Đại Tập 65 · Bộ Kinh Tập XII · Số 674–720

Kinh Đại Thừa Mật Nghiêm - Quyển Hạ - Phẩm 7: Cảnh Giới Ngã, Thức

KINH ĐẠI THỪA MẬT NGHIÊM

QUYỂN HẠ

Phẩm 7: CẢNH GIỚI NGÃ, THỨC

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng, xem khắp mười phương, rồi từ hạt ngọc trên búi tóc, phóng ra luồn ánh sáng lớn, chiếu các thế giới và cung trời Tha hóa tự tại, cùng với các chúng Phật tử ở trong cõi Mật nghiêm xong liền bảo Bồ-tát Nhất Thiết Phật Pháp Như Thật Kiến:

–Này Nhân chủ! Trong núi Tuyết sơn có một con ác thú tên là Năng hại. Nó có trăm ngàn lối biến hóa để lừa bắt các thú. Khi nào thích ăn, nó liền giết để ăn thịt. Nếu gặp những con thú mạnh, có tên là Năng, nó liền cất tiếng gọi: “Này con!” rồi giết mà ăn thịt. Hoặc lúc thấy những con thú có sừng, nó liền hiện ra thú có sừng giống hệt đến gần để làm thân, khiến cho con vật ấy không sợ, rồi lừa giết để ăn thịt. Nếu thấy trâu, dê… vô số các thú nó liền hiện hình giống như chúng rồi tự ý mà giết hại.

Này Nhân chủ! Con Năng hại ấy, hiện ra các thứ thân hình, để giết hại các loại thú. Tất cả ngoại đạo cũng như vậy. Đối với A-lại-da, sinh ra các ngã kiến, dính mắc vào ngã tướng, giống như ác thú biến ra vô số hình. Cũng như có rất nhiều kẻ tự tạo đủ loại chấp ngã mà mỗi mỗi đều sai khác, cho đến rất là nhỏ, giống như vi trần.

Này Nhân chủ! Việc chấp ngã này, nương vào đâu mà trụ? Không trụ nơi khác, mà chỉ trụ nơi thức tự tại? Những người chấp ngã nói rằng, ngã cùng với ý, căn, cảnh hòa hợp để có thức sinh ra, ngã vốn không có, như hoa và áo mà hợp lại, liền có mùi thơm; nếu khi chưa hòa hợp, thì áo vốn không có mùi thơm. Cho nên biết rằng: Chỉ có thức tâm và tâm pháp. Nếu lìa thức tâm, tâm sở pháp; liền không

có ngã. Như trái cây để trong hủ, như đèn chiếu trong bình, như cỏ Y-thi-ca-văn-xà. Nếu muốn có được, chỉ nhờ nhân duyên sinh tâm, tâm pháp; nhưng trong đó, không có ngã, cũng không có sinh, một tướng vi diệu xưa nay vắng lặng. Đó là cảnh giới tự chứng, mà bậc thắng quán hạnh giác ngộ. Như con ác thú kia, đã giết hại và làm thương tổn nhiều sinh vật. Các ngoại đạo cũng giống như vậy, ở thế gian họ nuôi dưỡng, làm tăng truởng ác kiến, không biết đến pháp trí, lại cưỡng ép phân biệt, cho là có, là không, hoặc một, hoặc nhiều lần làm luận về ngã hay ngã sở.

Vì sao? Vì do không giác ngộ tánh duy thức vậy, chỉ khát khao nghĩ đến tuệ đang qua lại, chạy nhảy, sống chết, lưu chuyển; lại xa lìa chư Phật, Bồ-tát, bạn lành, chống đối lại với giải thoát, chánh tuệ dao động, không thể tu giữ tám chi Thánh đạo; đối với ba thừa, cho đến Nhất thừa, hoàn toàn không thể chứng đắc. Do khởi lên sự dính mắc, nên không thấy được Thánh đế, đối với danh từ Mật nghiêm, còn không thể nghe được, huống chi nơi đó, mà có thể đến được.

Này Nhân chủ! Các bậc có định sâu dày đối với thức này, đều trừ sạch ngã kiến. Vậy ngươi và các Đại Bồ-tát, cũng nên làm như vậy. Tự mình đã không siêng tu, lại còn nói cho người khác nghe nữa, khiến cho họ mau nhập vào cõi Mật nghiêm của Phật.

❧

Phẩm 8: A-LẠI-DA CHÍNH LÀ MẬT NGHIÊM

Bấy giờ, Kim Cang Tạng

Làm rõ tạng thức này

Chính là nghĩa Mật nghiêm

Bèn bảo Như Thật Kiến:

Như nam châm hút sắt

Thường hay tự chuyển động

Như định tánh xe uẩn

Chuyển động do tập khí

Cỏ, cây, đất và tre..

Nhờ dây buộc thành nhà

Hòa hợp nên thấy được

Thân uẩn cũng như vậy

Khởi thi, nam châm, sắt

Chuyển động như hữu tình!

Tất cả đều như vậy

Đó là uẩn vô ngã.

Khi Bồ-tát Bảo Thủ

Thưa với vua Chúng Sắc:

Nay vua nên thưa hỏi

Bậc định Kim Cang Tạng.

Tất cả các thế gian

Với các thức có được

Không hiểu lìa nơi giác

Xa lìa lời nói đúng

Tương ưng, không tương ưng

Danh tự của hai thứ

Mà thế gian sở hữu

Tự tánh làm sao trụ?

Các Phật tử hội này

Chuyên lòng, đều muốn nghe

Vua Chúng Sắc tối thắng

Liền theo nghĩa mà hỏi

Danh tương và cảnh giới…

Tất cả pháp thế gian

Đều chỉ là phân biệt

Hay là lìa phân biệt?

Đã lập danh như vậy

Danh ấy nương đâu trụ?

Kim Cang Tạng nghe xong.

Liền bảo vua Chúng Sắc:

Tất cả chỉ có danh

Cũng do tưởng lập ra

Từ năng thuyên đã khác

Nên sở thuyên không có

Bốn uẩn chỉ tên gọi

Cho nên nói là danh

Như tên Ma-nạp-bà

Có tên không có thể.

Chư Phật và Phật tử

Nói danh chỉ tại tướng

Lìa tướng mà có danh

Không thể có phân biệt

Cho nên nương nơi tướng

Phân biệt có các danh

Như chưa biết sừng thỏ

Giả danh không thể được

Với tướng vốn không có

Kẻ ngu vọng phân biệt,

Thế gian cũng như vậy

Lìa tướng, không có tên

Bình, áo và xe cộ

Do tên gọi, phân biệt

Sắc tướng tuy nói được

Thể tánh vốn không có

Các sắc pháp thế gian

Ngoài tướng, chẳng có gì

Chỉ dựa tướng đặt tên

Tên ấy cũng không thật

Vua nên xem thế pháp

Lìa danh vốn không có

Bởi dùng tâm phân biệt

Mới sinh ra dính mắc

Nếu lìa sự phân biệt

Dính mắc liền không sinh

Không sinh là chuyển y

Chứng được pháp vô tận.

Cho nên, này Đại vương!

Thường phải nên quán tưởng

Chỉ là tâm phân biệt

Lìa nó liền có không

Hình tướng thể tăng trưởng

Tan mất chất và thân

Các tên gọi như vậy

Đều là tưởng của sắc

Danh tướng và phân biệt

Thể tánh vốn không khác

Tùy theo cách thế tục

Mà đặt tên khác nhau

Nếu xa lìa danh tự

Mà cầu nơi vật thể

Quá khứ và vị lai

Thảy đều không thể được

Do các thứ chuyển biến

Không có pháp sở tri

Sở tri chỉ là danh

Thế gian đều như vậy

Gọi là pháp phân biệt

Pháp không xứng với danh

Tánh các pháp như vậy

Không trụ nơi phân biệt

Vì pháp chỉ có danh

Nên tướng không thật thể

Tướng không, danh cũng không

Nơi nào có phân biệt?

