Đại Tập 51 · Bộ Đại Tập II · Số 397 (Quyển 49–60) & Số 398–401

Kinh Đại Bi, Quyển 6, Phẩm 22: Đạo Như Lai

Đức Thế Tôn nói kệ:

Trí tuệ Như Lai

Biết rõ tất cả

Vượt mọi giới hạn

Không thể nghĩ bàn.

Chẳng khác hư không

Không thể ví dụ

Tất cả thế gian

Không ai sánh kịp.

Khắp trong mười phương

Hết thảy mọi loài

Các nghiệp đã tạo

Ngay trong hiện tại.

Như Lai biết rõ

Nguyên nhân nguồn cội

Đó là hạnh nghiệp

Thấy biết của Phật.

Phẩm 22: ĐẠO NHƯ LAI

Phật nói:

–Thiện nam! Đó là hành nghiệp của Như Lai. Với đạo hạnh ấy Như Lai hóa độ chúng sinh, diễn pháp không văn tự, khó thành, khó đạt. Thiện nam! Không ai có thể chế ngự được Như Lai Chí Chân. Hạnh Phật là vô lượng, không thể nghĩ bàn, Trời, Rồng, Thần, Người đều không thể suy biết. Từ không ngôn ngữ, Phật tạo phương tiện giảng thuyết, không gì ngăn chống được. Hạnh Phật rộng lớn khắp các cõi, siêu vượt, không tà vạy, không vọng tưởng, bình đẳng như hư không, không khác pháp giới. Vì sao? Vì pháp Phật giảng thuyết là vô lượng nhân, giảng thuyết không thiên lệch. Tất cả chư Phật ở các cõi đều thế, đều cùng thần thông, giải thoát, Niết-bàn.

Thiện nam! Như Lai Chí Chân thành Phật từ một vị trong pháp giới, không chướng ngại trong cõi chúng sinh. Với phương tiện quyền biến, hiểu rõ các pháp không trở ngại, Như Lai giảng pháp giúp chúng sinh không thoái chuyển nơi Bồ-đề vô thượng. Thiện nam! Ví như thợ ngọc mài dũa, tôi luyện một viên ngọc sáng quý, không tỳ vết. Sau đó dùng viên ngọc này để làm cho nước đục thành trong, rồi đem nước dùng vào việc nấu nướng hoặc uống, công việc ấy không khó nhọc. Kế đó người thợ ngọc ngâm viên ngọc trong nước thuốc, tẩy hết mọi vết nhơ bám vào, viên ngọc trở thành viên ngọc dạ quang. Như Lai cũng thế, quán sát cảnh giới ô uế của chúng sinh, biết chúng sinh mê hoặc, chìm đắm trong sinh tử, chịu bao khổ não, Như Lai thuyết giảng pháp vô thường, khổ, không, vô ngã để chúng sinh đi vào pháp Phật. Như Lai dễ dàng làm mọi việc đó, thông đạt Không, Vô tướng, Vô nguyện, chỉ dạy cho chúng sinh bằng lòng Từ, siêng năng nhưng không chấp trước, thành tựu đạo không thoái chuyển, giảng giải pháp ba thừa, trình bày cảnh giới Phật, đưa chúng sinh vào cõi Phật, đạt pháp Bồ-đề vô thượng của Phật.

Thiện nam! Vì thế cần quán biết Tam-muội của Như Lai thật không thể nghĩ bàn, bình đẳng, thông cả ba đời, không đoạn Tam bảo. Như Lai an trụ nơi đạo hạnh bình đẳng như hư không, tự tại hiện thân khắp các cõi Phật, không chấp các pháp, tùy thuận theo ngôn ngữ của chúng sinh mà chỉ dạy. Như Lai thuyết pháp cho chúng sinh nhưng không chấp, biết rõ tâm tánh, sở thích của chúng. Với chí nguyện thanh tịnh của các Bồ-tát, Như Lai xuất hiện ở đời.

Thiện nam! Hạnh nghiệp của Như Lai vốn không, nghĩa là không trụ vào đâu, không tránh xa, không ngừng nghỉ. Như Lai truyền dạy cho các Bồ-tát. Lúc Phật giảng nói pháp hạnh của Như Lai, cõi nước khắp mười phương đều chấn động sáu cách. Ánh sáng soi khắp các cõi, bảo vật hoa hương trời tuôn đầy xuống bảo tòa Sư tử của Phật. Đại chúng Thanh văn, Trời, Rồng, Quỷ thần, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, thiện nam, tín nữ nghe kinh này đều rất vui mừng, phát khởi tâm lành. Tất cả đều dâng hoa, hương, vòng hoa, hương xoa, cờ, phướn,

lọng, đánh trống, trổi nhạc, đánh đàn, thổi sáo để cúng dường Như Lai. Chúng sinh dâng đủ loại lên Phật nào là ngọc báu trên đầu, nào là dầu xoa tóc, anh lạc báu, ngọc minh nguyệt, ngọc hoài nguyệt, hoa giải thoát, ngọc không tỳ vết, dây thao đỏ, trái báu, chim nhạn, sợi, vật tịnh, vật không chấp, dây chuyền, vật trang sức nơi tay, chân, ngọc dạ quang, ngọc tử ma, ngựa báu, châu xanh đỏ, ngọc nguyệt quang, ngọc quý, bạc, vàng, các loại hương, hương chiên-đàn, hương chiêm đường, hương hắc diệu, hương giống người, các loại hoa trời, hoa ý, hoa vô cực ý, hoa nguyệt độ nguyệt, hoa nhu nhuyến âm, hoa trên đất, hoa trăm cánh, hoa ngàn cánh, các loại hoa ánh sắc xinh đẹp, hoa thanh liên, hoa phù dung, hoa tu-ma-na, hoa vô ưu, các loại nhạc bằng trống, ống sáo, ống tiêu các Bồ-tát bay lên hư không gieo mình xuống để cúng dường Phật. Bấy giờ, trong hư không tự nhiên xuất hiện tòa báu cao lớn, trang sức bằng các loại vật báu như vàng bạc anh lạc vô số Bồ-tát xuất hiện, đi quanh Phật bảy vòng, an tọa nơi tòa sen báu. Vô số chư Phật ở mười phương đều khen ngợi để cúng dường kinh điển giải thoát ấy. Cúng dường xong, chư Phật bảo các Bồ-tát đệ tử đến cõi Nhẫn này. Ở cõi Nhẫn tự nhiên xuất hiện một tòa báu. Đại chúng thấy vậy đều phát tâm Bồ-đề vô thượng. Vô số Bồ-tát đạt pháp Nhẫn vô sinh.

Khi ấy, Đức Thế Tôn quán sát chúng Bồ-tát, hỏi:

–Các Đại sĩ! Ai có thể lãnh nhận việc giữ gìn, ngày đêm túc trực, không vọng tưởng, im lặng để bảo vệ tòa báu cùng các vật trang sức trên bảo tòa này đợi đến năm thứ mười sáu kể từ khi thành Phật, Đức Di-lặc sẽ an tọa tòa ấy. Đó là hạnh nguyện của các Bồ-tát ở trong pháp hội nêu giảng pháp môn Vô cái này. Đức Di-lặc sẽ thuyết kinh này vào lúc đó, các Bồ-tát hãy cúng dường Đức Di-lặc và Bồ-tát thuộc Hiền kiếp.

Nghe Phật hỏi, Bồ-tát Biến Động Chư Pháp Vương rời tòa, quỳ gối, chắp tay, bạch Phật:

–Bạch Tôn! Con xin làm việc ấy.

Lúc đó, ma vương Sở Tác đến cùng bốn ma hỏi Bồ-tát Biến Động Chư Pháp Vương:

–Thiện nam! Ông cất tòa báu này vào đâu để không hư hoại?

Bồ-tát đáp:

–Thiện nam! Cái gì có hình đều sẽ hư hoại, là vô thường, không thể trường tồn. Chỉ có hư không là không hủy hoại, không trở ngại, là nơi cất giữ an toàn nhất. Thiện nam! Hãy nhìn kỹ vào thân ta. Nhìn thật kỹ, không được nháy mắt, ông sẽ thấy vật ấy.

