Đại Tập 65 · Bộ Kinh Tập XII · Số 674–720

Kinh Mật Thừa Mật Nghiêm - Quyển Thượng - Phẩm 1: Đạo Tràng Mật Nghiêm

KINH ĐẠI THỪA MẬT NGHIÊM

QUYỂN THƯỢNG

Phẩm 1: ĐẠO TRÀNG MẬT NGHIÊM

Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật với tất cả pháp tự tại vô ngại, trụ khỏi cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, vô tưởng; Đức Phật dùng sức Thần túc thông du hý ở thế giới Mật nghiêm. Thế giới này chẳng phải là cảnh giới ngoại đạo, Thanh văn, Duyên giác, đến được. Cùng với Phật là những vị tu tập thắng Du-già và những vị Đại Bồ-tát trong ức cõi Phật, nhiều như vi trần, điều có mặt.

Những vị ấy tên là Đại Bồ-tát Tồi Nhất Thiết Ngoại Đạo Dị Luận, Đại Bồ-tát Đại Tuệ, Đại Bồ-tát Nhất Thiết Phật Pháp Như Thật Kiến, Đại Bồ-tát Thánh Quán Tự Tại, Đại Bồ-tát Đắc Đại Thế, Đại Bồ-tát Thần Thông Vương, Đại Bồ-tát Mạn-thù-thất-lợi, Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng, Đại Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt, Đại Bồ-tát Trì Tấn làm người đứng đầu; tất cả các vị đều vượt qua cảnh giới tâm, ý, thức của ba cõi, ứng thân theo sở nguyện, chuyển được sinh y, thành tựu Thủ-lăng-nghiêm địa Tam-muội Pháp vân như huyễn, được vô lượng chư Phật dùng tay xoa đầu, trụ ở cung Liên hoa ngoài ba cõi.

Bấy giờ, Đức Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Tri từ chỗ an trú pháp lạc, trong cảnh giới Thánh trí tự giác sâu xa vi diệu, phóng ra vô lượng màu sắc; rồi từ Tam-ma-địa, rời khỏi điện Đế lôi quang diệu trang nghiêm, cùng chư Bồ-tát vào điện Vô cấu nguyệt tạng.

Đức Phật bước lên tòa Sư tử đạo tràng Mật nghiêm; ngồi yên chỗ xong xem sét bốn phương, rồi từ ánh sáng trang nghiêm giữa hai lông mày phóng ra vô lượng trăm ngàn ánh sáng sạch trong, vây bủa

đan nhau thành võng lưới ánh sáng. Khi ánh sáng đó chiếu đến, tướng trang nghiêm của tất cả cõi Phật, đều hiện ra rõ ràng như là một cõi Phật. Những cõi Phật khác cũng được tô điểm trang nghiêm rất tinh tế nhiều như vi trần. Thế giới Mật nghiêm vượt trội hơn các cõi Phật khác, xa lìa mặt trời, mặt trăng và các vì sao, như là tánh vô vi, không giông vi trần. Trong cõi Mật nghiêm, Đức Phật và đệ tử, cùng những vị ở thế giới khác đến hội này, đang như trong Niết-bàn, lấy hư không Phi trạch diệt tánh.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn sau khi hiện những oai thần công đức tốt đẹp của Phật và Bồ-tát ở thế giới đó xong lại dùng Phật nhãn xem khắp các chúng Bồ-tát trong mười phương, rồi bảo Đại Bồ-tát Nhất Thiết Phật Pháp Như Thật Kiến:

–Này Như Thật Kiến! Thế giới gọi là Mật nghiêm này trong đó đối với cõi Dục, Sắc, Vô sắc và nơi hữu tình vô tưởng Bồ-tát dùng sức Tam-ma-địa, sinh ra lửa trí tuệ, thiêu đốt hết sạch sắc cho đến vô minh, chuyển sinh y, được thăng tỳ sở nguyện, trong sức bằng sức thần túc thông, cả toàn thân lúc này giống như ánh sáng của mặt trời, mặt trăng, ngọc ma-ni và điện, như đế cung, san hô, hạt lợi-đa-la, vàng ròng, chiêm-bặc, khổng tước và ảnh tượng của trăng, hoa trong gương. Sắc thân như vậy, trụ ở các Địa, làm nhân tu vô lậu, nhờ Tam-ma-địa mà được tự tại; đem mười nguyện Vô tận hồi hướng hết, sẽ được thân thù thắng và đến được cõi Mật nghiêm.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Nhất Thiết Phật Pháp Như Thật Kiến từ chỗ ngồi đứng đậy, trịch áo vai phải, gối phải quỳ sát đất, lễ Phật, chắp tay, bạch:

–Bạch Thế Tôn! Con có điều muốn hỏi cúi xin Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Tri rũ lòng thương xót, cho phép con nói.

Phật bảo Như Thật Kiến:

–Hay thay! Hay thay! Tùy theo lời ông hỏi, ta sẽ nói để làm cho tâm ông được vui lòng.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Nhất Thiết Phật Pháp Như Thật Kiến, được Đức Phật cho phép, liền bạch:

–Bạch Thế Tôn! Có phải chỉ có cõi Phật này là siêu việt hơn

cõi Dục, Sắc, Vô sắc và cảnh giới của hữu tình vô tưởng không?

Phật bảo:

–Này thiện nam! Từ đây trở lên, qua trăm ức cõi Phật, có các cõi Phật như Phạm âm, cõi Phật Ta-la Thọ Vương, cõi Phật Tinh Tú Vương; qua những cõi Phật như vậy, lại có vô lượng trăm ngàn cõi Phật khác rộng lớn, nguy nga, tráng lệ; là chỗ trang nghiêm của chúng hội Bồ-tát. Chư Phật trong đó, đều vì Bồ-tát, nói về pháp lạc hiện tại tự giác Thánh trí, xa lìa phân biệt, đạt được chân như thật tế, là pháp rốt ráo của cảnh giới đại Niết-bàn. Cho nên phải biết, ngoài cõi này, còn có vô lượng cõi Phật như vậy.

Này Như Thật Kiến! Trong chúng hội Bồ-tát, nơi cõi Mật nghiêm này, không phải chỉ có ông sinh tâm hạn lượng, thưa hỏi Như Lai đâu. Ở đây có Đại Bồ-tát, tên là Trì Tấn, đối với cảnh giới của Phật, đã sinh tâm hạn lượng, dùng thần thông, bay lên phương trên, vượt qua trăm ngàn câu-chi và Căng-già sa… thế giới chư Phật, như không thể thấy được cảnh của Như Lai, liền cho là điều hiếm có, biết Phật và Bồ-tát là không nghĩ bàn, đành phải trở lại thành Xá-vệ, ở thế giới Ta-bà, vội tới gặp ta, sám hối tạ tội; khen công đức của Phật là vô lượng, vô biên, giống như hư không, trụ trong cảnh tự chứng, đến cõi Mật nghiêm.

Bấy giờ, trong hội, Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng, là vị có khả năng diễn thuyết tướng của các Địa rất sâu sắc, vững chắc, đến tận nguồn gốc của các Địa ấy; từ chỗ ngồi, đứng dậy, trịch áo vai hữu, gối phải quỳ sát đất, đảnh lễ Phật, chắp tay, bạch:

–Bạch Thế Tôn! Con có ít việc muốn hỏi Đức Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Tri, cúi xin Thế Tôn Từ bi dạy cho con.

Phật bảo:

–Này Kim Cang Tạng! Ông muốn hỏi ta điều gì? Như Lai Ứng Cúng Chánh Đẳng Chánh Giác sẽ tùy theo chỗ nghi của ông mà giảng thuyết cho.

Được Phật cho phép, Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng bạch:

–Bạch Thế Tôn! Phật nghĩa là gì? Giác ngộ về điều gì? Cúi xin Thế Tôn giảng nói về cảnh giới thắng nghĩa, cho biết pháp tánh

của Phật; để cho những vị tu hạnh Bồ-tát trong ba đời, đối với cái thấy về các sắc tướng đã tích tập và để cho các ngoại đạo dị luận còn bị dính mắc tu hành theo cảnh giới phân biệt, khởi lên những hiểu biết vụn vặt về tánh tự tại, thời, phương, hư không, ngã, ý căn, cảnh và hòa hợp; những cái thấy biết như vậy, sinh ra sự dính mắc vô minh, ái, nghiệp, nhãn sắc với nhãn, lúc đó lại duyên sắc và tác ý; những pháp như vậy, làm nhân duyên cho nhau, như đẳng vô gián duyên; tăng thượng duyên, sở duyên duyên, chúng hòa hợp sinh ra thức dính mắc vào hành, rồi sinh ra có, không… cùng đủ các loại ác giác ở trong ngã pháp, lại có những người đối với các uẩn của hữu tình, rơi vào không tánh kiến. Vì muốn cắt đứt sự hiểu biết mê lầm như vậy, cúi xin Thế Tôn chỉ cho phương pháp thoát ly tướng sở tri của năm loại thức, để có thể đối với các pháp được sự tự tại; làm cho chúng con nghe và hiểu được về nghĩa Phật, về giác ngộ đại Bồ-đề, rồi nhờ giác ngộ về tướng sở giác tri của năm loại thức mà thành Chánh giác.

Bấy giờ, Phật khen Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng:

–Hay thay! Hay thay! Kim Cang Tạng! Tự tại mười Địa có đại thông tuệ, vượt qua cảnh giới phân biệt, thường muốn hiện bày pháp tánh Phật chủng tối thắng Du kỳ; không phải chỉ có ông, đối với nghĩa Phật Bồ-đề sở giác mà sinh ý niệm hiếm có, thưa hỏi ta đâu. Đã có Hiền Huyễn và vô lượng Phật tử, đối với nghĩa này, sinh tâm hiếm có, dùng đủ các loại suy nghĩ để chọn lựa tìm cầu thể Phật.

Như Lai nghĩa là gì? Sắc là Như Lai chăng? Khác với sắc là Như Lai chăng? Như vậy, ở trong uẩn, xứ, giới và các hành, trong ngoại mà tìm cầu thì không thể thấy Như Lai; vì tất cả đều là pháp được tạo ra, nên hoại diệt; trong uẩn không có Như Lai, phân tích cho đến cực vi, đều không thấy được. Vì sao dùng diệu trí tuệ, định ý, quán đúng, cũng không thấy được? Vì uẩn là thấp hèn, nhiễm ô; còn Như Lai là Pháp thân thường trú.

–Thiện nam! Ông có thể nhập vào pháp giới sâu xa. Hãy lắng nghe! Hãy lắng nghe và khéo nhớ nghĩ kỹ! Ta sẽ vì ông nói.

Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng yên lặng thọ giáo.

Phật nói:

–Thiện nam! Tam-ma-địa Thắng tự tại kim cang tạng. Như Lai chẳng phải uẩn, cũng chẳng phải khác uẩn; chẳng phải nương uẩn, cũng chẳng phải không nương uẩn; chẳng sinh, chẳng diệt; chẳng tri, chẳng sở tri, chẳng căn, chẳng cảnh. Vì sao? Vì uẩn, xứ, giới và căn, cảnh… đều là hữu lậu, không nên trong ngoài ở chúng mà tìm kiếm Như Lai. Vả lại, sắc là vô tri giác, không có sự nhớ suy, sinh rồi phải diệt, giống với cây, cỏ, gạch, ngói, do vi trần hợp thành, như bọt nước tụ. Còn thọ thì nhờ hai pháp hòa hợp mà sinh; giống như ý tưởng về bọt nước, áo, bình… cũng từ hai nhân duyên đó, hòa hợp mà sinh ra; như bóng nắng, do ánh sáng mặt trời chiếu xuống đất, hơi nóng bốc lên như làn sóng nước; những loài chim thú… vì quá khát, ở xa nhìn thấy, cho đó là nước thật. Tưởng cũng như vậy, không có thể tánh, giả dối, không thật, chỉ là trí phân biệt, giống như thấy tánh của mọi thể tướng khác nhau phải nhờ danh tự mới được. Định là quán sát chúng thật kỹ, ví như thỏ có sừng, Thạch nữ có con… đó chỉ có giả danh; như sắc trong mộng, chỉ vọng tưởng mà thấy, thức dậy thì chẳng có, trong mộng vô minh thấy đủ các loại hình sắc của nam nữ… khi thành Bậc Chánh Giác, thì không còn thấy cái đó. Hình như thân cây chuối, bên trong không có lõi; lìa khỏi cảnh của thân, thì không có thể tánh. Hiểu biết các việc đều như mộng ảo, trống rỗng, giả tạo, không thật. Ví như nhà ảo thuật hoặc học trò ông ta, dưa vào những loại cây, cỏ, gỗ, gạch, ngói mà bày ra các hình tượng đầy màu sắc; còn giả làm hình dạng người, voi, ngựa… với đầy đủ các loại hình tướng trang nghiêm xinh đẹp. Người ngu tham cầu cái không thật, đó chẳng phải là trí sáng. Sự hiểu biết cũng lại như vậy, dựa vào cái khác mà hoạt động, toan tính phân biệt cùng khắp, sinh ra ôm giữ hai loại là năng thủ và sở thủ. Nếu tự mình biết rõ như vậy, tức là chuyển đến chỗ diệt hết. Cho nên thể của chúng vốn không, giống với kẻ không thật.

Này Kim Cang Tạng! Như Lai là thường trụ, luôn không thay đổi, là cảnh giới tu quán hạnh niệm Phật, gọi là Như Lai tạng; giống như hư không, chẳng thể hoại diệt, gọi là cảnh giới Niết-bàn, còn gọi là pháp giới. Ba đời chư Phật Thế Tôn, đều tùy thuận theo đây mà

tuyên thuyết. Như Lai ra đời hoặc không ra đời, thì tánh này vẫn thường trụ, gọi là pháp trú tánh, pháp giới tánh và Ni-dạ-ma tánh.

