Đại Tập 51 · Bộ Đại Tập II · Số 397 (Quyển 49–60) & Số 398–401

Kinh Những Điều Bồ- Tát Hải Ý Hỏi Về Pháp Môn Tịnh Ấn, Quyển 8

KINH NHỮNG ĐIỀU BỒ- TÁT HẢI Ý HỎI VỀ

PHÁP MÔN TỊNH ẤN

QUYỂN 8

Bấy giờ, Thế Tôn lặp lại bằng bài tụng:

Ta nhớ quá khứ Phật xuất thế

Hiệu ngài là Dũng Mãnh Tinh Tấn

Kiếp tên Hoa tích cần quán biết

Thế giới tối thượng tên Thiện kiến.

Bốn vạn tám ngàn hoa sen hiện

Có Phật ra đời trong kiếp ấy

Thế giới giống như trời Đâu-suất

Nhu cầu, ăn uống đều như ý.

Không có người nữ, không mang thai

Chúng sinh hóa sinh đều đẹp đẽ

Cũng lại chẳng tu thừa nào khác

Bồ-tát đều trụ pháp Đại thừa.

Chúng Bồ-tát từ mười phương đến

Ở thế giới ấy khéo quán biết

Đều đạt môn diệu định hỷ tướng

Thọ hưởng pháp lạc chưa từng có.

Có hai sáu câu-chi Bồ-tát

Là chúng trang nghiêm Đấng Lưỡng Túc

Có số trời, người nhiều hơn vậy

Đều an trú Phật thừa tối thượng.

Trí Đức Phật ấy rộng như biển

Luôn luôn tuyên thuyết môn tinh tấn

Có Bồ-tát tên Kiên Cố Khải

Mở lời thưa hỏi Phật nghĩa này.

Nếu muốn an trú lực tinh tấn

Bồ-tát tu tinh tấn thế nào

Xin Phật vì con nói nghĩa này

Trụ trong pháp ấy con tu hành.

Đại Pháp chủ kia biết ý rồi

Về họ khuyến phát đức tinh tấn

Khởi siêng năng làm hạnh tương ưng

Thường trụ chỗ quán sát tu hành.

Phát khởi nghĩa là tâm Bồ-đề

Siêng làm là thành tựu pháp thiện

Quán sát là lợi ích chúng sinh

Tu hành là pháp nào cũng nhẫn.

Phát khởi là cung kính nghe nhận

Siêng làm là tuyên nói sáng tỏ

Quán sát là tác ý sâu bền

Tu hành là khởi chánh kiến Thánh.

Phát khởi là tẩy trừ xan cấu

Siêng làm là xả bỏ sở hữu

Đủ tâm Bồ-đề là quán sát

Tu hành là làm không cầu báo.

Phát khởi là làm vang hạnh xả

Thương người hành khất là siêng làm

Quán sát quán thọ dụng vô thường

Tu hành là cho rồi không tiếc

Nương pháp làm theo là phát khởi

Lương thiện tự sống là siêng làm.

Chân thật bố thí là quán sát

Tu hành bố thí không phân biệt

Phát khởi phá trừ bẩn phá giới

Giới cấm không khuyết là siêng làm.

Quán sát hộ trì người phá giới

Tu hành trọn giới không phân biệt

Phát khởi là thân nghiệp thanh tịnh

Siêng làm là ngữ nghiệp thanh tịnh.

Quán sát là tâm nghiệp thanh tịnh

Tu hành là các pháp thanh tịnh

Không nuôi dưỡng sân là phát khởi

Sức nhẫn hiện hành là siêng làm.

Giữ gìn tự, tha là quán sát

Nhẫn không phân biệt là tu hành

Phát hởi là làm sạch người sân

Siêng làm là không xa lìa họ.

Quán sát là nội tâm thanh tịnh

Tu hành mình, người vô sở đắc

Dứt cấu, lười biếng là phát khởi

Chọn sức tinh tấn là siêng làm.

Giúp người lười biếng là quán sát

Tu hành là tùy pháp trụ nhẫn

Phát khởi là chứa nhóm pháp lành

Siêng làm là thành tựu pháp thiện.

Quán sát là không ưa thừa khác

Tu hành là không hoại nghiệp báo

Hiểu rõ chánh niệm là phát khởi

Ngộ nhập pháp hành là siêng làm.

Khéo hộ chánh tuệ là quán sát

An trú bền chắc là tu hành

Phát khởi: Sửa đổi, siêng làm: Dạy

Quán sát là các pháp môn ấy

Tu hành là biết đạo xuất ly

Phương tiện thiện quyền phát tinh tấn

Phát khởi nghĩa là văn Tổng trì

Siêng làm là khéo tuyên thuyết nghĩa

Không chấp âm thanh là quán sát

Tu hành hiểu pháp bất khả thuyết.

Gần gũi thiện hữu là phát khởi

Xa lìa bạn ác là siêng làm

Quán tánh thiện ác là quán sát

Trì niệm các pháp là tu hành.

Xuất gia trong pháp là phát khởi

Bỏ ái, phi ái là siêng làm

Mong cầu pháp thiện là quán sát

Nơi pháp không chướng là tu hành.

Phát khởi là thích ở đồng vắng

Siêng làm là xa chốn ồn ào

Quán sát là ưa ở tĩnh lặng

Tu hành là tu hạnh tịch tĩnh.

Thiểu dục khéo nói là phát khởi

Hoan hỷ biết phận là siêng làm

Thọ được diệu lạc là quán sát

Biết chỗ ứng lượng là tu hành.

Phát khởi là giới học tăng thượng

Siêng làm là việc tu không tạp

Quán sát là tâm học tăng thượng

Tu hành là tuệ học tăng thượng.

Bố thí trì giới là phát khởi

Nhẫn nhục tinh tấn là siêng làm

Thiền định trí tuệ là quán sát

Khởi trí phương tiện là tu hành.

Bố thí tài pháp là phát khởi

Ái ngữ có nghĩa là siêng làm

Lợi hành có nghĩa là quán sát

Đồng sự là chân thật tu hành.

Phát khởi là viên mãn đại Từ

Siêng làm là đầy đủ đại Bi

Quán sát là với pháp đại Hỷ

Tu hành tức là trí đại Xả.

Phát khởi là làm sạch cõi Phật

Siêng làm là viên mãn tướng tốt

Quán sát là hộ trì chánh pháp

Tu hành là độ thoát chúng sinh.

Không chấp Uẩn ma là phát khởi

Thoát Phiền não ma là siêng làm

Thu phục Tử ma là quán sát

Dẹp trừ Thiên ma là tu hành.

Hiểu rõ khổ quả là phát khởi

Không tham ái dục là siêng làm

Tu đạo tức là cửa quán sát

Trụ trí tịch diệt là tu hành.

Phát khởi là lìa Thân niệm xứ

Siêng làm là quán Thọ niệm xứ

Quán sát là quán Tâm niệm xứ

Tu hành là quán Pháp niệm xứ.

Phát khởi nghĩa là tín căn lực

Siêng làm nghĩa là tấn căn lực

Quán sát là niệm định căn lực

Tu hành tức là tuệ căn lực.

Phòng trừ bất thiện là phát khởi

Không hoại pháp thiện là siêng làm

Thân tâm nhẹ nhàng là quán sát

Tu hành trí khởi bốn Thần túc.

Phát khởi là tu bảy Giác phần

Siêng làm là hành tám Chánh đạo

Quán sát là tu tập chỉ, quán

Tu hành là giải thoát chân thật.

Phá khởi siêng làm khởi các hành

Tâm được nhẹ nhàng là quán sát

Trong cảnh giới các tướng không chuyển

Đấy gọi là tu hành an trú.

Hoặc thân hoặc tâm được khing an

Nơi kiến nơi nhân phải xuất ly

Trong ấy nếu hiểu rõ danh sắc

Chư Thánh khen ngợi là tinh tấn.

Nếu diệt được ngã và ngã sở

Là cởi bỏ tất cả trói buộc

Năm cái hiện rõ đều dứt sạch

Ác tác, nghi hoặc đều đoạn diệt.

Có thể phá các bệnh kết sử

Sức ấy trừ chướng, hết ngăn che

Mạn và quá mạn dứt trừ hết

Việc này đều do sức tinh tấn.

Trừ bỏ tất cả tướng các cõi

Ngừng nghỉ tất cả các hý luận

Đoạn diệt tất cả nhân phiền não

Người trí ngợi khen tinh tấn này.

Nghe xong công đức tinh tấn rồi

Ngợi khen dũng mãnh cùng tinh tấn

Mười ngàn Bồ-tát ở trong hội

Đều đạt được pháp Nhẫn vô sinh.

Như Lai Thích-ca trong hội này

Vì các Bồ-tát rộng tuyên thuyết

Nghe nói tinh tấn trước khi hành

Năm ngàn Bồ-tát nhẫn thanh tịnh.

Lại có thiên nhân A-tu-la

Và Khẩn-na-la, các hội chúng

Bấy giờ trong hội có trăm ngàn

Phát tâm Bồ-đề, khéo an trú.

Xưa ta tên là Kiên Cố Khải

Đắc quả Bồ-tát nhẫn tối thượng

Xả bỏ thân mạng tinh tấn tu

Qua thời gian dài không biếng trễ.

Gần gủi tám vạn bốn ngàn Phật

Xả bỏ thân mình để phụng sự

Hầu hạ chư Phật trong một kiếp

Trải qua vô số địa Bồ-tát.

Bấy giờ, Đại phạm Thiên vương Đại Bi Tư Duy thưa với Bồ-tát Hải Ý:

–Thưa Đại sĩ! Pháp Phật có những ý nghĩa gì?

Bồ-tát Hải Ý đáp:

–Này Đại phạm! Ở đây nói pháp Phật tức là nghĩ của tất cả pháp. Vì sao? Vì Như Lai không tướng phân biệt, như thật chứng đắc Bồ-đề. Tướng vô phân biệt tức là tướng bình đẳng của tất cả pháp. Như Lai ở trong đó như thật chứng đắc Bồ-đề.

