Đại Tập 51 · Bộ Đại Tập II · Số 397 (Quyển 49–60) & Số 398–401

Kinh Đại Bi, Quyển 4, Phẩm 15: Thần Túc

Chỉ dạy pháp Duyên giác.

Căn tánh thuộc bậc thượng

Lại thích học pháp thấp

Phật giảng Ba-la-mật

Phân biệt bỏ pháp thấp.

Căn chúng sinh các cõi

Phật phân biệt biết rõ

Để thuần thục các căn

Mười lực khéo giảng dạy.

Biết từ nhân duyên gì

Chúng sinh nào thích hợp

Phật hiểu rõ sở thích

Chỗ hợp của báo ứng.

Từ nẻo tận các căn

Tùy thuận giảng các pháp

Với trí tuệ sáng soi

Thế Tôn phân biệt biết.

Phẩm 15: THẦN TÚC

Phật nói:

–Thiện nam! Như Lai tỏ biết và đi lại khắp các cõi. Nghĩa là biết chúng sinh nhất định được độ thoát trong cảnh giới chân thật. Như Lai biết chúng sinh ở cõi đó tạo nghiệp tà vạy nhất định chịu quả báo tà vạy. Chúng sinh đều từ nhân nơi tiền kiếp mà chịu báo ứng. Với chúng sinh có căn tánh thông lợi, sẽ được giáo hóa, Như Lai diễn giảng kinh pháp. Với chúng sinh có thể là pháp khí, Phật quán biết, nên tùy thuận thuyết giảng. Với chúng sinh không thể nghe hiểu các pháp, Như Lai dùng giới để giáo huấn. Nêu dạy giới cấm mà chúng vẫn không giải thoát, không được cứu độ, Như Lai sẽ dẫn dụ đưa về pháp vô bản. Như Lai tùy thuận từng căn bệnh để cho thuốc. Chúng

sinh nào nhờ nghe pháp Phật, thuận tu được giải thoát, chư Phật liền xuất hiện ở đời. Chúng sinh chìm đắm trong nghiệp ác không thể nghe pháp, Như Lai bảo hộ chúng, sau sẽ giảng kinh pháp, vì thế, Bồ-tát luôn phát nguyện độ sinh. Như Lai ra đời vì độ ba việc tham dục: vì kẻ tham dục Như Lai ra đời; vì để giúp kẻ bị trói buộc trong tham dục được xuất gia, Như Lai ra đời; vì độ kẻ do nhân tham dục từ kiếp trước mà khổ đau, Như Lai ra đời. Như Lai ra đời độ ba thứ sân: Trói buộc trong sân hận; không trọn nguyện ước; ấm, cái từ đời trước ràng buộc. Độ ba si: Kẻ ngu si làm việc vô minh, kẻ chấp thân, kẻ chìm đắm. Với căn tánh sáng suốt, Như Lai dùng hạnh khổ để giúp đạt thần thông. Với chúng sinh yếu kém, Như Lai dùng hạnh an ổn để giúp chóng đạt thần thông. Với kẻ thông tuệ, Như Lai gia hộ bằng hạnh siêng khổ để giúp đạt thần thông; với kẻ yếu kém Như Lai gia hộ, điều phục giúp chúng hiểu thần thông; với kẻ không tin đạo, Như Lai luôn gia hộ để chúng thành tựu thần thông; với kẻ ngang ngược, hạnh thô bạo, Như Lai giáo hóa giúp chúng sớm đạt thần thông, không còn ngu muội, luôn vui vẻ; Như Lai biết có người nhờ sức của đạo mà đạt trọn vẹn thần thông, có người nhờ tu tập mà được đầy đủ, có người nhờ sức đạo và sức tu tập mà được đầy đủ; có người nhờ tánh hòa nhã nhưng hạnh không hợp, tánh không hòa hợp; người hạnh hòa hợp tánh lại hòa hợp; có người thân thanh tịnh nhưng tâm, khẩu không thanh tịnh, người khẩu thanh tịnh nhưng thân tâm không thanh tịnh; người thanh tịnh cả thân khẩu tâm; người thân khẩu tâm đều không thanh tịnh.

Như Lai biết rõ tất cả hành nhân, quả báo của chúng sinh, nhưng trí Phật không hao tổn. Đó là hạnh thứ sáu của Phật.

Đức Phật nói kệ:

Tất cả hạnh chúng sinh

Như Lai đều biết rõ

Thông đạt các chủng loại

Phân biệt cõi chúng sinh.

Kẻ không có trí tuệ

Tạo tác nghiệp hư dối

Không thể nào nghe pháp

Sống trong nghiệp tà vạy.

Hành nghiệp của tham dục

Phân biệt có ba nhân

Sân hận cũng có ba

Ngu si lại giống vậy.

Trong cảnh giới trần dục

Đủ vô số chủng loại

Thế Tôn đều biết rõ

Nhân duyên và báo ứng.

Người siêng năng cần khổ

Tâm ý thông đạt cả

Kẻ căn tánh thấp kém

Tạo nhân và chịu quả.

Người căn tánh thông lợi

Luôn được sống an ổn

Như Lai luôn gia hộ

Bình đẳng không phân biệt.

Người nhu thuận hòa nhã

An trụ trong tịch tĩnh

Nhờ nhân duyên như vậy

Sớm đạt được thần thông.

Nẻo hành mau thành tựu

An ổn sống vui vẻ

Tu tập các hạnh lành

Tích lũy mọi công đức.

Hoặc không cần hành đạo

Nhưng lại đạt tuệ đạo

Hoặc nhờ tu hành đạo

Nên thành tựu đạo tuệ.

Hoặc có từ hành đạo

Nên đạt mọi thành tựu

Như Lai biết cả hai

Đều từ hạnh đặc thù.

Kinh Đại Bi, Quyển 4, Phẩm 16: Nhất Tâm Định Ý

Có người tu tập hạnh

Chí tánh lại điều hòa

Người chí tánh hòa thuận

Hạnh đức lại không tu.

Người căn tánh thông lợi

Thanh tịnh cả hai hạnh

Phật thấy biết tất cả

Không gì không thông đạt.

Có người tạo tác nghiệp

Thân tu hạnh thanh tịnh

Nhưng tâm và khẩu nghiệp

Lại không thể thanh tịnh.

Có người tự giữ mình

Thanh tịnh thân và khẩu

Riêng việc làm của tâm

Lại không thể thanh tịnh.

Có người ở trong đời

Thanh tịnh thân, khẩu, ý

Hạnh nghiệp của chúng sinh

Như Li biết rất rõ.

Có chúng sinh thành tựu

Cũng có kẻ không thành

Đó là hạnh thứ sáu

Của Như Lai Thế Tôn.

Phẩm 16: NHẤT TÂM ĐỊNH Ý

Phật nói:

–Như Lai Chí Chân biết rõ từ Tam-muội thiền định thoát khỏi mọi sân hận nơi phiền não. Nghĩa là chúng sinh ràng buộc trong dục trần, Như Lai biết rõ phương pháp đạt thanh tịnh. Như Lai biết vì

