Thế giới nầy cũng giống như thế, giống như ngọn đuốc có hình tròn nhô lên, ở giữa là núi Thiết Vi, lại cũng như thế, giống như ở giữa ngọn đuốc ấy bộc khởi lên. Ở giữa thế giới nầy có Tu Di Sơn Vương. Lại cũng như thế, Tu Di Sơn Vương nầy có 7 thứ báu hợp thành; hình thù khả ái, bốn bên ngay ngắn. Lại giống như người thợ mộc giỏi dùng dây để trói chặt những hòn đá vào trụ gỗ. Hình thù ngay ngắn. Đấy, núi Tu Di cũng lại như vậy. Phân nửa chìm vào trong nước 8 vạn do tuần và phân nửa nằm ngoài nước cũng 8 vạn do tuần. Chung quanh 4 phía nầy mỗi bên 8 vạn do tuần. Chu vi 32 vạn do tuần. Chung quanh được bao bọc bởi biển lớn gọi là biển Tu Di. Biển nầy sâu 8 vạn do tuần; rộng 4 vạn do tuần; mỗi bên dài 16 vạn do tuần. Chu vi 64 vạn do tuần.

Ngoài biển có núi, tên gọi là Càn Đà; núi nầy ngầm vào biển 4 vạn do tuần và nhô khỏi mặt nước cũng chừng ấy.

Bề rộng cũng thế 4 vạn do tuần; một cạnh núi kia dài 24 vạn do tuần. Chu vi là 96 vạn do tuần. Phía bên ngoài biển nầy lại cũng có núi tên là Càn Đà; sâu 4 vạn do tuần; rộng lại cũng như thế; một bên dài 36 vạn do tuần. Chu vi 128 vạn do tuần.

Ngoài biển có núi, tên là Y Sa Đà; ngấm sâu vào biển 2 vạn do tuần và nhô lên khỏi mặt biển cũng lại như vậy. Bề rộng cũng thế; một bên dài 36 vạn do tuần. Chu vi 144 vạn do tuần.

Ngoài núi lại có biển cũng tên là Y Sa Đà. Chiều sâu 2 vạn do tuần; chiều rộng cũng như vậy. Mỗi bên dài 40 vạn do tuần. Chu vi 160 vạn do tuần.

Ngoài biển lại có núi; tên là Ha La Trí; nằm sâu trong nước 1 vạn do tuần và nhô khỏi nước cũng thế. Chiều rộng cũng lại như vậy. Mỗi bên 44 vạn do tuần. Chu vi 176 vạn do tuần. Ngoài núi lại có biển, cũng có tên là Ha La Trí; chiều sâu 1 vạn do tuần; bề rộng lại cũng như vậy. Mỗi cạnh dài 36 vạn do tuần. Chu vi 184 vạn do tuần. Ngoài biển lại có núi, tên là Tu Đằng Bà, sâu vào nước 5.000 do tuần, nhô lên khỏi mặt nước cũng như vậy. Chiều rộng lại cũng như thế. Mỗi bên dài 46 vạn do tuần. Chu vi

188 vạn do tuần.

Ngoài núi lại có biển; lại cũng tên là Tu Đằng Bà;

chiều sâu 5.000 do tuần; bề rộng lại cũng như thế. Mỗi bên dài 48 vạn do tuần. Chu vi là 192 vạn do tuần. Ngoài biển lại có núi tên là A Sa Can Na; sâu vào nước 2.500 do tuần và nhô ra khỏi biển cũng như thế. Bề rộng lại cũng như vậy. Mỗi bên dài 48 vạn 5 ngàn do tuần. Chu vi

194 vạn do tuần.

Ngoài núi lại có biển cũng tên là A Sa Can Na. Sâu 2.500 do tuần. Bề rộng cũng lại như thế; mỗi bên dài 49 vạn do tuần. Chu vi 196 vạn do tuần.

Ngoài biển lại có núi, tên là Tỳ Na Đa; sâu vào nước 1.250 do tuần, nhô ra khỏi nước cũng như vậy. Bề rộng cũng thế, mỗi bên dài 49 vạn 2.500 do tuần. Chu vi 197 vạn do tuần. Ngoài núi lại có biển, lại cũng tên là Tỳ Na Đa, sâu 1.250 do tuần; bề rộng lại cũng như thế; mỗi bên dài 49 vạn 5 ngàn do tuần. Chu vi 198 vạn do tuần.

Ngoài biển lại có núi, tên là Ni Dân Đà; sâu vào nước 625 do tuần; cao hơn mặt nước cũng như vậy. Bề rộng lại cũng như thế. Mỗi bên dài 49 vạn 6.250 do tuần. Chu vi 198 vạn 5.000 do tuần.

Ngoài núi lại có biển, lại có tên là Ni Dân Đà; chiều sâu 625 do tuần. Chiều rộng lại cũng như vậy. Mỗi bên dài 49 vạn 7.500 do tuần. Chu vi 199 vạn do tuần.

Ngoài biển lại có núi tên là Thiết Vi; sâu vào nước 312 do tuần rưỡi. Nhô ra khỏi mặt nước cũng như vậy. Bề rộng cũng như thế. Chu vi 36 ức 1 vạn 350 do tuần.

Từ phía núi Ni Dân Đà cho đến Thiết Vi sơn là 3 ức 6 vạn 3.200 do tuần. Từ biển Ni Dân Đà đến núi Thiết Vi là 3 ức 6 vạn 2.663 do tuần. Từ phía Nam Diêm Phù Đề đến núi Thiết Vi là 3 ức 6 vạn 613 do tuần. Từ giữa Diêm Phù Để đến phía Tây Cù Già Ni là 3 ức 6 vạn 6 ngàn do tuần. Từ Nam Diêm Phù Đề đến phía Bắc và Bắc của Uất Đan Việt là 4 ức 7 vạn 7.500 do tuần. Từ phía cực Tây của núi Thiết Vi có nước bao bọc độ 12 ức 2.825 do tuần. Nước chung quanh núi Thiết Vi chu vi là 46 ức 8.475 do tuần. Từ trên đảnh núi Tu Di nầy đến bên kia đảnh Tu Di là 12 ức 3.450 do tuần. Từ ở giữa núi Tu Di nầy đến ở giữa núi Tu Di kia là 12 ức 8 vạn 3.450 do tuần. Từ dưới chân núi Tu Di nầy đến chân núi Tu

Di kia là 12 ức 3.015 do tuần.

Đó là ý nghĩa mà ĐứcThế Tôn đã nói và tôi (Ngài A

Nan) đã nghe như vậy.

*Giải thích chữ Do Tuần (Yojana): Tây Vức Ký:

"Tên gọi của số lượng là Du Thiện Na. Cũ dịch là Do Tuần: Còn dịch âm là Du Xã Na; hoặc gọi là Do Diên. Đó là cách phiên âm sai và gọi tất sai. Du Thiện Na bằng sức đi một ngày của bậc Thánh Vương đời xưa. Cựu truyền một Du Thiện Na bằng 40 dặm. Tục nước Ấn Độ chỉ có 30 dặm. Thánh giáo ghi lại chỉ có 16 dặm. Xét cho đến cùng các số nhỏ hơn thì chia một Du Thiện Na ra làm 8 Câu Lư Xá. Câu Lư Xá là tầm nghe thấy tiếng trâu lớn rống từ xa. Một Câu Lư Xá chia làm 500 cung. Mỗi cung là 4 trửu, mỗi trửu là 24 chỉ, mỗi chỉ tiết lại chia thành 7 túc mạch".

Ph m THIÊN TRỤ XỨ

Thứ Tám

P

hật bảo với các Tỳ Kheo rằng: Núi Tu Di Sơn Vương nầy gồm Đông Tây Nam Bắc đều có 4 phía.

