Đại Tập 65 · Bộ Kinh Tập XII · Số 674–720

Kinh Đại Thừa Mật Nghiêm - Quyển Hạ - Phẩm 7: Cảnh Giới Tự Thức

KINH ĐẠI THỪA MẬT NGHIÊM

QUYỂN HẠ

Phẩm 7: CẢNH GIỚI TỰ THỨC

Bấy giờ, Bồ-tát Kim Cang Tạng quán khắp mười phương, từ trong ngọc châu nơi búi tóc phóng ra ánh sáng lớn, ánh sáng ấy chiếu khắp tất cả cõi nước và các chúng Bồ-tát trong hội Mật nghiêm. Phóng ánh sáng rồi, vị này liền bảo Bồ-tát Như Thật Kiến:

–Nhân chủ! Trong núi tuyết có một con thú dữ gọi là Năng hại, dùng trăm ngàn sự biến hóa bắt các loài thú ăn thịt. Nếu nó thấy nai cái có con liền giả tiếng kêu bi thương của nai con, hoặc thấy nai cái liền hiện có sừng giống như vậy để gần gũi, khiến cho nai cái kia không sợ rồi hại mà ăn thịt, thấy các loài bò, ngựa và các loài cầm thú đều giả hình dạng giống như vậy tùy ý làm ác. Này Nhân chủ! Tất cả ngoại đạo đối với A-lại-da sinh ngã kiến cũng như con thú dữ kia biến hóa vô số hình, người chấp ngã và ngã tướng mỗi thứ sai khác cho đến rất nhỏ như vi trần. Này Nhân chủ! Các ngã chấp này trụ ở đâu? Chỉ trụ nơi thức của mình không trụ ở chỗ khác. Người chấp ngã cho rằng: Ngã cùng ý căn hòa hợp, ý căn, cảnh hòa hợp mà có thức sinh vốn không có ngã. Như duyên bên ngoài cùng hòa hợp với hoa mà có mùi hương, khi chưa hòa hợp thì không có hương. Do đó nên biết, chỉ có tâm thức và tâm pháp không có ngã riêng, như quả ở trong mâm, như đèn ở trong lồng, như người được cỏ Y-thi-ca văn đồ, chỉ do tâm nhân duyên và tâm pháp sinh, trong này không có ngã cũng không có sinh, chỉ một tướng vi diệu xưa nay vắng lặng, là cảnh giới tự chứng của người tu pháp Quán hành của chư Phật, Bồ-tát, hàng ngoại đạo không hiểu do thức nên sinh ngã kiến, không biết pháp trí mà phân biệt chấp trước có không, hoặc luận về một hoặc nhiều ngã và ngã sở. Như con thú dữ kia giết hại rất nhiều loài vật,

kiến chấp này cũng như vậy, khiến cho các chúng sinh lưu chuyển trong sinh tử, không chịu gần gũi Phật, Bồ-tát và các bậc Thiện tri thức, thế nên, lần lượt xa lìa, không có lúc hướng về trái với Thánh đạo, mất hết lợi ích. Đối với pháp Tam thừa cho đến Nhất thừa cũng không được chứng đắc, do chấp trước ràng buộc nên không thấy sự thật, không được dự vào cõi Mật nghiêm cho đến tên gọi cũng không được nghe. Này Nhân chủ! Những người tu Quán hành đều nhân nơi thức thanh tịnh này mà trừ ngã kiến, ông và các Đại Bồ-tát cũng nên siêng tu như vậy, lại giảng nói cho các người khác khiến chóng hội nhập vào cõi Phật Mật Nghiêm.

❧

Phẩm 8: A-LẠI-DA VI MẬT

Bấy giờ, trong chúng hội có Bồ-tát tên là Bảo Thủ nói với vua chúng Sắc Tối Thắng:

–Nhà vua nên thưa hỏi Bồ-tát Kim Cang Tạng trụ ở trong Tam-muội, tất cả thế gian có các pháp xa lìa các phân biệt và danh tự, không tương ưng với danh tướng, tự tánh của pháp ấy trụ ở đâu, các Phật tử này nhất tâm mong được nghe.

Khi ấy vua Sắc Tối Thắng liền theo nghĩa đó mà hỏi:

Danh tướng các cảnh giới

Tất cả pháp thế gian

Đây chỉ là phân biệt

Do lìa phân biệt có.

Như vậy mà lập danh

Danh ấy trú chỗ nào

Bậc Kim cang tự tại

Xin giảng nói cho tôi.

Bấy giờ, Bồ Tát Kim Cang Tạng dùng kệ đáp:

Các pháp trong thế gian

Tất cả chỉ có danh

Do tưởng mà lập nên

Lìa danh không nghĩa khác.

Bốn uẩn chỉ danh tự

Vì thế gọi là danh

Như tên gọi trưởng giả

Chỉ danh không có thể.

