Đại Tập 65 · Bộ Kinh Tập XII · Số 674–720

Kinh Đại Thừa Mật Nghiêm - Quyển Trung - Phẩm 2: Diệu Thân Sinh (Phần 2)

KINH ĐẠI THỪA MẬT NGHIÊM

QUYỂN TRUNG

Phẩm 2: DIỆU THÂN SINH (Phần 2)

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Phổ Hiền phát ra ánh sáng lớn nhiều màu sắc cùng với các vị Bồ-tát: Bồ-tát Trì Thế, Bồ-tát Trì Tấn, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, Bồ-tát Thần Thông Vương, Bồ-tát Đắc Đại Thế, Bồ-tát Thánh Giả Nguyệt, Bồ-tát Kim Cang Tề, Bồ-tát Đại Thọ Vương, Bồ-tát Hư Không Tạng cho đến vô lượng chư Thiên ở cung điện ngọc ma-ni các chúng Bồ-tát trong cõi Mật nghiêm và những người trong cõi Phật khác đến nghe pháp; nghe thuyết pháp vi diệu ở cõi Mật nghiêm được công đức lớn quyết định chuyển y thường ở cõi này không sinh ở cõi khác, tự nhiên đều nhớ nghĩ đến chúng sinh đời vị lai, vì muốn làm lợi ích khắp chúng sinh nên các vị Bồ-tát ấy thưa với Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng:

–Xin Tôn giả vì chúng tôi mà giảng nói tất cả thế gian có bao nhiêu hình sắc, do ai làm ra? Như người thợ gốm nhồi đất dính lại làm nên cái bình, những hình tượng của thế gian cũng làm nên như vậy chăng? Như người tạo âm nhạc kết hợp các loại dây, ống trúc, gỗ thành âm thanh. Tất cả thế gian cũng vậy chăng? Như một vật có ba tự tánh, các vật thế gian đã thành tướng, thể, nếu chưa thành thì đều ở trong một vật chăng? Cõi trời Dạ-ma, trời Đâu-suất-đà, trời Tha hóa tự tại, trời Đại thọ Khẩn-na-la, trời Thiện hiện, trời Sắc cứu cánh, Phạm thiên vương, cõi Vô sắc là do tất cả Thiên chủ đồng tâm hợp lực mà tạo ra chăng? Chư Phật Bồ-tát ở phương này và phương khác dùng sức biến hóa tạo ra hình tượng của thế gian, chúng sinh ở trong đó khởi lên các mê hoặc, sự mê hoặc này xem như sóng nắng, như bình và vỏ, sự tạo ra công đức, tất cả những người trong thế trụ vào đó, người chẳng tạo các công đức mà bị lệ thuộc vào công đức, cũng

chẳng phải đó là công đức mà nương vào công đức, cho nên lần lượt tích tập các công đức. Như vậy, thế gian có bao nhiêu hình sắc chỉ là mê hoặc mà có chăng? Hoặc cho rằng trời Đại phạm, Phạm thiên vương, cõi trời Tự tại đều tự tạo ra. Hoặc cho rằng Tiên Sa-ca-noa-đề-na Kiếp-tỳ-la tự tạo ra năng lực. Hoặc có lúc vọng chấp từ tánh tự nhiên, do nghiệp vô minh, ái mà sinh khởi. Tất cả chư Thiên, Tiên và những người tu định ở thế gian đều hoài nghi mê hoặc vì không có thể tánh, như huyễn như mộng; như sóng nắng, như thành Càn-thát-bà đều do vô thỉ phân biệt chấp có năng, sở; như rắng hai đầu, như thây chết biết đi; như người gỗ nhờ máy mà chuyển động; như vòng lửa, tóc rũ xuống giữa hư không chăng?

Lúc ấy, Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng dùng kệ đáp:

Các hình sắc thế gian

Không từ đâu sinh ra

Chẳng phải Ca-tỳ-la

Nhân-tỳ-la tạo ra

Cũng không do phước quả

Bố thí hay cúng dường

Do Phệ-đà giảng thuyết

nghĩa cùng, khác không định

Cũng chẳng phải có không

Hay chấp giữ thế gian

Gọi là A-lại-da

Thức thứ tám thù thắng

Tất cả đều vận chuyển

Như nhiều bình lăn tròn

Như dầu lẫn trong mè

Trong muối có vị mặn

Cũng như tánh vô thường

Ở khắp trong các sắc

Trầm, xạ đều có hương

Ánh nhật, nguyệt cũng thế

Chẳng năng tác, sở tác

Chẳng hữu cũng chẳng vô

Xa lìa các ngoại đạo

Các kiến chấp đồng dị

Chẳng phải trí tìm cầu

Không thể phân biệt được

Người định tâm không ngại

Chứng được trí bên trong

Nếu lìa A-lại-da

Tức không có thức khác

Như sóng trong biển cả

Tuy cùng biển không khác

Biển lặng sóng mất đi

Cũng không thể nói một

Ví như người tu định

Trong định tâm thanh tịnh

Người thần thông tự tại

Đạt được các thông tuệ

Quán hành có thể thấy

Chẳng ngoài sự hiểu biết

Tạng thức cũng như vậy

Cùng thức đồng hành chuyển

Phật và các Bồ-tát

Người định thường quán thấy

Tàng thức chấp thế gian

Giống như tìm ngọc báu

Cũng như xe có bánh

Theo gió nghiệp lưu chuyển

Thợ gốm quay bánh xe

Tạo thành vật cần dùng

Tạng thức cùng các giới

Hợp sức lại mới thành

Trong ngoài các thế gian

Bày ra khắp mọi nơi

Ví như các vì sao

Xuất hiện khắp hư không

Nương theo sức của gió

Vận hành luôn không dừng

Như vết chim trong không

Tìm kiếm không thể được

Nhưng chim chẳng lìa không

Mà bay lượn lên xuống

Tạng thức cũng như vậy

Không lìa thân tự, tha

Như biển cả dậy sóng

Hư không trùm vạn vật

Tàng thức cũng như vậy

Che lấp các tập khí

Ví như trăng trong nước

Và như các hoa sen

Không xa lìa khỏi nước

Cũng không dính vào nước.

Tạng thức cũng như vậy

Không bị nhiễm tập khí

Như mắt có con ngươi

Mắt không tự thấy được

Tạng thức ở nơi thân

Thâu giữ các chủng tử

Duy trì mãi thức ấm

Như mây che thế gian

Nghiệp dụng tăng không dừng

Chúng sinh không thể thấy

Thế gian vọng phân biệt

Thấy trâu, bò có sừng

Không rõ sừng chẳng có

Nên nói thỏ không sừng

Phân tích đến hạt bụi

Tìm sừng thật không có

Do nương vào pháp có

Mà thấy có pháp không

Pháp có vốn tự không

Không thấy gì đối đãi

Hoặc pháp có, pháp không

Lần lượt hỗ tương nhau

Trong hai pháp có không

Không nên khởi phân biệt

Nếu xa lìa sở giác

Năng giác tức không sinh

Ví như vòng lửa quay

Che lấp các việc huyễn

Đều do ít kiến chấp

Mà sinh các giác này

Nếu là khỏi nhân đó

Giác này tức không có

Danh tướng hỗ tương nhau

Tập khí không giới hạn

Tất cả các phân biệt

Cùng ý mà sinh khởi

Chứng được cảnh chân thật

Tập khí tâm không sinh

Từ vô thủy đến nay

Mê theo các vọng cảnh

Hý luận và huân tập

Sinh khởi vô số tâm

Năng chấp và sở chấp

Tâm chúng sinh tự tại

Các tướng như bình vỏ

Lìa tâm không thật có

Tất cả chỉ có giác

N ghĩa sở giác đều không

Tánh năng giác, sở giác

Chuyển tự nhiên như vậy

Tập khí tâm ô trược

Phàm phu không thể thấy

Như biển bị gió động

Sóng dậy không thể dừng

Tâm là cảnh gió động

Gió thức sinh cũng vậy

Vô số các phân biệt

Từ bên trong chấp thủ

Như đất không phân biệt

Vạn vật nhờ đó sinh

Tạng thức cũng như vậy

Chỗ nương của các cảnh

Như người dùng tay mình

Trở lại giữ lấy thân

Cũng như voi dùng vòi

Lấy nước thấm gội mình

Lại như những đứa trẻ

Đưa tay vào miệng ngậm

Như vậy trong tâm mình

Hiện cảnh lại tự duyên

Cảnh giới của tâm này

Hiện khắp cả ba cõi

Người tu quán hạnh lâu

Mới khéo thông đạt được

Các thế gian trong ngoài

Tất cả chỉ tâm hiện.