Nếu được không phân biệt

Thân tâm mãi vắng lặng.

Như lửa đốt củi xong

Cuối cùng chẳng còn cháy

Ví như người gánh vác

Gọi là kẻ gánh vác

Tùy theo gánh vật gì

Tướng người gánh sai khác

Danh như vật được gánh

Phân biệt danh: Người gánh.

Vì danh có rất nhiều

Phân biệt không giống nhau

Như thấy thú là người

Thấy người cho là thú

Phân biệt người và thú

Đó chỉ ở tên gọi

Trong các đại hòa hợp

Phân biệt cho là sắc

Nếu lìa khỏi các đại

Thể hoàn toàn không có

Như đức nương nơi bình

Bình nương danh cũng vậy

Bỏ danh mà lấy bình

Bình hoàn toàn không có

Bình không trụ thể bình

Danh nào trụ nơi danh!

Hợp hai sinh phân biệt

Lượng danh cũng chẳng có

Trụ nơi định như vậy

Tâm đó không lay động

Ví như vàng và đá

Tướng xưa nay không nước

Nếu hòa hợp với lửa

Liền có nước lưu động

Tạng thức cũng như vậy

Thể chẳng lưu chuyển pháp

Cùng các thức tương ưng

Nên cùng pháp lưu chuyển.

Như sắc do nam châm

Bị hút nên di chuyển

Cả hai không hề nghĩ

Như thế sẽ hiểu nhau

Lại-da cùng bảy thức

Nên biết, cũng như vậy

Tập khí trói bắt đi

Không người, mà như có

Đầy khắp thân hữu tình

Đến các nơi hiểm trở

Như sắc gặp nam châm

Hút nhau không tự biết.

Hoặc xa lìa hiểm trở

Được an trụ các Địa

Sức thần thông tự tại

Như huyễn Thủ-lăng-nghiêm

Cho đến Đà-la-ni

Thứ gì cũng thành tựu

Khen thật công đức Phật

Rồi lễ Phật cúng dường

Hoặc hiện vô lượng thân

Một thân vô lượng tay

Vai đầu miệng và lưỡi

Đều trở thành vô lượng

Đi đến mười phương cõi

Cúng dường các Như Lai

Mưa hoa và y phục

Mũ đội và chuỗi ngọc

Các thứ báu trang nghiêm

Chứa cao như Tu-di..

Cúng dường Tát-bà-nhã (Nhất thiết trí)

Phật và các Phật tử

Hoặc làm cung điện quý

Như mây đủ các màu

Hóa hiện các Thiên nữ

Vui chơi ở trong đó

Ca nhạc đủ tiếng hay

Cúng dường các Đức Phật

Hoặc cùng Phật, Bồ-tát

Sự vui thường đủ cùng

Tất cả các ma oán

Tự tại mà hàng phục

Được trí Thánh tự giác

Dùng chánh định trang nghiêm

Đã chuyển với sở y

Liền thấy pháp vô ngã

Năm pháp, ba tự tánh

Cùng với tám loại thức

Có thể thành các minh

Trụ định, luôn cúng dường

Hoặc hiện thân to lớn

Hoặc hiện như hạt bụi

Vô số các sắc thân

Cúng dướng các Đức Phật

Hoặc thân vào các cõi

Vào trong cõi hạt cải

Biển lớn dấu chân trâu

Dấu trâu hoặc là biển

Các hữu tình trong đó

Không bị sự bức não

Bình đẳng bày vật dụng

Như đất và nhật, nguyệt

Như nước và gió lửa

Như cõi quý nhạc hay

Rộng làm các lợi ích

Nuôi lớn các hữu tình

Các pháp không sinh diệt

Không đoạn, cũng không thường

Không một, cũng không khác

Không đến, cũng không đi

Dối đặt đủ thứ tên

Đó là tánh Biến kế.

Các pháp giống như huyễn

Như mộng và Càn thành

Quáng nắng, trăng trong nước

Vòng lửa với điện chớp

Trong đó vọng sở thủ

Đó là tánh Biến kế.

Đủ thứ tên nêu ra

Để gọi đủ thứ pháp

Với nó không thể được

Đó là tánh Biến kế.

Tất cả pháp thế gian

Không lìa nơi danh sắc

Nếu lìa nơi năng thuyên

Sở thuyên, không thể có

Tánh Biến kế như vậy

Ta nói là thế gian

Nhãn với sắc làm duyên

Ba nhân hòa hợp, khởi

Tiếng theo dùi trống phát

Mộng từ đất mọc ra

Cung điện và bình áo

Đâu chẳng nhờ duyên khởi

Hữu tình và các pháp

Đều do tánh nương người

Nếu pháp là vô lậu

Nghĩa ấy không thể bỏ.

Cảnh Thánh trí tự giác

Đó là tánh chân thật

Tướng các pháp sai biệt

Nói nó là tự tánh

Nếu lìa tự tánh môn

Các pháp không rõ ràng

Như các vật hòa hợp

Hiện làm hình ảo thuật

Các sắc tuy không đồng

Tánh đều không quyết định

Việc đời đều như vậy

Tất cả đều chẳng thật

Do vọng tình sở chấp

Biến kế nào có gì!

Ví như ngọc Ma-ni

Theo sắc mà tượng hiện

Thế gian cũng như vậy

Chỉ tùy phân biệt có

Thể dụng không nơi trụ

Đó là tánh Biến kế

Như hành Càn-thát-bà

Chẳng thành mà thấy giống

Cũng chẳng phải không nhân

Mà hay thấy như vậy.

Các thứ vật thế gian

Nên biết, cũng như vậy

Nhật nguyệt các cung điện

Các núi và Bảo sơn

Tướng khói mây chạm nhau

Chưa từng có tạp loạn

Không cộng, không ta, người

Thể tánh đều chẳng có

Chỉ là sở phân biệt

Tự tánh của biến kế

Các vật chẳng nhân sinh

Cũng chẳng không có nhân

Hoặc có, hoặc chẳng có

Đều do tình nắm giữ

Danh nương tiếng mà có

Cả hai, phân biệt sinh

Chánh trí và Như như

Xa lìa nơi phân biệt

Tâm như tiếng hiện rõ

Tướng là chỗ ý nương

Ý cùng năm tâm sinh

Giống như sóng trên biển

Tập khí, không có đầu

Cảnh giới cũng như vậy

Tâm do tập khí sinh

Cảnh khiến tâm hoặc loạn

Nương tựa A-lại-da

Tất cả các chủng tử

Tâm hiện như cảnh giới

Nên nói là thế gian

Bảy thức, A-lại-da

Dần dần hỗ tương sinh

Tám loại thức như vậy

Không thường, cũng không đoạn

Tất cả các thế gian

Tựa như có sắp đặt

Các chúng sinh có chấp

Ngã, ba thứ hòa hợp

Phát sinh đủ thứ thức

Biết rõ nơi các cảnh

Hoặc có lời dối trá

Hoặc tạo nghiệp làm nhân

Được sinh nơi Phạm thiên

Trong ngoài các thế gian

Thế gian chẳng tác giả

Tạo nghiệp và vi trần

Chỉ là A-lại-da

Biến hiện tựa như cảnh.

Tạng thức chẳng duyên tạo

Tạng cũng chẳng tạo duyên

Các thức tuy lưu chuyển

Không có ba hòa hợp

Thể Lại-da thường trú

Cùng câu hữu các thức

Như bánh xe thủy tinh

Cũng như sao với trăng

Từ đó sinh tập khí

Tự tăng trưởng đổi mới

Lại tăng trưởng thêm ra

Thức khác cũng như vậy

Sinh tử chuyển như thế

Người ngộ, tâm không chuyển

Giống như lửa đốt cây

Dần dần mà chuyển dời

Cây này đã cháy xong

Lại cháy qua cây khác

Nương tựa A-lại-da

Tâm vô lậu cũng vậy

Trừ dần các hữu lậu

Chấm dứt pháp luân hồi.