quên niệm nên có duyên báo, từ vô minh tạo nên dục trần. Do vô minh có hành, hành tạo thức, thức tạo danh sắc, danh sắc tạo lục nhập, lục nhập tạo nên xúc, xúc tạo thọ, thọ duyên ái, ái duyên thủ, thủ duyên hữu, hữu duyên sinh, sinh tạo nên già bệnh chết, ưu sầu khổ não. Như Lai biết rõ hai báo ứng và mười hai việc giúp chúng sinh thanh tịnh. Hai báo: Nghe pháp nhu thuận từ người; tự mình niệm pháp. Lại có hai: Tâm chuyên nhất không tán loạn; hiểu phương tiện tịch tĩnh, quán sát căn nguyên. Lại có hai: Biết không có nhân ban đầu, biết không có sự đến đi. Lại có hai: Quán không nơi sinh, bình an thân trước sự diệt mất. Lại có hai: Thành tựu tất cả; chứng đạt bằng trí tuệ. Lại có hai: Tu tập đạo pháp, thuận pháp giải thoát; biết vốn thanh tịnh. Lại có hai: Đạt tuệ diệt tận nhưng không chấp trước, đạt tuệ vô sinh không ỷ lại. Lại có hai: Thành tựu tín đức; thành tựu chân thật. Đó là hai pháp đưa đến thanh tịnh mà Như Lai nhận biết. Song dục trần có nhiều nên phương pháp làm thanh tịnh dục trần cũng phải nhiều. Vả lại, từ dục trần đến thanh tịnh cần có nhân quán sát. Với phương tiện tùy thuận dục trần, tạo nên nhân gần pháp, thâu phục kẻ kiêu mạn. Trí tuệ của Như Lai tịch tĩnh, an nhiên trước dục vọng và các pháp ác. Như Lai luôn thanh tịnh, hành thiền thứ nhất, an trụ trong cảnh giới tịch diệt. Sau khi xuất thiền thứ nhất, tu tám môn giải thoát, quán thuận nghịch về Tam-muội, thấy biết bằng Tam-muội, hiển thị bình đẳng. Tam-muội của các Như Lai không lo sợ, không ai hại được, không nhân duyên, không vướng nơi phương tiện. Như Lai luôn sống trong định, là Bậc tối tôn về định, an trụ một định biết tất cả định, tâm không thoái chuyển, không tăng giảm, mọi việc làm đều từ định. Tam-muội của Phật không do cái khác sinh, không thể quán sát, Thanh văn, Duyên giác không thể biết, vượt cả Bồ-tát, không ai hơn, là thâm diệu, chúng sinh không thể biết. Trí tuệ của Như Lai tịch nhiên, không biên giới, không cùng tận, không thể ví dụ. Như Lai dùng phương tiện quyền biến, giáo hóa Thanh văn, giúp họ đạt định. Như Lai hiểu rõ hạnh của Duyên giác, Bồ-tát, tùy thời cơ hóa độ. Đó là hạnh thứ bảy của Như Lai.

Đức Phật nói kệ:

Chúng sinh từ nhân duyên

Trần lao và ái dục

Như Lai biết tất cả

Trí Phật không bờ bến.

Chúng sinh tạo nghiệp tịnh

Hay tạo nghiệp không tịnh

Thế Tôn, Đại trí tuệ

Hiểu tất cả không sai.

Từ nhân duyên tạo nghiệp

Cũng từ đó khởi trí

Vô minh là nhân duyên

Có các hành tạo tác.

Thức, danh sắc cứ thế

Tạo duyên cho sáu nhập

Thế Tôn biết rất rõ

Sự lưu chuyển nhân duyên.

Các dục vọng phiền não

Đều do tham mà có

Thông đạt về nhân duyên

Sự sinh khởi của dục.

Tư tưởng luôn ràng buộc

Cứ thế nhân duyên thành

Tất cả các chúng sinh

Đều thuộc vòng duyên khởi.

Chúng sinh muốn thanh tịnh

Cần có hai nhân duyên

Nghe pháp từ người khác

Quán sát nhờ lời dạy.

Hoặc riêng mình tự niệm

Quán các pháp rỗng lặng

Người này sẽ giải thoát

Khỏi biển khổ sinh tử.

Tịch tĩnh mà quán sát

Siêng năng trừ hai pháp

Tư duy, suy xét kỹ

Các pháp không đến đi.

Tĩnh tâm xét nguồn gốc

Không sinh cũng không diệt

Tịch tĩnh vào đạo pháp

Là đạt được thanh tịnh.

An trụ trong chánh hạnh

Bậc trí tu ba pháp

Người không tự buông thả

Tin ba môn giải thoát.

Thành tựu trí diệt tận

Chí thành đạt vô sinh

Đó là các nguyên nhân

Thanh tịnh, đạt chí nguyện.

Thế Tôn chuyên tâm biết

Luôn an trụ Tam-muội

Thành tựu pháp tịch tĩnh

Dũng mãnh làm mọi việc.

Quán sát và suy xét

Từ thuận đến hành nghịch

Phật là vua các pháp

Thành tựu tám giải thoát.

Chỉ từ một Tam-muội

Biết vô số chánh định

Bậc tối tôn biết rõ

Hạnh Phật luôn bình đẳng.

Từ Tam-muội khởi hạnh

Pháp Phật không cùng tận

Do từ nơi hành ấy

Tâm thắng không chỗ định.

Hoặc Thanh văn, Duyên giác,

Chánh định cũng như vậy

Và định của Bồ-tát

Cũng từng ấy chủng loại.

Định Phật được an trụ

Đều siêu vượt tất cả

Như Lai dùng trí sáng

Tùy thời giáo hóa chúng.

Kinh Đại Bi, Quyển 5, Phẩm 17: Biết Bản Hạnh Của Chúng Sinh

KINH ĐẠI BI

QUYỂN 5

Phẩm 17: BIẾT BẢN HẠNH CỦA CHÚNG SINH

Phật nói:

–Thiện nam! Như Lai biết rõ về hành nghiệp trong một đời, mười đời, trăm ngàn vạn đời, vô số đời không thể tính biết của tất cả chúng sinh. Như Lai biết chúng sinh sinh vào cõi nào, tên họ là gì, ăn uống ngủ nghỉ, hình sắc, tuổi thọ ra sao, nghiệp thiện ác, quả khổ, vui, chết ở đâu, sinh ở đâu, ngôn ngữ, học vấn Như Lai biết rõ về ngọn nguồn, nên luôn tùy thuận căn tánh, thời cơ để thuyết giảng. Như Lai biết rõ từ nhân gì đưa đến quả như vậy. Với một chúng sinh Như Lai biết rõ về hành nghiệp nhân quả, với tất cả chúng sinh mười phương, Như Lai cũng biết tất cả. Như Lai không chỉ biết về quá khứ mà còn biết về vị lai. Tâm hành của chúng sinh là không thể tính đếm, nên trí Phật cũng không thể nghĩ bàn. Như Lai biết chúng sinh luôn lo sợ, lưu chuyển trong sinh tử, biết việc tu đức của chúng, biết chúng sinh nào hợp với pháp Thanh văn, Duyên giác, chúng sinh nào hợp với trí Phật. Nhờ biết rõ căn hành của chúng nên Phật tùy thuận giảng pháp khiến chúng đạt tâm không thoái chuyển, tùy căn tánh nên khiến tất cả đều tin thích. Đó là hạnh thứ tám của Phật.

Khi ấy, Đức Thế Tôn nói kệ:

Trải vô số kiếp

Không thể tính đếm

Đuốc sáng trong đời

Soi tỏ tất cả.

Phật biết về mình

Lại biết chúng sinh

Quán sát rõ ràng

Như châu trong tay.

Tên gọi dòng họ

Sắc tướng tuổi thọ

Chết ở cõi này

Sinh vào cõi khác.

Từ nhân duyên gì

Thọ thân như thế

Như Lai bình đẳng

Diễn giảng kinh pháp.

Vô số vô lượng

Kiếp trong quá khứ

Tâm tánh chúng sinh

Các pháp tưởng niệm.

Nhân duyên tạo nên

Với thệ nguyện xưa

Và trí tối thắng

Phật biết tất cả.

Hạnh nghiệp của người

Từ trong quá khứ

Cho đến vị lai

An trụ tất cả.

Vô số vô lượng

Kiếp số trải qua

Khen ngợi giảng thuyết

Không thể cùng tột.

Vô số đời sau

Cội nguồn quá khứ

Nêu bày hết thảy

Hành nghiệp đã làm.

Không thể so đếm

Trí không cùng tận

Thế Tôn là vậy

Kinh Đại Bi, Quyển 5, Phẩm 18: Thấu Tỏ

Trí Phật như biển.

Nếu có chúng sinh

Tạo đức cầu Phật

Ở đời quá khứ

Cung phụng Thế Tôn.

Trụ Thần túc Phật

Mười Lực, Vô úy

Biết rõ việc đó

Đời trước đã tạo.

Thế Tôn đều tỏ

Chúng sinh nghĩ gì

Như nơi gốc xưa

Chỗ trồng các đức.

Như Lai biết rõ

Chỉ dạy ba thừa

Đạt không thoái chuyển

Giải thoát thanh tịnh.