Này Đại phạm! Nếu hiểu rõ tất cả pháp bình đẳng tức là Bồ-đề nên ở đây nói tất cả pháp tức là pháp Phật. Nếu tất cả pháp như thế tức là pháp Phật thì tự tánh của tất cả pháp cũng như thế, đó là tự tánh pháp Phật. Vì lìa tất cả pháp nên biết pháp Phật cũng lìa; vì tất cả pháp không, nên biết pháp Phật cũng không.

Này Đại phạm! Tất cả pháp là duyên sinh. Nếu có thể hiểu rõ các pháp duyên sinh tức là Bồ-đề. Như Đức Như Lai đối với tất cả pháp thấy như thế nên đối với pháp Phật cũng thấy như thế.

Phạm thiên thưa:

–Thưa Đại sĩ! Há chẳng phải pháp Phật vượt trên ba cõi sao?

Bồ-tát đáp:

–Này Đại phạm! Tự tánh của ba cõi tức là pháp Phật. Vì sao? Này Đại phạm! Vì trong tướng bình đẳng của pháp Phật không có cao thấp, giống như hư không, cũng không cao thấp. Pháp Phật cũng như vậy, giống như hư không không cao không thấp. Này Đại phạm! Tất cả pháp cũng vậy, tự tánh không bình đẳng không cao không thấp. Này Đại phạm! Nếu thiện nam, thiện nữ nào muốn biết pháp Phật thì nên nhận biết như thế, nhưng đối với cái biết đó chỉ là phương tiện, không nên chấp trước.

Lại nữa, Đại phạm! Pháp Phật không phương hướng, không xứ sở, không sinh, không diệt, chẳng phải xanh, chẳng phải vàng, chẳng phải đỏ, chẳng phải trắng, nên không có sắc hiển hiện, chẳng có hình tướng nên không sắc hình; vì không hình hiển sắc nên vô tướng. Này Đại phạm! Nghĩa vô tướng tức là nghĩa pháp Phật; nghĩa pháp Phật thì không rơi vào cú nghĩa; không rơi vào cú nghĩa tức là nghĩa vắng

lặng; nghĩa vắng lặng tức là nghĩa ly; nghĩa ly tức là nghĩa không; nghĩa không tức là nghĩa không ràng buộc; nghĩa không ràng buộc tức là nghĩa thật tánh; nghĩa thật tánh tức là nghĩa chân như; nghĩa chân như tức là nghĩa cứu cánh bất sinh; nghĩa bất sinh tức là nghĩa bất diệt; nghĩa bất diệt tức là nghĩa không trụ xứ.

Bấy giờ, Bồ-tát Hải Ý lặp lại bằng bài tụng:

Nói là nghĩa vô tướng

Là nghĩa thắng pháp Phật

Nói nghĩa pháp Phật ấy

Không rơi vào cú nghĩa.

Không rơi nghĩa tịch tĩnh

Tịch tĩnh là nghĩa ly

Nghĩa ly tức nghĩa không

Nghĩa không là không chấp.

Không chấp là thật tánh

Thật tánh là chân như

Chân như tức cứu cánh

Nghĩa bất sinh bất diệt.

Bất diệt nghĩa vô xứ

Nghĩa pháp trụ như thế

Như chỗ trụ pháp giới

Các pháp trụ cũng vậy.

Như chỗ các pháp trụ

Pháp Phật trụ cũng vậy

Như chỗ không pháp trụ

Pháp sinh diệt cũng vậy.

Không chấp nghĩa các pháp

Trụ chân như không khác

Pháp Thanh văn, Duyên giác

Cũng tùy trú bình đẳng.

Trú pháp chỗ như vậy

Pháp Phật mầu vô thượng

Không phương hướng xứ sở

Nên an trú pháp Phật.

Chớ ở trong sinh diệt

Tùy quán các pháp Phật

Chẳng chẳng hiện hình sắc

Không pháp nhỏ khả đắc.

Không hình cũng không tướng

Mà sáng tỏ pháp Phật

Như tự tánh các pháp

Pháp Phật cũng như thế.

Nói về bình đẳng này

Không tướng, không sai biệt

Cầu pháp Phật như thế

Cầu các pháp cũng vậy.

Nếu pháp không sở đắc

Tức là không phân biệt

Phật và pháp chư Phật

Tất cả pháp đều vậy.

Đại Tiên ở đạo tràng

Đắc chánh pháp bình đẳng

Phật và pháp chư Phật

Ở đạo tràng quán sát.

Nói về pháp Phật ấy

Bình đẳng nên thường còn

Bình đẳng không cao thấp

Như hư không thanh tịnh.

Như Phật và trí Phật

Phật kia nói thế này

Các pháp do duyên sinh

Tự tánh không sở hữu.

Nếu tự tánh không có

Không pháp nhỏ nào sinh

Thật tế nếu biết vậy

Thế gian không biên vực.

Trong giới hạn khởi trí

Tùy chuyển tất cả pháp

Gọi là pháp quá khứ

Và pháp vị lai kia.

Đều là pháp hiện tại

Đó là pháp chư Phật.

Như vậy trong ba thời

Trí Phật không chấp trước.

Do trí không chấp trước

Nên Mâu-ni nói pháp.

Gọi là mười Lực Phật

Và bốn Vô sở úy.

Mười tám pháp Bất cộng

Pháp công đức của Phật

Trong đó gồm thâu hết

Tất cả pháp hiện hữu.

Tất cả pháp như thế

Tức là các pháp Phật.

Đại phạm Thiên vương Đại Bi Tư Duy lại thưa với Bồ-tát Hải Ý:

–Thưa Đại sĩ! Đối với pháp như thế, Đại sĩ làm sao thấy được?

Bồ-tát đáp:

–Này Đại phạm! Pháp Phật có rơi vào sắc chăng?

Phạm thiên đáp:

–Không!

Bồ-tát nói:

–Nếu pháp chẳng phải sắc thì chẳng thể thấy. Nếu không đối ngại tức là không hiện rõ thì làm sao có cái thấy ở trong đó?

Phạm thiên thưa:

–Không, thưa Đại Bồ-tát!

Bồ-tát Hải Ý nói:

–Này Đại phạm! Nếu pháp Phật không thể thấy thì tất cả pháp

cũng vậy. Vì sao? Vì pháp vốn không hai. Pháp không hai này tức là tất cả pháp. Này Đại phạm! Nếu pháp có thể thấy được tức pháp ấy có tướng. Nghĩa là dùng sự không phân biệt để có thể thấy pháp Phật không phân biệt. Nếu thấy đúng như thế thì đó chính là pháp Phật. Nếu thấy pháp Phật như thế thì đó là thấy đúng.

Phạm thiên thưa:

–Thưa Đại Bồ-tát! Nếu như thế thì đối với tất cả pháp, Như Lai không thấy?

Bồ-tát đáp:

–Nếu Như Lai đối với pháp Phật có cái để thấy tức là Như Lai và các pháp Phật thật có định tính có thể nắm bắt.

Đại Phạm thưa:

–Thưa Bồ-tát! Nếu đúng như vậy thì pháp Phật không có sao?

Bồ-tát đáp:

–Này Đại phạm! Nếu pháp không có tánh cố định chân thật thì trong đó, có hay không đều bất khả thuyết. Nếu pháp chẳng phải có hay không thì nó không có cái để thấy (sở kiến).

Phạm thiên thưa:

–Nếu vậy thì do duyên cớ gì nay ở trong hội này, Thế Tôn thuyết pháp Phật?

Bồ-tát đáp:

–Này Đại phạm! Như nói hư không, chẳng phải hư không kia có tánh cố định chân thật, pháp Phật cũng giống như thế. Ở đây nói Phật pháp, chẳng phải pháp Phật kia có tánh cố định chân thật.

Phạm thiên khen:

–Hy hữu thay, thưa Bồ-tát! Nếu Bồ-tát mới phát tâm nghe nói điều này rồi mà không sinh kinh sợ thì Bồ-tát ấy, ở trong pháp Phật, đã mang áo giáp kiên cố.

Bồ-tát nói:

–Này Đại phạm! Nếu chúng sinh nào được Phật gia trì rồi, phát tâm Bồ-đề thì khi nghe nói pháp Phật sâu xa này sẽ không sinh sợ hãi. Lại nữa, này Đại phạm! Chúng sinh nào có thủ, có chấp thì liền sinh sợ hãi, còn chúng sinh nào không thủ không chấp thì không sinh

sợ hãi. Chúng sinh nào có nương tựa, có buộc ràng thì liền sinh sợ hãi, còn chúng sinh nào không nương tựa, không buộc ràng thì không sinh sợ hãi. Chúng sinh nào có ngã và sở kiến của ngã thì liền sinh sợ hãi, còn chúng sinh nào lìa ngã và sở kiến của ngã thì không sinh sợ hãi.

Đại Phạm thưa:

–Thưa Bồ-tát! Bồ-tát có bao nhiêu loại năng lực, nếu các Bồ-tát có đủ năng lực đó thì ở trong pháp Phật sâu xa như thế không sinh sợ hãi?

Bồ-tát đáp:

–Này Đại phạm! Các Bồ-tát có tám loại năng lực, nếu các Bồ-tát nào có đủ năng lực ấy thì ở trong pháp Phật sâu xa như thế mới không sinh sợ hãi.

Những gì là tám?

1.Lực tin không chướng ngại, nên đối với các pháp

Phật phát sinh sự hiểu biết thù thắng.

2.Lực Thiện tri thức do sự tôn trọng phát sinh, vì thành ý nghe theo lời tôn sư.

3.Lực tuệ, do đa văn phát sinh, vì pháp xuất thế gian đều viên mãn.

4.Thừa lực sự, do phước hạnh phát sinh vì vô lượng phước hạnh đều viên mãn.

5.Lực trí do tác ý sâu bền phát sinh vì phá diệt các ma.

6.Lực đại Bi do đại Từ phát sinh vì ở nơi không ngã, pháp, lìa nghi hoặc.

7.Lực khéo tư duy do an định phát sinh vì không quên mất tâm Bồ-đề.

8.Lực nhẫn do không tin pháp nào khác phát sinh vì đạt được pháp Nhẫn vô sinh mầu nhiệm.