Phía Đông được tạo nên bằng vàng ròng; phía Tây toàn là bạch ngân; phía Bắc toàn bằng lưu ly; phía Nam toàn bằng pha lê. Ở mỗi bên như thế đều có những vật báu bao bọc. Núi Tu Di có 7 đức tánh tối ưu. Ở trên đỉnh núi, ngay giữa thì bằng phẳng, là chỗ tối thắng. Từ cõi trời Đao Lợi có thể thấy thành lớn ở đây. Chu vi 4 phía là 10.000 do tuần, toàn bằng vàng tạo thành và bao bọc chung quanh cao 1 do tuần. Trên thành có dựng bia, cao nửa do tuần. Cửa ngỏ cao 2 do tuần. Cửa ngoài cao 1 do tuần rưỡi. Mỗi mỗi 10 do tuần và mỗi nơi đều có cửa riêng.

Mặt của 4 bờ thành có cả hàng ngàn cửa. Những cửa thành nầy được làm toàn bằng những chất báu. Đều dùng ma-ni để trang sức. Ví như đất phía bắc thì giống như tấm thảm dệt, toàn hình người, phi nhơn, rồng, thú, cỏ cây và các loại hoa thật đầy đủ. Lại như những loại đeo tai, toàn là những đồ quý giá dùng để trang sức đầy cả. Hoặc có tất cả tướng chúng sanh và các loại cây cỏ, tạp hoa trang nghiêm ở phía ngoài. Ở bên bờ cửa thành thì trang nghiêm những bầy voi, bầy ngựa, xe cộ, quân lính. Ở tại cửa thành lại có các thiên tử trang nghiêm những cây gậy. Họ tụ tập ở giữa để giữ nước. Muốn đi thăm viếng những chỗ trang sức đẹp đẽ nầy ở 4 phía ngoài thành bằng 7 thứ báu nầy; hoặc đi quanh phía sau thì thấy toàn bằng vàng làm nên. Sau đó mới dùng bằng bạch ngân (bạc trắng). Thứ ba là bằng lưu ly; thứ tư là pha-lê. Phía bên ngoài có 3 lớp cũng gồm những của báu hợp thành. Phía bên ngoài là 7 hàng cây Đa La; 7 bên bao bọc. Cây cuối cùng lấy vàng làm gốc.

Kế đến là bạch ngân; thứ ba là lưu ly; thứ tư pha-lê.

Ngoài 3 lớp nầy, toàn làm bằng đồ quý giá. Kim Đa La nghĩa là bạch kim, lưu ly, pha-lê toàn những thứ báu tạo thành hoa quả và phần phụ thuộc cũng như vậy. Ngân Đa La gồm toàn vàng ròng, lưu ly, pha-lê toàn những chất báu tạo thành hoa quả. Phần phụ thuộc cũng như thế. Lưu ly Đa La gồm kim, ngân, pha-lê làm hoa lá. Pha-lê Đa La gồm kim, ngân, lưu ly làm hoa quả.

Ba loại hoa quả ấy toàn những đồ quý tạo thành cây Đa La. Khi gió thổi đến, phát ra những âm thanh vi diệu có thể làm cho chúng sanh khởi lên 5 sự trói buộc.

Một là sanh tâm cảm thọ; 2 là khởi lên sự trói buộc; 3 là khởi lên sự mê loạn; 4 là sanh chấp trước; 5 là chẳng xa lìa. Giống như 5 loại âm nhạc, như nhạc sư tinh luyện thổi lên nhạc ngũ âm, khiến cho chúng sanh khởi 5 loại tâm tham dục. Âm thanh của cây nầy lại cũng như thế. Giữa 7 hàng cây ấy nơi nơi đều có những ao hoa báu. Bề rộng cả hàng trăm thiên cung, đầy cả nước trời; bốn bên toàn là chất báu;

dưới đáy ao toàn là kim, ngân, lưu ly và pha lê tạo thành.

Bốn bên hồ nầy lại có 4 loại báu làm đường đi. Ở mỗi ao như thế đều có rất nhiều hoa do 5 loại báu hợp thành, gồm toàn vàng, bạc, lưu ly, pha lê và Kha Lê Đa. Ở trong những ao nầy có thuyền bằng 4 chất báu nổi trên mặt nước cũng toàn bằng vàng, bạc, lưu ly và pha lê.

Lại có đầy đủ 8 loại nước. Một là đạp lên trên nhà nước; hai là nước bằng bảy thứ báu tắm thân; ba là đồ đánh nước để tạo ra âm nhạc; bốn là nước chảy tạo nên niềm vui; năm là nước bánh xe; sáu là nhà nổi; bảy là vòng quý tạo nước thành tiếng và tám là có những ngôi nhà tự trói tự mở để nước chảy, trong ấy có chư thiên trên thuyền đi du hí. Lúc ấy thuyền quý tùy theo tâm mình muốn mà trôi xa gần. Nam nữ chư thiên tác ý muốn đi liền đi, muốn đến liền đến. Nếu chư thiên có ý muốn hái hoa thì hoa liền được. Do quả báo tự nhiên sanh khởi thành gió và thổi các thứ hoa quý ấy bay khắp cùng trời. Lại có loại gió đặc biệt thổi tung những bó hoa để trang nghiêm nơi thân và cổ; hoặc làm thành mũ đội; hoặc làm nên chuỗi anh lạc; hoặc làm nên những đồ đeo tay, cho đến đồ thắt lưng; hoặc làm đồ đeo chân.

Bốn bên bờ hồ lại có 5 hàng cây báu. Một bằng vàng, hai bằng bạc, ba bằng lưu ly, bốn bằng pha lê và năm bằng Kha Lê Đa. Giữa những hàng cây nầy đều có những điện đường bằng của báu cũng do 5 loại làm thành. Có các chư thiên nam nữ sống ở trong ấy. Ở bên ngoài thành cũng có rất nhiều chư thiên, trải ra đầy khắp nước. Bên ngoài cây Đa La thì có 3 lớp hào báu. Mỗi lớp hào như vậy rộng 2 do tuần, sâu một do tuần rưỡi; bên dưới rộng, trên hẹp như hình miệng. Ở nơi hồ nầy nước trời đầy khắp và lại do 4 chất báu tạo thành, toàn bằng vàng, bạc, lưu ly và pha lê. Ở 4 bờ hào nầy lại đều do 4 chất báu tạo thành đường đi. Mỗi mỗi hào lại có vô lượng 4 thứ hoa báu. Lại cũng có thuyền bằng 4 chất báu nổi trên ấy, đều do vàng, bạc, lưu ly, pha lê là những thứ quý tạo thành.

Lại cũng có 8 loại nước tạo niềm vui. Một là đạp lên nước ở trong nhà; hai là bảy báu chảy thành nước tắm thân;

ba là dụng cụ đánh vào nước để tạo nên âm nhạc; bốn là nước chảy tạo ra niềm vui; năm là bánh xe nước; sáu là nhà nổi trên nước; bảy là bánh xe quý tạo thành tiếng; tám là những ngôi nhà tự cột rồi tự mở. Ở trong đó có nam nữ chư thiên lên thuyền dạo chơi. Những thuyền quý nầy tùy theo tâm muốn chậm nhanh; nam nữ chư thiên tác ý muốn đến kia, thuyền liền đi đến. Nếu chư thiên tác ý muốn lấy hoa thì liền lấy cho ta. Hoa liền tự đến. Do quả báo tự nhiên mà gió thổi đem đến các hoa nổi tiếng bay khắp thiên không. Lại cũng có gió đặc biệt thổi các lọn hoa để trang nghiêm nơi thân và cổ; hoặc làm thành chiếc mũ đội; hoặc làm chuỗi anh lạc để đeo; hoặc làm đồ trang sức nơi tay, nơi chân.