Này Kim Cang Tạng! Vì nghĩa gì, gọi là Ni-dạ-ma? Vì xa lìa được tất cả lỗi lầm đưa đến thân sau; lại nữa, Tam-ma-địa này, chắc chắn dứt trừ những điều ác, cho thân sau, nên gọi là Ni-dạ-ma. Nếu có người, trụ ở Tam-ma-địa này đối với các hữu tình, tâm không luyến ái, nên chứng được thật tế và Niết-bàn, thì cũng như cục sắt nóng, bỏ vào nước lạnh, xả bỏ hữu tình cũng vậy. Chư Bồ-tát xả, mà không chứng. Vì sao? Vì đại tinh tấn, đại Bi và các Độ, là các đoạn hạt giống Phật, hướng theo Thanh văn thừa, đi trên con đường ngoại đạo tà kiến? Vì bùn lầy Tam-ma-địa sẽ làm chìm mất, giống như voi già lún nơi bùn lầy; mùi vị cảnh giới định cũng lại như vậy, thoái chuyển tất cả pháp môn của Phật, thì không được nhập vào rốt ráo tuệ. Thế nên, Bồ-tát xả mà không chứng, chỉ trụ đến gần kề mà thôi; dùng rốt ráo tuệ, nhập vào Pháp thân Phật, giác ngộ được oai đưc rộng lớn của Như Lai, sẽ thành Chánh giác, chuyển bánh xe diệu pháp, thì cảnh giới của trí và các sắc sẽ là những tư dụng, nhập vào định Như Lai, vui trong cảnh giới Niết-bàn. Tất cả Như Lai làm cho thoát ra khỏi định, lần lượt gia hạnh, vượt qua Địa thứ tám, khéo léo quyết chọn đến địa Pháp vân, thọ dụng oai đức rộng lớn của Như Lai, nhập vào cảnh giới nội chứng của chư Phật, cùng với Vô công dụng đạo Tam-ma-địa tương ưng, dạo khắp mười phương, không rời chỗ cũ, mà vẫn luôn dựa vào cõi Phật Mật Nghiêm. Đầy đủ Kim cang tự tại đại biến hóa, hiện ra cõi Phật, mà thành tự tại, chuyển sinh y thành trí Tam-ma-địa và tùy nguyện thọ thân, đầy đủ Thần thông, bước đi oai đức giống như ngỗng chúa. Ví như trăng sáng, bóng hiện khắp những nơi trong nước, Phật cũng như vậy, tùy theo các hữu tình mà hiện các sắc tướng, đối với các chúng hội đều đem lại lợi ích; lại còn khiến đến cõi Phật Mật Nghiêm, tùy theo tánh muốn đó mà mở bày chỉ bảo dần dần, sẽ vì tất cả Bồ-tát, tất cả Thiên vương tự tại ở cõi Dục mà nói, sẽ làm thanh tịnh cung điện ma-ni bảo tạng, làm cho mọi nơi đều an lạc… lần lượt cho đến các Địa, từ cõi Phật này đến cõi Phật khác, hiện ra sự giàu có, an vui, công đức trang nghiêm cho đến tận đời vị lai, tùy theo căn cơ mà ứng hiện. Giống như các tiên thành

tựu được sức Tổng trì… và các thần ở cung điện Linh tiên cùng nhân hành mà không thể thấy.

Như Lai trụ nơi chân thân, ẩn hiện biến hóa chỉ dạy đã xong mà không thể thấy, cũng như vậy.

Bấy giờ, Thế Tôn nói bài kệ:

Căn, uẩn như ổ rắn

Cảnh giới duyên chỗ xúc

Vô minh sinh ái, nghiệp

Huân tập trói buộc chặt

Tâm, tâm sở, ác giác

Vây trói như rồng quấn

Độc giận lại nổi lên

Như ngọn lửa bùn cháy.

Những người tu quán hạnh

Thường nên quán như vầy:

Xả bỏ các uẩn, pháp

Một lòng không biếng trễ

Như ở giữa hư không

Không cây mà có bóng

Làn gió, dấu chân chim

Muốn thấy, khó thể được

Với năng tạo, sở tạo

Trong sắc và phi sắc

Muốn tìm thấy Như Lai

Điều đó khó cũng vậy.

Chân như và thật tế.

Cùng thể tánh chư Phật

Sở hành của nội chứng

Cảnh giới không nói được

Niết-bàn gọi là Phật

Phật cũng gọi Niết-bàn

Lìa năng sở phân biệt

Làm sao mà thấy được.

Vàng vụn còn ở quặng

Trong quặng không thấy vàng

Người trí khéo nấu lọc

Vàng ròng mới hiện ra.

Phân tích nơi các sắc

Cho đến cùng cực nhỏ

Để tìm cầu các uẩn

Hoặc một hoặc tánh khác

Thể Phật không thấy được

Cũng chẳng không, có Phật.

Người định, quán Như Lai.

Ba mươi hai tướng tốt

Và các việc khổ, vui

Đều làm cho sáng tỏ.

Vì vậy không nên nói

Định Như Lai là không

Có Phật Tam-ma-địa

Phật, thiện căn, thiện xảo

Phật, Nhất Thiết Thế Thắng

Và Phật, Chánh Đẳng Giác

Năm Đức Phật như vậy

Và những biến hóa khác

Như Lai tạng, có đủ

Ba mươi hai tướng tốt.

Cho nên Phật chẳng không

Người định thường quán thấy

Vượt ra ngoài ba cõi

Vô lượng chư cõi Phật

Cõi Như Lai vi diệu

Đầy khắp Phật tử tốt

Định tuệ cùng giúp nhau

Làm thành tánh vững chắc

Vui ở cõi Mật nghiêm

Tất cả đồng tướng Phật

Siêu việt hơn sát-na

Thường đến Tam-ma-địa.

Định Thế Tôn hơn hết

Các tướng để trang nghiêm

Quán các pháp như mộng

Hiện rõ nơi các pháp

Chúng là Phật hóa thân

Từ trời Đâu-suất xuống

Phật đang trú Mật nghiêm

Thân Phật hiện nơi đó

Trụ chân mà chánh thọ

Tùy duyên sinh các tướng

Như trăng giữa hư không

Hiện rõ nơi có nước

Như bóng ngọc ma-ni

Màu sắc đều hiện rõ.

Như Lai trụ chánh định

Ảnh hiện cũng như vậy

Ví như hình với bóng

Chẳng một, cũng chẳng khác

Đấng Trượng Phu hơn vậy

Thành tựu các sự nghiệp

Chẳng hơn tánh cực vi

Lúc nào cũng tự tại

Cũng chẳng ngoài các duyên

Mà làm ra thế gian.

Như Lai dùng nhân duyên

Trang nghiêm thân mình tạo

Tùy chỗ cầu của đời

Mới thấy đều hiện rõ.

Tam-ma-địa du hý

Trong ngoài đều có hết

Núi, sông, rừng, đồng trống

Bạn bè cùng quyến thuộc

Các sao và nhật, nguyệt

Hiện hình trong gương sáng

Các thế gian như vậy

Thân này có tất cả

Như tay năm hạt cải

Rải ra khắp mọi nơi.

Phật ở định tự tại

Mâu-ni tôn quý nhất.

Không làm ra thế gian

Chỉ có Phật hóa ra.

Người ngu si vô trí

Bị ác giác trói buộc

Ôm lý lẽ có, không

Thấy ngã và phi ngã

Hoặc nói hoại hết thảy

Hay nói một phần nhỏ

Những loại người như vậy

Thường tự tại thân mình.

Phật khắp trong ba đời

Làm Đại sư quán hạnh

Xem đời như thành hờ

Làm ra các sự nghiệp

Cũng như sắc trong mộng.

Nai khát thấy bóng nắng

Cố sức làm các nghiệp

Như dây mà buộc gió

Phật dùng trí phương tiện

Tự tại mà thấy biết

Ví như người thợ giỏi

Khéo điều khiển máy móc

Như thuyền trưởng giữa biển

Tay giữ chắc lái thuyền

Vô biên tịch diệu nhất

Đấng Trượng Phu đầy đủ

Bậc lợi căn dễ chứng

Người độn căn xa lìa

Là người tu hành định

Sở y của diệu định

Người có đủ định tuệ

Rõ biết ở nơi tâm

Thể Phật thanh tịnh nhất

Chẳng có, cũng chẳng không

Xa năng giác sở giác

Và lìa nơi hạng lượng

Tâm diệu trí tương ưng

Là cảnh giới thù thắng

Các tướng vọng hiện ra

Lìa tướng là Như Lai

Thường đoạn các phiền não

Định không bị nhiễm ô

Không động và bị động

Ở trên đường vô nhiễm

Đủ các trời vi diệu

Càn-thát, A-tu-la…

Chúng tiên và ngoại đạo

Luôn ca ngợi cúng dường

Nơi kia, vui không sợ

Tâm không bị lay động

Do Du-già vốn tịnh

Cho nên vượt bờ kia

Phật hóa hiện dấu vết

Vì trời, người dạy nghiệp.

Phật chẳng hiện đây, kia

Như mặt trời, mặt trăng

Trụ nơi trí viên ứng

Lìa dục, hiện cõi người

Loài khác, các ngoại đạo

Đều tùy nghi điều phục

Đủ những loại trí, pháp

Vương luân, tứ phệ-đà

Đều là chư Như Lai

Giữ định lực mà nói

Hiện quốc vương triều hội

Và các lệnh các nước

Chốn sơn lâm tu đạo

Đều do Phật hiện hóa

Mười phương các kho báu

Sinh ra báu trong sạch

Là oai thần tự tại

Của Bậc Thiên Trung Tôn

Trí tuệ vượt ba cõi

Và các loại tài trí

Làm ra những phương tiện

Nhờ Phật mà thành tựu

Làm nhiều loại vòng hoa

Nghiệp hành đó là nhân

Vui cười những lành xảo

Giảng thuyết hiện ca vịnh.

Hoặc hiện sinh Đâu-suất

Nghiệp Thiên nữ vây quanh

Ca múa hòa vui sướng

Ngày đêm thường tập hợp

Hoặc hiện làm ma vương

Đầu đội bằng mão báu

Quản lý cả thế gian

Cho, lấy và bắt, thả

Tuy ở trong các loài

Hiện làm người trí sáng

Thường ở trong Mật nghiêm

Vắng lặng không cử động

Cảnh Đại Mâu-ni này

Phàm ngu vọng phân biệt

Như người bị đau mắt

Như nai thấy sóng nắng

Như đời xem ảo thuật

Nắm lấy điều trong mộng

Cảnh giới Thiên trung thiên

Phật tử thấy rất thật

Vì do cảnh thù thắng

Như tỉnh ra khỏi mộng

Na-la, Y-xá-phạm

San-na, Đơn diệu hỷ

Đồng tử Kiếp-tỳ-la

Các Thủ-ca, Thị Tưởng

Cảnh giới hoặc loạn kia

Không thấy chánh Du-già

Tương lai, tiên khổ hạnh

Quá khứ và hiện tại

Vì tập khí che tâm

Đều không thể biết được

Lành thay! Kim Cang Tạng!

Đi khắp trong các Địa

Lại nhờ oai thần Phật

Mà ở cõi Mật nghiêm

Kim cang tạng này đây

Thị hiện nhập đẳng trì

Cảnh giới chánh định ấy

Do đây cùng tương ưng

Nếu có vọng phân biệt

Thắng tánh cùng vi trần

Như thợ làm đồ vật

Các hình tướng khác nhau

Sinh chỉ là pháp sinh

Diệt cũng chỉ pháp diệt

Vọng chấp tất cả vật

Đều vi trần làm ra

Ví như đền soi vật

Từ nhân biết được quả

Tướng đầu không nắm bắt

Về sau hoại cũng vậy

Chẳng phải trong quá khứ

Có thể mà tìm được

Vị lai cũng như vậy

Lìa duyên không có tánh

Xa lìa các loại duyên

Khắp cầu không có thể

Không thấy tánh có, không

Cũng không thấy có không

Phân biệt ngã, vi tế

Hữu tình như cái, bình

Dòng tà hoại chánh đạo

Có ba trăm sáu mươi

Qua lại trong sinh tử

Không có pháp Niết-bàn.

❧

Phẩm 2: NHẬP MẬT NGHIÊM SINH THÂN VI DIỆU (Phần 1)

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Nhất Thiết Phật Pháp Như Thật Kiến, với vô lượng oai lực, tự tại trong thế gian, đội mão báu, chuỗi ngọc trang nghiêm đầy thân; từ tòa đứng dậy, quỳ gối phải xuống đất, thưa Tôn giả Kim Cang Tạng:

–Thưa Tôn giả! Tôn giả có thể khéo léo thông đạt ba thừa ở thế gian, tâm không có sự chống trái, đang trong pháp lạc, trụ ở trí nội chứng, là bậc Thầy đại định, đối với định, được tự tại, có thể tùy thuận nói về tướng của các Địa, thường ở trong tất cả cõi Phật, diễn thuyết pháp mầu sâu xa cho các vị đứng đầu. Cho nên, nay tôi mời Ngài, nói về sự không tùy thuận hạnh khác, về cảnh giới trụ trong nội chứng, lạc thú trong hiện pháp, của các bậc Thánh, khiến cho tội và trong chúng các Đại Bồ-tát được thấy pháp ấy, để an vui tu hành, hướng tới Phật địa, để được thân do ý thành và thân do ngôn thuyết, lực thông tự tại đều được đầy đủ, chuyển hóa chỗ nương tựa, không trụ thật tế, giống như các sắc màu của ngọc Chân-đa ma-ni, hiện các sắc tượng, có thể dẫn tới các cõi cung điện của Thiên vương và trong tất cả cõi Mật nghiêm của Phật, để nói về hạnh Mật nghiêm.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng, nói bài kệ đáp lại:

Lành thay! Chủ trời, người

Thù thắng, trong Bồ-tát

Thỉnh nói nhập Mật nghiêm

Pháp tánh của vô ngã

Nên biết cảnh phân biệt

Tướng sở thủ của tâm

Nếu xả sự phân biệt

Mới thấy đời phân biệt

Biết rõ duyên của đời

Liền được Tam-ma-địa

Nay ta sẽ nói, bày

Nhân chủ, hãy lắng nghe!

Trời nóng, thấy sóng nắng

Tướng thế gian cũng thế.

Nhân của năng sở tướng

Không mà vọng phân biệt

Năng giác sinh sở giác

Sở giác nương năng hiện

Lìa kia tức không đây

Như ảnh sáng tương tùy

Không tâm cũng không cảnh

Lượng năng, sở đều không

Chỉ nương nơi một tâm

Như vậy mà phân biệt.

Pháp năng tri, sở tri

Chỉ tâm lượng sở hữu

Tâm sở tri đã không

Năng tri không thể được

Tâm là tự tánh pháp

Có tánh bị nhiễm đục

Địa tám được thanh tịnh

Địa chín được tĩnh lự

Giác tuệ là Địa mười

Quán đảnh, chứng Như Lai

Pháp thân được vô tận

Là cảnh giới của Phật

Rốt ráo như hư không

Tâm thức cũng như vậy.

Vô tận không thể hoại

Các đức đã trang nghiêm

Luôn là không nghĩ bàn

Chư Phật cõi Mật nghiêm

Ví như bình bị vỡ

Mảnh sành mới hiển hiện

Ngói vỡ, bụi nhỏ hiện

Chia bụi thành rất nhỏ

Nhân hữu vi như vậy

Mà thành pháp vô lậu

Như lửa đốt hết củi

Lại đốt cháy chỗ khác

Chứng như được chuyển y

Xa lìa sự phân biệt

Trụ nơi thí bất động

Hiển hiện trong Mật nghiêm.

Vô sinh hiện các sắc

Không trụ các thế gian

Thường cắt đứt các kiến

Nương về vô ngã này

Cắt dòng chảy liên tục

Không hoại cũng không sinh

Dứt hết tất cả kiến

Nương về vô ngã này

Các nghi hoặc đã diệt

Vắng lặng, không nghĩ bàn

Làm sạch tất cả kiến

Nương về vô ngã này.