Đó là hiện pháp lạc

Thành tựu Tam-ma-địa

Các Thánh từ đó sinh

Cõi này đến cõi khác

Ví như vàng rất đẹp

Tai mắt không thể thấy

Bậc trí khéo đào luyện

Mới trở thành vàng ròng

Tạng thức cũng như vậy

Bị tập khí đeo bám

Tam-ma-địa trừ sạch

Giác ngộ, thường thấy rõ.

Như dầu, sữa chưa trộn

Không thể có đề hồ

Cho nên các bậc Trí

Dầu sữa làm đề hồ.

Tạng thức cũng như vậy

Bị các thức bám che

Các bậc Định Mật nghiêm

Siêng quán mới đạt được

Mật nghiêm rất là sáng

Là diệu trí đặc thù

Phật tử siêng tu tập

Sinh vào trong cõi này

Cõi Sắc, cõi Vô sắc

Không thức, Phi phi tưởng

Với họ thường siêng tu

Mới sinh đến cõi đó

Các Phật tử trong ấy

Chói sáng như trời, trăng

Tu hành được chánh định

Diễn thuyết đạo tương ưng

Chư Phật, cùng quán đảnh

Truyền cho ngôi vị đó

Pháp Như Lai đã chứng

Hễ thấy liền chuyển y

Ở đạo tràng Mật nghiêm

Ứng vật mà biến hóa

Tùy người ưa thích pháp

Trụ trên không diễn nói.

Bấy giờ, Kim Cang Tạng

Lại bảo đại chúng rằng

Lại-da từ vô thủy

Do hý luận huân tập

Bị các nghiệp trói buộc

Luân chuyển đến vô cùng

Cũng giống như biển cả

Gió làm nổi sóng lên

Mãi mãi sinh và diệt

Không đoạn cũng không thường

Do không ngộ tự tâm

Tùy thức hiện cảnh giới

Nếu hiểu rõ tự tâm

Như lửa đốt hết củi

Thông đạt với vô lậu

Mới gọi là Thánh nhân

Tạng thức biến các cảnh

Bao trùm cả thế gian

Ý chấp ngã, ngã sở

So nghĩ luôn lưu chuyển

Các loại thức sai khác

Chúng đều rõ tự cảnh

Tích tập nghiệp làm tâm

Rộng, chứa, nhóm, gọi ý

Hiểu rõ ràng gọi thức

Năm thức giữ lấy cảnh

Như mắt nhặm thấy hoa

Tùy thấy mà mê hoặc

Tựa như sắc trong tâm

Chẳng sắc, cho là sắc

Ví như ngọc Ma-ni

Ánh nhật, nguyệt chiếu sáng

Tùy đó mà ứng hiện

Hiển lộ ra từng loại

A-lại-da cũng vậy

Tạng thanh tịnh Như Lai

Hòa hợp nơi tập khí

Biến hiện khắp thế gian

Cùng vô lậu tương ưng

Mưa các pháp công đức

Ví như sữa biến khác

Thành dầu hay nước dầu

Tạng thức cũng như vậy

Biến tựa như các sắc

Như mắt nhặm thấy hoa

Hữu tình cũng như vậy

Tập khí ác lâu ngày

Trong mắt trụ tạng thức

Đối với các phi sắc

Thấy nó là các sắc

Giống như với quáng nắng!

Xa lìa sự có không

A-lại-da lại hiện

Nhân giả nương nhãn sắc

Sinh thức tựa như sắc

Như huyễn ở trong mắt

Biến động giống hơi nắng

Sắc đề là tạng thức

Cùng sắc, tập, tương ưng

Thể biến tựa phi hữu

Kẻ ngu phân biệt dối

Nên mê say buông thả

Ngồi, nằm hay điên chạy

Bỗng khởi các sự nghiệp

Đều là Lại-da thức

Giống như mặt trời nóng

Ánh sáng chiếu mặt đất

Bốc hơi như dòng nước

Thú khát nước chạy đến

Lại-da cũng như vậy.

Thể tánh chẳng phải sắc

Như in tuồng sắc hiện

Ác giác vọng sinh chấp

Như nam châm hút sắc

Bị di chuyển rất mau

Tuy là không tình thức

Tựa như tình thức động

Thức Lại-da như vậy.

Bị sinh tử thu nhiếp

Qua lại nơi các nẻo

Chẳng ngã, tựa như ngã

Như vật trôi trong biển

Không nghĩ trôi theo dòng

Lại-da không phân biệt

Nương thân mà vận động

Như hai voi đánh nhau

Bị thương vẫn không lùi

Lại-da cũng như vậy.

Dứt nhiễm, không lay chuyển

Ví như hoa sen sạch

Khỏi bùn liền sạch trong

Người trời đều thọ dụng

Ai cũng đều quý kính

A-lại-da cũng vậy

Ra khỏi bùn tập khí

Chuyển y được thanh tịnh

Phật Bồ-tát tôn trọng

Ví như ngọc thù thắng

Kẻ quê mùa xem thường

Nếu làm tua mũ miện

Là vật vua đội đầu

Như vậy thức Lại-da

Là Phật tánh thanh tịnh

Phàm phu mãi tạp nhiễm

Quả Phật luôn giữ gìn

Như ngọc đẹp trong nước

Áo rêu quấn chung quanh

Lại-da nơi sinh tử

Tập khí che không hiện

Với thức Lại-da này

Có hai thủ cùng sinh

Như rắn có hai đầu

Tùy thích, chúng cùng bò

Lại-da cũng như vậy

Cùng đủ các sắc tướng

Tất cả các thế gian

Ôm giữ, cho là sắc

Kẻ ác giác mê hoặc

Cho là ngã, ngã sở

Hoặc có, hoặc không có

Tự tại tạo thế gian

Lại-da, tuy biến hiện

Thể tánh thường sâu xa

Đối với người không biết

Tất không thể hiểu rõ

Ví như nhà ảo thuật

Giả làm đủ thứ thú

Hoặc đi hay hoặc chạy

Giống thật chẳng phải thật

A-lại-da cũng vậy

Thế gian là giả tạo

Tất cả các hữu tình

Thể tánh không chân thật

Phàm phu không thể hiểu

Vọng sinh mà ôm giữ

Khởi thắng tánh vi trần

Có, không khác, phân biệt

Cùng đối với Phạm thiên

Và trượng phu… các kiến

Phân biệt đều là ý

Phân biệt ở thế gian

Cái thấy phân biệt này

Xưa nay vốn không thật

Như chất trong tranh vẽ

Như màu sắc cầu vòng

Cùng với vật trong mây

Mắt nhặm thấy hoa đốm

Dáng ngưới nữ soi gương

Như mộng thấy các màu

Như tiếng vang đế cung

Bóng cây và Càn thành

Lúc nóng thấy quáng nắng

Hình trăng sáng trong ao

Suy tính được như vậy

Với Lại-da vọng thủ!

Khi quán sát như thế

Hiểu rõ chỉ tạng thức

Liền đạt tướng thế gian

Làm chỗ nương các pháp

Là các kiến phân biệt

Đều chuyển diệt tức thì

Lại-da với ý này

Các pháp nương tập khí

Thường bị sự phân biệt

Nên tâm bị khuấy nhiễu

Nếu lìa sự phân biệt

Liền thành đạo vô lậu

Mãi luôn không biến đổi

Giống như là hư không

Nếu với tất cả Lại-da

Đạt được Tam-ma-địa

Liền sinh pháp vô lậu

Định Như ý giải thoát

Cùng với bốn Vô úy

Mười Lực và khéo léo

Tự tại với thần thông

Các công đức như vậy

Khởi mười nguyện rốt ráo

Ý thành thân vi diệu

vĩnh viễn chuyên sở y

Thức giới luôn an trụ

Thể tánh đồng hư không

Không mất cũng không hết

Như Lai đều thấy rõ

Thế gian không tăng giảm

Hữu tình cũng không sinh

Niết-bàn cũng chẳng diệt

Cõi này và cõi khác

Đồng với một pháp tánh

Chư Phật hiện ở đời

Hay không hiện ở đời

Pháp tánh vốn luôn trụ

Không thường cũng không đoạn

Lại nếu người giải thoát

Mà cõi hữu tình diệt

Tức phá hoại Như Lai!