Lúc ấy, Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng nói lời này rồi, im lặng ngồi xuống, an trụ vào thiền định vi diệu, ở cửa pháp giới nhập vào cảnh giới của chư Phật, thấy có vô lượng chư Thiên sắp đến cõi này để an trú tu tập, liền từ chỗ ngồi đứng dậy phóng ra ánh sáng lớn, ánh sáng ấy chiếu đến cõi Dục, cõi Sắc, Vô sắc, vô tưởng, thiên

cung, từ trong ánh sáng này lại hiện ra vô lượng cõi Phật thù thắng, có vô lượng Đức Phật tướng tốt đẹp trang nghiêm, tùy theo sự mong muốn của các thế gian mà làm việc lợi ích, đều khiến cho thọ trì danh hiệu Mật Nghiêm. Các vị Bồ-tát ấy cùng nhau quán sát và bảo rằng:

–Cõi Mật nghiêm của Phật có thể làm thanh tịnh các phước đức, diệt trừ tất cả tội, những người tu pháp quán hành trong cõi ấy thì các cõi Phật tối thượng khác không thể sánh bằng. Chúng ta nghe danh hiệu cõi nước này trong tâm vui mừng, hãy cùng nhau đi đến đó.

Bấy giờ, chư Thiên từ chỗ ở của mình đi đến cõi này. Chư Thiên cõi Tịnh cư, Sắc cứu cánh và Phạm thiên vương cùng tụ hội, đối với Phật và các Bồ-tát ở cõi này đều sinh ý nghĩ mong cầu hiếm có nên thưa Phạm vương:

–Thưa Thiên chủ! Chúng tôi cùng có ý niệm: Lúc nào được theo Thiên chủ đi đến cõi Mật nghiêm.

Phạm vương nghe lời này rồi, cùng với chư Thiên vội vàng đi. Giữa đường, đi chậm lại vì không biết chỗ đến, Phạm vương liền suy nghĩ: “Cõi Mật nghiêm của Phật là cảnh giới để tu pháp quán hành, chẳng phải người nào cũng có thể đến đó được, chẳng phải là chỗ đến của chư Thiên ở cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc và các ngoại đạo có thần thông. Nay, chúng ta làm sao đến?” Lại nghĩ rằng: “Giả sử ta có được oai lực của Phật hộ trì thì đến đó.” nghĩ rồi nói lời đảnh lễ, ngay lúc đó, Phạm thiên thấy có vô lượng chư Phật ở giữa hào quang uy nghiêm chiếu sáng. Phạm vương bạch:

–Bạch Thế Tôn! Chúng con làm sao có thể đi đến cõi Phật Mật Nghiêm?

Đức Phật bảo:

–Ông nên trở lui. Vì sao? Vì cõi Phật Mật Nghiêm là cảnh giới quán hành, là chỗ an trụ của bậc đắc chánh định, các cõi Phật khác tối thắng cũng không thể sánh bằng: Chẳng phải là chỗ đến của người có hình sắc.

Phạm thiên vương nghe Phật bảo rồi, liền cùng với chư Thiên trở về Thiên cung. Bấy giờ chư Thiên cõi Tịnh cư cùng suy nghĩ:

“Phạm thiên vương có oai lực lớn mà không thể đến được, nên biết cõi ấy rất là thù thắng, đó là cảnh giới của những bậc tu pháp quán hành chứng đắc Tam-muội Như huyễn.” Họ tán thán công đức của cõi Mật nghiêm như vậy, âm thanh ấy liên tục truyền đi, khắp nơi cùng nghe. Các Bồ-tát trong hội nghe lời này rồi càng thêm vui mừng cung kính, bạch Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng:

–Chúng tôi hằng khát ngưỡng mến mộ pháp thâm sâu vi diệu, xin bậc Đại trí giảng nói cho chúng tôi.

Bồ-tát Kim Cang Tạng đáp:

–Pháp của Đức Phật thuyết không ai có thể diễn thuyết đầy đủ, chỉ trừ được sự hộ niệm của Như Lai, vì Như Lai là Bậc Giải Thoát tối thắng đối với pháp Quán hành, có cảnh giới không thể nghĩ bàn, làm thế nào đối với người không tu pháp Quán hành mà khai thị giảng thuyết được.

Lúc ấy, Bồ-tát Trì Tấn, Tu-dạ-ma và các Bồ-tát liền đồng thanh thỉnh. Bồ-tát Thần Thông Vương, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, Bồ-tát Từ Thị, Bồ-tát Khẩn-na-la và vô lượng các Bồ-tát khác lại thưa:

–Lành thay! Nhân giả! Hãy mau thuyết giảng, lại có vô lượng chư Thiên trổi nhạc trời giữa hư không đồng tâm khuyến thỉnh.

Khi ấy, Phạm thiên vương nhờ oai lực của Phật đến hội này hướng về Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng nói kệ:

Hôm nay đại chúng này

Trang nghiêm chưa từng có

Đều là đệ tử Phật

Thông tuệ không ai bằng

Các Tôn giả ở đây

Khát ngưỡng mong cầu pháp

Con nay còn chưa biết

Nên thưa hỏi đều gì

Là hỏi Hữu Thắng Biên

Thắng Đọa và Đảnh Sinh

Cho đến vua Chuyển luân

Có đầy đủ oai lực

Hỏi dòng vua Cam Giá

Thiên cung Trì Quốc vương

Pháp của hàng trời, người

Cõi Dục, Sắc, Vô sắc.

Là hỏi hạnh Bồ-tát

Độc giác và Thanh văn

Cho đến A-tu-la

Các Luận phái chiêm tinh

Bao nhiêu việc như vậy

Nguyện xin hãy giảng thuyết

Chúng con và trời, người

Đều nhất tâm lắng nghe.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng bảo Đại chúng:

–Các ông có nghe Phạm thiên vương, chư Thiên cõi trời Tịnh cư và các Bồ-tát một lòng cầu pháp chăng?

Khi ấy, các Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt, Bồ-tát Vô Tân Tuệ, Bồ-tát Hư Không Vương, Bồ-tát Trì Thế, Bồ-tát Đắc Đại Thế, Bồ-tát Quán Tự Tại, Bồ-tát Đà-la-ni Tự Tại, Bồ-tát Bảo Kế, Bồ-tát Thiên Quan, Bồ-tát Kim Cang Thủ, Bồ-tát Bảo Tích Tuệ, Bồ-tát Bảo Thủ với vô lượng chư Phật và Đại chúng ở trong cõi này cùng chiêm ngưỡng Bồ-tát Kim Cang Tạng và nói kệ:

Quá khứ và vị lai

Trí Như Lai thanh tịnh

Tôn kính, thân cận Phật

Tâm sáng suốt không nghi.

Đại chúng này thích nghe

Xin Bồ-tát giảng nói.

