Tỳ Ni Nhật Dụng Yếu Giải

30. Cử Bát- Nâng Bình Bát

1. Phiên âm:

CỬ BÁT

Chấp trì ứng khí

Đương nguyện chúng sanh

Thành tựu pháp khí

Thọ thiên nhơn cúng

ÁN CHỈ RỊ CHỈ RỊ, PHẠ NHỰT

RA HỒNG PHẤN TRA (3 lần)

2. Dịch nghĩa:

NÂNG BÌNH BÁT

Nâng bình bát lên

Nên nguyện chúng sanh

Thành bậc pháp khí

Nhận trời người cúng

ÁN CHỈ RỊ CHỈ RỊ, PHÁ NHỰT

RA HỒNG PHẤN TRA(3 lần)

3. Yếu giải:

Cử Bát:

Là nâng bình bát lên, để ngang trán dâng cúng. Bình Bát của chư Tỳ Kheo, tiếng Phạn gọi là BÁT ĐA LA, dịch là Ứng Lượng Khí, là dụng cụ đựng thức ăn của chư Tỳ Kheo đệ tử của Đức Phật, vừa sức thọ thực.

Chấp Trì Ứng Khí:

Là thọ trì và gìn giữ chiếc Bình Bát đúng theo luật Phật dạy mà thọ nhận thức ăn cúng dường, cũng như các phép tắc và oai nghi của một vị Tỳ Kheo trong khi thọ thực. Sở dĩ gọi là Bình Bát là Món Ứng Lượng bởi vì Thể, Sắc và Lượng đúng với pháp Phật.

• Về thể: dùng đất đá, sắt, nhôm làm nên (không dùng đồng).

• Về sắc: màu nâu đậm chẳng cho xanh, vàng, đỏ, trắng và tạp sắc.

Trong luật Thiện Kiến nói: “Thánh Nhơn Tam Thừa đều cầm bưng Bát ngói, xin

cơm nuôi sống, dùng bốn biển làm nhà, nên gọi là Tỳ Kheo, màu sắc phải xông đốt ra màu cổ bồ câu rừng (nâu xậm)”.

• Vể lượng: lớn nhỏ chia làm ba bậc thượng (lớn), trung (vừa), hạ (nhỏ). Nhưng Đức Phật chế, cho tùy phần lượng của sức ăn nhiều ít, hợp với thân thể.

Thành Tựu Pháp Khí:

Là bậc thành tựu được các pháp môn của Đức Phật. Là căn khí của người hoằng dương thành công Giáo Pháp của Đức Phật. Là thọ lấy Pháp Tạng để truyền bá cho đời, cứu khổ độ sanh. Là Bình Bát đựng trọn Giáo pháp, cũng như chiếc bình bát của Tỳ Kheo, đựng trọn bữa cơm của nhà sư.

Bậc pháp khí là người có đủ sức lãnh thọ các pháp môn của Đức Phật, như ngài A Nan là pháp khí của Đức Phật Thích Ca, vì ngài đã thọ lấy và nhớ rõ tất cả các kinh nghĩa do Đức Phật nói ra. Như ngài Huệ Khả theo hầu và học Đạo với Tổ Bồ

Đề Đạt Ma, sau một thời gian lâu, Tổ nhận thấy ngài Huệ Khả có đủ khả năng truyền bá chánh pháp, Tổ bèn trao áo Cà Sa và Bình Bát để nối tiếp làm Nhị Tổ tại Trung Quốc.

Thọ Nhiên Nhơn Cúng:

Là nhận thức ăn do trời, người cúng dường. Trong Luật Tạng có nói: Đức Thế Tôn khi xưa ở dưới cội Bồ Đề, lúc mới thành Phật, có hai người khách buôn đem mật và bánh dâng cúng. Đức Phật nhìn họ liền nghĩ rằng: “Chư Phật thời quá khứ đều dùng Bình Bát mà thọ thực”, vừa mới phát suy nghĩ, liền có bốn vị Đại Thiên Vương từ cõi trời đem bình bát bằng đá, kính dâng lên Đức Phật.

Đức Phật dạy chư Tỳ Kheo khi thọ cơm phải đủ oai nghi và giữ tâm thanh tịnh quán chiếu (ngũ quán), chú nguyện đầy đủ.

Luật Tăng Kỳ nói: “Tỳ Kheo khi thọ cơm phải giống như cách ăn của Voi chúa núi tuyết, nó dùng vòi, nhẹ nhàng đưa thức

ăn vào miệng, khi nhai nuốt xong miếng trước, nó mới đút vào miệng miếng sau”.

Miếng ăn phải vừa với miệng, chẳng được quá lớn hoặc quá nhỏ. Nếu lỡ cái bánh lớn, nên dùng tay bẻ ra cho vừa miệng. Khi ăn phải cẩn thận, không cho một hột rớt xuống đất. Nếu ăn cháo lỏng hoặc húp canh, chẳng được húp kêu ra tiếng, nên từ từ mà húp vào. Khi ăn chẳng được chắp lưỡi hay thổi hà hơi, gãi đầu, lượm thức ăn không thích rẩy ra lung tung, làm động niệm người khác.

Phật dạy: “Khi ăn quá đường tập thể, các vị Thượng Tòa ngồi trên phải ăn chậm chậm, chẳng được ăn mau quá, rồi ngồi chờ, làm cho các Tỳ Kheo, Sa Di tuổi nhỏ phải lật đật, nhai không kỹ, ăn không no. Người lớn nên từ bi, thương tưởng đến Đại Chúng vậy”.

31. Tam Đề- Ba Muỗng Cơm Phát Nguyện

1. Phiên âm:

TAM ĐỀ

Sơ đề : nguyện đoạn nhứt thiết ác

Nhị đề : nguyện tu nhứt thiết thiện

Tam đề : thệ độ nhứt thiết chúng sanh.

2. Dịch nghĩa:

BA MUỖNG CƠM PHÁT NGUYỆN

Muỗng thứ nhứt: nguyện dứt tất cả điều ác

Muỗng thứ hai: nguyện tu tất cả điều lành

Muỗng thứ ba: thề độ tất cả chúng sanh

3. Yếu giải:

Tam Đề:

Nghĩa là ba lần đưa lên, ba lần phát nguyện. Chư tỳ kheo trước khi thọ thực, phải ba lần múc cơm đưa lên phát ba lời nguyện là dứt ác, làm lành và thề độ chúng sanh.

Sơ Đề- Nguyện Đoạn Nhứt Thiết Ác:

Muỗng cơm thứ nhứt để vào miệng, nguyện dứt trừ tất cả điều ác. Các điều ác ở đây tức là Thập Ác Nghiệp thuộc về thân, miệng và ý, cùng tất cả các hành vi, ý nghĩ chẳng lành của ba độc THAM, SÂN, SI.

Nhị Đề - Nguyện Tu Nhứt Thiết Thiện:

Muỗng cơm thứ hai để vào miệng, nguyện tu tất cả điều lành tức là không điều lành nào mà chẳng làm. Điều lành ở đây chỉ cho Thập Thiện Nghiệp thuộc về thân, miệng, ý thiện, không tham, không sân, không si. Nói xa hơn là chuyên cần tu GIỚI ĐỊNH HUỆ, thực hành ba mươi

bảy Phẩm Trợ Đạo, cho đến trăm ngàn Tam Muội, vô lượng pháp môn của Đức Phật nói ra.

Tam Đề - Thệ Độ Nhứt Thiết Chúng Sanh:

Muỗng cơm thứ ba để vào miệng, thề độ tất cả chúng sanh. Tức là không bỏ sót một chúng sanh nào cả. Như Bồ Tát Địa Tạng phát nguyện “Nếu còn một chúng sanh chưa thành Phật, ngài chưa đi vào cõi Phật mà vẫn còn làm vị Bồ Tát để cứu độ”. Như ngài A Nan phát nguyện “Như một chúng sanh nào chưa thành Phật, tôi chẳng ở đây lấy Niết Bàn”.

Tam đề là ba tâm nguyện lớn của người tu hành, là ba phương tiện lớn của bậc xuất thế cứu độ chúng sanh.

BA TÂM NGUYỆN LỚN:

• Tâm Trực: tu trên pháp chân như, trừ sạch nhân ác, đi trên đường vô lậu, quét sạch bóng dáng pháp trần để an trú trong tự tánh vắng lặng, thanh tịnh.

