Đại Tập 65 · Bộ Kinh Tập XII · Số 674–720

Số 679 - Kinh Tương Tục Giải Thoát Như Lai Sở Tác Tùy Thuận Xứ Liễu Nghĩa

SỐ 679

KINH TƯƠNG TỤC GIẢI THOÁT

NHƯ LAI SỞ TÁC TÙY THUẬN XỨ

LIỄU NGHĨA

Hán dịch: Đời Lưu Tống, Tam tạng Pháp sư Cầu-na-bạt-đà-la,

người nước Thiên Trúc.

Như kinh Tương Tục Giải Thoát nói, Văn-thù-sư-lợi bạch:

–Bạch Thế Tôn! Thế Tôn đã nói Pháp thân của Như Lai. Vậy Pháp thân của Như Lai có tướng gì?

Đức Phật bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Khéo tu tập, thân chuyển đổi tập thành địa Ba-la-mật. Này Văn-thù-sư-lợi! Tướng Pháp thân của Như Lai là như vậy. Nên biết, lại có tướng không thể nghĩ bàn, có hai nhân duyên. nghĩa là xa lìa giả dối, không có hành; chúng sinh thì tính toán chấp lấy giả dối đó mà hành.

Văn-thù-sư-lợi bạch:

–Bạch Thế Tôn! Thân của Thanh văn, Duyên giác chuyển đổi, cũng là Pháp thân phải không?

Đức Phật bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Không gọi là Pháp thân.

Văn-thù-sư-lợi bạch:

–Bạch Thế Tôn! Không gọi là Pháp thân thì gọi là thân gì?

Đức Phật bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Gọi là thân giải thoát. Này Văn-thù-sư-lợi! Thân giải thoát, đối với Thanh văn, Duyên giác và các Đức Như Lai đều bình đẳng, chỉ có Pháp thân là sai khác. Pháp thân sai khác, nghĩa là vô lượng công đức thù thắng vi diệu đặc biệt, không thể ví dụ.

Văn-thù-sư-lợi bạch:

–Bạch Thế Tôn! Đức Như Lai nhân khởi lên có tướng gì?

Đức Phật bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Tướng hóa thân, giống như thế giới khởi lên, tất cả các công đức, an trụ vào tướng trang nghiêm thanh tịnh của Đức Như Lai; nên biết, tướng Hóa thân khởi, Pháp thân không khởi.

Văn-thù-sư-lợi bạch:

–Bạch Thế Tôn! Dùng những phương tiện thiện xảo gì, hiện ra hóa thân?

Đức Phật bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Tất cả tam thiên đại thiên thế giới của chư Phật sinh vào nhà Tăng thượng chủ, sinh vào nhà ruộng phước, vào thai, ra khỏi thai, lớn lên, thọ ngũ dục, xuất gia khổ hạnh, đi đến đạo tràng, ngồi dưới cội Bồ-đề, hàng phục ma, thành Phật, chuyển xe pháp, rồi hiện Bát-niết-bàn. Nên biết, đó là phương tiện tiện khéo léo hiện ra Hóa thân.

Văn-thù-sư-lợi bạch:

–Bạch Thế Tôn! Hóa thân của Như Lai có bao nhiêu loại, vì chúng sinh nói pháp, những người chưa thành thục thì điều phục khiến họ được thành thục, người đã thành thục khiến họ kết duyên với giải thoát.

Đức Phật bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Như Lai nói, là nói lời Tu-đa-la, lời Tỳ-ni, lời Ma-đức-lặc-già.

Văn-thù-sư-lợi bạch:

–Bạch Thế Tôn! Thế nào là Tu-đa-la? Thế nào là Tỳ-ni? Thế nào là Ma-đức-lặc-già?

Đức Phật bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Nếu ta nói các pháp nhiếp vào việc giới hạn, thì gọi là Tu-đa-la. Đó là cái nhân của bốn việc, chín việc, hai mươi chín việc, bốn mươi hai việc như vậy.

Những gì là bốn việc? Đó là:

1. Việc nghe.

2. Việc quy y.

3. Việc giới.

4. Việc Bồ-tát.

Những gì là chín việc? Đó là:

1. Việc bố thí cho chúng sinh.

2. Việc thọ dụng.

3. Việc nhân khởi kia.

4. Việc khởi lên rồi an trú.

5. Việc ấy diệt.

6. Tất cả việc kia.

7. Việc nói.

8. Việc đã nói.

9. Việc đồ chúng.

Những gì là hai mươi chín việc? Đó là:

1. Những việc nhiếp thuộc từ phần cấu nhiễm.

2. Việc cấu nhiễm kia lần lần tùy theo đó mà khởi lên.

3. Khởi lên như vậy rồi, đó là cái nhân để sinh trong đời vị lai.

4. Tác pháp tưởng đó rồi, đó là cái nhân sinh ra trong đời vị lai.

5. Từ duyên trong phần thanh tịnh mà thuộc vào sự buộc niệm.

6. Đối với các việc phải có quyết định.

7. Tâm được an trụ.

8. Hiện ra pháp lạc an trụ.

9. Khởi lên tất cả phương tiện khổ duyên.

10. Biết việc phải đoạn. Có việc như vậy, đó là: Đoạn biết chỗ điên đảo; đoạn biết chỗ hướng đến từ nơi chúng sinh tưởng, bên ngoài chúng sinh tà; đoạn biết chỗ bên trong xa lìa tăng thượng mạn.

11. Việc tu xử.

12. Việc tác chứng.

13. Việc tu.

14. Việc ấy đã tạo kiên cố.

15. Thực hành việc ấy.

16. Kết duyên với việc kia.

17. Việc đoạn không đoạn.

18. Quán sát phương tiện khéo léo.

19. Việc đó tán loạn.

20. Việc đó không tán loạn.

21. Việc chỗ đó không tán loạn.

22. Việc đã tạo tu tập không nhàm chán.

23. Không bỏ phương tiện.

24. Việc tu phước lợi.

25. Việc kia tu tập kiên cố.

26. Việc hiểu biết chân thật.

27. Việc đến Niết-bàn.

28. Việc khéo nói chánh kiến pháp luật thế gian, được tất cả chánh kiến trong ngoài.

29. Việc ấy tu thoái.

Này Văn-thù-sư-lợi! Khéo nói pháp luật, không tu tập thoái lui thì không phải lỗi lầm.

Này Văn-thù-sư-lợi! Nếu ta vì đệ tử Thanh văn, Bồ-tát nói Ba-la-đề-mộc-xoa. Ba-la-đề-mộc-xoa tương ưng với học, thì gọi là việc Tỳ-ni.

Văn-thù-sư-lợi bạch:

–Bạch Thế Tôn! Bồ-tát có bao nhiêu Ba-la-đề-mộc-xoa?

Đức Phật bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Có bảy loại:

1. Nói thọ oai nghi.

2. Nói việc xử Ba-la-đi.

3. Nói phạm tự tánh.

4. Nói không phạm tự tánh.

5. Nói ra ngoài phạm vi.

6. Nói thọ luật nghi.

7. Nói xả luật nghi.

Này Văn-thù-sư-lợi! Có mười một loại tướng, rộng nói hiển thị tuyên thông phân biệt. Đó là Ma-đức-lặc-già.

Thế nào là mười một loại tướng?

1. Đẳng tướng.

2. Đệ nhất nghĩa tướng.

3. Pháp Bồ-đề phần phan duyên tướng.

4. Hành tướng.

5. Quả tướng.

6. Thần lực hiển thị tướng.

7. Tự tánh tướng.

8. Bỉ trì tướng.

9. Bỉ thuận pháp tướng.

10. Bỉ hoạn tướng.

11. Bỉ lợi tướng.

Này Văn-thù-sư-lợi! Đẳng tướng là nói việc người, nói việc vọng tưởng, nói tự tánh các pháp hoạt đang tạo ra nghiệp. Đệ nhất nghĩa tướng là nói bảy loại. Như duyên tướng là nói tất cả các việc cảnh giới trí tuệ. Hành tướng là nói tám hạnh quán sát. Tám hạnh quán sát là những gì?

1. Đế.

2. Lập.

3. Quá.

4. Đức.

5. Thông.

6. Sinh.

7. Thành.

8. Lược quảng.

Đế là như.

Lập là tạo dựng chúng sinh… hoặc tạo dựng tự tánh vọng tưởng

hoặc tạo dựng hướng đến thưa hỏi, đối đáp, phân biệt, hoặc tạo dựng giấu kín, hiện rõ, ghi nói.

Quá là ta đối với vô lượng nhân duyên, nói pháp phiền não lỗi lầm.

Đức là ta đối với vô lượng nhân duyên, nói phước lợi thanh tịnh.

Thông là có sáu loại:

1. Thông suốt nghĩa chân thật.

2. Được thông suốt.

3. Nói thông suốt.

4. Thông suốt lìa nhị biên.

5. Thông suốt không thể nghĩ bàn.

6. Ý thông suốt.

Sinh là vì tướng ba thiền, ba hữu và bốn nhân duyên.

Thành là có bốn loại:

1. Có thành tựu

2. Được thông suốt.