Bấy giờ, Bồ-tát Kim Cang Tạng Tam-muội Vương nhìn khắp đại chúng, dùng kệ đáp:

Pháp của Như Lai thuyết

Tôi không thể nói đủ

Chỉ nhờ Phật, Bồ-tát

Dùng oai lực hộ trì

Tôi thành tâm đảnh lễ

Cung tự tại thanh tịnh

Điện Bảo tạng ma-ni

Phật và các Bồ-tát

Tôi bằng tâm kính thuyết

Trí thanh tịnh Như Lai

Nối tiếp chủng tánh Phật

Các ông nên lắng nghe

Không thuyết Pháp quá khứ

Và các pháp tối thắng

Chỉ ở cõi Mật nghiêm

Hiển bày chủng tánh Phật

Trí Phật rất vi diệu

Công đức Phật thù thắng

Người tu hành chánh quán

Lìa các tâm vọng chấp

Nên chẳng phải sức tôi

Giảng pháp thâm sâu này

Nhờ oai đức của Phật

Từ Phật nên được nghe

Trí này rất vi diệu

Là hoa các Tam-muội

Phật ở cõi Mật nghiêm

Nhập thiền định hiển bày

Xa lìa các ngôn thuyết

Và tất cả kiến chấp

Hoặc có hoặc không có

Bốn thứ chấp như vậy

Chân lý của Trung đạo

Là thanh tịnh tối thượng

Người tu định Mật nghiêm

Hay quán sát như vậy

Lìa bỏ chấp chuyển y

Chóng vào cõi Như Lai.

Khi ấy, chúng Bồ-tát trong hội nghe Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng nói lời này rồi, cúi đầu cung kính thưa:

–Chúng tôi đối với pháp thâm sâu sinh tâm mến mộ, như khát nhớ nước, như ong nhớ mật. Chư Phật và các Bồ-tát trong hội này đối với trí thiền định thâm sâu đều được tự tại, có oai lực thù thắng là vua các cõi mong được nghe pháp của Như Lai thuyết giảng, nguyện xin Tôn giả dùng tiếng Phạm âm, tiếng trời Đế Thích và âm thanh vi diệu của Như Lai đã được nghe, diễn thuyết lại nghĩa thù thắng rõ ràng.

Bồ-tát Kim Cang Tạng đáp:

–Như Lai thuyết giảng pháp ngữ, nghĩa chân thật, hy hữu khó thấy ví như trong không, chẳng có cây và các vật, để thấy được hình ảnh thì rất khó, pháp Như Lai thuyết giảng cũng như vậy. Như gió và dấu chim ở giữa hư không, không thể thấy được, Đức Phật thuyết giảng vô số nghĩa lý khó có thể thấy được cũng như vậy. Pháp của thế gian người có trí tuệ mới có thể dùng ví dụ phân biệt giảng nói rõ ràng. Lời của Phật nói ra hơn các ví dụ, chẳng phải dùng ngôn ngữ sánh bằng. Sự thấy biết của tôi giống như cảnh mộng thành Càn-thát-bà. Nay trong hội này những bậc tu pháp Quán hành có trí tuệ lớn đối với nghĩa chân thật đã được hiểu rõ. Nay tôi làm sao có thể giảng nói về cảnh giới không thể nghĩ bàn của chư Phật. Tuy nhiên tôi nhờ nương nhờ oai lực của chư Phật và đại chúng mà tuyên thuyết. Các Bồ-tát hãy nên lắng nghe, pháp Như Lai thuyết giảng văn nghĩa tương ưng, vượt quá tâm ý, chẳng có ví dụ nào sánh kịp. Ví như hoa thơm loài ong tranh nhau hút mật, con nào đến trước hút được phần tinh tuý của hoa, con nào đến sau chỉ được hương vị dư thừa. Như Lai chứng đắc pháp Cốt lõi, còn tôi vì đại chúng chỉ giảng nói phần còn lại của pháp ấy.

Vị ấy liền nói kệ:

Cảnh giới của Như Lai

Bậc trí mới hiểu rõ

Ngoài năng, sở tâm, khẩu

Vượt lời nói pân biệt

Muốn nhiếp phục tất cả

Tâm kiêu mạn thế gian.

Cùng hình tuớng con người

Tướng Phật thì trang nghiêm

Hào quang luân ở chân

Các tướng đều thành tựu

Dạo khắp các cung điện

Trời, người đều chiêm ngưỡng

Như Lai trong bốn thời

Thường ở cõi Mật nghiêm

Ở nơi các thế gian

Thị hiện và Niết-bàn

Lúc điều thiện giảm dừng

Ác sinh cùng trược loạn

Tùy các loại chúng sinh

Ứng hợp làm lợi ích

Tạo nghiệp không tạm dừng

Mật nghiêm thường bất động

Mật nghiêm không cấu uế

Người quán hành nương ở

Lúc sinh ác trược loạn

Hiển bày tánh Như Lai

Ví như vầng trăng sáng

Bóng hiện khắp trong nuớc

Như vậy các hình sắc

Thị hiện khắp thế gian

Cảnh trí tịnh Như Lai

Người trí quán thấy được

Vì các loại chúng sinh

Sự ưa thích khác nhau

Phật dùng vô số thân

Tùy nghi mà giáo hóa

Hoặc thấy Đại tự tại

Hoặc thấy Na-la-diên

Hoặc thấy Ca-tỳ-la

Ở hư không thyết pháp

Hoặc thấy bậc Trí tuệ

Hoặc lại thấy thường hành

Hoặc thấy Bà-đát-na

Cưu-ma và Thi-khí

Hàng A-tu-la vương

Cho đến Khẩn-na-la

Dòng vua Nguyệt-cam-giá

Tất cả đều chiêm ngưỡng

Các thứ báu Kim cang

Cho đến loại chì, thiết

Đều nhờ oai lực Phật

Ứng hợp mà sinh ra

Thiên nữ và Long nữ

Cùng Càn-thát-bà nữ

Tìm đến nơi bào thai

Tâm không bị mê hoặc

Trong các cảnh cõi Dục

Như Lai đã hàng phục

Sắc, Vô sắc cũng vậy

Không thể làm mê động

Người hành định Vô tưởng

Chưa lìa sự mê chấp

Chẳng an lạc, thanh tịnh

Bị đọa lạc, lưu chuyển

Người có chỗ sinh thân

Không ở nước Mật nghiêm

Cõi Mật nghiêm vi diệu

Thanh tịnh phứơc trang nghiêm

Người giải thoát tri kiến

Được ở chỗ tối thắng

Mười thứ Đại tự tại

Thần thông, pháp Tam-muội

Được ý sinh diệu thân

Trang nghiêm giống như Phật

Tu hành đủ mười Địa

Bố thí ba-la-mật

Được các tướng trang nghiêm

Thân ấy rất thanh tịnh

Xa lìa sự phân biệt

Thì giác ngộ hoàn toàn

Không có ngã, ý, căn

Tuệ căn thường an vui

Các công đức bố thí

Nghiệp thanh tịnh viên mãn

Được chỗ Phật thù thắng

Cõi thanh tịnh Mật nghiêm

Cõi này rất vi diệu

Không do mặt trời sáng

Nhờ hào quang chiếu sáng

Của Phật và Bồ-tát

Ánh sáng ấy rực rỡ

Hơn cả ngàn mặt trời

Không thời gian đêm, ngày

Cũng không già, bệnh, chết

Cõi Mật nghiêm thù thắng

Chư Thiên đều kính ngưỡng

Bậc tu hành tối thượng

Lần lượt mà tấn tu

Biết rõ tất cả pháp

Đều do nơi tâm tánh

Khéo thuyết A-lại-da

Ba tánh, pháp vô ngã

Chuyển thân ấy thanh tịnh

Được sinh đến cõi này.