Này Đại phạm! Đó là tám loại năng lực thù thắng của Bồ-tát. Nếu Đại Bồ-tát nào có đủ những năng lực ấy thì có thể ở trong pháp Phật sâu xa mà không sinh sợ hãi.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn khen Đại Bồ-tát Hải Ý:

–Hay thay, hay thay, Hải Ý! Ông khéo giảng nói tám năng lực

này của Bồ-tát. Nếu các Bồ-tát đầy đủ những năng lực đó thì có thể ở trong pháp Phật sâu xa không sinh sợ hãi. Lại nữa, ở trong pháp Phật, tùy theo pháp đã nghe, không sinh sợ hãi.

Hải Ý nên biết! Các âm thanh thuyết pháp đều là phân biệt; nếu ở trong thắng nghĩa đế của Bồ-đề thì không thể thuyết. Vì sao? Vì thắng nghĩa đế ấy chẳng phải ngữ ngôn, chẳng phải diễn đạt, cũng chẳng phải nẻo hành của văn tự tích tập; lại càng chẳng phải tâm và tâm sở pháp có thể chuyển, huống là nẻo hành của văn tự.

Này Hải Ý! Như chỗ ông quán sát, pháp chư Phật Thế Tôn đã nói chỉ là đại Bi chuyển của tất cả chúng sinh không thể nghĩ bàn, mới ở trong pháp sâu xa như thế thành Chánh giác. Ở trong pháp không văn tự, không ngữ ngôn, không ghi chép, không diễn đạt vì chúng sinh và Bổ-đặc-già-la khác mà mượn văn tự kiến lập tuyên thuyết.

Này Hải Ý! Ví như có người biết hư không này chẳng có sắc tướng nên không thể thấy, chẳng gì ngăn trở nên không hiện rõ, nhưng trong hư không, hiện đủ các loại sắc tướng hình tượng màu sắc rực rỡ như voi ngựa, xe cộ, Trời, Rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà…

Này Hải Ý! Theo ý ông thì sao? Người kia làm ra những thứ ấy có khó không?

Bồ-tát Hải Ý thưa:

–Bạch Thế Tôn! Người kia làm ra những thứ ấy vô cùng khó khăn.

Phật nói:

–Này Hải Ý! Chư Phật Thế Tôn lại càng khó khăn hơn người ấy. Vì sao? Vì ở trong pháp bất khả thuyết, thành Chánh giác rồi, mượn ngôn thuyết vì chúng sinh và các Bổ-đặc-già-la khác, kiến lập tuyên thuyết. Bởi vì ở trong nghĩa bất khả thuyết biết rõ như thật nên chư Phật có thể làm được việc khó làm.

Này Hải Ý! Nếu lại có người ở trong pháp Phật sâu xa này chẳng kinh chẳng sợ, chẳng sinh khiếp đảm thì nên biết người ấy đã ở đời Phật quá khứ trồng sâu căn lành, tu các thắng hạnh, vì vậy ở trong pháp Phật sâu xa này không sinh sợ hãi. Lại nữa, nếu có người

đối với kinh điển sâu xa, là pháp tất cả thế gian khó tin khó hiểu, mà biết rõ như thật, thọ trì đọc tụng, rộng vì mọi người nói thì nên biết người ấy có thể giữ gìn tất cả pháp tạng của Như Lai, có thể giữ gìn tất cả các phần pháp thiện của chúng sinh.

Lại nữa, Hải Ý! Nếu có Bồ-tát được Phật nhãn soi chiếu thì có thể ở trong vô lượng cõi Phật, chứa đầy châu báu dùng để cúng dường các Đấng Như Lai ấy, bố thí rộng khắp, thì theo ý ông như thế nào? Vị Bồ-tát ấy do duyên cớ này được phước nhiều chăng?

Hải Ý bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Rất nhiều! Bạch Thiện Thệ! Rất nhiều!

Phước ấy vô lượng vô số, cho đến cũng không thể ví dụ được.

Phật nói:

–Này Hải Ý! Nay ta nói với ông, ông nên biết, nếu có Bồ-tát có thể ở trong pháp của Như Lai, khéo léo giữ gìn, khiến hạt giống Tam bảo không đoạn không tuyệt, thì đối với các chúng sinh không bỏ đại Bi. Đối với kinh điển sâu xa như thế, ở trong pháp đại trí của Như Lai có thể biết rõ rồi thọ trì, đọc tụng, huống là trong ấy như lý tu hành thì phước đức Bồ-tát này đạt được nhiều hơn phước đức trước. Vì sao? Vì nếu bố thí về của cải thì chỉ có thế gian ưa thích, còn người bố thí pháp thì việc này vượt lên trên tất cả thế gian.

Lại nữa, này Hải Ý! Nếu Bồ-tát nào có thể hộ trì chánh pháp thì Bồ-tát ấy được bốn thứ thâu nhận.

1.Được Phật thâu nhận.

2.Được trời thâu nhận.

3.Được phước thâu nhận.

4.Được trí thâu nhận.

Nếu các Bồ-tát được Phật thâu nhận thì sẽ được bốn loại pháp tối thắng. Những gì là bốn?

1.Thường được gần gũi chiêm ngưỡng Như Lai.

2.Tất cả ma không tìm thấy chỗ sơ hở.

3.Được môn Đà-la-ni vô tận.

4.Mau đủ thần lực, trụ quả vị không thoái chuyển.

Này Hải Ý! Các Bồ-tát được Phật thâu nhận thì đạt được bốn

loại pháp tối thắng như thế. Còn các Bồ-tát được trời thâu nhận thì sẽ được bốn thứ thanh tịnh. Những gì là bốn?

1.Do thần lực của chúng trời khiến chúng hội của Bồ-tát thanh tịnh.

2.Khiến cho người nghe nhận chánh pháp chuyên chú nhất tâm.

3.Trừ bỏ tất cả chúng ngoại ma.

4.Do oai thần của trời có thể khiến cho tất cả đều thanh tịnh, đều được tịnh tâm.

Này Hải Ý! Các Bồ-tát được trời thâu nhận đạt được bốn thứ thanh tịnh như vậy. Còn các Bồ-tát được phước thâu nhận thì sẽ đạt được bốn thứ tướng trang nghiêm. Những gì là bốn?

1.Thân trang nghiêm, nghĩa là tướng hảo viên mãn.

2.Ngôn ngữ trang nghiêm, nghĩa là vượt lên trên âm thanh ngữ ngôn của tất cả chúng sinh.

3.Quốc độ trang nghiêm, nghĩa là các việc làm đều sáng tỏ.

4.Chỗ sinh ra trang nghiêm, nghĩa là sinh ra ở các nơi như là Phạm thiên, Đế Thích, Hộ thế thiên…

Này Hải Ý! Các Bồ-tát được phước thâu nhận đạt được bốn loại trang nghiêm như thế. Còn các Bồ-tát nếu được trí thâu nhận thì sẽ được bốn thứ pháp chiếu sáng. Những gì là bốn?

1.Chiếu sáng căn tánh của tất cả chúng sinh, đúng như chỗ thích ứng của họ mà nói pháp.

2.Chiếu sáng tất cả bệnh phiền não, chứa nhóm pháp dược, tùy bệnh trị liệu.

3.Chiếu sáng thần lực, đều có thể đến khắp các cõi Phật khác.

4.Chiếu sáng pháp giới, như thật hiểu rõ tất cả pháp.

Này Hải Ý! Các Bồ-tát được trí thâu giữ đạt được bốn sự chiếu sáng như thế. Vì lẽ ấy, Đại Bồ-tát muốn được pháp công đức khen ngợi sự thâu giữ như thế, cần phải siêng năng hộ trì chánh pháp.

Nếu các Bồ-tát luôn siêng năng hộ trì chánh pháp thì sẽ đạt được vô lượng công đức tối thắng.

Kinh Những Điều Bồ- Tát Hải Ý Hỏi Về Pháp Môn Tịnh Ấn, Quyển 9

KINH NHỮNG ĐIỀU BỒ- TÁT HẢI Ý HỎI VỀ

PHÁP MÔN TỊNH ẤN

QUYỂN 9

Bấy giờ, Đức Thế Tôn lặp lại bằng bài tụng:

Luôn hộ trì chánh pháp chư Phật

Sẽ được các pháp khen ngợi tốt

Pháp khen ngợi kia ta lược nói

Như một giọt nước trong biển cả.

Biết ân chư Phật thường báo đáp

Chư Phật phó thác giữ tạng pháp

Luôn ộ trì chánh pháp chư Phật

Tức là cúng khắp mười phương Phật.

Phật nhãn chiếu sáng quán cõi Phật

Diệu bảo cúng dường chư Thế Tôn

Người hộ trì chánh pháp chư Phật

So phước cúng trước thì hơn hẳn.

Tuy dùng của cải cúng dường Phật

Không thể giải thoát hành thế gian

Nếu cầu pháp thù thắng xuất thế

Người trí ra khỏi pháp thế gian.

Người hộ trì chánh pháp chư Phật

Liền được chư Phật luôn thâu nhận

Trời, rồng… cũng thâu nhận

Đều được phước và trí thâu giữ.

Người hộ trì chánh pháp chư Phật

Đựơc niệm tuệ hành đều đầy đủ

Thắng tuệ rộng lớn đều biết hết

Người trí nhổ sạch giống phiền não.

Người hộ trì chánh pháp chư Phật

Chẳng bị các ma tìm sơ hở

Ác tác nghi hoặc đều dứt trừ

Không có các chướng, không ràng buộc.

Người hộ trì chánh pháp chư Phật

Sinh vào quốc độ không lầm lỗi

Trong tất cả đời thấy thân Phật

Thấy rồi tâm liền được thanh tịnh.

Người hộ trì chánh pháp chư Phật

Đạt được pháp đại trí túc mạng

Xuất gia thuận lợi luôn thành tựu

Tu hành chân thật hạnh thanh tịnh.

Người hộ trì chánh pháp chư Phật

Giới, văn phát sinh các phạm hạnh

Được năm trí thông rất khinh an

Thiền định giải thoát đều vô ngại.