Lại cũng như vậy, ở giữa hào là các điện đường là nơi ở của chư thiên nữ. Đối với điện đường nầy bố trí các chất báu làm cảnh. Mỗi mỗi cảnh như thế đều trồng những cỏ hoa có 5 màu khác thường, đều nằm thẳng hàng. Nơi 3 lớp hào nầy có cây 7 báu bao bọc chung quanh. Nghĩa là gồm toàn bằng kim, ngân, lưu ly, pha lê, màu quý hoa sen, ốc đá, Kha Lê Đa v.v... Ở trong rừng cũng vậy nơi nơi đều có ao 7 thứ báu. Nước trời đầy dẫy cho đến những thuyền quý đi du hí và các điện đường là nơi nam nữ thiên chúng trú ngụ. Cũng có đầy dẫy chư thiên ở đầy cả nước như đã nói bên trên.

Lúc ấy ở phía ngoài hào nơi 7 hàng cây báu nở 7 cành hoa toàn bằng vàng, bạc, lưu ly, pha lê cho đến Kha Lê Đa v.v.. Ở trong rừng các thiên nữ hoan ca hát nhạc, vô lượng thiên tử từ thành lớn xuất hiện vào rừng để xem nghe. Rồi ở trong thành các thiên tử cũng vui mừng hát nhạc. Bên ngoài các thiên nữ cũng vào thành để xem nghe. Nhơn phương tiện ấy mà tới lui để vui nghe nhạc. Chia thành lớn nầy ra bốn phần. Ở giữa thành bằng vàng là nơi của Đế Thích ở, rộng 12 do tuần; mỗi mỗi đều có cửa; 4 phía có 499 cửa, lại kèm theo

1 cửa nhỏ. Cứ 500 cửa như vậy tạo thành hình tướng của bức thành, lại được canh giữ 4 bên bởi binh lính. Bên bờ hào có cây nhiều loại, tốt như rừng; nơi ấy có cung điện để hát xướng vui chơi du hí, mỗi mỗi đều đẹp đẽ như đã nói phía trên.

Ở giữa thành nầy là nơi ở của Thích Đề Hoàn Nhơn. Lầu quý nhiều tầng, tên là Bì Thiền Diên Đa, chiều dài 500 do tuần; rộng 250 do tuần. Chu vi 1.500 do tuần. Cột cao 9 do tuần được làm bằng bốn chất báu. Một là bằng vàng, hai bằng bạc, ba bằng lưu ly, bốn bằng pha lê. Bốn loại báu ấy tạo thành trụ cột. Lầu nầy 4 phía đều có đường đi. Tất cả các bờ tường đều làm bằng 4 chất báu. Cả 3 tầng được tạo nên và ở tầng một được tạo nên toàn bằng vàng; tầng hai bằng bạc; tầng ba bằng lưu ly. Ở mỗi mỗi tầng đều có 3 hàng chuông báu, khi gió thổi động thì tạo nên thành tiếng nhạc;

giống như tiếng nhạc ngũ phần, như trước đã có nói. Khi nghe tiếng cây Đa La thì có thể làm cho chúng sanh khởi lên ngũ dục trói buộc. Tòa nhà nầy 4 bên đều có những lầu gác đẹp. Phía đông có 36 căn; 3 mặt mỗi nơi 26 cái. Phàm 101 sở, mỗi mỗi lại ngăn ra, cách 2 do tuần. Chu vi 8 do tuần. Cứ mỗi mỗi như thế đều có lầu báu đi kèm, cao nửa do tuần để làm chỗ xem xét ra ngoài. Cứ mỗi lầu báu có 7 thiên nữ và mỗi mỗi đều có 7 nữ tỳ. Bên trong các điện đường lầu các nầy có tất cả là 7 vạn 700 phòng và trong mỗi phòng đều có 7 thiên nữ; mỗi mỗi thiên nữ lại cũng có 7 người hầu. Những thiên nữ nầy đều là Chánh hậu của Vua Đế Thích. Ngoài những phòng nầy ra còn đến 4 ức 9 vạn 4 ngàn 900 phòng và Chánh phi có 34 ức 6 vạn 4.300 người; mỗi mỗi đều có người hầu và nữ tỳ làm nô dịch. Hợp tất cả lại là 39 ức 5 vạn

9.200 người.

Ở nơi chính giữa của Bì Thiền Diên có nhiều tòa nhà và phòng ốc rộng. Bề rộng đến 30 do tuần. Chu vi 90 do tuần. Cao 45 do tuần. Thích Đề Hoàn Nhơn ở nơi phòng giữa nầy. Do lưu ly hợp thành. Đất đai đều mềm mại, toàn là những đồ trân quý giống như phía bắc được trang trí bởi những tấm thảm nhiều màu. Người và phi nhơn, rồng, thú, cỏ, cây cho đến các hoa tạp nhạp đều không có ở nơi đây. Lại cũng có những đồ quý giá trang sức nơi lỗ tai rất nhiều. Nơi ở của Đế Thích cũng lại như thế. Tất cả đều do lưu ly hợp thành, tạo nên cảnh đẹp trang nghiêm. Đất đai ở đây mịn màng; nếu đạp lên đất tức thời lún xuống và khi dở chân lên rồi thì trở lại như cũ; giống như vải vóc nhồi bông. Nơi ở của Đế Thích cũng lại như vậy. Khi đạp chân xuống liền chìm và khi dở chân lên thì các loại hoa bay khắp nơi, đốt hương, mặc áo trời cùng với các hoa báu bay đến đây. Thích Đề Hoàn Nhơn cùng với những A Tu La nữ cùng sinh sống nơi đó. Hóa Thân Đế Thích cùng ở với các Hoàng hậu tại đó. Tất cả các Hoàng hậu đều nghĩ rằng Đế Thích đang sống với ta.

Chơn thân của Đế Thích đang ở cùng ta.

Ở bên ngoài thành có 4 bên bao bọc. Bên cạnh có chợ búa nằm ngay thẳng với các thành nầy. Hoặc có nơi có 4 nhà tương ưng; hoặc có nơi nhiều nhà cao nhiều tầng; hoặc có nơi cao thấp lớn nhỏ; hoặc có nơi nhà cửa tiếp với mây; hoặc có nơi 4 bên tiếp giáp và tùy theo phước đức mà các loại quý hợp thành, ngay thẳng đoan chánh.

Đây là con đường ở cõi tiên, có cả hàng 500 lối; 4 bên gặp nhau; đâu đó rõ ràng; tất cả đều như hàng cây; 4 cửa thông nhau. Đông Tây có thể thấy chợ búa, bảo vật bán đầy. Chợ đầu tiên bán lúa; chợ thứ 2 bán y phục; chợ thứ 3 bán các hương thơm; chợ thứ 4 bán đồ ăn uống; chợ thứ 5 bán hoa cài tóc; chợ thứ 6 bán đồ nghề; chợ thứ 7 là dâm nữ. Chợ nào cũng có hàng quán và ở giữa chợ thì thiên tử, thiên nữ tới lui mua bán, toàn là những đồ quý giá. Nhu cầu tăng giảm, hàng hóa đầy đủ ở chợ nầy. Tuy làm việc ấy nhưng chỉ cốt vui, chẳng lấy chẳng để, chẳng có tâm thuộc về mình, chủ yếu là ra khỏi sự ham muốn; xong rồi lại đi. Nếu phải nghiệp tương ưng thì tùy ý mà lấy. Nếu nghiệp chẳng tương ưng liền nói lời rằng: Vật nầy quý giá, chẳng phải của tôi.