Theo lời Bồ-tát, ma vương Sở Tác làm theo. Ma vương thấy từ rốn của Bồ-tát hiện ra một cõi nước tên Thủy vương quang minh. Vì cõi đó đầy nước, nhìn từ xa chẳng khác nào một biển lớn. Đức Phật cõi ấy hiệu Lạc Liên Hoa Thủ. Chúng đệ tử đều là Bồ-tát Đại thừa. Trong cõi ấy có hoa sen tên Bảo trang nghiêm. Như Lai và Bồ-tát an tọa nơi tòa sen ấy. Thấy vậy ma vương Sở Tác chắp tay, cúi lạy Bồ-tát. Bồ-tát Biến Động Chư Pháp Vương hỏi:

–Nhân vương! Có thấy vật đựng chưa? Ở đó có thể cất được tòa báu này, dù trải qua trăm ngàn vạn ức na-do-tha kiếp số các vật trang sức trên bảo tòa vẫn không thể bị hư hoại.

Nghe vậy, ma vương cúi lạy Phật thưa:

–Thế Tôn! Từ xưa đến nay, tâm con tạp loạn chưa từng được gặp các Bồ-tát như thế, chưa từng được nghe kinh pháp này, chúng con chỉ mong đạt quả Thanh văn, Duyên giác là đã diệt độ. Hôm nay, con được thấy Bồ-tát Biến Động Chư Pháp Vương với oai thần khó lường và được nghe kinh này, con nguyện phát tâm Bồ-đề vô thượng không thoái chuyển, ở trong pháp Phật, thương yêu bảo vệ chúng sinh. Dù con phải đọa địa ngục trong hằng sa số kiếp mới thành Phật con vẫn không hối hận, không bỏ pháp Phật.

Đức Phật khen ma vương Sở Tác:

–Lành thay, lành thay! Ngươi đã vì đạo mầu, mặc giáp thệ nguyện lớn ngươi sẽ toại nguyện.

Kinh Đại Bi, Quyển 7, Phẩm 23: Tám Tổng Trì

KINH ĐẠI BI

QUYỂN 7

Phẩm 23: TÁM TỔNG TRÌ

Lúc đó, Bồ-tát Sư Tử Anh hỏi Bồ-tát Tổng Giáo Vương:

–Thiện nam! Bồ-tát thành tựu pháp Tổng trì gì để nghe được kinh điển vi diệu của Phật, giáo hóa chúng sinh, giúp chúng tỏ ngộ?

Bồ-tát Tổng Giáo Vương đáp:

–Bồ-tát thành tựu tám pháp Tổng trì sẽ làm được việc ấy. Tám pháp: Tịnh quang âm, Vô tận pháp tạng, Vô lượng thoái tiến, Hải ấn ý, Liên hoa nghiêm, Nhập vô ngại ấn, Nhập phân biệt biện, Kiến lập Phật trang nghiêm.

Bồ-tát Sư Tử Anh thưa:

–Thiện nam! Xin rủ lòng giải thích rõ tám pháp Tổng trì ấy để các Bồ-tát biết cách tu tập.

Bồ-tát Tổng Giáo Vương bảo:

–Thiện nam! Tôi sẽ nói về tám pháp Tổng trì. Thế nào là Tịnh quang âm? Bồ-tát an trụ Tổng trì này không bị trở ngại, thuần khiết, kiên cố. Bồ-tát giảng kinh, tiếng pháp sẽ vang xa khắp một, hai, ba, mười, hai mươi, một trăm ngàn, vạn, ức vô lượng na-do-tha cõi Phật. Bồ-tát muốn tiếng pháp vang xa bao nhiêu thì sẽ toại nguyện. Bồ-tát an trụ nơi tòa Sư tử giảng kinh cho tất cả chúng sinh, nếu muốn chúng sinh trong hai mươi dặm, ba mươi dặm, một Tu-di, cho đến trời Phạm thiên được nghe thì cũng được toại nguyện. Tất cả chúng sinh tùy theo căn tánh mà nghe và hiểu pháp. Bồ-tát an tọa nơi tòa Sư tử, chư Phật khắp mười phương hiện thân thuyết pháp cho Bồ-tát. Nhờ nghe pháp, Bồ-tát đạt sức Tổng trì, nhớ kỹ pháp, hiểu nghĩa pháp, đủ biện tài giảng thuyết, từ một chữ giảng vô số nghĩa. Bồ-tát giảng các pháp không tướng, không nơi chốn, không dừng trụ, an nhiên, không trùng

lặp, không đến, thanh tịnh, không căn, không sinh, không biên giới, không thành, không tận, không hành, không khởi, không nhân duyên, không hạn, không chống, không diệt, không nguyện, không đùa, không vọng tưởng, hợp, không hợp, không thể nói năng, không giáo hóa, không niệm, không hư, không dựa, không hối, không suy xét, không thầy bạn, vắng lặng, không ngã, không nhân, không thọ mạng, không trường tồn, không oai nghi, rỗng lặng, tịch tĩnh từ bên trong, không thời gian, không làm, không chấp, không tu tập, không thân, không tạo tác, không nghiệp, không nhập, không báo, không hợp, không hoại, không lấy bỏ, không gấp, không nắm bắt, không tiếp xúc, không lậu hoặc, không lưu truyền, không chí, không bè nhóm, không sở thuộc, không sắc, vô thường, không đau khổ, không dục vọng, không hay biết, không cảnh giới, không tham, không hình tượng, không hàng phục, không tiêu trừ, không nhớ, không hai, không bờ bến, không hư diệt, không tranh chấp, không tên, không tạp lẫn, không thiêu hủy, không ác, không nước cấu uế, không tai họa, không thể đếm, không cầu, không động, không hiện, không chiếu, không so sánh, không tà vạy, không thiên lệch, không tối, không sáng, không tội, đủ điều tốt, không tiến thoái, không thấy, không nếm, không mềm cứng, không trơn rít, vượt ngoài tâm ý thức, bình đẳng, vốn tịnh, không sinh diệt.

Thiện nam! Bồ-tát thành tựu tổng trí Tịnh quang âm sẽ có đủ biện tài giảng thuyết. Từ một câu chữ, Bồ-tát có thể giảng giải suốt một kiếp hay hơn một kiếp. Tóm lại, từ một câu, một chữ, Bồ-tát có thể giảng diễn mãi, không cùng tận. Bồ-tát làm thanh tịnh oai nghi, tùy thời cơ diễn giảng, tu tập tâm Từ, thanh tịnh bố thí, ban cho tất cả. Bồ-tát giữ giới thanh tịnh, không khiếm khuyết; tu Nhẫn ba-la-mật, không tổn hại; hành tinh tấn thanh tịnh, an ổn làm mọi việc; thiền định thanh tịnh, tịch tĩnh không loạn; đủ trí thanh tịnh, trừ hết tối tăm. Bồ-tát làm thanh tịnh hạnh nguyện, không lỗi lầm; thanh tịnh ba mắt; tai thanh tịnh, nghe tất cả pháp Phật; mũi thanh tịnh ngửi hương pháp giới; lưỡi thanh tịnh nếm vị pháp; thân thanh tịnh không cấu nhiễm khi thọ thân, tâm thanh tịnh tùy thời nhập pháp; sắc thanh tịnh trang nghiêm tướng tốt; thấy thanh tịnh, vào tai không loạn; hương thanh

tịnh, xông giới, thí; vị thanh tịnh vì thành tướng tốt; sự xúc chạm thanh tịnh, chân tay mềm mại; pháp thanh tịnh đủ ánh sáng pháp; ý thanh tịnh nhớ rõ các pháp đã nghe; chí thanh tịnh vượt đường ma; hạnh thanh tịnh thâm nhập pháp vi diệu. Bồ-tát trụ Tổng trì này, được chư Phật phóng quang soi rọi, diễn giảng giáo pháp của chư Phật nơi mười phương, đủ biện tài không ngại. Thiện nam! Tổng trì Tịnh quang âm có đủ công dụng không thể nói năng, không thể nghĩ bàn, không thể tính đếm, không cùng tận, không chướng ngại.