3. Hỗ trợ thành.

4. Pháp thành.

Nếu nhân hoặc duyên và các hành khởi lên, tùy theo đó mà nói, thì gọi là có thành tựu; nếu nhân nếu duyên các pháp; hoặc đắc hoặc thành; nếu đã khởi, đã tác thì gọi là thành tựu; nếu nhân, nếu duyên, hoặc tông, hoặc thuyết; hoặc thọ, hoặc nghĩa, mà thành tựu, mà hiểu biết.

Lại lược nói có hai loại:

1. Sạch.

2. Không sạch.

Sạch có năm loại tướng, không sạch có bảy loại tướng.

Những gì là năm thứ tướng tịnh?

1. Hiện tiền được tướng ấy.

2. Nương theo Hiện tiền được tướng.

3. Tự chủng tỷ tướng.

4. Thành tựu tướng.

5. Khoái tịnh ngữ thuyết tướng.

Tất cả hành là vô thường, tất cả hành là khổ, tất cả pháp là vô ngã. Nếu Hiện tiền ở thế gian được bình đẳng như thế, thì gọi là Hiện tiền đắc tướng.

Tất cả hành sát-na nên có thế giới khác và nghiệp sạch, không sạch đều không hoại; hoặc nơi hiện thấy cái thô của vô thường mà được; hoặc nương hiện thấy của các loài chúng sinh và các loại nghiệp mà được; hoặc nương nơi đang thấy nghiệp của chúng sinh khổ vui, sạch, không sạch mà được; lấy đó mà so sánh lại được không hiện tiền. Như vậy gọi là nương nơi hiện tiền mà được tướng.

Hoặc các hành trong ngoài, tất cả duyên khởi sống chết của thế giới, so sánh nỗi khổ mà được như vậy. Sự so sánh đó không phải tự tại mà được. Như vậy, so sánh sự thành, bại duyên khởi ở ngoài thế gian mà được. So sánh như thế, bình đẳng như thế, thì gọi là Tự chủng tỷ tướng.

Hiện tiền đắc tướng ấy là nương nơi hiện tiền mà đắc tướng; Tự chủng tỷ tướng, tạo một hướng thẳng đến Thành tướng rồi.

Nên biết, tướng này nếu diễn giảng rộng đó là điều nên nói của Nhất thiết trí, nghĩa là Niết-bàn vắng lặng, bình đẳng như vậy, gọi là Khoái tịnh ngữ thuyết tướng.

Này Văn-thù-sư-lợi! Vì thế nên quán năm tướng thành tựu thanh tịnh này và vì thanh tịnh nên phải tu tập.

Văn-thù-sư-lợi bạch:

–Bạch Thế Tôn! Tướng Nhất thiết trí có bao nhiêu loại?

Đức Phật bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Có năm loại:

1. Danh văn của bậc Nhất thiết trí vượt hẳn thế gian.

2. Thành tựu ba mươi hai tướng của bậc Đại nhân.

3. Dùng mười Lực nhất định cắt đứt lưới nghi của tất cả chúng sinh.

4. Nói pháp bốn Vô úy, tất cả luận nghị của ngoại đạo, không thể tra hỏi, không thể khuất phục.

5. Biết pháp luật ấy, có tám Thánh đạo, bốn quả Sa-môn. Phải biết năm hạnh này là tướng Nhất thiết trí.

Nếu hỗ trợ thành tựu hiện tiền lượng, tỷ lượng, tín ngôn lượng như vậy, thì gọi là năm loại tướng khoái tịnh.

Bảy loại tướng là những gì?

1. Tướng khác này giống như đắc tướng.

2. Không tướng này giống như đắc tướng.

3. Tướng Nhất thiết trí giống như đắc tướng.

4. Không tướng Nhất thiết trí giống như đắc tướng.

5. Dị tướng dị sinh tỷ.

6. Tướng bất thành.

7. Tướng nói năng bất tịnh.

Nếu tất cả pháp, ý, ý thức gọi là tướng Nhất thiết trí giống như đắc tướng.

Nếu hình thể, tự tánh, nghiệp, pháp nhân quả, dị tướng, mỗi mỗi gọi là dị tướng, mỗi mỗi dị tướng quyết định thì gọi là Nhất thiết bất tướng giống như đắc tướng.

Này Văn-thù-sư-lợi! Có thể so sánh tướng Nhất thiết khác giống như đắc tướng, Nhất thiết bất tướng giống như tướng. Vì tướng ấy thành tựu không phải là một, nên gọi là tướng bất thành.

Lại nữa, có thể so sánh bất tướng khác giống như đắc tướng, có tướng Nhất thiết giống như tướng, vì tướng ấy thành tựu không phải một, nên gọi là tướng bất thành. Bất thành là quán thanh tịnh không thành tựu. Không thanh tịnh cho nên không được gần gũi tu tập. Tướng nói năng không sạch; nên biết tánh ấy cũng không sạch trong. Nếu Như Lai xuất hiện ở đời, hay không xuất hiện ở đời, thì pháp trụ, trụ pháp giới, như thế gọi là pháp hành.

Lược giảng là nói tổng quát một câu pháp, dần dần khai triển rộng ra, phân biệt giải nói cho đến rốt ráo. Nếu có thực hành, có phan duyên, nhất định ta nói pháp Bồ-đề phần, Niệm xứ… gọi là tướng tự tánh. Đạo của thế gian và xuất thế gian cùng cắt đứt các phiền não, chiêu cảm dẫn dắt quả công đức thế gian và xuất thế gian, gọi là đắc quả tướng. Nếu biết trí ấy giải thoát, rộng vì chúng sinh giảng nói, chỉ

bày rõ ràng gọi là tướng thần lực hiển thị. Tu pháp Bồ-đề phần mà chống trái, cấu nhiễm nơi đạo như vậy, gọi là tướng chướng ngại pháp. Được nhiều lợi ích gọi là tướng tùy thuận pháp. Nếu chướng ngại lỗi thì gọi là tướng lỗi lầm. Nếu tùy thuận công đức thì gọi là tướng lợi ích.

Khi ấy, Văn-thù-sư-lợi bạch:

–Bạch Thế Tôn! Cúi xin Thế Tôn vì chúng Bồ-tát, mà nói sơ lược nghĩa thọ trì của Tu-đa-la, Tỳ-ni, Ma-đức-lặc-già; khiến cho chư Bồ-tát cùng tất cả các ngoại đạo, đối với pháp nhiệm mầu mà Như Lai đã nói, sẽ lần lượt tùy thuận nhập vào.

Đức Phật bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Này Văn-thù-sư-lợi! Nếu pháp cấu nhiễm, nếu pháp thanh tịnh; thì ta nói tất cả pháp là vô tác vô nhân, tất cả không có chỗ nắm bắt; chẳng phải pháp cấu nhiễm, thì trước cấu nhiễm, sau thanh tịnh; chẳng phải pháp thanh tịnh, là sau thanh tịnh, trước thì cấu nhiễm. Phàm phu ngu si, đối với tội lỗi nơi thân, hoặc nơi pháp hoặc nơi nhân, cố chấp vào tự tánh, vọng thấy nhân duyên mà nói rằng: “Đây là ngã, đây là ngã, đã thấy, nghe, ngửi, nếm và xúc chạm với thức tướng, vọng tác, tịnh, uế, mà khởi lên tà hạnh.” Nếu có người biết như thật, liền lìa bỏ lỗi nơi thân, tất cả phiền não còn không th nhiễm, được rốt ráo khoái tịnh, lìa mọi giả dối, được thân vô vi, lìa hẳn các hành.

Này Văn-thù-sư-lợi! Nên biết đó là lược nói nghĩa thọ trì.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa này, liền nói kệ tụng:

Pháp cấu nhiễm, thanh tịnh

Vô tác cũng vô nhân

Ta nói không nắm bắt

Sạch, nhơ không trước sau

Ngu si lỗi nơi thân

Chấp ngã và ngã sở

Duyên kia khởi kiến chấp

Ngã là ngã sở tác

Đây là ngã phiền não

Đây là ngã thanh tịnh

Biết chân thật như thế

Quyết bỏ thân lỗi lầm

Không dính mắc phiền não

Rốt ráo được thanh tịnh

Lìa hẳn mọi giả dối

Thân được trụ vô vi

Khi ấy, Văn-thù-sư-lợi bạch:

–Bạch Thế Tôn! Tâm của Như Lai khởi lên có tướng gì?

Đức Phật bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Này Văn-thù-sư-lợi! Như Lai không khởi tâm, ý, ý thức; Như Lai không khởi tâm hành; nên biết như là biến hóa. Nếu Pháp thân của các Đức Như Lai lìa tất cả hành, vì sao trong khoảng giữa không khởi tâm hành?

Này Văn-thù-sư-lợi! Sự tu hành vốn đã khởi lên trí tuệ.

