Đại Tập 51 · Bộ Đại Tập II · Số 397 (Quyển 49–60) & Số 398–401

Kinh Những Điều Bồ- Tát Hải Ý Hỏi Về Pháp Môn Tịnh Ấn, Quyển 2

KINH NHỮNG ĐIỀU BỒ- TÁT HẢI Ý HỎI VỀ

PHÁP MÔN TỊNH ẤN

QUYỂN 2

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Hải Ý nói kệ như thế rồi, từ trên không hạ xuống, hướng về Phật chắp tay cung kính đảnh lễ, bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Nay con có điều muốn thưa hỏi Đức Như Lai Ứng Cúng Chánh Đẳng Chánh Giác. Nếu Đức Thế Tôn cho phép, con mới dám hỏi.

Phật bảo Bồ-tát Hải Ý:

–Này thiện nam! Ông cứ hỏi tự nhiên. Như Lai Ứng Cúng Chánh Đẳng Chánh Giác tùy theo từng điều nghi vấn đều có thể tuyên bày diễn nói khiến cho tâm ông khai mở.

Bồ-tát Hải Ý bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Trước đây, con nghe có các Bồ-tát tự nói pháp môn Tam-ma-địa Tịnh ấn. Nếu có Đại Bồ-tát trụ Tam-ma-địa này thì có thể mau chứng quả vị giác ngộ cao tột. Vậy Bồ-tát nên làm thế nào để đạt được pháp môn Tam-ma-địa Tịnh ấn như thế? Lại dùng hành tướng gì mà gọi là tự thuyết? Thế nào là Tịnh ấn? Làm sao có thể được nhập vào cửa của cảnh giới ấy? Lại nữa, các Bồ-tát, nếu được nghe Tam-ma-địa ấy rồi thì làm thế nào để mau chóng chứng quả vị giác ngộ cao tột? Cúi xin Thế Tôn vì con mà thuyết.

Phật bảo Đại Bồ-tát Hải Ý:

–Hay thay, hay thay! Bồ-tát Đại sĩ! Điều nghi vấn ấy của ông rất có ý nghĩa. Này thiện nam! Ông nên khởi tâm chuyên nhất, vững chãi, lắng nghe và thọ trì. Nay ta vì ông diễn nói. Nếu các Bồ-tát nào đạt được Tam-ma-địa Tịnh ấn tự thuyết ấy thì có thể mau chứng đắc quả vị giác ngộ cao tột.

Bồ-tát Hải Ý bạch Phật:

–Kính bạch Thế Tôn! Con muốn được nghe.

Khi ấy, Bồ-tát Hải Ý vâng lời lắng nghe.

Phật nói:

–Này Hải Ý! Nếu có Bồ-tát đối với các căn lành, phát khởi, chuyên cần tinh tấn, tâm thiện đầy đủ, trụ nơi tụ chánh định, thì ở trong sinh tử có thể dùng lợi căn chứa nhóm các điều thiện, được Thiện tri thức thâu nhận, oai thần của chư Phật kiến lập, năng lực, nhân duyên đầy đủ, sẽ thường gần gũi chư Phật Thế Tôn, tôn trọng cung kính, dùng hương hoa vi diệu, hương xoa, hương bột, vòng hoa, y phục, lọng báu, cờ, phướn, nhiều màu để cúng dường. Nếu lại thấy tướng đầy đủ của chư Phật Như Lai, hoặc nghe ngôn từ mỹ diệu của chánh pháp, hoặc thấy các thứ thanh tịnh viên mãn, lại được nghe trí vô ngại, hoặc thấy thần cảnh trí thông của Phật, hoặc thấy các việc biến hóa để điều phục chúng sinh của Như Lai, hoặc thần biến dạy bảo, hoặc khen ngợi thần biến, thấy như thế rồi, thì ở chỗ chúng sinh thường dùng tâm đại Bi, phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, khởi đại tinh tấn, siêng cầu pháp thiện, đối với Nhất thiết trí, tâm không quên mất, dùng hạnh tương ưng làm cho tâm ban đầu thanh tịnh; tâm ban đầu đã thanh tịnh rồi, liền đắc Tam-ma-địa thanh tịnh ấy.

Này Hải Ý! Ví như ngọc báu đại ma-ni, trao nơi người khéo giũa ngọc báu, người ấy khéo léo gò sửa, lại mài giũa cho trong sáng, đến khi ngọc báu ấy được trong suốt rồi, người làm ngọc kia liền tự nói: “Ngọc ma-ni báu này đã loại trừ các cấu bẩn, bỏ các tỳ vết đây là ngọc báu đại ma-ni trong suốt, các bậc có trí đều ưa thích”.

Này Hải Ý! Từ chủng tánh Bồ-tát phát ra tâm báu Nhất thiết trí, cũng giống như thế, vì cuối cùng có thể thành tựu quả vị giác ngộ cao tột. Do Bồ-tát ấy, trước hết vì thiện căn từ đời trước và hiện tại nghe pháp thiện rồi dùng để tôi luyện tâm báu Nhất thiết trí ấy cho đến khi thành báu, trừ bỏ các pháp hư giả nơi tâm, xa lìa tội lỗi. Chư Phật Thế Tôn ở mười phương ba đời đều quý mến nên Bồ-tát ấy mới có thể tự nói đạt được pháp môn Tam-ma-địa Tịnh ấn.

Này Hải Ý! Lại như ngọc báu đại ma-ni trong suốt vượt lên tánh chất của chín loại báu khác. Những gì là chín?

1.Tánh chất vàng.

2.Tánh chất bạc.

3.Tánh chất pha-để-ca.

4.Tánh chất phệ-lưu-ly.

5.Tánh chất mã não.

6.Tánh chất san hô.

7.Tánh chất xích châu.

8.Tánh chất bảo kê tát lê.

9.Tánh chất tạng bảo cát tường.

Vượt lên chín chất báu như thế, mới gọi là ngọc báu đại ma-ni sáng ngời, trong suốt vừa ý, tối thắng vô giá, là vật Chuyển luân thánh vương thọ dụng chứ chẳng phải là vật các vua khác thọ dụng. Lại nữa, ngọc báu đại ma-ni có ánh sáng diệu kỳ, các loại ánh sáng khác cũng chẳng sánh kịp.

Này Hải Ý! Tâm báu Nhất thiết trí của các Bồ-tát cũng lại như thế, có thể siêu vượt chín chủng tánh quý báu khác. Những gì là chín?

1.Tánh báu tốt của tánh dị sinh (phàm phu).

2.Tánh quý báu của bậc Tùy tín hành.

3.Tánh quý báu của bậc Tùy pháp hành.

4.Tánh báu Vô tướng hành.

5.Tánh báu Tu-đà-hoàn.

6.Tánh báu Tư-đà-hàm.

7.Tánh báu A-na-hàm.

8.Tánh báu A-la-hán.

9.Tánh báu Duyên giác.

Siêu vượt chín tánh báu như thế mới gọi tánh báu tâm đại Bi sâu xa kiên cố thứ mười tất cả chư Phật cùng gia trì. Bồ-tát tôi luyện như thế sẽ phát sinh tâm báu Nhất thiết trí. Khi vượt trên tất cả hàng Thanh văn, Duyên giác nên có thể chiếu soi chủng tử tương tục của tất cả chúng sinh.

Này Hải Ý! Lại như ngọc báu đại ma-ni chân thật có thể chịu đựng sự mài giũa, mặc tình đập ép, khoan dùi cũng không sứt mẻ. Ngọc báu ma-ni kia đối với thế gian có tác dụng tốt, làm các việc phước cho chúng sinh. Bồ-tát trồng các căn lành đã lâu cũng giống như thế. Khi vị ấy phát tâm báu Nhất thiết trí thì chịu đựng mọi sự va chạm phá hoại, xuyên tạc, tạo chướng ngại cũng không suy suyễn, đó là tâm báu chân thật, lìa các lỗi lầm, tâm báu Nhất thiết trí đó có thể vì tất cả chúng sinh làm lợi ích lớn.

Lại nữa, Hải Ý! Làm thế nào để có thể tôi luyện tâm báu Nhất thiết trí? Đó là, trước phải tu đủ ba tịnh giới, mười nghiệp thiện; tâm Từ tùy theo chúng sinh mà chuyển hóa nên dùng tâm thanh tịnh quán xem tất cả chúng sinh; vì tâm Bi tùy theo chúng sinh mà chuyển hóa, nên tùy theo các chúng sinh làm việc gì đều đến giúp đỡ; vì tâm Hỷ tùy theo chúng sinh mà chuyển hóa, nên tất cả chúng sinh có các pháp thiện đều vì họ mà làm cho thành tựu; vì tâm Xả tùy chúng sinh mà chuyển hóa, nên đối với tất cả chúng sinh không làm tổn hại; vì không dua nịnh, dối trá nên tâm chánh trực; vì không lười biếng nên đối với việc lợi ích, tâm luôn siêng làm; vì tâm tự tại nên có thể phát khởi tất cả thiện căn, được chánh niệm, chánh tri; vì khéo điều phục tâm nên tâm ung dung; vì thường ít ham muốn nên có thể tu các công đức Đầu-đà; vì có thể khéo nuôi dưỡng, phát sinh biết đủ nên không đoạn Thánh chủng; vì đối với Tôn sư, Thánh hiền, không sinh tâm xem thường, mà luôn phát khởi sự khiêm tốn, cung kính nên tâm an định; vì lìa ngã mạn và tăng thượng mạn, không ô trược loạn động nên tâm thanh tịnh; vì không ỷ lại nên luôn tu hành; vì không chê bai người khác nên có thể bảo hộ chúng sinh; vì lìa tăng thượng mạn nên có thể gần gũi chánh pháp, nhận lãnh thuốc pháp; vì đối với các nghĩa có thể thấu rõ nên làm người cầu pháp; vì đối với các pháp, lúc đầu còn cạn sau sâu rộng tăng dần nên có thể đầy đủ pháp dục; vì tu hạnh không tranh cãi nên thường được pháp lạc; vì xa lìa phi pháp nên thường xuyên cầu chánh pháp; vì đối với Tam bảo luôn biết hổ thẹn nên thuờng không dứt lòng tin trong sạch; vì tin vào nghiệp báo nên đối với tất cả pháp thiện đều tác ý như lý; vì tu hạnh chân chánh nên đối với dáng vẻ oai nghi