Thiện nam! Thế nào là Tổng trì Vô tận pháp tạng? Sắc không tận vì sắc vô thường, khổ, vô ngã, tịch tĩnh, hư ảo, bọt, huyễn, dợn nắng, trăng dưới nước, như mộng, là tiếng vọng, như bóng, ảnh trong gương, không có, không học, không cứu cánh, trống rỗng, không tướng, không nguyện, không hành, không sinh, không khởi, tự nhiên vốn không, quá khứ tự nhiên, vị lai tự nhiên, hiện tại tự nhiên, điềm tịnh, tĩnh mặc, không động, không đùa, không thể nghĩ bàn, không tướng mạo, không thể chất, không nhân, không thọ, không mạng, không nuôi, ngu si, không nhân từ, không thần, như củi, cây cỏ, tường vách, ngói đá, tướng cuồng, bốn đại, không tiếng, không giáo, không được, niệm định, duyên khởi, không đoạn, không phải thường, như nhà, không đau, có từ tội phúc, pháp giới, trụ pháp giới, không động, không thọ, không chở, không niệm, không tánh, vô lượng, vô biên, vốn tịnh trong đạo, như hư không, vốn tịnh trong Niết-bàn. Tóm lại, tất cả năm ấm, sáu suy (trần), hình, sắc, thân thức đều thuộc tuệ không tận, bốn kho pháp báu cũng thuộc tuệ không cùng tận. Tổng trì Vô tận pháp tạng có đủ công dụng, dù giảng nói suốt một kiếp hay hơn thế nữa vẫn không thể hết.

Thiện nam! Thế nào là Tổng trì Vô lượng thoái tiến? Đó là quán biết vòng luân chuyển của mười hai duyên khởi, vô minh làm nhân cho hành, hành dẫn đến thức, thức duyên danh sắc, danh sắc duyên lục nhập, lục nhập duyên xúc, xúc duyên thọ, thọ duyên ái, ái duyên thủ, thủ duyên hữu, hữu duyên sinh, sinh duyên già bệnh chết ưu bi khổ não. Trừ vô minh là trừ tất cả hành sầu lo khổ não. Mười hai duyên khởi ấy thật vô lượng, vô biên nên là vô lượng tiến thoái. Vừa lấy vừa bỏ là lưu chuyển, không sinh diệt. Vì khi hòa hợp với

trần lao thì có tranh chấp, nhưng khi về với nguồn gốc thì thanh tịnh, không chấp trước, không buông lung. Từ đó thấy các pháp có vận hành, hợp không hợp, niệm không niệm, xoay chuyển lại không tưởng, không niệm, không hợp, không không hợp. Từ thấy nhân duyên xoay chuyển, đoạn thấy nhân duyên; từ danh sắc chuyển sang không danh sắc; từ hữu vi vô vi chuyển sang thanh tịnh; từ có trong ngoài chuyển sang không trụ thức; từ tội phước báo ứng chuyển sang không tội phước báo ứng; từ thiện ác chuyển sang không thiện ác; từ hữu lậu vô lậu chuyển sang không chấp cả hai; từ vô minh tăm tối chuyển sang thanh tịnh sáng suốt; từ chấp có ngã không ngã chuyển sang thanh tịnh cả hai; từ sinh tử Niết-bàn chuyển sang tịch tĩnh. Thiện nam! Bồ-tát an trụ Tổng trì Vô lượng tiến thoái này thấy không sinh khởi, trải qua vô số kiếp thuyết giảng kinh pháp vẫn không thể hết, thông đạt trí tuệ, làm thanh tịnh tất cả soi sáng mọi pháp.

Thiện nam! Thế nào là Tổng trì Hải ấn ý? Thiện nam! Tất cả mọi hình sắc trong bốn cõi như sông núi, cỏ cây, mặt trăng, mặt trời, châu ngọc, ánh sáng, làn chớp, xóm làng, thành ấp, nhà cửa, vườn, ao, suối, nguồn, đi đứng, họat động, tốt xấu, thiện ác, thượng, trung, hạ đều từ biển. Bồ-tát trụ nơi Tổng trì Hải ý bình đẳng ấn, biết tất cả chúng sinh, tùy thuận thuyết giảng, được nghe pháp của chư Phật nơi mười phương, Bồ-tát thuyết pháp được chư Phật ấn chứng, khiến cho tất cả đều vui nghe. Tất cả đều được trí tuệ Như Lai ấn chứng. Ấn “vô”; không tâm hành, tự nhiên tịch tĩnh; ấn “ly”: Từ dục được thanh tịnh; Ấn “độ”: Giảng pháp mầu thông đạt tất cả ấn “hiệu”: Biết tất cả tên; ấn “lạc”; trừ tham dục, khát ái, phóng túng; ấn “thập”: Đủ mười Lực; ấn “Bị khủng”: Trừ các ý tưởng ấn “thiếu trá” không còn bị thiêu đốt; ấn “ lục” thành tựu sáu thần thông; ấn “tả phi”: Trừ bỏ tà đạo; ấn “ thẩm”: Thuyết giảng chân đế; ấn “như”: Hạnh nguyện như thật; ấn “đa”: Trừ bỏ tất cả nguồn gốc; ấn “ca”: Không tạo nghiệp; ấn “ta”: Thông đạt chí thành, đủ uy lực; ấn “sinh”: Vượt sinh già chết; ấn “chí”: Ý thanh tịnh; ấn “giới”: Không hoại pháp giới; ấn ‘tịch”: Điềm tịnh; ấn “hư”: Như hư không, không cùng tận; ấn “tận”: Trừ vọng tưởng; ấn “lập”: Trụ vững nơi ý giác; ấn “tri”: Biết tất cả chúng sinh; ấn “phổ”: Diễn giảng mọi pháp

hưng suy; ấn “hữu”: Hiểu rõ có, không; ấn “tham”: Trừ tham dục, sân hận, ngu si; ấn “kỷ”: Tự thân thành Chánh giác; ấn “tự: Tự hiểu; ấn “đán”: Trừ mọi chấp tướng; ấn “số”: Diệt tận nguồn gốc; ấn “xứ”: Trừ các ấm cái; ấn “tật”: Trừ tật bệnh; ấn “thí”: Xông hương thí, giới; ấn “kiên”: Trừ tánh chấp cứng; ấn “cứu”: Hiểu rõ nghĩa lý văn tự. Thiện nam! Bồ-tát ấn biết tất cả văn tự để thuyết giảng là Tổng trì Hải ấn ý.

Thiện nam! Thế nào là Tổng trì Liên hoa nghiêm? Bồ-tát ở trong chúng hay ở chỗ mình thuyết giảng kinh điển, tự nhiên có hoa sen tươi đẹp xuất hiện ở đó. Bồ-tát an tọa nơi tòa sen. Trong hư không tuôn đầy hoa sen. Từ các hoa sen vang ra tiếp pháp vi diệu sâu xa, không tạp lẫn, đó là mười hai bộ kinh: Văn, Đắc, Thính, Phân biệt, Hiện, Ứng thời, Sinh, Phương đẳng, Vị tằng hữu, Thí dụ, Chú giải, Hành. Ai nghe thấy tiếng ấy sẽ trừ hết khổ não. Bồ-tát an nhiên tịch tĩnh. Từ mỗi lỗ chân lông trên thân Bồ-tát, phóng ra ánh sáng, biến thành hoa sen, trên mỗi hoa sen đều có Bồ-tát hóa. Các Bồ-tát đến cõi Phật mười phương, cúng dường Phật.

Thiện nam! Thế nào là Tổng trì Nhập vô ngại? Bồ-tát nhớ rõ tất cả các pháp đã nghe dù là một, hai, ba, bốn, mười, ngàn, trăm, ức câu, giảng thuyết thông suốt kinh pháp, làm vui tất cả chúng sinh, luôn thuận hợp, không tán loạn, đi lại vô lượng vô số cõi Phật thuyết giảng kinh pháp, từ một cõi, hai, ba, bốn, mười, trăm ngàn ức cõi vẫn không chấp trước, không trụ vin. Lời củaBồ-tát hòa nhã, êm dịu, hợp thời, không lỗi lầm, tất cả đều vui nghe, không chướng ngại.