• Tâm Thiện : Còn gọi là tâm từ. Thương đến tất cả chúng sanh.

• Tâm Bi: Muốn nhổ sạch gốc khổ cho chúng sanh.

BA PHƯƠNG TIỆN LỚN:

• Dùng phương pháp thiện xảo, hợp căn cơ để trừ tất cả pháp ác cho mình và cho tất cả chúng sanh.

• Dùng phương pháp thiện xảo, hợp thời, hợp căn cơ để phát triển tất cả căn lành.

• Dùng phương pháp thiện xảo, uyển chuyển, tiện dụng, hợp căn cơ để cứu độ tất cả chúng sanh.

Lời ngạn ngữ nói: “Ba tâm chưa trọn, giọt nước nhỏ khó tiêu”.

32. Ngũ Quán Vô Vi- Năm Pháp Quán Không Trái

1. Phiên âm:

NGŨ QUÁN VÔ VI

Nhứt, kế công đa thiểu lượng bỉ lai xứ

Nhị, thổn kỷ đức hạnh toàn khuyết ứng cúng

Tam, phòng tâm ly quá tham đẳng vi tong

Tứ, chánh sự lương dược vi liệu hình khô

Ngũ, vi thành đạo nghiệp ưng thọ thử thực

2. Dịch nghĩa:

NĂM PHÁP QUÁN KHÔNG TRÁI

Một, tính công nhiều ít so chỗ kia đem đến.

Hai, xét đức hạnh của mình đủ hay thiếu mà thọ của cúng dường.

Ba, ngừa tâm xa lìa các tội lỗi tham sân si làm cội gốc.

Bốn, xem như vị thuốc hay để chữa bịnh khô gầy

Năm, vì thành Đạo nghiệp nên thọ cơm này.

3.Yếu giải:

Quán:

Tức là quán chiếu, soi thấu, rõ ràng các nguyên nhân tuần tự kết hợp thành ra cái quả hiện tại. Ví dụ như hạt cơm ta đang thọ dụng là do từ:

• Con trâu cày đất cực nhọc

• Người nông phu chân lấm tay bùn gieo hạt giống, cho nước, phân, nhổ cỏ, trải nắng, dầm mưa, bắt sâu… cắt lúa gánh về đập phơi, mang đi xay, giã, nấu.

• Trong hạt cơm ta thấy có đất, nước, không khí hơi ấm, sức trâu, sức người, mồ hôi, sự mệt nhọc… và tấm lòng đem cúng dường của tín chủ.

Cho nên hạt cơm, rau quả, bánh, y phục, thuốc men… của đàn na tín cúng đều rất nặng đối với cái ơn của chúng sanh.

Vì vậy người tu hành cần phải phát nguyện, cứu độ chúng sanh, viên thành Phật đạo mới có thể đền đáp được.

Vô Vi:

Không đạo tác, không gây cái nhân tạo tác, không cố ý, không trái chân lý.

Vô vi là Niết Bàn, là vô tướng, là thật tướng.

Hữu vi là vô thường, biến dịch.

Vô vi là thường hằng, không biến dịch.

Như nói: Bố thí vô vi tức là bố thí mà không thấy mình bố thí, không nhớ món đồ đem cho và không nghĩ rằng ai nhận đồ cho của ta (Tam luân không tịch).

Ngũ Quán Vô Vi:

Năm điều quán tưởng không sai trái mà người tu Đạo, người xuất gia mỗi khi thọ thực phải gìn chánh niệm, không chuyện vãn, không phóng tâm suy nghĩ long bong mà chỉ chú tâm vào chánh niệm (biết mình ăn thọ thực, quán tưởng năm điều).

Đức Phật dạy “nếu các Tỳ kheo khi thọ thực, không gìn chánh niệm, để tâm tán

loạn thì vật cúng dường của tín thí không tiêu, khiến cho chánh quả khó đạt mà còn phải trả món nợ nặng nề đó về sau”.

Nhứt – Kế Công Đa Thiểu Lượng Bỉ Lai Xứ:

Điều quán tưởng thứ nhứt là kể công nhiều ít so chỗ kia đem đến.

“Kể công nhiều ít” tức là quán tưởng bát cơm này mỗi hạt gạo chứa đựng nhiều khổ nhọc, nhà nông gieo mạ, cày cấy, tưới nước, bón phân, dầm mưa giải nắng, hạn hán, lụt lội, chân lấm tay bùn, mồ hôi như xối. Ai biết cơm này trên mâm, mỗi hột đều cay khổ. Cho nên khi ăn phải nên trịnh trọng, không nên tham đắm quá nhiều, ăn vào liền chất bất tịnh, phút chốc biến ra phẩn uế. Công người qua nắng, nếu quán chiếu không đủ sẽ trở lại đền nợ cho người.

“So chỗ kia đem đến”

Thực phẩm này nơi tín chủ nhịn bớt phần ăn, nhịn bớt tiêu dùng của họ, vì muốn cầu phước nên cúng dường Chư Tăng. Nếu không tu hành mà thọ nhận thì

một hạt gạo cũng khó tiêu. Kinh Văn Thù Vấn nói: “Bậc Bồ Tát nếu không ngẫm nghĩ thì cơm chẳng nên dùng”.

Nhị Thổn Kỷ Đức Hạnh Toàn Khuyết Ứng Cúng:

Điều quán tưởng thứ hai là xét đức hạnh cuả mình đủ hay thiếu mà thọ của cúng dường.

Xét: là so tính

Đức hạnh: tức là người xuất gia tu hành giới hạnh thanh tịnh, siêng tu ba nghiệp, lợi mình, lợi người, phước huệ đầy đủ. Tổ nói: “Dù người đủ đức hạnh, nhưng khi thọ thực, phải quán tưởng đầy đủ, của tín hí mới tiêu.

Người tu hành đầy đủ đức hạnh còn phải giữ năm phép quán, huống chi người thiếu đức hạnh, tạp niệm, không giữ chánh niệm, thì còn đường sanh tử, trả nợ tín thí khó thoát ra được.

Tam Phòng Tâm Ly Quá Tham Đẳng Vi Tông:

Ba là ngừa tâm xa lìa các tội lỗi tham sân si làm cội gốc.

Ba độc tham lam, sân giận, si mê là gốc của sinh tử luân hồi, là gốc tạo nghiệp. Tất cả pháp ác đều từ tham sân si mà khởi. Cho nên người xuất gia tu hành, cắt bỏ luyến ái, lìa nhà vào đạo, cần phải thận trọng, phòng ngừa tội lỗi.

Cội gốc tham ái nếu dứt thì các dữ lìa xa. Khi ăn món ngon không khởi tưởng tham.

Khi ăn món dở chẳng sinh lòng giận.

Quán chiếu món ăn vừa nuốt khỏi cổ biến thành ô uế, nên chẳng bị lòng si ràng buộc.

Tứ - Chánh Sự Lương Dược Vi Liệu Hình Khô:

Bốn là quán thức ăn như vị thuốc hay để chữa lành bịnh khô gầy.

Thân của ta do đất, nước, gió, lửa tạo thành, cho nên cần phải ăn uống để trừ đói khát, nếu thiếu thực phẩm, thì hình sắc khô gầy, bịnh tật, khó thể tiến tu Đạo Nghiệp. Nay cần ăn uống, như dùng thuốc hay để chữa bịnh vậy.

Ăn để trị bịnh chứ không ăn vì tham nhiễm.

Ngũ - Vị Thành Đạo Nghiệp Ưng Thọ Thử Thực:

Năm là vì thành Đạo nghiệp nên thọ cơm này.

Phàm người xuất gia tu Đạo giải thoát, thân ở chôn không môn, tâm hằng thanh tịnh. Vì nuôi mạng để tu nên cần ăn uống cho có sức khỏe, tham thiền nhập định, tụng kinh, giảng pháp. Thân có an thì tâm mới an, trí mới sáng. Nếu tự biết mình Đạo nghiệp chưa thành thì phải chuyên cần tiến tu. Đạo nghiệp chưa thành thì ăn phải hổ thẹn, sợ rằng tín cúng khó tiêu. Dè dặt đâu dám lơ là, buông lung tâm ý. Nếu người xuất gia học đạo, khi thọ thực chẳng giữ chánh niệm, chẳng nhờ năm pháp quán thì cũng giống như con bò ăn cỏ.