Bên 4 vệ đường được trang trí bởi những xe voi, ngựa, binh lính và các Thiên Tử chờ đợi trong đó; hoặc vì giữ gìn; hoặc vì vui chơi; hoặc vì sự trang nghiêm. Giữa chợ có đường đi; tất cả đều bằng lưu ly, thật đẹp dễ thương, đều do các loại báu hợp thành; giống như đất phía bắc giống như tấm thảm mềm mại được trải ra vậy. Rồng, thú, hoa, cỏ, cây đều như phía trước đã nói. Cho đến đốt hương rải hoa cùng mặc thiên y lại cũng như vậy.

Lại ở xứ đó có dựng những tràng phang và ở trong đại thành như thế nghe được những âm thanh hằng chẳng đứt khoảng; như là tiếng của voi, tiếng ngựa, tiếng xe, tiếng ốc, tiếng Ba Na Bà, tiếng trống, tiếng Ni Trường Già, tiếng sáo, tiếng âm nhạc. Lại cũng có những lời nói như lành thay! lành thay! Mong được ăn uống, ta nay xin cúng dường. Đó là chỗ thấy nơi thành lớn. Nơi mà Đế Thích ở nơi ấy.

Lại cũng có châu trời, quận trời, huyện trời và thôn trời. Chu vi nằm trên núi Tu Di. Thiện Kiến đại thành phía Tây Bắc từ cửa ra ngoài 20 do tuần là Đao Lợi chư thiên có Thiện Pháp Đường; đường kính 30 do tuần. Chu vi 90 do tuần. Cao 45 do tuần; do lưu ly hợp thành; đất đai mềm mại nhu nhuyến; đều toàn bằng chất báu, giống như tấm thảm nhiều màu đẹp đẽ được trải nơi đất phía bắc. Người và phi nhơn, rồng, thú, cỏ, cây cùng các hoa tạp có đầy đủ cả.

Lại như có hoa đeo tai dùng để trang sức thật đầy đủ.

Thiện Pháp Diệu Đường cũng lại như thế, nhu nhuyến khả ái. Dùng chân đạp xuống đất chìm; nhưng khi dở chân lên thì mỗi mỗi trang nghiêm đầy đủ như đã nói ở trước. Có đến 3 bên bao bọc; một là bằng toàn vàng ròng; hai là bằng bạc; ba bằng lưu ly. Mỗi một tầng có 3 loại linh quý;

khi gió thổi thì xuất ra âm thanh lạ; giống như nhạc ngũ phần, như trước đã nói. Nghe tiếng cây Đa La làm cho chúng sanh khởi lên 5 món dục ràng buộc.

Ở giữa điện đường có một cây trụ lớn làm bằng chất báu và vút thẳng lên đến đảnh điện đường lại được bao bọc bằng vàng, mỗi mỗi đẹp đẽ, đầy đủ đó đây. Ở giữa cây trụ lớn chu vi 1 do tuần; đường kính 1 phần 3. Cả mái điện gồm 16 trụ; ở mỗi mỗi trụ lại có 16 trụ nhỏ vây bọc chung quanh. Mỗi trụ nhỏ lại có 272 trụ nữa bao bọc. Các đòn tay đều có 3 phần; mỗi một phần có 4.052 cây vây quanh. Ba phần là 1 vạn 2156 cái đòn tay. Cộng chung lại tất cả là 33 ức 6.432 trụ và những trụ nầy thẳng xuống tới mặt đất và bên trên thì không quá cái cây đòn tay, như một lọn tóc. Hoặc có một cây, trên đến đòn tay, dưới đến đất, như một dãy tóc. Với ý nghĩa nầy cho nên gọi đây là Thiện Pháp Đường, nằm giữa không trung, không thể rõ hết được.

Bốn bên đều có nhà và phòng ốc. Một là ở phía chánh đông; hai là chánh tây; ba là chánh nam; bốn là chánh bắc. Ở bên ngoài Thiện Pháp Đường nơi nơi đều có những ao lớn toàn bằng chất báu; nước trời nhuần thấm; 4 chất báu tạo nên. Ở dưới đáy ao chứa toàn kim ngân, lưu ly và pha lê tạo thành. Bốn bên của hồ nầy lại cũng có đường đi bằng những chất báu. Ở mỗi mỗi hồ đều có rất nhiều hoa do năm báu tạo thành, gồm, kim, ngân, lưu ly, pha lê, Kha Lê La. Ở trong những hồ nầy đều có những chiếc thuyền bằng 4 thứ quý báu nổi ở bên trong.

Lại cũng có 8 loại nhạc cụ bằng nước để du hí. Một là lấy chân đạp lên nước trong ngôi nhà; hai là nước bảy báu chảy ra để tắm thân; ba là dụng cụ dùng để đánh nước tạo nên âm nhạc; bốn là giọt nước tạo thành niềm vui; năm là xe nước; sáu là nhà nổi trên mặt nước; bảy là bánh xe quý quay vòng; tám là tự cột, tự mở, đến đi và trong những chiếc thuyền ấy có nam nữ chư thiên du hí. Tùy theo ý muốn. Trên không trung các hoa tự nhiên bay đến, trang nghiêm thân thể chư thiên, cho đến các chư thiên ở các cung điện cũng đều đầy đủ, lại cũng như vậy.

Ở bên ngoài pháp đường có một vườn cây lớn, được bao bọc bởi bức tường bằng vàng. Chu vi 1.000 do tuần; thành cao một do tuần và nhô lên nửa do tuần; có cửa cao 2 do tuần; rộng 12 do tuần. Mỗi nơi đều có cửa, gồm 99 cửa; mỗi cửa lại có một cửa nhỏ, mà những cửa nầy đều do của báu tạo thành, toàn là những ma-ni quý giá trang sức nên; giống như đất ở phía bắc được trải ra như những tấm thảm mịn màng nhu nhuyến. Nhiều loại điêu khắc.

Ở trước cửa lại có 4 quân lính phòng vệ như trên đã nói; bên ngoài 7 lớp cửa quý bao bọc như trên đã nói; bảy hàng cây Đa La vây quanh, lại cũng như trên đã nói. Ở giữa những hàng cây nầy là những ao quý, rộng rãi vô cùng nhiều loại trang sức như đã nói. Có 5 loại hoa quý như trên đã nói cùng thuyền làm bằng 4 loại quý như trên đã nói. Trên bờ hồ có cây 5 loại báu, lại cũng như trên đã nói. Cho đến các điện đường được làm bằng 4 chất báu là chỗ ở của nam nữ chư thiên.

Ở bên ngoài thành nầy là 3 lớp hào cũng toàn bằng của báu như trên đã nói. Mỗi mỗi hào rộng 2 do tuần, sâu 1 do tuần rưỡi; hình thù như cái miệng hồ; dưới rộng trên hẹp;

nước trời nhuần thấm và cũng như trên đã nói. Giữa các hào là đất, có những kiều nữ và điện đường nhiều vô số kể. Ở ngoài 3 lớp hào có rừng cây bảy báu bao bọc chung quanh, lại cũng như trên đã nói.