Ví như người chẳng phải vô tâm mà ngủ, lại tác giác hành; tất nhiên có giác vốn là nhờ năng lực của tác hành. Giống như chẳng phải nhập Diệt thọ tưởng định, mà tác giác hành; tất nhiên có khởi vốn là nhờ vào sức tác hành. Ngủ và diệt thọ tưởng định, tâm khởi lên như vậy; Như Lai tâm khởi cũng lại như vậy; vì sự khởi lên vốn là việc tu tập trí tuệ.

Văn-thù-sư-lợi bạch:

–Bạch Thế Tôn! Thân của Như Lai là có tâm hay không có tâm?

Đức Phật bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Không tâm, tâm không tự tại mới là đại tự tại.

Văn-thù-sư-lợi bạch:

–Bạch Thế Tôn! Hành xứ của Như Lai, cảnh giới của Như Lai có gì sai khác?

Đức Phật bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Hành xứ của Như Lai cho đến hết thảy Như Lai cộng lại, là

không thể nghĩ bàn, vì đó là công đức trang nghiêm thanh tịnh của các cõi Phật.

Này Văn-thù-sư-lợi! Cảnh giới của Như Lai có năm loại:

1. Cảnh giới của tất cả loài chúng sinh.

2. Cảnh giới thế gian.

3. Cảnh giới của pháp.

4. Cảnh giới của sự điều phục.

5. Cảnh giới của phương tiện điều phục.

Đó là sai khác.

Văn-thù-sư-lợi bạch:

–Bạch Thế Tôn! Như Lai từ lúc thành Chánh giác và chuyển bánh xe pháp, cho đến đại Bát-niết-bàn, có những tướng gì?

Đức Phật bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Không có hai tướng: Không thành Chánh giác và chẳng phải không thành Chánh giác; chẳng phải chuyển xe pháp và chẳng phải không chuyển bánh xe pháp; không đại Bát-niết-bàn và chẳng phải không đại Bát-niết-bàn. Pháp thân rốt ráo thanh tịnh như vậy, đều từ Hóa thân mà hiện ra.

Văn-thù-sư-lợi bạch:

–Bạch Thế Tôn! Là Hóa thân, thì làm sao chúng sinh thấy, nghe, cúng dường để có được công đức?

Đức Phật bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Phan duyên vào tịnh tâm của Như Lai. Hóa thân là do Đức Như Lai hóa hiện, nên có hành bát Niết-bàn.

Văn-thù-sư-lợi bạch:

–Bạch Thế Tôn! Đồng hữu vô hành. Vì sao? Vì Pháp thân của Như Lai, vì chúng sinh có thể phóng ra ánh sáng trí tuệ rộng khắp và phóng ra vô lượng hình tượng biến hóa, mà thân giải thoát của Thanh văn, Duyên giác chẳng thể nào có được?

Đức Phật bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Này Văn-thù-sư-lợi! Ví như mặt trời, mặt trăng, lửa, nước, pha-lê, châu báu đều là vô hành, mà lại phát ra ánh sánh, chiếu khắp

chúng sinh. Chúng sinh cũng có đại oai công đức, chúng sinh cũng có tăng thượng nghiệp; còn pha-lê trong suốt ấy thì hiện ra các màu sắc hình tượng, sẽ phan duyên với vô lượng pháp giới như vậy, tu tập phương tiện trí tuệ thì được thiện trị. Vì Pháp thân Như Lai phóng ra ánh sáng trí tuệ và biến hóa ra những sắc tượng, chẳng phải là thân giải thoát.

Văn-thù-sư-lợi bạch:

–Bạch Thế Tôn! Đã nói Thần lực của Như Lai, khiến người ở cõi Dục tự thân đầy đủ. Dòng Sát-lợi, Bà-la-môn, nhà đại tánh, trời ở cõi Dục, tự thân đầy đủ tất cả. Trời ở cõi Sắc tự thân đầy đủ tất cả. Trời ở cõi Vô sắc tự thân đầy đủ tất cả. Nói như vậy có nghĩa gì?

Đức Phật bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Này Văn-thù-sư-lợi! Thần lực của Như Lai tạo dựng hoặc đạo hoặc dấu vết, khiến cho khắp tất cả mọi nơi được tự thân đầy đủ tất cả. nghĩa là đối với đạo, với dấu vết đó, tùy theo sở thuyết tu hành; khắp mọi nơi kia, được tự thân đầy đủ tất cả. Nếu chống trái chê trách, hủy hoại đạo đó, dấu vết đó; và đối với ngã sở lại khởi lên tâm sân giận não hại; thì khi chết, khắp mọi nơi thân, bị những điều hạ liệt. Thế nên, này Văn-thù-sư-lợi! Nên biết, không những nhờ thần lực của Như Lai tạo dựng được tự thân đầy đủ, mà còn do nơi ở Đức Như Lai. Nếu khởi lên tâm giận dữ não hại, thì thân bị hạ liệt.

Văn-thù-sư-lợi bạch:

–Bạch Thế Tôn! Cõi Phật bất tịnh, như thế nào là khó được, dễ được? Cõi Phật thanh tịnh, như thế nào là khó được, dễ được?

Đức Phật bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Cõi Phật bất tịnh có tám việc dễ được, hai việc khó được.

Đó là ngoại đạo, chúng sinh bần cùng, sinh vào nhà hạ tánh, đầy đủ hay không đầy đủ, hoại hành các ác hạnh, phạm giới, nẻo ác, thực hành phương tiện mong cầu thấp hèn. Bồ-tát gọi đó là tám việc dễ được.

Thực hành phương tiện mong cầu thù thắng. Bồ-tát và Như Lai xuất hiện ở đời. Đó là hai việc khó được.

Này Văn-thù-sư-lợi! Cõi Phật thanh tịnh cùng với cõi Phật bất tịnh trái nhau; ở đấy có tám việc khó được và hai việc dễ được.

Khi ấy, Văn-thù-sư-lợi bạch:

–Bạch Thế Tôn! Trong kinh Tương Tục Giải Thoát thì kinh này tên là gì và phụng hành như thế nào?

Đức Phật bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Kinh này tên là Như Lai Sở Tác Tùy Thuận Liễu nghĩa, nên như vầy mà phụng hành.

Khi Đức Phật nói kinh Như Lai Sở Tác Tùy Thuận Xứ Liễu nghĩa có bảy vạn năm ngàn Bồ-tát đạt được Tam-muội, phân biệt đầy đủ Pháp thân.

Số 680 - Kinh Phật Địa

SỐ 680

KINH PHẬT ĐỊA

Hán dịch: Đời Đường, Tam tạng Pháp sư Huyền Trang.

Tôi nghe như vầy:

Có một thời, Đức Thế Tôn trụ nơi tối thắng quang diệu bảy báu trang nghiêm, phóng ánh sáng lớn chiếu khắp tất cả vô biên thế giới; ánh sáng đẹp đẽ mầu nhiệm, xen kẽ lẫn nhau, trùm khắp không có ranh giới. Ánh sáng ấy khó lường, vượt cả mọi chỗ sở hành trong ba cõi; trội hơn mọi căn lành khởi lên của xuất thế gian; hết sức tự tại, lấy tịnh thức làm tướng. Là nơi Như Lai ở, là nơi hội họp của các chúng Đại Bồ-tát; là nơi mà vô lượng các hàng trời, rồng, người, phi nhân luôn được giúp đỡ để nương theo; là nơi nắm giữ pháp vị vui thích rộng lớn, làm mọi nghĩa lợi cho các chúng sinh, diệt mọi phiền não tai ương trói buộc, xa lìa các ma, vượt hẳn mọi trang nghiêm; là nơi nương tựa trang nghiêm của Như Lai; đại “niệm, tuệ, hành” được làm đường đi; đại “chỉ, diệu, quán” được làm cổ xe; đại “Không, Vô tướng, Vô nguyện giải thoát” được làm cửa vào; là nơi được trang nghiêm bởi vô lượng công đức; là nơi được tạo dựng bởi các đại bảo hoa vương. Khi ấy, trong cung điện lớn, Đức Thế Tôn là Bậc Giác Vương rất là trong sáng, hiện hành bất nhị đến tận pháp vô tướng, trụ nơi Phật trụ, đạt tánh bình đẳng của tất cả Phật, đã đến chỗ không bị chướng ngại, không thể chuyển pháp, việc làm không bị ngăn ngại. Những gì được thành lập là không thể nghĩ bàn, dạo ở ba cõi bằng Pháp tánh bình đẳng. Thân Phật trải khắp tất cả thế giới; mà với tất

cả pháp, trí đều không bị ngưng trệ, đối với tất cả hạnh đều thành tựu đại giác, đối với các pháp trí không có nghi hoặc. Những thân hiện ra là không thể phân biệt, tất cả Bồ-tát lấy đó làm chỗ mong cầu chân chánh, để được vô nhị của Phật, trụ nơi bờ giải thoát thù thắng không có tạp nhiễm xen giữa. Như Lai cởi mở diệu trí rốt ráo, chứng vô trung biên Phật địa bình đẳng, cùng khắp thế giới, cùng tận tánh hư không, cùng tận ngằn mé vị lai.