Ngài LOẠI AM THIỀN SƯ nói:

“Tặng vật mười phương nặng núi non

Nghìn đời muôn kiếp khó hoàn toàn

Miệng vàng nói rõ người chưa tín

Thành sắt ngày kia khó phóng buông”

“Thân người khó đặng hãy suy lường

Đầu đội lông sừng ngày tháng trường

Cười bấy tham kia một hột gạo

Dần dà mất cả nửa năm lương”

Chuyện: Theo Kinh A Dục Vương kể chuyện:

Tổ Ưu Ba Cấp Đa vì muốn độ cho một vị Tỳ Kheo xấu chứng đói, tham ăn mau và hay quan trọng về món ngon dở. Một hôm, đến giờ ngọ, Tổ lấy bát đựng đầy một bát cháo sữa nóng hổi và một cái bát không đem đến cúng cho vị Tỳ Kheo ấy và dặn rằng: “Ông hãy đợi nguội, thủng thẳng mà húp nhé”. Vị Tỳ Kheo vì đói và thích món ngon thơm, nên vừa thổi vừa húp. Thấy vậy Tổ nói: “Cháo sữa tuy nguội mà lòng ông nóng quá, hãy quán chẳng sạch (bất tịnh), hãy quán như thuốc chữa bịnh để lòng mát lại đi”.

Vì ăn bằng cái tâm chao động nên sau khi húp hết cháo sữa, vị Tỳ Kheo bị ói mửa ra. Tổ Ưu Ba Cấp Đa nhìn thấy bảo: “Hãy ăn lại đi, cháo sữa ngon mà!” Vị Tỳ Kheo thưa: “Cháo ói ra chẳng sạch, ăn thế nào được, ghê gớm quá!. Nhân đó, Tổ dạy vị Tỳ Kheo hãy quán tưởng, thực

phẩm là để ăn, nhưng khi qua miệng đã biến thành chất dơ uế.

Từ đó vị Tỳ Kheo tinh tấn, quán chiếu, thực hành ngũ quán, tỉnh thức và chứng quả A LA HÁN.

33, Tẩy Bát- Rửa Bát

1. Phiên âm:

TẨY BÁT

Dĩ thử tẩy bát thủy

Như thiên cam lồ vị

Thí dữ chư quỷ thần

Tất giai hoạch bảo mãn

ÁN MA HƯU RA TẤT TÁ HA (3 lần)

2. Dịch nghĩa:

RỬA BÁT

Lấy nước rửa bát này

Như vị cam lộ trời

Thí cho các quỷ thần

Thảy đều được no đủ

ÁN MA HƯU RA TẤT TÁ HA (3 lần)

3. Yếu giải:

Tẩy Bát:

Rửa bình bát, cũng gọi là tráng bát. Tức là sau khi ăn hết những thức ăn, chế nước vào tráng sạch những thức ăn còn dính trong bình bát, rồi đổ ra chén, thầm đọc thần chú (3 lần) để cúng thí cho chúng quỷ thần, trước khi uống sạch cả nước lẫn cặn. Bởi vì cơm cúng dường của đàn na tín thí rất nặng, Tăng Bảo là ruộng tốt để người đời gieo giống phước lành, phần thực phẩm của chư Tỳ Kheo thọ dụng là từ nơi sự nhịn bớt phần ăn của mọi người đem cúng dường cầu phước, vì vậy chúng ta không dám để rơi rớt.

Cam Lồ:

Tiếng Phạn gọi là A MẬT RI ĐA, tiếng Trung Hoa dịch là CAM LỒ, là nước thần diệu thơm ngọt. Còn gọi là:

• Trường sanh tửu: thuốc rượu trường sanh

• Thiên tửu : thuốc rượu cõi trời

• Nước pháp : nước linh diệu cuả Phật

Cam lồ là thứ nước uống của chư thiên, thơm tho ngon mát, là chất thuốc Tiên. Nước cam lồ có bốn màu: xanh, vàng, đỏ, trắng. Hễ rưới lên mình ai thì người ấy dứt hết bịnh tật, tiêu trừ phiền não. Vì thể tánh của nó vô cùng linh diệu, nên còn được ví như pháp Phật, như Niết Bàn. Như Kinh Diệu Pháp Liên Hoa phẩm thứ chín có đoạn:

Thế Tôn đèn sáng cõi trần

Chiếu cho con đặng biết phần về sau

Chúng con mừng rỡ dứt sầu

Khác nào được rưới cho nhau Cam Lồ.

Dĩ Thử Tẩy Bát Thủ

Như Thiên Cam Lồ Vị:

Nước tráng rửa bát có chú nguyện này đầy thần lực vi diệu, chẳng khác nào như nước Cam Lồ của cõi trời, uống dùng hằng ngày, khiến cho cõi lòng thanh tịnh an lạc.

Thí Dữ Chư Quỷ Thần

Tất Giai Hoạch Bảo Mãn:

Lợi ích của việc cúng thí nước còn nhiều hơn việc cúng thí cơm, nhất là đối với

loài ngạ quỷ, lúc nào trong cổ chúng nó cũng nóng bức phực cháy, thấy nước như thấy máu không thể uống được. Duy chỉ có nước được chư Tăng chú nguyện vào, uống thì trở nên mát mẻ, thoát cảnh khổ đói khát.

Mỗi khi chư Tỳ Kheo thọ thực xong, lấy nước tráng bát, gia trì sức nguyện kệ chú, cúng thí nước ấy đến chúng quỷ thần thì quý báu như nước Cam Lồ ở cõi trời, có thể khiến cho họ trừ được đói khát, mát mẻ tâm hồn.

Sau giờ thọ thực phải rửa bình bát và lau sạch, không để dính cơm.

CHUYỆN KỂ:

1) Thưở xưa, có một vị A LA HÁN thường bay đến Long Cung ứng cúng (thọ cơm cúng dường. Khi thọ thực xong, ngài không tráng bát liền bay về lấy bình bát đưa cho chú Sa Di rửa, trong bát còn có mấy hạt cơm dư, chú Sa Di ngửi thấy mùi thơm lạ thường từ những hạt cơm bốc ra,

Chú liền ăn thử thì thật là thơm ngon kỳ diệu.

Hôm sau, chú Sa Di liền chui dưới giường của thầy, hai tay nắm chân giường. Và khi thầy nhập định bay xuống Long cung, giường của thầy cũng bay theo mang chú Sa Di đến tận của cung điện. Vua Long Cung thấy được liền ngăn lại nói: “Người này chưa chứng quả Thánh, không vào được bên trong”. Chú Sa Di khai rằng vì muốn ăn cơm thơm nên lén đến đây. Vị A LA HÁN nhận ra là chú Sa Di học trò đã ăn những hạt cơm dính trong bình bát của mình, vì mình không nhớ tráng bát.

2) Thưở xưa, trên núi NGŨ VÂN có ngài CHÍ PHÙNG THIỀN SƯ, một hôm ngài vào điện Phổ Hiền ngồi thiền, bỗng thấy có một vị thần đến quỳ trước mặt. Sư Chí Phùng hỏi: “Ông là ai?”

Đáp: “Tôi là thần hộ giới”

Sư hỏi: “Tôi có lỗi gì ư ?”

Đáp : “Sau khi thọ thực, nước tráng bát ngài thường đổ đi mà không đọc kệ chú

nguyện bố thí cho chúng quỷ thần hưởng nhờ. Người tu hành không nên như vậy”.

Từ đó về sau, sư đều tráng bát, đọc kệ chú và uống, không đổ nữa.

34. Thủ Dương Chí- Lấy Tăm Xỉa Răng

1. Phiên âm:

THỦ DƯƠNG CHI

Thủ chấp dương chi

Đương nguyện chúng sanh

Giai đắc diệu pháp

Cứu cánh thanh tịnh

ÁN TÁT BA PHẠ THUẬT ĐÁP

TÁT RỊ BA, ĐÁP RỊ MA TÁT BA PHẠ,

THUẬT ĐÁP KHOẢNH ÁN LAM TÁ HA

(3 lần)

2. Dịch nghĩa:

LẤY TĂM XỈA RĂNG

Cầm tăm xỉa răng

Nên nguyện chúng sanh

Đều được pháp mầu

Rốt ráo trong sạch

ÁN TÁT BA PHẠ THUẬT ĐÁP

TÁT RỊ BA, ĐÁP RỊ MA TÁT BA PHẠ,

THUẬT ĐÁP KHOẢNH ÁN LAM TÁ HA

(3 lần)

3. Yếu giải:

Dương Chi:

Là cây xỉa răng.