Người hộ trì chánh pháp chư Phật

Nhập vào trong các pháp sâu xa

Cảnh giới Phật không, không ngăn ngại

Tin hiểu chúng sinh không ngã, pháp.

Người thọ trì chánh pháp chư Phật

Được tuệ sắc bén hiểu vô ngại

Đắc môn vô úy nói không ngại

Phá lưới nghi hoặc của chúng sinh.

Người hộ trì chánh pháp chư Phật

Đắc đại Tổng trì, lợi thù thắng

Chẳng cần nghe thọ trong trăm kiếp

Do đủ biện tài đều vô ngại.

Người hộ trì chánh pháp chư Phật

Được các bậc Trí thường khen ngợi

Trời, A-tu-la… cũng vui lòng

Chư Phật khen ngợi như con Phật

Người hộ trì chánh pháp chư Phật

Được Đế-thích, Phạm vương không khó

Và Chuyển luân vương trong loài người

Cho đến vui thắng diệu Bồ-đề.

Người hộ trì chánh pháp chư Phật

Đủ ba mươi hai tướng thù diệu

Đại trí viên thành thân bất hoại

Tất cả người xem không nhàm chán.

Người hộ trì chánh pháp chư Phật

Được Thiện tri thức cũng chẳng khó

Vì họ nói rõ môn pháp ấn

Nghe nhận tạng chánh pháp vô tận.

Người hộ trì chánh pháp chư Phật

Nghiệp thân, ngữ tâm đều thanh tịnh

Giới định tuệ thanh tịnh cũng vậy

Đắc trí giải thoát khéo thanh tịnh.

Người hộ trì chánh pháp chư Phật

Thường không xa lìa tâm Bồ-đề

Không rời bỏ hạnh Ba-la-mật

Mà thường thâu giữ nhiều pháp thiện.

Người hộ trì chánh pháp chư Phật

Khen ngợi rộng lớn công đức ấy

Dù cho sống trọn trong một kiếp

Cũng không thể nói hết công đức.

Bấy giờ, trong pháp hội có một Bồ-tát tên là Công Đức Quang Vương, từ chỗ ngồi đứng dậy, bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Như vừa rồi Thế Tôn đã bảo thế này: Ta ở trong pháp bất khả thuyết mà thành Chánh giác. Bạch Thế Tôn! Nếu là pháp bất khả thuyết thì vì sao nay nói là hộ trì chánh pháp?

Phật nói:

–Đúng vậy, đúng vậy! Này thiện nam! Như ông đã nói, ta ở trong pháp bất khả thuyết mà thành Chánh giác. Nhưng này thiện nam, bất khả thuyết có nghĩa là vì văn tự ngôn ngữ của thế tục đối với pháp vô vi, không thể diễn nói. Nếu dùng văn tự ngữ ngôn diễn

nói môn Tổng trì, phô bày, thiết lập, khai thị chỉ rõ thì mới có chỗ diễn nói. Như thế tức là hộ trì chánh pháp.

Này thiện nam! Có pháp sư thuyết pháp, ở trong kinh điển sâu xa như thế, thọ trì rộng rãi, vì người diễn thuyết, như lý tu hành, nếu người nào thường ở chỗ Pháp sư này cung kính tôn trọng, phụng sự, âm thầm hộ trì, cúng dường các thứ đồ dùng như thức ăn uống, y phục, đồ nằm ngồi, khi ốm đau cung cấp thuốc thang đầy đủ, có thể hộ trì chánh pháp khéo hộ ngôn ngữ, ở nơi phi ngôn ngữ mà hàm chứa, đó là hộ trì chánh pháp.

Này thiện nam! Nếu người có thể hiểu rõ, ở nơi “không” mà tín thuận không tướng, không nguyện, không cầu, ở trong không gia hạnh mà chân thật an chỉ, đó là hộ trì chánh pháp.

Này thiện nam! Nếu người có thể đối với lời nói của mình không có tranh cãi hơn thua và cả lời nói phi pháp của người khác, cả hai đều thâu giữ vào trong pháp thì đó là hộ trì chánh pháp.

Này thiện nam! Nếu người có thể dùng tâm vô chướng ngại liên tục thâu nhận hết tất cả chúng sinh vào trong tuệ giải thoát, không dùng tâm tài lợi của thế gian mà bố thí pháp cho người thì đó là hộ trì chánh pháp.

Này thiện nam! Nếu người có thể xả bỏ thân mạng, đối với kinh điển sâu xa như thế âm thầm hộ trì, ở nơi thanh vắng, y pháp tu hành thì đó là hộ trì chánh pháp.

Này thiện nam! Nếu có người thường vì nhân duyên nghe pháp hoặc vì nhân duyên thuyết pháp, cho đến đi một bước, hoặc một hơi thở ra vào mà luôn chuyên chú thì đó là hộ trì chánh pháp.

Này thiện nam! Nếu hiểu tất cả pháp là không bảo vệ, không chỗ chấp thủ thì đó là hộ trì chánh pháp.

Lại nữa, này Công Đức Quang Vương! Những duyên như thế ngươi cần phải biết.

Này thiện nam! Ta nhớ vô số kiếp và hơn vô số kiếp về trước ở quá khứ, khi ấy, có Phật xuất hiện nơi thế gian, hiệu là Đại Trí Lực Thanh gồm đủ mười tôn hiệu Như Lai, Ứng Cúng Chánh Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ,

Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn; thế giới tên là Tịnh quang, kiếp số tên là Hỷ thượng.

Này thiện nam! Thế giới Tịnh quang kia do lưu ly tạo thành, rộng rãi thanh tịnh, ánh sáng chiếu khắp mười phương. Nơi ấy có các chúng Đại Bồ-tát thanh tịnh, nương vào sức diệu dụng nơi đại thần thông, xuất sinh từ pháp sâu xa. Các thứ thọ dụng của chúng Đại Bồ-tát ấy đều giống như Thiên tử cõi Hóa lạc, đều dưới hình dạng Thiên tử, ở chỗ Phật ấy nghe nhận thuyết pháp, lại không có các loại hình tướng tại gia hay xuất gia. Khi ấy, Đức Đạo Trí Lực Thanh Như Lai thường vì các chúng Bồ-tát ở pháp hội đó mà rộng rãi tuyên thuyết việc hộ trì chánh pháp. Đức Phật nói thế này: “Thiện nam! Các ông cần phải siêng năng hộ trì chánh pháp không tiếc thân mạng”.

Trong hội đó có một Đại Bồ-tát tên là Pháp Ngữ thưa với Thế Tôn Đại Trí Lực Thanh Như Lai: “Bạch Thế Tôn! Thế nào là các Bồ-tát có thể hộ trì chánh pháp? Lại nữa thế nào là pháp được hộ trì?”

Đức Phật ấy đáp: “Này thiện nam! Nếu ở trong cảnh giới của sắc tâm, khéo ngăn các chướng, chuyên chú một cảnh, điều phục, dừng nghỉ, trụ pháp tịch tĩnh thì đó là hộ trì chánh pháp. Vì sao? Vì nhãn căn, sắc cảnh và nhãn thức, ba thứ này chẳng phải pháp, chẳng phải phi pháp; nhĩ căn, thanh cảnh và nhĩ thức, tỷ căn, hương cảnh và tỷ thức, thiệt căn, vị cảnh và thiệt thức, thân căn, xúc cảnh và thân thức, ý căn, pháp cảnh và ý thức chẳng phải pháp, chẳng phải phi pháp. Nếu có thể hiểu rõ nhãn sắc là không thì nhãn và sắc không có sự phân biệt, nhãn thức vô trú, đó là chánh pháp. Nếu Bồ-tát ở trong trí như thật, khéo làm cho người khác được pháp như thế thì đó là hộ trì chánh pháp. Cũng như thế, nhĩ và thanh, tỷ và hương, thiệt và vị, thân và xúc, ý và pháp, hiểu rõ là không thì ý và pháp không chỗ phân biệt; ý thức vô trú, đó là chánh pháp. Nếu Bồ-tát ở trong trí như thật khéo làm cho người khác được pháp như thế thì đó là hộ trì chánh pháp.

Thiện nam! Nếu có pháp ở trong các pháp mà có thể chuyển biến thì pháp ấy không có chỗ bảo vệ, không có chỗ giữ lấy. Hiểu như thế thì đó là hộ trì chánh pháp.

Lại nữa, ở trong các kiến, y cứ vào tà kiến thì loại kiến ấy không có bảo vệ, không có giữ lấy. Hiểu như thế thì đó là hộ trì chánh pháp.

Lại nữa, vì sự vô trí, si chướng ấy nên tâm không trong sáng, nếu ở trong vô trí, si chướng ấy không gìn giữ, không nắm bắt. Hiểu biết như thế thì đó là hộ trì chánh pháp.

Lại, thiện nam! Nếu pháp có tụ có tán tức chẳng phải pháp, chẳng phải luật; nếu không tụ không tán tức là pháp, là luật. Những pháp nào là tụ là tán? Nghĩa là các pháp thuộc về hữu vi có tụ tán. Nếu là chẳng phải pháp chẳng phải luật thì làm sao mà không tụ không tán. Vì vậy nên biết, nếu vô thủ tức vô sinh, do vô sinh nên không tụ cũng không tán; vì không tụ không tán nên đó là pháp là luật. Cái gì là pháp là luật? Đó là tự tánh bất sinh, các phiền não… không sinh khởi, đó tức là pháp là luật. Nếu là pháp là luật thì không sinh không diệt, tức là vô tận. Cái vô tận này tức là pháp luật vô sinh. Pháp vô sinh như thế mới không chỗ hộ trì, mà không chỗ hộ trì tức là hộ trì chân thật chánh pháp.