Cùng với Đức Thế Tôn, có đầy đủ vô lượng chúng đại Thanh văn. Tất cả những vị này đều tùy thuận, là những Phật tử, tâm lành giải thoát, tuệ lành giải thoát, giới lành giải thoát, rất mong tìm cầu pháp lạc đa văn để nghe và giữ. Văn ấy chứa nhóm khéo nghĩ những điều cần nghĩ, khéo nói những điều cần nói, khéo làm những điều cần làm, thành tựu đủ các tuệ báu như tập tuệ, tốc tuệ, lợi tuệ, xuất tuệ, thắng quyết trạch tuệ, đại tuệ, quảng tuệ và vô đẳng tuệ; đầy đủ ba minh, đã đạt được hiện pháp lạc thứ nhất, trụ nơi ruộng phước thanh tịnh lớn, thành tựu không giảm, oai nghi vắng lặng, đại nhẫn nhu hòa, đã phụng thờ và thực hành một cách khéo léo, Thánh giáo của Như Lai. Lại có vô lượng chúng Đại Bồ-tát, từ các cõi Phật khác, cùng nhau đến tập họp. Đều là những vị trụ vào Đại thừa, thực hành theo pháp Đại thừa, tâm bình đẳng với mọi chúng sinh, lìa các phân biệt và không phân biệt hết mọi phân biệt, phá tan các ma oán, xa lìa tất cả nhớ nghĩ ràng buộc, phân biệt của hàng Thanh văn, Duyên giác, vui thích gìn giữ pháp vị rộng lớn, vượt thoát năm sợ hãi, chỉ hướng vào địa vị không thoái chuyển, chấm dứt mọi sự bức bách của khổ não ở địa vị chúng sinh, đã xuất hiện ở trước Đức Thế Tôn. Trong chúng Bồ-tát này, Bồ-tát Diệu Sinh làm người đứng đầu.

Lúc bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo với Bồ-tát Diệu Sinh:

–Này Diệu Sinh! Nên biết, có năm loại pháp nhiếp thu địa đại giác. Đó là thanh tịnh pháp giới, Đại viên cảnh trí, Bình đẳng tánh trí, Diệu quán sát trí và Thành sở tác trí.

Diệu Sinh nên biết! Thanh tịnh pháp giới giống như hư không, tuy bên trong biến đủ mọi tướng của các màu sắc, nhưng không thể nói là nó có mọi tướng, thể của nó chỉ có một vị. Như vậy, pháp giới

thanh tịnh của Như Lai, tuy cũng biến trong hết thảy mọi loại tướng, mọi cảnh giới sở tri; nhưng không thể nói là có hết thảy mọi tướng; thể của nó chỉ một vị.

Lại như hư không, do có khắp trong các sắc, không cùng xa lìa rời bỏ; nhưng không vì sắc mà bị ố nhiễm bởi lỗi lầm. Như vậy, pháp giới thanh tịnh của Như Lai, tuy biến (khắp trong) tâm tánh của tất cả chúng sinh; do chân thật, không cùng rời bỏ xa lìa, nhưng không vì đó mà bị ố nhiễm bởi lỗi lầm.

Lại như hư không bao hàm, dung chứa hết thảy nghiệp về thân, miệng, ý, nhưng hư không đấy, không có sự khởi tác. Như vậy, pháp giới thanh tịnh của Như Lai, bao hàm dung chứa những việc, do biến hóa làm lợi ích cho chúng sinh của Nhất thiết trí; nhưng pháp giới thanh tịnh ấy không có sự khởi tác.

Lại như ở trong không trung, đủ mọi tướng màu sắc hiện sinh hiện diệt; nhưng hư không này thì không sinh không diệt. Như vậy, trong pháp giới thanh tịnh của Như Lai, có các việc do biến hóa, làm lợi ích cho chúng sinh của các trí hiện sinh hiện diệt; nhưng pháp giới thanh tịnh này, không sinh không diệt.

Lại như mọi sắc tướng trong hư không, hiện tăng hiện giảm; nhưng hư không này thì không tăng, không giảm. Như vậy, Thánh giáo cam lộ được hiển thị trong pháp giới thanh tịnh của Như Lai có tăng có giảm; nhưng pháp giới thanh tịnh thì không có sự tăng giảm.

Lại như sắc tướng ở mười phương, trong hư không thì vô biên, vô tận, cõi hư không này cũng vô biên, vô tận; nhưng hư không vẫn là không đi, không đến, không lay động, không chuyển dời. Như vậy, trong pháp giới thanh tịnh của Như Lai, mọi tác dụng của việc xây dựng lợi ích an lạc cho tất cả chúng sinh trong mười phương vô biên, vô tận, vì pháp giới thanh tịnh cũng vô biên vô tận; nhưng pháp giới thanh tịnh này, vẫn không đi, không đến, không lay động, không chuyển dời.

Lại như tam thiên thế giới trong hư không, đang mất, đang thành, nhưng cõi hư không thì không mất, không thành. Như vậy, trong pháp giới thanh tịnh của Như Lai đang có vô lượng tướng

thành Đẳng Chánh Giác, hoặc lại thị hiện nhập đại Niết-bàn; nhưng pháp giới thanh tịnh, chẳng thành Đẳng chánh giác, chẳng nhập vắng lặng. Lại như dựa vào mọi sắc tướng trong hư không như hư, mục, khô, dòn biến khác, để có thể nắm bắt được; nhưng cõi hư không chẳng phải thay đổi kia, cũng không khó nhọc. Như vậy, dựa vào cõi tịnh của Như Lai, cõi của chúng sinh, đối với mọi học xứ, thân, khẩu, ý nghiệp hủy phạm có thể nắm bắt được, nhưng pháp giới thanh tịnh chẳng phải đổi khác kia, cũng không lao tệ. Lại như dựa vào mặt đất, núi lớn trong hư không; ánh sáng của nước, lửa, của Đế Thích cùng các quyến thuộc, cho đến ánh sáng của mặt trời, mặt trăng; mọi ánh sáng đó, đều có thể nắm bắt được; nhưng cõi hư không, chẳng phải là các tướng đó. Như vậy, dựa vào cõi tịnh Như Lai, thì có thể nắm bắt được giới uẩn; định uẩn; tuệ uẩn; giải thoát, giải thoát tri kiến uẩn; nhưng pháp giới tịnh ấy chẳng phải là các tướng đó.

Lại như trong hư không, mọi nhân duyên lần lượt thay nhau sinh khởi, tam thiên đại thiên vô lượng thế giới xoay vòng có thể nắm bắt được; nhưng cõi hư không thì vô sở khởi tác. Như vậy, trong pháp giới tịnh của Như Lai, đủ vô lượng các tướng chúng hội của Phật xoay vòng có thể nắm bắt được; nhưng pháp giới tịnh ấy thì vô sở khởi tác.

Lại nữa, này Diệu Sinh! Đại viên kính trí như là dựa vào các hình ảnh, hiện tướng, hiện trong gương tròn. Như vậy, dựa vào kính trí của Như Lai, thì mọi ảnh tượng, ở mọi nơi, đều hiện trong cảnh thức. Lấy gương tròn làm thí dụ, nên biết, giữa gương tròn và kính trí Như Lai, bình đẳng như nhau. Do đó, trí kính còn gọi là viên kính trí.

Như tấm gương tròn lớn, không bị lay động bởi có người ưa phước đức, treo gương nơi chỗ cao đẹp, để vô lượng chúng sinh, có điều kiện qua lại, đối với nó mà quan sát kỹ việc được mất của tự thân, để rồi muốn giữ cái được, bỏ cái mất. Như vậy, treo viên kính trí của Như Lai, ở nơi pháp giới thanh tịnh, không bị gián đoạn, nên cũng không bị dao động. Sở dĩ muốn khiến cho vô lượng, vô số chúng sinh quán sát nhiễm tịnh, cũng vì muốn lưu giữ cái tịnh, mà bỏ cái nhiễm.

Lại như tấm gương tròn, hết sức tốt như ngọc đã được mài giũa, gương sạch không nhơ, ánh sáng sẽ chiếu khắp. Như vậy, Đại viên kính trí của Như Lai ở trên trí của Phật hoàn toàn lìa khỏi mọi cấu bẩn của hết thảy phiền não đã biết là chướng ngại, hết sức tốt như ngọc đã được mài giũa vì dựa vào mà định ra, bởi có sự nhiếp trì, nên gương sạch không nhơ, làm các việc lợi lạc cho chúng sinh; ánh sáng sẽ chiếu khắp.

Lại như tấm gương tròn, bản chất dựa vào duyên, có đủ các ảnh tượng, tướng mạo sinh khởi. Như vậy, Đại viên kính trí của Như Lai, vì dựa vào các duyên ở bất cứ lúc nào, nên có đủ mọi trí, ảnh, tướng mạo sinh khởi.

Như trong gương tròn có rất nhiều các ảnh tượng khởi lên, chớ chẳng phải một; nhưng trên gương tròn không có các ảnh tượng, mà gương tròn này thì không động không tác. Như vậy, ở trên viên kính trí của Như Lai, có rất nhiều trí ảnh khởi lên, chớ chẳng phải một; nhưng trên viên kính trí không có các trí ảnh, mà kính trí này thì không động, không tác.