Dương chi là nhành cây dương liễu dùng để chà răng sau khi thọ thực, vì dương liễu có tánh ôn nhu mềm mại. Đây là chỉ cho lòng khiêm tốn của người tu hành.

Thuở xưa chư Tỳ Kheo dùng cây dương liễu chà răng, nhưng ngày nay thường dùng cây tăm bán sẵn để xỉa răng, mà không cần tìm nhánh cây dương liễu để dành nhai cho sạch răng nhu thời Đức Phật còn tại thế.

Hình ảnh cây dương liễu trông uyển chuyển, uốn mình theo gió, xụ xụ hiêu hiêu trong mây lợt mưa thưa, người xưa dùng cây dương liễu là để hiển lộ cái tánh ôn nhu khiêm tốn.

Những xứ không có cây dương liễu, người ta chọn những cây có tánh ôn hòa để nhai vậy.

Thủ Chấp Dương Chi:

Tay cầm nhành dương. Là sau khi thọ thực xong, lấy nhành dương nhai nhai cho sạch răng. Vì nhành dương là loại cây có tánh ôn nhu, vị đượm trong mát, khiến cho thân tâm thanh tịnh.

Giai Đắc Diệu Pháp

Cứu Cánh Thanh Tịnh:

Diệu pháp là cái pháp đệ nhứt, tối thắng, không danh không tướng, không bị chi phối bởi thời gian. Không thể dùng ngôn từ để nói đến nó, cũng không thể dùng ý nghĩ để suy xét nó được (bất khả tư nghì). Diệu pháp ở đây chỉ cho cái TRI KIẾN PHẬT trong Kinh Pháp Hoa mà Đức Phật muốn Khai Thị Ngộ Nhập cho tất cả chúng sanh. Nó sẵn có trong chúng sanh, cho nên hễ ai nhận hiểu, thầm hội được nó thì Đức Phật liền thọ ký Đạo Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác.

35. Tước Dương Chi- Đánh Răng (Xỉa Răng)

1. Phiên âm:

TƯỚC DƯƠNG CHI

Tước dương chi thời

Đương nguyện chúng sanh

Kỳ tâm điều tịnh

Phệ chư phiền não

ÁN A MỘ DÀ DI MA LỆ

NHỈ PHẠ CA RA TĂNG DU ĐÀ NỄ

BẮT ĐẦU MA CÂU MA RA

NHĨ PHẠ TĂNG DU ĐÀ DA

ĐÀ RA ĐÀ RA

TỐ DI MA LỆ TA BÀ HA (3 lần)

2. Dịch nghĩa:

ĐÁNH RĂNG (XỈA RĂNG)

Khi đánh chà răng

Nên nguyện chúng sanh

Tâm điều hoà tịnh

Cắn nát phiền não

ÁN A MỘ DÀ DI MA LỆ

NHỈ PHẠ CA RA TĂNG DU ĐÀ NỄ

BÁT ĐẦU MA CÂU MA RA

NHĨ PHẠ TĂNG DU ĐA DA

ĐÀ RA ĐÀ RA

TỐ DI MA LỆ TA BÀ HA (3 lần)

3. Yếu giải:

Tước Dương Chi:

Cắn nhành dương.

Sau khi thọ thực, lấy nhành dương cắn nơi hai hàm răng chà xát cho sạch chất dơ dính nơi kẽ răng. Ngày nay, chư Tăng dùng tăm xỉa răng sau khi thọ thực để xỉa chất dính nơi răng vừa tiện lợi, vừa gọn gàng.

Sở dĩ thời xưa chư Tăng dùng cành cây dương nhai nhai nơi răng mà ít mà ít dùng loại cây khác là vì cây dương liễu cành thon nhỏ, mang chất khử nhiệt, phát ra mùi thơm.

Nhăn (nhai) nhành dương có năm điều lợi ích:

• Không bị đắng miệng

• Miệng không bị hôi

• Trừ phong

• Trừ nhiệt

• Trừ đàm

Tước Dương Chi Thời,

Đương Nguyện Chúng sanh:

Mỗi khi nhăn nhành dương (xỉa răng) nên thầm cầu nguyện cho tất cả chúng sanh.

Phật dạy sau khi thọ thực phải xỉa răng (hoặc nhăn nhành dương) để cho miệng tinh sạch, vừa mang lại sức khỏe cho thân vừa đầy đủ lễ độ khi gặp người, tụng kinh, lễ sám...

Thân miệng sạch cũng cầu cho chúng sanh được nhờ pháp Phật tiêu trừ phiền não.

Kỳ Tâm Điều Tịnh Không Vô Phiền Não:

Trong tâm thanh tịnh không dính phiền não.

Chúng sanh đã sẵn có cái chơn tâm thanh tịnh chưa hề dính bụi dơ nhưng vì vô minh che lấp khiến cho chân tâm không hiển bày. Nay dùng giới hạnh điều phục, đạt định lực, trí tuệ bừng sáng khiến cho bóng tối vô minh tan mất.

36. Kiết Trai- Kết Thúc Ngọ Trai

1. Phiên âm:

KIẾT TRAI

TIÊN NIỆM CHUẨN ĐỀ CHÚ

THỨ NIỆM THỬ CÚ VÂN

Sở vị bố thí giả

Tắc hoạch kỳ lợi ích

Nhược vị thạo bố thí

Hậu tất đắc an lạc

Phạm thực dĩ ngật

Đương nguyện chúng sanh

Sở tác giai biện

Cụ chư Phật pháp

• Dịch nghĩa:

2. Dịch nghĩa:

KẾT THÚC NGỌ TRAI

Trước tiên tụng chú Chuẩn đề

Kế đó tụng bài kệ dưới đây

Luận về người bố thí

Tất sẽ được lợi ích

Nếu vì vui mà thí

Về sau được an lạc

Dùng cơm xong rồi

Nên nguyện chúng sanh

Chỗ làm đều xong

Đủ các pháp Phật

3. Yếu giải:

Sở Vị Bố Thí Giả:

Luận về người bố thí.

Khi bố thí đến người tu hành thì gọi là tín cúng, gọi là cúng dường chứ không gọi là bố thí.

Thời Đức Phật còn tại thế, Chư Tỳ Kheo khi thọ phẩm vật cúng dường, thường y theo nguyện cầu của tín cúng mà chú nguyện.

Người đời đem vật thực cúng dường là để cầu phước báu, cầu sống lâu,cầu bình an hoặc hồi hướng công đức, cầu siêu vong linh. Cũng có khi các Phật tử Quy YTam Bảo, trở thành những cận sự nam, cận sự nữ phát tâm hộ trì chánh pháp, họ thường đem phẩm vật cúng dường chùa, chỉ vì mục đích duy nhất là cầu mong chánh pháp trường tồn.

Nhược Vị Nhạo Bố Thí Hậu Tất Đắc An Lạc:

Nếu vui vẻ bố thí, về sau được an lạc

Bố là cùng khắp không phân biệt sang, hèn, người thương, người ghét mà chỉ chú ý đến đối tượng là sự đói khát, thiếu thốn, cần yếu…

Thí là ban cho, là cúng dường.

Bố thí gồm có:

• Tài thí : nội tài và ngoại tài

• Pháp thí : thuyết pháp cho nghe

• Vô úy thí : đem bình an cho người

Thường thường người đời chỉ thực hành được việc TÀI THÍ, hoặc dùng tiền của phẩm vật để bố thí cúng dường (ngoại

tài) hoặc đem tự bản thân giúp đỡ kẻ khác khi họ cần (nội tài).

Hạnh bố thí là cái nhân lành đưa đến cái quá tốt ở thế gian (quả xuất thế). Trong hạnh tu của hàng Bồ Tát, thì pháp bố thí đứng đầu, pháp tu LỤC ĐỘ VẠN HẠNH, lợi mình lợi người vô cùng thù thắng.