Thiện nam! Thế nào là Tổng trì Nhập phân biệt? Hiểu thời cơ, trí tuệ không cùng tận, phân biệt pháp là tùy thời phân biệt thuyết giảng bằng trí tuệ, nhưng không cùng kiệt; phân biệt biện: Đạt trí vô biên. Bồ-tát đạt trí này, tập hợp tất cả chúng sinh ở phương Đông về một nơi, từ một âm thanh Bồ-tát thuyết giảng cho chúng sinh đó với ngôn ngữ, ý nguyện khác nhau nhưng đều hiểu được pháp. Bồ-tát trả lời thông suốt mọi nghi vấn. Chúng sinh ở phương Tây, Nam, Bắc, bốn góc đều thế. Bồ-tát cùng một lúc giải đáp tất cả nghi vấn của chúng đó, tùy thuận từng loại ngôn ngữ mà giảng thuyết, tất cả đều hiểu, tùy tâm nhập đạo. Bồ-tát dùng một âm nhưng bao hàm tất cả

các âm thanh ngôn ngữ, vô số ngôn ngữ nằm trong một âm thanh. Đó là Tổng trì Nhập phân biệt biện.

Thiện nam! Thế nào là Tổng trì Kiến lập Phật trang nghiêm?

Bồ-tát đạt Tổng trì này, khi lên pháp tòa thuyết pháp cho đại chúng, thì trong hư không có đức hóa Phật với đủ ba mươi hai tướng tốt, đưa tay xoa đầu Bồ-tát. Nhờ uy lực Phật, thân Bồ-tát biến thành thân Phật đủ các tướng tốt, Bồ-tát đủ biện tài giảng thuyết như Phật, tâm ý như Phật. Bồ-tát thành tựu pháp lực như thế hiểu được tâm niệm, hành nghiệp của chúng hội mà thuyết giảng giáo pháp. Bồ-tát không ăn uống từ một ngày, hai ngày, nửa tháng, một tháng, nửa năm, một năm, năm trăm năm, ngàn năm cho đến vô số năm không thể tính đếm để thuyết giảng kinh pháp cho đại chúng, song kinh pháp Bồ-tát giảng vẫn không cùng tận, thân Bồ-tát không mỏi mệt, tâm Bồ-tát không quên sót. Đó là nhờ oai lực của Như Lai. Nhờ lực Phật,

Bồ-tát thành tựu bốn tuệ lớn: Hiểu tâm ý của tất cả chúng sinh; thông suốt tất cả văn tự; giảng pháp bằng trí Phật nên không cùng tận; tùy thuận căn tánh sở thích của chúng sinh mà giảng các thừa pháp. Thiện nam! Công dụng của Tổng trì này là vô lượng không có biên vực, thể nói hết thông suốt mọi cảnh giới Phật. Chỉ có thể nói lược về ý nghĩa thôi.

Bồ-tát Tổng Giáo Vương lại nói kệ:

Bồ-tát nào an trụ

Tám pháp Tổng trì trên

Đối với các thừa pháp

Phân biệt hiểu tất cả.

Dù thuyết giảng ngàn năm

Lời lẽ vẫn không cùng

Trí tuệ phân biệt giảng

Vẫn không hề tổn giảm.

Tiếng Phật rất hòa nhã

Âm hưởng thật vi diệu

Rền vang hằng hà sa

Vô lượng cõi Như Lai.

Chúng sinh nào nghe được

Thành tựu pháp giải thoát

Tổng trì này thanh tịnh

Âm thanh lại vang xa.

Giảng thuyết vô số kiếp

Pháp kinh không cùng tận

Tất cả các ngôn ngữ

Không thể nào diễn giảng.

Hết thảy mọi văn tự

Bậc trí tùy thời giảng

Đó là tạng pháp Phật

Vô biên, không bờ bến.

Vượt ngoài mọi cảm thọ

Hạnh đức luôn thanh tịnh

Không chấp trước các pháp

Không thoái chuyển theo cảnh.

Dũng mãnh truyền bá pháp

Chuyên tâm phụng hành pháp

Thành tựu pháp Tổng trì

Trừ diệt tận nguồn gốc.

Tất cả các chúng sinh

Khắp trong bốn thiên hạ

Với Tổng trì ấn biết

Như biển chẳng suy xét.

Bồ-tát nhờ thành tựu

Tổng trì Hải ấn nầy

Biết rõ mọi tâm hành

Giảng thuyết không thể bàn.

Bồ-tát vào trong chúng

Giảng thuyết các kinh pháp

Trong hư không tuôn mưa

Vô số hoa sen đẹp.

Từ trong các hoa sen

Rền vang tiếng kinh pháp

Tổng trì Liên hoa nghiêm

Đức thanh tịnh như thế.

Từ một âm vang ra

Hai ba bốn năm sáu

Tất cả tiếng khác nhau

Nghe hiểu không nhầm lẫn.

Trăm ngàn ức do tha

Ngôn ngữ không cùng tận

Thành tựu Tổng trì này

Thấy biết không trở ngại.

Đủ biện tài giảng thuyết

Tùy thuận cả thời, cơ

Chúng sinh ở mười phương

Đến vấn nạn Bồ-tát.

Bồ-tát tùy thuận đáp

Xua tan mọi nghi ngờ

Thành tựu pháp Tổng trì

Ý tỏ ngộ như thế.

Bồ-tát bậc Đại sĩ

An tọa pháp tòa cao

Chư Phật đưa ta phải

Xoa đỉnh đầu Bồ-tát.

Bồ-tát đạt biện tài

Chẳng khác gì chư Phật

Nhờ thành tựu Tổng trì

Phật kiến lập trang nghiêm.

Giả sử Bồ-tát này

Thành tựu Tổng trì ấy

Tâm ý đủ các đức

Rộng lớn không thể lường.

Dù trải ngàn ức kiếp

Như số cát sông Hằng

Để khen ngợi công đức

Vẫn không thể cùng tận.

Thanh tịnh vào ba cõi

Như hoa sen không nhiễm

Kiên cố như Tu-di

Không hề bị dao động.

Nếu Bồ-tát thành tựu

Tổng trì Vô thượng này

Trí tuệ biết cùng khắp

Thông suốt cả ba đời.

Dù vào trong hội chúng

Dũng mãnh như Sư tử

Hàng phục các ngoại đạo

Khiến chúng học pháp Phật.

Nếu Bồ-tát thành tựu

Tổng trì Vô thượng này

Đi lại khắp mọi nơi

Không hề lo sợ gì.

Phóng hào quang sáng soi

Tùy thời rọi tất cả

Hạnh đức như nước chảy

Tẩy trừ mọi ô uế.

Và cũng như lửa lớn

Không vọng tưởng, suy niệm

Hạnh đức tựa gió thoảng

Không chấp trước cảnh giới.

Lại như thầy thuốc giỏi

Trị lành tất cả bệnh

Tùy thời cho thuốc pháp

Đun nấu để chữa trị.

Nếu Bồ-tát thành tựu

Pháp Tổng trì vô thượng

Đủ trí không sân hận

Tùy căn tánh giảng dạy.

Hạnh đức như trăng sáng

Xua tan màn đen tối

Tâm chân chánh sáng soi

Rực rỡ hiển pháp mầu.

Nếu Bồ-tát thành tựu

Pháp Tổng trì vô thượng

Chúng sinh luôn tôn kính

Chiêm ngưỡng không chán ghét.

Hạnh như mặt trời sáng

Xua tan hết bóng tối

Chỉ dạy mọi chúng sinh

Khai ngộ cả ba cõi.

Nếu Bồ-tát thành tựu

Pháp Tổng trì vô thượng

Làm khô cạn dòng nước

Ái dục và trần lao.

Hạnh đức như nhà vua

Cai trị dân trong nước

Ban thuyết các pháp mầu

Giáo hóa tất cả chúng.