luôn ẩn tàng tịch tĩnh; vì tâm không cao ngạo nên thường nhu hòa; vì siêng hành thiền định nên xa lìa trạo cử; vì khéo an trú tuệ nên không chê, không khen; vì an nhiên bất động nên tâm như núi chúa; vì luôn rời bỏ các sự ngăn cách cao thấp nên tâm như đất; vì trong ý thanh tịnh nên tâm như nước; vì không có tưởng sai khác nên tâm như lửa; vì không dính mắc nên tâm như gió; vì vi diệu không cấu bẩn nên tâm như hư không; vì dốc cầu xuất gia nên tâm có thể khiến cho Phật nhãn vĩnh viễn không mất; vì thân thường lìa bỏ nên ưa tu hạnh vắng lặng; vì tâm luôn xa dứt nên thường hành chánh pháp; vì đối với các việc làm không bị cảnh trần chi phối nên nói lời chân thật; vì thệ nguyện soi sáng nên có thể làm như lời nói; vì không bị phiền não lôi kéo nên tâm thường thanh tịnh; vì rốt ráo không bị phá hoại nên có thể tu tập tịnh giới, cho đến vì còn lo sợ tội nhỏ nên đối với giới không hề thiếu sót hủy hoại; vì chẳng cầu sinh thiên nên đối với giới không dứt; vì giữ hạnh thuần nhất trong trắng nên giới không ô nhiễm; vì luôn gần gũi Thiện tri thức nên được khai mở đạo đại Bồ-đề; vì mắt thanh tịnh nên được ánh sáng vô ngại; vì tai thanh tịnh nên được âm thanh vô ngại; vì mũi thanh tịnh nên được mùi thơm vô ngại; vì lưỡi thanh tịnh nên được vị vô ngại; vì thân thanh tịnh nên được xúc vô ngại; vì ý thanh tịnh nên được pháp vô ngại.

Lại nữa, này Bồ-tát Hải Ý! Nếu người muốn lìa sự ràng buộc của tham thì cần phải thường tu quán Bất tịnh; muốn lìa sự ràng buộc của sân thì tu quán tâm Từ; muốn lìa sự ràng buộc của si thì tu quán Duyên sinh; muốn trừ năm sự ngăn che thì quán kỹ năm Căn; muốn nhổ các chướng thì làm thanh tịnh năm Lực; vì muốn dứt các phiền não hiện khởi nên ở nơi đạo xuất ly thường phải thanh tịnh; vì tu chánh hạnh nên có thể xa lìa sự sợ hãi, tham, sân, si, mạn…; vì tâm không keo kiệt nên có thể hành pháp thí; vì không tiếc rẻ, gồm thâu, nên có thể hành tài thí; vì tâm đại Bồ-đề thường kiên cố nên không ưa pháp của thừa khác; vì nội tâm vắng lặng nên các căn ẩn mật; vì ngoại cảnh vắng lặng nên khéo quán xét các lầm lỗi; vì ở trong sinh tử thường sợ hãi, nên không tạo các tội; vì tâm không mệt mỏi nên chứa nhóm thiện căn mà không biết đủ; vì vượt qua bốn dòng chảy

nên thường khéo tu tập thuyền pháp Đại thừa; vì khiến cho chúng sinh đạt đến bờ kia nên khéo làm cầu đường. Bồ-tát thường dùng tâm không lười biếng, thoái thất, dẫn dắt các chúng sinh ra khỏi bùn lầy sinh tử, đưa đến chỗ an ổn.

Này Hải Ý! Nếu Bồ-tát tu tập đủ các hành tướng như thế thì liền đắc hạnh bố thí viên mãn, cũng có thể đắc hạnh trì giới thanh tịnh. Đây là tâm báu Nhất thiết trí khéo tu sửa mà Bồ-tát đã phát.

Bấy giờ, Thế Tôn lặp lại ý nghĩa trên bằng bài tụng:

Trước phải giữ thân ngữ tâm tốt

Phòng hộ bằng mười nghiệp thanh tịnh

Tâm từ quán xem các chúng sinh

Đó là ngọc sáng Nhất thiết trí.

Tâm bi giúp đỡ việc của người

Tâm hỷ mừng người khác thành công

Tâm xả chẳng hại các chúng sinh

Đó là ngọc sáng Nhất thiết trí.

Không nịnh, không dối, tâm thường chánh

Dừng tội, thường tu việc lợi ích

Thâm tâm tăng trưởng các thiện căn

Đó là ngọc sáng Nhất thiết trí.

Tâm tự tại nên nghĩ chánh tri

Khéo điều phục tâm, tâm ung dung

Thiểu dục là nhân tu Đầu-đà

Đó là ngọc sáng Nhất thiết trí.

Vui đủ khéo hành nơi dòng Thánh

Lại thường cung kính bậc Tôn sư

Không bao giờ sinh tâm khinh rẻ

Ngã mạn, tà mạn đều xa lìa

Tâm định, không khởi tăng thượng mạn

Vì không trược loạn, tâm thanh tịnh

Không ỷ mình nên tự biết rõ

Không chê người nên được người giúp.

Gần gũi thấm sâu thuốc diệu pháp

Lìa tăng thượng mạn trị các bệnh

Mong pháp gọi là người cầu pháp

Siêng cầu pháp mới đủ pháp lực.

Tu hạnh không tranh là mộ pháp

Lìa phi pháp nên luôn cầu pháp

Chẳng hoại Tam bảo đủ tín tâm

Đó là ngọc sáng Nhất thiết trí.

Với pháp bất thiện, tâm xấu hổ

Đối các Như Lai, khởi tâm thẹn

Đầy đủ hổ thẹn hộ các căn

Đó là ngọc sáng Nhất thiết trí.

Hiểu rõ nghiệp báo, việc làm tốt

Tin hiểu không đắm tâm thiên chấp

Với pháp duyên sinh không chống trái

Đó là ngọc sáng Nhất thiết trí.

Khéo giữ oai nghi tu chánh hạnh

Tâm không cao ngạo, thường nhu hòa

Trạo cử chẳng sinh, tu chánh hạnh

Đó là ngọc sáng Nhất thiết trí.

Khéo trú tuệ nên không khen, chê

Người thấy an nhiên như núi chúa

Bền vững với nguyện, không thoái tâm

Đó là ngọc sáng Nhất thiết trí.

Khổ vui bất động, tâm như đất

Ý trong như nước, lắng cáu bẩn

Tâm như lửa, không sinh tưởng khác

Tâm như gió thổi không vướng mắc.

Tâm như hư không đẹp, trong sạch

Cần cầu xuất gia Phật nhãn sáng

Thân xa lìa, tâm tu vắng lặng

Tâm xa lìa, thường nương chánh pháp.

Làm việc thường nói lời chân thật

Làm như lời nói, thệ nguyện sáng

Thanh tịnh, không hề bị cấu nhiễm

Vì không phá hủy, tu giới hạnh.

Nơi giới không khuyết cũng không hoại

Tội nhỏ bị phạm, tâm rất sợ

Giữ giới cũng không cầu sinh Thiên

Giới thường trong trắng, không ô trược.

Thường hay gần gũi Thiện tri thức

Đều vì khai sáng tâm Bồ-đề

Ánh sáng suốt thông chiếu thế gian

Đều do đạt được mắt thanh tịnh.

Người trí tùy nghe các thứ âm

Chẳng sinh mừng vui, chẳng sinh chán

Tất cả âm thanh rõ nghĩa “vô”

Là do đạt được mắt thanh tịnh.

Mũi hương, lưỡi vị đều như thế

Thân xúc, ý pháp cũng như vậy

Xúc chạm cao thấp, tưởng chẳng sinh

Đều do đạt được căn thanh tịnh.

Muốn lìa tham nhiễm và sân si

Nên tu tâm Từ, quán bất tịnh

Lại khéo léo tu pháp duyên sinh

Đó là ngọc sáng Nhất thiết trí.

Nếu muốn trừ bỏ năm triền cái

Cần phải khéo léo quán năm Căn

Muốn dứt buộc ràng của các chướng

Khéo an trú năm Lực thanh tịnh.

Biết đạo xuất ly trừ chướng ngại

Xa lìa không chắc, trụ bền chắc

Luôn siêng tu tập bốn Niệm xứ

Với chánh đoạn, thần túc cũng vậy.

Lại thường tăng tiến bảy Giác phần

Cũng lại tiến tu tám Thánh đạo

Không tham, không sân, không sợ hãi

Khéo giữ các căn lìa sân kết.

Không keo kiệt thường hành pháp thí

Không sinh tiếc nuối, ái hộ tâm

Của cải không gom thường bố thí

Tâm Bồ-đề ấy nay thành tựu.

Với của báu không mong thu lấy

Không bỏ Bồ-đề, chẳng cầu báo

Thâu tóm chúng sinh nên thường hành

Bố thí, Ái ngữ, Lợi, Đồng sự.

Đối với tâm Bồ-đề không bỏ

Cũng không mến ưa các thừa khác

Quán pháp môn công đức Như Lai

Tâm vững chắc như núi Tu-di.

Nội tâm vắng lặng biết lỗi mình

Ngoài hộ người khác, chịu chê trách

Trong các việc làm lìa lầm lỗi

Vì sợ sinh tử, chẳng tạo tội.

Siêng hành pháp thiện không biếng lười

Nghiêm tịnh cõi Phật chẳng mệt mỏi

Hộ pháp chẳng sinh tâm giảm sút

Độ thoát chúng sinh không thoái đọa.

Thường siêng tu bổ thuyền đại pháp

Cứu vớt biển sinh tử bốn loài

Lại làm cầu, bè đưa chúng sinh

Dẫn đến Niết-bàn, nơi an lạc.