Lại như gương tròn cùng với các ảnh tượng, chẳng phải hợp, chẳng phải lìa; không có sự nhóm họp để hiện ra duyên ấy. Như vậy, Đại viên kính trí của Như Lai cùng các trí ảnh, chẳng hợp chẳng lìa, không nhóm họp, không tán mất.

Lại như gương tròn trong suốt đều khắp, tất cả mọi ảnh tượng, ở khắp mọi nơi, dựa vào bề mặt mà khởi lên. Như vậy, Đại viên kính trí của Như Lai không cắt đứt vô lượng mọi hành động sáng rỡ, vì các trí ảnh dựa vào duyên mà khởi lên khắp. nghĩa là, các trí ảnh tượng của hàng Thanh văn thừa, các trí ảnh tượng của Duyên giác thừa, các trí ảnh tượng của vô thượng Đại thừa; vì muốn khiến cho những người thuộc Thanh văn, phải dựa vào Thanh văn thừa mà lìa khỏi; người thuộc Duyên giác phải dựa vào Duyên giác thừa mà lìa khỏi; người thuộc Đại thừa phải dựa vào vô thượng thừa mà lìa khỏi.

Như trong gương tròn, các ảnh tượng lớn có thể hiện được. Đó là các ảnh tượng như mặt đất, núi lớn, cây to, nhà cửa, cung điện lớn,

nhưng gương tròn này, không bằng lượng ấy. Như vậy, trong Đại viên kính trí của Như Lai, từ Cực hỷ địa đến Phật địa, trí ảnh có thể nắm bắt được và cùng với tất cả pháp thế gian và xuất thế gian, trí ảnh có thể nắm bắt được. Tuy nhiên, viên kính trí chẳng phải phân lượng ấy. Lại như tấm gương tròn, chẳng phải nơi chướng chất ảnh tượng khởi duyên. Như vậy, Đại viên kính trí của Như Lai, chẳng phải thuộc bạn ác, chẳng phải pháp bất chánh, chướng ngại chúng sinh trí ảnh khởi duyên. Nó chẳng phải loại đó.

Lại như tấm gương tròn, chẳng phải nơi ám chất ảnh tượng khởi duyên. Như vậy, Đại viên kính trí của Như Lai, chẳng phải nơi ưa ghét chúng sinh ngu muội trí ảnh khởi duyên. Nó chẳng phải loại đó.

Lại như tấm gương tròn, chẳng phải nơi viễn chất ảnh tượng khởi duyên. Như vậy, Đại viên kính trí của Như Lai, chẳng phải nơi bất tịnh, cảm lấy cái nghiệp tối tăm, không tin chúng sinh trí ảnh khởi duyên. Nó chẳng phải loại đó.

Lại nữa, này Diệu Sinh! Bình đẳng tánh trí là do thành tựu mười tướng tròn đầy. Chứng đắc các tướng tăng thượng yêu thích, thành tựu pháp tánh tròn đầy bình đẳng; chứng đắc tất cả sự lãnh thọ duyên khởi; thành tựu pháp tánh tròn đầy bình đẳng. Chứng đắc sự xa lìa dị tướng phi tướng, thành tựu pháp tánh tròn đầy bình đẳng. Lòng đại từ cứu giúp rộng rãi; thành tựu pháp tánh tròn đầy bình đẳng. Lòng đại Bi không chờ đợi, thành tựu pháp tánh tròn đầy bình đẳng. Thị hiện tùy theo mọi điều vui thích của các chúng sinh; thành tựu pháp tánh tròn đầy bình đẳng. Tất cả chúng sinh cung kính lãnh thọ những gì được nói; thành tựu pháp tánh tròn đầy bình đẳng. Thế gian vắng lặng đều đồng một vị; thành tựu pháp tánh bình đẳng tròn đầy. Các pháp khổ vui ở thế gian đều cùng một vị, pháp tánh bình đẳng, thành tựu tròn đầy. Tu tập gieo trồng vô lượng công đức rốt ráo, pháp tánh bình đẳng, thành tựu tròn đầy.

Lại nữa, này Diệu Sinh! Diệu quan sát trí ví như thế giới, nắm giữ cõi chúng sinh. Như vậy, Diệu quán sát trí của Như Lai, nắm giữ tất cả môn Đà-la-ni, môn Tam-ma-địa, biện thuyết vô ngại pháp vi diệu của chư Phật.

Lại như các chúng sinh trong thế giới, phát sinh tức khắc hết thảy mọi vô lượng nhân duyên tướng thức. Như vậy, Diệu quan sát trí của Như Lai, có khả năng phát khởi tức khắc mọi điều hiểu biết, diệu trí vô ngại, hết thảy vô lượng nhân duyên tướng thức.

Lại như thế giới, có thể dạo chơi khắp những nơi đẹp đẽ như vườn, ao, rừng, rất là yêu thích. Như vậy, Diệu quan sát trí của Như Lai, có thể dạo khắp ở những nơi trang nghiêm trong pháp Ba-la-mật-đa, pháp Bồ-đề phần, mười Lực, bốn Vô úy, mười tám pháp Bất cộng của Phật, thật là ưa thích.

Lại như các bãi sông, các vầng nhật nguyệt, cõi trời Tứ thiên vương, trời Tam thập tam, trời Dạ-ma, trời Đổ-sử-đa, trời Lạc biến hóa, trời Tha hóa tự tại, Phạm thiên, ở trong thế giới… có màu sắc đẹp đẽ xen kẽ lẫn nhau. Như vậy, Diệu quán sát trí của Như Lai, biết nhân quả thạnh suy của thế gian và xuất thế gian; hàng Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát chứng đắc một cách trọn vẹn, quán sát vẹn toàn màu sắc đẹp đẽ, xen kẽ lẫn nhau.

Lại như thế giới, vì các chúng sinh mà thọ dụng rộng lớn. Như vậy, Diệu quán sát trí của Như Lai, thị hiện tất cả chúng hội của chư Phật, làm mưa đại pháp, khiến cho chúng sinh thọ đại pháp lạc.

Như trong thế giới, năm nẻo có thể nắm bắt được. Đó là địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, người, trời. Như vậy, trong Diệu quán sát trí của Như Lai, vô biên nhân quả, sai khác trong năm nẻo, hiển hiện đầy đủ.

Như trong thế giới, cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, có thể nắm bắt được. Như vậy, trong diệu quán sát trí của Như Lai, có vô biên nhân quả sai khác trong ba cõi, hiển hiện đầy đủ.

Như trong thế giới, Tô-mê-lô-đẳng, Đại Bảo Sơn vương hiển hiện, có thể nắm bắt được. Như vậy, trong Diệu quan sát trí của Như Lai, có thể nắm bắt được những oai thần được dẫn ra của chư Phật Bồ-tát, những giáo pháp rộng lớn sâu xa.

Như trong thế giới rộng lớn sâu xa, không thể khuynh động biển lớn có thể nắm bắt. Như vậy, trong Diệu quán sát trí của Như Lai, không bị đảo động bởi tất cả thiên ma, ngoại đạo, dị luận, pháp giới

sâu xa, giáo pháp có thể nắm bắt được.

Lại như thế giới, từng dãy núi lớn nhỏ, bao vây xung quanh. Như vậy, Diệu quán sát trí của Như Lai, không mê muội, tất cả tự tướng đều có sự cộng tướng bao quanh.

Lại nữa, này Diệu Sinh! Thành sở tác trí như là khích lệ chúng sinh cố gắng tạo thân nghiệp; do đó, chúng sinh cố tìm cầu những công, những việc, quay theo những lợi lộc, trong các việc của nghề nông…

Như vậy, Thành sở tác trí của Như Lai là cần thân hóa nghiệp; do vậy, Như Lai khéo léo dùng sức phương tiện, hiện ra đủ mọi công việc tốt đẹp, ở khắp mọi nơi, thu phục những chúng sinh có tài năng mà cao ngạo; dẫn dắt họ, khiến họ nhập vào Thánh giáo, thành thục giải thoát. Lại như chúng sinh, vì thọ dụng thân nghiệp, do đó, chúng sinh thọ dụng mọi cảnh giới của sắc… Như vậy, thành sở tác trí của Như Lai, là thọ thân hóa nghiệp, vì thế, Như Lai sẽ tới những nơi các chúng sinh được sinh ra, hiện ra cùng loài sinh, nhưng ở địa vị được tôn trọng.

Do thị hiện đồng loại sinh ấy, nên thu phục được tất cả chúng sinh khác loại. Do khéo léo dùng sức phương tiện này, mà Như Lai đã dẫn dắt chúng sinh nhập vào Thánh giáo, thành thục sự giải thoát.

Lại như chúng sinh, vì lãnh thọ thân nghiệp, do đó chúng sinh phải lãnh thọ nghiệp quả thiện ác đã tạo ra. Như vậy, Thành sở tác trí của Như Lai là lãnh thân hóa nghiệp, vì thế, Như Lai sẽ hiện ra để lãnh thọ những bản sự, bản sinh, các hạnh khó tu hành. Rồi dùng sức phương tiện khéo léo này dẫn dắt, khiến cho chúng sinh nhập vào Thánh giáo, thành thục sự giải thoát.