Nếu Bồ-tát thành tựu

Pháp Tổng trì vô thượng

Trừ hết mọi cảm thọ

Không chấp trước các cõi.

Hạnh đức như rồng chúa

Kiên cường đủ thần biến

Nổi mây tuôn mưa pháp

Phóng ánh chớp sáng soi.

Nếu Bồ-tát thành tựu

Pháp Tổng trì vô thượng

Luôn tuôn mưa chánh pháp

Tiêu diệt mọi nóng bức.

Hạnh đức như Đế Thích

Không đắm nhiễm sắc dục

Thấy rõ pháp mê lầm

Tịnh tâm tư duy pháp.

Nếu Bồ-tát thành tựu

Pháp Tổng trì vô thượng

Tất cả các hội chúng

Đều chiêm ngưỡng tôn nhan.

Hành hạnh Từ bi lớn

Đi khắp như Phạm thiên

Hết thảy không ai bằng

Được thọ sinh cõi này.

Nếu Bồ-tát thành tựu

Pháp Tổng trì vô thượng

Sinh vào cõi Phạm thiên

Sống trong hạnh thanh tịnh.

Thành tựu năm thần thông

Khác với các người thường

Qua trăm ngàn cõi Phật

Không thể nào đếm được.

Nếu Bồ-tát thành tựu

Pháp Tổng trì vô thượng

Đi lại khắp mười phương

Cúng dường vô số Phật.

Được chư Phật ngợi khen

Dù ở nơi chốn nào

Luôn được Phật thương yêu

Như đứa con duy nhất.

Nếu Bồ-tát thành tựu

Pháp Tổng trì vô thượng

Sẽ không còn bao lâu

Thành tựu công đức Phật.

Đầy đủ biện tài lớn

Diễn thuyết không cùng tận

Giảng vô số kinh pháp

Vi diệu và sâu rộng.

Nếu Bồ-tát thành tựu

Pháp Tổng trì vô thượng

Trang nghiêm hạnh như hoa

Biện tài tợ dòng thác.

Kiên định vào trong chúng

Thấy biết hết mọi pháp

Trí tuệ không bờ bến

Hạnh nguyện như hư không.

Nếu Bồ-tát thành tựu

Pháp Tổng trì vô thượng

Không còn tâm kiêu mạn

Trừ dối gạt, tự cao.

Đủ trí tuệ quyền biến

Tự tại đi khắp nơi

Siêng năng phụng hành pháp

Luôn tu tập Từ bi.

Nếu Bồ-tát thành tựu

Pháp Tổng trì vô thượng

Diệt trừ hết tất cả

Mọi cấu uế hữu vi.

Hiểu ngôn ngữ chúng sinh

Và các pháp thiện ác

Biết sở thích mọi loài

Tỏ căn hạnh muôn sinh.

Nếu Bồ-tát thành tựu

Pháp Tổng trì vô thượng

Diễn thuyết mọi kinh pháp

Không thể nào cùng tận.

Siêng năng tu thiền định

Năm căn và năm lực

Đường giác ý như thế

Nẻo tịch tĩnh vô thượng.

Nếu Bồ-tát đạt được

Pháp Tổng trì vô thượng

Quán sát tất cả pháp

Thành tựu hạnh thanh tịnh.

Trọn vẹn Ba-la-mật

Đạt giải thoát cứu cánh

Mạnh mẽ và tỏ ngộ

Bốn pháp nhẫn bằng tuệ.

Nếu Bồ-tát thành tựu

Pháp Tổng trì vô thượng

Tự nhiên tỏ ngộ pháp

An trụ các hạnh nguyện.

Tịch tĩnh và an nhiên

Nhân hòa, không phóng túng

Đủ oai nghi phép tắc

Phân biệt an trụ vững.

Nếu Bồ-tát thành tựu

Pháp Tổng trì vô thượng

Sẽ không còn vướng mắc

Trần lao cõi tử sinh.

Hiểu các pháp như huyễn

Chí tánh không cấu nhiễm

Dù vào thai thọ sinh

Vẫn không bị uế tạp.

Nếu Bồ-tát thành tựu

Pháp Tổng trì vô thượng

An trụ trên hoa sen

Được ở bên cạnh Phật.

Thân, khẩu, ý ba nghiệp

Oai nghiêm không lậu hoặc

Thành tựu trí nhất thiết

Hóa độ mọi quần mê.

Nếu Bồ-tát thành tựu

Pháp Tổng trì vô thượng

Được chư Phật gia hộ

Tự tại thuyết pháp mầu.

Thành tựu trí tuệ lớn

Hành đạo vì chúng sinh

Trải qua vô số kiếp

Ca ngợi vẫn không hết.

Nếu Bồ-tát thành tựu

Pháp Tổng trì vô thượng

Trọn vẹn các công đức

Không thể nào tính đếm.

Đức Thế Tôn ngợi khen Bồ-tát Tổng Giáo Vương:

–Hay thay! Hay thay! Ông đã khéo giảng diễn về các pháp Tổng trì. Pháp này tự tại, không nương tựa, không cần người khác. Ông đã từng hỏi pháp Tổng trì này với chư Phật quá khứ. Thiện nam! Đó là thật pháp, hãy quán sát kỹ.

Kinh Đại Bi, Quyển 8, Phẩm 24: Quá Khứ

KINH ĐẠI BI

QUYỂN 8

Phẩm 24: QUÁ KHỨ

Phật nói:

–Thiện nam! Cách vô lượng vô số kiếp không thể nghĩ bàn ở thời quá khứ, có Đức Phật hiệu Ly Cấu Quang, là Đấng Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sỹ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn. Cõi nước tên Thiện ly cấu, kiếp tên Chiếu minh. Cõi ấy thanh tịnh, mặt đất là lưu ly sáng như gương, đất đai bằng phẳng, có các hàng cây bảy báu; có hoa sen báu to bằng bánh xe, tươi đẹp ưa nhìn. Nhà cửa cung điện, tinh xá đều bằng vật báu. Cuộc sống của trời, người ở đây như cõi trời thứ sáu Tự tại thiên. Họ sống an nhàn, ít tham, sân, si, tự tại tịch tĩnh. Cõi này không có mặt trời mặt trăng, vì Đức Ly Cấu Quang luôn phóng ra ánh sáng soi chiếu khắp cõi nước, ngày đêm luôn sáng. Hoa sen khép biết trời tối, hoa sen nở biết trời sáng. Đức Ly Cấu Quang có tám trăm ức đệ tử Bồ-tát, vô số vô lượng Bồ-tát xuất gia, Bồ-tát tại gia phát tâm Bồ-đề vô thượng. Ở cõi này không có ngoại đạo hoặc các thừa pháp khác, chỉ có Đại thừa. Chúng sinh thuần tịnh, không thoái chhuyển. Đức Ly Cấu Quang giảng pháp không, vô tướng vô nguyện. Đức Phật thọ mạng nữa kiếp, chúng sinh ở cõi này được phân thành hai: Số ở dưới đất, cất nhà cửa trên đất là người, chúng ở trong hư không là trời. Cuộc sống của họ không khác nhau. Trời người ở đây một lòng phụng Phật, không có tà ý, tôn thọ kinh pháp Phật, tư duy pháp Phật. Cõi nầy không có người nữ, không có tội lỗi, không dục trần, chúng sinh ở đây chuyên học ba pháp: Giới, định, tuệ. Giới: Luôn tâm niệm tu tập trí tuệ, trừ các hành. Định: An trụ tâm ý, thành tựu thần thông. Trí: An trụ trí Ba-la-mật,

đạt biện tài phân biệt. Thiện nam! Đó là pháp Ba-la-mật. Các Bồ-tát ở đây không thọ giới cấm, vì luôn thanh tịnh. Lúc ấy, Đức Thế Tôn giảng thuyết pháp vô thượng. Trong chúng Bồ-tát có Bồ-tát tên là Quang Thủ, rời tòa ngồi, trịch vai áo bên phải, quỳ sát gối phải, chắp tay bạch Phật:

–Thưa Thế Tôn! Thế nào là Tổng trì? Bồ-tát an trụ Tổng trì nào để nghe hiểu tất cả pháp Phật và diễn thuyết cho chúng sinh?