❧

Phẩm 3: THAI SINH

Bấy giờ, Bồ-tát Kim Cang Tạng bảo Phạm thiên vương:

–Thiên chủ nên biết! Thân của chúng sinh gồm chín vật làm tánh, các tướng hữu vi thường biến đổi, các đại chủng sắc chứa nhóm vi trần, do các thứ bất tịnh, tinh trùng, huyết mủ hợp thành, tạo vô lượng nghiệp thường bị trói buộc ngăn che. Ví như cây độc, cành nhánh liền nhau um tùm, tham, sân, si cùng tăng trưởng, trải qua chín tháng hoặc mười tháng, theo nghiệp lực sinh ra sự vận động, từ sản môn, đảo ngược đầu lại mà ra, nhọc nhằn, sợ hãi, bức bách, chịu vô lượng khổ. Này Thiên chủ! Các chúng sinh này hoặc từ trong loài người, hoặc từ các loài súc sinh, ngạ quỷ, la-sát, A-tu-la mà sinh, hoặc từng làm vua Chuyển luân, cho đến ở trong chư Thiên có oai lực tự tại. Hoặc là hàng ngoại đạo, Tiên nhân trì chú cùng các quyến thuộc, hoặc nguời tu thiền bị lạc mất thiền định, từ những nơi như vậy mà sinh, khi sinh rồi các căn lớn mạnh, theo chỗ thân cận tích tập nhân duyên mà tạo các nghiệp. Do nghiệp ấy nên bị luân hồi trong các cõi. Nếu người có trí gặp Thiện tri thức, nghe pháp tư duy sẽ được giải thoát giác ngộ, không chấp văn tự, lìa các phân biệt, nhập vào ba cửa giải thoát, thấy chân lý, pháp tối thượng thanh tịnh, đạt được sự thanh tịnh tột cùng đến cõi Phật Mật Nghiêm, ở trong vô lượng ức các cõi Phật tùy thuận ứng hiện.

Này Thiên chủ! Người ấy được giải thoát hẳn các đường ác sinh tử, gọi là bậc Trượng phu, người trí, Thiên trung thiên được chư Thiên thường thân cận vây quanh.

Thiên chủ! Thân của thai tạng hư dối không thật, cũng chẳng phải tự tánh sinh, cũng chẳng phải do vô minh, ái nghiệp sinh. Vì sao? Vì vô minh, ái nghiệp do tướng mà có, nếu hiểu rõ thì diệt hết

không còn, cũng không tên gọi và phân biệt, người ấy được sinh về cõi Mật nghiêm. Này Thiên chủ! Nếu những người tu định trú ở Tam-muội, tâm còn phan duyên thì bị sắc, tướng âm thanh mê hoặc dẫn dắt sinh ra chấp thủ, không thể giữ vững, đây gọi là Thiền định bị loạn động. Lực Tam-muội này sinh vào các cõi Dục, Sắc, Vô sắc cho đến Vô tưởng và cõi chúng sinh, người ấy bị vướng mắc nơi Tam-muội, nếu ở trong Tam-muội khéo điều phục tâm, xa lìa chấp thủ đối đãi, lìa hai thứ chấp này rồi thì tâm không sinh, ấy gọi là người thực hành pháp quán chân thật, nếu muốn sinh vào cõi Phật Mật Nghiêm thường phải trụ vào Tam-muội chân thật này.

❧

Phẩm 4: HIỂN THỊ TỰ TÁC

Lúc ấy, Đại Bồ-tát Hư Không Tạng lại bảo Phạm thiên vương:

–Này Thiên chủ! Tâm có tám hoặc chín loại cùng vô minh sinh khởi làm nhân cho thế gian. Thế gian đều do tâm và tâm pháp biến hiện. Tâm, tâm pháp này và các căn, sinh diệt lưu chuyển, bị vô minh làm biến đổi, nhưng tâm căn bản kiên cố không động. Này Thiên chủ! Nhân duyên thế gian có mười hai phần, hoặc có căn, hoặc cảnh, sinh, sự sinh chỉ trong sát-na hoại diệt. Từ cõi Phạm thiên, thế gian cho đến Phi tưởng, Phi phi tưởng đều do nhân duyên sinh khởi, chỉ có Như Lai mới xa lìa các nhân duyên. Này Thiên chủ! Pháp thế gian trong ngoài, động và bất động đều như tánh hoại diệt của cái bình. Này Thiên chủ! Các thức vi thế biến chuyển nhanh chóng là cảnh giới của Phật còn thế gian, Tiên, nhân, ngoại đạo không thể thấy biết. Các Tiên nhân, ngoại đạo bị ái ràng buộc không thể biết tướng sai biệt của tâm.

Này Thiên chủ! Giả sử có người thường làm những việc ca múa, tán thán, tế tự pháp Tỳ-đa cúng tế trời, trải qua một tháng hoặc bốn tháng, một năm cho đến một ngàn năm, được sinh về cõi Phạm thiên rồi cuối cùng cũng bị trở lại cõi dưới. Này Thiên chủ! Ông biết chăng? Thực hành ba pháp Tỳ-đà được kết quả giống như tánh chất

của cây chuối không chắc thật. Này Thiên chủ! Sự giải thoát của chư Như Lai ở cõi Phật Mật Nghiêm từ trí định mà được, nếu người nào muốn giải thoát thì cần phải tu hành đầy đủ.

Thiên chủ! Người trong cõi Mật nghiêm không có nạn quyến thuộc, sinh tử, tâm của họ không bị các tập khí làm ô nhiễm, như hoa sen vươn lên khởi mặt nước, như hư không, không có bụi trần như mặt trời lên cao xua tan hết mây mù, được tất cả chư Phật hộ trì, tắm trong dòng giới thanh tịnh, uống nước trí tuệ, vượt qua bờ sinh tử, được giải thoát chân thật.

Này Thiên chủ! Thân của chúng sinh ở trong các giới, năm uẩn, thức và các pháp đều không thật có. Mắt duyên sắc sinh ra thức, ví như do củi mà có lửa cháy. Tất cả cảnh giới theo vọng thức mà chuyển, như sắt bị hút theo đá nam châm, như sóng nắng, thành Càn-thát-bà, những con nai ngu muội chạy theo vào cảnh huyễn. Trong cõi này không có chủ thể tạo ra các vật, chỉ do tâm biến đổi của phàm phu. Này Thiên chủ! Như thấy nhũng người qua lại nhanh chóng trong thành Càn-thát-bà, nhưng không có thật, thân của chúng sinh lui tới cũng như vậy. Như thấy trong mộng, tỉnh dậy chẳng có. Người thế gian thấy có các uẩn, pháp. Người giác ngộ tâm sáng suốt thì biết các pháp ấy xưa nay vốn tịch tĩnh.

Này Thiên chủ! Các thế giới do vi trần hòa hợp mà thành. Nếu lìa tâm thì không thật có, các vật thế gian có thể tồn tại đều do tứ đại hợp thành. Ví như bệnh phong đàm, vì mê man nên thấy các vật rối loạn. Lại như làm cho thây chết đứng dậy không có người nào tạo ra cả, các pháp thế gian cũng vậy. Các ông nên siêng năng quán sát.

Này Thiên chủ! Tất cả vật thế gian thường chuyển động như bọt nước tụ lại thành hình, như chiếc bình… tưởng giống như sóng nắng, các thọ khổ, vui giống như bong bóng nước, hành như cây chuối bên trong không có lõi, thức như việc huyễn thuật, giả dối không thật.

Này Thiên chủ! Pháp động và bất động trong ba cõi đồng với cảnh mộng lúc tâm mê thì hiện, cũng như việc huyễn thuật, thành

Càn-thát-bà, chỉ làm mê hoặc phàm phu. Nếu các ông đối với pháp này tâm không sợ hãi, thấy biết chân chánh, dùng lửa trí tuệ thiêu đốt tất cả các nhân duyên hoạn nạn thì liền sinh vào cõi Mật nghiêm vi diệu an lạc.