Lại như chúng sinh, vì trau chuốt ngữ nghiệp, do đó, chúng sinh lần lượt cùng nhau đàm luận, cùng nhau khích lệ. Như vậy, Thành sở tác trí của Như Lai là Khánh ngữ hóa nghiệp. Vì thế, Như Lai sẽ tùy thuận mà diễn nói hết thảy pháp lạc, với văn nghĩa khéo léo mầu nhiệm, làm cho hàng chúng sinh ít trí mới nghe tin được. Nhờ khéo léo dùng sức phương tiện như vậy dẫn dắt, Như Lai đã khiến các

chúng sinh nhập vào Thánh giáo, thành thục sự giải thoát.

Lại như chúng sinh, vì phương tiện ngữ nghiệp, do đó, chúng sinh lần lượt tạo nếp sinh hoạt: Chỉ bảo lẫn nhau, chuyên làm những việc khen cái tốt chê điều xấu ác. Như vậy, Thành sở tác trí của Như Lai là những phương tiện khởi lên ngữ biến hóa nghiệp; vì thế, Như Lai lập chánh học xứ, chê bai các việc buông thả, khen ngợi sự cẩn thận, rồi lại tạo dựng tùy, tín, hạnh, để mọi người tùy theo pháp mà thực hành. Do đã dùng sức phương tiện khéo léo, nên Như Lai đã dẫn dắt, khiến cho các chúng sinh nhập vào Thánh giáo, thành thục sự giải thoát.

Lại như chúng sinh, vì hiện dương ngữ nghiệp; do đó, chúng sinh phải lần lượt mở bày, giải thích, bàn bạc những điều chưa rõ nghĩa. Như vậy, Thành sở tác trí của Như Lai là biện ngữ hóa nghiệp; vì thế, Như Lai đoạn dứt vô lượng nghi hoặc cho các chúng sinh; rồi dùng sức phương tiện khéo léo dẫn dắt, khiến cho chúng sinh nhập vào Thánh giáo, thành thục sự giải thoát.

Lại như chúng sinh, vì quyết lựa chọn ý nghiệp; do đó, chúng sinh quyết lựa chọn những gì nên làm và không nên làm.

Như vậy, Thành sở tác trí của Như Lai là quyết ý hóa nghiệp; vì thế, Như Lai quyết lựa chọn cho được tám vạn bốn ngàn tâm hành sai biệt của chúng sinh; rồi dùng sức phương tiện khéo léo, dẫn dắt, khiến cho các chúng sinh nhập vào Thánh giáo, thành thục sự giải thoát.

Lại như chúng sinh, vì tạo tác ý nghiệp; do đó, chúng sinh phải làm ra phải khởi lên vô số nghiệp. Như vậy, Thành sở tác trí của Như Lai là tạo ý hóa nghiệp. Vì thế, Như Lai phải xem xét các hạnh trong mọi hành động của chúng sinh, những việc nên làm hay không nên làm, những việc hoặc được hoặc mất, để nắm giữ hoặc buông bỏ; rồi tạo ra cách thức để sửa trị. Dùng sức phương tiện khéo léo như vậy dẫn dắt, Như Lai đã khiến cho chúng sinh nhập vào Thánh giáo, thành thục sự giải thoát.

Lại như chúng sinh, vì phát khởi ý nghiệp; do đó, chúng sinh bắt đầu phát ra, tạo nên các nghiệp. Như vậy, Thành sở tác trí của Như

Lai là phát ý hóa nghiệp. Vì thế, vì muốn tuyên nói pháp sửa trị ấy, Như Lai đã hiển hiện tên gọi, chữ nghĩa mà chúng sinh ưa thích; rồi dùng sức phương tiện khéo léo dẫn dắt, Như Lai đã khiến cho chúng sinh nhập vào Thánh giáo, thành thục sự giải thoát.

Lại như chúng sinh, vì thọ lãnh ý nghiệp. Do đó, chúng sinh phải chịu thọ nhận những khổ vui. Như vậy, Thành sở tác trí của Như Lai là thọ ý hóa nghiệp. Vì thế, đối với định và không định, Như Lai đặt ra vấn đề thọ ký và không thọ ký; rồi theo sự thích ứng của riêng họ, mà nhận lãnh được các nghĩa quá khứ, hiện tại và vị lai. Như Lai dùng sức phương tiện khéo léo như vậy dẫn dắt, khiến cho các chúng sinh nhập vào Thánh giáo, thành thục sự giải thoát.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Diệu Sinh bạch:

–Bạch Thế Tôn! Đối với pháp giới thanh tịnh, chỉ Như Lai thọ dụng hòa hợp nhất vị sự trí, còn các Bồ-tát cũng có thể như vậy?

Phật bảo Bồ-tát Diệu Sinh:

–Các Bồ-tát cũng có thể thọ dụng hòa hợp nhất vị sự trí.

Bồ-tát Diệu Sinh lại bạch:

–Bạch Thế Tôn! Những gì mà Bồ-tát thọ dụng hòa hợp nhất vị sự trí?

Phật bảo Diệu Sinh:

–Bồ-tát chứng đắc Vô sinh pháp nhẫn. Do trong pháp Vô sinh Bồ-tát ấy khi đắc được nhẫn giải, thì sửa trị được hai tưởng; do loại bỏ hai loại tưởng ta và người mà đạt được tâm bình đẳng. Từ đó trở lên, những tưởng khác về ta và người của các Bồ-tát ấy, không còn hiện tiền, đó là thọ dụng hòa hợp nhất vị sự trí.

Bồ-tát Diệu Sinh lại bạch:

–Bạch Thế Tôn! Cúi xin Như Lai rộng nói thí dụ, để khiến cho các Bồ-tát thấu rõ nghĩa sâu xa, tùy nơi hóa duyên mà lưu truyền rộng khắp, khiến cho các chúng sinh nghe rồi sẽ mau hiểu rõ Vô sinh pháp nhẫn.

Phật bảo Diệu Sinh:

–Ví như cõi trời Tam thập tam chưa nhập vào tạp lâm, thì hoàn toàn không thể, đối với hoặc sự, hoặc thọ, vô ngã ngã sở mà hòa hợp

thọ dụng được, nếu nhập vào tạp lâm, tức không phân biệt, tùy ý thọ dụng. Do tạp lâm này, có đức như vậy, có thể khiến các cõi trời nào nhập vào rừng này, thì các quả báo cõi trời hoặc sự, hoặc thọ, không có chỗ để suy nghĩ hòa hợp thọ dụng. Như vậy, nếu Bồ-tát chưa chứng đắc Vô sinh pháp nhẫn, trọn không thể đạt được tâm bình đẳng, xả bình đẳng và chẳng khác nào như tất cả các hàng Thanh văn, Duyên giác. Do có hai tưởng, Bồ-tát này không thể trụ, thọ dụng hòa hợp, nhất vị sự trí. Nếu đã chứng đắc Vô sinh pháp nhẫn, loại bỏ hai tưởng, đạt được tâm bình đẳng, thì hoàn toàn có sự khác biệt đối với các hàng Thanh văn, Duyên giác; do tâm bình đẳng, mà có thể trụ xả, thọ dụng hòa hợp, nhất vị sự trí.

Lại nữa, này Diệu Sinh! Ví như tất cả các dòng nước lớn nhỏ, khi chưa chảy vào biển lớn, thì mỗi dòng dựa theo hình dạng của dòng chảy mà nước có tăng giảm. Tùy theo lượng nước mà tạo ra mỗi dòng có sự khác nhau, phân chia thành dòng nhỏ, tùy theo đó mà có các loài thủy tộc sinh sống. Nếu nước đã chảy vào biển cả, thì không chia theo như cũ, nước không sai khác và lượng nước không hạn lượng, không tăng giảm, bản chất chỉ một mà thôi và dựa theo sự rộng lớn của nước, mà có các loài thủy tộc sinh sống. Như vậy, nếu Bồ-tát chưa nhập vào bể cả pháp giới thanh tịnh của Như Lai, tùy theo sự khác biệt nhau về trí khác về trí nhiều ít, mà có sự tăng giảm; tùy theo trí nghiệp ấy mà tạo ra sự khác biệt nhau, phân nhỏ ra làm chỗ nương dựa cho chúng sinh thành thục thiện căn. Nếu đã chứng nhập vào bể cả pháp giới thanh tịnh của Như Lai, thì không dựa theo như cũ, trí không sai khác, trí không hạn lượng, trí không có sự tăng giảm, thọ dụng hòa hợp nhất vị sự trí, làm chỗ nương tựa cho vô lượng chúng sinh thành thục thiện căn.

Khi ấy, Đức Thế Tôn liền nói kệ:

Tất cả pháp Chân như

Hai chướng, tướng thanh tịnh

Pháp trí đó sở duyên

Tự tại, tướng vô tận.

Trí chân như biến khắp

Tu tập chứng đầy đủ

An lập chúng sinh nhi

Các giống, quả vô tận.