Phật và các Phật tử

Chỉ nhân tướng gọi tên

Lìa tướng mà có danh

Là phân biệt không thành

Do vì nương nơi tướng

Phân biệt vô số danh

Như cung kính, nói năng

Đây đều không thật có

Chỗ phàm phu phân biệt

Đều nương chấp theo tướng

Vì vậy pháp thế gian

Lìa tướng tức là không

Bình, vỏ và xe cộ

Tên gọi đều khác nhau

Sắc tướng có thể thuyết

Thể tánh không thật có

Các sắc pháp thế gian

Chỉ có tướng không khác

Nương vào tướng lập danh

Danh này không thật có

Vua nên quán thế gian

Lìa danh không thật có

Chỉ do tâm phân biệt

Sinh khởi sự chấp trước

Nếu xa lìa phân biệt

Thì chấp thủ không sinh

Vô sinh tức chuyển y

Chứng được pháp vô tận

Vì thế nên Đại vương

Thường phải quán tưởng pháp

Chỉ là tâm phân biệt

Lìa đây thì không có

Hình tướng và thể chất

Tăng trưởng cùng hoại diệt

Những tên gọi như vậy

Đều chỉ là tưởng sắc

Danh, tướng và phân biệt

Thể tánh vốn không khác

Tùy theo nghĩa thế tục

Kiến lập không giống nhau

Nếu xa lìa danh tự

Tìm kiếm thể của vật

Quá khứ và vị lai

Việc này không có được

Biết các thức sinh khởi

Biết pháp không thật có

Biết nó chỉ là danh

Pháp thế gian như vậy

Do danh phân biệt pháp

Pháp không đúng với danh

Các pháp tánh như vậy

Không trụ nơi phân biệt

Do pháp chỉ có danh

Tưởng thì không có thể

Tưởng không, danh cũng không

Nếu không còn phân biệt

Thân tâm đều thanh tịnh

Như lửa đốt cây rồi

Hoàn toàn không sinh hại

Ví như người gánh nặng

Tên người gánh nặng này

Tùy gánh nặng nên khác

Tướng người gánh khác nhau

Danh như vật được gánh

Phân biệt tên người gánh

Do nơi các loại danh

Phân biệt tên khác nhau

Như thấy người làm ác

Thấy người do làm ác

Người ác phân biệt hai

Chỉ có nơi danh tự

Trong các đại hòa hợp

Do phân biệt có sắc

Nếu xa lìa các đại

Sắc tánh tức không có

Như đức y nơi bình

Bình theo tên cũng vậy

Bỏ tên mà lấy bình

Bình hoàn toàn không có

Bình không trụ thể bình

Danh đâu trụ ở danh

Cả hai sinh phân biệt

Danh lượng cũng chẳng có

Người trụ định như vậy

Tâm không bị dao động

Ví như vàng và đá

Xưa nay tướng nước không

Cùng với lửa hòa hợp

Hoặc như nước lưu chuyển

Tạng thức cũng như vậy

Thể pháp chẳng lưu chuyển

Các thức cùng tương ưng

Cùng pháp đồng lưu chuyển

Như sắt nhờ nam châm

Mà di chuyển qua lại

Cả hai không quan hệ

Tướng trạng có quan hệ

Lại da cùng bảy thức

Nên biết cũng như vậy

Bị tập khí trói buộc

Không người mà vẫn có

Ở khắp thân chúng sinh

Đi khắp các đường hiểm

Như sắt cùng nam châm

Cả hai chẳng biết nhau

Hoặc xa lìa đường hiểm

Mà trụ nơi các Địa

Lực thần thông tự tại

Thủ-lăng-nghiêm Như huyễn

Cho đến Đà-la-ni

Đều thành tựu tất cả

Tán thán công đức Phật

Và làm việc cúng dường

Hoặc hiện vô lượng thân

Một thân vô lượng tay

Vai, đầu, miệng và lưỡi

Dần dần đến vô lượng

Đi đến mười phương cõi

Cúng dường các Như Lai

Hoặc mưa các hoa đẹp

Y báu và chuỗi ngọc

Chất thành đống to hơn

Như ngọn núi Tu-di

Cúng dường các Như Lai

Và các vị Bồ-tát

Hoặc làm cung điện báu

Như mây sáng rực rỡ

Hóa hiện các Thiên nữ

Dạo chơi ở trong đó

Dùng đủ thứ âm nhạc

Để dâng cúng chư Phật

Hoặc cùng Phật, Bồ-tát

Thường ở chung một chỗ

Tự tại mà nhiếp phục

Tất cả các ma oán

Tự chứng đắc Tam-muội

Chuyển được chỗ sở y

Xiển dương năm loại pháp

Tám thức và vô ngã

Liên tục không dừng nghỉ

Nhất tâm mà cúng dường

Hoặc hiện làm thân nhỏ

Số đó như vi trần

Hoặc hiện làm thân lớn

Vô biên không thể lường

Đủ các loại sắc tướng

Để cúng dường Như Lai

Hoặc ở trong thân mình

Thâu nạp các thế giới

Đặt ở trong hạt cải

Đem biển cả gom thành

Bằng như dấu chân bò

Trong các chúng sinh này

Thân tâm không loạn động

Dùng tất cả vật dụng

Bình đẳng làm lợi ích

Như nhật, nguyệt, như đất

Như nước và lửa, gió

Lại như cõi báu lớn

Cũng như vị thuốc hay

Các pháp không sinh diệt

Không đoạn cũng không thường

Một, khác và đến đi

Như vậy đều không có

Giả lập các thứ danh

Đây là tánh Biến kế

Các pháp giống như huyễn

Như mộng thành Thát-bà

Sóng nắng, trong sắc nước

Vòng lửa, mây, điện chớp

Trong đó vọng chấp thủ

Đây là tánh Biến kế

Đủ các thứ tên gọi

Vô số pháp thuyết giảng

Đây đều không thật có

Là do tánh Biến kế

Tất cả pháp thế gian

Không xa lìa danh sắc

Đây đều chỉ có danh

Lìa danh không nghĩa khác

Tánh Biến kế như vậy

Ta vì thế gian thuyết

Mắt duyên theo các sắc

Hòa hợp cùng sinh khởi

Tiếng phát theo dùi trống

Mầm từ đất mà sinh

Cung điện và bình, vỏ

Đều do các duyên khởi

Chúng sinh và các pháp

Đều nương theo tha tánh

Hoặc là pháp vô lậu

Không thể lìa nghĩa này

Tự chứng trí sinh khởi

Tánh này là chân thật

Tướng các pháp sai biệt

Tự tánh pháp đã thuyết

Nếu xa lìa tự tánh

Các pháp không hiện rõ

Như người dùng các vật

Làm đủ thứ hình giả

Sắc tướng tuy không đồng

Tánh đều chẳng chắc thật

Thế gian đều như vậy

Các thứ đều không thật

Do vọng tình chấp trước

Biến kế chẳng có khác

Ví như ngọc Ma-ni

Tùy sắc mà hiện hình

Thế gian cũng như vậy

Chỉ do phân biệt có

Thể dụng không tồn tại

Vì tánh Biến kế này

Như thành Càn-thát-bà

Không thành mà giống thành

Cũng chẳng phải không nhân

Có thể thấy như vậy

Thế gian vô số vật

Nên biết cũng như vậy

Mặt trời và các núi

Nhà cửa và khói mây

Mỗi thể tướng khác nhau

Chưa từng có xen lẫn

Không cùng không tự, tha

Thể tánh đều không thành

Chỉ là chỗ phân biệt

Tự tánh của Biến kế

Các vật ngoài nhân sinh

Chẳng phải không có nhân

Hoặc có hoặc không có

Đây đều là vọng chấp

Danh nương tướng sinh khởi

Hai thứ phân biệt sinh

Chánh trí và như như

Xa lìa sự phân biệt

Tướng tâm như hiện rõ

Ý cùng làm sở y

Ý và năm tâm sinh

Cũng giống như sóng biển

Tập khí không bắt đầu

Cảnh giới cũng như vậy

Do tâm tập khí sinh

Cảnh khiến tâm mê loạn

Nương theo thức Lại da

Tất cả các chủng tử

Cảnh giới tâm như hiện

Vì thế gian mà thuyết

Bảy thức, A-lại-da

Lần lượt sinh ra tướng

Tám loại thức như vậy

Không thường cũng không đoạn

Tất cả các thế gian

Tợ có sự sắp đặt

Chấp có các chúng sinh

Ngã và ba hòa hợp

Phát sinh các thứ thức

Phân biệt các cảnh giới

Hoặc vọng chấp là có

Do người tạo nghiệp nhân

Sinh ở cõi Phạm thiên

Trong ngoài các thế gian

Thế gian chẳng ai tạo

Nghiệp và vi trần nghiệp

Chỉ là A-lại-da

Biến hiện giống với cảnh

Tạng thức không duyên tạo

Thức cũng không tạo duyên

Các thức tuy lưu chuyển

Không có ba hòa hợp

Thể Lại-da thường trụ

Các thức cùng sinh khởi

Như bánh xe, thủy tinh

Cũng như trăng và sao

Từ đây sinh tập khí

Mỗi loại tự tăng trưởng

Lại tăng trưởng thức khác

Các thức khác cũng vậy

Thường lưu chuyển như vậy

Người ngộ tâm mới biết

Ví như lửa đốt cây

Lần lượt mà lan khắp

Cây này đốt cháy rồi

Lại đốt sang cây khác

Nương theo thức Lại-da

Tâm vô lậu cũng vậy

Trừ dần các hữu lậu

Đoạn dứt pháp luân hồi

Đây là hiện pháp lạc

Nơi cảnh giới Tam-muội

Con đường của bậc Thánh

Truyền khắp mười phương nước

Như vàng ở trong quặng

Không thể thấy được vàng

Người trí khéo nung luyện

Vàng ấy mới sáng ra

Tạng thức cũng như vậy

Bị tập khí trói buộc

Tam-muội đã tịnh trừ

Người hành định thấy sáng

Như lạc chưa đong váng

Hoàn toàn không thấy tô

Cho nên các bậc Trí

Nấu lạc mà được tô

Tạng thức cũng như vậy

Bị che bởi các thức

Những người định Mật nghiêm

Siêng quán mới chứng được

Ánh sáng lớn Mật nghiêm

Đáng xưng trí vi diệu

Phật tử siêng tu tập

Thường sinh trong nước này

Cõi sắc và Vô sắc

Không, thức, phi phi tưởng

Ở đó thường siêng tu

Mà sinh đến chỗ này

Các Phật tử trong đây

Oai quang giống mặt trời

Ở nơi chỗ tu hành

Giảng ý nghĩa tương ứng

Pháp chứng của Như Lai

Theo thấy mà chuyển y

Tất cả Phật Thế Tôn

Thọ quả vị Quán đảnh

Tuy trụ cõi Mật nghiêm

Tùy nghi hợp với vật

Hoặc thấy, hoặc nghe pháp

Giữa không mà biến hóa.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng lại bảo đại chúng:

–Các Nhân giả! Thức A-lại-da từ vô thủy đến nay huân tập các tập khí hý luận, lại bị các nghiệp trói buộc luân hồi không dừng. Như biển nhân nơi gió mà khởi lên các sóng thức thường sinh diệt không ngừng. Chúng sinh không tự biết được, theo thức của mình hiện ra các cảnh giới. Nếu tự biết rõ như lửa đốt củi, thì tập khí đều dứt trừ, đi vào quả vị vô lậu gọi là Thánh nhân.