Này Thiên chủ! Tất cả thế gian đều không có tướng, chấp có tướng là bị ràng buộc, không tướng là được giải thoát. Tướng là cảnh của tâm, cảnh của tâm thì không thật, cảnh giới trí tuệ là pháp chân thật, xa lìa các tướng, ngoài hoạt động của tâm. Tất cả các tướng là pháp của tam giới, sắc, thanh… pháp đều gọi là tướng, các căn, cảnh, giới là nhân trói buộc tất cả chúng sinh. Nếu đối với các tướng không tham chấp thì dứt trừ các phiền não được an lạc giải thoát.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Bảo Kế ngồi trên tòa báu ở giữa đại chúng, hướng về Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng thưa:

–Tôn giả là bậc đứng đầu trong chúng Bồ-tát ở các ức cõi Phật, thành tựu trí tuệ tối thượng hiểu rõ các pháp, đều đã thấy rõ vô lượng Tất-đàn, đối với các pháp quán hành có thể dứt hết những đều nghi ngờ cho họ, khéo biết nguồn gốc sinh khởi của thân chúng sinh, có thể ở trong một kiếp hay hơn một kiếp dùng âm thanh vi diệu diễn nói các pháp mà không mỏi mệt. Vì sao ông không vì các nhân giả giảng nói các nhân xa lìa những sự giống như thuận nghịch mà chẳng phải thuận nghịch, thuyết pháp chân thật khiến cho các bậc Trí tuệ tâm được thanh tịnh không còn nghi ngờ, xa lìa các nhân duyên, uẩn, chóng được giải thoát. Pháp cùng phi pháp là nhân duyên sinh ra thân này và thân sau, bậc Trí có thể thoát khỏi khổ của ái ràng buộc.

Thưa Tôn giả! Tâm của chúng sinh nhân nơi sắc và ánh sáng mà tác ý duyên theo các cảnh, tâm ấy rất nhanh khó nhận biết được, vì vô minh ái nghiệp làm tán loạn nhiễm ô.

Thưa Tôn giả! Vô số các pháp trong thân chúng sinh ý là dẫn đầu, là nhanh nhất, là thù thắng, ý cùng tương ưng với pháp hiện đang có, pháp ấy đều lấy ý làm tánh như ngọc ma-ni hiện rõ ánh sáng rực rỡ. Vì sao nhân giả không thuyết nghĩa như vậy?

Lại như màu sắc của ngọc ma-ni tùy theo mỗi chỗ mà hiện rõ. Nhân giả cũng như vậy, có đủ hình tướng Như Lai ở trong cung trời Tự tại có chư Thiên vây quanh cũng nên tùy theo đó mà thuyết pháp như vậy.

Khi ấy, Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng bảo:

–Cõi Phật Mật Nghiêm là tối thắng, tịch tĩnh là trí tuệ và thần thông, là chỗ an trụ của các bậc tu pháp quán hành, xưa nay thường trụ không hoại diệt. Nước không thể thấm ướt, gió không thể làm khô, cũng chẳng phải như cái bình do cố công để làm thành lại bị phá hoại, chẳng phải giống các nhân và không sự thành lập do giống các nhân. Vì sao? Vì tông và các phần khác là pháp bất định, các tông và nhân, đều sai khác. Cõi Phật Mật Nghiêm là thức chuyển y vượt khỏi tâm phân biệt, chẳng phải cảnh hoạt động của các vọng tình. Cõi Phật Mật Nghiêm là chỗ của Như Lai chẳng phải do vi trần sinh không có đầu mối, kết thúc, chẳng phải tự tánh sinh, chẳng phải dục lạc sinh, không từ cõi trời Ma-hê-thủ-la sinh, cũng chẳng phải do vô minh, ái nghiệp sinh, mà là chỗ sinh khởi của trí Vô công dụng, vượt qua khỏi lưới tối tăm của trời, Dục, Sắc, Vô sắc, Vô tưởng. Cõi Phật Mật Nghiêm A-nhã Tất-đàn, chẳng phải nhân nơi cảnh giới hiện lượng của bậc Trí tuệ, cũng chẳng phải tánh thù thắng tự tại, chỗ hiểm bày của các tông phái Thanh luận, Tỳ-đà cho đến năng lực trí tuệ của tư lương vi cũng không thể soi tỏ, chỉ là cảnh trí tu hành thanh tịnh của mười phương Như Lai.

Này các Nhân giả! Tất cả phàm phu mê muội ở thế gian vì nghiệp hay chẳng phải vì nghiệp. Nay ta sẽ giảng nói về nghĩa của nghiệp hay chẳng phải nghiệp khiến cho những người tu thiền định được an lạc. Vị ấy nói kệ:

Tất cả vật trong ngoài

Thấy được do tự tâm

Tâm chúng sinh hai tánh

Chấp và chấp đối tượng

Tâm thể có hai pháp

Tức tâm thấy các vật

Tánh phàm phu mê hoặc

Tự mình không thể rõ

Các cảnh giới được thấy

Đều là tự mình tạo

Tướng những bình đáng có

Tìm không có thể tánh

Các vị tiên trí kém

Không thể biết rõ ràng

Xa lìa lý chân thật

Theo con đường phân biệt

Tâm này có hai tánh

Như các hình trong gương

Như trăng hiện trong nước

Người nhặm thấy vòng lòa

Vòng lòa, chuỗi anh lạc

Đều là không thật có

Nhưng do bệnh nhặm mắt

Lại thấy có hiện rõ

Bình, vỏ đều do thức

Chúng sinh cũng như vậy

Người hư vọng phân biệt

Không biết luôn chấp thủ

Nhũng chúng sinh và bình

Vô số các hình tướng

Trong ngoài không giống nhau

Tất cả từ tâm sinh

Định Mật nghiêm vi diệu

Ngoài các pháp hiện hữu

Nếu có thể tu hành

Ở đó sinh các phước

Được giải thoát cõi Dục

Và cõi trời Sắc giới

Cho đến trời Vô tưởng

Cùng trời Sắc cánh cung

Cõi Không, thức vô biên

Phi tưởng, Phi phi tưởng

Trong các cõi như vậy

Lần tượt trừ tham dục

Ở đó chẳng rốt ráo

Tìm đến cõi Mật nghiêm

Các Bồ-tát vây quanh

Giải thoát và tự tại

Ông nên tu định này

Sao còn chấp quyến thuộc

Tướng thân thuộc trói buộc

Nhân sinh tử luân hồi

Tướng nam nữ tham ái

Tinh huyết cùng hòa hợp

Như trùng ở bùn nhơ

Ở trong đó cũng vậy

Chính tháng hoặc mười tháng

Các căn dần thành tựu

Lúc ra khỏi thai mẹ

Như con trùng cựa quậy

Từ đây mà lớn lên

Đến khi tâm hiểu biết

Ta thấy các chúng sinh

Sinh ra cũng như vậy

Cha mẹ có vô số

Vợ con cũng như vậy

Có mặt khắp mọi nơi

Trong tất cả thế gian

Ví như đàn bà đá

Vừa mộng thấy sinh con

Được bồng con vui thích

Tìm lại thấy mất con

Thương khóc không ngừng lại

Bỗng nhiên tỉnh thức dậy

Không thấy có con mình.

Lúc sinh và lúc chết

Lại mộng thấy núi, sông

Đồng trống, thôn, xóm làng

Mọi người đều đông đủ

Cùng nhau làm các việc

Người này giúp người kia

Như thế giới có thật

Và từ lúc tỉnh dậy

Tất cả đều chẳng có

Có người nhiều tham dục

Nằm mộng thấy nữ sắc

Hình dáng rất đẹp đẽ

Trang sức đồ quý báu

Ở trong mộng rất vui

Tỉnh giấc thì không thấy

Tất cả pháp thế gian

Nên biết đều như vậy

Ngôi vua và dân chúng

Cha mẹ cùng thân quyến

Thể tánh đều không thật

Do phàm phu điên đảo.