Các thứ pháp thế gian

Xưa nay tánh vô ngã

Chẳng vì phá hoại không

Và dụ được hiện rõ

Như lửa đốt hết củi

Với nó liền tự tắt.

Quán sát ở ba đời

Trí vô ngã cũng vậy

Gọi là hiện pháp lạc

Cảnh giới của nội chứng

Nương đó nhập các Địa

Trừ sạch ác vô thủy

Lìa bỏ chỗ nương đời

Xuất thế mà an trụ.

Tâm ấy chuyển thanh tịnh

Luôn ở cõi Mật nghiêm.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Như Nhật Kiến và các vua… hướng về Bồ-tát Kim Cang Tạng cùng thưa:

–Nay chúng tôi đều muốn nương về, cúi mong Tôn giả chỉ cho chúng tôi chỗ nương về.

Lúc đó, Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng dùng bài kệ, đáp lại:

Thể Phật chẳng có, không

Đã đốt cháy cây uẩn

Vượt lên chúng ma vương

Mà trụ trước Mật nghiêm

Giác ngộ tịnh, vô cấu

Chủ nhân hãy nương về

Xa lìa nơi giác lượng

Chứng được vô sở hữu

Các thiền định Mật nghiêm

Chủ nhân hãy nương về

Cõi Mật nghiêm hơn sạch

Chỗ các Thánh nương tựa

Bậc quán hạnh đầy đủ

Nên nương tựa Mật nghiêm

Hãy quán sát thế gian

Cả những nơi cao thấy

Trong mộng thấy sắc đẹp

Thạch nữ bỗng sinh con

Cũng như thành Kiền-thát

Vòng lửa, tóc giữa trời.

Như các thứ hình giả

Người, ngựa, cây, hoa, trái

Do ảo thuật biến hóa

Tất cả đều chẳng thật

Như điện chớp mây trôi

Đều giả, chẳng phải thật

Như thợ làm ra bình

Do phân biệt mà thành.

Chủ nhân, nên lắng nghe!

Các hữu tình thế gian

Tập chí luôn che tâm

Sinh đủ thứ hý luận

Mạt-na và ý thức

Và thức khác liên tục

Năm pháp và ba tánh

Với hai thứ vô ngã

Mãi cùng nhau tương ưng

Như gió thổi vào nước

Chuyển khởi các sóng thức

Sóng từng đợt không dừng

Lại-da cũng như vậy!

Các tập khí vô thủy

Giống như mặt nước ấy

Gió cảnh mà động vào

Khởi lên các sóng thức

Không lúc nào dứt sạch

Tám thứ tâm luân chuyển

Tuy không có thể tánh

Mà tùy duyên liền khởi

Hoặc có khi sinh chậm

Thủ cảnh cũng như vậy

Mau, chậm, có sai biệt

Tâm chuyển nơi nhà cửa

Nhật nguyệt và tinh tú

Cây, nhành, lá, hoa, quả

Núi rừng với chúng quân

Ở những chỗ như vậy

Đều hay sinh mau chậm

Phần nhiều hay hiện mau

Hoặc chậm khởi, sai biệt

Hoặc khi ở trong mộng

Thấy cảnh xưa đã gặp

Và tưởng niệm mới sinh

Cho đến lúc già chết.

Toán số với các vật

Suy tầm nghĩa các câu

Quán nơi nào văn hay

Thọ việc ăn uống ngon

Với cảnh giới như vậy

Dần dần sẽ hiểu rõ

Hoặc có lúc sinh mau

Mà hay giữ lại được

Tâm tánh vốn thanh tịnh

nghĩ bàn không thể được

Là diệu tạng Như Lai

Như vàng ở trong quặng

Ý sinh từ tạng thức

Sáu thức khác cũng vậy

Thức sáu loại, phần nhiều

Sai biệt nơi ba cõi

Lại-da với năng huân

Và các tâm pháp khác

Các chủng tử nhiễm tịnh

Đồng trụ mà không nhiễm

Chủng tánh Phật cũng vậy.

Định, chẳng định, thường định

Như nước biển luôn vậy

Sóng, triều làm chuyển dời

A-lại-da cũng vậy

Tùy các Địa sai biệt

Tu có thấp, vừa, cao

Bỏ nhiễm là sáng tỏ

Kim Cang Tạng lại nói:

Như Bồ-tát Thật Kiến

Bậc thấy nghe giác ngộ

Tự tánh tuệ như thật

Mười phương các cõi nước

Các vua, dân trong hội

Ngươi đã nghe ta nói

Tùy theo đó rộng nói

Nếu ai nghe pháp xong

Tịnh gần A-lại-da

Hoặc làm vua loài người

Hoặc chuyển luân thiên hạ.

Hoặc lại làm Đế Thích

Đâu-suất, Tô-diệm-ma

Cho đến cung Hóa lạc

Tự tại chủ cõi Dục

Hoặc sinh ở cõi Sắc

Hay sinh trời Vô sắc

Trong hữu tình vô tưởng

tĩnh lự thọ an lạc

Chứng chân mà không trụ

Giống như Sư tử rống.

Với các định tự tại

Nhờ tương ưng pháp vui

Một lòng cầu Mật nghiêm

Không dính mắc ba cõi

Đã đến được Mật nghiêm

Dần dần được giác ngộ

Nương chuyển được an lạc

Luôn an trụ vắng lặng

Vô lượng các Phật tử

Vây quanh để trang nghiêm.

Là Pháp vương tự tại

Tối thượng ở trong chúng

Chẳng như ngoại đạo nói

Hoại diệt là Niết-bàn

Hoặc đồng với hữu vi

Có, không lại tạo lỗi

Mười nghiệp cao, vừa, thấp

Ba thừa mới sinh ra

Tối thượng sinh Mật nghiêm

Từng Địa được thăng tiến

Được trí tuệ giải thoát

Thân Như Lai vi diệu.

Vì sao nói Niết-bàn

Đó là pháp hoại diệt

Nếu Niết-bàn hoại diệt

Hữu tình có kết thúc

Nếu hữu tình kết thúc

Cũng phải có khởi đầu

Phải có pháp chẳng sinh

Ban đầu tạo hữu tình

Không có phi hữu tình

Mà sinh cõi hữu tình

Cõi hữu tình đã tận

Phật không pháp sở tri

Tức là không năng giác

Cũng chẳng có Niết-bàn!

Người vọng chấp giải thoát

Mà nói về giải thoát

Như củi hết, lửa tắt!

Cũng như thân cây chuối

Họ nói tánh giải thoát

Là hoại có thành không.

Với diệu lạc giải thoát

Xa lìa không thể chứng

Biến xứ và tĩnh lự

Định vô sắc, vô tưởng

Nghịch thuận mà vào ra

Lực, thông đều tự tại

Với họ không lui lại

Cũng không mãi chìm đắm

Thấu đạt nơi pháp tướng

Khéo léo được các Địa

Nếu trang nghiêm như vậy

Sẽ đến cõi Mật nghiêm.

Nếu nói tánh giải thoát

Hoại có để thành không

Người ấy trụ các hữu

Rốt ráo không ra khỏi

Đã hoại ba hòa hợp

Nhân và bốn thứ duyên

Nhãn sắc duyên trong ngoài

Hòa hợp mới sinh thức

Pháp thế gian trong ngoài

Giúp nhau mới cùng sinh

Các thứ nghĩa như vậy

Tất cả đều trái ngược

Nếu biết chỉ thức hiện

Lìa nơi tâm có được

Phân biệt không hiện tiền

Cũng không trụ tánh ấy

Bấy giờ, lìa sở duyên

Tâm lặng yên chánh thọ

Vất bỏ sự thế gian

Thấy sở thủ, năng thủ

Lìa nương chuyển thô trọng

Trí tuệ chẳng nghĩ bàn

Thân mười loại ý thành

Trang nghiêm các tướng đẹp

Làm vị chủ ba cõi

Mới sinh nơi Mật nghiêm.

Sắc, tâm và tâm sở

Đã tương ưng vô vi

Với trong ngoài thế gian

Quán kỹ không sai khác

Các người trí như vậy

Đi vào nước Mật nghiêm

Danh tướng và phân biệt

Chánh trí và như như

Tam-ma-địa, Mâu-ni

Thể tánh đều bình đẳng

Phải nên đến Mật nghiêm

Cõi được Phật khen ngợi

Nếu hoại ba hòa hợp

Cùng với bốn thứ duyên

Không kiên cố tự tông

Đồng các vọng phân biệt

Kẻ tập ác phân biệt

Năm thứ luận của họ

Thí dụ không thành lập

Các nghĩa đều chống trái

Năm luận đều thành lỗi.

Mắt hoặc loạn giác trí

Chấp dụ và tợ dụ

Điên đảo, không điên đảo.

Chấp hư vọng như vậy

Tất cả hủy hoại này

Xa lìa nơi tự tông

Nương vào tông pháp người

Các kiến lúc ban đầu

Đều trừ hoại diệt sinh.

Đại vương phải nên biết

Hữu tình ở ba cõi

Như bánh xe quay lăn

Không thể có khởi đầu

Như Lai dùng bình đẳng nguyện

Cứu độ các hữu tình

Như trăng rằm chiếu sáng

Không chỗ nào không có

Tùy loại nghiệp trước kia

Ứng cơ mà thuyết pháp

Nếu hủy hoại Niết-bàn

Với Phật đâu ích lợi!

Có ba loại tăng thượng

Giải thoát cũng như vậy

Bốn Đế và Thần túc

Niệm xứ vô ngại giả

Bốn duyên, vô sắc trụ

Căn lực và Thần thông

Giác chi và các Địa

Pháp hữu vi, vô vi

Cho đến các Thánh nhân

Đều nương thức, mà có

Trí khổ pháp nhẫn pháp

Trí khổ loại nhẫn loại

Bốn tập trí cũng vậy

Diệt đạo cũng như thế

Như vậy mười sáu loại

Đó gọi là Hiện quán

Số người học có mười

Thức tám, bảy ngược lại

Mỗi nhà một lần lại

Một phen mà diệt độ

Trung bát và sinh bát

Hữu hành và vô hành

Thượng lưu là nơi nơi

Sau đó Bát-niết-bàn

Như vậy tất cả loại

Phẩm vị của các trí

Người tu hành quán hạnh

Cao, vừa, thấp không đồng

Bồ-tát tu tăng thượng

Công đức rất thù thắng

Mười một và mười hai

Cùng với mười sáu thứ

Các người tu định này

Lại diệt dần nơi tâm

Chấm dứt, chẳng phải tâm

Cũng chẳng cùng tâm trụ

Tâm vị lai chưa đến

Chưa đến nên chẳng có

Tâm duyên không hòa hợp

Chẳng sinh đây, sinh kia

Thiền thứ bốn, vô tâm

Có nhân không thể hại

Có nhân là có thức

Ý thức và năm thứ

Vọng tưởng không hay biết

Lưu chuyển như sóng dồn

Định ấy quan Lại-da

Lìa phân biệt năng sở

Vi diệu không sở hữu

Chuyển y mà không hoại

Trụ cõi Phật Mật Nghiêm

Hiện rõ như mặt trăng

Các bậc Trí Mật nghiêm

Thường chung sống với Phật

Mãi rong chơi cảnh định

Một vị không sai biệt

Cảnh quán hạnh khó nghĩ

Đã sinh ra định lực

Vua nên thường tu tập

Tương ưng định vi diệu

Dục giới có sáu trời

Phạm ma có mười hai

Vô sắc và Vô tưởng

Trong tất cả các Địa

Nếu sinh cõi Mật nghiêm

Làm Thiên chủ các cõi

Muốn cầu cõi Mật nghiêm

Nên tu mười thứ trí

Pháp trí và loại trí

Trí thế tục tha tâm

Trí Khổ, Tập, Diệt, Đạo

Trí tận, trí vô sinh

Chủ nhân chỗ ngươi sinh

Xả thân tộc Đát-la

Nguyệt vương và Cam Giá

Chủng tánh đều bình đẳng

Tuy ở trong các tộc

Họ ngươi rất thù thắng

Nên cầu cõi Mật nghiêm

Đừng hoài nghi thối tâm

Như dê bị dắt đi

Lo sợ mà bước tới!

Mạt-na ở trong thân

Giống nai giả đang đứng

Cũng như ảnh cây giả

Lau sậy trong dòng nước

Như vua dạo ngự uyển

Để vận động thân thể!

Ý cùng với ý thức

Tâm cùng với tâm pháp

Pháp ấy không tự tánh

Như mây tụ chẳng thật

Hết thảy thứ tạng thức

Bị tập khí ngăn che

Như hạt ngọc Ma-ni

Tùy duyên hiện đủ màu

Tuy trong thân hữu tình

Như ngỗng chúa, không nhơ

Quyết định là chủng tánh

Cũng là đại Niết-bàn

Danh theo tướng mà sinh

Tương do nhân duyên khởi

Bởi có các hình tướng

Nên khởi các phân biệt

Phân biệt do hai nhân

Tâm tập khí tướng ngoài

Thức Mạt-na thức bảy

Nên biết cũng như vậy

Các căn duyên hội ý

Pháp sinh ra năm thức

Cùng tâm sở tương ưng

Trong thân như cung điện

Chánh trí luôn quán sát

Tất cả cả các thế gian

Từ nhân duyên như vậy

Mà sinh các quả đó

Chân như chẳng khác nó

Các pháp hỗ tương sinh

Tâm cùng lý tương ưng

Quán thấy rất rõ ràng

Đó chính là các pháp

Tánh viên thành rốt ráo

Cũng là vọng chấp thôi

Tất cả pháp không sinh

Tánh các pháp thường không

Chẳng không, cũng chẳng có

Như huyễn và như mộng

Như thành Càn-thát-bà

Bóng nắng và xe lông

Khói mây và các vật

Tất cả các hình tướng

Danh cứu và văn thân

Dính mắc sinh như vậy

Thành ra tánh Biến kế

Căn, cảnh, ý hòa hợp

Huân tập thành hạt giống

Với tâm không có khác

Các thức do đó sinh

Nhờ sức nương với nhau

Gọi là Y tha khởi

Khéo chứng trí tự giác

Hiện trú nơi pháp lạc

Đó gọi là viên thành

Là cảnh giới của Thánh

Phật và các đệ tử

Chứng được gọi Thánh nhân

Nếu ai chứng pháp này

Liền thấy được thực tế

Bảo rằng: “Sinh đã tận

Phạm hạnh cũng đã lập

Việc làm đã thành tựu

Không còn tái sinh nữa.”