Các Nhân giả! Thức A-lại-da biến hóa tựa như các cảnh, hoàn toàn đối với thế gian ý nhiễm ô, duyên chấp theo ngã và ngã sở, các thức đối với cảnh, mỗi mỗi đều phân biệt.

Các Nhân giả! Tâm tích tập ý nghiệp cũng vậy, ý thức biết rõ tất cả các pháp, năm thức phân biệt cảnh giới hiện tiền, như người bệnh nhặm mắt thấy tựa như vầng quáng, ở trong tâm tựa như có sắc, chẳng phải sắc chấp là sắc.

Các Nhân giả! Như ngọc báu Ma-ni thể tánh thanh tịnh, nếu đặt giữa ánh sáng mặt trời, tùy theo chỗ thích ứng của viên ngọc mà mưa xuống các vật báu. Thức A-lại-da cũng vậy, là kho tàng thanh tịnh của các Như Lai cùng với tập khí hòa hợp biến chuyển giống như các sắc trong khắp thế gian, nếu hợp với tướng vô lậu thì mưa xuống các pháp công đức. Như sữa biến thành ván sữa cho đến thành sữa đặc, thức A-lại-da cũng vậy, biến đổi giống như các sắc của thế gian, như người bị đau mắt, do bệnh nhặm mắt nên thấy giống như vầng quáng, tất cả chúng sinh cũng như vậy, do tập khí che lấp, ở trong tạng thức, mắt sinh ra các sắc cũng vậy. Sự thấy sắc này giống như sóng nắng xa lìa có, không đều là sự biến hiện của A-lại-da.

Này các Nhân giả! Nương theo nhãn sắc tựa có thức sắc, như việc huyễn sinh ở trong mắt, tướng ấy dao động như khi đốt ngọn lửa.

Các Nhân giả! Tất cả các sắc đều là A-lại-da cùng với sắc huân tập tương ưng biến hóa tựa như tướng của nó chẳng có thể khác biệt,

đồng với sự phân biệt của phàm phu.

Các Nhân giả! Tất cả chúng sinh hoặc ngồi, hoặc nằm, hoặc đi, hoặc đứng, say sưa, ngủ nghỉ cho đến chạy tán loạn đều do thức A-lại-da. Ví như ánh sáng nắng gay gắt của mặt trời chiếu xuống mặt đất làm lay động giống như dòng nước làm cho những con thú đang khát mê lầm chạy theo. Thức A-lại-da cũng như vậy, thể tánh chẳng phải sắc mà hiện giống như sắc. Người phân biệt vọng sinh chấp trước như sức hút của nam châm khiến sắt di chuyển, tuy không có tâm tựa như có tâm. Thức A-lại-da cũng như vậy. Vì chấp giữa pháp sinh tử qua lại trong các nẻo, chẳng phải ngã mà giống ngã. Như trong nước có vật, tuy không có sự hiểu biết mà theo dòng nước chuyển động không dừng, thức A-lại-da cũng vậy, tuy không phân biệt mà nương thân vận hành. Như có hai con voi mạnh khoẻ đấu nhau. Nếu một con bị thương nó liền rút lui. Nên biết thức A-lại-da cũng như vậy. Thức này đoạn các phần tập nhiễm, nhưng không bị lưu chuyển. Ví như hoa sen ra khỏi bùn sáng suốt thanh tịnh lìa khỏi phiền não, chư Thiên quý nhân thấy đều kính trọng, thức A-lại-da cũng vậy, ra khỏi bùn tập khí trong sáng, được chư Phật, Bồ-tát và bậc Đại nhân quý trọng. Như thế gian mong cầu có ngọc báu, đối với kẻ ngu thường bị nhiễm ô, bậc Trí được rồi liền dâng lên vua, dùng để trang sức làm mũ báu đội cho vua. Thức A-lại-da cũng vậy, là chủng tánh thanh tịnh của các Như Lai, đối với hàng phàm phu thường bị tạp nhiễm. Bồ-tát chứng đắc, đã đoạn dứt các tập khí cho đến thành Phật thường giữ gìn vật báu đó. Như ngọc quý ở trong nước bị vỏ ốc bao chung quanh, thức A-lại-da cũng vậy, ở trong biển sinh tử bị các tập khí ác ngăn che nên không hiện ra.

Các Nhân giả! Thức A-lại-da có năng thủ, sở thủ, sinh ra hai tướng giống như rắn hai đầu muốn đến chỗ ưa thích. Cũng vậy thức này cùng với sắc tướng sinh khởi, người thế gian chấp làm sắc, hoặc chấp ngã, ngã sở hoặc có hoặc không, có thể tạo ra thế gian mà đối với thế gian được tự tại.

Các Nhân giả! Thức A-lại-da tuy biến hiện nhiều loại mà tánh rất thâm sâu, người vô trí không thể hiểu rõ, ví như huyễn sư giả tạo ra các con vật hoặc đi hoặc chạy cũng như chúng sinh đều không nhất

định là thật. Thức A-lại-da cũng như vậy, tạo ra các thế gian và chúng sinh nhưng không phải thật, kẻ phàm phu không hiểu, vọng sinh chấp trước. Bậc trượng phu khởi tánh thù thắng tự tại mà không thấy.

Các Nhân giả! Ý có thể phân biệt tất cả thế gian, cái thấy phân biệt này như tính chất trong tranh, như hình trong gương, như người nằm mộng thấy vật, như cung Thích Đề-hoàn Nhân, như thành Càn-thát-bà, như âm vang trong núi, như sóng nắng, như bóng cây trên dòng, như bóng trăng trong ao, người phân biệt đối với A-lại-da cũng vọng chấp như vậy. Hoặc có người đối với thức này có thể chân chánh quán sát, biết các thế gian đều là tự tâm thì sự thấy phân biệt này đều là chuyển diệt.

Các Nhân giả! Thức A-lại-da là sở y và các pháp tập khí, là tâm phân biệt tán loạn, nếu xa lìa tâm phân biệt liền trở thành vô lậu, giống như hư không. Nếu các Bồ-tát ở nơi A-lại-da đắc Tam-muội sinh ra thiền định giải thoát vô lậu, được sức phương tiện thần thông tự tại, các pháp công đức, mười nguyện viên mãn thì ý sinh thân, chỗ chuyển sở y của thức thường trụ đồng với tánh của hư không chẳng hoại diệt.

Các Nhân giả! Như Lai thấy khắp tất cả thế gian không có hoại diệt. Người nhập Niết-bàn chẳng phải là hoại diệt, cũng chẳng phải không có chúng sinh mà nay mới sinh cõi nước trong mười phương đồng một pháp tánh. Chư Phật xuất hiện hay không xuất hiện ở thế gian, tất cả các pháp trụ nơi pháp tánh vẫn không thường không đoạn. Nếu người giải thoát cảnh giới sinh diệt của chúng sinh tức là hoại tánh Nhất thiết trí của Như Lai. Phật biết pháp quá khứ, vị lai, hiện tại không bình đẳng, nếu chúng sinh diệt Niết-bàn thì ai xa lìa khổ, hữu dư, vô dư và những việc hàn phục các ma đều là vọng thuyết. Do đó nên biết những người tu quán hành chứng được thân thường trụ giải thoát, xa lìa các uẩn, diệt các tập khí, ví như thanh sắt nóng bỏ vào nước lạnh, sức nóng tuy không còn nhưng thanh sắt vẫn không hoại diệt.