Vớt chúng sinh ra khỏi bùn sâu

Đưa đến nơi sạch sẽ, không sợ

Chúng sinh sợ hãi, ban an ủi

Tự độ, độ tha đến bờ kia.

Nếu đối pháp này khéo thành tựu

Tức là Bồ-tát không còn sợ

Vị ấy thường tịnh tâm Bồ-đề

Các bẩn phiền não không thể nhiễm.

Hư không không bẩn, còn thể nhiễm

Hư không không dấu còn thể thấy

Tâm Bồ-đề không nhiễm phiền não

Tự tánh xưa nay thường thanh tịnh.

Lại nữa, Hải Ý! Thế nào là Bồ-tát đối với tâm báu Nhất thiết trí đã phát ấy có thể nhận lãnh sự bức bách phá tan? Còn thế nào gọi là hành tướng phá hoại, bức bách? Này Hải Ý! Nếu Bồ-tát này đối với tâm báu Nhất thiết trí ấy, hoặc có người phá giới bất mãn, hoặc các ma, hoặc đệ tử của ma, hoặc dựa vào sức thủ lãnh nơi cung ma, hoặc sứ giả của ma cố đến quấy nhiễu, não loạn, khiêu khích, lung lạc, đánh đập thì ngay khi ấy Bồ-tát giữ vững tâm Bồ-đề, không để cho hủy hoại, lại cũng không hủy hoại lòng đại Bi tinh tấn độ thoát tất cả chúng sinh, lại cũng không tiêu tan sức khuyến trợ, hộ trì để hạt giống Tam bảo không đoạn, không dứt; lại cũng không hủy hoại tất cả thiện căn đã siêng năng tu hành tích tập trong pháp Phật; lại cũng không hủy hoại sự thành tựu tướng hảo, nên tu hành, tích tập hạnh phước; lại cũng không hủy hoại sự nghiêm tịnh cõi Phật nên dũng lực tăng tiến; lại cũng chẳng hủy hoại sự hộ trì chánh pháp nên không tiếc thân mạng; lại cũng không hủy hoại sự độ thoát khắp các chúng sinh nên không đắm vào cái vui của mình. Nếu Bồ-tát có đầy đủ tâm sâu xa như thế, khởi ý như thế, mới có thể ở chỗ các chúng sinh kia, hoặc bị kẻ sân giận đánh đập, nhục mạ, chê bai thì khi ấy, Bồ-tát đều có thể nhận chịu; hoặc bị tất cả chúng sinh phá hoại, bức bách cũng đều chịu đựng, vì Bồ-tát ấy cứu độ khắp tất cả chúng sinh, không mệt mỏi, không biếng lười, không thối chí, không buông xuôi, luôn tăng cường sức mạnh, quyết khởi tinh tấn,hết sức chịu khổ, thu giữ tâm ý. Nếu có tha nhân cố đến gây sân giận thì khi ấy Bồ-tát không dùng sân giận đáp trả. Họ đến đánh, ném, hoặc phá phách, thì lúc đó Bồ-tát không đáp trả mà nghĩ thế này: Ta nay nên khoác áo giáp nhẫn nhục Đại thừa. Vì sao? Vì pháp Đại thừa này rất trái ngược với thế gian. Chúng sinh ở thế gian thuận theo dòng sinh tử, còn pháp Đại thừa của ta thì ngược dòng sinh tử. Chúng sinh thế gian mâu thuẫn với nhau, pháp Đại thừa của ta làm cho chúng sinh dứt trừ mâu thuẫn. Chúng sinh nơi thế gian

nổi giận bừng bừng, pháp Đại thừa của ta tăng cường sức nhẫn. Chúng sinh ở thế gian lừa dối lẫn nhau, pháp Đại thừa của ta khiến tuệ tâm của các chúng sinh viên mãn. Lại, ở thế gian, hoặc có chúng sinh đi đến mười phương, cầm nắm gậy gộc, đuổi theo Bồ-tát đến khắp mọi nơi, hoặc đi, hoặc đứng, hoặc ngồi, hoặc nằm; hoặc thấy có người phát tâm đại Bồ-đề, hoặc có người tu tâm bố thí, hoặc có người tu tâm trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ, cho đến hoặc nghe người phát một tâm thiện, thì sẽ theo người ấy ở bất cứ nơi đâu, cắt đứt thân vị ấy ra từng mảnh giống như lá táo. Bồ-tát dù gặp những việc như vậy, đều có thể nhẫn chịu. Lại nếu tất cả chúng sinh trong thế gian đều khởi sân giận thốt ra lời ác chê bai nhục mạ, khi ấy Bồ-tát đối với các chúng sinh đó, tâm chẳng móng khởi mảy may kích động. Vì sao? Vì Bồ-tát nghĩ: Nay thân này của ta, ở trong vô lượng, vô số sinh tử, từ trước đến nay trải qua các cõi không việc gì là không làm, hoặc ở địa ngục, hoặc tại ngạ quỷ, hoặc ở súc sinh…, cho đến nay đây ở trong loài người đam mê ăn uống, thọ hưởng các dục, nghe điều phi pháp, đuổi tìm gian khổ, nuôi dưỡng tà mạng, nhiều loại bức bách đối với thân mình đều hoàn toàn vô ích. Tuy mong cầu nhiều điều nhưng chẳng lợi mình, cũng không lợi người. Vì vậy, nên từ nay cho đến trong sinh tử đời sau, giả sử tất cả chúng sinh cắt xẻo thân ta ra từng mảnh, ta thà chịu đựng các khổ chứ không bao giờ xả bỏ tâm Nhất thiết trí, lại cũng không xả bỏ tất cả chúng sinh, lại cũng không xả bỏ các pháp dục thiện. Vì sao? Vì nay thân này của ta bị nhiều thứ khổ não bức bách, hủy hoại, so với nỗi khổ phải chịu ở trong địa ngục thì không bằng một phần trong trăm phần, ngàn phần, cho đến một phần trong vô lượng vô số phần. Vì vậy, nên ta ở trong pháp Phật, vĩnh viễn không bỏ, lại cũng không bỏ tâm đại Bi độ thoát chúng sinh hữu duyên. Vì sao? Vì như Phật đã dạy, tất cả pháp thiện có nhiều chướng nạn. Chúng sinh thế gian phần nhiều đối với pháp bất thiện thì luôn trợ giúp, còn ít ai thường trợ giúp các pháp thiện. Vì vậy ta nay ở trong pháp thiện phát khởi siêng năng tinh tấn hỗ trợ tu tập, chứ chẳng phải ở trong pháp bất thiện mà trợ lực. Do đó, ta đối với tất cả chúng sinh sân giận… đều có thể chịu đựng. Nếu các chúng

sinh theo ta gây sự thì ta liền thi hành sự đối trị: Nếu có chúng sinh khởi sân hận và ganh ghét giận dữ ta, thì ta liền ban cho họ pháp nhẫn nhục. Vì ta ban cho họ pháp nhẫn nhục rồi, thì sức nhẫn hiện ra nên đối với họ, ta thà bỏ thân mạng chứ không bao giờ nổi sân. Vì vậy, nếu Bồ-tát tu như thế thì đắc quả Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác không khó. Nếu khi ấy, mà khởi sự sân giận thì Bồ-tát phải nghĩ nhớ: “Ta khởi pháp đoạn sân”. Pháp đoạn đó thế nào? Đó là, nếu ưa thích thân, hoặc lệ thuộc thân, hoặc chấp trước thân, nếu có những pháp như vậy đều phải xả bỏ xa lìa, do luôn luôn xả bỏ, thân như thế nên sân hận không khởi.

Này Bồ-tát Hải Ý! Nếu đối với các pháp như thế, luôn khéo tư duy, siêng năng tu tập thì liền có thể chịu đựng tất cả sự bức bách của chúng sinh mà đối với tâm Nhất thiết trí không hoại, không mất.

Hải Ý nên biết! Chịu đựng sự bức bách có ba thứ.

1.Chịu đựng sự bức bách về thân.

2.Chịu đựng sự bức bách về lời nói.

3.Chịu đựng sự bức bách về tâm.

Kinh Những Điều Bồ- Tát Hải Ý Hỏi Về Pháp Môn Tịnh Ấn, Quyển 3

KINH NHỮNG ĐIỀU BỒ- TÁT HẢI Ý HỎI VỀ

PHÁP MÔN TỊNH ẤN

QUYỂN 3

Lại nữa, Hải Ý! Thế nào là Bồ-tát có thể chịu đựng sự bức bách về thân? Nghĩa là nếu Bồ-tát gặp khi thân phần sắp đoạn hoại thì Bồ-tát phải y theo pháp quán sát các chúng sinh khác. Lại nữa, nếu Bồ-tát có đầy đủ phương tiện khéo léo thì có thể tu hành viên mãn sáu pháp Ba-la-mật. Những hành tướng nào gọi là phương tiện khéo léo để Bồ-tát tu tập viên mãn sáu Ba-la-mật? Nghĩa là Bồ-tát khi thấy thân mình sắp bị đoạn hoại thì không tiếc thân ấy, từ bỏ thân ấy, cũng không ưa thích, như thế tức là có thể tu Thí ba-la-mật. Lại nữa, nếu khi thấy thân sắp hoại, đối với tất cả chúng sinh khởi tâm đại Từ không bỏ họ, như thế tức là có thể tu Giới ba-la-mật. Lại nữa, nếu khi thấy thân sắp hoại, Bồ-tát vì độ tất cả chúng sinh nên dù thân bị đoạn hoại cũng có thể chịu đựng, tâm không lay động, sức nhẫn hiện khởi, như thế tức có thể tu Nhẫn ba-la-mật. Lại nữa, nếu khi thấy thân sắp hoại thì không bỏ tâm Nhất thiết trí mà phát khởi sức tinh tấn lớn để thâu nhận nó, ở trong sinh tử khởi các thiện căn, như thế tức có thể tu Tinh tấn ba-la-mật. Lại nữa, nếu khi thấy thân sắp hoại, đối với chí phát tâm báu Nhất thiết trí không từ bỏ, phải khéo léo chăm sóc tâm đại Bồ-đề; chăm sóc như vậy, trong ngoài vắng lặng, như thế tức có thể tu Định ba-la-mật. Lại nữa, nếu khi thấy thân sắp hoại, Bồ-tát nên quán kỹ thân mình giống như các loại cây cỏ, đất đá, hiểu rõ thân này không thật, như huyễn. Nghĩa như thật các hành là vô thường, các hành là khổ, các hành là vô ngã, Niết-bàn vắng lặng. Nếu có thể quán kỹ thân như thế thì đó là có thể tu Tuệ ba-la-mật. Bồ-tát tu hành viên mãn hành tướng sáu Ba-la-mật như thế mới được không thoái chuyển đối với pháp Đại

thừa. Như vậy gọi là Bồ-tát có thể nhẫn chịu sự bức bách về thân.