Trí tánh của hết thảy

Cảnh chư Phật ba đời

Không được sự bình đẳng

Lại nếu Bát-niết-bàn

Mà cõi hữu tình diệt

Thì ai lìa sự khổ!

Được hữu dư, vô dư

Hàng phục ma, tà kiến

Lẽ nào đều nói dối?

Cho nên phải biết rằng

Các bậc Thắng quán hạnh

Nếu chứng được giải thoát

Thân họ sẽ luôn trụ

Mãi lìa các thủ uẩn

Diệt trừ các tập khí

Ví như lấy sắc nóng

Bỏ vào trong nước lạnh

Sức nóng tuy đã hết

Thể của sắc không hoại

Các Nhân giả! Nên biết

A-lại-da như biển

Thường vì sự hý luận

Như gió mạnh kích động

Năm pháp, ba tự tánh

Liên tục thành sóng thức

Cái có ở cảnh giới

Tướng nó như lay động

Ở trong chỗ vô nghĩa

Giống nghĩa, không thật thể

Nếu biết tất đều không

Chuyển y mãi không hết

Như trăng nơi Mật nghiêm

Ảnh hiện khắp mười phương

Nên biết thức Lại-da

Hành ở rừng rậm uẩn

Mạt-na dẫn đường trước

Ý thức phải quyết định

Sắc với tất cả cảnh

Cùng với thân năm thức

Và căn cảnh hòa hợp

Hiểu cảnh giới đang vậy

Sở thủ của tự cảnh

Đều là A-lại-da

Tạng thức và thọ noãn

Cùng tánh, xúc hòa hợp

Mạt-na nương thức này

Thức lại trụ nơi ý

Năm chủng thức còn lại

Cùng trụ căn của mình

Tâm ý và các thức

Mà an trụ nơi uẩn

Bị nghiệp tập trói buộc

Lưu chuyển vô cùng tận

Như vậy tất cả nghiệp

Đều do nơi tham ái

Do vì nghiệp, thọ thân

Lại dùng thân tạo nghiệp

Khi xả thân này rồi

Lại thọ lấy thân khác

Vì nương nhân trước sau

Chậm chạp đi như đỉa

Tâm và các tâm sở

Liên tục sinh các nẻo

Lại tích tập dần dần

Ở rừng rậm các uẩn

Thọ noãn cùng với thức

Nếu xả bỏ nơi thân

Thân chắc không hay biết

Giống như cây trong đá

Tạng thức chính là tâm

Chấp ngã gọi là ý

Hay giữ các cảnh giới

Cho nên nói là thức

Gom chọn nghiệp là tâm

Ý gom chọn cùng khắp

Ý thức hiểu cùng khắp

Năm thức đang phân biệt

Tâm lại giữ nơi thân

Mạt-na cho các nẻo

Ý thức hiểu cùng khắp

Năm thức duyên tự cảnh

Lấp tạng thức làm chân

Từ đó sinh thức khác

Ý, sở duyên ý thức

Lưu chuyển không gián đoạn

Năm thức lại chờ đợi

Tăng thượng duyên để sinh

Đồng sự, tự căn sự

Đó chính là tăng thượng

Thân này như thây đứng

Như trời nóng thấy bóng

Tùy hành, nhân duyên chuyển

Chẳng giả, cũng chẳng thật

Nó bị thọ dẫn dắt

Tánh không, không có ngã

Ý và các thứ chuyển

Cùng với tâm cộng sinh

Năm thức lại nương tựa

Ý thức làn nhân khởi

Như vậy tất cả lúc

Đại địa đều cùng chuyển

Lại-da bị ái dục

Huân tập, nên tăng trưởng

Đã tự tăng trưởng rồi

Lại tăng thêm thức khác

Mãi mãi không đứt lìa

Giống như cái giếng tròn

Bởi vì có các thức

Nên sinh khởi các nẻo

Ở trong các nẻo này

Các thức lại tăng trưởng

Thức cùng pháp thế gian

Lại hỗ tương làm nhân

Giống như nước sông chảy

Trước sau không gián đoạn

Như mầm và hạt giống

Liên tục mà chuyển sinh

Đều có tướng sai biệt

Rõ ràng mà hiện ra

Hành thức cũng như vậy.

Cả ba đã hòa hợp

Rồi lại hòa hợp nữa

Tướng sai biệt mới sinh

Cứ vậy mà lưu chuyển

Luôn không bị dứt lìa

Tất cả pháp trong ngoài

Đều do vậy mà khởi

Ngu không biết do tâm

Các ngươi siêng quán sát.

Lúc đó vua Chúng Sắc

Lại hướng Kim Cang Tạng

Mà thưa lời như vầy:

Kim Cang Tạng Vô Úy

Khéo nhập vào Mật nghiêm

Hay diễn tất cả pháp

Phật và các Phật tử

Chánh định mà tư duy

Kỳ lạ không gì bằng

Hiện rõ nơi pháp tướng

Kim Cang Tạng Vô Úy

Đã thấy mới tuyên thuyết

Ngài ở cung Ma-ni

Ngồi tòa sư tử đẹp

Tối thắng tử vây quanh

Trụ trong định Mật nghiêm

Mong vì các Phật tử

Nói thắng pháp Du-già

Đây là Nguyệt Tràng Phật

Nơi giảng khai cho chúng

Chúng ấy đang đến đây

Mong diễn nói không mỏi

Như Lai Nguyệt Tràng ấy

Cũng hiện nhiều thần biến

Ở cung điện Dục giới

Và ở trong Sắc giới

Có Phật tử vây quanh

Chư Thiên đều hộ vệ

Đã nói về thắng lý

Pháp Mật nghiêm vô úy.

Các bậc Du-già ấy

Nghe nói như vậy xong

Được Thánh trí tự giác

Cảnh giới của nội chứng

Sợ hãi Ni-dạ-ma

Và cái vui chánh vị

Không trụ nơi thật tế

Trong định giúp quán sát

Mà đều nghĩ như vậy

Ai đã chứng thật tướng

Bậc đứng đầu quán hạnh

Mong được thấy người này

Chúng này đều một lòng.

Rồi lại suy nghĩ rằng:

Thế nào là định đúng

Sao gọi là định sai

Vả lại định cái gì?

Và lại dùng pháp gì?

Làm định phải chờ duyên?

Này tất cả Phật tử:

Lại định cái gì ư!

Dùng sức Tam-ma-địa

Thấy trong cõi Mật nghiêm

Tối thắng tử thanh tịnh

Vua của chúng Bồ-tát

Trên đầu đội nón báu

Đủ ba hai tướng tốt

Và vẻ đẹp dáng hình

Để dùng mà nghiêm sức

Các chúng Phật tử ấy

Thảy đều từ định khởi

Đeo ngọc báu vi diệu

Từ vô lượng cõi Phật

Mà đến với cõi này

Đều cùng đem một lòng

Chiêm ngưỡng Kim Cang Tạng:

Bậc Đại lực Du-già

Chúng ấy đều suy nghĩ:

Cầu cho được pháp lạc

Kim Cang Tạng thấy xong

Nhìn khắp cả bốn phương

Phát tiếng nói hòa nhã

Mỉm cười mà bảo rằng

Này hỡi các Phật tử,

Hãy một lòng lắng nghe!