Các Nhân giả! Biển thức A-lại-da bị hý luận thô trọng va chạm nên năm pháp, ba tánh, sóng các thức tương tục sinh khởi, có

cảnh giới và tướng dao động, ở nơi chỗ vô nghĩa mà hiện nghĩa như thật.

Các Nhân giả! Thức A-lại-da đi trong rừng các uẩn, ý thì đi trước, ý thức quyết định sắc và các cảnh. Năm thức nương theo căn hiện rõ cảnh giới, chấp thủ cảnh giới đều là thức A-lại-da.

Các Nhân giả! Thức A-lại-da cùng mạng sống, hơi ấm, xúc hòa hợp mà trụ. Ý trụ nơi thức này, thức này lại trụ nơi ý, ngoài ra năm thức cũng trụ nơi tự căn.

Các Nhân giả! Tâm ý, thức trụ nơi các uẩn bị nghiệp dẫn dắt lưu chuyển không dừng, ái nhân nơi nghiệp mà sinh, do nghiệp thọ thân, thân lại tạo nghiệp, bỏ thân này rồi lại thọ thân khác như trùng bò trong hang, tâm và tâm pháp sinh khởi các nẻo, lại chứa nhóm các uẩn.

Các Nhân giả! Mạng sống, hơi ấm và thức nếu xa lìa thân này thì không còn sự hiểu biết giống như gỗ, đá.

Các Nhân giả! Tâm chấp ngã tạng thức này gọi là ý, chấp thủ các cảnh giới gọi là thức, tâm có thể nương thân, ý chấp các cõi, ý thức hiện rõ năm thứ phân biệt. Tạng thức là nhân sinh khởi các thức, ý và ý thức lại từ đẳng vô gián duyên mà khởi, năm thức lại nương vào tăng thượng duyên mà sinh, đồng thời do tự căn làm tăng thượng.

Các Nhân giả! Thân như thây chết mà đứng dậy, như sóng nắng tùy theo các hành làm nhân duyên mà di chuyển, chẳng phải hư vọng, chẳng phải chân thật, bị tham ái dẫn dắt tánh không, vô ngã.

Các Nhân giả! Ý, các thức cùng tâm sinh, năm thức lại cùng ý thức sinh. Đại địa thường sinh khởi lưu chuyển như vậy.

Các Nhân giả! Thức A-lại-da bị ái huân tập mà được tăng trưởng, tự tăng trưởng rồi lại tăng trưởng các thức khác như bánh xe quay không dừng, vì các thức cho nên sinh ra các cõi, ở trong các cõi thức lại tăng trưởng, thức cùng thế gian hỗ tương làm nhân, như trong sông nước đầu dòng cuối dòng đều không ngừng chảy, như mầm cùng hạt giống tương tục mà sinh mỗi loại khác nhau hiện ra rõ ràng. Thức

hành cũng vậy, hòa hợp ba thứ rồi rồi lại tiếp tục hòa hợp phân biệt mà sinh không đoạn dứt, nhân nơi các pháp trong, ngoài mà sinh khởi. Tất cả phàm phu không được tự tâm. Phật tử các ông nên siêng quán sát.

Lúc đó, vua chúng Sắc Tối Thắng lại hướng về Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng nói kệ:

Người được sự không sợ

Tạng Kim cang Tam-muội

Khéo nhập vào Mật nghiêm

Thuyết giảng tất cả pháp.

Phật và các Phật tử

Chánh tư duy Tam-muội

Thấy được tướng các pháp

Vi diệu không gì bằng.

Nguyện xin Bậc Đại Trí

Vì chúng tôi tuyên thuyết

Tôn giả thường an trụ

Cung Nguyệt tạng ma-ni.

Ngồi trên tòa Sư tử

Các Bồ-tát vây quanh

Mong vì các Đại chúng

Thuyết pháp Định Mật Nghiêm.

Đây là Phật Nguyệt Tràng

Vì Đại chúng diễn thuyết

Đại chúng sẽ đến đây

Xin thuyết không mỏi mệt.

Lúc đó, nơi vô lượng thân của Đức Phật Nguyệt Tràng ở cung điện chư Thiên cõi Dục, cõi Sắc, có vô số Bồ-tát và chư Thiên vây quanh cúng dường, thuyết pháp Tu quán hành thật tướng và các pháp Vô sở úy ở trong hội Mật nghiêm, các vị Bồ-tát đó nghe rồi chứng được Tam-muội trí tương ưng, tâm không thích trụ vào quả vị cũng không thích trụ nơi thật tế, ở trong định cùng nhau quán sát. Tâm mỗi vị đều nghĩ: Ai đã thấy và chứng đắc pháp Thật tướng

quán hành? Làm sao mà thấy được người này? Tâm họ sinh khát ngưỡng, cùng nhau im lặng. Các Phật tử đó lại nghĩ: Đây là định gì? Thế nào là chẳng phải định? Định ở chỗ nào? Những gì là đối tượng của định ấy? nghĩ như vậy rồi, thấy vị đứng đầu của các Bồ-tát trong cõi Mật nghiêm, đầu đội mũ báu trang nghiêm bằng ba mươi hai tướng tốt các Vị Bồ-tát đó từ định xuất ra, mặc y phục tốt đẹp, ở vô lượng cõi Phật từ phương khác đến, nhất tâm chiêm ngưỡng Bồ-tát Kim Cang Tạng.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng nhìn khắp bốn phương thấy các Đại chúng, liền sinh ý nghĩ muốn thuyết pháp, vui vẻ mỉm cười phát ra âm thanh hòa nhã nói kệ:

Này Phật tử các ông

Nên nhất tâm lắng nghe

Cảnh định khó nghĩ bàn

Chẳng do phân biệt biết

Định và người hành định

Duyên định cũng như vậy

Lìa các dục bất thiện

Sẽ có được giác quán

Tịch tĩnh sinh hỷ lạc

Là nhập vào thiền định

Lần lượt sinh như vậy

Bốn, tám cho đến mười

Ngoại đạo chấp trước ngã

Thường tu các định này

Tất cả hàng Thanh văn

Bích-chi-phật cũng vậy

Biết rõ ở thế gian

Tự tướng của các pháp

Uẩn, xứ như nhà trống

Trong này không có ngã

Không ý nghĩ, động tác

Như các phần thây chết

Chỉ có ba hòa hợp

Vốn không người tạo tác

Hàng ngoại đạo tu định

Khởi chấp về tánh không

Người này mê tướng pháp

Hoại diệt tất cả pháp

Nếu có thể tu hành

Định vi diệu Như Lai

Biết rõ uẩn vô ngã

Thì các chấp đều diệt

Tất cả chỉ có thức

Các pháp tướng đều không

Không tướng năng, tướng sở

Không giới cũng không uẩn

Phân tích đến vi trần

Cũng đều không chỗ trụ

Đất, nước cùng các vật

Đều từ phân biệt sinh

Người không biết tánh ấy

Chấp thủ tướng như vậy

Sắc xấu cùng sắc đẹp

Các sắc khác cũng vậy

Ví như trong hư không

Mây, sấm các tia chớp

Tư duy như bộ sương

Ở khắp cả thế gian

Và quán tưởng biến xứ

Quán ở trong các đại

Thân có sắc không sắc

Người định tư duy đúng

Nếu duyên theo một tâm

Gọi là duyên thanh tịnh

Như đối tượng phân biệt

Cảnh ấy thành sở duyên

Người tà định, định sai

Vọng chấp cho là định

Người định ở trong định

Rõ đối là tạng thức

Pháp và các pháp tướng

Tất cả đều diệt hết

Người được định thù thắng

Khéo giảng thuyết các định

Phá những người tu định

Biết pháp bằng trí sai

Hoặc người có trí kém

Chấp pháp và chấp ngã

Cho mình nói chân thật

Khéo thuyết giảng các pháp

Chấp trước các pháp tướng

Hại mình và hại người

Không tướng năng tướng sở

Vọng sinh thấy phân biệt

Vị ngọt hay trừ nóng

Đắng, chua, mặn trị đàm

Sự cay biến đổi lạnh

Mặn hay sinh bệnh phong

Trong thân có đàm, nhiệt

Cùng sinh ra bệnh sốt

Hoặc lại chỉ do gió

Ba thứ hòa hợp sinh

Do mỗi bệnh khác nhau

Lương y nói các cách

Đường phèn và đường cát

Cùng sáu loại thúc ăn

Trừ được các bệnh sốt

Và nhiều bệnh trong thân

Nếu pháp có tự tánh

Và cùng tất cả tướng

Người bệnh uống không đúng

Thuốc không trừ được bệnh

Người đời làm sao thấy

Uống thuốc bệnh được lành

Người định quán thế gian

Chỉ là thức Lại-da

Biến dị mà lưu chuyển

Như các con vật giả

Không tướng năng, tướng sở

Uẩn cùng với các uẩn

Cũng không khác chi phần

Do có các chi phần

Trong đời không chủ tể

Mà tạo ra thế gian

Gom tất cả vi trần

Chẳng phân tán mười phương

Lần đầu chẳng nhỏ nhất

Tiếp theo như ngón tay

Hai ngón hoặc ba ngón

Các vật hòa hợp chuyển

Mạt-na mỗi sai khác

nghĩa như vậy đều không

Phi thời, phi thắng tánh

Và ba pháp tạo ra

Chẳng phải không có nhân

Tự nhiên mà có được

Đây do tập khí nghiệp

Làm cấu vế trong tâm

Nương tâm và nhãn căn

Các thứ vọng phân biệt

Ý cùng với ý thức

Và thêm A-lại-da

Hiện ra khắp thế gian

Như huyễn tạo các vật

Bình cùng các cảnh giới

Đều lấy tâm làm thể

Chẳng phải bình, giống bình

Cho nên nói là không

Các sắc của thế gian

Cung điện các cõi trời

Đều là A-lại-da

Biến đổi có thể thấy

Thân thể của chúng sinh

Từ đầu đến chân tay

Sinh nhanh hoặc sinh chậm

Không ngoài A-lại-da

Phiền não ở trong tâm

Phàm phu không thể thấy

Tánh này chẳng có thật

Cũng chẳng phải là không

Như người dùng các vật

Đánh vỡ những cái bình

Tánh vật nếu là không

Chẳng thể làm bình vỡ

Như lượng núi Tu-di

Ngã kiến chưa là ác

Kiêu mạng và chấp không

Ác này còn ác hơn

Tánh không, tùy căn thuyết

Không nên giảng sai chỗ

Nếu thuyết giảng sai chỗ

Cam lộ thành thuốc độc

Tất cả các chúng sinh

Sinh khởi các kiến chấp

Muốn đoạn trừ các kiến

Vì vậy thuyết lý không

Nghe không chấp làm thật

Không thể đoạn kiến chấp

Chấp này không thể trừ

Như bỏ việc chữa bệnh

Ví như lửa đốt cây

Cây hết, lửa không còn

Cây chấp nếu đã đốt

Lửa không, cũng tắt hết

Lúc lửa trí tuệ sinh

Các kiến chấp được trừ

Đốt hết các phiền não

Tất cả đều thanh tịnh

Mâu-ni dùng trí này

Giải thoát nơi Mật nghiêm

Không thấy dùng rừng thỏ

Phá hoại ở núi cao

Thạch nữ chẳng có con

Cầm tên bắn vào vật

Chưa nghe muốn chiến đấu

Mà tìm cung sừng thỏ

Ai tạo nên phòng nhà

Khiến con Thạch nữ tạo

Tất cả pháp tánh không

Cùng pháp thường đồng thể

Lúc đầu ở thai tạng

Sắc sinh thường hoại diệt

Lìa không chẳng có sắc

Lìa sắc chẳng có không

Như trăng cùng ánh sáng

Trước sau thường không khác

Các pháp cũng như vậy

Tánh không vẫn đồng nhất

Lưu chuyển không khác nhau

Chỗ làm được thành tựu

Thân này như tử thi

Xưa nay không tự tánh

Luôn bị ái ràng buộc

Bị cảnh động dẫn dắt

Phật thuyết giảng lý không

Vì muốn đoạn các kiến

Các ông người có trí

Phải nên nhất tâm học

Ví như nhà huyễn thuật

Dùng lực các chú thuật

Cỏ cây và các duyên

Tùy ý tạo các vật

Nương theo mắt và ái

Ý theo sắc, ánh sáng

Như vậy, nhãn thức sinh

Như huyễn, như sóng nắng

Thức này không chỗ đến

Cũng không có chỗ đi

Tánh các thức như vậy

Không nên chấp có, không

Như Thạch nữ có con

Như sừng thỏ, lông rùa

Xưa nay không có tánh

Vọng lập nên tên gọi

Loài sư, tử, gấu, bi

Đều là không có sừng

Vì sao chẳng phân biệt

Chỉ bảo thỏ không sừng

Người đàm luận khéo léo

Sao không thể tuyên thuyết

Những bậc Trí đời trước

Chỉ nói thỏ không sừng

Người mê vọng phân biệt

Như câm và điếc mù

Người này không có trí

Không thể tự chứng pháp.

Chỉ theo lời khác chuyển

Đâu cần phải phân biệt

Nếu xa lìa phân biệt

Nên sinh cõi Mật nghiêm

Trong chánh định nhất tâm

Hiện khắp mười phương cõi

Ví như cung điện trời

Các sao và mặt trăng

Nương ở núi Tu-di

Nhờ sức gió chuyển động

Bảy thức cũng vậy

Nương vào A-lại-da

Giữ gìn các tập khí

Mỗi mỗi thường lưu chuyển

Ví như nương nơi đất

Sinh trưởng tất cả vật

Tất cả loài hữu tình

Cho đến những ngọc quý

Tạng thức cũng như vậy

Chỗ nương của các thức

Ví như con chim công

Lông cánh nhiều màu sắc

Trống, mái ưa thích nhau

Cùng vui vẻ náo nức

Người định quán Lại-da

Nên biết cũng như vậy

Chủng tử và các pháp

Cùng lần lượt nương nhau

Ví như trăm dòng sông

Ngày đêm chảy ra biển

Dòng sông vẫn không cạn

Biển thì cũng chẳng khác

Tạng thức cũng như vậy

Thâm sâu không có bờ

Tập khí của các thức

Ngày đêm thường lưu chuyển

Như đất có nhiều báu

Và các loài vật khác

Ban cho các chúng sinh

Tùy theo người lấy dùng

Tạng thức cũng như vậy

Cùng khởi các phân biệt

Tăng trưởng ở sinh tử

Chuyển y thành Chánh giác

Hành thiện, hành thanh tịnh

Ra khỏi cả mười Địa

Vào trong địa Như Lai

Mười lực đều viên mãn

Chánh trụ nơi thực tế

Thường hằng không ngoại diệt

Như đất không phân biệt

Ứng hóa không tận cùng

Như mùa xuân hoa nở

Chim, người đều vui thích

Thức chấp trì cũng vậy

Người định nhiều mê chấp

Như vậy các Phật tử

Không tuệ lìa chân thật

Không hoàn toàn biết nghĩa

Vọng nói sinh quyết định

Lời phi pháp, lý gian

Mê hoặc các chúng sinh

Trụ ở các pháp khác

Sinh lời nói khác nhau

Ví như nhà huyễn thuật

Khéo dùng các chú thuật

Ở chỗ không hoa quả

Hiện đủ thứ hoa quả

Trí phương tiện thiện xảo

Phật, Bồ-tát cũng vậy

Trụ thế gian khác nhau

Mà an lập riêng biệt

Thuyết vô số pháp môn

Dẫn dắt không cùng tận

Pháp chân thật quyết định

Trong Mật nghiêm hiện rõ

Sáu giới và mười tám

Mười hai xứ thù thắng

Dây ý bị dẫn dắt

Nên chúng sinh lưu chuyển

Tám thức các giới, xứ

Cùng hòa hợp sinh khởi

Thân trước và thân sau

Từ nơi ý mà chuyển

Phật thuyết Tạng thức này

Nhân biến thiên lưu chuyển

Sinh ra tất cả thân

Liên tục không đoạn dứt.