Lại nữa, Hải Ý! Thế nào là Bồ-tát có thể nhận lãnh sự bức bách về lời nói? Nghĩa là nếu có người đến, hoặc thử hoặc thật, dùng lời ác chê bai, mắng nhiếc, nhục mạ giận dữ, khi ấy Bồ-tát có thể nhận lãnh, không khởi sân giận, cắt đứt sự ràng buộc oan nghiệt ấy. Lại nữa, nếu Bồ-tát có đủ phương tiện khéo léo, khi thấy người khác đến chê bai nhục mạ, thì khi nghe rồi, Bồ-tát cần phải tu hành viên mãn sáu Ba-la-mật. Những hành tướng nào gọi là phương tiện khéo léo để Bồ-tát tu tập viên mãn sáu Ba-la-mật? Nghĩa là Bồ-tát khi bị người khác đến dùng lời ác chê bai, nhục mạ, Bồ-tát nghe xong, liền nghĩ thế này: Người này, đời trước tạo nhân keo kiệt, cho nên bị keo kiệt làm nhiễm ô, nay mới hiện khởi; lại cũng không gần gũi bạn hiền, vì vậy người ấy không bỏ được sân giận, nay ta nói pháp đoạn trừ sân giận cho người ấy. Vì sao? Vì ta luôn tin hiểu pháp thí xả nên không keo kiệt, cũng từng gần gũi các Thiện tri thức. Vì vậy ta nay buông bỏ lời nói ác, xa lìa sân giận. Như vậy tức là có thể tu Thí ba-la-mật. Lại nữa, người kia đến chê bai nhục mạ, khi ấy Bồ-tát liền nghĩ thế này: Người này hiện rõ nghiệp ác phá giới nên đến nhục mạ giận dữ ta. Nay ta tu tập cấm giới thanh tịnh nên đối với người này, ta không sinh sân giận, vì ta giữ gìn tâm Bồ-đề, vì nghĩ đến nghiệp báo. Như vậy tức là có thể tu Giới ba-la-mật. Lại nữa, người khác đến chê bai nhục mạ, khi ấy Bồ-tát liền nghĩ: Người này quá thô lỗ, tội lỗi, nhiều sân giận cho nên đến chê bai nhục mạ ta. Nay ta đầy đủ sức nhẫn nhục, rộng tu hạnh Từ cho nên đối với người này, ta không sân giận. Như vậy tức là có thể tu Nhẫn ba-la-mật. Lại nữa, có người đến chê bai nhục mạ, khi ấy Bồ-tát liền nghĩ thế này: Người này lười biếng, xa lìa pháp thiện, cho nên đến nhục mạ giận dữ ta, nay ta phát khởi tinh tấn rộng lớn, khuyến khích thực hành tu tập, vun trồng các gốc lành, không hề chán nản. Ta cầu cho người này, trước hết được ngồi nơi đạo tràng Bồ-đề, còn ta sau cùng mới chứng đắc quả Bồ-đề vô thượng. Nếu người mang áo giáp tinh tấn như thế thì đó tức có thể tu Tinh tấn ba-la-mật. Lại nữa, nếu có người đến chê bai nhục mạ, khi ấy Bồ-tát liền nghĩ thế này: Người ấy mất chánh niệm nên không hiểu biết đúng đắn, lại cũng không dứt bỏ phiền não nên đến giận dữ

nhục mạ ta. Nay ta dứt trừ phiền não, nghĩ đúng, biết đúng, chuyên chú vào một cảnh; lại không quên mất tâm đại Bồ-đề. Nay ta nên vì những chúng sinh ấy, người không điều phục, người không vắng lặng, người không giữ gìn các căn, người không dừng nghỉ, ta đều làm lợi ích cho họ nên mang áo giáp Đại thừa. Nếu người có thể an định tâm như thế thì đó tức có thể tu Định ba-la-mật. Lại nữa, nếu có người đến chê bai nhục mạ, khi ấy Bồ-tát liền nghĩ thế này: Người này chấp trước tướng ngã, thấy có cảnh sở đắc, nên đến chê bai nhục mạ ta. Nay ta nương vào pháp, đối với hai loại sân đã khởi, hoặc sân chưa khởi, quán sát như thật thì người sân và pháp sân đều chẳng thể nắm bắt được, như lý suy tìm, hoặc tự, hoặc tha đều xa lìa. Có sự hiểu biết như thế nên có thể nhận lãnh. Như vậy tức có thể tu Tuệ ba-la-mật.

Này Hải Ý! Bồ-tát tu hành viên mãn hành tướng của sáu Ba-la-mật như thế mới được không thoái chuyển đối với pháp Đại thừa. Như vậy gọi là Bồ-tát có thể lãnh chịu sự bức bách về lời nói.

Lại nữa, Hải Ý! Thế nào là Bồ-tát có thể nhận lãnh sự bức bách về tâm? Nghĩa là nếu khi Bồ-tát thấy các loại ma đến quấy nhiễu, phá hoại, Bồ-tát cần phải giữ tâm đại Bồ-đề vững chắc, bất động. Lại khi có người dùng tất cả lời nói tà vạy tự cho là “có sở đắc”, “có tướng chấp trước” đến quấy nhiễu thì cũng nên như thật an trú nội tâm, đối với tâm Nhất thiết trí chớ nên quên mất. Vì sao? Vì loại ma ấy có thế lực lớn, cho đến cuối cùng hóa làm hình Phật hiện đến trước người ấy, nói thế này: “Ngươi ở trong pháp Đại thừa, có năng lực gì? Ngươi nên bỏ gánh nặng như thế xuống đi! Hãy ngừng việc làm cần khổ tinh tấn lại, Bồ-đề khó đắc, pháp Phật khó đạt; ở trong sinh tử chỉ trải qua nhiều khổ não. Nay ngươi là Đại sĩ, nếu muốn chấm dứt khổ ấy thì hãy mau thủ chứng Niết-bàn Thanh văn.” Nếu Bồ-tát khi bị ma đến dùng lời cố quấy nhiễu như thế thì nên mang áo giáp kiên cố như trước, chẳng nên xả bỏ; nội tâm cũng chẳng động, chẳng hoại. Nếu được như thế thì tâm không gì sánh hơn không thể hoại diệt. Bồ-tát khi ấy nghĩ thế này: Ta phải quyết định đi đến đạo tràng, ta phải quyết định dùng sức đại trí trừ dẹp quân ma rồi, sau đó mới chứng đắc quả vị Chánh đẳng Chánh giác. Ta phải quyết định

chuyển pháp luân mầu nhiệm. Ta phải quyết định nói pháp rộng lớn khắp cả tam thiên đại thiên thế giới. Ta phải mời gọi tất cả chúng sinh, ban pháp thí khắp cho họ, làm cho họ được tròn đủ. Tất cả chư Phật dùng tha tâm trí soi chiếu ta; tất cả Hiền thánh chứng tri tâm đại Bồ-đề này của ta, thật sự có thể nhận lãnh các việc bức bách. Ta không lừa dối tất cả chư Phật, tất cả Hiền thánh, tất cả chúng sinh, cho đến cũng không tự lừa dối mình.

Này Hải Ý! Nếu chư Bồ-tát tu hành như thế tức có thể chịu đựng sự bức bách về tâm, mới đạt được pháp Đại thừa không thoái chuyển. Những hành tướng này, đối với những Bồ-tát nào đã phát tâm báu Nhất thiết trí thì có thể nhận lãnh sự bức bách. Nếu đối với Nhẫn nhục ba-la-mật mặc áo giáp kiên cố thì đối với Tinh tấn ba-la-mật không biếng trễ thoái lui. Nếu đối với hai Ba-la-mật này có thể viên mãn được tức là Đại Bồ-tát với tâm báu Nhất thiết trí có thể nhận lãnh sự bức bách.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói lại bằng bài kệ:

Tâm đạo đại Bồ-đề không hoại

Lại cũng không hoại tâm đại Bi

Đối với Tam bảo khéo hộ trì

Chứa nhóm Phật pháp cũng không mất.

Ba mươi hai tướng, tám mươi vẻ

Mười Lực trang nghiêm thân tướng tốt

Tu hành nhiều pháp, tròn phước trí

Chịu được bức bách nên không thối.

Công đức cõi Phật nhiều vô biên

Nhờ sức vô nguyện đều nghiêm tịnh

Pháp bảo vô thượng, môn tối thắng

Ta nguyện luôn giữ gìn vững chắc.

Vô số chúng sinh, vô biên cõi

Ta nguyện đều độ thoát khắp cả

Nội tâm không hoại, nhân lợi lạc

Vì vậy lãnh chịu sự bức bách.

Tất cả thế giới trong mười phương

Khắp hết tất cả các chúng sinh

Cho đến vô biên cõi chúng sinh

Đều cầm gậy gộc đến bức não.

Gây gỗ khủng bố nổi sân giận

Đánh đập như thế mong khắc phục

Bồ-tát nhờ tu nhân công đức

Khởi tâm mạnh mẽ nhẫn chịu được.

Trải qua vô lượng trăm ngàn kiếp

Từ gốc sinh tử đời trước đến

Khi chúng dùng lời ác nhục mạ

Tâm Bồ-tát ấy không não hại.

Do đại trí nên nhẫn chịu được

Chẳng sinh phẫn nộ, chẳng sinh sân.