Cảnh giới định Du-kỳ (Già)

Sâu xa không nghĩ bàn

Cái biết chẳng phân biệt

Định và duyên cũng vậy

Xa lìa ham muốn xấu

Càng các thứ tán động

Cầm tứ và hỷ lạc

Vắng lặng nhập Sơ thiền

Theo thứ lớp như vậy

Bốn, tám cho đến mười

Các ngoại đạo chấp ngã

Thường tu tập định này

Thanh văn, Bích-chi-phật

Cũng đều làm như vậy

Họ đều biết thế gian

Tự tướng của các Pháp

Uẩn xứ như tụ rỗng

Tất cả đều vô ngã

Không nghĩ, không tác động

Chỉ ba hòa hợp sinh

Như máy móc, thây đứng

Vốn không thể tạo ra

Ngoại đạo tu định này

Khởi thấy ở tánh không

Người này mê pháp tướng

Hủy hoại tất cả pháp

Nếu tu định Phật diệu

Khéo biết uẩn vô ngã

Liền phát thắng phước tụ

Diệt trừ các ác kiến

Tất cả đều do tâm

Không năng tướng, sở tướng

Không giới, cũng không uẩn

Tất cả đều không tướng

Phân tích đến vi trần

Thảy đều không chỗ trụ

Kẻ ngu phân biệt dối

Những tánh của địa, thủy

Không biết tánh của nó

Ôm giữ tướng như vậy

Sắc đẹp và sắc xấu

Tợ sắc, đều như vậy

Như cầu vòng trên không

Mây, ráng, các màu sắc

Suy nghĩ như xương vụn

Đầy khắp cả thế gian

Và quán tưởng biến xứ

Xem xét khắp các đại

Thân có sắc, không sắc

Người định luôn nghĩ kỹ

Nếu duyên vào một tâm

Nói ngay duyên thanh tịnh

Nhưng lúc bị phân biệt

Chính nó thành sở duyên

Chẳng định, chẳng người định

Cứ dối cho là định

Người định, ở trong định

Biết đời đều tạng thức

Pháp và các pháp tướng

Tất cả đều bỏ đi

Đạt được thắng định này

Khéo nói về các định

Phá các người tu định

Trí vọng, pháp sở tri

Nếu người có tuệ kém

Ôm lấy pháp và ngã

Tự cho là thức đế

Khéo léo nói các pháp

Dính mắc các pháp tướng

Hại mình và hại người

Không năng tướng, sở tướng

Vọng sinh, kiến sai biệt

Nước lạnh trừ nóng bức

Đắng chua, mặn và lạt

Vị cay trừ khí lạnh

Mặn hay trừ bệnh phong

Đờm vàng rất đáng sợ

Đồng sinh bệnh sốt rét

Hoặc là chỉ do phong

Hoặc cả ba hòa hợp

Bệnh có nhiều sai biệt

Cổ tiên chế nhiều cách

Thạch mật… gồm sáu phần

Đường các và các vị

Hay trị thân hữu tình

Các thứ bệnh sốt rét

Nếu pháp có tự tánh

Cùng với các thứ tướng

Thuốc không thể trừ bệnh

Người bệnh không thể lành

Vì sao đời đều thấy

Uống thuốc bệnh tiêu trừ

Người định hiểu thế gian

Chỉ là A-lại-da

Biến khác mà liên tục

Thí như các thú giả

Không năng tướng, sở tướng

Không uẩn và uẩn giả

Đức cũng không chi phần

Vậy mà có chi phần

Thế gian không năng tác

Cũng không có sở tác

Thế gian không chứa bụi

Không phương xứ để đến

Ban đầu không chút bụi

Dần dần như ngón tay

Cho đến ba ngón tay

Vật thật hòa hợp, chuyển

Mạt-na đều sai biệt

nghĩa như vậy đều không

Chẳng thắng tánh tạo chế

Diệt phi thời năng sinh

Cũng chẳng tánh ái lạc

Tới ba pháp sở tác

Cũng chẳng không có nhân

Tự nhiên mà được có

Do nghiệp tập khí này

Khuấy loạn nơi nội tâm

Nương tâm và nhãn căn

Đủ thứ vọng phân biệt!

Ý cùng với ý thức

A-lại-da hữu tình

Hiện khắp nơi thế gian

Như huyễn sư tạo vật

Nếu hay nhập duy thức

Tức là chứng chuyển y

Nếu nói về không tánh

Là biết tướng duy thức

Cái bình vốn không cảnh

Thể tướng do tâm tạo

Chẳng bình hiện tựa bình

Cho nên nói là không

Các cảnh sắc thế gian

Và cung điện chư Thiên

Biến khác nên thấy được

Đều là A-lại-da

Có được thân hữu tình

Từ đầu đến tay chân

Sinh liền hoặc dần dần

Đều là A-lại-da

Tập khí ô nhiễm tâm

Phàm phu không hiểu rõ

Tánh đó chẳng phải có

Cũng lại chẳng phải không

Như người dùng các vật

Đập phá cái bình vậy.

Vật thể nếu là không

Thì đập phá không thể

Ngã như núi Diệu cao

Cái thấy không ngăn ngại

Kiêu mạn mà chấp không

Lỗi ác này hơn núi

Tự xứ phải tương ưng

Phi xứ không nên nói

Nếu nói với phi xứ

Cam lộ liền bị độc

Tất cả các hữu tình

Sinh ra các thứ kiến

Vì muốn đoạn các kiến

Cho nên nói lý không

Nghe không, chấp là thật

Không thể đoạn các kiến

Kiến này không thể trừ

Như mắt nhặm đã lành

Ví như lửa đốt cây

Cây hết lửa không còn

Thấy cây đã cháy xong

Lửa rồi cùng phải diệt

Khi các kiến đã diệt

Sinh ra lửa trí tuệ

Thiêu hết củi phiền não

Tất cả đều thanh tịnh

Mâu-ni do trí này

Mật nghiêm được giải thoát

Không thấy sừng của thỏ

Xúc hoại nơi núi lớn

Thạch nữ không có con

Cầm mũi tên bắn vật

Chưa nghe muốn chiến đấu

Lại dùng cung sừng thỏ!

Huống gì con Thạch nữ

Mà tạo được nhà cửa.

Tất cả pháp tánh không

Thường đồng thể với pháp

Khi mới vào thai tạng

Sắc sinh liền hoại diệt

Lìa không, không có sắc

Lìa sắc, không có không

Như trăng và ánh sáng

Trước sau mãi không khác

Các pháp cũng như vậy

Không tánh cùng là một

Dần dần không sai biệt

Việc làm đều thành tựu

Thân này như tử thi

Xưa nay không tự tánh

Dây tham ái trói buộc

Bị cảnh giới dẫn đi

Nói lý vi diệu không

Để thanh tịnh các kiến

Người có trí tuệ ấy

Cần phải một lòng học

Ví như công huyễn sư

Dùng các sức chú thuật

Cây cả và các vật

Tùy ý tạo đủ thứ

Nương vào căn và ái

Sắc sáng và tác ý

Phát sinh ra thức sáng

Ánh lửa ảo, không thật

Thức này chẳng nơi đến

Cũng chẳng về phương nào

Tánh các thức là vậy

Đắm bất biến hữu vô

Như hoa đốm, sừng thỏ

Và con của Thạch nữ

Xưa nay không có thể

Giả tạo ra tên gọi

Sư tử, cọp và gấu

Ngựa lừa và lạc đà

Rùa trạch và đồi mồi

Tất cả đều không sừng

Vì sao không phân biệt

Chỉ nói thỏ không sừng!

Người đàm luận tối thắng

Vì sao không thành lập

Nhờ trí tuệ hiện rõ

Họ khỏi phân biệt sai

Bọn ngoại đạo mê hoặc

Như người câm điếc

Họ không trí siêu độ

Cũng không pháp nội chứng

Chỉ theo người ngữ chuyển

Dùng phân biệt làm gì?