Phật phân biệt biết

Hạnh lành quá khứ

Tất cả chúng sinh

Không thể nghĩ bàn.

Đó là Đại thánh

Hành nghiệp thứ tám

Giáo hóa chúng sinh

Thành tựu vô tận.

Phẩm 18: THẤU TỎ

Phật nói:

–Thiện nam! Với Thiên nhãn thanh tịnh siêu việt, Như Lai Chí Chân biết rõ việc sống, chết, sạch, nhơ, thiện, ác, tội, phúc, tốt, xấu,

khổ, vui, nhân, quả của tất cả chúng sinh. Phật biết chúng sinh thân làm ác, miệng nói ác, tâm nghĩ ác, hủy báng Hiền thánh, chấp tà, tạo nghiệp bằng trí sai lệch, sau khi chết bị đọa vào cõi ác, chịu khổ nơi địa ngục. Có chúng sinh thân làm lành, miệng nói lời lành, tâm nghĩ điều lành, không hủy báng Hiền thánh, sống trong chánh kiến, làm mọi việc bằng trí sáng, sau khi chết sinh vào cõi lành, thọ hưởng diệu lạc. Với Thiên nhãn Như Lai biết cõi Phật như hư không không biên giới, biết pháp giới không thể nắm bắt, không chấp trước, không thể nói năng. Từ hiện tại của chúng sinh, Phật biết rõ quả báo sau khi chết. Phật biết sự thành hoại hợp tan của tất cả. Phật biết các Bồ-tát bỏ thân này lại thọ thân khác, tiếp tục xuất gia, an tọa nơi cội Bồ-đề, thành Chánh giác, thuyết giảng kinh pháp, nhập Niết-bàn. Phật biết Thanh văn đạt giải thoát liền diệt độ, Duyên giác đạt pháp, Phật hiện thần thông gia hộ để độ sinh. Phật thấy tất cả mà mà Tiên nhân đạt năm thông, ngoại đạo dị giáo, Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát đều không thể thấy. Như Lai thấy tất cả những gì mà chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới không thể thấy biết. Cõi chúng sinh là vô lượng nên Thiên nhãn Phật là không thể nghĩ bàn.

Như Lai thấy rõ cõi Phật, cõi chúng sinh nên luôn tùy thuận giáo hóa. Chúng sinh nào có thể giữ giới Phật tùy thuận dạy giới, nhưng chúng sinh khác không hay biết. Đó là hạnh thứ chín của Phật.

Khi ấy, Đức Thế Tôn nói kệ:

Thiên nhãn của Như Lai

Thanh tịnh không cấu uế

Tu tập vô số kiếp

Đủ công đức thần thông.

Nhìn thấy khắp mười phương

Cõi Phật và chúng sinh

Tất cả pháp có không

Cùng mọi việc suy thịnh.

Chúng sinh ở các cõi

Có sắc hay không sắc

Sinh về cõi thiện ác

Thuộc Bậc thượng trung hạ.

Chết rồi lại thọ sinh

Làm ác chịu khổ não

Tích đức được an vui

Như Lai đều biết cả.

Vô số các Bồ-tát

Ở cõi Phật mười phương

Đi lại tạo hạnh nghiệp

Thọ sinh lại xuất gia.

An tọa cội Bồ-đề

Hàng phục hết quân ma

Với Thiên nhãn thanh tịnh

Phật thấy biết tất cả.

Thành Phật, là vua pháp

Thành tựu tối chánh giác

Xoay chuyển bánh xe pháp

Độ hết thảy trời người.

Làm mọi việc Phật làm

Lại xả bỏ tuổi thọ

Thị hiện nhập Niết-bàn

Như Lai biết tất cả.

Người nghe pháp Phật giảng

Tư duy và tu hành

Làm mọi hạnh thanh tịnh

Không phiền não sầu lo.

Lắng nghe kinh pháp Phật

Không tham đắm sinh tử

Đã vượt đến bờ giác

Như Lai biết rất rõ.

Ngoại đạo và Thanh văn

Duyên giác, các Bồ-tát

Dù là đạt Thiên nhãn

Kinh Đại Bi, Quyển 5, Phẩm 19: Chấm Dứt Lậu Hoặc

Vẫn không thể thấy hết.

Thiên nhãn của Như Lai

Thanh tịnh không ô uế

Thấy tất cả chúng sinh

Thần thông thân vi diệu.

Thị hiện rất rõ ràng

Chúng sinh thân vi tế

Đầy đủ ba ngàn cõi

Với đủ loại hình sắc.

Bao nhiêu lần sống chết

Cõi chúng sinh như thế

Vọng tưởng của trời người

Như Lai hiện pháp Phật.

Tùy thuận để giáo hóa

Chúng sinh nào thông đạt

Như Lai hiện thân Phật

Thuyết giảng các pháp Phật.

Người khác dù ở bên

Vẫn không thể thấy được

Đó là sức Thiên nhãn

Hành nghiệp của Như Lai.

Phẩm 19: CHẤM DỨT LẬU HOẶC

Phật nói:

–Thiện nam! Như Lai Chí Chân trừ hết lậu hoặc; với tâm vô lậu, Phật tu giải thoát; với Trí tuệ ba-la-mật, Phật chứng đắc thần thông, làm mọi việc, đoạn sinh tử, hành hạnh thanh tịnh, mọi việc đã làm xong, biết nguồn gốc của danh sắc; với trí tuệ vô lậu, thanh tịnh không ô uế, thuần khiết hiển hiện, Như Lai vượt mọi chướng ngại. Thanh văn tuy hết lậu hoặc nhưng còn hạn hẹp, chưa đạt cứu cánh;

Duyên giác tuy hết lậu hoặc nhưng còn trở ngại trong hạnh Từ bi, không đủ biện tài. Như Lai hết lậu hoặc, đủ các hạnh, vượt mọi trở ngại, trọn tâm Từ bi, đầy đủ biện tài, dũng mãnh không sợ, thần thông khôn lường, không ai biết được, không thể so sánh, bình đẳng chuyên nhất. Như Lai Chí Chân không bị nghiệp tội gây trở ngại, đầy đủ mọi oai nghi đức hạnh, thanh tịnh như hư không, tất cả quân ma ngoại đạo không thể sánh nổi, trọn vẹn công đức, danh xưng. Như Lai không lậu hoặc, dục trần không trở ngại được nhưng Phật hòa hợp tất cả. Với trí vô lậu kiên cố, Như Lai giảng pháp vô lậu để trừ hết hoặc lậu của chúng sinh. Chúng sinh không trí tuệ, tạo nên lậu hoặc thọ thân ấm, nhập. Các thiện nam! Hãy suy xét Như Lai dùng phương tiện chỉ dạy, thị hiện thuyết giảng, trừ hết dục trần, giúp chúng biết rõ, thọ trì pháp Phật. Thiện nam! Đó là hạnh thứ mười của Phật.

Khi ấy, Đức Thế Tôn nói kệ:

Như Lai Thế Tôn

Đủ trí vô lậu

Thông tỏ tất cả

Thanh tịnh vô lượng.

Trọn vẹn mười Lực

Siệu vượt, thù thắng

Lãnh thọ pháp Phật

Dốc tín tuân hành.

Đạt trí vô lậu

Đó là Thanh văn

Nhưng chưa hết chấp

Còn bị trở ngại.

Thế Tôn trong đời

Đạo Sư mọi cõi

Trừ hết chấp xứ

Không còn trở ngại.

Các hàng Bồ-tát

Cũng đạt lậu tận

Nhưng không lòng Từ

Và thiếu biện tài.

Chư Phật Thế Tôn

Chấm dứt lậu hoặc

Nhưng đủ Từ bi

Biện tài không lường.

Thế Tôn thanh tịnh

Trụ trí vô lậu

Biết rõ chúng sinh

Bị các lậu hoặc.

Tham đắm tất cả

Nhưng các chúng sinh

Không thể biết được

Quả báo phải chịu.

Như Lai Thế Tôn

Thương xót chúng sinh

Giảng pháp vô thường

Khổ, không, vô ngã.