Lại nữa, này Công Đức Quang Vương! Khi Đức Đại Trí Lực Thanh Như Lai giảng nói pháp ấy, trong chúng hội đó, có ba vạn hai ngàn Bồ-tát đắc pháp Nhẫn vô sinh. Bồ-tát Pháp Ngữ ở chỗ Phật ấy được nghe pháp rồi, tâm ý vui thích, hết mực vui mừng, tiến tới trước Phật thưa:

–Hy hữu thay! Bạch Thế Tôn! Thế Tôn khéo tuyên thuyết pháp môn hộ trì chánh pháp sâu xa như thế. Bạch Thế Tôn! Như chỗ con hiểu nghĩa Phật đã dạy và như điều con sở đắc thì tất cả pháp là vô pháp, mà vô pháp tức là hữu pháp. Vì sao? Bạch Thế Tôn! Vì nếu tất cả pháp có chỗ nắm bắt tức là vô pháp, nếu không có chỗ nắm bắt tức là có pháp. Vì hai tưởng pháp và phi pháp, ở trong tất cả pháp đều không có hai tưởng pháp và phi pháp có thể biết.

Bạch Thế Tôn! Tất cả pháp và phi pháp, nếu ở trong Thắng nghĩa đế thì không pháp nào có thể nắm bắt được, cũng không có phi pháp có thể nắm bắt được. Do không có tưởng pháp, cũng không có tưởng phi pháp nên không pháp nào có thể kể ra. Vì không có pháp

có thể kể ra nên trụ nơi thật tế, nếu trụ thật tế tức là không giới hạn. Vì sao? Vì ranh giới của hư không tức là ranh giới của các pháp. Như hư không không từ đâu đến nên cũng không giới hạn, các pháp cũng vậy, không từ đâu đến nên cũng không có giới hạn, nên nói giới hạn của các pháp tức là giới hạn của hư không.

Bạch Thế Tôn! Nếu có Bồ-tát được nghe pháp thật tế như vậy rồi, hiểu rõ như thật thì vị ấy đã thông đạt các pháp không có hai tướng.

Bạch Thế Tôn! Con thấy không có một pháp nhỏ nào có thể đắc. Nếu pháp không sở hữu nên con nói là hộ trì chánh pháp.

Lại nữa, bạch Thế Tôn! Khi con nói pháp này có khế hợp với lời Như Lai nói chăng? Là pháp ngữ không? Pháp tùy thuận, pháp tuyên thuyết, con nói đúng chăng?

Phật nói:

–Này thiện nam! Lời ông đã nói quả thật khế hợp với lời của Như Lai, đúng là pháp ngữ. Pháp tùy thuận, pháp tuyên thuyết đó là chánh thuyết.

Lại nữa, này Công Đức Quang Vương! Khi Bồ-tát Pháp Ngữ nói pháp ấy, trong chúng Thiên tử kia có mười ngàn Thiên tử đắc pháp nhẫn nhu thuận.

Này Công Đức Quang Vương! Ông chớ sinh niệm nghi ngờ. Bồ-tát Pháp Ngữ khi ấy đâu phải người nào khác mà chính là Công Đức Quang Vương là ông đó. Nay ông ở trước đại chúng pháp hội này khuyến thỉnh ta. Vì vậy, nay ta đem pháp Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác tích tập trong vô số ức kiếp kia phó chúc cho ông. Ông nên thọ trì, rộng vì mọi người nói, diễn bày phổ biến.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn giảng nói pháp ấy rồi, trong hội này có sáu mươi ức chúng Đại Bồ-tát đều đứng trước Phật, khác miệng cùng lời đồng nói thế này:

–Bạch Thế Tôn! Chúng con nguyện hộ trì chánh pháp Bồ-đề của Như Lai và diễn nói truyền bá rộng rãi.

Phật bảo các Bồ-tát:

–Này các thiện nam! Các ngươi đã tu hành an trú nơi pháp nào

rồi mà hộ trì pháp Bồ-đề đã tích tập vô số ức kiếp của Như Lai?

Khi ấy, trong chúng hội có một Bồ-tát tên là Sơn Tự Tại Vương tiến tới trước bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Nếu tiếc giữ thân mạng thì như thế không thể hộ trì chánh pháp. Con không tiếc thân mạng vì vậy mới có thể hộ trì chánh pháp.

Bồ-tát Cát Tường Phong Vương thưa:

–Bạch Thế Tôn! Đối với lợi dưỡng, nếu có sự mong cầu thì như thế không thể hộ trì chánh pháp. Con đối với các việc danh tiếng, lợi dưỡng… đều xả bỏ, chẳng phải điều mà bậc Thánh cho phép thì đều xa lìa; như thế mới có thể hộ trì chánh pháp.

Bồ-tát Đại Tràng thưa:

–Bạch Thế Tôn! Nếu có hai tưởng pháp hoặc phi pháp thì như thế không thể hộ trì chánh pháp. Nếu lìa hai tưởng ấy, được pháp bình đẳng như thế mới có thể hộ trì chánh pháp.

Bồ-tát Thắng Mật thưa:

–Nếu bị bệnh phiền não bức bách thì như thế không thể hộ trì chánh pháp. Con được sức trí tuệ của chư Thánh, điều phục phá bỏ phiền não, như thế mới có thể hộ trì chánh pháp.

Bồ-tát Trì Cự thưa:

–Bạch Thế Tôn! Nếu ở trong cảnh giới tối tăm ngu muội thì như thế không thể hộ trì chánh pháp. Con được trí quang vô ngại lìa các si ám, như thế mới có thể hộ trì chánh pháp.

Bồ-tát Điện Thiên thưa:

–Bạch Thế Tôn! Trong pháp, nếu khởi trí tỷ lượng thì như thế không thể hộ trì chánh pháp. Con đã chứng được trí hiện lượng, ở trong các pháp không khởi sự tin tưởng nào khác, như thế mới có thể hộ trì chánh pháp.

Bồ-tát Phổ Mật thưa:

–Bạch Thế Tôn! Nếu là căn tánh và tâm tán loạn của thế tục, như thế thì không thể hộ trì chánh pháp. Đối với các căn, các môn, các xứ, con khéo điều phục sâu kín, như thế mới có thể hộ trì chánh pháp.

Bồ-tát Tịnh Quang thưa:

–Bạch Thế Tôn! Nếu đối với pháp chúng sinh có các loại tánh và các loại tưởng, như thế thì không thể hộ trì chánh pháp. Đối với tất cả chúng sinh, con khởi tâm bình đẳng và tất cả pháp cũng được bình đẳng, như thế mới có thể hộ trì chánh pháp.

Bồ-tát Tối Thắng Bộ thưa:

–Bạch Thế Tôn! Nếu khởi tán loạn chẳng phải tâm định đẳng dẫn, như thế thì không thể hộ trì chánh pháp. Con trụ tâm định đẳng dẫn không tán loạn, như thế mới có thể hộ trì chánh pháp.

Bồ-tát Đạo Sư thưa:

–Bạch Thế Tôn! Nếu không biết rõ pháp chánh đạo, tu hành tà đạo, như thế thì không thể hộ trì chánh pháp. Con đã biết rõ pháp trí Chánh đạo, đem chúng sinh tà đạo đặt vào đạo như thật, như thế mới có thể hộ trì chánh pháp.

Bồ-tát Thiện Tuệ thưa:

–Bạch Thế Tôn! Nếu tâm do dự khởi phân biệt, như thế thì không thể hộ trì chánh pháp. Con nay đã lìa tâm do dự, dứt các phân biệt, lại khiến cho tất cả chúng sinh trừ được bệnh nghi hoặc, như thế mới có thể hộ trì chánh pháp.

Bồ-tát Biến Chiếu thưa:

–Bạch Thế Tôn! Nếu trụ nơi phi pháp, hủy hoại đạo tu hành, như thế thì không thể hộ trì chánh pháp. Con trụ chánh pháp, chân thật tu hành, lại đặt tất cả chúng sinh đều trụ trong đạo như thật, như thế mới có thể hộ trì chánh pháp.

Bồ-tát Minh Quán thưa:

–Bạch Thế Tôn! Nếu còn đầy tuệ nhiễm, lìa pháp quang minh, như thế thì không thể hộ trì chánh pháp. Con đã đắc tuệ quyết định viên mãn, trí thiện xảo, đầy đủ pháp quang minh, như thế mới có thể hộ trì chánh pháp.

Bồ-tát Vô Ngại Tuệ thưa:

–Bạch Thế Tôn! Nếu có tâm chướng ngại, không thể theo hộ tuệ chúng sinh, như thế thì không thể hộ trì chánh pháp. Con dùng tâm không chướng ngại, theo hộ chúng sinh, khiến trụ nơi thắng tuệ,

như thế mới có thể hộ trì chánh pháp.

Bồ-tát Hành Tịnh Tuệ thưa:

–Bạch Thế Tôn! Nếu không khéo hiểu căn cơ các chúng sinh, lại không thể biết việc làm của các chúng sinh, như thế thì không thể hộ trì chánh pháp. Con đối với căn hành của tất cả chúng sinh đều hiểu biết, thâm nhập, như thế mới có thể hộ trì chánh pháp.

Bồ-tát Trang Nghiêm Vương thưa:

–Bạch Thế Tôn! Đối với pháp, nếu có tưởng phân biệt, còn nương vào ngã, nhân và nương vào pháp, như thế thì không thể hộ trì chánh pháp. Đối với tất cả phân biệt, phi phân biệt, con đều lìa biến kế, ba luân thanh tịnh, không ngã, không nhân, không pháp nương tựa, cũng không tạo tác, như thế mới có thể hộ trì chánh pháp.

Bồ-tát Sư Tử Tràng thưa:

–Bạch Thế Tôn! Chúng sinh nơi thế gian nghe tất cả pháp không sinh không khởi đều hoảng sợ, như thế thì không thể hộ trì chánh pháp. Con đã biết rõ tất cả pháp không sinh, không khởi, lại không kinh sợ, không thấy có pháp hoặc gần, hoặc xa, an trụ ở như thật, như thế mới có thể hộ trì chánh pháp.

Bồ-tát Từ Thị thưa:

–Bạch Thế Tôn! Nếu đối với Bồ-đề, khởi tưởng xa vời, như thế thì không thể hộ trì chánh pháp. Nếu có Bồ-tát khởi tư duy thế này: Ta tuy đắc Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác nhưng không thấy Bồ-đề đối với thân hoặc tâm, có sự hòa hợp, chẳng phải không hòa hợp, Bồ-tát như thế mới có thể hộ trì chánh pháp.