Giải thoát tất cả khổ

Đoạn diệt sự lay động

Cháy sạch sự huân tập

Kiếp tận vẫn không dời

Hai vô ngã: Sinh, pháp

Chiếu kiến thảy đều không

Tích tập từ vô thủy

Tất cả các hý luận

Vô biên các lỗi lầm

Tất cả đã đoạn trừ

Thí như cục sắt nóng

Hết nóng, sắt như cũ

Như vậy, người giải thoát

Hết mê, được mát mẻ

Nhập vào cõi vô lậu

Cõi Mật nghiêm vi diệu

Cõi ấy rất mầu nhiệm

Không có nơi nào bằng

Chỉ Phật với Bồ-tát

Thanh tịnh được ở đó

Trước mắt Tam-ma-địa

Lấy đó làm món ăn

Muốn sinh về cảnh đó

Khéo tập Thắng Du-già

Vì các người có duyên

Rộng khai thị phân biệt

Danh vốn từ tướng sinh

Tướng lại từ duyên khởi

Từ tướng sinh phân biệt

Không đủ tánh viên thành

Căn cảnh bình y đẳng

Pháp giả cùng hòa hợp

Từ đó sinh phân biệt

Hiểu rõ thấy sai khác

Hoặc động hoặc chẳng động

Tất cả các thế gian

Đều do si ám sinh

Ngu tối cho là thể

Ngắn, dài với các sắc

Âm thanh và hương giới

Ngọt, đắng, cứng và trơn

Ý thức cùng sở duyên

Chỗ của các tốt xấu

Pháp hữu vi, vô vi

Cho đến với Niết-bàn

Đó là cảnh của trí

Chuyển đổi trong từng niệm

Đều do thức sinh ra

Mạt-na duyên tạng thức

Như nam châm hút sắt

Như rắn có hai đầu

Nó đều có nghiệp riêng

Ý nhiễm cũng như vậy

Ôm giữ A-lại-da

Hay làm sự nghiệp ngã

Tăng trưởng nơi ngã sở

Cùng ý thức câu khởi

Làm nhân mà chuyển lui

Sinh noãn xúc nơi thân

Vận động tạo các nghiệp

Ẩm thực và y phục

Tùy vật mà thọ dụng

Bay nhảy hoặc ca múa

Các thứ để vui chơi

Giữ thân các hữu tình

Đều do sức của ý

Như vòng lửa trên đầu

Thành của Càn-thát-bà

Không rõ, chỉ tự tâm

Vọng khởi các phân biệt

Thân tướng: Khí thế gian

Như sức động cây đu

Không lực, không kiên cố

Phân biệt cũng như vậy.

Phân biệt không chỗ nương

Chỉ làm theo tự cảnh

Ví như ảnh trong gương

Chủng thức động mới thấy

Kẻ ngu mê hoặc nó

Chẳng phải người trí sáng

Nhân chủ phải nên biết

Cả ba đều thức hiện

Nơi đó nếu xa lìa

Tức đúng là thành thật

Trì tấn các Bồ-tát

Và Thánh Mục-kiền-liên

Theo tiếng và quán khắp

Trăm ngàn vạn ức cõi

Đủ các báu trang sức

Tráng lệ không đâu bằng

Với cảnh vi diệu ấy

Mật nghiêm rất thù thắng

Cõi Cực lạc, Diệu hỷ

Câu-đê cõi phương dưới

Tất cả các Thế Tôn

Đều khen cõi như vậy

Rằng không có đầu, cuối

Oai đức tự nhiên hóa

Thuở xưa Phật ở đó

Vượt ra khỏi ba cõi

Không chấp thọ giàu vui

Tự vô vi vắng lặng

Lợi mình và lợi người

Công nghiệp đều thành mãn

Không ở trong Dục giới

Thành Phật, làm Phật sự

Cần đến cõi Mật nghiêm

Chứng ngộ Vô thượng giác

Câu-đê các Thế Tôn

Trong muốn làm Phật sự

Trước ở trong nước này

Hóa làm vô lượng ức

Thường tương ưng chánh định.

Thần thông và du hý

Biến khắp các cõi nước

Như trăng sáng nơi nơi

Tùy các loại chúng sinh

Mong cầu mà hóa độ

Hàng Hoa nghiêm, Thập địa…

Cây lớn và Thần thông

Thắng-man và các kinh

Đều từ kinh này ra

Như vậy kinh Mật Nghiêm

Vượt trên tất cả kinh

Chủ nhân và các vua

Phải hết lòng cung kính

Cõi Dục, Sắc, Vô sắc

Các cõi trời Vô tưởng

Như Lai đều không ở

Chỉ trụ cõi Mật nghiêm

Các cung điện cõi này

Như son để trang sức.

Tất cả các Như Lai

Bậc Diệu tướng tịnh trí

Phật và các Bồ-tát

Thường sống ở trong đó

Thế Tôn mãi trụ thiền

Vắng lặng tối vô thượng

Tự nương định khó nghĩ

Hiện ra các sắc đẹp

Sắc tướng không có biên

Không ai có thể thấy

Nước Cực lạc trang nghiêm,

Thế Tôn Vô Lượng Thọ

Các hành giả tu quán

Sắc tướng đều như vậy.

Hoặc thấy được Đức Phật

Sáng ngời các sắc đẹp

Chiêm-bặc, thư hoàng sắc

Vàng ròng ánh mặt trăng

Khổng tước, cổ như sen

Tụ của Tương Tư Tử

Chớp hồng, sắc san hô

Hoặc hiện thân yếu ốm

Hoặc mặc áo sô ma

Hoặc ngủ trong nhà tranh

Hoặc ở trên hoa sen

Giống như ngàn mặt trời

Hoặc thấy các Bồ-tát

Buối tóc như rồng cuốn

Báu Kim cang đế thanh

Trang nghiêm làm mão quý

Hoặc thấy vẻ cờ tròn

Các tướng ngư, thương, khư

Hoặc thấy sắc sáng đẹp

Như cầu vòng trên trời

Hoặc lấy núi Tu-di

Đặt trong lòng bày tay

Hoặc lấy nước biển cả

Đổ trong lỗ tai trâu

Hoặc hiện làm vị vua

Đội mão, đứng lan can

Các phụ tá cung kính

Cùng bàn việc trị dân

Hoặc tại Mật nghiêm tràng

Người tu định vắng lặng

Nói về cảnh tự chứng

Pháp sở tri của Phật

Hoặc nói được chuyển y

Tâm tuệ đều giải thoát

Tự tại Tam-ma-địa

Thân vô ngại như huyễn

Hoặc hiện cảnh vô nhiễm

Đoạn các dính mắc nghiệp

Lấy trí đốt “củi kiến”

Không thọ nơi các hữu

Ví như tim dầu hết

Đèn tắt là Niết-bàn

Hoặc hiện tu các Độ

Thí vô giá đại hội

Trì giới và khổ hạnh

Đủ các thức nghi tắc

Cõi Cực lạc trang nghiêm

Người không sinh bào thai

Thân sắc vàng vi diệu

Ánh sáng tịnh, tròn đầy

Cảnh giới những vị ấy

Đều đầy đủ Du-già

Nếu so với Mật nghiêm

Trăm phần không bằng một

Người trong cõi Cực lạc

Tự nhiên tùy niệm thực

Bậc Mâu-ni tự tại

Định là vị cam lộ

Đủ các rừng cây báu

Vui chơi nghỉ dưới đó

Cát vàng trải mặt đất

Hiện rõ cõi tuyệt đẹp

Sen báu thật sạch đẹp

Nở trên nước công đức

Cảnh tuyệt đẹp như vậy

Không thể ví dụ được

Đều do hoa sen sinh

Cung kính Vô Lượng Thọ

Khéo tu Tam-ma-địa

Ưa thích công đức Phật

Người chuyên tâm hồi hướng

Đều sinh về nước ấy

Các tướng tốt trang nghiêm

Như gương sáng không bụi

Kim Cang Tạng nói xong

Tự hiện nơi thân hình

Hoặc như một lóng tay

Hoặc như một hạt cải

Hoặc nhỏ như sợi tóc

Chỉ bằng một phần trăm

Hoặc hiện thân Thiện Thệ

Thanh văn và Duyên giác

Các sắc và các loại

Cho đến đủ thứ hình

Tùy theo điều họ nói

Mà tuyên thuyết các pháp

Hoặc nói về Bồ-tát

Nhập các Địa đã biết

Năm pháp, ba tự tánh

Tám thức, hai vô ngã

Đạt được định như huyễn

Tùy ý thân được thành

Các Thần thông tự tại

Mười Lực, bốn Vô úy

Trụ nơi không thoái chuyển

Được sở y thanh tịnh

Nhập vào trong Phật địa

Uẩn, giới của vô lậu

Mãi xa lìa biến đổi

Lặng yên mà thường trụ

Hoặc nói về Bồ-tát

Khéo đẹp mà lại vui

Như mộng, trăng dưới nước,

Bậc hành đạo Du-già

Được định Thủ-lăng-nghiêm,

Mười thứ thân như huyễn

Trọn mười Vô tận nguyện

Chứng thành Đẳng chánh giác

Ngồi tòa hoa sen đẹp

Tướng tốt thật trang nghiêm

Vô lượng các Phật tử

Cung kính mà vây quanh

Hoặc nói các Bồ-tát

Nguyện lực hiện các hình

Dạo khắp cả mười phương

Phụng sự hằng sa Phật

Các vị Bồ-tát này

Thân thể đều vi diệu

Ra vào luôn tự tại

Không trụ trong hữu, vô

Ví như Trời, Thần, Tiên

Và các Kiền-đạt-phược

Trụ trên núi Diệu cao

Hoặc ở trong hư không

Các hữu tình trên đất

Đối diện mà không thấy

Các Bồ-tát như vậy

Hiện hình cũng như thế

Người không tu quán hạnh

Thì không thể thấy được

Hoặc nói các Bồ-tát

Được tĩnh lự thù thắng

Hiện thọ sinh mọi chỗ

Hiện nhập cõi vô dư

Hoặc nói các Bồ-tát

Có thể dùng định lực

Tự tại chuyển sở y

Không trụ chân thật tế

Vô lượng cõi hữu tình

Tùy sai biệt hiện thân

Thân tuy có sai khác

Mà tâm vẫn bình đẳng

Giống như nước trên đất

Cũng như với trời, trăng

Hoặc nói các Bồ-tát

Thường dùng tâm đại Bi

Xót thương các hữu tình

Xoay tròn trong sinh tử

Lang thang bị cùng khốn

Vì bệnh tham, khổ đốt

Thấp hèn và tàn tật

An ủi khỏi sầu lo

Như con ong trên thuyền

Phiêu lưu trong biển cả

Ngược dòng mà qua lại

Phút chốc mấy vạn dặm

Nói cho pháp phi ngã

Sinh tử, nhanh, vô thường

Khiến họ biết hoại diệt

Chẳng dừng trong sát-na.

Hoặc nói về chư Phật

Cùng với các Bồ-tát

Thấy rõ các hữu tình

Say trong biển khát ái

Khổ, phân biệt, bức bách

Ở trong pháp Vô tướng

Vọng chấp đủ thứ tướng

Chấp trước Năng sở thủ

Tâm luôn bị trói buộc

Không thể được giải thoát

Chìm trong biển sinh tử

Phiêu lưu không dừng nghĩ

Nghèo hèn và cô đơn

Không chỗ nào nương tựa

Ví như trong biển cả

Nhện, sâu, khó tránh lưới

Chư Phật và Bồ-tát

Như người ở trên thuyền

Thương các loại hữu tình

Cứu thoát nạn sinh tử

Tùy theo loại chúng sinh

Mà hiện thân sai biệt

Thuyết thí, giới các môn

Vô số các thắng hạnh.

Kinh Đại Thừa Mật Nghiêm - Quyển Trung - Phẩm 2: Nhập Mật Nghiêm Sinh Thân Vi Diệu (Phần 2)

KINH ĐẠI THỪA MẬT NGHIÊM

QUYỂN TRUNG

Phẩm 2: NHẬP MẬT NGHIÊM SINH THÂN VI DIỆU (Phần 2)

Bấy giờ, trong đại hội, có Đại Bồ-tát Phổ Hiền Chứng Sắc Đại Oai Đức, cùng với các chúng Đại Bồ-tát như Đại Bồ-tát Trì Thế, Đại Bồ-tát Trì Tấn, Đại Bồ-tát Mạn-thù-thất-lợi, Đại Bồ-tát Thần Thông Vương, Đại Bồ-tát Đắc Đại Thế, Đại Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt, Đại Bồ-tát Kim Cang Tề, Đại Bồ-tát Đại Thọ Khẩn-na-la Thọ Vương, Đại Bồ-tát Hư Không Tạng… cho đến vô lượng chư Thiên ở tại Đại bảo tạng điện Ma-ni.

Lại còn có các chúng Du-kỳ ở trong cõi Mật nghiêm, cùng các vị ở vô lượng câu-đê cõi Phật, đến để nghe pháp. Được nghe công đức sâu dày của Mật nghiêm, tất cả liền đối với pháp rất cung kính, nhất định sẽ được chuyển y, mãi ở trong cõi nước ấy, không còn sinh ở chỗ khác nữa; tất cả đều đem lòng Từ bi thương xót tất cả hữu tình trong đời vị lai, tung rải lòng Từ bình đẳng để làm lợi ích cho tất cả. Họ cùng nhau chiêm ngưỡng Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng, một lòng, đồng thanh dùng kệ hỏi:

Tôn giả đủ biện tài

Xin ngài hãy chỉ bày

Các sắc tượng thế gian

Là do ai làm ra?

Như người thợ làm bình

Nhồi bùn mà nặn ra

Ví như người chơi nhạc

Kích động thành ra tiếng

Thí như một vật thể

Có ba thứ tự tánh

Đã, đang và sẽ thành

Đều ở một vật thể

Vì sao đủ loại sắc?

Một vật được tạo ra

Do Đâu-suất làm ra

Hay là trời Dạ-ma

Hay Tha hóa tự tại

Đại Thọ Khẩn-na-la

Hay là trời Thiện kiến

Là trời Sắc cứu cánh

Phạm vương Loa Kế làm

Hay trời Vô sắc làm

Tất cả Thiên chủ làm

Hay tự nhiên mà làm

Tay biến hóa mà có

Hay do chư Phật tạo?

Trong các thế giới khác

Phật tử đã tạo ra?

Những người tạo các sắc

Do hoặc, loạn tạo ra

Các hoặc loạn đã khởi

Như nai thấy sóng nắng

Ví như chỗ cái bình

Đức là chỗ nương tựa

Tất cả các thế gian

Người hay trụ nơi đó

Cái phi đức, thuộc đức

Phi đức, nương nơi đức

Nên dần dần hòa hợp

Các đức được tập thành

Sắc chỉ từ hoặc, loạn

Là cũng có trụ sao?

Là Phạm vương tạo ra

Hay Na-la-diên tạo?

Hùng mãnh và thắng luận

Hay số luận tự làm?

Thắng tánh đã làm ra

Tự tại tự nhiên sao?

Khi vô minh đã sinh

Nghiệp ái tạo ra chăng?

Thiên tiên và thế định

Đều ôm lòng nghi hoặc

Trước đã không có thật

Giống như ở trong mộng

Cũng như nóng phát lửa

Và thành Càn-thát-bà

Vô thủy vọng phân biệt

Tùy theo đó liên tục

Khởi ra năng hay sở

Như rắn có hai đầu

Cũng như tử thi đi

Người gỗ máy chuyển động

Trong không thấy tóc rũ

Và vòng lửa xoay quanh.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng, bảo Đại Bồ-tát Phổ Hiền Chúng Sắc Đại Oai Đức và đại chúng, bằng bài kệ:

Các sắc tượng thế gian

Không sinh từ tác giả

Chẳng phải Kiếp-tỳ-la

Hay Nhân-đà-la làm.