Tất cả các pháp

Vốn không thật có

Hiểu được như thế

Thành tựu quả Phật.

Không thấy ta người

Nào đâu thọ mạng

Được gọi là người

Cũng chỉ như thế.

Tất cả chúng sinh

Chấp chặt vào đó

Như Lai thương xót

Giảng pháp giải thoát.

Đức Phật an trụ

Không hề mệt mỏi

Nhưng trí của Phật

Không có thêm bớt.

Kinh Đại Bi, Quyển 5, Phẩm 20: Bốn Vô Úy

Vì thế Như Lai

Luôn hành Từ bi

Thương xót tất cả

Thuyết giảng kinh pháp.

Hạnh Phật là thế

Không ai sánh bằng

Rộng khắp mười phương

Hàng phục ngoại đạo.

An trụ mười Lực

Mạnh mẽ kiên cường

Xoay chuyển xe pháp

Thù thắng khó lường.

Phẩm 20: BỐN VÔ ÚY

Phật nói:

–Thiện nam! Như Lai Chí Chân đầy đủ bốn pháp Vô úy, làm mọi việc. Như Lai chánh giác tự biết tất cả. Trời, Người, Sa-môn, Phạm chí, Ma vương, Đế thích, Phạm thiên không thể gây trở ngại nơi pháp của Như Lai, không hiểu lời của Như Lai, không thể thành Phật. Vì sao Như Lai được tôn là Đẳng Chánh Giác? Vì hiểu tất cả các pháp bình đẳng không thiên lệch; pháp phàm phu và pháp Phật bình đẳng; pháp Hữu học, pháp Vô học, pháp Duyên giác, pháp Bồ-tát, pháp Phật đều bình đẳng; pháp thế gian, pháp xuất thế gian, có tội không tội, có lậu hoặc, không lậu hoặc, hữu vi, vô vi, có số, không số đều bình đẳng. Vì sao bình đẳng? Vì tất cả đều rỗng lặng, không tướng, không nguyện, vì ba cõi tự nhiên; không hành vì hành tự nhiên; do không khởi vì dấy khởi tự nhiên. Do không nương tựa vì chỗ nương tựa tự nhiên. Như có thể suy xét ba đời tự nhiên; trí tuệ bình đẳng, vì vô minh ân ái tự nhiên; Niết-bàn bình đẳng vì sinh tử tự nhiên.

Thiện nam! Như Lai hiểu sự bình đẳng của các pháp nên thành Chánh giác và nhờ thế Như Lai có đủ phương tiện Từ bi, tùy thuận chúng sinh thuyết giảng kinh pháp, giúp chúng sinh nương tựa pháp, diệt trừ nguồn gốc khổ não. Có những kẻ không phải là Đạo sư tự cho là Đạo sư, không phải là tối tôn tự xưng là tối tôn, chưa thành Chánh giác tự cho là Chánh giác. Như Lai đối với các trường hợp ấy hiện bày tính vô sở úy. Như Lai siêu vượt, không ai sánh được. Đó là hạnh thứ mười một của Phật.

Đức Phật lại nói kệ:

Biết các pháp bình đẳng

Thành tựu trí Chánh giác

Với trí giác bình đẳng

Như Lai thấy các pháp.

Phàm phu và chư Phật

Bình đẳng không sai khác

Pháp Hữu học, Vô học

Pháp của các Duyên giác.

Tất cả pháp thế gian

Và các pháp xuất thế

Pháp lành cùng pháp ác

Niết-bàn hay sinh tử.

Rỗng lặng, không hình tướng

Nào đâu có nguyện thệ

Không sinh, không tạo tác

Như Lai thấy tất cả.

Hiểu các nghiệp như vậy

Giảng dạy cũng như thế

Nhờ thế độ chúng sinh

Đó là pháp của Phật.

Phật nói:

–Thiện nam! Như Lai tự biết đã trừ hết các lậu hoặc, trời người không ai có thể hủy báng Phật, không ai dám nói là Phật chưa đoạn hết lậu hoặc. Như Lai đoạn hết lậu hoặc nghĩa là Như Lai

thoát khỏi nguồn ái dục, không còn bị trở ngại trong dục, trừ tất cả hạnh trần dục, được tôn là Như Lai Chí Chân.

Vì trừ hết lậu hoặc nên Như Lai vào đời bằng trí tuệ đệ nhất, không ai có thể ngăn ngại pháp Phật.

Như Lai giúp chúng sinh diệt trừ nhiễm trần, tu tập chứng đạo, không gì là không diệt, không để sinh khởi là “tận”. Sự đoạn tận của Như Lai là chân đế không cùng tận, là vô vi, không thọ, hiện khắp, không nơi chốn, tạo lập, Như Lai an trụ không sinh, các pháp trụ trong pháp giới, là tùy thuận, không diệt độ, không thành, không đắc, không trừ.

Như Lai Từ bi, tìm đủ mọi phương tiện, vì chúng sinh giảng thuyết kinh pháp, trừ lậu hoặc. Đó là hạnh mười hai của Phật.

Lúc ấy, Đức Phật nói kệ:

Như Lai diệt hết mọi lậu hoặc

Không còn chướng ngại do tham dục

Thế Tôn vượt thoát dòng sinh tử

Đoạn trừ tất cả mọi cấu uế.

Như Lai an trụ trừ vô minh

Không còn chấp thấy sự ngu tối

Sư tử trong đời không chấp kiến

Nên không trở ngại, không dục trần.

Như Lai tùy thời giảng kinh pháp

Trừ hết lậu hoặc không sinh tử

Quán biết các pháp không sở hữu

Làm sao trừ diệt hay nuôi lớn.

Những gì đoạn tận không ai sánh

Cái đã đoạn tận chỉ giả danh

Pháp đã đoạn tận: Hai hữu vi

Tất cả đều không có ba tướng.

Vào cõi thế gian không chấp chặt

Với trí tuệ sáng Phật giải thoát

Tùy thuận thời cơ để thuyết giảng

Hạnh thứ mười hai của Thế Tôn.

Phật nói:

–Thiện nam! Như Lai hiểu rõ về dục trần chướng ngại nên không còn bị trở ngại. Trời, người không ai có thể chê trách Như Lai là không tùy pháp. Thế nào là thoái chuyển? Có một pháp làm cho thoái chuyển:

Chê trách Như Lai không chuyên nhất. Nghĩa là tâm tán loạn, không chuyên tinh. Lại có hai: Không hổ, không thẹn. Lại có ba: Thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác. Lại có bốn pháp: trái nghịch, sân hận, đố kị, ngu si. Lại có năm: Sát sinh, trộm cắp, dâm dục, nói dối, uống rượu. Lại có sáu: Không cung kính, giấu kinh điển, khinh hủy giới cấm, không tu định, không niệm pháp, kiêu mạn. Lại có bảy: Tự đại, ngã mạn, trọng mạn, chấp ngã, tà mạn, mạn mạn, tăng thượng mạn. Lại có tám: Tà kiến, tà niệm, tà ngữ, tà nghiệp, tà mạng, tà tư duy, tà định, tà tuệ. Lại có chín: Khinh khi những người đáng kính, kính trước mặt, tổn hại sau lưng, cung kính người không đáng kính, hại trước mặt, kính sau lưng, ghét người từng hại mình, hại trước mặt, hại sau lưng. Chính vì thế luôn khởi tâm não hại. Lại có mười pháp: Sát sinh, trộm cướp, dâm dục, nói dối, nói hai lời, nói lời ác, lời nói thêu dệt, tham, sân, si. Đó là không thuận pháp, khinh ghét người thuận pháp, luôn điên đảo, bị năm cái ấm che lấp, sống trong tà kiến, tham ái, trái với chánh pháp. Những pháp đó sẽ luôn cản trở. Như Lai trừ hết các pháp đó, tùy thuận thuyết giảng, giúp chúng sinh vượt ấm cái, giải thoát. Đó là hạnh mười ba của Phật.

Khi ấy, Đức Thế Tôn nói kệ:

Thế Tôn hiểu rõ các pháp

Trói buộc không thể giải thoát

Chấp trước không thể xả bỏ

Lại cũng không biết hổ thẹn.