Thân ngữ và tâm hóa

Nghiệp phương tiện khéo léo

Định và môn Tổng trì

Vô biên đều thành tựu.

Pháp tự tánh thọ dụng

Biến hóa xoay chuyển khác

Như vậy tịnh pháp giới

Là điều chư Phật nói.

Lúc bấy giờ, thì Đức Thế Tôn đã nói xong kinh này. Sau khi nghe những lời Phật nói, tất cả đại chúng: Đại Bồ-tát Diệu Sinh… chư đại Thanh văn, cùng thế gian hàng Trời, Người, A-tố-lạc… đều hết sức vui mừng, tin tưởng, lãnh nhận tu hành.

Số 681 - Kinh Đại Thừa Mật Nghiêm - Quyển Thượng - Phẩm 1: Hội Mật Nghiêm

SỐ 681

KINH ĐẠI THỪA MẬT NGHIÊM

Hán dịch: Đời Đường, Tam tạng Pháp sư Địa-bà-ha-la,

người nước Thiên Trúc.

QUYỂN THƯỢNG

Phẩm 1: HỘI MẬT NGHIÊM

Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở cõi nước Mật nghiêâm, ngoài các cõi Dục, Sắc, Vô sắc và Vô tưởng, chứng đắc lực thần thông, đối với các pháp tự tại vô ngại, chẳng phải là chỗ hoạt động của các ngoại đạo và hàng Nhị thừa, cùng với vô số Đại Bồ-tát ở mười ức cõi Phật, những vị hành giả tu tập thân cận, tất cả đều vượt khỏi cảnh giới của tâm, ý, thức, đạt được trí như ý, thân vượt khỏi sinh y, thành tựu Tam-muội Như huyễn Thủ-lăng-nghiêm pháp vân. Các vị Bồ-tát ấy tên Bồ-tát Tồi Dị Luận, Bồ-tát Đại Tuệ, Bồ-tát Như Thật Kiến, Bồ-tát Trì Tấn, Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt, Bồ-tát Quán Tự Tại, Bồ-tát Đắc Đại Thế, Bồ-tát Thần Thông Vương, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, Bồ-tát Kim Cang Tạng. Những vị Đại Bồ-tát này đều là vị thượng thủ. Bấy giờ, Đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác từ Tam-muội Tự chứng trí cảnh hiện pháp lạc trú thần thông biện tài hiện chúng sắc tượng, đứng dậy phát ra ánh sáng như điện chớp hình cầu vòng đẹp đẽ trang nghiêm rồi cùng với các vị Đại Bồ-tát vào trong điện Vô cấu nguyệt tạng, ngồi trên tòa Sư tử Mật nghiêm, các chúng Bồ-tát cũng đều theo ngồi, đại

chúng đã ngồi ổn định. Lúc ấy, Đức Thế Tôn nhìn khắp bốn phương, từ giữa chặng mày phát ra ánh sáng hào quang thanh tịnh tên là Kế châu trang nghiêm, có vô lượng ánh sáng xung quanh giao hòa phản chiếu tạo thành lưới ánh sáng. Khi lưới ánh sáng này chiếu khắp thì tất cả cõi nước Phật đều có tướng trang nghiêm vi diệu giống như vi trần, cõi Phật Mật Nghiêm hơn tất cả các cõi Phật, không có mặt trăng, mặt trời và các ngôi sao, như tánh vô vi chẳng đồng như hạt bụi. Chư Phật và các vị Bồ-tát trong hội Mật nghiêm cùng nhiều vị từ khắp các cõi nước khác đến hội này đều như Hư không Niết-bàn và Phi trạch diệt vô vi. Bấy giờ, Đức Thế Tôn hiện khắp các cõi nước bằng công đức thù thắng của Phật, Bồ-tát rồi lại dùng Phật nhãn nhìn khắp mười phương các chúng Bồ-tát, bảo với Bồ-tát Như Thật Kiến:

–Này Như Thật Kiến! Nay cõi nước này tên là Mật nghiêm, các Bồ-tát từ trong cõi các Sắc, Vô sắc, Vô tưởng dùng sức Tam-muội phát sinh lửa trí tuệ thiêu đốt sắc, thọ và vô minh, chuyển chỗ lệ thuộc mà đạt được Trí định, dùng lực thần thông của ý sinh thân mà tự trang nghiêm, không có chỗ hở, không có thể chất như hình ảnh của mặt trăng, mặt trời, luồng điện chớp, ngọc sáng màu vàng tía, pha lê, san hô, cây Chiêm-ba-ca, chim công, trăng hoa ở trong gương, nhờ Tam-muội tự tại trụ ở nơi các cõi hữu lậu thanh tịnh, đầy đủ Thập nguyện, Thập hồi hướng nên được thân vi diệu thù thắng đến đây.

Khi ấy, Bồ-tát Như Thật Kiến ở trong đại chúng, từ chỗ ngồi đứng dậy, trịch áo vai phải quỳ gối chắp tay cung kính thưa:

–Bạch Thế Tôn! Hôm nay con có điều muốn hỏi, xin Đức Như Lai thương xót chấp nhận giảng nói cho con.

Đức Phật bảo:

–Lành thay! Lành thay! Ông cứ tùy ý hỏi, ta sẽ khai thị giảng nói cho ông.

Bồ-tát Như Thật Kiến liền thưa:

–Bạch Thế Tôn! Chỉ cõi Phật này là hơn cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, cõi Vô tưởng và cõi chúng sinh chăng?

Đức Phật đáp:

–Này Thiện nam! Ở phương trên cách đây hơn trăm ức cõi Phật có các cõi Phật Phạm Âm, cõi Phật Ta-la Thọ Vương, cõi Phật Tinh Tú Vương. Ngoài các cõi nước này, lại có vô lượng trăm ngàn cõi nước rộng lớn xinh đẹp với đủ loại trang nghiêm. Trong các cõi ấy, chư Phật đều vì các Bồ-tát mà nói pháp Hiện lạc trụ, tự chứng trí cảnh, xa lìa các phân biệt, đạt được cảnh giới Niết-bàn, chân như thật tế một cách hoàn toàn. Do đó nên biết ngoài cõi Phật này còn có vô lượng các cõi Phật như vậy.

Này Như Thật Kiến! Trong cõi Phật và hội chúng Bồ-tát này, chẳng phải chỉ có ông đang sinh tâm nghi ngờ muốn thưa hỏi Như Lai, còn có Bồ-tát tên là Trì Tấn cũng nghi ngờ. Vị ấy liền dùng thần thông bay lên phương trên vượt hơn trăm ngàn ức cho đến như hằng hà sa thế giới chư Phật nhưng cũng không thể một lần nhìn thấy được đỉnh đầu của Như Lai, tâm nên thán phục tưởng đến sự không thể nghĩ bàn của Phật, Bồ-tát rồi trở lại thế giới Ta-bà trong thành Xá-vệ, đến chỗ của ta sám hối tội lỗi rồi tán thán vô lượng chư Phật giống như hư không và trụ ở trong cảnh tự chứng, đến nước Mật nghiêm.

Lúc ấy, trong chúng hội có Bồ-tát Kim Cang Tạng có thể khéo giảng nói về tướng của các cõi vi diệu, xác định rõ hết nguồn gốc, từ chỗ ngồi đứng dậy, trịch áo bên phải, quỳ gối sát đất, chắp tay cung kính thưa:

–Bạch Thế Tôn! Con đối với pháp của Đấng Như Lai Ứng Chánh Giác muốn thưa hỏi, xin Đức Phật Từ bi giảng nói cho con.

Đức Phật bảo Kim Cang Tạng:

–Ông có điều gì cứ hỏi, Như Lai sẽ tùy thuận theo tâm của ông mà khai thị giảng nói.

Được Đức Phật cho phép Bồ-tát Kim Cang Tạng liền thưa:

–Bạch Thế Tôn! Phật giác ngộ là nghĩa thế nào? Đã giác ngộ rồi sao lại thỉnh giảng nói pháp tánh để hiển bày cảnh giới Đệ nhất nghĩa. Trừ Phật quá khứ, vị lai, hiện tại, những người đang tu hành còn thấy sắc tưởng và chấp theo luận thuyết ngoại đạo, vẫn còn khởi

cảnh phân biệt nhiều hơn cả vi trần, tánh tự tại mới là như hư không, ngã, ý, căn, cảnh hòa hợp, những sự thấy như vậy lại có chấp thủ, vô minh, ái nghiệp, nhãn sắc và minh, bấy giờ lại có xúc và tác ý, các pháp này lại làm nhân duyên, đẳng vô gián duyên, sở duyên duyên, tăng thượng duyên hòa hợp sinh ra thức nhớ nghĩ hư vọng, rồi khởi các thứ luận bàn về có không. Ở trong pháp này, lại có những người đối với năm uẩn của chúng sinh rơi vào kiến chấp về tánh không. Vì để đoạn dứt sự biết phân biiệt vọng tưởng như vậy, xin Thế Tôn nói về sự biết rõ xa lìa năm thức chúng con mới có thể đối với các pháp được tự tại, hiểu biết về nghĩa giác ngộ của Phật, làm cho những người nghe đều được giác ngộ như Phật, biết rõ năm thứ uẩn để chứng đắc quả vị chánh giác.