Nếu vọng khởi phân biệt

Không sinh nơi Mật nghiêm

Người định được đẳng chí

Nên sinh về nước này

Ví như cung điện trời

Trời, trăng và các sao

Xoay quang núi Diệu cao

Đều do sức gió chuyển

Bảy thức cũng như vậy

Nương vào A-lại-da

Bị tập khí nắm giữ

Nơi nơi luôn lưu chuyển

Ví như nương đại địa

Các cây cỏ được sinh

Kể cả các hữu tình

Cho đến các châu báu

A-lại-da là vậy

Là chỗ nương các thức

Ví như chim Khổng tước

Lông có nhiều màu sắc

Trống mái cùng ái lạc

Hót múa cùng vui chơi

A-lại-da là vậy

Chủng tử và các pháp

Qua lại nương nhau trụ

Người định hay quán thấy

Ví như trăm sông chảy

Ngày đêm về biển cả

Các dòng nước chảy mãi

Biển cũng không phân biệt

A-lại-da là vậy

Sâu xa không bến bờ.

Tập khí của các thức

Ngày đêm thường trở về

Như đất có báu vật

Vô số sắc tướng đẹp

Các hữu tình thọ dụng

Tùy phước mà chiêu cảm

A-lại-da là vậy

Cùng với các phân biệt

Tăng trưởng sự sinh tử

Chuyển y thành Chánh giác

Khéo tu hạnh thanh tịnh

Vượt qua khỏi mười Địa

Nhập vào trong Phật địa

Mười Lực đều tròn đầy

Chánh trụ nơi thật tế

Mãi mãi không hoại diệt

Biến hóa hiện các thứ

Như đất không phân biệt

Mùa Xuân các hoa tươi

Người, chim đều vui thích

Nắm giữ thức cũng vậy

Người định, nhiều mê chấp

Như vậy các Phật tử

Không tuệ, lìa chân thật

Với nghĩa không khéo biết.

Lời dối, sinh quyết định

Lời phi pháp, ly gián

Mê hoặc dối hữu tình

Trụ các pháp dị biệt

Rồi cá biệt, nói năng.

Ví như nhà ảo thuật.

Khéo dùng các chú thuật

Hiện đủ các thứ hoa

Bông trái thật không có

Phật, Bồ-tát là vậy

Trí phương tiện khéo léo

Trụ riêng biệt thế gian

Riêng biệt mà biến hiện

Thuyết các thứ giáo môn

Khuyên dạy vô cùng tận

Quyết định pháp chân thật

Trong Mật nghiêm hiện rõ

Sáu cõi và mười Tám

Mười hai xứ trượng phu

Bị dây ý trói buộc

Nên hữu tình lưu chuyển

Tám thức, các giới xứ

Cùng khởi mà hòa hợp

Do nơi ý trói chuyển,

Thân trước rồi thân sau

Trượng phu này lưu chuyển

Theo nhân đời, hiện ra

Với tất cả thân này

Sinh mãi không dứt sạch

Sáu cõi và trượng phu

Cùng với mười hai xứ

Ý hành, mười tám giới

Nói đó là tự tại

Bấy giờ, Kim Cang Tạng

Bồ-tát Ma-ha-tát

Nói về các giới xứ

Và nghĩa trượng phu xong.

Cung thanh tịnh Tha hóa

Bảo Tạng điện Ma-ni

Các Phật tử không sợ

Thảy đều cúi đầu lạy

Phật Bồ-tát phương khác

Đến ở trong hội này

Thảy đều cùng nhau nói

Lời khen ngợi: Lành thay!

Lại có các Bồ-tát

Chư Thiên và Thiên nữ

Đều từ tòa đứng dậy

Chắp tay lòng cung kính

Và cùng nhau chiêm ngưỡng

Mới nói lời như vầy:

Bậc đứng đầu trong định

Khéo vì các Bồ-tát

Nói tốt nghĩa trượng phu

Lìa lý luận ngoại đạo

Tối thắng tử tuyên thị

Trượng phu sạch sáu giới

Chỉ là các giới hợp

Theo nhân mà lưu chuyển

Ví như các chim bay

Hiện dấu chân trong không.

Lại như lìa khỏi cây

Mà lửa được bốc cháy

Thấy dấu chim không trung

Lìa cây mà có lửa?

Ta và các thế gian

Chưa từng thấy việc này

Chim bay nhờ cánh đập

Không trung không dấu chân

Nhân giả nói trượng phu

Cũng giống dấu chân chim

Vì sao với các hữu

Có được nghĩa luân hồi

Mà nói giới, trượng phu

Thường lưu chuyển sinh tử

Thọ các quả khổ vui?

Nghiệp đã làm không mất

Như nông dân cày ruộng

Bỏ công không hề mất

Quả này đã thành thục

Có thể sinh quả sau

Thân ấy ở trong thân

Mà tu các hạnh thiện

Chỗ đời truớc đời sau

Luôn thọ vui trời, người

Luôn tu hành phước đức

Chuẩn bị để thành Phật

Giải thoát và các Độ

Thành được vô thượng giác

Quả sinh trời Tự tại

Quán hành thấy chân ngã

Nếu bỏ đường trượng phu

Tất cả đều chẳng có

Với nghiệp, nghiệp quả báo

Đã làm không hư mất

Dưới đến ngục A-tỳ

Trên đến các cõi trời

Là con đường trượng phu

Lưu chuyển nơi sinh tử

Trong ngoài các thế gian

Giống hiện mầm sinh quả

Pháp này cũng như vậy

Kia từ nơi đây sinh

Nếu lìa đường trượng phu

Mà có sự luân hồi

Như nói con Thạch nữ

Oai nghi có tới lui

Sừng thỏ có vuốt nhọn

Từ cát ép ra dầu.

Trong hội các Bồ-tát

Chư Thiên và Thiên nữ

Nói lời như vậy xong

Cúng dường Bậc Ứng Cúng

Là ngài Kim Cang Tạng

Và các chúng Bồ-tát

Việc cúng dường đã xong

Đồng thưa lời như vầy

Bậc đầy đủ pháp nhãn

Nhân, dụ đều rõ ràng

Bẻ gãy các dị luận

Lỗi các tông, ngoại đạo

Đã hàng phục họ xong

Liền hiện ra tông mình

Thật là đại dũng mãnh

Xin ngài sớm khai diễn

Chúng con đều thích nghe

Bậc Đại Tuệ tuyên thuyết

Bấy giờ, Kim Cang Tạng

Bồ-tát Ma-ha-tát

Thấy chư Thiên thưa hỏi

Liền bảo lời như vầy:

Này hỡi các Thiên nhân

Nên một lòng lắng nghe

Pháp này sâu, khó nghĩ

Phân biệt, không thể hiểu

Lý Du-già thanh tịnh

Nhân, dụ đã mở bày

Ta hiện nơi Mật nghiêm

Nay nói cho các ngươi

Mật nghiêm rất vi diệu

Chỗ thiền định thù thắng

Bấy giờ, Kim Cang Tạng

Khi nói lời ấy xong

Lại bảo với Đại thọ

Vua Khẩn-na-la rằng:

Đại thọ Khẩn-na vương

Ngươi hãy nên quán sát

Vì sao các pháp tánh

Tánh không, không có được

Thấy tương ưng như vậy

Với định không mê hoặc

Như ăn hạt lúa chín

Liền biết những hạt khác

Các pháp cũng như vậy

Biết một, biết tất cả

Ví như khi khuấy sữa

Lấy ngón tay để nếm

Như vậy các pháp tánh

Lấy một, quán tất cả

Pháp tánh chẳng phải có

Lại cũng chẳng phải không

Tạng thức đã biến hiện

Tạng lấy không làm tướng.

Đại thọ Khẩn-na vương

Tức thời liền hỏi rằng:

Vì sao trong tâm lượng

Mà có giới trượng phu?

Vì sao sinh các cõi

Kiên thấp cập noãn động?