Bức bách như vậy tùy chỗ biết

Có thể nhẫn chịu, được thanh tịnh.

Lại nữa, khắp hết các chúng sinh

Đều cầm khí giới đến gia hại

Cắt xẻo thân phần ra từng mảnh

Cho đến phân thây ra từng khúc.

Khi ấy Bồ-tát, tâm không động

Chẳng sinh mảy may tâm sân giận

Kiên cố giữ tâm đại Bồ-đề

Chịu đựng bức bách được thanh tịnh.

Bồ-tát đi đứng hoặc ngồi nằm

Hiện oai nghi ấy khiến người tịnh

Trong đó, tìm kiếm hoặc có người

Tâm đại Bồ-đề không xả bỏ.

Hoặc hành bố thí và các hạnh

Hoặc lại phát khởi tâm thiện khác

Ngay khi người khác cắt thân mình

Ra từng miếng nhỏ nằm tứ tán.

Bồ-tát dù gặp cảnh khổ này

Tâm cũng vui vẻ với người ấy

Nhớ nghĩ vô biên kiếp đến nay

Trải khắp các nẻo đều tạo tác.

Ba đường địa ngục, quỷ, súc sinh

Cho đến ngày nay được thân người

Tuy thân tan nát quả vẫn còn

Vì cầu trí Phật, thân xả bỏ.

Tuy ta nay được thọ thân người

Vô số các khổ thường bức bách

Nếu so với khổ ngục A-tỳ

Khổ này chẳng bằng một phần trăm.

Ta thà ở trong địa ngục ấy

Chịu đựng khổ ấy qua trăm kiếp

Phật và chánh pháp cùng chúng sinh

Ta quyết trọn đời không xả bỏ.

Ta quán thân này pháp vô thường

Sát-na diệt, tạ giống như huyễn

Bốn đại hư giả cùng hợp thành

Phật dạy bốn đại như rắn độc.

Nếu ta xả bỏ được thân này

Xa lìa độc hại ở trong thân

Độc phiền não ấy muốn tiêu trừ

Mình, người thành Phật, trí tự nhiên.

Thân này của ta ở thế gian

Nhiều việc sợ hãi sinh sợ hãi

Vì cầu thân các duyên an lạc

Do các dục ăn uống vân vân.

Nếu ta từ bỏ được thân ấy

Dứt được các duyên lìa sợ hãi

Nếu thường hiểu rõ tư duy này

Có thể nhẫn chịu các bức bách.

Chúng sinh thế gian nhiều trăm ngàn

Thường bao che các pháp bất thiện

Ít có người ở trong pháp thiện

Theo sức mình hết sức chở che.

Nên ta đối với pháp bất thiện

Không bao giờ lại giúp sức thêm

Ta nên giúp tu pháp nhẫn nhục

Lời nhẫn nhục Phật đã dạy bảo.

Tất cả Phật mười phương hiện có

Xin chư Phật chứng minh cho con

Con nay phát khởi tâm quyết định

Ở trong Phật thừa, chẳng chuyển lay.

Chư Hiền thánh có oai lực lớn

Đều chứng cho tâm nhẫn của con

Con sẽ nhẫn chịu sự bức bách

Mà chẳng hề tạo các lỗi lầm.

Như Phật đã dạy thân, ngữ, ý

Cả ba có nhiều thứ áp bức

Với dũng mãnh, đều chịu đựng được

Như trước đã nói, đều không hoại.

Thân ấy có đủ những loại khổ

Những nỗi khổ ấy không biên giới

Đối với khổ đó nếu chịu được

Thân bị bức bách cũng thanh tịnh.

Nếu khi gặp khổ thân chia cắt

Đoạn ra từng khúc, từng miếng nhỏ

Sáu Ba-la-mật nếu viên thành

Bậc đại trí đức quyền phương tiện.

Đó là Bố thí và Trì giới

Nhẫn nhục, Tinh tấn và Thiền định

Cùng tu ngang bằng tuệ tối thắng

Khoảnh khắc nhiếp thọ đều viên mãn.

Hoặc chỉ nhất thời xả bỏ thân

Lại cũng không thương và không tiếc

Khi ấy cần phải tu thế này

Viên mãn Bố thí ba-la-mật.

Nếu đối chúng sinh, hành từ rộng

Thì không phá giới hạnh thanh tịnh

Hiện chứng Bồ-đề được thâu nhận

Viên mãn tịnh Giới ba-la-mật.

Dù khi thân ấy sắp đoạn hoại

Cần phải giữ vững sức nhẫn nhục

Do đó nếu siêng hành sức nhẫn

Viên mãn Nhẫn nhục ba-la-mật.

Tinh tấn gánh nặng không mệt mỏi

Trong lòng cũng lại không sinh chán

Thân tuy tan hoại, lực giữ vững

Viên mãn Tinh tấn ba-la-mật.

Dù khi thân ấy sắp đoạn hoại

Chẳng nghĩ xả bỏ tâm Bồ-đề

Ở trong bụi phiền não tối tăm

Ra sức khiến chúng đều tiêu diệt.

Vì sức tu thiền định giải thoát

Thà nên hủy hoại thân của mình

Khiến khắp chúng sinh được lìa cấu

Viên mãn Thiền định ba-la-mật.

Ta quán thân này thật vô ngã

Giống như huyễn hóa, như ánh chớp

Người làm, người thọ thảy đều không

Trong đó, thật không mảy may pháp.

Với tấm thân khổ đau ràng buộc

Vì chúng sinh khéo độ thoát họ

Đến bờ kia, tự tha trọn vẹn

Viên mãn thắng Tuệ ba-la-mật.

Thường đối với pháp sâu chắc này

Phương tiện tư duy thường khéo tu

Có thể nhẫn chịu bức bách thân

Trong đó, không khởi các tội lỗi.

Nếu khi Bồ-tát nghe lời ác

Chớ có chê bai và hủy báng

Nghe rồi, không sinh tâm sân giận

Luôn khởi tâm Từ khéo điều phục.

Xả bỏ sân hận các lỗi lầm

Bố thí thanh tịnh ba-la-mật

Tâm từ rộng lớn vận hành khắp

Trì giới thanh tịnh Ba-la-mật.

Hiện khởi sức nhẫn đối trị lại

Nhẫn nhục thanh tịnh Ba-la-mật

Luôn khởi tinh tấn cầu trí Phật

Tinh tấn thanh tịnh Ba-la-mật.

Ở trong các cảnh tâm thường định

Thiền định thanh tịnh Ba-la-mật

Hiểu các âm thanh, không thủ đắc

Thắng tuệ thanh tịnh Ba-la-mật.

Bồ-tát nghe các lời ác rồi

Cần phải tư duy pháp sâu xa

Lãnh chịu được lời nói bức bách

Vì vậy chẳng chấp các lỗi lầm.

Giả sử trăm ngàn các chúng ma

Tà kiến, ngoại đạo cùng đi đến

Khuyên bảo xả bỏ phương tiện tu

Cho rằng quả Bồ-đề khó đắc.

Khi ấy, Bồ-tát tâm bất động

Sức mạnh tăng tiến tu tinh tấn

Vì vậy lãnh chịu bức bách tâm

Dù nhiều bức bách, đều không hoại.

Nhẫn nhục, tinh tấn đều song hành

Khéo tu an trú như núi chúa

Các điều bức bách đều lãnh chịu

Các chúng sinh cùng nhau dũng mãnh.

Tâm báu sửa trị người bức hại

Mười Lực Như Lai đều biết hết

Được thấy Đấng Giác Ngộ hiện chứng

Lại cũng được thọ ký thành Phật.

Lại nữa, Hải Ý! Thế nào là tâm báu Nhất thiết trí đã phát của Bồ-tát giả như đâm cũng không thủng? Nghĩa là nếu Bồ-tát đối với tâm Nhất thiết trí kia không chỗ lãnh nạp, không chỗ chấp nương, cũng không chỗ trụ, không xuất, không nhập, không hý luận, không phân biệt, phá bỏ phân biệt, không chỗ an lập, nên dùng chánh trí như thật quán sát nơi pháp thâm diệu. Pháp thâm sâu ấy là những pháp nào? Đó là pháp tùy thuận duyên sinh, biết rõ, không nhờ đối tượng duyên, không đoạn, không thường, xa lìa sự hiểu biết thiên lệch, tự tánh vô ngã; vì tự tánh vô ngã nên tất cả pháp cũng không có tự tánh; các pháp xưa nay, sinh từ chỗ vô sinh, hiểu rõ về không, tin thuận vô tướng, vô nguyện, vô cầu; đối với tuệ chân thật không có tạo tác, rốt ráo vô thường, sắc như khối bọt, thọ như bọt nổi, tưởng như sóng nắng, hành như cây chuối, thức như trò huyễn. Các giới không động, các nhập cùng sinh, tâm không chỗ dừng, cũng không tác ý; đối với việc làm tăng thượng hay việc làm chẳng tăng thượng, ở nơi pháp bình đẳng, hiểu rõ như thật; không có các loại hành tướng cùng một vị như nhau đều cùng trụ nơi đạo Nhất thừa, tu trí đạo hạnh, dựa vào thắng nghĩa, dùng trí rõ hiểu nơi nghĩa, không chấp trước. Tất cả âm thanh ấy ngộ nhập phi âm thanh, trí biết tất cả âm thanh, đời trước, đời sau đều dứt, hai loại văn và nghĩa, trí nhập vô nhị, hiện chứng các pháp, nghĩa bất khả thuyết, nghĩa vô ngã là khổ trí; nghĩa rốt ráo là tập trí; nghĩa không hòa hợp là diệt trí; ngộ nhập hữu vi, vô vi bình đẳng là đạo trí. Lìa khoảng trước sau là Thân niệm xứ; sinh diệt không ngừng là Thọ niệm xứ; quán không đối tượng duyên là Tâm niệm xứ; pháp giới phi tánh giới bình đẳng, nghĩa là Pháp niệm xứ. Nghĩa tâm tự tại là bốn Chánh đoạn; lìa các chướng ngại là bốn Thần túc. Nghĩa xuất sinh là tín căn; vô niệm là tinh tấn căn; không tác ý là niệm căn; siêu vượt hý luận là định căn; không tin vào khác là tuệ căn. Đối tượng duyên không chướng ngại là tín lực; thông đạt các lực là tinh tấn lực; tâm đình trụ là niệm lực; không gì lay động là định lực; ở nơi niệm mà tùy niệm là tuệ lực. Bình đẳng ương ưng với tất cả pháp là Niệm giác phần; không xuất, không nhập là Trạch