Lúc ấy ở trong rừng tất cả các hoa đều nở xinh đẹp;

các tiên nữ ca hát. Lúc ấy các thiên tử từ thành của Pháp

Đường ra đi, đến trong vườn gặp gỡ để xem nghe. Trong ấy cũng có thiên tử lại thổi sáo và các tiên nữ từ Thiện Pháp Đường cũng ra vườn để xem. Nhơn đó mà chư thiên nam nữ hằng thọ hí lạc. Từ thành lớn nầy về cửa góc phía tây bắc là cửa của Thiện Pháp Đường 20 do tuần; rộng 10 do tuần; đất đai bằng phẳng, toàn bằng lưu ly tạo thành; dễ thương, mềm mại, do chất báu tạo ra. Cũng giống như đất phía bắc tốt đẹp như tấm thảm trải dài. Người và phi nhơn, ngựa, xe, hoa, cây mỗi mỗi đầy đủ; lại như bông đeo tai hợp thành. Ở đây cũng có đường đi. Đặt chân xuống thì lún; dở chân lên trở lại như cũ, mềm như lụa là và con đường ấy cũng giống như thế. Có 3 lớp báu bao bọc chung quanh. Mỗi một lớp như thế cũng toàn là 4 loại báu hợp thành. Mỗi lớp đều có 3 tầng, có chuông báu vây bọc chung quanh; mỗi một chuông báu như thế đều do 4 thứ báu tạo thành. Khi gió thổi, tạo ra những âm thanh, có thể làm cho chư thiên khởi lên ngũ dục và bị trói buộc vào đó.

Hai bên đường lại có 2 con sông hẹp; tên gọi là Trường Hình. Lại có chiều dài 20 do tuần; bề rộng 10 do tuần; nước 8 công đức tự nhiên nhuần thấm. Hai bên bờ sông nầy đều có những chất báu giữ nước như trước đã nói. Sông nầy 4 bên đều có đường đi và đều làm bằng 4 chất báu, lại cũng như trước đã nói. Trong nước sông nầy có hoa quý 5 báu, lại cũng như trước đã nói. Có thuyền bằng 4 của báu nổi trong ấy. Có đầy niềm vui nơi nước 8 công đức ấy khi lên thuyền du hí; chậm mau do tâm muốn, lại cũng như trước đã nói.

Ở đây chư thiên mang hoa Tu Bỉ đến; tùy theo sự ước muốn liền có. Do quả báo thiện mà có vậy. Mưa toàn là hoa quý rải khắp chư thiên. Lại có gió đặc biệt thổi những chùm hoa, tùy theo thân hình mà trang nghiêm như ý trên thân, cánh tay, cổ, chân... tự nhiên dính vào.

Hai bên bờ sông lại có cây 5 báu, la liệt đầy cả, lại cũng như trước đã nói. Ở giữa những hàng cây nầy lại có những ao báu, cho đến những điện đường quý báu mà chư thiên nam nữ ở nơi đó, vô lượng vô số, đầy dẫy ở đây. Lúc ấy nếu Chư Thiên cõi Đao Lợi muốn vào nơi vườn nầy, thì ở Thiện Pháp Đường có gió gọi là hợp tụ, tụ tập các hoa lại rồi thổi bay ra ngoài. Đất ở đây sạch sẽ; lại chẳng có hoa hư. Lại có ngọn gió khác tên gọi là Thế Đao, thổi phía ngoài vườn vào nơi các ao hồ lại có hoa mới, gồm toàn hoa nhiều màu xanh, vàng, đỏ, trắng. Khi nhận hoa rồi gió hợp tụ thổi tập trung các hoa ấy vào trong Pháp Đường, bày la liệt trên đất, tạo ra nhiều hình tượng khác nhau. Hoặc hiện ra những hình cây gậy bằng vàng bạc; hoặc hiện ra hình hoa sen; hoặc hình những tấm thảm; hoặc hình lông dê; hoặc hình sư tử cười; hoặc hiện ra voi, ngựa, xe, bộ binh v.v... hoặc hiện ra hình nai thú; hoặc hiện ra hình Ca Lầu long mã. Nhơn đó lần lượt trải khắp đầy cả đất nơi Thiện Pháp Đường. Hoa cao đến đầu gối, trang nghiêm đầy đủ.

Lúc đó chư thiên vây quanh Đế Thích cung kính tôn trọng đi vào phía sau vườn và bên cạnh cây trụ ở giữa Thiện Pháp Đường. Nơi có tòa Sư Tử; Thích Đề Hoàn Nhơn lên tòa ngồi đó; tả hữu hai bên; mỗi bên có 16 hàng Thiên Vương ngồi đó. Các chư thiên tùy theo cao thấp, nương theo đó để ngồi.

Lúc ấy Thiên Đế Thích có 2 Thái Tử; một tên là Chiên Đàn; hai tên là Tu Tỳ La. Cùng với 2 tướng quân của cõi Đao Lợi ở cõi trời thứ 33 theo trái phải mà ngồi.

Lúc ấy Để Đầu Tần Đỏa Thiên Vương ngồi nơi cửa phía Đông cùng với các Đại Thần và quân lính, cung kính chư thiên, được vào ngồi bên trong.

Ngay khi ấy thì Tỳ Lưu Lặc Xoa Thiên Vương ngồi nơi cửa phía Nam cùng với các Đại Thần và quân lính, cung kính chư thiên nên được vào ngồi bên trong.

Lúc đó Tỳ Lưu Bát Xoa Thiên Vương ngồi nơi cửa Tây cùng với các Đại Thần và quân lính; cung kính chư thiên, liền vào ngồi bên trong.

Lúc đó Tỳ Sa Môn Thiên Vương ngồi nơi cửa Bắc cùng với các Đại Thần và quân lính, cung kính chư thiên được vào ngồi bên trong.

Đây là 4 Thiên Vương ở nơi Thiện Pháp Đường; thế gian lành dữ đều tấu cho Đế Thích nghe cùng với các Đao

Lợi Thiên.

Lúc ấy Đức Thế Tôn nói như thế về việc nầy rằng các Tỳ Kheo nên biết ngày mồng tám mỗi tháng là ngày mà Tứ Thiên Vương và Đại Thần đi vi hành thế gian; lần lượt quan sát và ngay ngày ấy dù ít dù nhiều, tất cả những người thọ trì 8 giới, dù ít dù nhiều nên làm việc bố thí. Dù ít dù nhiều nên tu hành phước đức; dù ít dù nhiều phải cung kính cha mẹ cho đến các Sa Môn Bà La Môn, tôn trọng người trong gia đình.

Nầy các Tỳ Kheo! Mỗi tháng ngày 14 là ngày Thái Tử của Tứ Thiên Vương đi vi hành thế gian, lần lượt quan sát và ngay ngày nầy, dù nhiều dù ít tất cả những người thọ trì 8 giới; dù nhiều dù ít tất cả đều nên bố thí; dù nhiều dù ít nên tu hạnh phước đức; dù nhiều dù ít nên cung kính cha mẹ cho đến Sa Môn Bà La Môn, tôn kính những người trong gia đình.

Nầy các Tỳ Kheo! Ngày 15 mỗi tháng là ngày mà Tứ Thiên Vương đi vi hành thế gian, lần lượt quan sát và ngay ngày nầy, dầu nhiều dầu ít, tất cả những người thọ trì 8 giới, dù nhiều dù ít, tất cả nên làm bố thí, dầu nhiều dầu ít tu hành phước đức; dù nhiều dù ít cung kính cha mẹ và Sa Môn Bà La Môn, những người trong gia đình; nửa tháng kia cũng như vậy.

Nầy các Tỳ Kheo! Lúc ấy chẳng có nhiều người thọ trì 8 giới; nên cũng không có nhiều người tu hạnh bố thí và cũng không có nhiều người tu hạnh phước đức và cũng không có nhiều người cung kính cha mẹ Sa Môn Bà La Môn cho đến trong gia đình.

Nầy các Tỳ Kheo! Thì lúc ấy nơi Thiện Pháp Đường ở Đao Lợi Thiên khi tập họp lại và Tứ Thiên Vương đến nơi pháp đường trình cho Đế Thích và nói việc ở thế gian.