Bấy giờ, Kim Cang Tạng

Bồ-tát Ma-ha-tát

Khi nghe lời ấy rồi

Mới bảo như thế này:

Lành thay! Đại thọ vương

Hỏi những lời sâu sắc

Khiến cho người tu định

Được đến chỗ chân thật

Nay ta sẽ nơi cho

Cầm sư nên lắng nghe

Xưa người hóa ta người

Cùng đủ các quyến thuộc

Trống nhạc từ hư không

Đi vào cung điện báo

Các bạn trời như vậy

Đều cùng đến Phật hội

Hòa tấu đờn báu đẹp

Âm thanh rất hòa nhã

Thanh văn ở trong hội

Cùng nói với nhau rằng:

Ta thích thấy Thọ vương

Chúng Khẩn-na vui chơi

Nơi cung điện đang ở

Trang nghiêm toàn ngọc báu

Ngươi tấu đàn lưu ly

Làm mọi người đều thích

Ca-diếp, chúng Thanh văn

Bất giác đứng dậy múa

Do âm nhạc hòa diệu

Không thể giữ được tâm.

Thì Bồ-tát Thiên Quan

Bảo với ngài Ca-diếp:

Các ông đã lìa dục

Vì sao lại nhảy múa?

Bấy giờ, Đại Ca-diếp

Bạch Thiên Quan Đại sĩ

Phật tử có lực lớn

Ví như gió Tỳ-lam

Trí Thanh văn không định

Như hắc sơn lay động

Tùy lìa mê phân biệt

Vẫn nhiễn bùn tập khí

Phần chứng nơi thật tế

Chưa đoạn trừ các tập

Nếu bỏ các thô trọng

Sẽ được chứng Bồ-đề

Ngài, với cảnh vi tế

Khéo đủ các luận, tuệ

Đế Thích tỏ thế gian

Với pháp này, thông đạt

Và Khẩn-na-la luận

Lý Như Lai thanh tịnh

Giỏi về tướng các Địa

Hiểu rõ mà quyết định

Đoan nghiêm trong bảo điện

Cùng quyến thuộc vây quanh

Chói sáng đẹp tịnh nghiêm

Giống như trăng ngày rằm

Quán hạnh được tự tại

Giữa chúng hay hỏi đáp

Hỏi tôi giới trượng phu

Vì sao Từ tâm khởi

Ông và các Phật tử

Đều nên lắng lòng nghe

Như trong các giới ấy

Tâm là gọi là trượng phu

Các giới nhân đây sinh

Đó là nghĩa tôi nói

Tươi mát sinh ra nước

Nóng nhiều sinh ra lửa

Lay động các tác nghiệp

Nhân đó sinh ra gió

Từ ngằn mé của sắc

Có hư không và đất

Thức và các cảnh giới

Tập khí hay sinh thân

Nhãn cùng với các sắc

Tướng trạng đều không đồng

Nó không cửa, tạo cửa

Các hữu, mãi liên tục

Thì bảo tạng Ma-ni

Cung điện của tự tại

Đại Bồ-tát Trì Tấn

Cùng các Tối thắng tử

Đều từ tòa đứng dậy

Cúi đầu mà đảnh lễ

Họ đều cầm hương thơm

Cúng dường Kim Cang Tạng

Phủ lên thành lưới báu

Đồng thanh khen ngợi Phật:

Thánh giả, khéo an trụ

Bồ-tát, địa pháp vân

Ngộ nhập cảnh Như Lai

Ứng hiện thật khó lường

Hãy vì các Đại sĩ

Mở bày thấy biết Phật.

Lúc vua Khẩn-na-la

Cùng với các thể nữ

Cúng dường rồi tán thán

Vô úy Kim Cang Tạng

Cung điện báu Ma-ni

Đạo tràng rất nghiêm tịnh

Vì chúng con giảng nói

Pháp Như Lai vi diệu.

Bấy giờ, Thánh giả Đại Bồ-tát Quán Tự Tại, Đại Bồ-tát Từ Thị, Đại Bồ-tát Đắc Đại Thế, Đại Bồ-tát Mạn-thù-thất-lợi Pháp vương tử, Đại Bồ-tát Thần Thông Vương, Đại Bồ-tát Bảo Kế, Đại Bồ-tát Thiên Quan, Đại Bồ-tát Tổng Trì Vương, Đại Bồ-tát Nhất Thiết Trí nghĩa Thành Tựu… những Đại Bồ-tát như vậy và vô lượng những vị tu thắng định khác đều là Phật tử, oai đức tự tại, quyết định không sợ, khéo léo mở bày tâm quán hạnh; tất cả đều từ tòa đứng dậy, cùng giúp nhau quán sát, hỏi Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng bằng bài kệ:

Ngài Kim Cang Tự Tại

Hay chỉ bày pháp nhãn

Được chư Phật gia hộ

Bồ-tát đều ngưỡng kính

Khéo đạt nơi địa tướng

Khéo léo mà tạo dựng

Chúng Phật tử sức lớn

Đều đồng tâm khuyên mời

Nguyện Định vương xót thương

Hiện rõ nơi Mật nghiêm

Phật và các đệ tử

Việc sâu xa kỳ lạ

Pháp này rất thanh tịnh

Xa lìa nơi lời nói

Phật, Bồ-tát biến hóa

Xưa chưa từng mở bày

Đã hành trí tự giác

Thấy cõi chân vô lậu

Hiện pháp lạc vi diệu

Thanh tịnh không gì bằng

Đầy đủ Tam-ma-địa

Vô lượng Đà-la-ni

Các giải thoát tự tại

Bảy loại ý thành thân

Sắc thanh tịnh thù thắng

Chiếu sáng cả pháp giới

Thiện Thệ! Không nghĩ bàn

Cõi trang nghiêm cũng vậy

Phật và các Bồ-tát

Thân lượng như cực vi

Đến như đầu sợi lông

Bằng phần trăm của nó

Cõi Mật nghiêm đẹp lạ

Nghiêm thắng trong các cõi

Như vậy bậc Quán hạnh

Đều sinh ở trong đó

Đó là do nhân gì

Xin Phật tử tuyên thuyết?

Bấy giờ, Kim Cang Tạng

Bồ-tát Ma-ha-tát

Thân như sư tử chúa

Đủ hai ba tướng tốt

Các vẻ đẹp trang nghiêm

Sắp muốn rộng mở bày

Quán sát đại hội ấy

Giống như vua Sư tử

Biết chúng thích lắng nghe

Mật chỉ, cổ tiên Phật

Nay ta nói Pháp nhãn

Lìa xa năng, sở giác

Kim Cang Tạng liền nói

Âm thanh Phạm thanh tịnh

Tiếng Ca-lăng-tần-già

Tiếng tướng lưỡi rộng dài

Hay khéo không thô bạo

Tiếng thế gian xưng tụng

Tiếng tóm lược vui lòng

Tiếng giống như chuông ngân

Tiếng cao vút trong sáng

Tiếng như Càn-đà-la

Tiếng hùng dũng, thật thẳng

Kế Thi-ca ai thinh

Tiếng tương ưng ca vịnh

Tiếng mau và tiếng chậm

Tiếng hòa sướng sâu xa…

Đầy đủ các loại tiếng

Cùng tương ưng các đức

Nghe xong liền lìa chấp

Tâm không có mệt mỏi

Tất cả đều hân hoan

Thảy đều thông đạt hết

Tất cả tướng âm thanh

Tự nhiên mà ứng khắp

Không làm, không tốn công

Kim Cang Tạng Bồ-tát

Miệng chưa từng nói gì

Tất cả âm thanh đó

Chỉ do sức bản nguyện

Từ mày tráng và đỉnh

Chót mũi, vai và gối

Giống như sự biến hóa

Tự nhiên xuất tiếng hay

Vì khắp các đại chúng

Mở bày về pháp nhãn

Kim Cang Tạng dũng mãnh

Ở nơi cung Tự tại

Tối thắng tử vây quanh

Thanh tịnh mà nghiêm khiết

Như ngỗng chúa trong ao

Cả bầy ngỗng hầu hạ

Kim Cang Tạng đại định

Ngồi ở tòa Sư tử

Ánh sáng chiếu đến khắp

Tất cả người tu hành

Giống như trăng trên trời

Chiếu sáng các ngôi sao

Như trăng và ánh sáng

Vốn không có sai biệt

Oai đức Kim Cang Tạng

Cùng Phật giống như vậy.