Ông đối với định này

Sao không siêng tu tập

Vô lượng hàng Thanh văn

Độc giác và Bồ-tát

Ở nơi chốn vắng lặng

Núi rừng thường tịch tĩnh

Hoặc ở trong biển sữa

Cùng với Ma-la-diêm

Tu-di cùng Tẫn-đà

Ma-hê, Nhân-đà-la

Kê-la-bà-lợi Sư

Cho đến ở núi Tuyết

Hoặc nơi cây Kiếp-ba

Ba-lợi Da-đa-la

Dưới cây Câu-tỳ-la

Hoặc trên cây Bà-la

Ăn vị quả Xà-phù

Và thức ăn bất tử

Đầy đủ các thần thông

Thường tu pháp quán này

Đời quá khứ, vị lai

Thường ngồi trên hoa sen

Kiết già thân bất động

Chánh định luôn quán sát

Khéo điều phục các căn

Không tán loạn theo cảnh

Như voi bị giam giữ

Lìa dục được Tam-muội

Nếu ra khỏi thế gian

Trong tất cả các định

Định Phật tịnh không cấu

Tham, ái đều trừ bỏ

Trụ trong định Vô sắc

Và các thiền Vô tưởng

Thấy trời, trăng, hoa sen

Tướng nước, lửa, hư không

Nếu lìa các phân biệt

Tâm không còn dao động

Lìa ở trong Tam-muội

Thấy vô lượng chư Phật

Một lúc đưa cánh tay

Lấy nước rưới trên đầu

Vào cõi Phật như vậy

Tất cả đều sáng suốt

Đầy đủ các sắc thân

Tùy nghi mà ứng hiện

Những thần thông tự tại

Tam-muội Đà-la-ni

Các công đức như vậy

Tất cả đều thành tựu

Phân tích về các sắc

Cho đến quán vi trần

Tự tánh không có thật

Ví như sừng thỏ, hổ

Đều hoàn toàn không có

Các uẩn cũng như thế.

Giống như tạo việc huyễn

Tất cả đều như vậy

Ở đây không nghiệp quả

Cũng không người tạo nghiệp

Thế gian không chủ thể

Dù có chẳng thể tạo

Chủ thể và đối tượng

Sao gọi là chủ thể?

Lời nói này thành sai

Người nói chẳng thanh tịnh

Vì sao lại bảo có

Thủy luân cùng Địa luân

Và chúng sinh, thế gian

Lần lượt mà bày ra

Các nẻo đều khác nhau

Qua lại lẫn đó đây

Ai tạo ra các căn

Vọng tình chấp lấy cảnh

Cảnh này đều phân biệt

Liên tiếp mà biến đổi

Giống như sữa, lạc, tô

Trụ sinh diệt như vậy

Hoặc nghiệp, chẳng phải nghiệp

Đây do vọng chấp sinh

Người định thường xem đây

Như mộng, thành Thát-bà

Chúng sinh xưa đến nay

Bị huân tập hý luận

Sinh khởi các phân biệt

Vô số các lỗi lầm

Các căn giống như huyễn

Cảnh giới đồng như mộng

Chủ thể và nghiệp tạo

Người định không phân biệt

Vọng sinh các ác kiến

Chấp có các chủ thể

Tạo tất cả thế gian

Hoặc ngọc báu ma-ni

Và các mỏ vàng bạc

Cầm thú sắc khác nhau

Đầu mũi gai bén nhọn

Nhũng thứ này ai làm

Nên biết không người tạo

Vượt ngoài tánh thế gian

Các duyên tạo vi trần

Chẳng phải không có nhân

Tự nhiên mà có được

Người tâm mê chấp ngã

Không biết thể tánh này

Là nghiệp chẳng phải nghiệp

Như vậy mà phân biệt

Như độc ở trong sữa

Cùng tương ứng biến đổi

Các pháp cũng như vậy

Thường sinh khởi phân biệt

Pháp tánh chẳng phải sinh

Cũng chẳng phải hoại diệt

Người mê không hiểu rõ

Phân biệt đủ các thứ

Người định nên quán sát

Thế gian chỉ tích tụ

Hoặc nghiệp chẳng phải nghiệp

Ở đây chớ tư duy

Các cõi cùng qua lại

Như mặt trời, mặt trăng

Không nương dựa hư không

Theo gió mà vận chuyển

Tánh nghiệp rất sâu kín

Mật nghiêm có thể thấy

Người tu tập quán hành

Không bị nghiệp ràng buộc

Ví như lửa đốt cây

Chốc lát thành tro tàn

Lửa trí đốt củi nghiệp

Nên biết cũng như vậy

Như đèn sáng phá tối

Một niệm đều dứt hết

Các nghiệp chướng tối tăm

Nhiều kiếp đã huân tập

Đèn trí tuệ Phật chiếu

Sát-na đều trừ diệt.

❧

Phẩm 5: PHÂN BIỆT QUÁN HÀNH

Lúc ấy, Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng lại bảo đại chúng:

–Này các Nhân giả! Ví như có người ở chỗ đất trống, lấy bùn, ngói, cỏ, cây tập hợp lại làm thành cái nhà, làm xong lại quán sát kỹ mọi vật thì không phải là nhà, lại như nhiều ngón hợp lại thành nắm tay, rời ngón tay mà tìm nắm tay thì không thật có. Quân lính, xe cộ, thành ấp, núi rừng, bình, vỏ, tất cả đều do hòa hợp mà thành. Người trí quán sát tất cả đều như những việc trong mộng, thân phàm phu, ngôi nhà cũng như vậy. Các cõi tích tụ, ví như núi cao nguy hiểm, tạm bợ không an ổn, như nhà mục nát, không sinh, không diệt, chẳng này chẳng kia, như thành Càn-thát-bà, như ảnh, như mây, như sóng nắng, như tượng vẽ tuy có thể hiện tại thấy tánh thường thanh tịnh, xa lìa tất cả sự phân biệt có, không. Như người mù què chân giả có tướng đi, nhưng không có tánh chắc thật, dù cho phân tích đến như hạt bụi nhưng chỉ là tên gọi, không có thật các vật. Nếu những người tu tập thiền định tư duy như vậy thì đối với sắc, thanh pháp không sinh giác niệm, ai diệt được giác niệm thì tâm được dừng nghỉ, tự tại giải thoát không thọ các nghiệp, thường tu tập thiền định rất thâm sâu, các Tiên nhân, Thiên nữ xinh đẹp đến cúng dường xem như việc nằm mộng không sinh khởi sự tham đắm. Thân tuy ở đây mà các Tiên nhân, ngoại đạo trì trú cho đến Phạm thiên cũng không thể thấy được đỉnh đầu. Người ấy không lâu được sinh trong cung điện Bảo Tạng ma-ni, đạt được thần thông, đầy đủ các công đức, pháp quán hành này là cảnh giới thực hành của người có tâm rộng lớn. Các ông nên nhanh chóng phát tâm Bồ-đề. Người có tâm rộng lớn mau được sinh vào cung điện hào quang sáng chói, xa lìa các tham dục, sân giận, ngu si, sẽ được đến cõi Mật nghiêm. Cõi này rộng lớn vi diệu tịch tĩnh, không có các hoạn nạn già, bệnh, chết, xa lìa các tướng, chẳng phải là chỗ hành của thức. Người vọng chấp thì không thể đạt được.

Này các Nhân giả! Cõi này thanh tịnh, là chỗ quán hành, người nào mong đạt được phải siêng tu tập, đoạn trừ tham, sân, si, xa lìa ngã và ngã sở. Vì sao? Vì tham, sân, si và phiền não chấp các cảnh

giới, nếu chấp thủ đối với cảnh giới thì sinh nhị giác. Như có người nữ xinh đẹp khả ái, người có nhiều lòng dục nhìn thấy sinh tâm tham muốn, mê loạn. Lúc đi, ngồi, ăn uống, ngủ nghỉ người ấy luôn tưởng nhớ đến cô ấy, không nghĩ việc khác. Hình dáng của người nữ kia thường hiện trong tâm, tâm người này bị cảnh làm nhiễm ô tán loạn, vì thế đối với cảnh giới không nên tham đắm. Này các Nhân giả! Ví như có người thấy có loài bò, nai, dê có sừng, liền biết hổ và thỏ là không có sừng. Giả sử không thấy bò, nai, dê… có sừng thì đối với thỏ và hổ nhất định không sinh sự thấy là không có sừng. Người thế gian vọng thấy cũng như vậy. Người chấp có thì sinh phân biệt có, về sau tìm thể tánh của nó không có, nên cho rằng các pháp nhất định là không, cho đến nếu người chưa xa lìa tâm phân biệt, thường sinh sự hiểu biết không bình đẳng cũng như vậy.