Lúc Bồ-tát Kim Cang Tạng thuyết về nghĩa tối thắng của các giới, xứ rồi, các Đại Bồ-tát ở trong cung điện Ma-ni bảo tạng thanh tịnh được sự không sợ hãi liền đến trước đảnh lễ. Lại có vô lượng chư Phật, Bồ-tát từ cõi nước đến đồng tán thán:

–Lành thay! Lành thay!

Trong chúng lại có vô lượng Bồ-tát, chư Thiên và các Thiên nữ đều đứng dậy chắp tay cùng nhau chiêm ngưỡng và nói kệ:

Trong tất cả người định

Nhân giả là Thượng thủ

Nay vì các Bồ-tát

Thuyết pháp diệu tối thắng

Xa lìa các ngoại đạo

Và các luận chấp ngã

Nhân giả đã chỉ rõ

Sáu giới tịnh tối thắng

Chỉ các giới hợp lại

Theo nhân để duy chuyển

Ví như trong hư không

Có dấu chim hiện rõ

Cũng như lìa nơi cây

Lửa được cháy hừng hực

Dấu chim hiện trong không

Lìa cây mà có lửa

Ta và các thế gian

Chưa từng thấy việc này

Chim bay nhờ lông cánh

Không có vết trong không

Nhân giả thuyết tối thắng

Cùng giống tướng dấu chim

Vì sao nơi các cõi

Có được nghĩa luân hồi

Mà thuyết giới tối thắng

Thường lưu chuyển sinh tử

Thọ các quả khổ vui

Nghiệp đã tạo không mất

Như nông phu trồng trọt

Chưa từng gặt được quả

Thân người cũng như vậy

Trú thân tu hạnh lành

Đời nay và đời sau

Hưởng quả vui trời, người

Hoặc thường tu phước đức

Tích tập nhân làm Phật

Trí tuệ và giải thoát

Mau thành Bậc Chánh Giác

Sinh cõi trời Tự tại

Quán hành thấy nghĩa thật

Nếu lìa cõi tối thắng

Tất cả đều không có

Bậc trượng phu lưu chuyển

Ở trong chốn sinh tử

Dưới từ ngục A-tỳ

Trên đến các cõi trời

Nghiệp này phải chịu quả

Sự tạo tác không mất

Hoặc trong ngoài thế gian

Hỗ tương mà sinh khởi

Pháp này giống pháp kia

Pháp kia từ đây sinh

Tuy lìa cõi tối thắng

Làm người cõi luân hồi

Như nói con Thạch nữ

Uy nghi đi tới lui

Thỏ có sừng bén nhọn

Trong cát sinh ra dầu.

Lúc ấy, các Bồ-tát, chư Thiên và Thiên nữ nói lời này rồi, cùng nhau cúng dường Bồ-tát Kim Cang Tạng và các Bồ-tát. Cúng dường xong, họ lại đồng tâm mà nói kệ:

Pháp nhãn đủ không khuyết

Nhân, dụ đều trang nghiêm

Bao gồm luận thuyết khác

Tự hiển bày công đức.

Nên bậc Đại tinh tấn

Ứng hợp mau khai diễn

Trời, người trong hội này

Đều nhất tâm lắng nghe.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng dùng kệ đáp:

Pháp này sâu khó bàn

Không thể phân biệt được

Lý Quán hành thanh tịnh

Nhân, dụ đã mở bày.

Ta ở cõi Mật nghiêm

Tu định rồi tuyên thuyết

Hàng trời, người các ông

Nên nhất tâm lắng nghe.

Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng nói lời này rồi, hướng về Đại thọ Khẩn-na-la vương nói kệ:

Đại Thọ Khẩn-na-la

Ông nên biết pháp tánh

Các pháp làm sao trụ

Tánh không không thật có.

Thấy tương ưng như vậy

Thiền định không mê hoặc

Như ăn một hạt cơm

Có thể biết hạt khác.

Các pháp cũng như vậy

Biết một tức biết nhiều

Như váng sữa đông lại

Dùng đầu lóng tay biết.

Các pháp tánh như vậy

Đem một pháp quán sát

Pháp tánh chẳng phải có

Cũng chẳng phải là không.

Biến đổi của tạng thức

Lấy tạng không làm tướng.

Lúc ấy, Đại thọ Khẩn-na-la vương nói kệ:

Vì sao trong tâm lượng

Mà có cõi và người

Vì sao sinh các cõi

Cứng ướt và nóng động.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng nghe nói rồi dùng kệ đáp:

Lành thay! Đại thọ vương

Nay ông hỏi điều này

Muốn khiến người tu hành

Tâm họ đựơc chân thật.

Nay ta vì ông nói

Đàn sư nên lắng nghe

Ông xưa ở cung điện

Cùng với các quyến thuộc.

Từ trên không ca múa

Mà đi đến chỗ Phật

Tay ông thường gảy đàn

Dùng lưu ly trang sức

Tấu lên tiếng hòa nhã

Làm vui lòng mọi người

Vô lượng các Thanh văn

Ở chỗ Phật thấy nghe

Không thể ngồi yên được

Đều đứng dậy múa hát

Lúc Đại sĩThiên Quang

Bảo với Ca-diếp rằng

Các ông, bậc lìa dục

Vì sao còn nhảy múa?

Bấy giờ, Đại Ca-diếp

Thưa Đại sĩ Thiên Quang

Bồ-tát có sức mạnh

Ví như cơn gió lốc

Thanh văn trí vô định

Như hắc sơn lay động

Tuy lìa hoặc phân biệt

Còn nhiễm tập khí xấu

Bỏ hết các tập khí

Tâm tịnh nên thành Phật.

Ông đối cảnh vi tế

Tâm ấy đã thông đạt

Nhiều Luận thuyết trong đời

Biết rõ và quyết định

Khéo đối với các tướng

Và pháp Phật thanh tịnh

Ông ở trong cung điện

Cùng quyến thuộc vây quanh

Thanh tịnh và tốt đẹp

Ví như trăng rằm sáng

Có thể tu quán hành

Ở trong chúng tự tại

Hỏi ta cõi và người

Vì sao từ tâm khởi

Ông và các Phật tử

Nên nhất tâm lắng nghe

Trong cảnh giới các ông

Tâm là cõi tối thắng

Các cõi nhân đây sinh

Nghĩa này ta sẽ thuyết

Như ẩm ướt sinh nước

Nóng quá sinh ra lửa

Tạo các nghiệp dao động

Nhân đó sinh ra gió

Từ sắc phân chia ra

Có đất và hư không

Cảnh giới và các tập

Tụ tập do thức sinh

Nhãn đối với các sắc

Mỗi tướng trạng khác nhau

Đây sinh ra cửa rộng

Các cõi thường tương trụ.

Khi ấy, ở trong cung Ma-ni bảo tạng tự tại, Bồ-tát Trì Tấn cùng vô lượng Bồ-tát từ chỗ ngồi đứng dậy cúi đầu, đảnh lễ, đem các thứ tốt đẹp cúng dường Bồ-tát Kim Cang Tạng, lại giăng lưới báu che khắp phía trên Bồ-tát, cùng tán thán:

–Lành thay! Lành thay! Và nói kệ:

Tôn giả trụ mây pháp

Khéo nhập vào cõi Phật

Thường vì các Bồ-tát

Khai thị cảnh Như Lai.

Bấy giờ, Đại thọ Khẩn-na-la vương cùng các thể nữ đem đủ thứ phẩm vật tốt đẹp cúng dường xong liền nói kệ:

Lành thay! Kim Cang Tạng

Bậc đắc Vô sở úy

Vì chúng tôi khai diễn

Pháp vi diệu Như Lai

Nay điện ma-ni này

Rất thanh tịnh tốt đẹp.