■ Đối với người nhận, bố thí sẽ bù đắp vào những chỗ thiếu thốn, cần yếu cho nhu cầu sự sống, khiến thân tâm bình an.Người ở đời không ai là đầy đủ, kẻ được phần này thì thiếu phần kia, người sống, người sống đủ đầy vật chất lại thiếu phần tinh thần. Cho nên

• Kẻ đang đói mà được ăn

• Kẻ đang đau khổ tinh thần mà được vỗ về an ủi.

• Kẻ đang lo sợ mà lại được che chở, đùm bọc... thì thật là hạnh phúc biết bao.

Nếu xã hội có được nhiều người đầy tấm lòng từ bi, luôn luôn tìm cách giúp kẻ khốn khổ, thì xã hội ấy sẽ được an vui.

■ Đối với người cho, thì hạnh bô thí cũng không kém phần quý báu, mỗi khi làm xong một việc lành, chúng ta cảm nhận trong lòng những nguồn vui tràn ngập.

Đức Phật dạy về hạnh bố thí để diệt lòng tham lam, bỏn xẻn, keo kiệt, ích kỷ và mở rộng lòng từ bi, bình đẳng. Đem nội tài và ngoại tài ra bố thí, cúng dường là thực tập hạnh lợi tha, hành Bồ Tát Đạo, đó là cái nhân lành tối thắng để đạt Đạo.

Sở Tác Giai Biện

Cụ Chư Phật Pháp:

Chỗ làm đều xong, đủ các pháp Phật, Khi một vị Tỳ Kheo thọ thực xong, tráng bát rồi, kể như việc thọ thực đã hoàn tất, kế đến là phát nguyện hồi hướng hoặc thuyết pháp. Việc làm đều xong có nghĩa là pháp tu đã thành tựu, hoặc tu thiền, hoặc tu quán hay tu Lục Độ Vạn Hạnh, Tam tuệ học Văn Tư Tu, Tam giải thoát môn Giới, Định, Huệ…Và một khi các pháp tu thành tựu rồi, lẽ đương nhiên là gồm đủ các pháp Phật vậy.

37. Xuất Tích Trượng- Lấy Tích Trượng

1. Phiên âm:

XUẤT TÍCH TRƯỢNG

Chấp trì tích trượng

Đương nguyện chúng sanh

Thiết đại thí hội

Thị như thật Đạo

ÁN NA LẬT THẾ, NA LẬT THẾ

NA LẬT TRA BÁT ĐẾ

NA LẬT ĐẾ

NA DẠ BÁT NẢNH HỒNG PHẤN TRA

(3 lần)

2. Dịch nghĩa:

LẤY TÍCH TRƯỢNG

(Cây gậy của Tỳ Kheo)

Cầm cây tích trượng

Nguyện cho chúng sanh

Lập hội thí lớn

Bày Đạo như thật

ÁN NA LẬT THẾ, NA LẬT THẾ

NA LẬT TRA BÁT ĐẾ

NA LẬT ĐẾ

NA DẠ BÁT NẢNH HỒNG PHẤN TRA

(3 lần)

3. Yếu giải:

Tích Trượng:

Tiếng Phạn gọi là KHÍCH KHÍ LA dịch là GẬY TÍCH, là món của ba đời chư Phật thường cầm, để nêu công đức, trí, hạnh, sạch trừ nghiệp chướng phiền não. “Gậy”

Còn có nghĩa là phò, là nương. Vì để nương gậy mà hành trì pháp lành, là món phò trợ ra khỏi ba cõi.

“TÍCH” có tám nghĩa trọn nên:

• Hay nhẹ phiền não, thanh tịnh thân tâm

• Tỏ rõ Phật pháp, trí tuệ viên mãn

• Ra hẳn ba cõi không còn trở lại

• Sáng tỏ chánh pháp, tĩnh giác hoàn toàn

• Dứt bản ngã, thấy tướng bình đẳng

• Xa lìa ba độc tham, sân, si

• Trọn lượm đầy đủ Giới, Định, Huệ

• Thành tựu Bồ Đề Vô Thượng Chánh Giác

Có hai loại Tích Trượng:

• Loại bốn cánh, mười hai vòng là gậy của Đức Phật Thích Ca cầm.

• Loại hai cánh, mười hai vòng là gậy của Đức Phật Ca Diếp dùng.

Về sau còn có những loại Tích Trượng của Đại Thượng, Tiểu Thừa chế ra khác nhau.

Chấp Trì Tích Trượng: Cầm nắm gậy tích.

Một vị Tỳ Kheo trưởng lão, khi cầm chống gậy tích trượng có hai việc lợi ích.

• Vị Tỳ Kheo khi ôm bình bát, cầm tích trượng thì tăng thêm phần oai nghi.

• Dùng để rung lên âm thanh mỗi khi đến nhà tín chủ khất thực.

Thiết Đại Thí Hội, Thị Như Thật Đạo:

Lập hội thí lớn, bày Đạo như thật.

Đại thí ở đây gồm có tài thí và pháp thí. Tài thí gồm có nội tài và ngoại tài. Bố thí là để trừ bỏn xẻn, phát lòng từ bi cứu giúp chúng sanh. Pháp thí là để mở đường chánh nhơn thiên, đóng cửa các đường dữ, khiến cho chúng sanh trong pháp giới chẳng vào đường mê, thấy rõ thật tướng các pháp, thẳng vào lý tánh, đắc Đạo Bồ Đề.

38. Thọ Thẩn- Nhận Của Cúng Thí

1. Phiên âm:

THỌ THẨN

Tài pháp nhị thí

Đẳng vô sai biệt

Đàn Ba La Mật

Cụ Túc viên mãn

2. Dịch nghĩa:

NHẬN CỦA CÚNG THÍ

Tài Pháp hai loại cúng thí

Đồng nhau không sai khác

Thí Ba La Mật

Đầy đủ viên mãn

3. Yếu giải:

Thọ Thẩn:

Nhận của cúng thí

Chữ THẨN viết chữ THÂN thêm bộ Y, ý nói đây là vật của tín chủ đem tứ sự cúng dường đến giúp người tu hành nuôi thân mạng hành đạo. Tứ sự cúng dường đó là:

• Y : quần áo

• Thực : thức ăn

• Ngoạ cụ : đồ nằm

• Y dược : thuốc men

Khi người tu sĩ nhân vật cúng dường, xem như đó là cái nguồn nuôi thân mạng để tu hành, cũng như nuôi lớn Giới Thân Huệ Mạng, đắc thành Phật quả.

Tài Pháp Nhị Thí:

TÀI THÍ:

• Là đem tiền bạc, vật thực thuốc men, y phục và nội lực của mình ra ban cho người cần dùng. Tài thí có hai loại:.Nội tài: là những món chí thân quý báu nhất của mình như thân mạng, công sức ra, giúp đỡ kẻ khác. Ví dụ như tiền thân Đức Phật Thích Ca, thí thân mạng

mình cho cọp đói ăn. Như những người đem thân ra giúp đỡ nặng nhọc cho người già yếu bịnh tật, làm công quả cho Tam Bảo…

Thí nội tài là một cử chỉ hy sinh cao đẹp nhất mà chỉ có những người giàu lòng từ bi mới có thể thực hiện được. Một khi còn lấy thân mạng mình là quý, là trọng hơn thân mạng của kẻ khác, thì khó có thể trọn vẹn hạnh nội tài một cách rốt ráo được.

• Ngoại tài: là những vật ngoài thân, thuộc của cải, tài sản mình có, như quần áo, thức ăn, nhà cửa, vật dụng, thuốc men, xe cộ, ruộng vườn... đem những vật ấy ra cho người đang thiếu, nghèo khổ thì gọi là thí ngoại tài.

PHÁP THÍ: là bố thí chánh pháp

Pháp thí có hai là khẩu giáo và thân giáo.. Người xuất già tu hành thường áp dụng pháp thí, đem phương pháp Phật dạy truyền bá đến tất cả chúng sanh.

• Khẩu giáo: Là đem kinh điển Phật dạy tùy căn cơ trình độ chúng sanh mà giảng giải, làm khuôn vàng thước ngọc, làm phương hướng sống cho chúng sanh thực hành theo,bỏ dữ làm lành, cải tà quy chánh, mở mang trí tuệ, nhận rõ thực tướng các pháp là biến dịch, là vô thường, là duyên hợp, vô ngã, để họ trừ bịnh tham ái, sân giận và si mê, hầu thoát khỏi những đau khổ bức bách, đem lại tâm hồn an lạc, tự tại và giải thoát.