Thân, khẩu, ý cùng làm ác

Không thể nào bảo vệ được

Tham, sân, si cùng lo sợ

Sát sinh lại phạm trộm cướp.

Dâm dục, nói dối, say rượu

Đủ sáu tình bảy kiêu mạn

Sống theo tám thứ pháp tà

Trở ngại nơi đạo giải thoát.

Không tự kìm chế về mình

Lại gây tạo mười pháp ác

Không xả, không biết thuận pháp

Nên không thể đạt giải thoát.

Điên đảo lại thêm chấp trước

Ỷ lại cùng tự buông lung

Không nên làm những việc ấy

Là Bậc Thế Tôn trong đời.

Phật nói:

–Thiện nam! Như Lai biết hạnh nguyện của Bồ-tát, sống bình đẳng, diệt hết khổ não. Chúng sinh làm lành sẽ giải thoát, sống bình đẳng sẽ diệt hoạn nạn. Trời, người không thể gây trở ngại chánh pháp của Như Lai. Dù có kẻ cho Như Lai không được Thánh chúng tôn phụng, không biết đạo lớn, Như Lai vẫn không lo sợ. Pháp đáng tôn trọng là đạo Nhất thừa tạo mọi thanh tịnh cho chúng sinh. Lại có hai pháp: Tịch tĩnh, thệ nguyện. Lại có ba pháp: Không, Vô tướng, Vô nguyện. Lại có bốn: Thân, thọ, tâm, pháp. Lại có năm: Tín, tấn, định, niệm, tuệ căn. Lại có sáu: Niệm Phật, niệm pháp, niệm tăng, niệm thí, niệm giới, niệm thiên. Lại có bảy: Ý, pháp, tinh tấn, hoan hỷ, tín, định, hộ (xả) giác ý. Lại có tám: Chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh niệm, chánh định, chánh tuệ. Lại có chín: Thiền một, thiền hai, thiền ba, thiền bốn, không, thức, xứ, phi tưởng, diệt tận. Lại có mười: Trừ bỏ sát sinh, trộm cướp, dâm dục, nói dối, nói hai lời, nói ác, mắng nhiếc, thêu dệt, sân hận, tà kiến. Đó là ba mươi bảy phẩm trợ đạo. Nhờ tu giới đạt định, tu định đạt tuệ, từ tuệ có giải thoát, đạt trí hiểu vượt, thành tựu sự không thọ sinh của Hiền thánh. Nghĩa là bình đẳng làm mọi việc của bậc Hiền thánh, không thấy có hai, không hai, có quyền, không quyền, có tiến, thoái, sinh không sinh, không thọ, không xả, vượt qua hạnh bình đẳng. Do các pháp không hai nên tu tập bằng tuệ. Vì thế, Như Lai không thọ sinh, tùy thuận chúng sinh giảng

thuyết, chúng sinh thực hành sẽ diệt hết khổ não. Đó là hạnh mười bốn của Phật.

Khi ấy, Đức Thế Tôn nói kệ:

Gần gũi thanh tịnh

Không thể suy lường

Mọi người nương tựa

Chứng đạt tịch tĩnh.

Như Lai nghe thấy

Biết hết tất cả

Như Lai tùy thuận

Giảng pháp cam lồ.

Thành tựu pháp lành

Và vô số pháp

Thanh tịnh trợ đạo

Chư Phật Thế Tôn.

Dũng mãnh tu tập

Chứng đạt giải thoát

Giảng thuyết kinh pháp

Không có xứ sở.

Tùy thuận là hành

Diệt hết khổ não

Các pháp phương tiện

Phong phú, không lo.

Không chấp giữ pháp

Không theo phi pháp

Bình đẳng giải thoát

Tinh tấn không ngừng.

Công đức pháp lành

Không từ đạo pháp

Cũng chẳng trống không

Hư không không niệm.

Như huyễn như hóa

Như cảnh trong mộng

Kinh Đại Bi, Quyển 5, Phẩm 21: Mười Tám Pháp Bất Cộng(1)

Như thế sẽ vượt

Các dòng sinh tử.

Đó là Thế Tôn

Làm tất cả việc

Giúp chúng giải thoát

Bao trùm tất cả.

Như Lai Từ bi

Độ thoát hết thảy

Trí tuệ siêu vượt

Không ai sánh bằng.

Phẩm 21: MƯỜI TÁM PHÁP BẤT CỘNG (1)

Phật nói:

–Thiện nam! Như Lai Chí Chân không còn lậu hoặc, không hề khiếm khuyết, thuận hành chánh pháp, biết rõ kẻ trí, ngu. Vì sao? Vì hành nghiệp của thân Phật không khiếm khuyết, Như Lai đạt chánh giác bình đẳng đủ thần thông, sắc thân đoan nghiêm, oai nghi, cử chỉ đều thuận pháp, Như Lai mặc pháp y, tay cầm bình bát, đi khắp mọi nơi, vào xóm làng thành ấp nhưng chân Phật không chạm đất. Vì bàn chân với tướng bánh xe ngàn căm của Phật bước đến đâu thì nơi ấy đều có hoa sen thơm đỡ nâng, nhờ thế, tất cả loài trùng kiến đều được an ổn dưới chân Phật, sau khi mạng chung, sinh lên cõi trời. Pháp y không chạm vào thân Phật, gió không lay động pháp y.

Chúng sinh đều được an ổn khi ở bên Phật. Thiện nam! Lời của Như Lai không lỗi lầm. Người trí, kẻ ngu không thể tìm thấy lỗi. Vì sao? Vì lời Phật nói thành thật không hư dối, thuận pháp, luật, bình đẳng, đúng với hành động, không lỗi lầm, làm vui lòng mọi chúng, không trùng lặp, hợp lý, trang ghiêm. Từ một âm thanh của Phật hợp với tất cả chúng sinh, chúng sinh nghe hiểu vui vẻ. Thiện nam! Tâm Như Lai không lỗi lầm. Người trí, kẻ ngu đều

không tìm được lỗi. Vì sao? Vì Như Lai luôn sống trong định. Đó là hạnh mười lăm của Phật.

Đức Thế Tôn nói kệ:

Như Lai Thế Tôn

Không có lỗi lầm

Việc làm của Phật

Từ thân, khẩu, ý.

Tất cả thế gian

Không thể thấy lỗi

Như Lai Từ bi

Thương xót thị hiện.

Chúng sinh không thể

Thấy lỗi của Phật

Phật giảng kinh pháp

Giúp chúng tịch tĩnh.

Trừ bỏ tất cả

Lỗi lầm, khiếm khuyết

Hạnh thứ mười lăm

Của Phật là vậy.

Phật nói:

–Thiện nam! Như Lai Chí Chân không có lời thô. Lời nói của Phật tất cả ma, quyến thuộc của ma, ngoại đạo, nhà học thuật khác không thể tìm thấy lỗi. Vì Như Lai không hề nói gì, không chấp trước. Chúng sinh thọ học lời Phật không chấp nơi có, không. Việc làm của thân Phật cùng khắp, lời nói của Phật không lỗi lầm, không tranh chấp với đời. Vì thế Như Lai không nói năng, luôn tĩnh lặng, không chấp ngã và sở hữu của ngã, không tham, vượt các cõi, không tranh chấp giúp chúng sinh trừ chấp nơi ngôn ngữ nên giảng pháp. Đó là hạnh mười sáu của Phật.

Đức Thế Tôn nói kệ:

Dù được ngợi khen

Không thấy mừng vui

Bị người hủy báng

Cũng chẳng buồn khổ.

Trừ các chấp trước

Không mong cầu gì

Tu tập hạnh lành

Nhưng không tham chấp.

Như Lai thật tu

Sống trong tĩnh lặng

Không ngã, không thọ

Không có yêu ghét.

An trụ đúng pháp

Giảng thuyết kinh pháp

Đó là hành nghiệp

Như Lai, Thế Tôn.

Phật nói:

–Thiện nam! Như Lai sống trong định, không tán loạn, không quên, không trái pháp, đủ trí tuệ, giải thoát, biễt rõ tâm hành của chúng sinh, tùy thuận giảng thuyết, không chướng ngại, đủ biện tài. Như Lai thấy rõ ba đời, thương yêu tất cả chúng sinh, thuận hợp giảng pháp. Đó là hạnh thứ mười bảy của Phật.