Lúc ấy, Bồ-tát Quán Tự Tại, Bồ-tát Từ Thị, Bồ-tát Đắc Đại Thế, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, Bồ-tát Bảo Kế, Bồ-tát Thiên Quang, Bồ-tát Tổng Trì Vương Bồ-tát Nhất Thiết nghĩa Thành. Những vị Đại Bồ-tát như vậy cùng với vô lượng người tu Quán hành đều là những chư Thiên có oai đức lớn có thể mở bài được tâm Quán hành, từ chỗ ngồi đứng dậy cùng nhau quan sát hướng về Bồ-tát Kim Cang Tạng, mà nói kệ:

Xin nguyện Kim Cang Tôn

Chỉ rõ pháp Nhãn tạng

Tôn giả hiện tướng lành

Tất cả đều thấy biết.

Thường giữ niệm Như Lai

Được chư Thiên tôn kính

Nay cả đại chúng này

Đồng tâm cùng khuyến thỉnh

Bậc quán hành tự tại

Xin khai thị Mật nghiêm

Khiến khắp các thế gian

Được pháp chưa từng có

Pháp này rất thanh tịnh

Xa lìa pháp ngôn thuyết

Hóa thân Phật, Bồ-tát

Trong kinh chưa khai diễn

Các Thánh hiện pháp lạc

Thấy cõi chân vô lậu

Tự thấy biết chỗ hành

Thanh tịnh không ai bằng

Đầy đủ các Tam-muội

Và các Đà-la-ni

Được tự tại giải thoát

Mười thứ ý sinh thân

Cõi nước Phật Nghiêm Tịnh

Số không thể nghĩ bàn

Phật và các Bồ-tát

Hóa thân như vi trần

Đến như đầu sợi lông

Một phần trong trăm phần

Cõi nước Phật Mật Nghiêm

Tối thắng trong các cõi

Người tu pháp Quán hành

Sinh đến trong cõi này

Đây do nhân duyên gì?

Xin Phật tử tuyên thuyết.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng có ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp trang nghiêm trên thân, vì muốn chỉ bày pháp không phân biệt, lìa phân biệt, trước hết dùng mắt Phật pháp như Sư tử chúa quán sát khắp đại chúng biết trí lực của họ có thể nghe và thọ trì, liền dùng tiếng Phạm âm, tiếng Ca-lăng-già, tiếng tướng lưỡi rộng dài trong sáng, âm thanh ấy không thô bạo, nhẹ nhàng, dễ nghe, khiến đại chúng được nghe đều vui mừng, tiếng Kiện-la-ma, Ô-tha-đa, Tất-lợi-đa, Ly-sa-bà, Bàn-giá-ma, Tỳ-lam-nhị đam-độ-lộ, đều đầy đủ vô lượng công đức giống nhau. Những âm thanh ấy làm cho người nghe tâm không mê chấp, có thể hiểu rõ tướng các âm thanh ấy. Tất cả Trời, Người, Càn-thát-bà đều vui thích. Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng không dùng lời nói chỉ dùng nguyện lực của mình, trên thân từ đỉnh đầu, vầng trán, lông mi, mũi cho đến hai vai, đầu gối giống như biến hóa tự nhiên phát ra những âm thanh như vậy, thuyết giảng pháp Nhãn cho đại chúng. Như ngỗng chúa che chở cho đàn ngỗng ở trên bãi cát trắng đẹp, ở trong cung Tự tại thanh tịnh, đại chúng vây quanh cũng trong nghiêm như vậy. Như ánh sáng của mặt trăng và các ngôi sao ở giữa hư không, Bồ-tát Kim Cang Tạng cũng như vậy, ngồi trên tòa Sư tử tỏa ánh sáng che khắp tất cả những người tu hành, như ánh sáng mặt trăng không khác. Phật và Bồ-tát Kim Cang Tạng cũng giống nhau chẳng khác.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Như Thật Kiến là bậc Thượng thủ trong Đại chúng trụ trong địa tu hành từ chỗ ngồi đứng dậy chắp tay cung kính nhìn các Bồ-tát mà nói kệ:

Hay thay! Pháp Đại thừa

Vi diệu khó nghĩ bàn

Cảnh giới của Như Lai

Đại chúng nên đảnh lễ

Pháp lìa cấu không lường

Hy hữu rất khó gặp

Trong tất cả cõi nước

Được chư Phật quán sát

nghĩa Đại thừa chân thật

Thanh tịnh không luận bàn

Xa lìa các phân biệt

Đạt đến đạo vi diệu

Cảnh giới của tám thức

Các tự tánh sai khác

Năm pháp và vô ngã

Riêng biệt mà khai thị

Năm phiền não trói buộc

Sinh vào các cõi ác

Gặp pháp vi diệu này

Thanh tịnh như vàng ròng

Người đã được thanh tịnh

Trụ trong chủng tánh Phật

Tánh Như Lai vi diệu

Hơn Thanh văn, ngoại đạo

Trong tất cà cõi nước

Mật nghiêm là hơn hết

Thành tựu chủng tánh rồi

Sinh vào cõi nước này

Tôn giả Kim Cang Tạng

Đã đắc Tam-muội gì

Mà thuyết pháp thanh tịnh

Là cảnh Tam-muội gì?

Bấy giờ, trong hội có vô lượng chúng Bồ-tát cúi đầu làm lễ mà nói kệ:

Đại trí Kim Cang Tạng

Nguyện vì tôi giảng nói

Trụ trong Tam-muội gì

Để thuyết giảng pháp này

Các Đại chúng ở đây

Tất cả đều muốn nghe.

Lúc ấy, Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng bậc Vô úy quán khắp trong chúng hội xem lực trí tuệ của họ có thể nghe và thọ nhận pháp khó nghĩ bàn này hay không? Quán sát rồi, biết đại có thể nhận pháp này, liền nói kệ:

Nay đại chúng các ông

Nên nhất tâm lắng nghe

Ta sẽ vì các ông

Thuyết pháp diệu chuyển y

Tam-muội ta đã chứng

Là Đại thừa oai đức

Bồ-tát trụ trong đó

Giảng thuyết pháp thanh tịnh

Cũng thấy ức cõi nước

Có các Đức Như Lai

Ức số như vi trần

Ở trước mà khen ngợi

Lành thay! Ông đã thuyết

Pháp quán hành như vậy

Các Đức Phật Như Lai

Đều hành Tam-muội này

Ở đây được tự tại

Thanh tịnh thành Chánh giác

Chưa từng có một Phật

Sinh ngoài Tam-muội này

Vì thế Tam-muội này

Tư duy không thể được

Nếu có các Bồ-tát

Trụ ở Tam-muội này

Tức trụ trong cảnh giới

Chư Phật khó nghĩ bàn

Tự chứng cảnh trí tuệ

Và thấy các Đức Phật

Biến hóa trăm ngàn ức

Cho đến như vi trần

Tự chứng được diệu lý

Chư Phật đã an trú

Pháp không có các tướng

Xa lìa các thanh sắc

Danh từ nơi tướng sinh

Tướng từ nhân duyên khởi

Đây sinh hai phân biệt

Các pháp tánh như như

Ở đây khéo quán sát

Đây gọi là Chánh trí

Gọi là tánh Biến kế

Là tướng Y tha khởi

Hai danh, tướng đều chuyển

Đây là Đệ nhất nghĩa

Tạng thức ở trong thân

Tùy chỗ mà lưu chuyển

Tập khí chất như núi

Ý nhiễm bị ràng buộc

Mạt-na có hai cửa

Ý thức đồng thời khởi

Năm cảnh hiện tại chuyển

Các thức thân hòa hợp

Giống như có ngã, nhân

Đang trụ ở trong thân

Dòng nước của Tạng thức

Bị gió cảnh giới thổi

Sinh các làn sóng thức

Liên tục không gián đoạn

Phật và các Bồ-tát

Biết pháp đều vô ngã

Đã được thành Phật rồi

Lại vì người giảng nói

Phân tích nơi các uẩn

Thấy không tánh ngã, nhân

Biết pháp chẳng có không

Đây vì Thanh văn thuyết

Bồ-tát khéo quán sát

Nhân pháp nhị vô ngã

Quán rồi liền xa lìa

Không trụ nơi thật tế

Nếu trụ vào Niết-bàn

Thì bỏ tâm đại Bi

Công đức không thành tựu

Chẳng đắc thành Chánh giác

Trí hy hữu khó bàn

Lợi khắp các chúng sinh

Như sen ra khỏi bùn

Sắc tướng rất trang nghiêm

Chư Thiên và Thánh nhân

Thấy đều sinh cung kính

Như vậy Phật, Bồ-tát

Ra khỏi bùn sinh tử

Thành Phật tánh thanh tịnh

Được chư Thiên kính ngưỡng.