Này các Nhân giả! Nên dùng trí tuệ quán sát tất cả cảnh giới hoạt động của tâm đều như người vọng chấp thấy bò và thỏ. Nếu các ông quán sát như vậy thì được tùy theo ý của mình hoặc sinh trong loài người được làm vua Chuyển luân có oai lực lớn vượt hư không mà đến đây, hoặc sinh vào cung điện trên mặt trăng, mặt trời và các ngôi sao, cõi Tứ Thiên vương, Tam thập tam thiên, trời Dạ-ma, trời Đâu-suất-đà, cho đến trời Tự tại làm chủ kho tàng cung điện báu. Hoặc sinh trong các cõi trời cõi Sắc làm thân Phạm thiên, ở cõi Phạm thiên tu mười pháp định. Trong các cõi trời Vô phiền, Vô nhiệt, Thiện kiến. Này Thiện Hiện! Sắc cứu cánh, Không vô biên, Thức vô biên, Vô sở hữu, Phi tưởng phi phi tưởng, dần dần trừ hết tham dục, từ đó mà được sinh về cõi Phật thanh tịnh, thường ở trong định vi diệu giải thoát chân thật.

Lúc ấy, Bồ-tát Kim Cang Tạng liền nói kệ:

Do như bình vỡ

Mà thành gạch vụn

Sát na khác biệt

Liên tục vô thường.

Do giống sinh mầm

Mầm sinh giống hoại

Như người thợ gốm

Dùng đất làm bình.

Đất là pháp chỉ

Màu bình như đất

Nếu dùng thêm loại

Đất sắc khác làm.

Lửa nung chín rồi

Sinh nhiều màu sắc

Tiễn trúc sinh hành

Sừng sinh từ tỏi.

Ở chỗ nhơ bẩn

Ruồi sinh từ trùng

Pháp trong thế gian

Có quả giống nhân.

Hoặc có các vật

Chẳng giống với nhân

Do nhân biến hoại

Mà có quả sinh

Vô số các nhân

Thể không biến hoại

Chẳng nên vọng chấp

Phân biệt như vậy

Không ngã chủ tể

Thắng ngã trong ngã

Chẳng có ý ngã

Cảnh giới các căn

Hòa hợp làm nhân

Sinh từ nơi thức

Bậc trí phương tiện

Khéo biết các cảnh

Phá trừ phiền não

Tất cả các ma

Thế gian tham ái

Như lạt được mật

Nếu trừ tham ái

Giải thoát trói buộc.

Như loài rắn độc

Độc sân cũng vậy

Trong nẻo sinh tử

Bị nhiều khổ não

Các vị nếu muốn

Dứt trừ khổ não

Hãy nên chuyên tâm

Tu tập quán hành.

❧

Phẩm 6: KIẾN LẬP A-LẠI-DA

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng bảo đại chúng:

–Các Nhân giả! Ta nhớ thuở xưa nhờ oai lực của Phật mà được định vi diệu, bỗng nhiên thấy rõ những người thế gian tu tập thiền định và chư Phật Bồ-tát cùng ở trong các cõi nước khắp mười phương. Trong đó cõi Phật Mật Nghiêm là an lạc nhất. Chư Phật Bồ-tát số như vi trần ở Liên hoa tạng. Lúc ấy ta nhất tâm chiêm ngưỡng, từ trong định tự thấy thân mình cùng các Bồ-tát ở trong cõi Mật nghiêm, lại thấy tạng giải thoát bằng như đốt ngón tay ở trong cung, sắc tướng sáng như hoa A-đát-tư, cũng như trăng sáng giữa hư không. Vừa thấy ta liền nghĩ: Đây là gì mà có việc không thể nghĩ bàn như vậy? Lúc đang nghĩ, ta liền thấy thân ta ở trong thân đó, ở trong đó thấy khắp thế gian. Bấy giờ, vô lượng Bồ-tát ở trong Liên hoa tạng cũng đều thấy và nghĩ: “Đây là việc không thể nghĩ bàn. Khi Đức Phật thể hiện những việc ấy rồi, liền thâu thần lực, các Bồ-tát đều trở lại như cũ. Ta thấy việc hy hữu này rồi, biết vô số Bồ-tát thị hiện, cảnh giới của Phật đây không thể nghĩ bàn.” Các Nhân giả! Như Lai xưa, lúc còn làm Bồ-tát, từ địa Hoan hỷ thứ nhất đến địa Pháp vân, được pháp Tổng trì câu nghĩa vô tận và các Tam-muội Thủ-lăng-nghiêm, ý sinh thân, tám thứ giải thoát, ứng hiện Thần thông giáo hóa gọi là Quang

minh, tất cả công đức như vậy đã thành tựu, được thanh tịnh, mau thành Chánh giác, trụ cõi Mật nghiêm, tùy nghi giáo hóa. Vô số hình tượng Phật và Bồ-tát tự nhiên hiện khắp tất cả thế gian chuyển diệu pháp luân, khiến các chúng sinh diệt trừ ngu si, tu hành thiện pháp. Hoặc có Bồ-tát thấy thân tướng Phật Thi-lợi-bà-tha đủ tướng trang nghiêm, tự nhiên chiếu sáng, như ánh lửa lớn cùng các Bồ-tát trụ trong cung hoa sen thanh tịnh, thường ở trong định vi diệu an lạc. Hoặc thấy Đại thọ Khẩn-na-la vương, hiện trăm ngàn ức các thứ biến hóa như ánh trăng sáng chiếu khắp các cõi nước, hoặc thấy vô lượng chư Thiên trí tuệ thiện xảo, các tướng trang nghiêm, đầu đội mão báu, thân đeo chuỗi ngọc ở các cõi trời Đâu-suất… Hoặc thấy Phổ Hiền có oai lực lớn, được Nhất thiết trí biện tài vô ngại, ánh sáng nơi thân không có ai bằng, ở nơi cung điện như trăng tròn sáng, tuy ở trong biển chánh định Mật nghiêm mà hiện các hình tượng biến khắp tất cả, được các Hiền thánh cùng khen ngợi, tán thán. Vô lượng Trời, Tiên, Càn-thát-bà, Quốc vương, Thái tử cùng quyến thuộc vây quanh hầu hạ. Hoặc thấy có vị tu pháp quán hành, các chúng chư Thiên vây quanh, trụ thiền vắng lặng giống như đang nằm ngủ mà xa lìa sự hôn trầm biếng nhác, đã từng hầu hạ vô lượng chư Phật. Hoặc thấy bậc Đại Đạo sư thị hiện đản sinh, xuất gia, khổ hạnh, tu tập chánh định cho đến nhập Niết-bàn, hiện các thần thông đi, đứng, nằm, ngồi giữa cõi hư không khiến cho chư Thiên và loài người từ cõi Diêm-phù-đề cho đến trời Sắc cứu cánh đều được chiêm ngưỡng.

Các Nhân giả! Thể tánh chư Phật chỉ có Phật mới biết, trí tuệ của Phật tối thượng không ai bằng. Như Đức Phật Thích-ca Mâu-ni đã được làm Bậc Sư Tử trong loài người, các ông cũng sẽ được như vậy. Vì thế các ông nên sinh lòng tin thanh tịnh, tin vào tánh Phật thì được giải thoát. Người ấy, hoặc sẽ được làm Chuyển luân thánh vương và các Tiểu vương cho đến sinh ở trong cung Phạm thiên được làm Thiên chủ. Các chư Thiên này chuyên cần tinh tấn ở nơi cõi Phật Liên hoa tạng thanh tịnh cùng các Bồ-tát từ hoa sen hóa sinh, nhập vào đạo Nhất thừa xa lìa tập khí tham, sân, thu phục các thiên ma ở cõi Dục, tinh tấn chí không khiếp nhược, làm cho ánh sáng Phật pháp chiếu khắp các cõi nước.