Bạch rằng: Thưa Ngài! Chẳng có nhiều người thọ trì 8 giới; chẳng có nhiều người tu hạnh bố thí; chẳng có nhiều người cung kính cha mẹ Sa Môn Bà La Môn cho đến những người trong gia đình. Khi ấy chư thiên tại cõi trời Đao Lợi và Thích Đề Hoàn Nhơn nghe việc nầy rồi sanh tâm ưu não, nói như thế nầy: Thật là việc chẳng lành! Thật là việc chẳng như pháp.

Nếu như loài người chẳng có nhiều người thọ 8 giới, chẳng có nhiều người hành hạnh bố thí và chẳng có ai tu hành phước đức và cũng không nhiều người cung kính cha mẹ Sa Môn Bà La Môn cho đến những người trong gia đình thì quyến thuộc của chư thiên sẽ giảm thiểu và bạn hữu của Tu

La càng ngày càng tăng.

Nầy các Tỳ Kheo! Nếu có nhiều người thọ trì 8 giới, tu hạnh bố thí nhiều, tu phước nhiều, cung kính cha mẹ nhiều cùng với Sa Môn Bà La Môn cho đến người trong gia đình thì lúc ấy Tứ Thiên Vương tại Pháp Đường sẽ thưa với Đế Thích những việc của thế gian và nói rằng:

Thưa Ngài! Có nhiều người thọ trì 8 giới, nhiều người tu hành hạnh bố thí, nhiều người tu phước; nhiều người cung kính cha mẹ Sa Môn Bà La Môn và những người trong gia đình thì lúc ấy Tứ Thiên Vương ở cõi trời Đao Lợi nói rằng: Tâm sanh hoan hỷ và nói là việc ấy thật tốt. Đấy là như pháp. Nếu có nhiều người thọ trì 8 giới, tu hành bố thí nhiều và làm phước nhiều; cung kính phụ mẫu Sa Môn, Bà La Môn nhiều cũng như những người trong gia đình thì quyến thuộc của chư thiên càng ngày càng nhiều; bạn lữ của Tu La càng ngày càng ít.

Nầy các Tỳ Kheo! Lúc ấy Thích Đề Hoàn Nhơn ngồi yên chỗ cũ, chư thiên ngồi chỗ chư thiên và khi ở vị trí ngay ngắn, theo tâm của chư thiên làm cho hoan hỷ mà nói kệ rằng: Mỗi tháng ngày mồng tám Mười bốn và mười lăm Trong tháng ngày hai ba Mồng chín và ba mươi Ba lần ngày mười lăm Thọ trì tám phần giới Tâm tịnh mà nhiếp trị Nếu thọ trì bố tát Người nầy tu bảy pháp

Tương lai sẽ như ta.

Nầy các Tỳ Kheo! Đây là kệ Thích Đề Hoàn Nhơn, là bài ca tà, không phải là bài ca lành; đây là lời nói tà; chẳng phải lời nói lành. Vì sao như vậy?

Nầy các Tỳ Kheo! Vì Thích Đề Hoàn Nhơn chưa giải thoát việc sanh, chưa giải thoát già, chưa giải thoát chết;

chưa giải thoát ưu, chưa giải thoát bi; chưa giải thoát khổ; chưa giải thoát não; chưa giải thoát ngũ ấm.

Nầy các Tỳ Kheo! Nếu có Tỳ Kheo thành A La Hán, diệt tận các lậu, tu đạo cứu cánh, chánh tri giải thoát, dứt hết các kết sử, như thế các Tỳ Kheo nên nói kệ nầy. Đây là những lời nói lành:

Mỗi tháng ngày mồng tám Mười bốn và mười lăm Trong tháng ngày hai ba Mồng chín và ba mươi

Ba lúc ngày mười lăm Thọ trì tám phần giới Tịnh tâm mà nhiếp trị Nếu thọ trì bố tát Người nầy tu bảy pháp

Tương lai sẽ như ta. Nầy các Tỳ Kheo! Đây là kệ Tỳ Kheo và là bài ca lành; chẳng phải bài ca tà, lại là lời nói lành; chẳng phải lời nói tà. Vì sao như vậy ?

Đây là Tỳ Kheo đã giải thoát sự sanh, đã giải thoát sự già, đã giải thoát sự chết, đã giải thoát sự ưu, đã giải thoát sự bi, đã giải thoát sự khổ, đã giải thoát sự não, đã giải thoát ngũ ấm, liền nói lời Kỳ Dạ (Geya = Trùng tụng) :

Tứ Thiên Vương Đại Thần Mồng tám đi tuần hành Tứ Thiên Vương Thái Tử Mười bốn xem thế gian Mười lăm ngày quan trọng Tứ Vương nghe việc tốt Nên tự đến thế gian Quan sát việc lành dữ Lúc ấy Tứ Thiên Vương Ở nơi Thiện Pháp Đường Chư Thiên vân tập lại Tấu việc lành dữ nghe Nơi ý người thế gian Cùng đạo pháp tương ưng Đường lành có nhiều người

Hay thí, thọ Bố Tát Lại hay siêng tu đạo Nam nữ phước tăng lên Lúc ấy cõi Đao lợi Tin tưởng lòng hoan hỷ Số số sanh tùy hỷ Tứ Thiên Vương nói rằng Chư thiên thêm quyến thuộc Lần lần thêm được nhiều Nguyện Tu La bạn lữ Ngày ngày càng giảm đi Tùy nhớ nghĩ chánh giác Chánh pháp nói Thánh chúng Chư Thiên ở an lạc Tâm thường sanh hoan hỷ Thế gian xuất thế gian Hay sanh ra làm người Hoặc nương Phật Pháp Tăng Ở nơi ba ngôi báu Ta nay vì ngươi nói Nói tam hiền thiện đạo

Nếu người cầu chơn thật Bỏ ác tu việc lành Chẳng có như bán buôn Do ít mà được nhiều Như chư Thiên Đao Lợi Làm thiện ít sanh thiên Đế Thích và chư Thiên Đại phước đức đa văn Tụ tập Thiện Pháp Đường Và những vị trụ xứ Nam nữ hay hành hương Tứ vương được tâu bày Thanh tịnh thiên yêu mến Huân tập khắp chư thiên

Chư Thiên Tử hình sắc không giống nhau; y phục cũng khác nhau bởi những đồ quý giá trang sức, mỗi mỗi sai biệt. Ở nơi Thiện Pháp Đường có hoa 4 màu; người hoa đẹp đẽ, hỗ tương như hình với bóng. Ví như trong những nhà quý có chứa đầy của quý thế nào thì Thiện Pháp Đường nầy cũng đẹp và dễ thương thế ấy. Vì sao nơi nầy gọi là Thiện Pháp? Vì là nơi chư thiên tập trung để ca ngợi tán thán Phật nhiều lời, tán thán Pháp nhiều lời và tán thán Tăng nhiều lời; là nơi phân biệt việc tà chánh của thế gian. Tuyên thuyết nhiều loại khác của con đường xuất thế. Vườn tược ở đó chẳng phải như việc nầy cho nên gọi là đất. Vì Thiện Pháp Đường mà Đức Thế Tôn đã nói và ta (A Nan) đã nghe như thế.