• Thân giáo: là tự thân mình sống đời tịnh hạnh. Nương theo giới luật của Đức Phật để tu hành, hiện tướng an lạc, tự tại, từ bi, hỷ xả, làm khuôn mẫu cho người noi theo.

Pháp thí có một giá trị bao la về tương lai nhiều đời,phạm vi của pháp thí bao hàm cả nhiều đối tượng trong xã hội, từ người tri thức cho đến kẻ ít học, từ người giàu cho đến kẻ bần cùng, từ vua, quan, công chức cho đến thần dân thảy đều cần đến pháp thí, vì pháp thí ảnh hưởng sâu xa về

Mặt tinh thần. Vì vậy, hàng đệ tử chân chính của Đức Phật, không bao giờ bỏ lỡ dịp nào mà không thực hành pháp thí về cả hai phương diện khẩu giáo và thân giáo.

Đẳng Vô Sai Biệt:

Đều nhau không sai biệt..

Có nghĩa là người đem của tiền, vật thực, bố thí (tài thí) và Chư Tỳ Kheo thuyết pháp bố thí (pháp thí) cả hai đều lợi ích như nhau không hề sai khác đứng về mặt lợi tha.

Đàn Ba La Mật Cụ Túc Viên Mãn :

Bộ thí ba la mật đầy đủ trọn vẹn.

“ĐÀN”, tiếng phạn gọi là Đàn Na, dịch là Thí “BA LA MẬT” là đến bờ kia, là rốt

Ráo, trọn vẹn.

Cuả bố thí được trọn vẹn

Pháp bố thí cũng vô tận

Phước đức trí tuệ cũng vô tận, cho nên gọi là cụ túc viên mãn.

Thường thì người bố thí cần phải phát bồ đề tâm buông xả

• Không thấy có ta là người bố thí

• Không thấy có vật đem ra bố thí

• Không thấy có người nhận vật bố thí

Đức Phật gọi là TAM LUÂN KHÔNG TỊCH Chư Tỳ Kheo đệ tử của Đức Phật, ngày ôm bình bát đi khất thực, nhận phẩm vật cúng dường của Đàn Na Tín Cúng (tài thí) và sau khi thọ trai xong thì cần nên thuyết pháp độ người (pháp thí).

Tài thí và pháp thí cả hai đều lợi ích trọn vẹn đối với người thí lẫn người nhận.

39. Thấu Khẩu- Súc Miệng

1. Phiên âm:

THẤU KHẨU

Thấu khẩu liên tâm tịnh

Dẫn thuỷ bá hoa hương

Tam nghiệp hằng thanh tịnh

Đồng Phật vãng Tây Phương

ÁN HÁM ÁN HẢN TÁ HA (3 lần)

2. Dịch nghĩa:

SÚC MIỆNG

Súc miệng lòng luôn sạch

Ngậm nước trăm hoa thơm

Ba nghiệp thường thanh tịnh

Cùng Phật đến Tây Phương

ÁN HÁM ÁN HẢN TÁ HA (3 lần)

3. Yếu giải:

Thấu: Là súc, là rửa.

Sau khi thọ thực, cần phải súc rửa miệng cho sạch để

• Miệng không hôi dơ

• Tụng kinh cho tinh khiết

• Thơm sạch khi tiếp người, nói chuyện.

Thấu Khẩu Liên Tâm Tịnh:

Súc miệng để hết dơ răng cũng như lấy nước chánh pháp tẩy hết tâm nhơ, trừ hết phiền não cấu uế để lòng được thanh tịnh.

Dẫn Thủy:

Ngậm nước.

Dẫn Thủy Bá Hoa Hương:

Ngâm nước tinh khiết trong miệng nên mùi thơm của trăm thứ hoa tỏa ra ngoài miệng, cũng như giới thể tròn giữ thanh tịnh thì mùi hương của giới tỏa ngát mười phương.

Tam Nghiệp Hằng Thanh Tịnh

Đồng Phật Vãng Tây Phương:

Khi ba nghiệp thân, miệng, ý thanh tịnh thì cõi lòng không có bóng dáng pháp trần, tâm không có bóng dáng là tâm bồ đề. Giới sạch làm nhân, cõi sạch làm quả, bèn đồng với chư Phật không khác thì Cực Lạc Tây Phương khảy móng tay liền đến vậy.

40. Tán Phật- Khen Đức Phật

1. Phiên âm:

TÁN PHẬT

Tán Phật tướng hảo

Đương nguyện chúng sanh

Thành tựu Phật thân

Chứng vô tướng pháp

ÁN MÂU NI MÂU NI,

TAM MÂU NI TA BÀ HA (3 lần)

2. Dịch nghĩa:

KHEN ĐỨC PHẬT

Khen Phật tướng tốt

Nên nguyện chúng sanh

Thành tựu thân Phật

Chứng pháp vô tướng

ÁN MÂU NI MÂU NI,

TAM MÂU NI TA BÀ HA (3 lần)

3. Yếu giải:

Tán Phật Tướng Hảo:

Đức tướng của Phật nghiêm đẹp, an lạc, khen không thể cùng.Đức Như Lai có ba mươi hai tướng tốt với tám mươi vẻ đẹp phúc hậu, dù có ca ngợi suốt đời cũng không thể hết được.

Nay chúng ta dùng cái ngôn ngữ hạn hẹp với ba tấc lưỡi phàm phu, đâu có thể diễn tả hết những nét đẹp uy nghiêm, sáng

ngời của Đức Phật. Các tướng tốt mà Đức Phật có được là do công hạnh tu hành trong nhiều kiếp tích lũy. Ngài đã nhiều đời hành Bồ Tát đạo

tướng tốt mà Đức Phật co được là do công hạnh tu hành trong nhiều kiếp tích lũy. Ngài đã nhiều đời hành Bồ Tát đạo, lợi ích mọi loài, tấm lòng rộng mở, tâm hồn tươi đẹp, kết tinh nên thân tướng tươi sáng, tỏa chiếu nét trang nghiêm phúc hậu, khiến cho mọi loài chúng sanh, mỗi khi thấy được dung nhan của Phật đều sanh tâm an lạc.

Thành Tựu Phật Thân Chứng Vô Tướng Pháp:

Mỗi khi thấy hình tượng quang minh đẹp tươi của Đức Phật, chúng ta khởi tâm khen ngợi tán than chưa đủ, chúng ta phải phát nguyện tu hành, quyết chí đi theo con đường đạt Đạo để chứng quả Phật.

Phật là tuệ giác vô tướng. Pháp không tướng tức là Phật Tánh vô tướng thường hằng.

Nay con dùng mắt phàm thấy Phật, xin nguyện con và tất cả chúng sanh được Phật nhãn giác ngộ. Nay con dùng miệng phàm phu khen ngợi, tán than Đức Phật, xin nguyện cho con và tất cả chúng sanh được thành miệng Phật thanh tịnh.

41. Nhiễu Tháp- Đi Vòng Quanh Tháp

1. Phiên âm:

NHIỄU THÁP

Hữu nhiễu ư tháp

Đương nguyện chúng sanh

Sở hành vô ngại

Thành nhứt thiết trí

NAM MÔ TAM MÃN ĐA MỘT ĐÀ NẪM

ÁN ĐỘ BA ĐỘ BA TÁ HA (3 lần)

2. Dịch nghĩa:

ĐI VÒNG QUANH THÁP

Vòng phía hữu tháp

Nên nguyện chúng sanh

Chỗ đi không ngại

Thành tất cả trí

NAM MÔ TAM MÃN ĐA MỘT ĐÀ NẪM

ÁN ĐỘ BA ĐỘ BA TÁ HA (3 lần)

3. Yếu giải:

Nhiễu:

Là đi vòng quanh. Đi vòng quanh là tỏ lòng cung kính. Như người thế tục, thương mến cha mẹ, họ thường đến ôm cha mẹ để bày tỏ tấm lòng. Nhưng đối với Đức Phật, khi hàng phật tử tỏ lòng cung kính, phải chắp tay đi vòng quanh ngài ba vòng rồi ngồi xuống gần đó. Khi đi nhiễu Phật hoặc nhiễu tháp thờ xá lợi Phật, đi từ phải sang trái, có nghĩa là cánh tay mặt của chúng ta lúc nào cũng hướng vào bên trong Đức Phật. Đi vòng bên hữu là tột bực thành kính.