Bồ-tát Công Đức Quang Vương thưa:

–Bạch Thế Tôn! Nếu trụ nơi phi công đức, lìa công đức chân thật không cầu công đức thù thắng của Như Lai, như thế thì không thể hộ trì chánh pháp. Con đã xa lìa các phi công đức, an trú nơi công đức chân thật của Bồ-tát, dốc cầu công đức tối thắng của Như Lai, như thế mới có thể hộ trì chánh pháp.

Bồ-tát Diệu Cát Tường thưa:

–Bạch Thế Tôn! Như người cuồng loạn trong đời nói như thế

này: Con có thể hộ trì chánh pháp của Như Lai, thì đấy chẳng phải lời thành tín. Vì sao? Vì như khi Phật Thế Tôn ngồi ở đạo tràng không pháp nào có thể đắc, cũng chẳng có chỗ chứng, trong đó làm gì có pháp để có thể hộ trì! Bạch Thế Tôn! Đối với tất cả pháp, hoàn toàn con không hộ trì, lìa các chấp trước, chỉ dùng đại Bi giữ các pháp tánh. Nhưng đối với các pháp không có sự thành tựu, chẳng phải không thành tựu.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn khen Bồ-tát Đồng tử Diệu Cát Tường:

–Lành thay, lành thay, Diệu Cát Tường! Đúng như vậy, đúng như vậy, Đúng như lời ông nói! Khi ta ngồi nơi đạo tràng không có pháp nhỏ nào có thể đắc. Khi không có chỗ thủ đắc mới nói là ngồi nơi đạo tràng.

Diệu Cát Tường bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Thế Tôn ngồi nơi đạo tràng vào lúc nào? Nếu có chỗ ngồi tức là đối với Bồ-đề có chỗ thủ đắc. Như vậy mới có hai, là có sự đối ngại riêng biệt và có Bồ-đề riêng biệt.

Bạch Thế Tôn! Nghĩa là vì Phật và Bồ-đề không có hai sự đối ngại.

Phật nói:

–Này Diệu Cát Tường! Tự tánh của Bồ-đề tràng ta đã thông đạt, cho nên ta mới ngồi nơi Bồ-đề tràng, vì tự tánh của ta tức là tự tánh Bồ-đề tràng; mà tự tánh của Bồ-đề tức là tự tánh của tất cả chúng sinh; tự tánh của tất cả chúng sinh tức là tự tánh của tất cả pháp. Này Diệu Cát Tường! Vì tự tánh đồng nhất, bình đẳng nhất vị. Khi ta thành Chánh giác ở Bồ-đề tràng, quán Bồ-đề tràng, không có pháp nhỏ nào mà không giải thoát, nghĩa là vì Bồ-đề bình đẳng nên hiện chứng các pháp cũng bình đẳng. Nhưng trong pháp bình đẳng không rơi vào các số, vì số cùng phi số đều xa lìa. Vì vậy, pháp bình đẳng ấy Như Lai gọi là vô vi. Này Diệu Cát Tường! Như Lai đắc vô vi, siêu việt tất cả pháp hữu vi.

Khi Như Lai nói pháp ấy, Bồ-tát Diệu Cát Tường sinh tin hiểu sâu xa và tất cả hội chúng đều tin hiểu pháp giải thoát của Như Lai. Do tin hiểu nên tất cả đều bình đẳng trong pháp, không có gì vượt ra.

Bấy giờ, các chúng Đại Bồ-tát ở thế giới Vô lượng công đức bảo vô cấu thù diệu trang nghiêm, trước hết cùng đến thế giới Ta-bà này với Bồ-tát Hải Ý, nghe pháp ấy rồi, tâm ý sung sướng, hết mực vui mừng, đều hân hoan cùng phát lời:

–Chúng con đến cõi Phật này được vui thích được lợi ích tốt đẹp, được thấy Thế Tôn, lại diện kiến Đại sĩ Đồng tử Diệu Cát Tường, được nghe thuyết chánh pháp sâu xa này, gặp Phật xuất thế, chuyển đại pháp luân, thấy chánh pháp này hiện trú ở thế gian. Bạch Thế Tôn! Nếu chánh pháp này ở nơi nào được truyền bá rộng rãi thì các chúng sinh nơi ấy được lợi ích lớn. Lại nữa, nếu có người, ngay khi Phật tại thế hay sau khi Niết-bàn, có thể nghe nhận chánh pháp như thế, nghe rồi tin hiểu, thọ trì đọc tụng, rộng vì người nói thì nên biết, người ấy được lợi ích lớn.

Phật nói:

–Này chư Thiện nam! Như các ngươi biết thì Bồ-tát được bao nhiêu điều lợi ích lớn?

Các Bồ-tát ấy bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Bồ-tát được mười điều lợi ích lớn.

Đây tức là những điều lợi ích đạt được chẳng thể nghĩ bàn:

1.Được lợi ích lớn, gặp Phật ra đời và luôn luôn gần gũi.

2.Được gặp Phật rồi, thâm tâm thanh tịnh.

3.Khởi tâm thanh tịnh nghe thọ chánh pháp.

4.Nghe chánh pháp rồi lìa các nghi hoặc.

5.Lìa nghi hoặc rồi, liền được xuất gia.

6.Đã xuất gia rồi tự nuôi sống bằng sinh hoạt thanh tịnh.

7.Vì đã tự nuôi sống bằng sinh họat thanh tịnh nên có thể khéo giảng nói pháp.

8.Khéo giảng nói pháp rồi, phát tâm Bồ-đề.

9.Do không quên mất tâm Bồ-đề nên có thể nghe thọ pháp tạng Bồ-tát.

10.Nghe pháp tạng sâu xa của Bồ-tát rồi, dựa vào pháp tu hành, được đại lợi này.

Bạch Thế Tôn! Các pháp như thế là mười thứ lợi ích lớn của

Bồ-tát. Đây tức là lợi ích tốt đẹp được hình thành, nếu các Bồ-tát an trú như thế thì đó gọi là khéo được lợi ích lớn.

Khi ấy, Phật khen ngợi:

–Lành thay, lành thay! Đại sĩ các vị! Khéo nói lợi ích lớn mà Bồ-tát đạt được.

Khi Phật giảng nói pháp này rồi, trong chúng hội có ba vạn sáu ngàn người phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Kinh Những Điều Bồ- Tát Hải Ý Hỏi Về Pháp Môn Tịnh Ấn, Quyển 10

KINH NHỮNG ĐIỀU BỒ- TÁT HẢI Ý HỎI VỀ

PHÁP MÔN TỊNH ẤN

QUYỂN 10

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Hải Ý bạch Phật:

–Hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Người tu Đại thừa tạo lợi ích rất nhiều cho tất cả chúng sinh. Nghĩa là các Thiên nhân thọ hưởng niềm vui của trời người mới có thể gần gũi niềm vui tối thắng vi diệu của Niết-bàn. Bạch Thế Tôn! Có bao nhiêu loại pháp để có thể tùy chuyển, nhiếp thọ? Có bao nhiêu pháp có thể thường làm ở trong Đại thừa? Lại có bao nhiêu pháp rất khó làm ở trong Đại thừa? Lại có bao nhiêu pháp làm tăng trưởng Đại thừa? Lại có bao nhiêu pháp là chướng nạn ở trong Đại thừa?

Bạch Thế Tôn! Lại vì duyên gì mà gọi là Đại thừa?

Phật bảo Bồ-tát Hải Ý:

–Ông nên nghe kỹ. Nay ta sẽ giảng nói. Hải Ý nên biết!

Có một loại pháp Đại thừa thâu nhận. Loại pháp đó là gì? Đó là không quên mất tâm đại Bồ-đề, lại không phóng dật.

Này Hải Ý! Lại có một pháp Đại thừa thâu nhận, đó là tin mọi việc làm đều mang theo nghiệp báo.

Lại có một pháp, đó là phát khởi chánh kiến, đối với pháp duyên sinh không chống trái.

Lại có một pháp, đó là lìa ái, phi ái, đối với tất cả chúng sinh khởi tâm bình đẳng.

Lại có một pháp, đó là an trú theo đại Từ để tự cứu độ.

Lại có một pháp, đó là khởi tâm đại Bi, không tham đắm cái vui của mình.

Lại có một pháp, đó là mong cầu Phật thân, tùy niệm nơi Phật.

Lại có một pháp, đó là nương pháp chân tu tùy niệm Pháp.

Lại có một pháp, đó là an trú trong chúng bất thoái chuyển, tùy niệm Chúng.

Lại có một pháp, đó là dứt trừ tất cả phiền não, tùy niệm Xả.

Lại có một pháp, đó là thường không quên mất tâm Bồ-đề nên tùy niệm Giới.

Lại có một pháp, đó là an trú nơi pháp thanh tịnh, tùy niệm Thiên.

Lại có một pháp, đó là tùy trụ lợi lạc khiến người hoan hỷ.

Lại có một pháp, đó là trụ nơi ý kiên cố, vui muốn cực thiện.

Lại có một pháp, đó là khởi tâm hoan hỷ vì tất cả chúng sinh mở bày giải thoát.

Lại có một pháp, đó là từ pháp sâu xa như lý xuất sinh, dốc cầu chánh pháp.

Lại có một pháp, đó là không vì tâm tài lợi mà hành pháp thí.

Lại có một pháp, đó là đối với người nghe pháp, khởi tưởng là bệnh nhân.

Lại có một pháp, đó là đối với pháp đã giảng nói, tưởng như thuốc hay, người đã thuyết pháp tưởng như Y vương.

Lại có một pháp, đó là thường hộ vệ khiến pháp tồn tại lâu dài.

Lại có một pháp, đó là khiến hạt giống Tam bảo không đoạn, không tuyệt.

Lại có một pháp, đó là không tham, tương tục thường xuyên sinh hỷ túc.

Lại có một pháp, đó là xả bỏ các sở hữu, không khởi ái trước.

Lại có một pháp, đó là tự giữ giới và thường ngăn chặn các người phá giới.

Lại có một pháp, đó là đối với người làm ác, không xem xét lỗi của họ, mà an trú nơi nhẫn.

Lại có một pháp, đó là đối với người làm lành, phát khởi giúp đỡ và an trú nhẫn.