Phật nói:

–Thiện nam! Bồ-tát an trụ nơi Tổng trì Bảo diệu sẽ làm được việc ấy.

Bồ-tát thưa:

–Xin Như Lai giảng rõ để chúng con lãnh hội, tu học thành tựu các Tổng trì.

Đức Phật Ly Cấu Quang liền nói kệ:

Đạt Tổng trì Bảo diệu

Cần trừ hết trần cấu

Vào dơ nhưng không nhiễm

Không nhiễm một pháp não.

Tâm tịch tĩnh, không chấp

Đạt Tổng trì Bảo diệu

Thành tựu Tổng trì này

Soi rọi khắp tất cả.

Thân, khẩu luôn thanh tịnh

Tâm sáng lìa nhiễm uế

Bình đẳng hành Từ bi

Là Tổng trì Bảo diệu.

Vượt thoát ba mươi hai

Trừ tất cả vọng tưởng

Lìa hy vọng mong cầu

Là Tổng trì Bảo diệu.

Mạnh mẽ đến các cõi

Đức lớn tựa hư không

Hiểu tất cả tịch tĩnh

Là Tổng trì Bảo diệu.

Không đoạn diệt Tam bảo

Trừ ba cấu ba đời

Khô cạn dòng khổ não

Là Tổng trì Bảo diệu.

Diệt tham dục, sân, si

Trừ trần lao nhơ uế

An tọa cội Bồ-đề

Là Tổng trì Bảo diệu.

Tất cả các âm thanh

Thượng trung hạ trong đời

Vào trong một âm thanh

Là Tổng trì Bảo diệu.

Siêng tu hiểu pháp mầu

Thông đạt các nghĩa câu

Không chấp ta hay người

Là Tổng trì Bảo diệu.

Trong biện tài phân biệt

An trụ nơi bốn đạo

Bốn thiên vang ba cõi

Là Tổng trì Bảo diệu.

Thông đạt nghĩa đệ nhất

Thọ bốn hạnh bình đẳng

Tu tập năm thần thông

Là Tổng trì Bảo diệu.

An trụ bốn Ý chỉ (bốn Niệm xứ)

Tùy thuận bốn Chánh cần

Phụng hành bốn Thần túc

Là Tổng trì Bảo diệu.

Vừa thọ trì năm Căn

Lại an lập năm Lực

Tu tập bảy Phần giác

Là Tổng trì Bảo diệu.

Thực hành tám Thánh đạo

Quán sát pháp tịch tĩnh

Thành tựu pháp giải thoát

Là Tổng trì Bảo diệu.

Thần thông đi các cõi

Tùy thuận đạo giải thoát

Trừ diệt mọi phiền não

Là Tổng trì Bảo diệu.

Soi sáng cả ba đời

Bằng hào quang tịch tĩnh

Mắt thanh tịnh chiếu soi

Là Tổng trì Bảo diệu.

Mắt tịnh là mắt pháp

Cũng là mắt Như Lai

Tịnh trần cấu, ma quân

Hủy hoại cả năm ấm.

Thanh tịnh các ma chết

Đủ oai lực trừ ma

An trụ Tổng trì này

Đi lại vô số cõi.

Gặp vô lượng Thế Tôn

Nghe hiểu kinh pháp Phật

Với oai lực Tổng trì

Nhớ rõ pháp đã nghe.

Phân biệt các nghĩa lý

Giảng thuyết cho trời, người

Với trí tuệ sáng soi

Hiểu rõ việc báo ứng.

Biết các pháp bằng tuệ

Trụ Tổng trì Bảo diệu

Biện tài không chướng ngại

Thành tựu ba mắt tịnh.

Trọn vẹn ba giải thoát

Tinh tấn trọn Tổng trì

Trong tất cả Tổng trì

Bảo diệu là hơn hết.

Thiền tọa và giải thoát

Thành tựu Đà-la-ni

An trụ trong thần thông

Nhờ thành tựu pháp này.

Như tất cả sông suối

Đều đổ về biển cả

Tổng trì này cũng vậy

Hàm chứa vô lượng pháp.

Thông hiểu mọi tâm ý

Thành tựu trí vô tận

Phước đức không bờ bến

Là nhờ sức Tổng trì.

Trọn vẹn các tướng tốt

Tánh trí đều thanh tịnh

Như ngọc sáng không vết

Là nhờ sức Tổng trì.

Thâm nhập tạng pháp mầu

Đạt pháp Nhẫn vô sinh

An trụ địa không thoái

Lúc giảng pháp Tổng trì.

Vô số các Bồ-tát

Cầu đạt đạo Bồ-đề

Đã đạt Tổng trì này

Sẽ dễ thành quả Phật.

Các Đức Phật mười phương

Thuyết pháp vì chúng sinh

Người thành tựu Tổng trì

Đủ biện tài không ngại.

Biết căn tánh lòng tin

Tùy thuận mọi quần mê

Kinh Đại Bi, Quyển 8, Phẩm 25: Tuệ Nghiệp

Chưa đủ tài giảng thuyết

Nhưng khi đạt Tổng trì.

Sẽ giảng truyền chánh pháp

Độ trăm ngàn chúng sinh

An lập pháp Đại thừa

Kiên trụ Tổng trì này.

Vô số na-do kiếp

Tán thán công đức đó

Không thể nào nói hết

Công dụng Tổng trì này.

Thiện nam! Đức Ly Cấu Quang nêu giảng Tổng trì này, có ba vạn hai ngàn Bồ-tát đạt Tổng trì. Bồ-tát Quang Thủ cũng đạt.

Thiện nam! Ông biết không, Bồ-tát Quang Thủ thời ấy nay chính là ông đây. Nhờ vậy Bồ-tát Tổng Giáo Vương hóa độ chúng sinh ở cõi ác, có thể thưa hỏi pháp nơi Như Lai, thông suốt câu nghĩa, không tâm do dự, trừ mọi nghi ngờ, giảng thuyết pháp mầu. Các ông hãy tự quán sát để thành tựu pháp Tổng trì này.

Phẩm 25: TUỆ NGHIỆP

Bấy giờ, Bồ-tát Trí Tích hỏi Đức Phật:

–Thế Tôn! Làm sao Bồ-tát đạt được Tổng trì này, nhớ rõ các pháp, tạo lợi ích cho chúng sinh, tự tu các hạnh?

Phật nói:

–Thiện nam! Bồ-tát an trụ trí nơi căn bản, tạo nghiệp bằng tuệ sẽ đạt Tổng trì Bảo diệu, nhớ rõ pháp, tạo lợi ích cho chúng sinh.

Bồ-tát lại thưa:

–Xin Như Lai giảng rõ thế nào là trí căn bản, thế nào là tuệ nghiệp?