pháp giác phần; không có ngã sở là Tinh tấn giác phần; thân tâm khéo an trú là Hỷ giác phần; bình đẳng giác ngộ là Khinh an giác phần; lìa nhị pháp là Định giác phần; xa lìa các kiến là Xả giác phần. Trong tất cả phân biệt và vô phân biệt, lìa các biến kế là chánh kiến; ngộ nhập tất cả âm thanh bình đẳng là chánh tư duy; lìa pháp nơi thân tâm là chánh ngữ; tất cả việc làm đều được tự tại gọi là chánh nghiệp; không cao, hạ là chánh mạng; bình đẳng an trú trong thiện hay bất thiện đã hiện bày là chánh cần; bình đẳng ngộ nhập tâm nơi chốn duyên là chánh niệm; tĩnh lặng an trú vào Xa-ma-tha mầu nhiệm là chánh định. Đối với kiến hay phi kiến đều mang nghĩa thanh tịnh, không chỗ sinh là nghĩa vô thường; nghĩa xưa nay bất sinh là nghĩa khổ; nghĩa không chỗ hành là nghĩa vô ngã; nghĩa dừng nghỉ là nghĩa tịch diệt vắng lặng; khéo điều phục tâm là nghĩa bố thí; an trú tánh trong mát là nghĩa trì giới; tùy thuận chúng sinh mà nhận biết tất cả pháp là nghĩa nhẫn nhục; đối với tất cả pháp có thể khéo léo chọn lựa là nghĩa tinh tấn; nội tâm ngừng nghỉ là nghĩa thiền định; hiểu biết như thật các pháp vô tướng là nghĩa thắng tuệ. Tất cả chúng sinh xưa nay thanh tịnh là nghĩa Từ, ngang bằng với hư không là nghĩa Bi; vui với cái không chỗ thủ đắc là nghĩa Hỷ; tất cả việc làm đều được rốt ráo là nghĩa Xả; tất cả các pháp từ đời trước đến nay, ba luân thanh tịnh là nghĩa không; đời sau thanh tịnh là nghĩa lìa; hiện tại thanh tịnh là nghĩa vô ngã.

Này Hải Ý! Nếu các Bồ-tát đối với các pháp sâu xa như thế, không khởi không diệt, lìa các văn tự, ngang bằng với hư không; nơi thuận và nghịch trí đều nhập bình đẳng. Nếu thường tư duy quán sát việc làm như thế thì Bồ-tát ấy có thể đối với tâm báu Nhất thiết trí đã phát ấy, giả như đâm cũng không thủng. Lại nữa, tuy đâm như thế nhưng tâm Nhất thiết trí kia không hay biết, tức là ở trong lý tự tại của các pháp, mới có thể hiện chứng.

Này Hải Ý! Ví như nhật nguyệt tự chiếu ở mọi nơi, chiếu sáng khắp bốn châu lớn nhưng Thiên tử nhật nguyệt kia hoàn toàn không hay biết, cũng chẳng nghĩ: Ta có thể đến khắp mọi nơi, hoặc không đến mà chiếu sáng khắp; chỉ do sức báo ứng quả phước của tất cả chúng sinh mà được chiếu sáng như thế.

Này Hải Ý! Bồ-tát đầy đủ trí khéo chọn lựa, cũng giống như thế. Tuy ở trong vô lượng cõi Phật, rộng vì chúng sinh làm lợi ích lớn nhưng Bồ-tát ấy hoàn toàn không hay biết, chưa từng khởi các tưởng tác ý, nhưng việc làm kia tùy theo chỗ thích ứng tự hiện phát.

Lại nữa, Hải Ý! Nếu Bồ-tát đầy đủ trí chọn lựa thì nên ở trong Định ba-la-mật và Tuệ ba-la-mật, như lý quán sát kỹ. Vì sao? Vì Bồ-tát trụ nơi tâm đẳng dẫn thì không tu quán pháp; tu quán hạnh Bồ-tát thì không trụ tâm đẳng dẫn. Nếu người nào tu quán hạnh thì người ấy có tuệ; do có tuệ nên có thể khéo quán sát. Quán sát cái gì? Đó là quán thật tướng của các pháp. Thế nào là thật tướng các pháp? Nếu đối với các tướng không có chỗ hành thì đó tức là thật tướng của các pháp. Thế nào là tướng của các pháp? Nghĩa là có cái hiện rõ, tức là tướng các pháp; đây cũng gọi là thật tướng các pháp. Nếu hiểu biết tất cả như thế tức là có thể đạt ngộ vô tướng, vô vô tướng. Cái gì là tướng? Cái gì là vô tướng? Tướng tức là sinh; vô tướng là diệt. Nếu vô tướng, vô vô tướng tức là không sinh cũng không diệt. Nếu pháp không sinh cũng không diệt, tức là các pháp tánh xưa nay thường trụ, pháp giới không hoại, chân như bất động, thật tế bất biến. Pháp tánh như thế, đó chính là hiểu đúng như thật về pháp duyên sinh. Giác ngộ tướng chân thật của các pháp, hiện chứng thật tế chân lý vô nhị, như vậy phải dùng trí hiện lượng mới nhận biết được.

Này Hải Ý! Đó gọi là Đại Bồ-tát đầy đủ trí chọn lựa.

Ngay khi Phật Thế Tôn thuyết giảng pháp nhẫn chịu sự bức bách phá chẳng thể hoại, lãnh chịu sự mài giũa như thế, trong pháp hội này, có mười ức trời, người đều phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, một vạn sáu ngàn Bồ-tát đều đắc pháp Nhẫn vô sinh.

Kinh Những Điều Bồ- Tát Hải Ý Hỏi Về Pháp Môn Tịnh Ấn, Quyển 4

KINH NHỮNG ĐIỀU BỒ- TÁT HẢI Ý HỎI VỀ

PHÁP MÔN TỊNH ẤN

QUYỂN 4

Bấy giờ, Thế Tôn lặp lại bằng bài tụng:

Nếu Bồ-tát nghe tâm Bồ-đề

Có thể suốt thông tất cả pháp

Tức trí xuyên suốt tất cả ấy

Ở trong các pháp, không chấp trước.

Lại tuy hiểu rõ pháp sâu xa

Bồ-tát trong đó, không sợ hãi

Và cũng không khởi tâm khiếp nhược

Vị ấy thường được đạo tối thắng.

Các pháp, hoặc nhân hoặc sở duyên

Biết rõ như thật pháp duyên sinh

Bậc trí tuệ thuận các pháp sinh

Nhưng thật chẳng chấp vào biên kiến.

Trong các pháp hoặc đoạn hoặc thường

Người trí không sinh sự vướng mắc

Hiểu rõ trong ấy cũng như vậy

Vì vậy thật tế bất tư nghì.

Tự tánh các pháp vốn vô ngã

Trong đó, ngã cũng không tự tánh

Các pháp không tánh cũng như vậy

Xưa nay không sinh đều vắng lặng.

Các pháp không sinh cũng không khởi

Không, không chỗ nắm, thường thanh tịnh

Xa lìa hý luận cửa vô tướng

Tất cả bình đẳng như hư không.

Vô tâm lại cũng không cầu nguyện

Xa lìa tất cả các tham dục

Hiện quán các sắùc trong tự tánh

Giống như bọt nước, biết không thật.

Thọ như bọt nổi tạm sinh, diệt

Tưởng như sóng nắng, do vọng sinh

Hành như cây chuối không bền chắc

Thức như trò huyễn chẳng lâu bền.

Bốn giới hiện có tánh không động

Cùng cõi hư không kia đồng đẳng

Các nhập trong ngoài cũng như vậy

Cảnh cùng sinh ra nhưng thầm lặng.

Nên biết tâm, pháp không ở trong

Cũng chẳng hiện hữu ở bên ngoài

Ý pháp vô ngã cũng như vậy

Trong đó, các thức đều vô trụ.

Tất cả pháp ấy không tác ý

Và cũng xa lìa hẳn tướng ngã

Trong tất cả pháp đều bình đẳng

Biết rõ như thật nơi chánh tánh.

Pháp chỉ một vị, không tánh khác

Nhất đạo Nhất thừa đều đồng đẳng

Nếu hiểu rõ trí đạo như thật

Nghĩa này hiển bày nơi thắng nghĩa.

Người trí với nghĩa được ngộ nhập

Quán thanh phi thanh được tỏ ngộ

Tất cả âm thanh trong thế gian

Đời trước, đời sau đều dứt hết.

Hoặc văn, hoặc nghĩa tuy hiểu rõ

Trong ấy biết rõ không hai pháp

Hiểu nghĩa môn bất khả thuyết này

Tức thời hiện chứng tánh chân thật.

Các pháp không sinh là Khổ trí

Các pháp bình đẳng là Trí

Các pháp nghĩa tận là Diệt trí

Các pháp vô vi là Đạo trí.

Ở trong thân, thọ, tâm, pháp kia

Như lý tùy quán mỗi một pháp

Vô niệm lại không hành tác ý

Đây gọi là quán bốn Niệm xứ.

Quán pháp giới chẳng phải tánh giới

Bình đẳng, rốt cùng cũng bình đẳng

Pháp môn chánh đoạn mà không đoạn

Thì đấy gọi là bốn Chánh đoạn.

Với tâm nếu đắc tự tại lớn

Thì đấy gọi là bốn Thần túc.

Siêu vượt tất cả tâm chấp trước

Chính đây được gọi là tín căn.

Với tất cả pháp được tịch tĩnh

Thì đấy gọi là tinh tấn căn.

Chánh pháp môn niệm mà vô niệm

Thì đấy được gọi là niệm căn.