Từ Bồ-tát Sơ địa

Hoặc Chuyển luân thánh vương

Thiên chủ, A-tu-la

Và vua Càn-thát-bà

Người liễu ngộ Đại thừa

Đều được thân như vậy

Dần dần mà tu hành

Quyết định sẽ thành Phật

Vì thế các Phật tử

Phải nên nhất tâm học

Các thế gian chúng sinh

Cùng các pháp nhiễm tịnh

Đều nương vào thức này

Làm nhân mà được sinh

Nhân này hơn tất cả

Bậc thật chứng nêu bày

Chẳng phải do ai tạo

Giải thoát cũng như thế

Thế Tôn thuyết thức này

Vì trừ các tập khí

Hiểu biết giải thoát rồi

Thức này cũng chẳng có

Lại-da có thể được

Giải thoát chẳng phải thường

Tạng Như Lai thanh tịnh

Cũng gọi vô cấu trí

Thường trụ không đầu, cuối

Lìa tứ cú ngôn từ

Phật thuyết Như Lai tạng

Dụng là A-lại-da

Ác tuệ không thể biết

Tạng thức tức Lại-da

Tạng Như Lai thanh tịnh

A-lại-da thế gian

Như vàng ròng và nhẫn

Tương đương không sai khác

Ví như người thợ vàng

Đem vàng ròng sạch, đẹp

Làm những đồ trang sức

Dùng để đeo ở tay

Các vật tướng khác nhau

Gọi tên là vòng, nhẫn

Các Thánh nhân hiện tại

Tự chứng được trí cảnh

Công đức dần tăng trưởng

Tự biết không thể nói

Người tu các pháp định

Biết cảnh chỉ là thức

Chứng đắc Địa thứ bảy

Chuyển diệt không còn sinh

Sở hành của tâm thức

Tất cả các cảnh giới

Sự thấy tuy khác nhau

Chỉ là thức không cảnh

Bình, vỏ và các vật

Cảnh giới đều là không

Tâm biến hiện cảnh sinh

Có năng chấp sở chấp

Ví như trăng và sao

Nương Tu-di vận hành

Các thức cũng như vậy

Thường nương Lại-da chuyển

Nên biết thức Lại-da

Tức gọi là Mật nghiêm

Ví như vàng ròng quý

Đủ ánh sáng, màu sắc

Tự chứng cảnh thanh tịnh

Ngoài cảnh giới phân biệt

Tánh xa lìa phân biệt

Phân biệt không thể có

Thể tánh chân thật thường

Người định có thể thấy

Cảnh hành của ý thức

Chỉ trói buộc phàm phu

Bậc Thánh thanh tịnh thấy

Giống như những sóng nắng.

Lúc Thế Tôn nói kinh này rồi, Bồ-tát Kim Cang Tạng cùng vô lượng Bồ-tát và vô số chúng từ các phương khác đến trong hội này nghe lời Phật dạy đều rất vui mừng, tín thọ phụng hành.

Số 682 - Kinh Đại Thừa Mật Nghiêm - Bài Tựa Bản Dịch Mới Kinh Mật Nghiêm Đời Đại Đường

SỐ 682

KINH ĐẠI THỪA MẬT NGHIÊM

Hán dịch: Tam tạng Sa-môn Bất Không,

chùa Đại hưng thiện.

BÀI TỰA BẢN DỊCH MỚI KINH MẬT NGHIÊM

ĐỜI ĐẠI ĐƯỜNG

Trẫm từng nghe ở phương Tây có vị Thánh nhân, diễn nói lời pháp vô ngôn, rủ lòng dạy pháp mà không dạy, bày giải quyền thật, cứu giúp kẻ mù lòa, khiến cho kẻ làm việc lành không nhanh được nhanh, lợi ích cho người, từ địa vị phàm phu, liền thành Thánh quả, hướng dẫn kẻ mê muội đến đỉnh cao tột, chỉ cho người đạt quán bằng thế giới Mật nghiêm siêu việt chẳng nhiễm tịnh, do ngã mà có thật đúng sai. Song nước Sở, nước Việt chẳng sinh ra chỉ trong tâm niệm, tức thì hiện trước mắt, đâu phải việc cá lặn chim bay.

Hay thay Mật Nghiêm! Dấu vết thì vượt khỏi ba cõi, lượng thì bao trùm pháp giới, tướng lìa dù là rất nhỏ, chẳng phải là chỗ Thanh văn nghe được, đâu phải là sắc, là có thể thấy được, vì thường giữ tâm thanh tịnh, cho nên được dặn dò giao phó. Mục đích kinh này muốn thức suối lặng yên, là hạt ngọc làm sạch nguồn ý, cuối cùng cậy nhờ đó mà sự ngay thẳng có thể có được; soi sáng cảnh sạch trong sáng suốt của tự giác, đi sâu đến chỗ cao tột của tâm, chỉ có kinh này mà thôi.

Phàm làm việc phiên dịch kinh này, là nhằm mục đích như vậy. Tuy phương ngôn có khác, mà bản chất vẫn đồng. Kinh này viết bằng

tiếng Phạm toàn là kệ tụng. Trước hết, dịch giả dịch bằng văn xuôi, rắn hóa thành rồng đâu cần đổi vảy, nhà trở thành quốc gia đâu cần đổi tên họ, như vậy có lầm lẫn đâu mà cho là nặng, nhẹ, cho là cùng hay khác. Ngược lại càng thêm rõ ràng hết sức tốt đẹp.

Tam tạng Sa-môn Bất Không, ở chùa Đại hưng thiện, là bậc rường cột của thuở thượng pháp, chèo mái thuyền trong biển ái; cầm hạt ngọc giới, làm gương sáng nhập tâm; đi trên tuyết, cỡi trên mây, hiểu cùng tận chân đế của “Lộc dã.” Làm cánh buồm lướt trên biển, nghiên cứu sự sâu xa của ngài Mã Minh. Tiếng miêu tả có tám cách chuyển âm, lời lẽ hoàn mỹ cả hai bên, đủ để ta có được cái cửa mà dòm ngó, soi xét những ý nghĩa rốt ráo được phơi bày.

Chiếu theo lệnh vua, chiêu tập Sa-môn nghĩa học mau đến kinh thành, ban cho chức Hàn lâm học sĩnhư Liễu, Kháng… để dịch rõ kinh này, làm kinh hộ quốc… Đối chiếu với nhiều kinh chữ Phạm, phiên âm các chữ giản tự; căn cứ vào bản chánh, y theo lời tụng, làm cho mùi các chánh bản không thay đổi, tinh hoa như trăng sáng của kinh vẫn luôn luôn đầy đủ. Như vậy, chẳng phải không đẹp sao? Chẳng phải không đẹp sao?

Lời của trẫm kém hoa mỹ, văn thì không đủ tráng lệ, nhưng chí của trẫm, thì muốn lưu hành nghĩa lý sâu xa này, truyền bá cho đến muôn đời. Vì vậy mà có bài tựa của kinh này.