Phật nói:

–Hãy lắng nghe, suy xét kỹ! Như Lai sẽ nêu giảng. Thiện

nam! Lắng nghe về nghĩa lý, tư duy nhớ kỹ là trí căn bản, giảng lại pháp đã nghe cho người là tuệ nghiệp; quán sát phân biệt là trí căn bản, khai ngộ chúng sinh là tuệ nghiệp; tùy thuận quán sát biết nguồn gốc là trí căn bản, tùy thời khai hóa chúng sinh là tuệ nghiệp; tu hạnh bình đẳng, không thiên lệch là trí căn bản, hành hạnh chân chánh không tà vạy là tuệ nghiệp; tâm không khởi, không chấp là trí căn bản, không khởi tâm nhưng thuyết giảng kinh điển là tuệ nghiệp; nhàn tịnh tư duy, tâm tịch tĩnh là trí căn bản, thân tâm an nhiên không tán loạn là tuệ nghiệp; tâm chuyên nhất, không khởi các việc là trí căn bản, biết đạo Nhất thừa không chống trái là tuệ nghiệp; chuyên tâm quán sát là trí căn bản, đạt giải thoát xua tan tăm tối là tuệ nghiệp; tuân hành ba môn giải thoát là trí căn bản, hiểu rõ việc quá khứ, vị lai, hiện tại là tuệ nghiệp; tin hiểu nghĩa đạo, không mê hoặc là trí căn bản, vượt mọi trở ngại là tuệ nghiệp; tâm mạnh mẽ không khiếp sợ là trí căn bản, thân tâm an định, không vội vàng là tuệ nghiệp; ý ung dung, không thô bạo là trí căn bản, tư duy rộng, nhớ biết rõ là tuệ nghiệp; biết khống chế kịp thời là trí căn bản, tâm thường định là tuệ nghiệp; tu thiền, hiểu pháp là trí căn bản, ý không chấp niệm là tuệ nghiệp; hành bốn Chánh cần, khiến từ bỏ mọi nguồn gốc là trí căn bản, thanh tịnh không nhơ uế, hiểu các pháp là tuệ nghiệp; tu bốn Thần túc đi lại nhẹ nhàng là trí căn bản, không hành nhưng thành tựu thần túc là tuệ nghiệp; tu tập năm căn, đạt tịch tĩnh là trí căn bản, phân biệt biết chỗ hướng đến của các căn là tuệ nghiệp; an trụ nơi năm lực không dao động là trí căn bản, hàng phục trần lao, không khởi dục là tuệ nghiệp; hiểu bảy phần giác, đạt nhẫn nhu thuận là trí căn bản, phân biệt các pháp, tự tại trước mọi pháp là tuệ nghiệp; tu tám chánh đạo, thông suốt không chướng ngại là trí căn bản, phân biệt, dẫn dục, đưa phi pháp về chánh pháp là tuệ nghiệp; hiểu rõ khổ tập tiến tu đạo pháp là trí căn bản, đạt diệt đế, tâm không cùng tận là tuệ nghiệp; tụng kinh hiểu nghĩa là trí căn bản, thông đạt kinh pháp phụng hành đúng pháp là tuệ nghiệp; nhớ kỹ pháp đã nghe là trí căn bản, hiểu nghĩa không trái lý là tuệ nghiệp; nghe tiếng nhưng không chấp là trí căn bản, thuận kinh, hiểu nghĩa là tuệ nghiệp; quán mọi vật đều vô

thường là trí căn bản, biết các pháp không hành là tuệ nghiệp; quán mọi vật là khổ là trí căn bản, biết các pháp vốn rỗng lặng là tuệ nghiệp; hiểu các pháp không có ngã là trí căn bản, quán chúng sinh vốn thanh tịnh là tuệ nghiệp; không kinh sợ khi nghe pháp chân thật là trí căn bản, biết nguồn gốc của các pháp là tuệ nghiệp; quán Niết-bàn tịch tĩnh là trí căn bản, biết tất cả các pháp vốn tịch tĩnh là tuệ nghiệp; nghe kinh không nghi ngờ lo sợ là trí căn bản, hiểu nghĩa lý biết hướng về là tuệ nghiệp; suy xét pháp không chìm đắm là trí căn bản, đủ biện tài phân biệt các pháp là tuệ nghiệp; nghe mọi âm thanh nhưng không lo sợ là trí căn bản, tùy thời thông đạt là tuệ nghiệp; nghe biện tài của Phật nhưng không hoảng sợ là trí căn bản, giảng thuyết cho tất cả là tuệ nghiệp; hành pháp vì chúng sinh là trí căn bản, gia hộ chúng sinh bằng tâm là tuệ nghiệp; hành Từ bi vì mình và mọi loài là trí căn bản, đủ hai pháp không chấp trước, phát lòng Từ bi lớn là tuệ nghiệp; vui thích pháp là trí căn bản, không cao thấp chống trái là tuệ nghiệp; quán sát đoạn trừ ràng buộc nguy hại là trí căn bản, biết mọi hành động của mình là tuệ nghiệp; luôn niệm Phật là trí căn bản, biết Pháp thân nhưng không chấp là tuệ nghiệp; niệm kinh hiểu nghĩa là trí căn bản, phân biệt trừ dục là tuệ nghiệp; niệm chư Tăng, luôn cúng dường là trí căn bản, thành tựu vô vi, quán sát không trần dục là tuệ nghiệp; thường nghĩ đến việc bố thí, cứu giúp kẻ nghèo khốn là trí căn bản, bỏ trần dục, thuận ý đạo là tuệ nghiệp; thận trọng giữ giới là trí căn bản, làm nhưng không chấp, hiểu giới cấm là là tuệ nghiệp; thường niệm thiên, tỏ ngộ là trí căn bản, làm thanh tịnh các pháp từ trần dục là tuệ nghiệp; nghe, hiểu nghĩa là trí căn bản, không nhiễm thế tục là tuệ nghiệp; mọi việc làm đều chân thật không lỗi lầm là trí căn bản, hiểu rõ không tạo tác, không báo ứng là tuệ nghiệp; không cao ngạo là trí căn bản, thành tựu trí lớn là tuệ nghiệp; luôn tự thức tỉnh là trí căn bản, đủ cả hai việc là tuệ nghiệp; thọ trì tám vạn bốn ngàn kinh pháp là trí căn bản, phân biệt tám vạn bốn ngàn hạnh là tuệ nghiệp; tùy thời giảng pháp là trí căn bản, tùy cơ giảng kinh không trái là tuệ nghiệp; khai hóa chúng sinh vào trong đạo là trí căn bản, trọn trí lớn đủ phương tiện chỉ dạy chúng sinh, giúp chúng sinh không thoái chuyển là tuệ

nghiệp; không lo sợ khi nguyện sinh trong năm cõi là trí căn bản, giáo hóa mọi loài khi thọ sinh là tuệ nghiệp; siêng năng tu tập thành tựu âm hưởng nhẫn là trí căn bản, luôn tu tập không vì thọ sinh là tuệ nghiệp; tự tùy thuận đạt nhẫn nhu thuận là trí căn bản, thành tựu pháp Nhẫn vô sinh là tuệ nghiệp; siêng năng tu tập đạt địa không thoái chuyển là trí căn bản, thành tựu địa A-duy-nhan là tuệ nghiệp; thành tựu hạnh nghiệp, an tọa nơi tòa Bồ-đề là trí căn bản, hiểu pháp trừ nghi, tỏ ngộ sự bình đẳng, phát tâm Bồ-đề vô thượng, tùy thuận thời cơ, thành tựu chánh giác là tuệ nghiệp.

Đức Phật nói kệ nhắc lại ý trên:

Nghe thọ các kinh pháp

Học hỏi không buông lung

Thanh tịnh tất cả chúng

Là học trí căn bản.

Giảng thuyết pháp đã nghe

Tâm từ truyền bá rộng

Bồ-tát thật thù thắng

Thành tựu tuệ nghiệp lớn.

Tư duy bằng ý sáng

Chính là trí căn bản

Phân biệt giảng các kinh

Là tuệ nghiệp lớn lao.

Thực hành như ý niệm

Chính là trí căn bản

Giảng thuyết cho mọi loài

Là tuệ nghiệp lớn lao.

Không để tâm sinh khởi

Chính là trí căn bản

Không chấp nơi tâm hành

Tuệ nghiệp lớn là đó.

Tịnh tu hạnh chân chánh

Chính là trí căn bản

Thuyết giảng hạnh đã tu

Tuệ nghiệp lớn là đó.

Tịch tĩnh chuyên hành đạo

Chính là trí căn bản

Thân tâm không chấp ngã

Tuệ nghiệp lớn là đó.

Lo sợ tập sinh tử

Chính là trí căn bản

Yêu thích đạo Nhất thừa

Đó tức là Tuệ nghiệp.

Thích quán pháp tịch tĩnh

Đó là trí căn bản

Tư duy việc giải thoát

Đó tức là Tuệ nghiệp.

Siêng tu ba giải thoát

Đó là trí căn bản

Chứng đắc Trí ba đạt

Ấy tức là Tuệ nghiệp.