Đức Thế Tôn nói kệ:

Như Lai nhớ kỹ

Không quên pháp nào

Sống trong thiền định

Hành pháp giải thoát.

Biết rõ tâm hành

Tất cả chúng sinh

Tùy thuận căn tánh

Thuyết giảng chánh pháp.

Chỉ dạy rõ ràng

Không để quên sót

Thông đạt ba đời

Tùy thuận tất cả.

Vì không quên sót

Tùy thuận giảng thuyết

Đó là hành nghiệp

Của Đức Như Lai.

Phật nói:

–Thiện nam! Như Lai Chí Chân luôn sống trong tịch tĩnh, đi, đứng, nằm, ngồi, ăn, nghỉ… đều là định, thành tựu Tam-muội giải thoát, không bị che lấp, quán sát chúng sinh định, không định, nhưng chúng sinh không thấy được Như Lai, không hiểu thần thông Phật, Như Lai thị hiện giúp chúng thấy biết. Như Lai sống trong định, không phân biệt cao thấp, thuyết giảng cho chúng sinh nhưng không chấp. Vì sao? Vì biết tâm hành của các chúng sinh. Trí Phật vòi vọi như thế, không vin chấp như hư không, không trong ngoài, thông đạt tất cả. Đó là hạnh mười tám của Phật.

Như Lai nói kệ:

Phật không tiến thoái

Tâm luôn tịch tĩnh

Đi đứng nằm ngồi

Ngủ nghỉ ăn uống.

Nói năng im lặng

Tịch tĩnh không loạn

Như Lai luôn định

Không bị mê hoặc.

Mười phương chúng sinh

Không thể thấy lỗi

Không hề hay biết

Tâm định của Phật.

Như Lai định tịnh

Thuyết pháp cho người

Hợp thời hợp cơ

Đó là hạnh Phật.

Kinh Đại Bi, Quyển 6, Phẩm 21: Mười Tám Pháp Bất Cộng(2)

KINH ĐẠI BI

QUYỂN 6

Phẩm 21: MƯỜI TÁM PHÁP BẤT CỘNG (2)

Phật nói:

–Thiện nam! Như Lai Chí Chân không vọng tưởng, không bị mê hoặc, như hư không rộng lớn, không xét chúng sinh nhưng tùy thuận tất cả, hạnh Phật như pháp giới, không thể phá hoại, trí Phật bình đẳng, không phân biệt các pháp, không dục vọng, với người không hủy giới cấm, Như Lai không thiên lệch, không chê bai kẻ phạm giới, không tôn kính người tu đạo, không bỏ người không tu đạo, không chấp giáo, luật là của mình, không khinh khi kẻ sống trong tà kiến. Như Lai bình đẳng với tất cả nên không vọng tưởng, giảng thuyết giúp chúng sinh trừ bỏ phân biệt. Đó là hạnh mười chín của Phật.

Khi ấy Đức Thế Tôn nói kệ:

Phật an trụ đạo

Không còn vọng tưởng

Thế Tôn tối thắng

Quán biết cõi Phật.

Tất cả kinh pháp

Đều không sai khác

Như Lai Thế Tôn

Hành hạnh bình đẳng.

Với người giữ giới

Hay kẻ hủy giới

Không thấy sai khác

Giáo hóa chúng sinh.

Như Lai Thế Tôn

Tâm luôn bình đẳng

Độ thoát tất cả

Trừ diệt tướng tham.

Phật nói:

–Thiện nam! Như Lai Chí Chân không do dự, quán sát thấy rõ nguồn gốc, không cần tư duy. Vì sao? Như Lai thành tựu tất cả các pháp, làm việc thận trọng, tâm nhu thuận, đủ giới thanh tịnh, trí sáng tỏ, không chấp, không phân biệt. Với trí tuệ, Phật quán sát, bảo vệ, không thuận theo vô minh, vượt hết các cõi, không làm việc thế tục, Như Lai hành trì hạnh Phật, không theo thế gian, chuyển pháp luân thanh tịnh vô thượng, tự tại, thương yêu chúng sinh, đi khắp mười phương, không chạy theo kẻ khác, không kết bè nhóm, Như Lai an tường độ thoát tất cả, không nhầm lẫn, không lấy bỏ, trừ hai chấp, vượt bốn độc, dù phải trải qua một kiếp tư duy suy xét vẫn không thể biết hết hạnh Phật. Tất cả việc làm, không làm, niệm, không niệm, Như Lai thông đạt hết. Lòng Từ bi, trí quán sát của Phật rộng lớn như thế nên Phật bảo hộ luôn chúng sinh, thuyết giảng chánh pháp. Đó là hạnh hai mươi của Phật.

Đức Thế Tôn nói kệ:

Như Lai luôn quán, hộ

Không một niệm trễ lười

Tu tập các pháp mầu

Hạnh thù thắng siêu tuyệt.

Thân tâm Phật như thế

Giới cấm và trí tuệ

Thế Tôn Bậc Tối Thượng

Hạnh nguyện luôn chí thành.

Như Lai không chấp trước

Không tổn hại chúng sinh

Không vọng tưởng loạn niệm

Không giả trá hư dối hư.

Mọi việc Phật quán, hộ

Chân thật, không phô trương

Phật giảng thuyết kinh pháp

Cho tất cả chúng sinh.

Phật nói:

–Thiện nam! Như Lai Chí Chân không còn tham dục, chỉ thích pháp lành. Nghĩa là lòng Từ bi của Phật không tổn giảm, Như Lai không tham chấp, thuyết giảng kinh điển, không sai lầm, không làm cho chúng sinh mê chấp theo tà dục, Phật khai hóa chúng sinh, không mê hoặc, không chấp trong nhàn tịnh, không bỏ dở, khuyên Bồ-tát luôn làm cho Tam bảo hưng thịnh, không đoạn tuyệt, Như Lai sống trong đạo đức, giáo hóa chúng sinh, giúp chúng đạt trí chân thật. Đó là hạnh hai mươi mốt của Phật.

Khi ấy Đức Thế Tôn nói kệ:

Như Lai không tham dục

Vui sống trong pháp lành

Từ bi bố thí pháp

Độ thoát hết mọi loài.

Cứu vớt các chúng sinh

Tùy thời cơ khai hóa

Như Lai không tổn đạo

Không để đoạn Tam bảo.

Không tham dục, sân hận

Không ngu si giữ giới

Với trí tuệ thông đạt

Giảng thuyết các kinh pháp.

Thấy chung sinh lười biếng

Như Lai khuyên siêng năng

Làm mọi việc bằng trí

Độ tất cả quần mê.

Phật nói:

–Thiện nam! Như Lai luôn tinh tấn. Nghĩa là Như Lai luôn quán sát, giáo hóa chúng sinh, không bỏ một ai, Như Lai giúp người nghe kinh hiểu rõ. Như Lai quán xét căn tánh của người nghe kinh, luôn giảng kinh pháp cho người đáng được nghe, giảng kinh không vì tham

lợi dưỡng của chúng sinh. Như Lai đi khắp cõi Phật mười phương, giáo hóa làm cho chúng sinh phát tâm đạo; ba nghiệp của Như Lai không mệt mỏi, luôn thanh tịnh, luôn được chư Phật khen ngợi. Như Lai bình đẳng độ thoát các chúng sinh. Hạnh Phật hết mực rộng lớn không thể nói hết. Đó là hạnh hai mươi hai của Phật.

Như Lai nói kệ:

Sư tử chúa trong đời

Trọn vẹn sức tinh tấn

Do lực tinh tấn ấy

Nên luôn được tán thán.

Do uy lực ting tấn

Chưa từng có tổn giảm

Diễn giảng các kinh pháp

Cho người đáng được nghe.

Phật an trụ tinh tấn

Không ai biết được hết

Thân tâm khẩu của Phật

Không bao giờ mỏi mệt.