Cũng chẳng do cúng tế

Chẳng phải Vi-đà giáo

Chúng do nhiều nhân duyên

Tu hành thường không trụ

Cũng lại chẳng không, có

Hãy giữ nhân thế gian

Là trượng phu thứ tám

Gọi đó là tạng thức

Do đó, thành các sắc

Như các hình xoay chuyển

Như dầu do mè làm

Trong muối có vị mặn

Như vô thường sắc khắp

Trượng phu biết cũng vậy.

Như hương trong trầm, xạ,

Và ánh sáng trời trăng

Xa lìa năng, sở tác

Cùng với hữu, vô tông

Cũng xa lìa một, khác

Tất cả lỗi ngoại đạo

Người trí chẳng tìm cầu

Phân biệt không thể được

Người định tâm giải thoát

Sở chứng của tự giác

Nếu lìa A-lại-da

Liền không có thức khác

Giống như sóng trên biển

Với biển sóng không khác

Biển yên đâu thấy sóng

Cũng không thể nói một

Ví như người tu định

Nội định, tâm thanh tịnh

Người thần thông tự tại

Có các thứ thông tuệ

Người quán hạnh hay thấy

Người khác chẳng biết được

Thức lưu chuyển như vậy

Nương tạng thức mà trụ.

Phật và các đệ tử

Nhờ định, thường quán thấy

Tạng thức giữ thế gian

Như lấy chỉ xâu ngọc

Như bánh hợp với xe

Bị gió nghiệp chuyển động.

Thợ gốm dùng bánh xe

Theo ý thành đồ dùng.

Tạng thức cùng các cõi

Cộng sức thành tất cả

Các thế gian trong ngoài

Cung cấp đều cùng khắp

Giống như các ngôi sao

Phơi bày trên hư không

Do sức gió chủ trì

Vận hành không dừng nghĩ

Như dấu chim trên trời

Không bao giờ thấy được

Nếu lìa khỏi hư không

Chim không thể bay được.

Tạng thức cũng như vậy

Không lìa thân ta, người

Như biển nổi sóng cả

Hư không chứa vạn vật

Thức trượng phu cũng vậy

Uẩn tạng các tập khí

Ví như trăng trong nước

Cùng với các hoa sen

Không thể trộn trong nước

Nhưng lại không dính nước.

Tạng thức cũng như vậy

Tạp khí không thể nhiễm

Như mắt có đồng tử

Riêng mắt không tự thấy

Lại-da ở trong thân

Nhiếp chứa các hạt giống.

Giữ các thọ, noãn, thức

Như mây che thế gian

Nghiệp dụng không hề dừng

Hữu tình không thể thấy

Thân do các sắc thành

Lại hay tạo các sắc

Như thợ gốm tự động

Dùng bùn nặn các vật

Thế gian vọng phân biệt

Thấy con trâu… có sừng

Không rõ sừng chẳng có

Nên nói thỏ không sừng

Phân tích đến rất nhỏ

Tìm sừng, không chỗ có.

Cố đợi cho có pháp

Mới khởi sự không thấy

Pháp có vốn tự không

Không thấy, đâu cần đợi.

Pháp hoặc có, hoặc không

Nhân dần dần hỗ tương

Trong hai pháp có, không

Không nên khởi phân biệt

Nếu lìa khỏi sở giác

Năng giác liền không sinh

Ví như xoay vòng lửa

Che lấp Càn thành giả

Đều do ít sở kiến

Mà sinh các giác này.

Nếu lìa khỏi sở nhân

Giác ấy, liền không có

Danh, tướng trói buộc nhau

Tập khí không ngằn mé

Tất cả các phân biệt

Câu khởi cùng với ý

Nên hữu tình lưu chuyển

Không chứng được viên thành

Tích tập từ vô thủy

Đắm chìm trong cảnh vọng

Vì huân tập hý luận

Sinh ra đủ thứ tâm

Năng thủ và sở thủ

Tự tánh tâm hữu tình

Bình, y phục, các tướng

Thật thấy không thể nghe

Tất cả chỉ có giác

Nghĩa sở giác đều không

Tánh năng giác, sở giác

Tự nhiên chuyển như vậy

Kẻ ngu không đoạn trừ

Tạp khí, tâm mê hoặc

Lại-da và bảy thức

Có lúc lại sinh vội

Giống như biển nổi sóng

Do gió tác động vào

Sóng từng đợt lên xuống

Không bao giờ chấm dứt.

Sóng thức cũng như vậy

Gió kích động cảnh giới

Vô số các phân biệt

Tự ôm giữ bên trong.

Như đất không phân biệt

Vạn vật nhờ đó sinh

Tạng thức cũng như vật

Chỗ các cảnh nương tựa

Như người dùng tay mình

Lại đánh vào thân mình.

Cũng như voi lấy vòi

Hút nước tắm thân nó

Lại như các đứa bé

Dùng miệng ngậm tay mình

Đó là thức phân biệt

Lại tự duyên hiện cảnh

Cảnh giới của tâm này

Biến khắp cả ba cõi

Người tu quán hạnh lâu

Có thể khéo thông đạt

Trong ngoài các thế gian

Tất cả chỉ tâm hiện.

Bấy giờ, Kim Cang Tạng

Nói diệu pháp này xong

Đứng lặng yên một chỗ

Suy nghĩ về pháp giới

Định vi diệu phổ biến

Nhập vào các cảnh Phật

Thấy vô lượng Phật tử

Đang tụ tại Mật nghiêm

Liền ra khỏi thiền định

Phóng ánh sáng chiếu khắp

Cõi Dục, Sắc, Vô sắc

Cùng cung trời Vô tưởng

Trong ánh sáng như vậy

Lại hiện các cõi Phật

Đều thấy vô lượng Phật

Tướng tốt đẹp, đoan nghiêm

Đủ các sắc vi diệu

Từ thân Phật phóng ra

Tùy theo sự ái lạc

Lợi ích cho thế gian

Khiến các Phật tử ấy

Khen ngợi tên Mật nghiêm

Vui mừng ngắm nhìn nhau

Lại nói lời như vầy:

Mật nghiêm đẹp không dơ

Có thể trừ các tội

Chỗ hành giả quán thắng

Cõi ấy rất diệu kỳ

Chúng tôi nghe tên gọi

Trong lòng rất vui sướng.

Họ từ chỗ đang ở

Đều đi đến Mật nghiêm.

Phạm Loa Kế, sắc tận

Cùng với trời Tịnh cư

Hâm mộ cõi Mật nghiêm

Chỗ Phật tử sinh đến

Đồng tâm tụ hội lại

Đều thưa với Phạm vương:

Chúng tôi làm thế nào

Được đến cõi Mật nghiêm

Nếu thiên vương đến đó

Chúng tôi sẽ đi theo.

Bấy giờ, Phạm Loa Kế

Nghe các chúng trời nói

Liền đi đến vói họ

Nữa đường quên đường đi!

Phạm vương trước giác ngộ

Dùng kệ quán sát kỹ

Cảnh thắng quán hạnh ấy

Hạnh nào mới đến được?

Kẻ dục, sắc, tự tại

Thì không thể đến được

Chẳng phải không, thức xứ

Chẳng phải phi phi tưởng

Chẳng phải các ngoại đạo

Tà định… mà đến được

Khéo léo làm cách nào

Đến được cõi Mật nghiêm?

Hoặc nhờ Thiên trung thiên

Sức oai thần gia hộ

Mới khiến được tới nơi

Tại hội cung Mật nghiêm.

Phạm Loa Kế phát tiếng

Mọi người đều vâng theo

Thấy Phật đầy hư không

Với oai quang rực sáng

Bảo Phạm vương ấy rằng:

Ngươi về cung điện mình

Cõi Mật nghiêm Như Lai

Là cảnh của quán hạnh

Phi tưởng còn khó lên

Cõi Sắc làm sao đến?

Phạm vương từ chỗ Phật

Nghe bảo vậy xong

Liền trở về nước mình

Tìm đến cung Phạm thiên

Lúc các trời Tịnh cư

Đang cùng nhau bàn luận:

Phạm Thiên vương Loa Kế

Oai thần, không đến được

Nên biết cõi Mật nghiêm

Cao tột khó nghĩ bàn

Chẳng phải định như huyễn

Ai đến được cõi đó.

Chúng trời trong hội ấy

Nghe tiếng khen công đức

Sinh tâm rất lạ kỳ

Bèn thưa Kim Cang Tạng:

Chúng tôi đều muốn nghe

Mong ngài nói pháp sâu.

Bấy giờ, Kim Cang Tạng

Liền bảo đại chúng rằng:

Như Lai đã thuyết pháp

Ai diễn đạt cho hết

Thánh trí của tự giác

Cảnh giới không nghĩ bàn

Trừ người quán hạnh sâu

Còn làm sao chỉ bày.

Lúc Trì Tấn, Dạ-ma

Và Phật tử tự tại

Khác miệng đồng thanh thưa:

Mong ngài sớm tuyên thuyết

Thần thông và Mạn-thù

Từ Thị, vua Khẩn-na

Cùng người tu định khác

Thảy đều thỉnh như vậy

Các trời, tiên Trì Minh

Trong không tấu các nhạc

Đồng tâm mà khuyến thỉnh:

Xin xót thương tuyên thuyết.

Khuyến thỉnh như vậy xong

Đều ngồi nơi tòa đẹp

Phạm vương nương sức Phật

Lại trở vào trong hội

Và thưa Kim Cang Tạng

Xin hỏi lời như vầy:

Nay các đại chúng này

Trang nghiêm chưa từng có

Chính là Tôn giả tử

Thông tuệ không ai bằng

Nên đối với Tôn giả

Khát ngưỡng mong cầu pháp

Nay con vẫn chưa biết

Mới hỏi vì sao những

Kiều Lạp và Thắng Đạo

Với Đản Sinh, Luân vương

Chính là Thiếu niên Mã

Chính là Cổ tiên truyện,

Con của dòng Cam Giá

Quốc vương Thiên cung trì

Trong Dục, Sắc, Vô sắc

Pháp của các trời, người

Đó là hạnh Bồ-tát

Độc giác và Thanh văn

Cho đến Tu-la minh

Các luận về tịnh tượng

Mong ngài những việc ấy

Thứ lớp mà diễn nói

Chúng con và trời, người

Một lòng thích lắng nghe.

Bấy giờ, Giải Thoát Nguyệt

Trì Thế, Hư Không Tạng

Đại Thế, Quán Tự Tại

Tổng Trì Tự Tại vương

Bảo Kế và Thiên Quan

Kim Cang Thủ Tịch Tuệ

Cùng Đại sĩBảo Thủ

Và các Tối thắng tử

Đều từ câu-đê cõi

Đến ngồi cung Liên hoa

Đồng thỉnh Kim Cang Tạng:

Cúi xin Đại Tuệ nói

Quá khứ và vị lai

Trí Mâu-ni thanh tịnh

Nhân giả, được gần Phật

Tâm sáng tỏ không nghi

Chúng này đều thích nghe

Mong Tôn giả diễn nói

Định Vương Kim Cang Tạng

Bảo khắp đại chúng rằng:

Như Lai đã thuyết pháp

Ta không thể nói hết

Chỉ trừ Phật, Bồ-tát

Được oai thần gia hộ

Ta nay chí tâm lạy

Cung kính lễ tự tại

Điện Mâu-ni bảo tạng

Phật và các đệ tử

Tâm kính tin, ta nói:

Trí Như Lai thanh tịnh

Khiến gieo hạt giống Phật

Các ngươi hãy lắng nghe.

Đây chẳng phải vương luận

Và luật lệ luân vương

Mà là cõi Mật nghiêm:

Chủng tánh của Như Lai

Cảnh giới Bậc Chánh Định

Việc thù thắng chư Phật

Trí Như Lai vi diệu

Lìa năng giác, sở giác

Nên chẳng phải sức ta

Diễn được pháp mầu này

Phải nhờ oai thần Phật

Theo Phật mà thỉnh thọ

Trí này rất vi diệu

Là hoa Tam-ma-địa

Phật ở trong Mật nghiêm

Chánh thọ mà khai diễn

Xa lìa mọi nói năng

Và với tất cả kiến

Hoặc có hay hoặc không…

Bốn chủng biên như vậy

Gọi là tối thanh tịnh

Diệu lý của Trung đạo

Các thiền định Mật nghiêm

Có thể quán sát được

Lìa chấp mà chuyển y

Mau vào cõi Như Lai.

Khi các chúng Phật tử

Theo ngài nghe lời ấy

Đầu, mặt, hai chân lạy

Cung kính mà thưa rằng:

Chúng con ưa thích pháp

Như người khát muốn uống

Như con ong nhớ mật

Bậc Du-già tự tại

Cúi mong ngài giảng nói

Làm cho chúng Bồ-tát

Được tự tại với định

Trí tuệ, đại oai đức

Và các vua Sát-lợi

Bậc Quán hạnh hiểu sâu

Đều muốn nghe Như Lai

Nói pháp môn sâu xa

Lại muốn nghe tôn giả

Lợi thật, phạm vi diệu

Đẹp lòng Đức Như Lai

Tiếng sâu xa khéo léo

Diễn nói nghĩa thù thắng

Khiến tất cả được rõ.

Kim Cang Tạng bảo rằng:

Như Lai đã nói nghĩa

Chân thật rất hiếm có

Lìa tướng khó thấy được

Như hư không không vật

Thấy hình là hiếm có

Như Lai đã thuyết nghĩa

Hiếm có cũng như vậy.

Dấu chim, gió trong không

Không thể thấy hình dạng

Mâu-ni nói diệu lý

Khó thấy cũng như vậy

Việc thí dụ thế gian

Bậc Trí hay hiểu rõ

Chư Phật đã tuyên thuyết

Ví dụ không thể biết

Nay những đều ta thấy

Như mộng và Càn thành…

Kẻ quán hạnh hội này

Đầy đủ đại trí tuệ

Thông đạt nghĩa chân thật

Không đều gì không biết

Tại sao vì người ấy

Nói cảnh Phật khó nghĩ

Nhưng nay đã khai diễn

Nhờ sức oai thần Phật

Tất cả vì tối thắng

Hãy chí tâm lắng nghe

Như Lai nói lời đẹp

Câu nghĩa đều tương ưng

Vượt qua cảnh giới tâm

Xa lìa mọi ví dụ

Ví như ong hút hoa

Trước lấy các tinh túy

Với những con đến sau

Chỉ hút thứ còn lại

Thắng Mâu-ni cũng vậy

Trước được vị pháp hay

Ta hưởng thứ còn lại

Nay vì chúng tuyên thuyết

Cảnh giới Thiên trung thiên

Người trí sáng thêm vui

Chẳng phải ý so lường

Lấy voi làm biểu tượng

Cũng như hình sắc người

Tướng tốt trang nghiêm thân

Hiện ở cung thắng diệu

Nón báu để trang sức

Ánh sáng tròn, bánh xe

Tất cả đều thành tựu

Chiếu sáng nơi cung điện

Trừ ngoại đạo ngạo khinh

Chư Phật trong bốn mùa

Mãi sống nơi Mật nghiêm

Với tất cả mọi nơi

Hiện sinh và Niết-bàn

Thuần thiện ít tổn giảm

Ác sinh và loạn, bẩn

Tùy ý chúng ưa thích

Lợi ích các hữu tình

Nghiệp dụng, không phút dừng.