Chuyên tập bốn Ý chỉ

Đó là Trí căn bản

Niệm không ý không ngã

Ấy tức là Tuệ nghiệp.

Bỏ ác làm việc lành

Đó là Trí căn bản

Gốc tịnh trừ pháp ấy

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Chuyên hành bốn Thần túc

Đó là trí căn bản

Không tham tập thần túc

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Tin sâu pháp giải thoát

Đó là trí căn bản

Vượt tất cả trở ngại

Ấy tức là Tuệ nghiệp.

Siêng năng không ngừng nghỉ

Đó là trí căn bản

Thân ý đã dừng nghỉ

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Chí tỏ ngộ, nhàn tịnh

Đó là trí căn bản

Chẳng trụ tất cả xứ

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Tự giác biết ý định

Đó là trí căn bản

Hành chánh thọ gốc tịnh

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Khéo thực hành năm Căn

Đó là Trí căn bản

Biết các căn chúng sinh

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Thực hành pháp năm Lực

Đó là Trí căn bản

Ân cần đạt Thánh tuệ

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Giác ý nhẫn nhu thuận

Đó là Trí căn bản

Hiểu rõ hết thảy pháp

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Siêng tu đạo tinh tấn

Đó là Trí căn bản

Trừ bỏ pháp, phi pháp

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Biết phương tiện trừ khổ

Đó là Trí căn bản

Nơi chứng không diệt tận

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Tu tập tùy thuận đạo

Đó là Trí căn bản

Dẫn dắt theo nghĩa lý

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Nghe nhiều không chán ghét

Đó là Trí căn bản

Hành thuận nơi pháp yếu

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Tìm hiểu rõ nghĩa lý

Đó là Trí căn bản

Phụng hành nơi Thánh đạt

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Không chấp vào thọ mạng

Đó là Trí căn bản

Chỗ niệm như giáo pháp

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Quán biết vật vô thường

Đó là Trí căn bản

Nơi ấy biết vô sinh

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Hiểu các pháp là khổ

Đó là Trí căn bản

Các pháp thảy Vô vi

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Tất cả pháp không ngã

Đó là Trí căn bản

Tánh ấy luôn thanh tịnh

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Tin Niết-bàn tịch tĩnh

Đó là Trí căn bản

Chúng sinh luôn diệt độ

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Quán sát rõ nghĩa lý

Đó là Trí căn bản

Biết rõ nghĩa phân biệt

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Vững tin vào kinh pháp

Đó là Trí căn bản

Thông đạt nơi king pháp

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Không lo sợ pháp nào

Đó là Trí căn bản

Hiểu rõ nẻo hướng về

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Đủ biện tài của Phật

Đó là Trí căn bản

Thấu tỏ tự nêu bày

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Hành hạnh thương chúng sinh

Đó là Trí căn bản

Đạt được từ không duyên

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Biết thương mình và người

Đó là Trí căn bản

Không tưởng chấp ta, người

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Luôn vui vẻ an lạc

Đó là Trí căn bản

Không nêu, không chỗ khởi

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Chẳng tạo nơi tham ái

Đó là Trí căn bản

Tâm không đạt hai nẻo

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Chuyên tâm niệm Thế Tôn

Đó là Trí căn bản

Nếu theo Pháp thân dạy

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Tư duy các kinh pháp

Đó là Trí căn bản

Biết rõ pháp, Báo, Ứng

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Niệm công đức Thánh chúng

Đó là Trí căn bản

Nếu hiểu rõ Vô vi

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Thích hành hạnh bố thí

Đó là Trí căn bản

Ví xả bỏ mọi trần

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Thanh tịnh các giới cấm

Đó là Trí căn bản

Trụ nơi giới Vô lậu

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Niệm chư Thiên thần thông

Đó là Trí căn bản

Nếu niệm định lại định

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Nghe hiểu rõ nghĩa lý

Đó là Trí căn bản

Không cùng thế gian hành

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Siêng năng tạo nghiệp lành

Đó là Trí căn bản

Tạo nơi tạo không tạo

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Khiêm tốn, không cao ngạo

Đó là Trí căn bản

Chẳng cho mình có tuệ

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Tự thân luôn siêng năng

Đó là Trí căn bản

Vì chúng sinh tạo hành

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Thọ trì tạng pháp Phật

Đó là Trí căn bản

Thấu rõ hành chúng sinh

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Vượt tất cả pháp ác

Đó là Trí căn bản

Quy chúng sinh ba xứ

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Bố thí vì Từ bi

Cùng tạo mọi lợi ích

Giáo hóa khiến lìa cấu

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Bình đẳng lợi tất cả

Xem như công đức Phật

Bậc Chánh sĩ như thế

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Sợ ấm, giới hiện có

Đó là trí căn bản.

Tư duy sinh nơi ấy

Đấy tức là tuệ nghiệp.

Chẳng sân đạt tuệ tận

Đó là Trí căn bản

Khởi tuệ không chốn sinh

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Như đạt Nhẫn âm hưởng

Đó là Trí căn bản

Nẻo hành như chỗ niệm

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Đạt pháp Nhẫn nhu thuận

Đó là Trí căn bản

Chứng pháp Nhẫn vô sinh

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Trụ địa không thoái chuyển

Đó là Trí căn bản

Đạt địa A-duy-nhan

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

An tọa cội Bồ-đề

Đó là Trí căn bản

Đạt mọi tuệ thần thông

Đấy tức là Tuệ nghiệp.

Biết rõ gốc của trí

Đó chính là tâm đạo

Nương tựa vào tâm này

Làm mọi việc bằng tuệ.

Chân thật tu tâm đạo

Không hề bị dao động

Là việc làm bằng tuệ

Tùy thời làm mọi việc.

Thực hành đạo của Phật

Là nguồn gốc đạo tâm

Thần lực Phật là thế

Đủ biện tài phân biệt.

Trải qua vô số kiếp

Khen ngợi công đức này

Vẫn không thể nói hết

Hào quang, công đức Phật.

Chư Phật thời quá khứ

Hiện tại cũng như thế

Cùng chư Phật vị lai

Không thể nào tính biết.

Những ai muốn cúng dường

Đấng Tối Thắng Vô thượng

Kinh Đại Bi, Quyển 8, Phẩm 26: Bồ- Tát Trí Tích

Tùy thuận hành tâm đạo

Thành tựu không buông lung.

Lúc Phật giảng pháp này các cõi Phật mười phương chấn động đủ sáu cách, pháp tòa Bảo Nghiêm cũng rung động. Bồ-tát Trí Tích bạch Phật:

–Thế Tôn! Vì sao cõi Phật nơi mười phương chấn động đủ sáu cách và pháp tòa trong hư không cũng rung động?

Phật nói:

–Thiện nam! Kinh này được chư Phật thời quá khứ, khen ngợi. Thời quá, khứ Bồ-tát đã từng thưa hỏi, Phật đáp nên có hiện tượng đó.

Phẩm 26: BỒ-TÁT TRÍ TÍCH

Lúc ấy, Bồ-tát Đãi Phân Biện Biệt thưa Phật:

–Thế Tôn! Vì sao Bồ-tát có tên là Trí Tích?

Phật nói:

–Thiện nam! Vô số kiếp ở thời quá khứ có Đức Phật hiệu Thủ Tịch, là Đấng Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn, cõi nước tên Tinh cần, kiếp tên A-ma-lặc. Cõi ấy an ổn, chúng sinh luôn được yên vui. Đức Thủ Tịch có bốn vạn hai ngàn đệ tử Bồ-tát, tám vạn bốn ngàn đệ tử Thanh văn, đều thuận hành giáo pháp, khiêm tốn, kính thuận. Đức Thủ Tịch với biện tài sẵn có, dựa vào các bình phương đẳng đưa ra trăm ức vấn nạn, bảo các Bồ-tát:

–Các vị! Ai có thể giải thích rõ trăm ức vấn nạn nầy?

Các Bồ-tát tuần tự thưa:

–Qua đêm nay sẽ giải đáp.

Có vị thì xin qua bảy đêm, vị thì xin nửa tháng, vị thì một tháng, suy xét sẽ giải đáp.