Phật tinh tấn bình đẳng

Mọi việc không lỗi lầm

Như Lai luôn Từ bi

Thuyết giảng cho chúng sinh.

Phật nói:

–Thiện nam! Như Lai Chí Chân đủ sức nhớ rõ, không quên sót, không tổn giảm. Vì sao? Thiện nam! Từ khi thành đạo Bồ-đề vô thượng, Như Lai đã biết tất cả hành nghiệp tâm tánh của mọi chúng sinh nơi quá khứ, vị lai, hiện tại. Như Lai biết tất cả mà không cần quán sát, trí Phật cũng không tổn giảm. Như Lai biết thời cơ, tùy thuận thuyết giảng kinh pháp cho chúng sinh, không quên sót. Đó là hạnh hai mươi ba của Phật.

Như Lai nói kệ:

Trí nhớ Thế Tôn

Không hề sai sót

Như Lai tối tôn

Không cần suy xét.

Riêng mình đi khắp

Thành tựu chánh giác

Biết tâm chúng sinh

Không hề sai sót.

Như Lai không cần

Dùng thức quán biết

Với trí tuệ sáng

Biết hạnh chúng sinh.

Giúp chúng tu tập

Không chấp việc làm

Như Lai Thế Tôn

Vua của các Pháp.

Phật nói:

–Thiện nam! Như Lai Chí Chân đủ các Tam-muội, thấy biết các pháp bình đẳng. Vì sao? Vì Như Lai tu tập bình đẳng, đối với dục, không dục, sinh tử, Niết-bàn Như Lai đều quán xét bình đẳng không sai khác. Vì sao khen Như Lai là bậc sống trong Tam-muội không quên? Vì Như Lai không thoái chuyển, bình đẳng trước mọi pháp, không chấp mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý nhưng lại tùy thuận tất cả. Tam-muội của Phật không nương vào đất, nước, lửa, gió, hư không, không chấp vào cõi Dục, Sắc, Vô sắc, không chấp đời này, đời sau. Vì không chấp trước nên không tổn giảm, vì thế tâm định của Như Lai không loạn quên. Như Lai giảng pháp cho chúng sinh, giúp những chúng sinh đủ khả năng đạt tâm định. Đó là hạnh hai mươi bốn của Phật.

Khi ấy Đức Thế Tôn nói kệ:

Như Lai sống trong định

Tâm định không tổn giảm

Thuận với tất cả pháp

Hợp tâm định chư Phật.

Không nương đất nước lửa

Gió, Dục, Sắc, Vô sắc

Như Lai không chấp pháp

Nên không tổn Tam-muội.

Phật nói:

–Thiện nam! Trí tuệ của Như Lai không hề tổn giảm. Vì sao? Vì Như Lai biết rõ các pháp, không cao ngạo, giảng giải trí Phật cho chúng sinh, tùy thuận thời cơ, không sai sót. Như Lai thông hiểu về văn tự, chỉ từ một câu, Như Lai giảng diễn suốt trăm ngàn kiếp. Như Lai thản nhiên đáp lời tất cả những vấn nạn về đến đi, tiến thoái. Như Lai thông hiểu ba thừa, phân tích hướng về. Vì chúng sinh có tám vạn bốn ngàn bệnh, Như Lai phải cho tám vạn bốn ngàn thứ thuốc kinh. Đó là trí tuệ không thể nghĩ bàn của Phật, dù thuyết giảng bao nhiêu vẫn không tổn giảm. Đó là hạnh hai mươi lăm của Phật.

Đức Thế Tôn nói kệ.

Trí tuệ của Như Lai

Tối thượng ở trong đời

Khéo phân biệt thuyết giảng

Tự tại vượt tất cả.

Giảng dạy cho chúng sinh

Bằng bản tánh thanh tịnh

Chỉ với một câu chữ

Như Lai giảng suốt kiếp.

Biết tâm hành chúng sinh

Trí thấy không biên giới

Bình đẳng nêu giảng cả

Tám vạn bốn ngàn pháp.

An trụ pháp đã giảng

Trí Phật không tổn giảm

Đó là hạnh của Phật

Như Lai Đấng Tối Tôn.

Phật nói:

–Thiện nam! Sự giải thoát của Như Lai không tổn giảm. Vì sao? Hàng Thanh văn nhờ nghe pháp nên giải thoát, hàng Duyên giác

quán mười hai nhân duyên nên giải thoát. Chư Phật Thế Tôn vượt mọi trở ngại, trừ hai chấp nên giải thoát. Nghĩa là Như Lai không thấy quá khứ, không mong vị lai, biết hiện tại không dừng, mắt đối với sắc không khởi hai thọ, tai với tiếng, mũi với hương, lưỡi với vị, thân với xúc, tâm với pháp cũng không khởi hai thọ, nên giải thoát. Tâm Phật thanh tịnh, biết tất cả nên vừa phát tâm là thành tựu Bồ-đề vô thượng. Đó là hạnh hai mươi sáu của Phật.

Đức Thế Tôn nói kệ.

Các chúng Thanh văn

Nghe pháp giải thoát

Duyên giác quán duyên

Nên được giải thoát.

Vượt mọi trở ngại

Tịnh địa hư không

Đó là chư Phật

Không chấp các pháp.

Quá khứ, vị lai

Hiện tại giải thoát

Thanh tịnh rốt ráo

Quán căn chúng sinh.

Giáo hóa tất cả

Độ thoát mọi loài

Giải thoát Như Lai

Không hề tổn giảm.

Phật nói:

–Thiện nam! Như Lai Chí Chân nhớ biết rất rõ mọi hành nghiệp quá khứ. Như Lai tùy thời độ thoát chúng sinh, không bỏ dở, dù là nói năng, im lặng, ăn uống, ngủ nghỉ. Có chúng sinh nhờ thấy ba mươi hai tướng tốt, được giải thoát nên Phật hiện; có chúng sinh nhờ thấy tám mươi vẻ đẹp được giải thoát nên Như Lai thị hiện; có chúng sinh mong được thấy tướng đỉnh của Như Lai, Phật phóng ánh sáng soi rọi, hiện thần thông, làm chúng an vui, được giải thoát, có chúng sinh gặp Phật, tùy thuận giáo, luật Phật, Phật phóng hào quang chiếu sáng

giúp chúng giải thoát; có chúng sinh thấy bước chân Phật đi mà được giải thoát. Có Đức Phật vào xóm làng khuyên dạy để chúng giải thoát. Mọi việc làm, oai nghi cử chỉ của chư Phật đều là tạo lợi ích cho chúng sinh. Đó là hạnh hai mươi bảy của Phật.

Đức Thế Tôn nói kệ.

Với mắt thấy biết

Oai nghi cử chỉ

Đi đứng tới lui

Vào ra nằm ngồi.

Các tướng tốt đẹp

Đỉnh tướng Như Lai

Phật tùy thuận cả

Giáo hóa chúng sinh.

Như Lai Thế Tôn

Phóng hào quang sáng

Vô số chúng sinh

An ổn độ thoát.

Thấy ánh sáng Phật

Tùy thuận luật, giáo

Đó là hạnh nguyện

Chư Phật Thế Tôn.