Nếu không tác ý, rõ các pháp

Thì đấy được gọi là định căn.

Siêu vượt các pháp cửa hý luận

Thì đấy được gọi là tuệ căn.

Nếu không dấy khởi tin pháp khác

Thì liền đạt được trí chân thật.

Với tâm cũng không chỗ tri giác

Đây là tín lực, tinh tấn lực.

Nếu hiểu trí vô sinh vô diệt

Thì đấy được gọi là niệm lực.

Tịch tĩnh nơi tâm, không chốn hành

Đây là thành tựu được định lực.

Chẳng có, chẳng lìa sự phân biệt

Thì đấy được gọi là tuệ lực.

Thật hiểu rõ nghĩa của các pháp

Thì đấy gọi là bảy Giác phần.

Nơi pháp bình đẳng không sai khác

Thì đây được gọi là chánh kiến.

Như thật quán chiếu pháp vô nhị

Vô sinh là quán các Chánh đạo.

Vô sinh chính là nghĩa vô thường

Vô khởi thì gọi là nghĩa khổ.

Vô hành gọi là nghĩa vô ngã

Dừng nghỉ gọi là nghĩa tịch tĩnh.

Tâm điều phục tức là Bố thí,

Tâm tĩnh lặng tức là Trì giới,

Tùy thuận vạn pháp là Nhẫn nhục,

Quán kỹ chánh tuệ là Tinh tấn,

Rốt ráo tĩnh lặng là Thiền định,

Biết đúng như thật là Trí tuệ.

Tâm chúng sinh xưa nay thanh tịnh

Biết rõ việc này gọi là Từ,

Ngang bằng với hư không là Bi,

Vui thích thanh tịnh gọi là Hỷ,

Tất cả sở duyên không trụ tâm

Thì đấy được gọi là hành Xả.

Lại nếu ba luân được thanh tịnh

Có thể hiểu rõ tất cả pháp

Thông suốt các pháp môn như thế

Mà còn dứt hẳn các kiến chấp

Trong đó có cả định và tuệ

Tức hai pháp này được thông suốt

Vào khắp vô lượng cửa cảnh giới

Thì đấy gọi là trí chánh pháp.

Bấy giờ, Thế Tôn lại bảo Đại Bồ-tát Hải Ý:

–Này Hải Ý! Nếu Bồ-tát được sự thanh tịnh khắp như thế rồi, đối với tất cả chúng sinh khởi ý không hư dối thì dù bị chúng sinh bức

hại cũng không sinh phiền bực và chướng ngại, đắc trí biết rõ hoàn toàn, đắc tuệ quyết định. Bồ-tát ấy liền có thể, đối với Tam-ma-địa căn bản Tịnh ấn tự thuyết này, an trú trong vô trụ.

Thế nào là an trú Tam-ma-địa căn bản? Nghĩa là đối với tất cả chúng sinh không chướng ngại nên khởi tâm đại Bi; vì khởi tâm đại Bi nên thường được tất cả chúng sinh cung kính, tâm cũng không tự cao, hoặc không được cung kính thì tâm cũng không tự ty. Vì vậy cho nên, pháp không có chỗ sinh khởi, cũng không có tâm ngã mạn. Do đó mới có thể tùy thuận an trú nơi các pháp, không trụ pháp si, thường sinh pháp trí, khắp cùng đều được trí tuệ dẫn dắt thân nghiệp hoàn hảo, trí tuệ dẫn dắt ngữ nghiệp hoàn hảo, trí tuệ dẫn dắt ý nghiệp hoàn hảo. Nếu các việc làm của thân, ngữ, ý, tất cả đều do trí tuệ dẫn dắt thì Bồ-tát liền có thể chuyển theo trí.

Thế nào là Bồ-tát được trí tuệ dẫn dắt thân nghiệp hoàn hảo? Nghĩa là, nếu chúng sinh cần thấy sắc thân để có thể hóa độ và điều phục thì Bồ-tát liền hiện tướng oai nghi khiến tâm chúng sinh ấy được điều phục. Bồ-tát tuy hiện tướng như thế nhưng không thấy thật có sự giác ngộ, cũng không phân biệt. Hoặc nếu thân Bồ-tát khởi lầm lỗi, đắm chấp nơi thân, thân khởi tướng kỳ dị, thân đi không thẳng, thân có loạn động, thân sinh so lường; nếu như thế thì các tội lỗi của Bồ-tát ấy nhóm tập hiện tiền, như chặt lõi cây đa-la, về sau các pháp không còn sinh lại nữa. Còn nếu Bồ-tát, thân được thanh tịnh thì tất cả tướng tốt đẹp trang nghiêm thân ấy, tay chân mềm mại, đẹp đẽ dễ mến, phước thành sinh thân, các căn không khuyết, thân phần đầy đủ. Tuy có thân đẹp đẽ hoàn toàn như thế nhưng Bồ-tát đối với sắc tướng cũng không kiêu hãnh; thân tuy đẹp đẽ mà không sinh ý tưởng ưa thích. Nếu Bồ-tát thấy các loại sắc tướng của tất cả chúng sinh có người nào bị khiếm khuyết thì bấy giờ Bồ-tát không khởi tâm kiêu mạn, mà vì cầu pháp nên khởi tâm khiêm hạ, cung kính. Vì sao? Vì pháp tánh của tự thân cùng với pháp tánh của tất cả thân chúng sinh đều bình đẳng, nương vào trí tuệ. Bồ-tát đối với thân và pháp tánh của thân đều biết rõ rồi, liền đắc Pháp thân, không thọ thân phần đoạn. Sao gọi là Pháp thân? Đó là thân dùng thiền duyệt làm thức ăn uống, không dùng đoàn thực. Bồ-tát vì muốn tùy thuận thế gian, vì

thương yêu chúng sinh nên thị hiện thọ nhận thức ăn của thế gian, chứ không vì sự gầy ốm của thân. Bồ-tát chỉ đối với Pháp thân, dùng pháp mạng ấy mà nuôi dưỡng, chẳng nhờ đoàn thực của thế gian nuôi dưỡng. Sao gọi là pháp mạng? Nghĩa là chỗ nuôi dưỡng không do nhân duyên tạo tác, không vượt Thánh hạnh. Sao gọi là Thánh hạnh? Nghĩa là không tham, không sân, không si, lìa các phiền não, tùy chỗ hiện bày mà âm thầm hộ trì giới cấm thì gọi là Thánh hạnh. Bồ-tát do trí này dẫn dắt mà thân nghiệp hoàn hảo, nên đạt được các trí thông, thành tựu thần lực, dùng tâm không phát khởi tỏ ngộ, ở trong tất cả cõi ấy, hiện thân cùng khắp, tùy theo từng loại chúng sinh nơi các cõi Phật mà ứng hiện thân hình trang nghiêm, sắc tướng sáng ngời của Bồ-tát. Bồ-tát an trú trong không phát, ngộ, không phân biệt, thân tướng trang nghiêm chói sáng hoàn hảo; ở trong thân ấy, phóng ra hào quang lớn; hào quang này chiếu khắp vô lượng, vô số quốc độ của chư Phật. Tất cả chúng sinh ở địa ngục, cõi ác đều nhờ xúc tiếp với ánh sáng chiếu đến mà được an vui. Do an vui nên ưa tiếp xúc với hiện tiền, vì ưa được tiếp xúc nên phiền não thiêu đốt tất cả chúng sinh đều tiêu trừ, tất cả đều được mát mẻ, thân tâm an lạc. Các chúng sinh ấy vì được an lạc nên khéo làm Phật sự.

Này Hải Ý! Các pháp như thế gọi là trí Bồ-tát dẫn dắt thân nghiệp hoàn hảo.

Lại nữa, Hải Ý! Thế nào là trí Bồ-tát dẫn dắt ngữ nghiệp hoàn hảo? Nghĩa là nếu Bồ-tát nói ra lời nào thì trong lời nói ấy, thường xa lìa tất cả tội lỗi thô ác.

Này Hải Ý! Thế nào là lỗi lầm thô ác trong lời nói?

Nghĩa là Bồ-tát luôn luôn xa lìa sáu mươi bốn thứ lỗi lầm trong lời nói. Những gì là sáu mươi bốn?

1.Bồ-tát không nói lời khúc mắc.

2.Không nói lời thô tục.

3.Không nói lời gây đổ vỡ.

4.Không nói lời gây nhụt chí.

5.Không nói lời quá cầu kỳ.

6.Không nói lời quá kém cỏi.

7.Không nói lời quá ác.

8.Không nói cạnh khóe.

9.Không nuốt lời.

10.Không nói lời khiêu khích.

11.Không nói chia rẽ.

12.Không nói lời chọc giận.

13.Không nói lời mê hoặc.

14.Không nói lời oán hận.

15.Không nói lời lén.

16.Không nói lời ô nhiễm.

17.Không nói lời như rên rỉ.

18.Không nói lời như trẻ con.

19.Không nói lời như rống.

20.Không nói lời thô bạo.

21.Không nói lời xúc phạm.

22.Không nói phi thời.

23.Không nói lời tham lam thấp kém.

24.Không nói lời giận dữ ngăn cách.

25.Không nói lời si mê cuồng loạn.

26.Không nói lời kinh sợ.

27.Không nói lời khinh mạn, cố chấp.

28.Không nói lời phá hoại.

29.Không nói lời dua nịnh.

30.Không nói lời cao ngạo.

31.Không nói lời tự tôn, tự ti.

32.Không nói lời tùy theo sự yêu mến mà che giấu.

33.Không nói lời bới móc không thương yêu.

34.Không nói lời chẳng thật.

35.Không nói lời thiếu sót.

36.Không nói lời hư vọng.

37.Không nói lời tranh chấp gây rối.

38.Không nói lời hai lưỡi.

39.Không nói lời ác độc.

40.Không nói lời thêu dệt.

41.Không nói lời phá hoại bè bạn.

42.Không nói lời quá sắc bén.

43.Không nói lời quá mềm mỏng.

44.Không nói lời phàm tục.

45.Không nói lời không che chở.