Bấy giờ, Như Thật Kiến

Bậc Bồ-tát đại lực

Tối thắng trong tu hành

Ở nơi đạo Du-già

Liền từ tòa đứng dậy

Quán sát, bảo đại chúng

Lạ thay! Pháp Đại thừa

Cảnh Như Lai vi diệu

Tất cả Phật trong nước

Phật tử nên đảnh lễ

Pháp Vô tư ly cấu

Chư Phật đã quán sát

Rất cao đẹp, hiếm có

Lý Đại thừa thanh tịnh

Cảnh giới chẳng xấu ác

Đạo tốt của chuyển y.

Tám thứ thức sai khác

Ba tự tánh không đồng

Năm pháp, hai vô ngã

Thảy đều được mở bày

Năm loại tập sở duyên

Sinh các vọng phân biệt

Thấy pháp cao đẹp này

Trong sáng như vàng ròng

Người đạt được chân tánh

An trụ dòng giống Phật

Tánh Như Lai cao đẹp

Lìa Thanh văn ngoại đạo

Mật nghiêm cõi đẹp nhất

Người chứng mới đến được

Tôn giả Kim Cang Tạng

Đã chứng Đẳng trì gì?

Nói về pháp nhãn tịnh

Là cảnh Đẳng trì gì?

Vô lượng các Bồ-tát

Lại lạy Kim Cang Tạng

Bậc Đại trí Kim cang

Mong mở bày cho con

Trụ Tam-ma-địa gì?

Có thể nói pháp này

Với các Phật tử đây

Tất cả đều thích nghe

Bấy giờ, Kim Cang Tạng

Ở cung điện Tự tại

Quán sát trong đại hội

Trong tâm ngài nghĩ rằng:

Pháp này khó nghĩ bàn

Cảnh mười Lực thật đẹp

Nhờ tuệ mà thọ trì

Ai có thể lãnh thọ

Và thấy để thọ trì

Đều là con chư Phật

Tức thời liền bảo rằng:

Các ông nên lắng nghe!

Nay ta sẽ nói cho

Đạo đẹp của chuyển y

Ta vì các Phật tử

Chúng Tha hóa tự tại

Nhờ được Tam-ma-địa

Là oai đức Đại thừa

Trụ ở trong định này

Diễn pháp nhãn thanh tịnh.

Cũng thấy ức trần cõi

Bao nhiêu Đức Thiện Thệ

Nhiều Đức Na-dữu-đa

Ở trước mà khen ngợi

Lành thay! Lời Ngài dạy

Đó là đạo Du-già

Chúng con đều thực hành

Tam-ma-địa như vậy

Nhờ đó được tự tại

Thanh tịnh thành Chánh giác

Tất cả Phật, mười phương

Đều từ định này sinh

Nên biết rất thù thắng

Chẳng tư lương mà hiểu

Nếu có các Bồ-tát

Được ở trong định này

Liền trụ không nghĩ bàn

Cánh giới của chư Phật

Chứng được cảnh tự trí

Thấy Phật Tam-ma-địa

Biến hóa trăm ngàn ức

Cho đến như vi trần

Cảnh Thánh trí, tự giác

Chư Phật đã an lập

Pháp này không các tướng

Xa lìa nơi sắc thinh

Danh từ tướng sinh ra

Tướng từ nhân duyên khởi

Cả hai, sinh phân biệt

Tánh các pháp như như

Nơi đó, quan sát khéo

Gọi là bậc Chánh trí

Nói là tánh Biến kế

Tướng nương người khác khởi

Xa lìa nơi danh tướng

Gọi là Đệ nhất nghĩa

Tạng thức trụ ở thân

Tùy nơi mà lưu chuyển

Tập khí như quả núi

Bị ý nhiễm trói buộc

Mạt-na có hai cửa

Ý, thức đồng thời khởi

Năm cảnh hiện tiền chuyển

Các thức thân hòa hợp

Giống như có ngã nhân

Đang trụ ở trong thân

Tạng thức như dòng nước

Bị, gió cảnh giới thổi

Các sóng thức nổi lên

Liên tục mãi không dứt

Phật và các Phật tử

Hay biết pháp vô ngã

Đã được thành Như Lai

Lại tuyên thuyết người khác

Phân tích nơi các uẩn

Thấy người không ngã tánh

Không biết pháp vô ngã

Nên nói là Thanh văn

Chỗ Bồ-tát tu hành

Khéo đạt hai vô ngã.

Quán xong, liền xả bỏ

Không trụ nơi thật tế

Nếu trụ nơi thật tế

Liền bỏ tâm đại Bi

Công nghiệp đều không thành

Làm sao thành Chánh giác

Trí hiếm có khó nghĩ

Lợi khắp các hữu tình

Như sen ra khỏi bùn

Sắc tướng đều trong sạch

Chư Thiên và Thánh nhân

Thấy vậy sinh yêu kính.

Phật Bồ-tát là vậy

Ra khỏi bùn sinh tử

Thành Phật, thể trong sáng

Được chư Thiên kính ngưỡng

Lúc mới thành Bồ-tát

Hoặc làm chuyển luân vương

Hoặc vua Càn-thát-bà

Hoặc vua A-tu-la…

Tỏ ngộ pháp Đại thừa

Được thân hình như vậy

Dần dần mà tu hành

Nhất định được thành Phật

Cho nên, các Phật tử

Phải một lòng tu học

Bao nhiêu pháp tạp nhiễm

Cùng với pháp thanh tịnh

Mãi ở trong sinh tử

Đều do Lại-da chuyển

Nhân này mạnh vô cùng

Bậc chứng thật tuyên thị

Chẳng phải cùng năng tác

Tương tự như tự tại

Thế Tôn nói thức này

Để trừ các tập khí

Tỏ đạt sự thanh tịnh

Lại-da không thể được.

Nếu Lại-da mà được

Thanh tịnh ấy chẳng thường

Như Lai tạng thanh tịnh

Cũng gọi trí vô cấu

Thường trụ không đầu cuối

Lìa câu từ, lời nói

Phật nói tạng Như Lai

Chỉ vì A-lại-da

Tuệ ác không thể biết

Tạng tức thức Lại-da

Tạng thanh tịnh, Như Lai

A-lại-da thế gian.

Như vàng cùng với nhẫn

Cuối cùng không sai biệt

Ví như thợ làm vàng

Dùng vàng tốt sạch đẹp

Làm các đồ trang sức

Để trang điểm nơi tay

Hình tướng có sai khác

Đều nói là chiếc nhẫn

Thánh nhân hiện pháp lạc

Chứng cảnh tự giác trí

Công đức càng thêm lớn

Tự chứng không thể nói

Người hiện pháp các định

Hiểu rõ cảnh duy tâm

Đạt được Địa thứ bảy

Thảy đều được chuyển diệt

Sở duyên của tâm thức

Tất cả cảnh giới ngoài

Thấy các thứ sai biệt

Không cảnh chỉ có tâm

Bình, áo đều là giả

Tất cả đều chẳng có

Tâm biến in tuồng hiện

Có năng thủ, sở thủ

Ví như trăng với sao

Nương Tu-di vận hành.

Các thức cũng như vậy

Luôn lương Lại-da chuyển

Lại-da tức Mật nghiêm

Vốn thể tốt thanh tịnh

Không tâm cũng không giác

Sáng trong như vàng ròng.

Không thể phân biệt đặng

Tánh lìa sự phân biệt

Thật thể là viên thành

Bậc Du-già sẽ thấy

Ý thức duyên nơi cảnh

Trói buộc kẻ ngu si

Thánh kiến đều thanh tịnh

Giống như là quáng nắng…

Khi Đức Thế Tôn nói kinh này, Kim Cang Tạng và vô lượng Đại Bồ-tát… và vô số chúng nhiều như vi trần, từ các phương khác đến hội này, nghe Đức Phật thuyết xong, tất cả đều rất vui mừng tin tưởng, thọ nhận mà phụng hành.