Phật nói Luận A Tỳ Đàm về việc thành lập thế giới

Hết quyển hai

Phật nói

LUẬN A TỲ ĐÀM

VỀ VIỆC THÀNH LẬP

THẾ GIỚI

Quyển thứ ba

Trần, Tây Ấn Độ Tam Tạng Chơn Đế dịch

Ph m VƯỜN HOA HỶ

Thứ chín

Ở

bên ngoài cửa phía Bắc của Đại Thành Thiện Kiến cách 20 do tuần là cõi trời Đao Lợi; có một vườn cây rất lớn, tên gọi là HOAN HỶ; ở trong vườn nầy có hồ, lại cũng có tên là Hoan Hỷ, rộng cả trăm do tuần, sâu cũng như thế; nước trời đầy khắp; có 4 chất báu bao bọc nơi đáy hồ như trước đã nói. Bốn bên đều có đường đi lại cũng như trước đã nói; có hoa quý 5 báu, lại cũng như trước đã nói; có thuyền quý 4 báu và tạo nên tám niềm vui. Tùy theo tâm muốn mà nhanh chậm. Khi chư thiên muốn có hoa nầy thì tự nhiên đến, là do quả báo lành vậy. Mưa hoa đầy khắp cõi trời. Lại có gió đặc biệt thổi những lọn hoa ấy, dính lên thân và trang nghiêm thân thể, cánh tay, cổ và chân, tự nhiên dính vào. Bên bờ hồ nầy có cây bằng 5 báu, la liệt đầy dẫy như trước đã nói. Ở giữa cây nầy là những điện đường làm bằng những thứ báu. Chư thiên nam nữ dừng lại nơi đó rất nhiều, như trước đã trình bày. Trong vườn có cây, tên gọi là Hoan Hỷ; cây ấy sanh hoa tên là Mạn Đà La, hình thù lớn nhỏ như bánh xe lớn, màu sắc tuyệt đẹp như ánh sáng của lửa cháy;

hoa nầy nặng nhẹ như người trong hoa. Cây Hoan Hỷ chỉ có trong vườn nầy; ngoài ra thì chẳng đâu có.

Vườn nầy chu vi 1.000 do tuần; đường kính 333 do tuần; một phần ba là bờ thành bằng vàng bao bọc; thành cao 1 do tuần; bờ tường 1 do tuần rưỡi; cửa thành cao 2 do tuần; ngọ môn cao 1 do tuần rưỡi. Cứ 10 do tuần như thế thì có một cửa. Có 99 cửa như thế. Lại có một cửa nhỏ để đủ số 100. Các cửa nầy đều do những chất báu hợp thành như ma-ni, diệu bảo để trang nghiêm, giống như đất ở phía Bắc được trải những tấm thảm mịn màng đẹp đẽ vậy. Có nhiều loại hình được chạm trổ. Ở trước cửa lại có 4 quân lính phòng vệ như trước đã nói.

Bên ngoài thì có bảy hàng rào bao bọc, lại như đã nói bên trên. Có bảy hàng cây Đa La vây chung quanh lại cũng như trên đã nói. Ở giữa những cây nầy lại có ao báu, rộng cả trăm cung, đều đẹp đẽ, lại cũng như trên đã nói; có hoa bằng 5 thứ báu cũng như trên đã nói cho đến điện đường bằng 4 thứ báu, là nơi trụ xứ của chư thiên nam nữ.

Ở phía bên ngoài thành có 3 lớp hào làm bằng của báu, như trên đã nói; rộng 2 do tuần; sâu 1 do tuần rưỡi hình như cửa miệng hồ; dưới rộng trên hẹp; nước trời nhuần thấm lại cũng như trên đã nói. Ở giữa những hào là đất. Những kiều nữ ở nơi các cung điện đầy dẫy. Bên ngoài 3 lớp hào có rừng cây 7 báu bao bọc chung quanh, lại cũng như trên đã nói.

Lúc ấy bên ngoài vườn tất cả các hoa đều nở rộ; các thiên nữ vui mừng ca hát. Lúc ấy các Thiên Tử đến vườn Hoan Hỷ vào rừng để xem nghe. Trong khi các Thiên Tử ở ngoài rừng nghe âm nhạc ca hát thì các thiên nữ lại cũng ra ngoài để xem nghe. Ở trong vườn các thiên nữ lại cũng hòa tấu âm nhạc. Ngoài các Thiên Tử vào vườn để xem nghe, trong vườn các Thiên Tử lại cũng tấu những âm nhạc. Bên ngoài vườn thiên nữ lại cũng vào vườn để nghe. Do nhơn duyên nầy mà lãnh thọ các niềm vui.

Ở cửa phía Bắc của Đại Thành Thiện Kiến cho đến cửa phía Nam của vườn Hoan Hỷ và ở giữa có đường cả 20 do tuần, rộng 10 do tuần, đất toàn bằng lưu ly, bằng phẳng nhu nhuyến, của quý trang nghiêm; giống như phía Bắc đất được trải lên những tấm thảm mềm mại; người và phi nhơn, voi, ngựa, thú, hoa, cỏ v.v... tất cả đều đầy đủ, cũng như đeo hoa tai bằng những thứ báu tạo thành. Hình tướng của con đường nầy lại cũng như thế; lấy chân đạp xuống thì chìm và dở chân lên lại trở lại như cũ, mềm mại như vải, như nhung. Con đường nầy nhu nhuyến lại cũng như thế. Có 3 loại của quý trang sức nên. Mỗi mỗi đều được tạo thành những của quý tốt đẹp. Có 3 tầng chuông báu treo chung quanh; mỗi mỗi chuông báu đều do 4 chất quý tạo thành, khi gió lay động thì phát ra những âm thanh vi diệu làm cho chư thiên khởi lên ngũ dục bị ràng buộc.

Hai bên con đường nầy có 2 bờ sông nước, gọi tên là Trường Hình, lại dài 20 do tuần, rộng 10 do tuần; nước 8 công đức tự nhiên nhuần thấm. Hai bên sông nầy lại có 4 chất quý tạo thành như trước đã nói. Bốn phía bờ sông đều có 4 con đường quý, lại cũng như trước đã nói. Trong nước của con sông nầy có 5 loại hoa quý như trước đã nói; thuyền bằng 4 của quý nổi trong sông nầy; nước 8 công đức đầy dẫy. Khi lên thuyền thăm viếng thì chậm mau tùy theo tâm muốn cũng như trước đã nói. Ở trong ấy các hoa tự nhiên bay đến tùy theo tâm muốn. Đó là do quả báo lành vậy. Mưa toàn hoa quý, đầy khắp cả bầu trời. Lại có gió đặc biệt thổi các hoa nầy bay đến trên thân, trang nghiêm nơi thân thể, cánh tay, cổ và chân, tự nhiên hoa dính vào.

Hai bên bờ sông có cây bằng 5 loại báu la liệt đầy khắp như trước đã nói. Ở giữa những hàng cây nầy có những ao quý cho đến những điện đường quý giá. Chư Thiên nam nữ lại ở trong đó, vô lượng thiên chúng đầy đủ nơi đất nước nầy. Vì sao vườn nầy gọi là Hoan Hỷ?

Vườn nầy có ao lớn tên là Hoan Hỷ và trong vườn có cây lại cũng tên là Hoan Hỷ. Hoa ấy tên Mạn Đà La. Ba việc ấy chỉ có vườn nầy có; ngoài ra không có vườn nào có. Lại vì nhơn duyên gì mà có tên là Hoan Hỷ ?

Lúc ấy chư thiên ở cõi Đao Lợi muốn vào vườn nầy đã sanh đại hoan hỷ và vui thích nô đùa, thật là sung sướng. Do vậy có tên là Hoan Hỷ.

Với nghĩa nầy Đức Phật Thế Tôn đã nói cho ta (A Nan) nghe như thế.