46.Không nói nhiều.

47.Không nói lời giận dữ.

48.Không nói lời tranh giành.

49.Không nói lời thấp hèn.

50.Không nói lời loạn động.

51.Không nói lời khinh rẻ.

52.Không nói lời chê bai trước mặt.

53.Không nói lời bỡn cợt.

54.Không nói lời như ca hát.

55.Không nói lời phi pháp.

56.Không nói lời ly gián.

57.Không nói lời tự khen.

58.Không nói lời chê bai người.

59.Không nói lời khinh nhờn.

60.Không nói lời kích bác.

61.Không nói lời chống trái Phật, Pháp, Tăng.

62.Không nói lời hủy báng Hiền thánh.

63.Không nói lời làm chứng phi lý.

64.Không nói tất cả lời thô ác tội lỗi.

Này Hải Ý! Trong sáu mươi bốn thứ lời nói tội lỗi như thế, phàm nói ra điều gì Bồ-tát, đều mau xa lìa, liền được ngữ nghiệp thanh tịnh. Phàm nói ra điều gì đều nói lời không gián đoạn, nói lời như thật, nói lời chân chánh, nói lời thành thật rõ ràng, nói lời thuận theo sự thật, tùy theo ngôn ngữ của hết thảy chúng sinh, biết tâm ưa

thích của tất cả các loài, khiến các chúng sinh đều sinh hoan hỷ, soi rõ căn tánh của tất cả chúng, dứt các phiền não, trụ trong oai thần của Phật, nắm giữ chánh pháp, nói ra điều gì phân minh rõ ràng, êm ái dễ mến, lìa các lầm lỗi; vì đều do phước hạnh thành tựu nên lời nói không sinh tham lam mà gồm thâu công đức, chẳng sinh sân giận, sâu xa vô cùng, không sinh si mê; ở trong mười phương thế giới hiện bày ngôn ngữ đều được lợi ích, đến tất cả nơi đều không hiện tướng.

Này Hải Ý! Đó là trí Bồ-tát dẫn dắt ngữ nghiệp hoàn hảo.

Lại nữa, Hải Ý! Thế nào là trí Bồ-tát dẫn dắt ý nghiệp hoàn hảo? Nghĩa là Bồ-tát trong một sát-na, nhất tâm vào khắp tâm hành của tất cả chúng sinh đều thấu rõ cả, an trú trong Tam-ma-sí-đa, hiện các việc oai nghi, nhưng cũng không hiện khởi Tam-ma-địa ấy; tất cả chúng ma đều không thể biết nghiệp tâm của Bồ-tát; vào khắp tâm của tất cả Thanh văn, Duyên giác, họ cũng không biết. Bồ-tát ấy không bao giờ sinh tâm tự hại mình và hại người, cũng không hại cả hai, chẳng biểu hiện ở tâm ý, không bị chướng ngại nơi một pháp nhỏ nào; ở trong tất cả pháp, khởi trí biết rõ. Vì tâm ý của vị ấy không biểu hiện nên không chỗ biết rõ được, không thọ mà thọ, chưa đủ pháp Phật, cũng không diệt thọ mà thủ chứng.

Này Hải Ý! Đây gọi là trí Bồ-tát dẫn dắt ý nghiệp hoàn hảo.

Này Hải Ý! Những pháp như thế là căn bản Tam-ma-địa Tịnh ấn của Bồ-tát an trú tự thuyết. Pháp căn bản này tức là thân, ngữ, ý nghiệp của Bồ-tát, đều dùng trí để dẫn dắt. Vì ba nghiệp ấy trí là dẫn đầu nên có thể đạt được pháp Tam-ma-địa Tịnh ấn tự thuyết.

Hải Ý nên biết! Có mười pháp mà Tam-ma-địa này được gọi là tự thuyết. Những gì là mười?

1.Hạnh mới phát khởi, gọi là tự thuyết vì thâm tâm thanh tịnh.

2.Hạnh Bồ-tát, gọi là tự thuyết vì sáu Ba-la-mật-đa thanh tịnh.

3.Hạnh hiển bày sự trong sạch, gọi là tự thuyết vì tất cả pháp thiện thanh tịnh.

4.Hạnh tướng hảo viên mãn, gọi là tự thuyết vì phước hạnh vô ngại thanh tịnh.

5.Hạnh đắc biện tài, gọi là tự thuyết vì, nghe theo pháp hành thiện khiến người khác thanh tịnh.

6.Trí niệm định không tán loạn, gọi là tự thuyết vì xa lìa tất cả sự ngăn che thô nặng, phiền não hiện khởi được thanh tịnh.

7.Trí pháp phần Bồ-đề, gọi là tự thuyết vì bất phóng dật thanh tịnh.

8.Trí biểu thị chỉ quán, gọi là tự thuyết vì tâm ý thức thanh tịnh.

9.Trí nơi mười Địa thứ lớp, gọi là tự thuyết vì trong tất cả pháp, kiến lập đối trị siêu vượt chướng ngại, đều được thanh tịnh.

10.Trí trang nghiêm đạo tràng đại Bồ-đề, gọi là tự thuyết vì dứt trừ tất cả pháp bất thiện, tập hợp tất cả pháp thiện thanh tịnh.

Này Hải Ý! Vì đầy đủ mười pháp ấy nên Tam-ma-địa này gọi là tự thuyết.

Hải Ý nên biết! Lại có hai mươi pháp nên Tam-ma-địa này gọi là Tịnh ấn. Những gì là hai mươi?

1.Nội tịnh, gọi là tịnh ấn vì ngã thanh tịnh.

2.Ngoại tịnh, gọi là tịnh ấn vì ngã sở thanh tịnh.

3.Thân tịnh, gọi là Tịnh ấn vì tất cả nhận thức đều thanh tịnh.

4.Tất cả pháp vô ngã thanh tịnh, gọi là Tịnh ấn vì xưa nay thanh tịnh.

5.Đối với tất cả pháp bình đẳng, hiểu rõ thanh tịnh, gọi là tịnh ấn vì nhất vị thanh tịnh.

6.Không, Vô tướng, Vô nguyện thanh tịnh, gọi là Tịnh ấn vì tất cả giải thoát thanh tịnh.

7.Hư không thanh tịnh, gọi là Tịnh ấn vì rốt ráo thanh tịnh.

8.Chúng sinh giới, pháp giới thanh tịnh, gọi là Tịnh ấn vì xa lìa các sự tạo tác.

9.Chỗ nhận biết hiện tại thanh tịnh, gọi là Tịnh ấn vì tự trí thông thanh tịnh.

10.Nhật luân quang minh thanh tịnh, gọi là Tịnh ấn vì thường chiếu sáng thanh tịnh.

11.Tri kiến ba đời vô ngại thanh tịnh, gọi là Tịnh ấn vì lìa các chướng ngại, thanh tịnh.

12.Môn biểu thị thấu đạt thanh tịnh, gọi là Tịnh ấn vì thức trí vô trụ thanh tịnh.

13.Vô vi thanh tịnh, gọi là Tịnh ấn vì tự tánh hữu vi thanh tịnh.

14.Hiểu rõ duyên sinh thanh tịnh, gọi là Tịnh ấn vì khéo quán pháp duyên sinh.

15.Tùy sức chứng vô sở úy, pháp Phật thanh tịnh, gọi là Tịnh ấn vì thật trí thanh tịnh không thể sánh.

16.Hiểu rõ tướng pháp Phật thanh tịnh, gọi là Tịnh ấn vì nghiệp trước thanh tịnh.

17.Đại Từ, đại Bi thanh tịnh, gọi là Tịnh ấn vì không bỏ chúng sinh khiến họ thanh tịnh.

18.Hàng phục các ma, ngoại đạo khiến họ thanh tịnh, gọi là Tịnh ấn vì tất cả việc làm thanh tịnh.

19.Phá trừ tất cả hạt giống tập khí phiền não khiến cho thanh tịnh, gọi là Tịnh ấn vì tự tánh các pháp thanh tịnh.

20.Ở trong một sát-na tâm biết khắp tất cả môn pháp Phật, tùy theo chỗ biết thanh tịnh, gọi là tịnh ấn vì tích tập sự thanh tịnh viên mãn.

Này Hải Ý! Vì đầy đủ hai mươi pháp ấy nên Tam-ma-địa này gọi là Tịnh ấn.

Hải Ý nên biết! Bồ-tát khi ngồi nơi đạo tràng Bồ-đề mới có thể đạt được Tam-ma-địa này; sau khi đắc Tam-ma-địa ấy, sẽ đạt được tám loại tướng đại thần thông Bất cộng. Những gì là tám?

1.Bỗng nhiên cõi tam thiên đại thiên này, đất đều biến thành kim cang.

2.Tất cả rừng cây, hoa quả cành lá đều rộ nở, nẩy mầm và hướng về cây Bồ-đề, tất cả đều cong mình cúi xuống bày tỏ tướng cung kính.

3.Tất cả chúng sinh, trong khoảng sát-na, không bị tất cả phiền não gây hại.

4.Tất cả địa ngục, cõi ác, chúng sinh đều thấy Bồ-tát ngồi nơi

đạo tràng Bồ-đề; thấy rồi đều được an vui hoàn toàn.

5.Tất cả thế giới, ở trên không đều hiện ra hào quang sắc vàng chiếu sáng rộng khắp.

6.Đại địa chấn động, nhưng trong đó, không có một phần nhỏ chúng sinh nào bị nhiễu hại.

7.Chư Phật Thế Tôn hiện trú thuyết pháp giáo hóa trong mười phương, dùng pháp vô úy thí để an ủi, nói thế này: Thiện nam! Các ngươi rất tốt, rất tốt, là Đạo sư lớn.

8.Trong một sát-na, tất cả pháp Phật đều tập trung hiện ra trước tâm.

Này Hải Ý! Những Bồ-tát ấy đắc Tam-ma-địa Tịnh ấn, sau đạt được tám loại tướng đại thần thông bất cộng như thế rồi, có thể xuất sinh vô lượng việc công đức như vậy, tất cả đều đồng oai lực thần thông của Tam-ma-địa này.