Đệ tử của Đức Phật trên khắp thế giới, kính ngưỡng, tôn trọng Đức Phật có nhiều cách, có xứ thì lạy Phật nhiều, có xứ thì đi nhiễu Phật nhiều hơn lạy…

Khi đi nhiễu (kinh hành) quanh tháp, có năm điều cần phải tôn trọng thực hành:

• Cúi đầu ngó xuống mà đi

• Chân không đạp trùng kiến

• Không được vừa đi vừa liếc ngó hai bên

• Không được khạc nhổ nơi đất

• Không được nói chuyện

Đi nhiễu tháp (kinh hành) được năm điều phước báu:

• Đời sau được thân tướng đoan chính tốt đẹp.

• Tiếng nói trong trẻo rõ ràng, êm dịu

• Khi bỏ thân mạng được sanh lên cõi trời

• Khi tái sanh sẽ đầu thai vào nhà tôn quý

• Dần dần đạt được đạo quả giải thoát.

Tháp:

Chữ tháp tiếng Phạn gọi là Stupa, Tụy Đỗ Ba, Phù Đồ. Dịch là Bảo Tháp. Tháp là cung điện Xá Lợi của tất cả chư Phật, chư Bồ Tát, A La Hán.

Đó là những tòa cao nhiều tầng, dưới lớn trên nhỏ, để tôn thờ xá lợi( tro, xương, hài cốt) của các bậc tu hành.

Có bốn ngôi tháp quan trọng thờ xá lợi của Đức Phật ở Ấn Độ mà hằng năm các Phật tử trên thế giới thường về chiêm bái:

• Tháp kỷ niệm chỗ giáng sanh, vườn Lâm Tỳ Ni

• Tháp kỷ niệm nơi Đức Phật thành Đạo ở Bồ Đề Đạo Tràng.

• Tháp kỷ niệm nơi Đức Phật chuyển pháp luân đầu tiên nơi vườn Lộc Uyển độ năm anh em ông Kiều Trần Như.

• Tháp kỷ niệm nơi Đức Phật nhập Niết Bàn tại rừng Sa La Long Thọ gần thành Câu Thi Na.

Theo Kinh Niết Bàn, Đức Phật có dạy cách xây tháp tôn thờ xá lợi như sau:

■ Tháp thờ xá lợi Phật có mười ba tầng

■ Tháp thờ Bích Chi Phật có mười một tầng.

■ Tháp thờ A La Hán có bốn tầng

■ Tháp thờ Chuyển Luân Thánh Vương thì không có tầng, vì vua Chuyển Luân chưa thoát khỏi luân hồi trong Tam Giới nên không có tầng.

Xá Lợi:

Tiếng Phạn gọi là Sarina, dịch là Tro Tàn, là thân cốt của bậc thánh sau khi tịch diệt. Khi Đức Phật nhập diệt, nhục thân sau khi thiêu, tro tàn của ngài, những

viên đẹp đẽ màu sắc và chiếu sáng như ngọc, gọi là xá lợi của Phật. Sau đó Giáo Hội bèn đem phân phát ra cho các vua và các chùa trong toàn cõi Ấn Độ. Vào thế kỷ thứ ba trước Tây Lịch, vua A Dục đã xây vô số cảnh tháp tôn thờ khắp nơi. Ngoài ra còn có những Tháp tôn thờ xá lợi của các Bồ Tát, A La Hán trong hàng đệ tử của Đức Phật.

Nói về xá lợi, có hai loại:

TOÀN THÂN XÁ LỢI:

Theo kinh Diệu Pháp Liên Hoa, Đức Phật Đa Bảo đã viên tịch lâu xa, nhưng toàn thân thể xá lợi của ngài còn ngồi trong tháp Đa Bảo. Ngài nguyện tỏng các đời sau, hễ có vị Phật nào giảng kinh Pháp Hoa thì toàn thân xá lợi của ngài hiện đến nghe kinh.

TOÁI THÂN XÁ LỢI (Xá lợi nát ra):

Là xá lợi từng viên sau khi Trà Tỳ như nhục thân của Đức Phật.

Lại, xá lợi còn có hai loại:

SANH THÂN XÁ LỢI:

Tức là cái Ứng Hóa Thân của Đức Phật Thích Ca thị hiện, xuất gia tu hành, Giới, Định, Tuệ, thành Phật, giảng pháp, rồi tịch diệt, lưu lại vô số xá lợi, Người Trời tôn thờ.

PHÁP THÂN XÁ LỢI:

Tức là tất cả Kinh Điển Đại Thừa, Tiểu Thừa còn đang hiện hữu trong cõi Trời Người (Giáo pháp còn, giống như Đức Phật còn tại thế).

Sở Hành Vô Ngại Thành Nhất Thiết Trí:

Kinh Bổn Hạnh nói: “Khi Đức Thế Tôn giáng sang, ngài bước đi bảy bước trên bảy hoa sen, ngài cũng đi cong từ trái sang phải, nghĩa là từ phía Nam cong về phía Tây. Việc này biểu thị, phàm việc thành thuận thì tất cả trí không lúc nào chẳng thành thuận.Cho nên phải nói theo chỗ quanh mé hữu mà phát nguyện thì tất cả trí đều tự ngộ, bởi vì nó không nghịch (vô ngại). Theo lý của Phật thừa

Thì phía hữu là KIẾT là THUẬN, phía tả là HUNG, là NGHỊCH

Theo luật Phật dạy, Tháp là chỗ tôn nghiêm thanh tịnh cho nên:

■ Không có việc chi thì không lên tháp vô cớ.

■ Không có việc cần không lên Chánh Điện dạo chơi.

■ Nếu không vì lên để quét dọn, thay bông, tụng kinh, lễ bái… thì không nên vô cớ lên Chánh Điện.

■ Không lên Chánh Điện ngồi nói chuyện.

■ Khi vào Tháp Phật phải đi vòng từ trái sang phải.

42. Khán Bệnh- Chăm Sóc Bệnh Nhân

1. Phiên âm:

KHÁN BỆNH

Kiến tật bệnh nhân

Đương nguyện chúng sanh

Tri thân không tịch

Ly quai tránh pháp

ÁN THẤT RỊ ĐA, THẤT RỊ ĐA,

QUÂN TRA LỢI TA BÀ HA (3 lần)

2. Dịch nghĩa:

CHĂM SÓC BỆNH NHÂN

Thấy người bệnh tật

Nên nguyện chúng sanh

Biết thân rỗng lặng

Là sự tranh cãi

ÁN THẤT RỊ ĐA, THẤT RỊ ĐA,

QUÂN TRA LỢI TA BÀ HA (3 lần)

3. Yếu giải:

Khán bệnh:

Nuôi người bệnh, chăm sóc người bị bệnh.

Bệnh là do bốn đại không điều hòa trong thân nên sanh bệnh.

Phật dạy: “Nếu trong một đại chẳng đều, liền sanh ra một trăm lẻ một thứ bệnh”.

Tật bệnh:

Bệnh tật gồm có hai thứ, đó là thân bệnh và tâm bệnh.

Khi thân bị bệnh có thể cho uống thuốc, mổ xẻ, nằm nhà thương sẽ lành. Nhưng khi tâm bị bịnh như buồn, giận, thương, sợ, yêu, ghét, muốn, phiền não phải dùng thuốc chánh pháp điều trị.

Dùng trí tuệ quán chiếu thấy các pháp trên thế gian về hai phương diện vô tướng và vô tánh để trừ tâm tham sân si…

• Chư pháp vô tướng vì đang biến dịch, vô thường thay đổi liên tục không yên.

• Chư pháp vô tánh vì chúng do duyên hợp giả có. Đương thể tức không duyên hợp giả có như huyễn như hóa không bền chắc.

Tri thân không tịch:

Biết thân thể là huyễn hóa trống không.

Đức Phật dạy, thân thể do bốn đại hòa hiệp mà thành. Tức là do duyên hợp mà nên. Một khi đất, nước, gió, lửa (tứ đại) rã tan thì thân này không còn (KHÔNG).

Quán xét như vậy thì tỉnh thức rằng thân này rỗng không vắng lặng (tịch) “đương thể tức không, duyên hợp giả có, như huyễn như hóa không bền chắc”.