Thường trụ cõi Mật nghiêm

Đó là nơi thanh tịnh

Cung Du-kỳ an lạc

Ít khi có cấu bẩn

Hiện rõ tướng Như Lai

Ví như trăng tròn sáng

Ảnh chiếu các dòng nước

Phật dùng tất cả thân

Tùy nghi mà ứng hóa

Cảnh tịnh trí Như Lai

Người quán hạnh đều thấy

Hoặc hiện Đại tự tại

Hoặc hiện Na-la-diên

Hoặc hiện Ca-tỳ-la

Trụ trên không thuyết pháp

Hoặc hiện ra Vi-đà

Thường hành và diệu hỷ

Đồng thiên và Thi-khí

La-hộ-đô Mâu-lô

Hoặc hiện Khẩn-na-la

Cam giá, hoặc mặt trời

Cùng với các quốc vương

Tất cả đều chiêm ngưỡng

Hoặc là đại Y vương

Hiện ra trong mọi người

Kim cang và các báu

Đồng sắt các khoáng sản

Minh châu và chì thiếc

Ngọc hồng và pha lê

Tùy theo các hữu tình

Ưa thích và hiện rõ.

Do sức gia trì Phật

Khiến họ được an lạc

Thiên nữ và long nữ

Và Càn-thát-bà nữ

Nữ tự tại cõi Dục

Không thể động tâm họ

Vượt hơn cảnh giới dục

Và hơn sắc, Sắc giới

Không xứ và thức xứ

Và vô sở hữu xứ

Phi tưởng, phi phi tưởng

Với họ, không mê hoặc

Các bậc Định vô tưởng

Chưa lìa, hoặc trói buộc

Chẳng an, chẳng thanh tịnh

Lưu chuyển nơi các hữu

Đã sinh ra có thân

Không bằng cõi Mật nghiêm

Cõi Mật nghiêm vi diệu

Phước thanh tịnh, trang nghiêm

Người giải thoát tri kiến

Là chỗ nương tối thắng

Đủ mười thứ tự tại

Sáu thông, Tam-ma-địa

Đều do ý thành thân

Như Phật hiện nơi đó

Tu hành về Thập địa

Đàn… các Ba-la-mật

Tất cả tướng tốt đẹp

Thường trang điểm thân thể

Xa lìa sự phân biệt

Cũng luôn luôn biết rõ

Cũng không ngã, ý, căn

Tuệ căn thường vui sướng

Các công đức của thí…

Tịnh nghiệp đều tròn đầy

Được nương tựa nơi Phật

Cõi thanh tịnh Mật nghiêm

Cõi ấy rất vi diệu

Không nhờ mặt trời, trăng

Phật và các Bồ-tát

Sáng thanh tịnh mãi chiếu

Các Thánh trong Mật nghiêm

Ánh sáng hơn mặt trời

Không có ngày hay đêm

Cũng không bị già chết

Cung Mật nghiêm thù thắng

Được chư Thiên hâm mộ

Bậc Du-già tối thắng

Siêng tu từng cấp bậc

Biết rõ tất cả pháp

Đều lấy tâm làm tánh

Giỏi nói A-lại-da

Ba tánh, pháp vô ngã

Thân họ thành thanh tịnh

Được sinh nước Mật nghiêm.

❧

Phẩm 3: SINH THAI TẠNG

Bấy giờ, Kim Cang Tạng

Bồ-tát Ma-ha-tát

Lại bảo Loa Kế Phạm:

Thiên chủ nên biết rằng

Tất cả thân hữu tình

Lấy chính vật làm tánh

Tướng hữu vi biến động

Đủ năng tạo, sở tạo

Tinh huyết cùng hòa hợp

Tăng trưởng sự bất tịnh

Làm vô lượng các nghiệp

Thường ngăn che, trói buộc

Như cây độc sinh ra

Gai gốc rất sầm uất

Tham, sân, các phiền não

Cứ như thế tăng trưởng

Chín tháng hay mười tháng

Thời gian đã đầy đủ

Từ thai tạng sinh ra

Lộn ngược thọ các khổ

Thiên chủ nên biết rằng

Các loại hữu tình này

Đều do nghiệp lực sinh

Nghiệp xua đuổi, vận động

Hoặc sinh trong loài người,

Hoặc sinh vào bàng sinh

Phi thiên và La-sát

Rồng và các loài quỷ

Hoặc dòng họ Trì Minh

Thân cõi Thiên thù thắng

Hoặc ở trong Du-kỳ

Thoái mất Tam-ma-địa

Trong luân vương quý tộc

Được sinh vào trong đó.

Như vậy, khi đã sinh

Các căn liền tăng trưởng

Tùy nhiều đời thân cận

Lại tạo ra các nghiệp

Bởi do nghiệp lực này

Xoay tròn trong các nẻo

Nếu những người có trí

Nghe pháp được giác ngộ

Lìa văn tự phân biệt

Nhập ba cửa giải thoát

Được chứng lý chân thật

Rất thù thắng, thanh tịnh

Và thanh tịnh tột cùng

Liền sinh cõi Mật nghiêm

Hay đến câu-đê cõi

Tùy nghi mà ứng hiện

Thiên chủ sinh như vậy

Mãi thoát các nẻo hiểm

Đó gọi là trượng phu

Cũng gọi là bậc Trí

Cũng gọi Thiên trung thiên,

Chúng Phật tử vây quanh

Thiên chủ, phải nên biết

Thân thi tạng giả tạo

Chẳng từ tự tánh sinh

Chúng từ nghiệp si ái

Bởi do tướng mà có

Hiểu rõ, diệt trừ hết

Cũng lìa sự phân biệt

Cả đối với văn tự

Hay quán sát như vậy

Liền đến Mật nghiêm tràng

Nếu những người tu tịnh

Trụ định, phan duyên cảnh

Liền bị tiếng và sắc

Mê hoặc sinh dính mắc

Không thể được kiến cố

Cũng gọi tâm loạn động

Bởi tà định ấy trói

Lưu chuyển sinh ba cõi

Nếu có thắng Du-kỳ

Khéo trụ Tam-ma-địa

Xa lìa năng, sở thủ

Lặng yên tâm không sinh

Gọi là tu chân thật

Hành giả quán vô tướng

Muốn sinh cõi Mật nghiêm

Thường nên quán như vậy.

❧

Phẩm 4: CẢNH GIỚI TỰ (GIÁC) TÁC

Bấy giờ, Kim Cang Tạng

Bồ-tát Ma-ha-tát

Lại bảo Loa Kế Phạm:

Thiên chủ nên biết rằng

Tám loạn, chín loạn tâm

Thường bị vô minh trói

Hay sinh các thế gian

Đều tâm hiện, tâm pháp

Bởi do chúng lưu chuyển

Các thức cùng các căn

Bị vô minh biến khác

Tâm vốn tịnh, không động

Thế gian và căn cảnh

Đều theo mười hai chi

Năng sinh và sở sinh

Từng sát-na hoại diệt

Phạm thế đến phi tưởng

Cũng từ nơi nhân duyên

Chỉ có Thiên Trung Thiên

Mới lìa tác, sở tác

Hữu tình và vô tình

Pháp động và bất động

Đều giống như cái bình…

Tánh nó là hoại diệt

Thiên chủ nên biết rằng

Các thức rất vi tế

Lưu chuyển rất nhanh chóng

Là cảnh giới của Phật

Chư tiên và ngoại đạo

Giả xưng là Mâu-ni

Dùng lời trói buộc nhau

Nên tham đủ thứ sắc

Với thức sinh diệt này

Thảy đều không thể biết

Giả sử một ngàn năm

Suy nghĩ bốn phệ-đà

Hành thí được Phạm thiên

Cũng bị rơi rớt lại

Hoặc khổ hạnh bốn tháng

Cúng tế được quả báo

Tu các loại đàn tràng

Thờ lửa để cầu phước

Hoặc tu Tam thú pháp

Giết dê để khẩn cầu

Được quả, cũng rơi rớt

Sao Phạm vương không ngộ?

Quả ba đức lệ thuộc

Không chắc như thân chuối

Chỉ nhờ trí giải thoát

Được sinh cõi Mật nghiêm

Thiền định chứng cảnh ấy

Mới có thể đến đó

Cho nên, Đại Phạm thiên

Phải nên khéo tu tập

Người trong cõi Mật nghiêm.

Không quyến thuộc, sinh tử

Các thức của hữu tình

Không dứt cũng không mất.

Không dính mắc các nghiệp.

Không huân tập nhiễm ô

Như sen không dính nước

Hư không, không dính bụi

Trời, trăng không mây che

Bậc Du-già cũng vậy

Mau tu quán hạnh này

Được Như Lai thu giữ

Tắm trong dòng tịnh giới

Uống bằng nước trí tuệ

Do trí tu tịnh giới

Giải thoát được sinh tử.

Thiên chủ nên biết rằng

Uẩn, xứ, giới hữu tình

Các pháp được hợp thành

Thảy đều không chỗ có

Nhãn và sắc… làm duyên

Nên mới sinh ra thức.

Như lửa do củi đốt

Thức khởi sinh cũng thế

Do vọng tâm, cảnh chuyển

Như nam châm hút sắt

Như Càn thành, sóng nắng

Ngu khát thấy như thật

Trong không vật chẳng tạo

Chỉ tùy tâm biến hiện

Lại như người càn thành

Qua lại đều không thật

Thân chúng sinh cũng thế

Tiến, dừng, đều không thật

Cũng như trong mộng, thấy

Thức rồi, chẳng có gì

Vọng thấy uẩn và pháp

Ngộ rồi, vốn lặng yên

Bốn đại, như vi trần

Lìa tâm, chẳng có gì

Vật sở hữu thế gian

Cho chẳng phải bốn đại

Giống như gió tật duyên

Làm hiện thấy các cảnh

Xác chết đứng, không động

Pháp thế gian cũng thế.

Này hỡi các Phật tử!

Phải nên khéo quán sát

Động, thực vật thế gian

Giống như đống bọt nước

Bình, áo… vọng tưởng

Không thật, như quán nắng

Các thọ về khổ, vui…

Khác nào bong bóng nước

Các hành như cây chuối

Bên trong không chắc thật

Thức này như việc ảo

Giả tạo vốn chẳng thật

Ở trong ba cõi ấy

Pháp động và bất động

Đều giống như cảnh mộng

Do tâm mê hiện ra

Cũng như việc ảo thuật

Và thành Càn-thát-bà

Chỉ lừa dối kẻ ngu

Từ đầu vốn không thật

Phật tử hiểu pháp này

Sẽ được tâm vô úy

Lửa tuệ đốt các nạn

Liền sinh cõi Mật nghiêm

Thế gian đều vô tướng

Tướng là chỗ trói buộc

Vô tướng mới tốt lành

Tướng là cảnh giới tâm

Cảnh giới tâm, không thật

Cảnh giới tuệ mới thật

Xa lìa hết các tướng

Là việc làm Từ bi

Vô tướng trùm tất cả

Ba cõi đều thanh tịnh

Sắc, thanh… và các tướng

Gọi là pháp ba cõi

Tất cả các căn cảnh

Nhân trói buộc hữu tình

Nhờ tuệ được giải thoát

Mới an vui và tự tại.

Khi Bồ-tát Bảo Kế

Ngồi trên tòa tuyệt đẹp

Hướng về Kim Cang Tạng

Mà nói lời như vầy:

Cùng khắp câu-đê cõi

Tôn giả là đứng đầu

Thành tựu trí tối diệu

Hiểu rõ pháp sở tri

Với vô lượng Tất-đàn

Đều được thấy rõ cả.

Nay lại chúng tu hành

Thanh tịnh các nghi ngờ

Quán sát thân hữu tình

Gốc khởi đầu tất cả

Dùng diệu âm diễn thuyết

Cùng kiếp không thể hết

Hãy nên vì chúng hội

Nói xa lìa thuận, nghịch

Các nhân giống, chẳng giống.

Và dùng pháp chân thật

Khiến các người trí này

Tâm tịnh không còn nghi

Xả bỏ nhân các uẩn

Không lâu được giải thoát

Nhân uẩn pháp, chẳng pháp

Sinh thân này, thân sau

Kẻ trí sẽ thoát khổ

Kẻ ái bị buộc chặt

Tâm hữu tình đã khởi

Do sắc lại vì minh

Tác ý… và các duyên

Chạy tán loạn các cảnh

Nhanh chóng như điện chớp

Khó có thể biết được

Vô minh và nghiệp ái

Do đó bị vẩn đục

Các pháp, ý dẫn đầu

Ý nhanh chóng, thù thắng

Pháp cùng ý tương ưng

Đều lấy ý làm tánh

Ví như ngọc Ma-ni

Hiện rõ các sắc thái

Các diệu nghĩa cũng vậy

Sao Phật tử không nói

Như các sắc Ma-ni

Tùy màu mà hiển hiện

Nhân giả, trong Du-già

Sáng rực cũng như vậy

Tượng Như Lai đầy đủ

Thường ở cung tự tại

Chúng Phật tử vây quanh

Tùy nghi mà nói pháp

Bấy giờ, Kim Cang Tạng

Bồ-tát Ma-ha-tát

Bậc tự tại với pháp

Lại bảo đại chúng rằng:

Cõi Mật nghiêm vi diệu

Là vắng lặng bậc nhất

Cũng là Đại Niết-bàn

Pháp giới tịnh giải thoát

Cũng là Đại Niết-bàn

Pháp giới tịnh giải thoát

Cũng là cảnh diệu trí

Lại dùng đại thần thông

Của bậc tu quán hạnh

Nương tựa tốt cõi này

Không dứt cũng không mất.

Thường trụ không thay đổi

Nước không thể trôi được

Gió không thể lay động

Thể tánh chẳng như bình…

Tuy đã thành vẫn hoại

Nhân chẳng giống, không giống,

Hai thứ đã thành lập

Lập tông và các phần

Đều là pháp bất định

Dùng tông và lại dùng nhân

Mới dính mắc sai biệt

Cõi Mật nghiêm vi diệu

Thể là thức chuyển y

Vượt khỏi tâm phân biệt

Chẳng vọng tình cảnh giới

Cõi Mật nghiêm Như Lai

Không đầu cũng không cuối

Tự tánh chẳng vi trần

Chẳng phải do lạc dục

Chẳng đại tự tánh làm

Chẳng nghiệp ái vô minh

Chỉ do vô công dụng

Trí vi diệu sinh ra

Thoát dục, sắc, vô sắc

Vượt lưới tối vô tưởng

Cõi Mật nghiêm vi diệu

Là A-nhã Tất-đàn

Chẳng phải các nhân minh

Cảnh giới của sở lượng

Chẳng do nơi thắng tánh

Tự tại cùng thanh luận

Và Phệ-đà… các tông

Mới có thể mở bày

Cho đến vị tư lương

Trí tuệ không thể hiểu

Chỉ có Đức Như Lai

Và cảnh trí mười Địa

Nhân giả! Nay lắng nghe!