Lại có một pháp, đó là đối với người bội ơn, khởi tuệ thương yêu.

Lại có một pháp, đó là đối với người biết ơn, khởi lòng thương cung kính.

Lại có một pháp, đó là đối với người vô trí, không khởi tâm kiêu mạn.

Lại có một pháp, đó là đối với người có trí theo họ thọ học.

Lại có một pháp, đó là với thiện căn sâu bền, tâm không chán bỏ.

Lại có một pháp, đó là đối với các pháp thiện, tâm luôn theo đuổi.

Lại có một pháp, đó là không dua nịnh quanh co nên ba giới thanh tịnh.

Lại có một pháp, đó là đối với người thuyết pháp, ái kính phụng sự tưởng như tôn sư.

Lại có một pháp, đó là bỏ các sách vở ngoại đạo, khéo nghe chánh pháp.

Lại có một pháp, đó là tu các thiện căn, tuy là gian khổ, ở trong sinh tử, cũng không mệt mỏi.

Lại có một pháp, đó là đối với chư Phật Như Lai hiện trú ở đời và đã nhập Niết-bàn, phụng sự cúng dường không chán nản.

Lại có một pháp, đó là làm bạn không mời thỉnh của các chúng sinh.

Lại có một pháp, đó là dùng tâm không nương, không giữ, không đắm, mà tu bốn Nhiếp pháp.

Lại có một pháp, đó là hiểu rõ các tội lỗi của tại gia, rồi ưa xuất gia.

Lại có một pháp, đó là đối với sự nghiệp Chánh sĩ thường khai triển.

Lại có một pháp, đó là việc làm quyết định, trụ đạo Bồ-đề, tu thêm thắng hạnh.

Lại có một pháp, đó là đối với người đồng trụ Đại thừa, không sinh buồn giận.

Lại có một pháp, đó là dạy trao tâm pháp Bồ-đề, không sinh mệt mỏi.

Lại có một pháp, đó là khéo hộ pháp bí mật, khiến không tan hoại.

Lại có một pháp, đó là thường nên siêng cầu trí pháp thiện xảo.

Lại có một pháp, đó là dùng lời chân thật kiến lập pháp tràng.

Lại có một pháp, đó là đã phát thệ nguyện phải khiến hoàn mãn.

Lại có một pháp, đó là dùng tâm không biến đổi để hành bố thí.

Lại có một pháp, đó là thường nên hiểu rõ việc làm của các ma.

Lại có một pháp, đó là thường phải phát khởi trí nghiệp lìa mạn.

Lại có một pháp, đó là xa lìa bạn bè, ưa ở chỗ thanh vắng.

Lại có một pháp, đó là lìa tăng thượng mạn và tâm cao ngạo, không khởi tâm chê bai người.

Lại có một pháp, đó là tuy biết rõ các phiền não rồi nhưng cũng tùy thuận hành tướng thế gian.

Lại có một pháp, đó là sinh họat thanh tịnh để tự nuôi sống, lìa các tham nhiễm.

Lại có một pháp, đó là tương ưng với sự sâu bền thường ngồi nơi vắng vẻ.

Lại có một pháp, đó là tuy đa văn nhưng thường định tĩnh.

Lại có một pháp, đó là như lý chánh tu hành địa Du-già.

Lại có một pháp, đó là như thật quán sát cảnh giới pháp không.

Lại có một pháp, đó là đối với lợi hay suy, tâm không phân biệt.

Lại có một pháp, đó là sợ chỗ ồn ào, một mình ở chốn núi rừng.

Lại có một pháp, đó là nếu được pháp lợi, cùng chia sẻ cho người.

Lại có một pháp, đó là trí khéo hiểu bốn Thánh đế.

Lại có một pháp, đó là đối với các pháp trí không tiếc giấu.

Lại có một pháp, đó là vì người chưa học, thành tựu việc học cho ho,ï mà tâm không thấy cao hơn.

Lại có một pháp, đó là hoặc được hoặc mất, tin tưởng nghiệp báo, không sinh nhiệt não.

Lại có một pháp, đó là đối với người cung kính nghe pháp thì khéo vì họ giảng nói pháp.

Lại có một pháp, đó là đối với thân hữu, lìa các tham ái, đối với tất cả chúng sinh khởi tâm bình đẳng.

Lại có một pháp, đó là đối với pháp sư thuyết pháp không khởi tâm dua nịnh mà thường tán thán.

Lại có một pháp, đó là dùng tâm điều thuận gánh vác tất cả chúng sinh.

Lại có một pháp, đó là đối với các Ba-la-mật, tương ưng dốc cầu.

Lại có một pháp, đó là tinh tấn trưởng nuôi dưỡng đạo hạnh Bồ-đề.

Lại có một pháp, đó là kiến lập tín căn, khiến không động chuyển.

Lại có một pháp, đó là ở trong quốc thành không phải không thọ thực.

Lại có một pháp, đó là tích tập bảy thứ Thánh tài không để thiếu thốn.

Lại có một pháp, đó là trong lòng chân thật, mạng căn an ổn vững vàng.

Lại có một pháp, đó là dùng phương tiện khéo léo, thành tựu đầy đủ cho chúng sinh.

Lại có một pháp, đó là vì hành pháp thí nên khéo thâu giữ pháp.

Lại có một pháp, đó là lìa các tranh luận, thuyết pháp tối thượng.

Lại có một pháp, đó là dùng tâm không thủ đắc, nghe thọ chánh pháp.

Lại có một pháp, đó là xa lìa cấu nhiễm của Sa-môn để thành tựu Sa-môn.

Lại có một pháp, đó là dùng tâm không nhiễm ái vào vương thành, xóm làng.

Lại có một pháp, đó là thường nên quán sát lỗi lầm, khéo hộ trì tất cả chúng sinh.

Lại có một pháp, đó là từ bỏ các nghề nghiệp tạp nhạp của thế gian.

Lại có một pháp, đó là đối với Thiện tri thức cần phải thành thật.

Lại có một pháp, đó là tự tâm thanh tịnh rồi, lại khởi trí khiến tất cả tâm chúng sinh được thanh tịnh.

Lại có một pháp, đó là không hư dối nên nội tâm thanh tịnh.

Lại có một pháp, đó là hướng đến đạo tối thắng nên thâm tâm thanh tịnh, rồi dùng pháp này khéo làm cho phương tiện thắng nghiệp thanh tịnh.

Lại có một pháp, đó là phước thanh tịnh rồi thì các tướng thanh tịnh.

Lại có một pháp, đó là trí thanh tịnh rồi, phiền não thanh tịnh.

Lại có một pháp, đó là chúng sinh thanh tịnh rồi thì cõi nước thanh tịnh.

Lại có một pháp, đó là tuy quán vô tướng nhưng khéo hồi hướng.

Lại có một pháp, đó là tu nhẫn tùy thuận.

Lại có một pháp, đó là đối với ba cửa giải thoát, thường nên quán sát tu tập xuất ly.

Lại có một pháp, đó là trụ vô sở trụ.

Lại có một pháp, đó là chứng trí lậu tận thần thông diệu dụng.

Lại có một pháp, đó là trụ chỉ quán, việc làm thành tựu, đắc minh giải thoát.

Lại có một pháp, đó là siêng tu tuệ thuộc về phương tiện.

Lại có một pháp, đó là trụ trong ba cõi chứng đắc Bồ-đề tràng trang nghiêm.

Lại có một pháp, đó là tất cả pháp bình đẳng, hiện thành Chánh giác.

Lại có một pháp, đó là thâu nhận Đại thừa, nghĩa là tự tánh vô tánh của tất cả pháp vô sinh vô khởi. Biết như thế rồi liền đắc pháp Nhẫn vô sinh.

Này Hải Ý! Đó là một pháp có thể thâu giữ Đại thừa. Những pháp của một pháp có thể thâu giữ Đại thừa như vậy rồi, còn các việc nương tựa, thâu giữ khác đều lìa bỏ.

Lại nữa, Hải Ý! Có hai pháp ở trong Đại thừa có thể làm nhiều. Những gì là hai?

1.Đối với pháp Phật, sinh tin hiểu thanh tịnh.

2.Chẳng ưa pháp Thanh văn, Duyên giác thừa.

Lại có hai pháp, ở trong Đại thừa khó làm. Những gì là hai?

1.Tự mình giải thoát khéo giúp người chưa giải thoát.

2.Theo họ, vì họ mà thuyết pháp giải thoát.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Thường không hoại diệt tâm đại Bồ-đề.

2.Quán sát chúng sinh, khéo vì họ mà kiến lập.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Quán tâm Bồ-đề giống như pháp huyễn.

2.Quán tất cả chúng sinh đều vô ngã.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Tâm không nhàm chán xa lìa.

2.Phương tiện tu hành không hư giả.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Nội tâm thanh tịnh để làm căn bản.

2.Vì không tạo tác, không không tạo tác nên tu các phước hạnh.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Siêng tu nơi phương tiện thiện căn.

2.Phương tiện tu hành khiến cho rốt ráo.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Không hý luận nên tu phương tiện.

2.Phương tiện tu hành trụ nơi cứu cánh nên tâm thanh tịnh.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Thâm tâm hướng đến thắng đạo.

2.Trong pháp tối thắng tạo chỗ duyên tối thắng.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Nói ra sự ăn năn lỗi mình.

2.Khiến người hết tội.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Bỏ các sở hữu.

2.Không cầu quả báo.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Khởi tâm bình đẳng hành bố thí.

2.Thường khéo hồi hướng.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Giữ giới không khuyết.

2.Không cầu sinh Thiên.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Đối với người hủy giới khởi tâm thương yêu.

2.Tự đầy đủ giới đức mà không khởi cao ngạo.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Ưa thích nhẫn nhục.

2.Hồi hướng Bồ-đề.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Lìa bỏ tâm tự cao.

2.Tôn kính người nhẫn.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Phát khởi tinh tấn, cầu các pháp lành.

2.Đối với các căn lành sinh tâm hoan hỷ.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Thân tâm tịch tĩnh.

2.Tâm lìa nương tựa.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Tích tập thiền chi.