Phật nói:

–Thiện nam! Lời nói của Như Lai đều xuất phát từ trí tuệ tự tại. Vì sao? Vì Như Lai tùy thời cơ giảng thuyết. Lời Phật không hư dối, luôn thành thật, không lỗi lầm, an ổn, không thô bạo, không mê hoặc, chất trực, không dua nịnh, không độc ác, không chấp chặt, hòa nhã. Như Lai thuận pháp, không phóng túng, không thấp kém, không tạp lẫn, an nhàn. Lời Phật êm dịu, tiếng Phật hay, thong thả, từ tốn, có sức thu hút, không thô, không nhanh vội, có ý nghĩa. Phật luôn tự giữ mình, làm mọi việc hợp với oai nghi, tâm tùy căn cơ, không tham, sân, si, hàng phục tà ma, trừ mọi tật bệnh hiểm ác, phân tích nghĩa lý, làm vui tất cả. Tiếng Phật như tiếng chim loan, tiếng Đế Thích, tiếng thủy triều, tiếng rền của đại địa, tiếng chim mạng mạng. Tâm Phật an

định như Tu-di. Tiếng Phật hay như tiếng chim mỏ đỏ, từ hòa như tiếng uyên ương, vang xa như tiếng chim nhạn, dịu dàng như tiếng nai chúa gọi bầy, như tiếng đàn, sáo, tiêu… hòa nhã êm ái. Ai nghe được lời Phật sẽ vui vẻ, tích lũy công đức. Lời Phật vang xa không cùng tận, hợp thời, thuận từng căn tánh. Phật bố thí pháp, trang nghiêm giới cấm, giúp chúng sinh thanh tịnh, tu nhẫn, siêng năng hành hạnh Phật, tu trí, hành từ, không bỏ chúng sinh, không phân biệt, xây dựng ba thừa, không đoạn Tam bảo, hiểu ba tụ, tịnh ba giải thoát, thành thật, không bị người trí chê bai, được Hiền thánh khen ngợi, chí rộng lớn như hư không, đầy đủ công đức. Thiện nam! Lời của Phật hợp thời cơ là thế, siêu tuyệt, vượt tất cả âm thanh, ba cõi không ai sánh, tất cả đều tùy thuận. Đó là hạnh hai mươi tám của Phật.

Đức Thế Tôn nói kệ:

Lời Như Lai luôn từ hòa

Thanh tịnh đủ mọi công đức

Một lời Phật giảng nói ra

Vang xa tam thiên thế giới.

Hàng Thanh văn cùng Duyên giác

Đều nghe được pháp của Phật

Như người có tâm chí lớn

Phát tâm cầu đạt quả Phật.

Phật luôn tùy thuận giảng thuyết

Thông suốt, không hề sai lầm

Như Lai chỉ dạy pháp mầu

Tâm không hề thoái chuyển.

Lời Phật vang khắp mọi nơi

Tất cả thảy đều nghe thấy

Lời của Thế Tôn là vậy

Làm an vui mọi chúng sinh.

Phật nói:

–Thiện nam! Với trí tuệ, Như Lai biết rõ tâm niệm của chúng sinh, thông đạt tất cả. Vì sao? Vì Như Lai không phân biệt tâm ý

thức, không vọng tưởng tiến thoái. Trí Phật xua tan tăm tối, thấu suốt tâm niệm của tất cả chúng sinh, vượt mọi sự hiểu biết của các loài. Như Lai đủ chánh định, không nương chấp, vượt cái, ấm, trừ mười hai duyên, đoạn ba niệm, không nhiễm cấu, hàng phục quân ma, không dối gạt, không chấp ta, chặt cây vô minh, tịnh tu đạo nghiệp, tâm như hư không, không vọng niệm, không hoại pháp giới. Thiện nam! Đó là hạnh hai mươi chín của Phật.

Đức Thế Tôn nói kệ.

Như Lai Bậc Tối Thắng

Đầy đủ cả phước trí

Đức trí Phật sáng soi

Hạnh Thế Tôn thanh tịnh.

Phật an trụ trí tuệ

Hiểu rõ tánh chúng sinh

Thâm nhập khắp mọi nơi

Tự tại trong pháp giới.

Tâm định Phật là thế

Đầy đủ mọi pháp lành

Đối với tâm ý thức

Tất cả không vọng niệm.

Vượt qua cõi nước ma

Không có nghiệp tổn hại

Tự tại như hư không

Thanh tịnh không chấp trước.

Phật nói:

–Thiện nam! Như Lai Chí Chân đủ trí tuệ thấy biết mọi việc trong quá khứ nhưng trí không tổn giảm. Vì sao? Vì Như Lai biết rõ sự thành, hoại, hưng, suy, cỏ cây; núi rừng; chúng sinh; thân tướng chủng loại; ngôn ngữ âm thanh; côn trùng; chư Phật xuất hiện, pháp giảng; chúng Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát phát tâm vô thượng; tướng tốt xấu; hạnh nghiệp; chúng Tỳ-kheo tu hành; thức ăn; y phục; nơi ở, tâm nghiệp của chúng sinh của tất cả cõi Phật thời quá khứ. Với trí sáng thù thắng Như Lai thấy biết tất cả, không cần suy xét, do

dự, nên luôn tùy thuận thuyết pháp cho chúng sinh. Đó là hạnh ba mươi của Phật.

Khi ấy Đức Thế Tôn nói kệ:

Thánh huệ sáng của Phật

Không hạn lượng, trở ngại

Nơi cõi của chư Phật

Nêu giảng các kinh pháp.

Chán cảnh giới chúng sinh

Khiến giúp tin Phật đạo

Trong tất cả cõi Phật

Mọi thứ hưng hay suy.

Cỏ cây cùng rừng núi

Tướng tốt xấu sai khác

Chúng sinh ở các cõi

Tâm tánh, chí hướng về.

Tâm chúng sinh quá khứ

Sở thích của mọi loài

Trí bình đẳng Như Lai

Thấy biết không nhầm lẫn.

Phật nói:

–Thiện nam! Trí tuệ của Như Lai biết rõ tất cả mọi việc ở vị lai nhưng không tổn giảm. Vì sao? Vì Như Lai biết rõ mọi việc thành, hoại, hợp tan, kiếp số, nước, lửa… ở đời vị lai. Như Lai biết rõ cõi nước lớn nhỏ, xa gần, số bụi của các cõi Phật thời vị lai. Như Lai biết việc độ sinh của chư Phật, số chúng Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát mà Phật độ và mọi việc đi đứng, ăn nghỉ của tất cả chúng sinh cùng với tâm hành, mong muốn của chúng, Như Lai luôn tùy thuận giảng kinh pháp để hóa độ. Đó là hành ba mươi mốt của Phật.

Khi ấy, Đức Thế Tôn nói kệ:

Ở đời vị lai

Có bao nhiêu cõi

Hình thành hủy hoại

Thịnh đạt suy vong.

Chúng sinh, cõi nước

Số lượng chư Phật

Như Lai Chánh giác

Biết rất chính xác.

Tâm không bao giờ

Quên sót nhầm lẫn

Như Lai quán sát

Thấy biết vị lai.

Vì các chúng sinh

Hợp thời thuyết giảng

Đó là hạnh nguyện

Của Phật Thế Tôn.

Phật nói:

–Thiện nam! Trí tuệ của Như Lai thấu rõ mọi việc trong hiện tại, không trở ngại cũng không tổn giảm. Vì sao? Vì Như Lai biết rõ số cõi Phật, Phật, Bồ-tát, Thanh văn, Duyên giác trong mười phương hiện tại. Như Lai biết rõ hình dáng và sự vận hành của các ngôi sao, cỏ cây, rừng núi, hang khe, cõi xa gần, số bụi trong các quốc độ, số giọt nước trong biển, sự thiêu hủy của lửa, sự tồn vong của các nước, sự thổi dừng mạnh nhẹ của gió, sự rộng lớn của hư không. Như Lai biết rõ ba hạng chúng sinh, cảnh giới, việc tiến thoái, khó dễ, nguồn gốc cạn sâu, sự lãnh thọ giáo pháp nhanh chậm của chúng sinh. Phật biết tội lỗi của chúng sinh ở địa ngục đã phạm, nguyên nhân tạo tội, cảnh giới thọ sinh sau khi ra khỏi địa ngục, phương tiện trừ tội, tất cả các loài súc sinh, kể cả những loài côn trùng đang sống trong hiện tại, nguyên nhân thọ thân súc sinh, phương tiện trừ tội súc sinh, cảnh giới thọ sinh sau khi hết tội súc sinh; số quỷ đói, cảnh giới của chúng, nguyên nhân đọa làm quỷ đói, phương tiện trừ tội, nơi thọ sinh sau khi hết tội quỷ đói. Như Lai biết rõ tâm niệm, hoài bảo, bệnh tham ái, phương pháp trừ dục ái, sự thọ học kinh, luật; có chúng sinh không học luật, giáo nhờ biết sự thọ sinh, thoái địa của chư Thiên mà trừ dục. Với trí tuệ vi diệu không hai, Phật tùy thuận các loài để thuyết giảng. Đó là hạnh ba mươi hai của Phật.