Kẻ ngu mê thế gian

Là nghiệp và chẳng nghiệp

Nay ta nói nghĩa này

Khiến kẻ tu thắng định

Đạt được sự an vui

Tất cả vật trong ngoài

Chỉ tự tâm mới thấy

Tâm hữu tình hai tánh

Năng thủ và sở thủ

Tâm thể có hai cửa

Tức tâm thấy các vật

Phàm phu tánh mê hoặc

Tự mình không hiểu hết

Như bình hiện sắc tướng

Vô thể, chỉ tự tâm

Định yếu và các tiên

Mê loạn nơi nghĩa này

Bỏ nơi lý chân thật

Mà theo đường phân biệt.

Tâm này có hai tánh

Như ảnh trăng trong gương

Như người bị nhặm mắt

Vọng thấy có hoa đốm

Cũng không chuỗi ngọc báu

Chỉ do mắt bị nhặm

Cho nên mới thấy vậy

Kẻ dính mắc hư vọng

Không hiểu, luôn chấp thủ

Rộng hiện các trang sức

Những tướng Phạm, các thứ…

Tất cả các hữu tình

Với bình và y phục…

Tất cả việc trong ngoài

Thảy đều từ tâm khởi

Diệu định Mật nghiêm này

Ngoài tâm, không hề có

Nếu những người tu hành

Sinh những nới phước địa

Hoặc sánh dục tự tại

Hoặc ở trời Sắc giới

Cho đến cung Vô tưởng

Cõi trời Sắc cứu cánh

Không thức, không chỗ có

Phi tưởng phi phi tưởng

Vô số các cung điện

Dần dần trừ tham dục

Không lâu, được sinh đến

Cùng quán hạnh Mật nghiêm

Chúng Phật tử vây quanh

Tự tại mà vui chơi

Ngươi nên tu định này

Mà sao đắm quyến thuộc

Quyến thuộc thường trói buộc

Nguyên nhân sinh tử chuyển

Nam, nữ, ý hoặc, loạn

Tinh huyết cùng hòa hợp

Như trùng sinh bùn hôi

Trong sinh cũng vậy đó.

Chín tháng hoặc mười tháng

Thân thể lớn dần lên

Đến khi ra khỏi thai

Ví như trùng chuyển động.

Từ đó ngày càng lớn

Phải chánh tâm hiểu rõ

Ta xem các hữu tình

Sự sinh đều như vậy

Cha mẹ không tính đếm

Vợ con cũng như thế

Ở trong các thế gian

Không nơi nào không có

Ví như người Thạch nữ

Mộng bỗng thấy sinh con

Sinh rồi liền vui mừng

Tìm con chẳng thấy đâu

Buồn thương thật não nùng

Bỗng nhiên tỉnh giấc mộng

Không thấy có con mình.

Từ lúc sinh đến hết.

Lại mộng dạo sông núi

Thành ấp và hoa viên

Tất cả các cảnh giới

Cùng thế gian thọ dụng

Mình người, cùng thấy nhau

Chạy, nhảy, đi qua, lại

Vận chuyển và co duỗi

Cảnh giới thật vô lượng

Tùy theo lúc thức, ngủ

Tất cả đều chẳng có

Như người nhiều ham muốn

Mộng thấy có người nữ

Nhan sắc thật tuyệt vời

Y phục, rất quý lạ

Nên tự ý hoan lạc

Thức dậy chẳng có gì!

Tất cả các thế gian

Nên biết cũng như thế!

Ngôi vua, nhiều kẻ hầu

Cha mẹ và họ tộc

Chỉ lừa dối kẻ ngu

Thể tánh đều chẳng thật

Nguời với Tam-ma-địa

Vì sao không siêng tu

Vô lượng các Thanh văn

Độc giác và Bồ-tát

Sống dưới cây, trong núi

Chỗ tu thiền yên tịnh

Biển sữa Ma-la-đa

Tần-đà, Bà-lợi-sư

Ma-hê, Nhân-đà-la

Kê-la và núi tuyết

Hoặc ở Viên sinh thọ

Hoặc tại Kiều-vi-na

Hay giữa núi Tu-di

Nghỉ tại cây Như ý

Kiếm-ma-la hiểm trở

tĩnh tọa ở trong đó

Hoặc ăn quả Chiêm-bộ

Và uống vị cam lộ

Đầy đủ các thần thông

Mà thường tu quán này

Đời quá khứ, vị lai

Ngồi trên đài Liên hoa

Kiết già trụ đẳng dẫn

Thường quán sát như vậy

Nhờ khéo nhiếp các căn

Tất cả cảnh không tan

Như móc câu giữ voi

Trụ định cũng như vậy

Thế gian hay xuất thế

Tất cả các định khác

Định Phật sạch, không nhơ

Tham ái đều trừ bỏ

Định vô sắc biến ái

Trong các thiền vô tưởng

Thấy hình trời, trăng đó

Hoa sen và vực thẳm

Như các màu hư không

Định ấy chẳng rốt ráo

Trừ bỏ tướng như vậy

Được sạch, không phân biệt

Sẽ thấy câu-đê cõi

Chư Phật trụ định tâm

Đồng lúc, cũng duỗi tay

Lấy nước rưới đầu họ

Liền nhập vào Phật địa

Hiện ra các sắc hình

Đã được các thứ thân

Sẽ đủ Nhất thiết trí

Lực, thông và tự tại

Chánh định, Đà-la-ni

Những công đức như vậy

Tất cả đều thành tựu

Phân tích với các sắc

Cho đến quán rất nhỏ.

Tự tánh không chỗ có

Ví như sừng con thỏ

Không phân, không phân biệt

Uẩn, hữu uẩn cũng vậy

Đều là ảo thuật làm

Tất cả đều như vậy

Trong đó không nghiệp quả

Cũng không người tác nghiệp

Không thể tạo thế gian

Giả sử có thể tạo

Có thể tạo với tạo

Sao gọi người năng tác!

Lời đó thành lỗi lầm

Nói tạo ấy thanh tịnh

Ngã ấy thànnh các cảnh

Địa Luân nương thủy luân

Và hữu tình thế gian

Theo thứ lớp an cho

Các nẻo đều sai biệt

Đây kia cùng qua lại

Với các căn khởi sự

Mới giữ lấy các cảnh

Việc ấy chẳng do ngã

Đều là do phân biệt

Thay nhau mà đổi khác

Đồng với sữa, lạc, tô

Như vậy sinh, trụ diệt

Kế nghiệp và phi nghiệp

Người định thường quán vậy,

Như Càn thành và mộng

Hý luận từ vô thủy

Huân tập nơi hữu tình

Vô số các lỗi lầm

Mới sinh nghiệp phân biệt

Các căn giống như huyễn

Cảnh giới khác nào mộng

Nghiệp năng tác, sở tác

Người định hay xa lìa

Kẻ ác giác yếu hèn

Mê hoặc sinh vọng chấp

Phân biệt với năng tác

Tất cả các thế gian

Hoặc là ngọc Ma-ni

Vàng bạc các khoáng sản

Sắc chim, thú, sai khác

Bị vật nhọn đâm thẳng

Việc ấy không giống nhau

Nên biết không ai làm

Tướng thế gian sai khác

Đều từ phân biệt sinh

Chẳng thắng tánh vi trần

Tự nhiên, không nguyên do

Kẻ ác giác vọng chấp

Không biết thể tánh nó

Là nghiệp hay phi nghiệp

Khởi phân biệt như vậy

Như chất độc trong sữa

Tùy tương ưng biến chuyển

Phân biệt tất cả xứ

Các pháp cũng như vậy

Tánh ấy cũng không sinh

Tánh ấy cũng không diệt

Kẻ mê không thể hiểu

Các thứ phân biệt khác

Thế gian chỉ tích tập

Người định mới quán được

Các ngươi hãy siêng tu

Không nghĩ nghiệp, phi nghiệp

Cùng hữu tình qua lại

Như trời trăng xoay vần

Trên không, không chỗ nương

Tùy gió mà vận chuyển

Tánh nghiệp rất sâu kín

Thấy được cõi Mật nghiêm

Tu các thắng quán hạnh

Không bị nó chi phối

Như ngọn lửa bốc cao

Khoảnh khắc thành tro khói

Lửa trí đốt củi nghiệp

Nên biết cũng như thế

Lại như đèn trời tối

Huân tu từ vô thủy

Đèn trí Mâu-ni thắp

Sát-na liền diệt sạch.

❧

Phẩm 5: BIỆN QUÁN HẠNH

Bấy giờ, Kim Cang Tạng

Bồ-tát Ma-ha-tát

Lại bảo đại chúng rằng:

Các nhân giả lắng nghe

Ví như chỗ vắng vẻ

Muốn tạo dựng phòng ốc

Người thợ lo vật liệu

Sau đó mới thành được.

Xem kỹ trong các vật

Từng vật không thành nhà

Cũng như các ngón tay

Hợp lại thành bàn tay

Bỏ ngón tay tìm kiếm

Thể nắm tay đâu có.

Quân sư và xe cộ

Thành ấp cùng vườn rừng

Mây vật và núi sông

Bình, áo với các tướng

Đều là giả hòa hợp

Bậc trí hiểu như mộng

Như vậy thân nhà cửa

Các giới đã tạo thành

Uẩn chứa như núi cao

Nguy hiểm như nhà mục

Không sinh, cũng không diệt

Chẳng mình chẳng phải người

Như thành Càn-thát-bà

Như mây và như ảnh

Cũng lại như quáng nắng

Giống như xem tranh vẽ

Tướng tự hư vọng hiện

Tánh tịnh lìa có, không

Như người mù lại què

Tướng giả mà đi được

Tự tánh không thể giữ

Thân phàm ngu cũng vậy

Phân tích đến cực vi

Tên rỗng, vật không thật

Vi trần không nắm bắt

Các pháp cũng như vậy

Bậc Tịnh tuệ Du-già

Khi suy nghĩ như vậy

Liền đối với sắc, thanh…

Xa lìa sự nhớ hiểu

Chấm dứt tất cả ý

Quả nhiên được giải thoát

Không luyến ái các hữu

Luôn ưa thích đẳng trì

Dầu cho các tiên trời

Hay người đẹp lộng lẫy

Có đến cúng dường ta

Xem như mộng, không nhiễm

Thân tuy đứng tại đây

Ngoại đạo không thể thấy

Trì Minh và Phạm thiên

Cũng không thấy đỉnh ta

Sẽ sinh cung Ma-ni

Tự tại mà vui chơi

Cùng các Đà-la-ni

Lìa Dục thường hoan lạc

Đây là pháp quán hạnh

Cảnh giới của Tát-đỏa

Nhân giả, sớm tu tập

Với phát tâm dũng mãnh

Sẽ sinh cung Quang minh

Lợi ích cả ba cõi

Đoạn trừ phần tham dục

Và lìa sân, nhuế, si

Hãy đến Đại mật nghiêm

Nơi vắng lặng thù thắng

Cảnh giới ấy không chết

Không có thức hoạt động

Xa lìa với các tướng

Chẳng phân biệt chỗ được

Đây là xứ vi diệu

Tương ưng pháp Du-già

Cho nên tu quán hạnh

Mong cầu đến cõi đó

Đã thắng được tham sân

Không ta, cũng không người

Người nên tu thắng định

Chớ sinh ra ba độc

Hoặc chấp vào cảnh giới

Liền sinh ra hai giác

Giống như cô gái đẹp

Mang những vòng hoa tươi

Kẻ nhiều dục thấy rồi

Say đắm trong tưởng nhớ

Cái biết nhiễm mê hoặc

Chuyên nghĩ việc đó thôi

Lúc đi đứng hay ngồi

Ăn uống và ngủ nghỉ

Dung nhan cô gái ấy

Luôn hiện trong tâm tưởng

Những ác tuệ như vậy

Do cảnh giả dối sinh

Chìm trong cảnh bùn lầy

Cho nên đừng tham đắm

Hoặc như các thế gian

Tuệ, tà phân biệt dối

Với trâu và dê núi

Thiết bà và hươu nai

Vì thấy chúng có sừng

Ôm giữ đó là thật

Nên đối với hổ, thỏ…

Lại hiểu là không sừng

Nếu không thấy sừng trâu

Đâu chấp thỏ không sừng!

Thế gian cũng như vậy

Vọng thấy có chỗ được

Sao thấy thể chẳng thật

Liền nói pháp định không

Vì chưa bỏ phân biệt

Nên tà giác luôn sinh

Nhân giả xem xét kỹ

Tâm hành các cảnh giới

Đều như vọng sở đắc

Có sừng hay không sừng

Nếu như người tu hành

Phải nên quán như vậy

Từ đó được ý vui

Hoặc làm Chuyển luân vương

Trên không mà qua lại

Có đủ đại oai lực

Hoặc sinh điện nhật nguyệt

Và các cung tinh tú

Bốn vua trời Đao-lợi

Diêm-ma và Đâu-suất

Hóa lạc và Tha hóa

Trong bảo điện Ma-ni

Các thân phạm sắc giới

Và cõi trời Thập phạm

Không phiền và Không nhiệt

Thiện kiến và Thiện hiện

Cung A-ca-ni-tra

Tự tại mà vui chơi

Không thức, vô sở hữu

Phi tưởng, phi phi tưởng

Tại đó, trừ dần dục

Cho đến các cõi Phật

Thường vui định vi diệu

Cảnh giới của giải thoát

Ví như thân bình vỡ

Mới có những mãnh sành

Tánh hoại, hiện sát-na

Với thường, thấy vô thường

Hạt giống sinh ra mầm

Mầm sinh loại rồi mất

Lại như người thợ gốm

Lấy bùn tạo ra bình

Nếu bùn là Xa-ma (chỉ)

Bình cũng như sắc nó

Hoặc lúc thợ gốm ấy

Dùng bùn đủ loại sắc

Đến khi nung đã thành

Mỗi cái tùy sắc bùn

Tên, tre thành cửa sổ

Từ sừng thành bầu đựng

Ruồi nhơ và mật thối

Thảy đều sinh ra trùng

Nên biết quả thế gian

Giống nhân, không giống nhân

Do nhân đã biến hoại

Nên mới sinh ra quả

Nơi làm thành cát bụi

Thể tánh không biến hoại

Do kẻ ngu ở đời

Sinh giả dối phân biệt

Tạo ra ta trong ta

Không có gì hơn ta

Với ý, ngã cũng không

Nhân tích tập cũng không

Cùng nhân gần nhất sinh

Chẳng cần có duyên thức

Cảnh giới của bậc Trí

Sức khéo léo sinh ra

Nhổ sạch gai phiền não

Hàng phục ma, quyến thuộc

Tham ái thế gian hết

Như mật hay trị bệnh

Chư tiên do lòng tham

Lưu chuyển sinh các nẻo

Do huân tập lâu dài

Ví như rắn phùng mang

Lửa phiền não thiêu đốt

Lưu chuyển đường ác hiểm

Lìa tham liền giải thoát

Phải siêng tu quán hạnh.