Ph m XE TRONG VƯỜN

Thứ mười

B

ên ngoài cửa phía Đông của Đại Thành Thiện Kiến đi chừng 20 do tuần là cõi trời Đao Lợi, có một vườn tên là Chúng Xa. Trong vườn có hồ lớn, tên hồ là Chất Đa La, rộng cả trăm do tuần, sâu cũng lại như thế; nước trời nhuần thấm; bốn chất báu bao bọc đáy hồ như trên đã nói: có 4 chất báu tạo thành đường đi; có hoa 5 loại báu lại cũng như trên đã nói; có thuyền 4 loại báu và cho đến 8 loại nước tạo niềm vui. Trong ấy chư Thiên nếu muốn có hoa thì tự nhiên đến; do quả báo lành vậy. Mưa xuống nhiều loại hoa quý đầy dẫy cả hư không. Lại có những ngọn gió đặc biệt thổi những lọn hoa dính sát vào thân thể trang nghiêm từ thân mình cho đến tay, cổ và chân, rồi tự nhiên dính chặt.

Ở bờ hồ nầy có 5 cây báu, la liệt đầy khắp như trước đã nói. Ở giữa những cây nầy có những điện đường quý giá; nơi mà các chư Thiên nam nữ ở đây đầy khắp, lại như trên đã nói. Chu vi của vườn nầy là 1000 do tuần; một phần ba được bao bọc bởi bức thành bằng vàng; thành nầy cao một do tuần; tường cao một do tuần rưỡi.

Cửa thành cao 2 do tuần. Ngọ môn cao một do tuần rưỡi. Cứ 10 do tuần lại có 1 cửa. Có 99 cửa như thế và có 1 cửa nhỏ để đủ số 100. Các cửa nầy đều làm bằng những chất quý như Ma-Ni diệu bảo để trang nghiêm; giống như đất phía Bắc trải những tấm thảm mềm mại đẹp đẽ vậy; có điêu khắc nhiều hình tượng; trước cửa lại có 4 quân lính hộ vệ cũng giống như bên trên đã nói.

Bên ngoài có 7 hàng rào, lại cũng như trên đã nói; 7 rừng cây Đa La vây bọc chung quanh, lại cũng như trên đã nói. Ở giữa những hàng cây nầy có những ao quý báu rộng hằng trăm cung rất đẹp đẽ, lại cũng như trên đã nói; có hoa 5 báu, lại cũng như trên đã nói; lại có thuyền bằng 4 loại báu, lại cũng như trên đã nói. Bờ ao có 5 hàng cây báu, lại cũng như trên đã nói, cho đến điện đường bằng 4 chất quý; nơi mà chư Thiên nam nữ chung sống ở đây.

Ở bên ngoài thành có 3 lớp hào, như trên đã nói; cứ mỗi một hào rộng 2 do tuần; sâu một do tuần rưỡi; hình như cái miệng hồ, dưới rộng trên chật; có nước trời nhuần thấm và cũng như trên đã nói. Ở giữa các hào là đất; nơi có các cung điện và những kiều nữ.

Bên ngoài 3 lớp hào, có rừng cây 7 báu bao bọc chung quanh, lại cũng như trên đã nói. Bên ngoài rừng kia tất cả hoa đều nở rộ; nơi các thiên nữ đang múa ca hát xướng. Lúc ấy các Thiên Tử từ trong vườn xe đi ra rừng cây để xem nghe. Khi các Thiên Tử ở bên ngoài rừng cây để nghe âm nhạc thì trong vườn các Thiên nữ lại cũng ra để xem nghe; ở bên trong vườn các Thiên nữ lại tấu lên những âm nhạc. Bên ngoài các Thiên Tử vào vườn để xem nghe thì bên trong vườn các Thiên Tử lại tấu lên những âm nhạc. Ngoài vườn

Thiên nữ lại cũng vào vườn để xem nghe. Do nhơn duyên nầy, thọ nhận các niềm vui.

Từ cửa Đông của Đại Thành Thiện Kiến cho đến cửa Tây của Vườn Xe lại có những con đường, dài cả 20 do tuần, rộng 10 do tuần, đất toàn bằng lưu ly, mềm mại nhu nhuyến, gồm toàn những thứ báu tạo thành, Giống như đất phía Bắc được trải thảm mềm mại nhu nhuyến đẹp đẽ như thế. Người và phi nhơn, voi, ngựa, thú, hoa, cỏ nhiều loại đủ cả. Lại cũng có những chất báu hợp thành để đeo nơi hoa tai. Hình tướng của con đường nầy cũng lại như thế. Khi đặt chân xuống thì đất lún, khi dở chân lên thì đất trở lại như cũ, mềm như lụa, như vải. Con đường nầy nhu nhuyến như vậy. Lại có 3 lớp da bao bọc chung quanh. Mỗi một lớp da lại bằng 4 chất báu tạo thành. Mỗi mỗi lớp da lại có 3 tầng linh báu treo chung quanh. Mỗi mỗi linh báu đều do 4 chất báu hợp thành. Khi gió lay động đều xuất ra những âm thanh vi diệu, có thể làm cho chư Thiên khởi lên ngũ dục ràng buộc.

Hai bên con đường ấy lại có nước sông. Tên gọi là Trường Hình, cũng dài 20 do tuần và rộng 10 do tuần; có nước 8 công đức tự nhiên nhuần thấm. Ở hai bên bờ sông nầy đều có 4 chất báu bao bọc, như trước đã nói. Bốn bên bờ sông nầy có 4 đường đi, lại giống như trước đã nói. Trong nước sông nầy lại có hoa 5 báu, lại cũng như đã nói ở trước.

Thuyền 4 báu nổi trong sông nầy. Tám loại nước tạo nên niềm vui. Khi lên thuyền để dạo chơi thì chậm nhanh theo ý muốn, lại cũng như trước đã nói. Như chư Thiên muốn có hoa thì tùy theo tâm muốn mà đến. Đây là quả lành vậy. Mưa xuống toàn những loài hoa quý rải khắp cõi trời. Lại có những loại gió đặc biệt, thổi những lọn hoa đến thân mình để trang sức nơi thân, cánh tay, cổ và chân; tự nhiên dính chặt.

Bên trên 2 bờ sông có cây 5 báu, la liệt đầy dẫy, như trước đã nói. Ở giữa những cây nầy có các hồ quý và những điện đường quý hiếm mà các nam nữ chư thiên cư ngụ ở nơi đây. Vô lượng chư thiên ở đầy nơi nước nầy. Vì sao mà tên vườn nầy gọi là Vườn Xe?

Ở trong nầy có một hồ lớn tên gọi là Chất Đa La; nơi ấy có cây. Cây nầy sanh nhiều loại hoa, duy chỉ vườn nầy có; ngoài ra vườn khác thì không. Lại có nhơn duyên gọi là Chất Đa La. Lúc ấy chư thiên ở cõi trời Đao Lợi muốn vào trong vườn nầy thì phải mặc những loại vật quý giá trang nghiêm nơi thân thật là đẹp đẽ và cầm các cây gậy như lúc lâm chiến rồi lên xe, vào bên trong vườn. Tại trong vườn nầy; hoặc muốn đi ra, lấy hoa đẹp Chất Đa La để trang sức cho xe khắp nơi đẹp đẽ; xong đâu đó rồi lên xe; tất cả đều như thế. Hoa của cây Chất Đa La nầy dùng để làm anh lạc đeo thân cho chư thiên, rồi lên các xe quý, tỏa ra ánh sáng hỗ tương với nhau. Do nhân duyên nầy mà ở nơi vườn quý nầy có nhiều loại ánh sáng tụ hội bên trong. Do ý nghĩa nầy nên gọi tên là Vườn Xe. Lại cũng có tên khác gọi là Vườn Của Các Xe.

Ý nghĩa nầy ĐứcThế Tôn đã nói, như thế tôi nghe.