Lại nữa, bốn đại đất, nước, gió, lửa thường hay chống trái nhau, không hòa hợp, cho nên thường sanh bệnh tật.

Ly quai tránh pháp:

Lìa sự tranh cãi.

Thường người ở đời do chấp nhặt thân của ta, tâm của ta, ý của ta, nên sanh ra nhiều sự tranh đấu, hơn thua, bảo thủ, để rồi giận hờn, thù hận, mưu mô, xảo trá.

Một khi đã suốt thấu lẽ thật của thân này là rỗng không, là duyên hợp, là duyên tan. Và nhận ra lẽ thật của tâm là vọng động điên đảo, cố chấp, biến dịch

Không ngừng theo ngoại cảnh từ sáu căn tiếp xúc. Nên:

• Thấy thân không

• Thấy tâm vọng động là không thật, là do chấp chặt sanh ra, thì liền lìa xa sự tranh cãi, sự hơn thua.

Người xuất gia cắt ái ly gia, từ bỏ thân tộc, mười phương hội tụ, nương ở thiền môn xem nhau như con một đấng cha lành, như huynh đệ ruột thịt trong nếp sống lục hòa bình đẳng, cho nên khi trong đại chúng có người bị bịnh tật, chúng ta phải có bổn phận chăm sóc, ân cần hỏi han, thuốc men giúp đỡ.

Đức Phật dạy, trong tám phước điền, nuôi bịnh là ruộng phước thứ nhứt. Xưa, Đức Thế Tôn đã từng tắm rửa cho một vị tỳ kheo già bịnh hôi hám.

Trong luật dạy rằng: Người có đủ năm đức, mới cho nuôi bịnh.

1. Biết người bịnh nên ăn món gì và không nên ăn món gì. (Ví dụ nên ăn cháo, không nên ăn cơm lúc này. Và thức ăn nào người bịnh thích ăn, món nào họ

không thích ăn, tùy nghi thay đổi cách thức ăn uống. Thức ăn phải giữ sạch sẽ, nóng, mới nấu).

2. Chẳng sanh lòng gớm nhờm khi dọn mền, gối, quần áo hôi dơ của người bịnh, cũng như gớm nhờm khi đổ nước tiểu, đồ đại tiện, đờm vãi của người bịnh thải ra.

Phải quán chiếu thân này, từ tấm thân cuả ta cho đến thân người, tất cả đều dơ bẩn hôi thúi. Dù cho thức ăn thơm ngon đi nữa, khi ăn nhai vừa xong cũng liền biến thành chất nhờn, chất hôi dơ ngay, huống chi là đưa vào đến ruột và thải ra như tiểu, tiện, đờm vãi, mồ hôi, bụi đất, da, lông, ghèn, mũi ...

3. Có tâm lành biết thương người bịnh. Phải hiểu thấu tâm trạng người bịnh là hoang mang, sợ sệt, mệt mỏi, bực dọc, ăn không ngon, ngủ không được, đau đớn, bần thần, chán chường, lo âu. Bịnh là một trong tứ khổ (sanh, già, bịnh, chết) là một chân lý muôn đời cuả chúng sanh, không một ai thoát khỏi nó, cho nên rất là đau khổ khi mang bịnh.

4. Phải biết để tâm lo thuốc thang chạy chữa cho người từ lúc bịnh cho đến khi hết bịnh mời thôi. Người tu hành với nhau, phải đùm bọc, giúp đỡ lẫn nhau, để cùng tu hành. Lòng từ bi ban vui cứu khổ cuả người tu sĩ, chẳng những áp dụng ở chốn thiền môn mà còn bủa khắp hết mọi loài chúng sanh trong pháp giới.

5. Phải biết, vì người bịnh mà khai thị, thuyết pháp, khiến người bịnh nhờ hiểu rõ thật tướng cuả cuộc đời mà an vui, giảm bớt căng thăng, nhàm chán thân này, niệm phật cầu sanh cõi Phật, bỏ thân như huyễn được thân kim cang.Thân này bịnh nhưng Tánh Giác Biết không bị bịnh. Rủi thân này không giữ được vì suy tàn thì bỏ để đổi thân tốt hơn, mới hơn. Thân chết mà chơn tâm vẫn sống.

Chết không là khổ

Sợ chết mới là khổ

Đức Phật dạy rằng: “Nếu có người muốn cúng dường ta, hãy đem cái đó cúng dường người bịnh”.

Người nuôi bịnh có năm công đức lớn, cho nên Bồ Tát khi thấy tất cả chúng sanh có thân mang bị bịnh, quán chiếu như tự thân cuả mình đang bị bịnh giống như vậy và liền tìm đủ mọi cách hiểu biết cuả mình, như dùng cỏ, cây thuốc, y dược giúp người, lại thêm dùng lời dịu dàng thương mến an ủi, khiến cho thân tâm họ an vui, bịnh căn có thể dứt trừ được.

Phụ chú:

Tám ruộng phước, còn gọi là bát phước điền.

• Chư Phật

• Thánh nhơn

• Chư Tăng Ni

• Hòa Thượng

• A Xà Lê

• Cha

• Mẹ

• Người bịnh

Tám nơi để cúng dường, phụng sự sẽ sanh phước đức. Giống như gieo một hạt luá vào ruộng sẽ sanh ra một bụi luá có nhiều hạt luá (một gieo sanh ra trăm ngàn vậy).

43. Thế Phát- Cạo Tóc

1.Phiên âm:

THẾ PHÁT

Thế trừ tu phát

Đương nguyện chúng sanh

Viễn ly phiền não

Cứu cánh tịch diệt

ÁN TẤT ĐIỆN ĐÔ, MẠN ĐA RA,

BẠT ĐÀ DẠ TA BÀ HA (3 lần)

2. Dịch nghĩa:

CẠO TÓC

Cạo bỏ râu tóc

Nên nguyện chúng sanh

Xa lìa phiền não

Rốt ráo vắng lặng

ÁN TẤT ĐIỆN ĐÔ, MẠN ĐA RA,

BẠT ĐÀ DẠ TA BÀ HA (3 lần)

3. Yếu giải:

Thế: Là cạo, là cắt.

Phát: Là tóc, là râu.

Lông mọc dưới miệng gọi là râu. Lông mọc hai bên má gọi là nhiêm

Lông mọc trên đầu gọi là tóc

Thế phát: Là cạo bỏ râu tóc.

Còn gọi là “phủi tóc” cũng gọi là “xuống tóc”.

Xưa kia, khi thiền sư Thạch Đầu độ cho ngài Đơn Hà thiền sư tu, được cạo tóc trước điện Phật, được quý ngài gọi là “hớt cỏ trước điện Phật”

Thế trừ tu phát: Cạo bỏ râu tóc.

Đức Phật dạy người xuất gia phải cạo bỏ râu tóc, xa lìa phiền não uế trược để đặt cái tâm rỗng rang vắng lặng. Người xuất già tu hạnh xuất thế, chẳng cùng với người thế tục chung đường. Tâm hình khác tục, cạo tóc nhuộm áo, nương chốn thiền môn, xa lìa tham dục.

Người ta thường bảo “cái răng cái tóc là góc con người”. Người xuất gia đi trên con đường xuất thế, ra khỏi kiếp người thì cái gốc con người phải bỏ, hướng đến cõi Phật rộng độ chúng sanh.

Viễn ly phiền não:

Người xuất gia tu đạo giải thoát, chẳng những cạo bỏ râu tóc, đoạn trừ uế trược mà nguyện đoạn hết tất cả phiền não từ nơi sáu căn, sáu trần và sáu thức trong ba đời. Phiền não từ vô thỉ kiếp đến nay, đưa ngay dưới lưỡi dao trí tuệ nhất quyết đoạn trừ vĩnh viễn.

Cứu cánh tịch diệt:

Một khi đã bước vào lộ trình tiến tu giải thoát, như khúc gỗ nhập vào dòng sông một mạch trôi về biển cả giác ngộ. Cũng như người tu đạo là khách lìa trần thoát tục, nguyện ra khỏi tam giới, trừ tận các vi tế vô minh, đoạn hết các kiết sử, cắt lìa ái dục trói buộc sanh tử, hướng đến đạo quả Bồ Đề, an trụ cảnh niết bàn tịch tịnh vậy.