❧

Phẩm 6: HƯỚNG VÀO A-LẠI-DA

Bấy giờ, Kim Cang Tạng

Bồ-tát Ma-ha-tát

Lại bảo các đại chúng:

Các nhân giả phải biết

Xưa, ta nhờ Phật lực

Gia trì, được diệu định

Thấy rõ câu-đê cõi

Tu hành định thế gian

Chư Phật cùng Phật tử

Trụ ở nơi thanh tịnh

Trong đó chỉ Mật Nghiêm

Là an vui đệ nhất

Chư Phật ngồi hoa sen

Như cung điện tuyệt diệu

Ta liền từ định dậy

Hết lòng mà chiêm ngưỡng

Tự thấy nước Mật nghiêm

Chúng Phật tử vây quanh

Lại thấy tạng giải thoát

Trụ ở trong cung ấy

Thân lượng như lóng tay

Sắc tướng thật sáng rạng

Như trăng rằm trên không

Như hoa A-hằng-tư

Tâm ta liền suy nghĩ

Việc khó nghĩ là gì?

Liền thấy ngay thân mình

Chính ở tại trong bụng

Ở trong đó thấy hết

Tất cả các thế gian

Liên hoa tạng Phật tử

Nhờ thần lực của Phật

Cũng đều thấy như vậy

Vui vẻ không nghĩ bàn

Thiên Trung Thiên tạo ra

Liền thâu oai thần lực

Đại chúng đều như vậy

Tốt hiếm có khó nghĩ.

Du-kỳ đủ thứ sắc

Là cảnh giới của Phật

Các nhân giả nên biết!

Xưa Phật là Bồ-tát

Từ nơi địa Hoan hỷ

Đạt đến địa Ly cấu

Phát quang và Diệm tuệ

Nan thắng và Hiện tiền

Viễn hành với Bất động

Thiện tuệ, Pháp vân địa

Đạt được Đà-la-ni

Sinh các nghĩa vô tận

Các định Thủ-lăng-nghiêm

Và dùng ý thành thân

Tế tánh và khinh tánh

Đại tánh và ý lạc

Tôn quý và dục thọ…

Được tám tự tại ấy

Như, ứng liền hiển hiện

Vui chơi nơi Mật nghiêm

Gọi là Diệu quang minh

Công đức đều thành tựu

Trở lại được thanh tịnh

Hiện thành Đẳng chánh giác

Hóa thành Phật, Bồ-tát

Vô số sắc tượng đẹp

Tự nhiên biến khắp cả

Mà chuyển xe diệu pháp

Mau khiến các chúng sinh

Dùng trí đoạn các hoặc

Lợi lạc khắp các nẻo

Lại ở trong Mật nghiêm

Hoặc có các Đại sĩ

Thấy Phật hiện sắc thân

Tướng trang nghiêm tốt đẹp

Tự nhiên phát ánh sáng

Rực rỡ như đống lửa

Ở tại cung Liên hoa

Cùng các người quán hạnh

Vui chơi định an lạc

Tam-ma-địa tự tại

Là nơi rất thù thắng

Hoặc thấy nơi đại thọ

Thân vua Khẩn-na-la

Hiện ra trăm ngàn ức

Vô số các biến hóa

Ánh sáng rực như trăng

Chiếu khắp các cõi nước

Hoặc thấy trời Đâu-suất

Vô lượng các Phật tử

Thân như sắc đế thanh

Tướng công đức trang nghiêm

Đầu đội mũ Ma-ni

Ngồi cung điện tuyệt đẹp

Ánh sáng chiếu cùng khắp

Thông đạt Nhất thiết trí

Hoặc thấy đức Phổ Hiền

Có đủ oai lực lớn

Đạt đại Nhất thiết trí

Bốn Vô ngại, Biện tài

Thân tướng hiện ánh sáng

Tối thắng không ai bằng

Ở cung điện Mãn nguyệt

Của biển định Mật Nghiêm

Hiển hiện các sắc tướng

Hiền thánh đều khen ngợi

Vô lượng chúng, các trời

Cùng với Càn-thát-bà…

Minh tiên và quốc vương

Các quyến thuộc vây quanh

Hoặc thấy Tối thắng tử

Cùng các quán hạnh sư

Vắng lặng mà thiền định

Uy nghiêm nơi giấc ngủ

Xa lìa sự chậm chạp

Phụng hành lời Phật dạy

Cần khổ mà sạch nhẹ

Như ngoại đạo hiển bày

Lục dục và Phạm thiên

Hữu đảnh đến Thiệm-bộ

Trong đó mà hóa hiện

Có nhiều thứ ánh sáng

Bậc Thần thông điều ngự

Nổi rõ lên rực rỡ

Hoặc thấy Bậc Đạo Sư

Nhập thai hiện Đản sinh

Xuất gia tu thiền định

Cho đến Bát-niết-bàn

Trí Phật không nghĩ bàn

Tất cả đều trọn thành

Được tự tại vô úy

Người, trời đều nương về

Nhân giả nên biết rằng

Thể tánh của chư Phật

Trí tuệ không ai bằng

Chỉ Phật mới biết được

Như Thích-ca đã chứng

Thắng sư tử, loài người

Các ngươi sẽ đạt được

Hãy tin, chớ hoài nghi

Tin chính là Phật thể

Chắc chắn được giải thoát

Hoặc làm chúa cõi trời

Và các vị Tiểu vương

Cho đến sinh Phạm cung

Mà làm Chuyển luân vương

Lại sánh Tạng liên hoa

Ở trong hội Phật ấy

Do liên hoa hóa sinh

Được sức lớn tinh tấn

Do đó hàng phục ma

Muốn nhân đó huân tập

Ý chí không khiếp nhược

Chứng thành pháp Nhất đạo

Kế thừa các việc Phật

Làm vua các cõi nước

Nếu muốn được làm Phật

Phải sạch Phật tánh đạo

Chủng tánh đã tịnh rồi

Chư Phật liền thọ ký

Du-già được giác ngộ

Không lâu sẽ thành Phật

Tất cả bậc tu hành

Đều nương tựa vào đó

Ví như mặt đất này

Là chỗ mọi vật nương

Như với bậc Diệu hạnh

Có thể trị các bệnh

Bậc Giác ngộ cũng vậy

Hay trừ bệnh giả dối

Được tâm vô phân biệt

Hiểu rõ, không lay động

Cảnh giới của trong ngoài

Rõ đạt đều do thức

Hãy xa lìa nơi ngã

Cũng lìa cả ngã sở

Không năng hại, sở hại

Đối với cả vật hại

Tất cả đều như vậy

Cảnh giới của ý thức

Đều nương A-lại-da

Phân biệt dối như vậy

Như ngọc cùng mặt trời

Tương cảm sinh ra lửa

Lửa này chẳng từ ngọc

Cũng chẳng từ mặt trời

Tâm ý thức cũng vậy

Căn, cảnh, ý hòa hợp

Hay sinh ra các tâm

Như biển nổi các sóng.

Tánh này chẳng giả tạo

Cũng chẳng phải ảo mộng

Chẳng giống các loại ấy

Do mê hoặc nắm giữ

Chẳng giống như lông rùa

Cũng chẳng giống sừng thỏ

Lại như sấm và chớp

Chấn động sinh ra lửa

Lửa này chẳng do nước

Chỉ có vì sấm chớp

Ý, không từ định biết

Lửa này theo nơi sinh

Như lửa theo nước sinh

Tạo ra các đồ gốm

Dục và các tâm pháp

Với tâm mà cộng sinh

Tánh hòa hợp không định

Nên biết phải như vậy

Tâm cảnh không nghĩ bàn

Bị Mật nghiêm thấy biết

Tàng thức của hữu tình

Câu sinh từ vô thủy

Như Niết-bàn hư không

Tánh trạch diệt vô vi

Xa lìa khỏi ba cõi

Thanh tịnh thường tròn đầy

Như trăng có tròn khuyết

Hiện rõ các cõi nước

Xoay vần thể là một

Tánh nó không tăng giảm

Kẻ ngu bị phân biệt

Thấy trăng có đầy vơi

Qua lại khắp bốn châu

Kỳ thật không tròn khuyết

Tạng thức vốn như vậy

Hiện khắp cõi hữu tình

Thể tánh không tăng giảm

Tròn sạch thường chiếu sáng

Kẻ ngu vọng phân biệt

Đối với thức Lại-da

Cho là có tăng giảm

Phải nên biết như vậy.

Nếu đối với thức này

Mà chân chánh biết rõ

Liền đạt được vô lậu

Chuyển y, sự sai biệt

Đó là pháp sai biệt

Đạt được, rất là khó

Tạng thức cũng như vậy

Cùng bảy thức đồng chuyển

Vì tương ưng huân tập

Thể tánh vốn không nhiễm

Giống như cây trên sông

Theo nước mà trôi nổi

Song cây cùng với nước

Thể tướng đều sai khác

Tạng thức cũng như vậy

Các thức tập khí đủ

Tánh luôn luôn thanh tịnh

Không bị nó tạo nghiệp

Thanh tịnh và tạp nhiễm

Đều nương A-lại-da

Bậc Thánh vui tại pháp

Cảnh giới của định tâm

Người, trời và các nẻo

Tất cả các cõi Phật

Đó là pháp tịnh nhiễm

Như Lai tạng là nhân

Do giác ngộ thành Phật

Là chủng tánh các thừa

Tất cả các chúng sinh

Có đủ các oai lực

Các công đức tự tại

Các tốt đẹp thù thắng

Cho đến nơi hiểm ác

Thượng, trung, hạ sai khác

Lại-da mãi ở trong

Luôn làm chỗ nương tựa

Đều do các hữu tình

Quả, từ vô thủy đến

Do các nghiệp tập khí

Làm cho tự tăng trưởng

Cũng lại từ tăng trưởng

Với bảy thức còn lại

Do vậy kẻ ngu si

Chấp cho là nội ngã

Năng tác, ngã sở y

Luân hồi nơi sinh tử

Ý thức ở trong thân

Nhanh chóng như gió chuyển

Bị gió nghiệp chuyển động

Lan khắp nơi các căn

Thường cùng đủ bảy thức

Lưu chuyển như cơn sóng

Vi trần và thắng tánh

Tự tại và thời, phương

Đều là tịnh Lại-da

Ở trong vọng phân biệt

Lại-da do nghiệp lực

Và lấy ái làm nhân

Thành tựu các thế gian

Có vô số phẩm loại

Kẻ ngu mãi không rõ

Chấp là có kẻ làm

Thể tướng của thức này

Vi tế rất khó biết

Chưa thấy được chân thật

Tâm mê không thể hiểu

Thường với căn, cảnh, ý

Mà sinh đắm nơi ái

Kim Cang Tạng nói:

Các Phật tử không sợ

Thể Lại-da là vậy

Vì sao không thấy nghe

Chỗ nương tựa các thân

Tánh tịnh luôn không nhiễm

Đầy đủ ba mươi hai

Tướng Phật và Luân vương

Biến khắp trong ba cõi

Hiện ra đủ thứ sắc

Giống như trăng tròn sáng

Các ngôi sao vây quanh

Tạng thức cùng các thức

Trụ thân cũng như vậy

Như các trời cõi Dục

Có Thiên nữ vây quanh

Rực sáng cung điện báu

Tạng thức cũng như vậy

Như các thần sông, biển

Tự tại ở trong nước

Tạng thức ở thế gian

Nên biết, cũng như vậy.

Như rồng nương nước trời

Như trăm sông đổ biển

Như cây vua nương đất

Hiện tâm cũng như vậy

Mặt trời ở cung điện

Xoay quang núi Diệu cao

Chư Thiên đều kính lễ

Phật địa, tâm cũng vậy.

Mười thứ trong các Địa

Tu hành tất cả hạnh

Ở trong thân Bồ-tát

Hiện rõ nơi pháp lớn

Lợi ích và an vui

Như Lai luôn khen ngợi

Từng địa vị thanh tịnh

Nên gọi là Phật tử

Ở trong thân Bồ-tát

Đó chính là Bồ-tát

Phật và các Bồ-tát

Đều gọi là Lại-da

Phật và Tối thắng tử

Đã và đang thọ ký

A-lại-da rộng lớn

Sẽ thành Đẳng chánh giác

Chính thể Lại-da này

Bậc Mật nghiêm hay thấy

Nhờ Du-kỳ tối thắng

Nên tương ưng diệu định

Chư Phật và Duyên giác

Thanh văn và ngoại đạo

Người chứng lý vô úy

Quán sát nhờ thức này

Vô số các thức cảnh

Đều từ tâm biến ra

Bình, áo và các vật

Tánh như vậy, đều không

Đều nương A-lại-da

Cái thấy đều mê hoặc

Nghĩa là dùng huân tập

Dối sinh năng, sở thủ

Thể chẳng, như ảo thuật

Chẳng quáng nắng, lông tròn

Chẳng sinh, chẳng không sinh

Không tánh, không xa lìa

Có, không, đều không tánh

Dài ngắn cũng như vậy.

Kẻ trí quán việc giả

Thảy đều do ảo thuật

Chưa từng có một vật

Đồng khởi lên với huyễn

Hữu tình đã phân biệt

Như huyễn mà vẫn thấy

Tướng quáng nắng, lông tròn

Cả hai không thể có

Lìa một, không có hai

Không đời trước, đời này

Đều do thức biến khác

Không giả, không giả tên

Các tánh không nắm bắt

Là giả, giả làm ra

Kẻ thế gian mê hoặc

Tâm đó không tự tại

Dối nói có thể giả

Giả thành đủ các vật

Chuyển động và qua lại

Tuy có nhưng không thật

Như sắp gặp nam châm

Bị hút nên di chuyển

Tạng thức cũng như vậy

Tùy theo loại phân biệt

Tất cả các thế gian

Không nơi nào không có

Mặt trời, ngọc Ma-ni

Không suy nghĩ, phân biệt

Thức này biến khắp cõi

Thấy nó là lưu chuyển

Không chết cũng không sống

Pháp vốn chẳng lưu chuyển

Như mộng thấy sinh tử

Giác ngộ liền giải thoát

Đó chính là chư Phật

Giáo lý bậc tối thắng

Suy nghĩ tất cả pháp

Như cân, như gương sáng

Chiếu rõ như đèn sáng

Thử nghiệm như vàng đá

Chánh đạo như tướng tiêu

Xa lìa sự mất đứt

Bậc tu tập thắng định

Đều nhờ nhân thanh tịnh

Khiến lìa các tạp nhiễm

Chuyển y mà hiện rõ.