Các Nhân giả! Nếu muốn làm Phật thì chủng tánh Phật phải thanh tịnh, chủng tánh ấy thanh tịnh rồi tức được Như Lai thọ ký thành Vô thượng Chánh giác, làm lợi ích cho tất cả những người tu hành. Ví như đại địa làm chỗ nương cho tất cả chúng sinh. Như lương y khéo bào chế thuốc khi khắp thành ấp, bình đẳng cứu giúp tất cả người bệnh, Đức Phật cũng như vậy, tâm bình đẳng giáo hóa không phân biệt, dù có bị chúng sinh cắt da thì tâm cũng không động.

Các Nhân giả! Cảnh giới sở hành trong ngoài của tâm, đều chỉ là thức mê loạn mà thấy, ở đây không có ngã và ngã sở, năng sở cả hai tất cả đều là cảnh giới của ý thức, nương vào A-lại-da mà phân biệt như vậy. Ví như có người đặt viên ngọc vào trong nắng mặt trời, hoặc do đồ lấy lửa mà sinh ra lửa, lửa này chẳng phải ngọc, đồ lấy lửa sinh, cũng chẳng do người làm. Tâm, ý, thức cũng như vậy, do căn cảnh tác ý hòa hợp mà sinh, tánh này có phải của mê hoặc như sóng nắng, mộng huyễn sự chấp thủ, hay giống lông rùa sừng thỏ, như sét đánh ra lửa, là từ nước, từ điện, từ sấm mà sinh chăng? Không thể nhất định biết chỗ sinh. Như thấy người thợ gốm tạo ra các loại bình, các thứ dục, tâm, pháp cùng tâm sinh cũng như vậy.

Các Nhân giả! Thể tánh của tâm không thể nghĩ bàn, người trong cõi Mật nghiêm mới có thể thấy biết hoàn toàn.

Các Nhân giả! Thức A-lại-da của chúng sinh xưa nay viên mãn thanh tịnh, vượt ngoài thế gian cùng ở Niết-bàn, như ánh trăng sáng hiện khắp các cõi nước, người thế gian thấy có khuyết tròn nhưng thể tánh của trăng vẫn chưa từng tăng giảm, tạng thức cũng như vậy, hiện khắp trong cảnh giới của tất cả chúng sinh, tánh thường viên mãn thanh tịnh không tăng, không giảm, người vô trí vọng sinh chấp trứơc. Nếu có năng lực hiểu biết chân chánh thì được chuyển y vô lậu sai biệt, được pháp sai biệt này rất khó. Như trăng ở trong mây mà tánh vẫn thường sáng tỏ, tạng thức cũng vậy, thức lưu chuyển trong cảnh giới tập khí nhưng vẫn thường thanh tịnh. Như cây ở trong sông theo dòng trôi, nhưng cây cùng với dòng thể tướng khác nhau, tạng thức cũng vậy, các tập khí khác thường sinh khởi mà thức không bị nhiễm ô.

Các Nhân giả! Thức A-lại-da thường làm chỗ y cứ của các pháp

nhiễm tịnh, là cảnh giới thiền định hiện pháp lạc trú của các Thánh nhân và các cõi trời người. Các cõi nước chư Phật đều lấy đó làm nhân, thường làm chủng tánh cho các thừa. Nếu ai giác ngộ đựơc tức thành Phật đạo.

Các Nhân giả! Tất cả chúng sinh có đủ công đức oai lực tự tại cho đến sinh chỗ hiểm nạn, thức A-lại-da thường ở trong đó làm chỗ y cứ. Chúng sinh từ vô thủy ở trong cảnh giới này, tự mình làm tăng trưởng tập khí các nghiệp, cũng có thể tăng trưỏng bảy thức khác, do hàng phàm phu chấp có chủ thể và đối tượng ở trong ngã.

Các Nhân giả! Ý ở trong thân như gió thổi nhanh, gió nghiệp thổi làm các căn chuyển biến, bảy thức đồng thời chuyển như sóng dậy. Tánh vi trần thù thắng,thời gian tự tại, thế gian của ngoại đạo chấp đều là thức A-lại-da thanh tịnh.

Các Nhân giả! Thức A-lại-da do nghiệp lực cũ và ái làm nhân, tạo thành thế gian bao nhiêu phẩm loại, người vọng chấp cho mình tạo ra, thể tướng của thức này vi tế khó biết, người mê chưa thấy rõ tâm chân thật, đối với căn, cảnh ý sinh tham ái.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng lại nói kệ:

Này Phật tử các ông

Vì sao chẳng nghe thấy

Tánh tạng thức thanh tịnh

Chỗ nương tựa các thân.

Hoặc đủ ba mươi hai

Tướng Phật và Luân vương

Hoặc vô số thân hình

Thế gian đều thấy được.

Như trăng sáng giữa không

Các sao cùng vây quanh

Các thức, A-lại-da

Ở trong thân cũng vậy.

Như Thiên chủ cõi Dục

Người hầu trong cung báu

Các thần ở sông biển

Trong nước được tự tại.

Tạng thức ở thế gian

Nên biết cũng như vậy

Như đất sinh các vật

Tâm này hiện nhiều nơi.

Ví như vua mặt trời

Rực sáng ngự cung báu

Đi quanh núi Tu-di

Chiếu sáng khắp trời, người.

Chư Thiên và thế gian

Thấy rồi liền kính lễ

Phật trong cõi tạng thức

Tướng ấy cũng như vậy.

Hành các hạnh mười Địa

Hiển bày pháp Đại thừa

Ban vui khắp chúng sinh

Thường tán thán Như Lai.

Ở nơi thân Bồ-tát

Đây gọi là Bồ-tát

Phật cùng các Bồ-tát

Đều là A-lại-da.

Phật và các Phật tử

Đã thọ, sẽ thọ ký

A-lại-da rộng lớn

Sẽ được thành Chánh giác.

Các định ở Mật nghiêm

Cùng định diệu tương ứng

Ở nơi A-lại-da

Quán sát thấy rõ ràng

Phật và Bích-chi-phật

Thanh văn, các ngoại đạo

Người thấy lý không sợ

Quán sát nơi thức này

Vô số các cảnh thức

Đều từ tâm biến hiện

Bình, vỏ và các vật

Như vậy tánh đều không

Đều nương A-lại-da

Chúng sinh thấy mê mờ

Do vì các tập khí

Chấp và đối tượng chấp

Tánh này chẳng như huyễn

Sóng nắng và quáng mắt

Chẳng sinh, chẳng không sinh

Chẳng không cũng chẳng có

Ví như tướng dài ngắn

Lìa một tức là không

Người trí quán việc huyễn

Đấy chỉ là huyễn thuật

Chưa từng có một vật

Mà đồng sinh cùng huyễn

Sóng nắng và quáng mắt

Hòa hợp có thể thấy

Lìa một, không hòa hợp

Quá khứ, vị lai không

Những việc huyễn như thế

Mỗi mỗi tướng các vật

Đều do tâm biến hiện

Không thể cũng không danh

Người mê hoặc trong đời

Tâm họ không giải thoát

Vọng thuyết có việc huyễn

Huyễn thành vô số vật

Huyễn sư dùng ngói gạch

Tạo ra các đồ vật

Chuyên cần hoặc đến đi

Thấy việc này chẳng thật

Như sắt nhờ nam châm

Mà di chuyển vị trí

Tạng thức cũng như vậy

Tùy chỗ phân biệt chuyển

Tất cả các thế gian

Đều hiện khắp mọi nơi

Như mặt trời, ngọc báu

Không tư duy phân biệt

Thức này hiện khắp nơi

Thấy cho là lưu chuyển

Không sinh cũng không chết

Pháp vốn chẳng lưu chuyển

Người định thường quán sát

Sinh tử vốn như mộng

Khi ấy liền chuyển y

Gọi là được giải thoát

Đây tức là giáo lý

Tối thượng của chư Phật

Tư duy tất cả pháp

Như cân, như gương sáng

Lại như đèn sáng lớn

Cũng như thử đá vàng

Xa lìa nơi đoạn diệt

Nêu lên tướng chánh đạo

Người tu hành diệu định

Đạt được nhânh giải thoát

Xa lìa các tạp nhiễm

Mà hiện rõ chuyển y.