2.Tâm nghiệp tự tại.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Không tham đắm thiền vị.

2.Không chán Dục giới.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Siêng cầu chánh pháp.

2.Thường sinh pháp mong muốn.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Quán sát pháp.

2.Ở nơi pháp tịch định.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Gần gũi bạn lành.

2.Đối với sư trưởng tăng thêm tôn trọng.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Chuyên cần phụng sự.

2.Khéo nói tùy thuận.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Đúng thời hay phi thời thường thưa hỏi.

2.Theo nghĩa đạt được ghi nhận vào tâm.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Tu trí nghĩa.

2.Tu trí pháp.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Văn tài không chán.

2.Văn tuệ không chán.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Quán sát pháp sâu bền.

2.Xa lìa pháp không sâu bền.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Như lý vì người nói pháp.

2.Đối với người nghe pháp khởi tâm thương yêu.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Không tiếc pháp.

2.Tâm không vì tài lợi vì người nói pháp.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Đình chỉ nghe việc ngoài.

2.Thâu giữ các tâm.

Lại có hai việc khó làm:

1.Dứt trừ năm cái.

2.Tu bảy Giác phần.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Đạt được hoan hỷ.

2.Tương ưng hỷ thọ.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Biết pháp biết lượng.

2.Tự biết cảnh giới mình.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Tin ở nghiệp báo.

2.Khéo tu thắng hạnh.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Biết rõ các nghiệp báo tội lỗi.

2.Tăng trưởng tất cả pháp thiện.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Nói lời thành thật.

2.Không dối Thánh nhân.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Có thể làm như lời nói.

2.Không hoại Phật nhãn.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Thân nghiệp thanh tịnh.

2.Lìa ba điều bất thiện về thân.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Quán thân giống như ảnh tượng.

2.Quán như cỏ cây ngói đá.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Ngữ nghiệp thanh tịnh.

2.Lìa bốn lỗi về lời nói.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Tỏ ngộ pháp bất khả thuyết.

2.Trí rõ các âm thanh như tiếng vang.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Tâm nghiệp thanh tịnh.

2.Xa lìa tham sân tà kiến.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Nội tâm dừng lặng.

2.Bên ngoài không giong ruổi.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Tu quán tâm Từ.

2.Đối với các chúng sinh khởi tâm bình đẳng.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Tâm như hư không, thanh tịnh vô cấu.

2.Tự độ độ tha, khéo hồi hướng.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Thường không xa lìa tâm đại Bi.

2.Siêng tu thiện căn không mệt mỏi.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Quán sát vô sinh.

2.Khéo hộ xuất ly.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Du hành nơi vườn pháp.

2.Trừ tâm chán nản xa lìa.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Viên mãn pháp tịch mặc.

2.Khiến người chưa đủ pháp luôn tu hành.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Lìa bỏ ái nhiễm.

2.Dứt các tổn hại.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Tu hạnh xả.

2.Quán sát chúng sinh mà không thấy gian khổ.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Tu quán niệm Phật.

2.Trụ nơi vô niệm mà khởi tâm niệm.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Quán Pháp thân.

2.Thành tựu thân tướng hảo.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Tu quán niệm pháp.

2.Thành tựu các pháp của chúng sinh.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Quán sát lìa tham.

2.Đối với chúng sinh hành tham, khởi tâm đại Bi.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Tùy niệm các chúng Bồ-tát.

2.Quy hướng chúng Bất thoái chuyển.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Quán sát vô vi.

2.Hộ người đắc quả.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Tùy niệm giới.

2.Thường không quên mất tâm đại Bồ-đề.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Quán sát giới không gia hạnh.

2.Thâu giữ ngăn chặn chúng sinh phá giới.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Tùy niệm xả.

2.Xả rồi không sinh hối tiếc.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Dứt trừ phiền não của mình.

2.Vì chúng sinh thuyết pháp đoạn phiền não cho họ.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Tùy niệm thiên.

2.Không cầu sinh thiên.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Trụ tuệ chánh niệm.

2.Khiến người tâm tán loạn trụ nơi niệm xứ.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Tăng tu phước hạnh.

2.Tăng tu trí hạnh.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Khéo tu trí vô gia hạnh.

2.Đối với các phước hạnh không sinh chán nản, xa lìa.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Siêu việt các thứ chấp trước.

2.Đối với các ái chấp đều có thể giải thoát.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Ưa muốn thiện cao tột.

2.Không sinh dua nịnh dối trá.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Tri ân.

2.Báo ân.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Đoạn trừ dục tham.

2.Đối với dục pháp thiện, không chán bỏ.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Nói ra sự hối cải các tội lỗi.

2.Không gây các tội lỗi.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Không làm ác.

2.Không khởi tùy miên.

Lại có hai việc thường làm:

1.Tùy hỷ phước của người.

2.Không chán phước mình.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Đối với tất cả tội, khởi trí diệt tận.

2.Đối với tất cả phước khởi trí nuôi dưỡng tăng trưởng.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Khuyến thỉnh chư Phật.

2.Hộ trì chánh pháp.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Biết pháp giới vốn không phân biệt.

2.Trí khéo phân biệt nói các cú nghĩa.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Khéo biết hồi hướng.

2.Tùy theo chỗ hồi hướng, cùng tất cả chúng sinh đều hồi hướng.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Quyết trạch tướng vô.

2.Tu tướng các cõi.

Lại có hai việc thường làm:

1.Quán không.

2.Quán chiếu chúng sinh.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Tuệ khởi, không có sự vui mừng.

2.Theo phương tiện mà có niềm vui.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Mong cầu thiện căn.

2.Vì các chúng sinh thành tựu thiện căn.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Tu tập vô nguyện.

2.Tích tập trí sở sinh.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Không chấp trước.

2.Không động.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Không kiêu mạn.

2.Ưa thích an lạc.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Ưa ở chỗ tịch tĩnh.

2.Lãnh nạp công đức tịch tĩnh.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Tu hạnh tịch tĩnh.

2.Tự độ và độ tất cả chúng sinh.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Thiểu dục.

2.Tri túc.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Tỉnh táo quán sát phiền não của mình.

2.Quán xét, đoạn trừ phiền não của tất cả chúng sinh.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Thường cảnh tỉnh lỗi mình.

2.Không quán lỗi người.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Tự xa lìa cao ngạo.

2.Không hủy báng.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Quán ngã là vô ngã.

2.Quán chúng sinh là vô chúng sinh.

Lại có hai pháp thường làm:

1.An định.

2.Quán sát.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Thường tự hành bố thí.

2.Nhận của người bố thí.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Xuất ly luân hồi.

2.Cứu độ tất cả chúng sinh trong luân hồi.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Siêng cầu Ba-la-mật.

2.Tùy theo các Ba-la-mật-đa đã cầu, trụ như đã nói.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Đắc trí hiện lượng.

2.Thành tựu trí khác.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Không cầu danh vọng, lợi dưỡng thế gian.

2.Siêng cầu chánh pháp.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Vì người không có lợi ích, làm cho họ lợi ích.

2.Người đã là lợi ích rồi khiến tăng thêm mãi.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Thực hiện đại Từ không giới hạn.

2.Thực hành đại Bi không gián đoạn.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Người đã được độ thoát làm cho chứng ngộ.

2.Người chưa được độ vì họ mà cứu độ.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Vì các chúng sinh thành tựu công đức.

2.Đối với chúng sinh vô đức, khởi tâm đại Bi.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Người không có lợi ích, làm hạnh lợi ích.

2.Đã làm lợi ích rồi, không khởi tưởng nào khác.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Thường khởi quán Thân niệm xứ.

2.Thân trụ thanh tịnh.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Tác quán tùy niệm thân trong thân.

2.Không cùng thân đồng khởi tầm từ và đạo tầm tứ.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Thường tác quán Thọ niệm xứ.

2.Đối với cảm thọ khổ lạc… không lãnh nạp.

Lại có hai việc khó làm:

1.Tác quán tùy niệm thọ trong thọ.

2.Không cùng thọ đồng khởi tầm tứ và đạo tầm tứ.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Thường tác quán Tâm niệm xứ.

2.Tâm trụ thanh tịnh.

Lại có hai việc khó làm:

1.Tác quán tùy niệm tâm trong tâm.

2.Không cùng tâm đồng khởi tầm tứ và đạo tầm tứ.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Thường tác quán Pháp niệm xứ.

2.Thường khởi trí quyết trạch pháp.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Tác quán niệm xứ pháp trong pháp.

2.Không cùng pháp đồng khởi tầm tứ và đạo tầm tứ.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Đoạn trừ tất cả pháp bất thiện đã sinh.

2.Có thể giữ gìn tất cả pháp thiện đã sinh.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Các pháp bất thiện chưa sinh phòng hộ khiến không sinh.

2.Tất cả pháp thiện chưa sinh, phải làm cho sinh khởi.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Thường tu bốn thứ Thần túc là dục cần tâm tuệ.

2.Nên dùng thần túc độ được chúng sinh mà khéo độ họ.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Đạt được thần biến vô gia hạnh.

2.Pháp giới bất động có thể ở trong tất cả cõi

Phật hiển hiện thần biến.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Niềm tin đã đạt được không lay chuyển.

2.Đối với người chưa tin khiến đầy đủ lòng tin.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Tự tâm không tạp nhiễm.

2.Khiến chúng sinh tâm nhiễm được thanh tịnh.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Phát khởi các tinh tấn căn.

2.An trú niệm căn, không sinh tán loạn.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Quyết trạch khéo quán các tinh tấn căn.

2.Không chấp trước tướng không mà khởi niệm.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Đối với định tuệ căn, siêng năng tu các hạnh.

2.Các hạnh đã tu, không sinh mệt mỏi.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Tu trí không chỗ hành.

2.Thành tựu đầy đủ cho chúng sinh, có chốn hành.

Lại có hai pháp thường làm:

1.Quán các phiền não, lìa phiền não.

2.Phiền não đã sinh, dốc cầu ra khỏi.

Lại có hai pháp khó làm:

1.Tất cả pháp không hòa hợp, vì vốn lìa phiền não.

2.Ba cõi hòa hợp vì đoạn các phiền não của tất cả chúng sinh.