Đức Phật bảo Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng:

–Lành thay! Lành thay! Này Kim Cang Tạng! Mười Địa tự tại vượt qua cảnh giới phân biệt, bậc có trí tuệ lớn có thể hiển bày. Chủng tánh Phật pháp là tối thượng, quý báu chẳng phải chỉ mình ông đối với ý nghĩa sự giác ngộ của Phật mà sinh tâm mong cầu muốn thưa hỏi ta còn có vô lượng Bồ-tát trong những Hiền kiếp do ý nghĩa này cũng khởi tâm mong cầu hiếm có, suy nghĩ đủ cách để hỏi Phật: Như Lai là nghĩa gì? Sắc là Như Lai chăng? Đối với uẩn, giới xứ và các hành cũng như vậy, trong ngoài mong cầu cũng không thấy được Như Lai, đây điều là những việc làm hoại diệt chánh pháp, dùng trí thiền định quán sát kỹ thậm chí phân tích nhỏ như hạt bụi đều không thể thấy được vì các uẩn thô xấu, còn Như Lai là Pháp thân thường trụ.

Lành thay! Thiẹân nam! Ông có thể vào sâu pháp giới, lắng nghe và khéo nhớ kỹ, ta sẽ nói rõ cho ông.

Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng đáp:

–Bạch Thế Tôn! Con xin vâng lời.

Đức Phật nói:

–Này thiện nam! Tạng Kim Cang Tam-muội thù thắng tự tại, Như Lai chẳng phải uẩn cũng không khác uẩn, chẳng phải nương nơi uẩn, chẳng phải không nương nơi uẩn. Chẳng phải sinh, diệt, chẳng

phải trí, chẳng phải không trí, chẳng phải căn, chẳng phải cảnh. Vì sao? Vì uẩn, giới, xứ các căn, cảnh đều là thô xấu, không thể trụ ở bên trong hay bên ngoài mà thấy được Như Lai.

Này thiện nam! Sắc không có giác tri, không có suy nghĩ, sinh rồi chắc chắn sẽ diệt giống như các loại cỏ cây, ngói đá, hạt bụi tụ hợp lại, như bọt nước. Thọ do hai pháp hòa hợp mà sinh giống như bong bóng nước như bình và vỏ. Tưởng cũng do hai nhân duyên hòa hợp mà sinh như sóng nắng. Ví như trời quá nắng, mặt đất bốc hơi nóng lên, ánh sáng mặt trời chiếu vào trông như sóng nước, những con ngựa vì quá khát, từ xa trông thấy tưởng là nước thật, tưởng cũng như vậy, không có thể tánh, hư vọng không thật. Người phân biệt thấy như có tánh, thể, tướng và tên gọi khác nhau. Người tu định thì quán như sừng thỏ, như con của Thạch nữ, chỉ là giả danh không có thật. Như trong mộng thấy sắc là chỉ do vọng tưởng mà thấy, tỉnh mộng liền chẳng có. Trong giấc mộng vô minh thấy có các thứ hình sắc nam nữ, lúc thành Chánh giác thì không còn thấy. Ví như cây chuối lột bỏ hết vỏ thì bên trong không có lõi, hành cũng như vậy, xa lìa thân và cảnh thì không có thể tánh. Thức như việc huyễn, giả dối không thật. Ví như ảo thuật gia hay đệ tử của ông ta dùng các thứ cỏ, cây… giả làm hình người, voi, ngựa đủ thứ hình hài đẹp đẽ, người ngu tham cầu tướng huyễn ấy, người trí sáng suốt thì không như vậy. Thức cũng như thế, nương nơi các thứ khác mà có sự phân biệt chỉ do năng thủ, sở thủ mà sinh ra. Nếu tự mình hiểu rõ thì diệt mất, do đó thức không có thực thể giống như việc huyễn.

Này Kim Cang Tạng! Như Lai thường trụ không biến đổi. Trong cảnh giới tu pháp quán hành nhớ nghĩ đến Phật gọi là Như Lai tạng. Giống như hư không, không thể hoại diệt, gọi là cảnh giới Niết-bàn, cũng gọi là pháp giới. Chư Phật Thế Tôn thuở quá khứ, hiện tại, vị lai cũng đều theo như đây mà tuyên thuyết. Như Lai xuất hiện ở đời hay không xuất hiện ở đời thì tánh này vẫn thường hằng gọi là pháp trụ tánh cũng gọi là pháp Ni-dạ-ma tánh.

Này Kim Cang Tạng! Thế nào gọi là Ni-dạ-ma? Điều ác đời sau nhờ đây mà xa lìa, lại Tam-muội này có thể quyết định diệt trừ các điều ác về sau, do nghĩa này nên gọi là Ni-dạ-ma. Nếu có người

trụ trong Tam-muội này, đối với các chúng sinh tâm không còn vướng mắc thì chứng được thực tế Niết-bàn giống như thanh sắt nóng bỏ vào trong nước mát lạnh. Các Bồ-tát xả bỏ, không dừng lại nơi chỗ chứng đắc, thường vì chúng sinh mà làm lợi ích, không lìa tinh tấn, đại Bi và các Ba-la-mật, không đoạn giống Phật, không đi theo con đường của Nhị thừa, ngoại đạo. Như voi có sức mạnh lớn không bị lún vào bùn Tam-muội, tâm không đắm trước cảnh giới của thức, đối vối pháp môn của Phật thường không thoái chuyển, dùng trí tuệ rốt ráo hội nhập vào Pháp thân của Phật, hiển bày oai đức rộng lớn của Như Lai, thành Bậc Chánh Giác, chuyển diệu pháp luân, trí dùng Bằng cảnh các sắc làm tư lương nhập vào định của Như Lai ở trong cảnh Niết-bàn, lần lượt tu hành vượt khỏi tám Địa, khéo dùng phương tiện tu tập đạt đến Địa thứ mười, nhờ oai đức rộng lớn của Như Lai trụ nơi cõi tự chứng của chư Phật cùng tương ứng với Tam-muội Vô công dụng đi khắp mười phương mà không rời khỏi chỗ cũ, thường nương cõi Phật Mật Nghiêm của Phật mà chuyển sinh y của mình. Thân bằng trí, định, ý, có sức thần thông tự tại đều được đầy đủ, ví như bóng trăng giữa không trung hiện khắp các dòng nước. Đức Phật cũng như vậy, hóa hiện thân hình khắp các thế gian tùy theo tâm ưa thích của chúng sinh làm cho người nhìn thấy đều được lợi ích, lại khiến họ đến cõi Mật nghiêm tùy theo căn tánh ưa thích dần dần khai thị giáo hóa, vì tất cả chúng sinh ở cõi Dục, cõi trời Tự tại và các Bồ-tát mà thuyết pháp, đem đến sự lợi ích an lạc cho các cõi, mười phương cõi Phật công đức trang nghiêm đến đời vị lai tùy theo căn cơ mà ứng hiện. Nhờ trì chú An-thiện-na dược mà ở chung với các vị thần cung điện Tiên linh và người nhưng họ không thể thấy được, Như Lai thị hiện biến hóa rồi lại trụ trong thân chân thật không hiện nữa, cũng như vậy.

Lúc ấy, Đức Thế Tôn liền nói kệ:

Căn uẩn như đống rắn

Xúc cảnh giới làm duyên

Nghiệp si ái đã sinh

Không thoát được phiền não.

Tâm và các tâm sở

Lo nghĩ mãi không an

Giác quán bị quấn quanh

Như rồng bị quấn chặt.

Độc sân từ đây khởi

Như ngọn lửa cháy mạnh

Người tu pháp Quán hành

Là bỏ các pháp uẩn.

Nơi đây thường quán sát

Nhất tâm không biếng trễ

Ví như giữa hư không

Không cây mà có hình.

Đường gió cùng dấu chim

Thấy được đều rất khó

Năng tạo, pháp được tạo

Sắc cùng chẳng phải sắc.

Thấy Như Lai ở đó

Cũng đều khó như vậy

Các chân như thật tế

Và thể tánh chư Phật.

Chỗ thực hành tự chứng

Vượt các cảnh ngôn ngữ

Niết-bàn gọi là Phật

Phật cũng là Niết-bàn.

Lìa các tưởng phân biệt

Làm sao có thể thấy

Vàng vụn nơi quặng vàng

Trong quặng không thấy vàng.

Người trí khéo luyện nấu

Vàng rồng mới hiện ra

Nghiền nát hết các sắc

Cho đến thành bụi nhỏ.

Và phân chia các uẩn

Hoặc một hoặc tánh khác

Tánh Phật không thể thấy

Chẳng phải không có Phật.

Người định quán Như Lai

Đủ ba mươi hai tướng

Cùng những sự khổ vui

Thể hiện đều rõ ràng.

Vì thế không nên nói

Như Lai là không có

Phật Tam-muội nhất duyên

Phật Thiện Nhân, Thiện Căn.

Phật Nhất Thiết Thế Thắng

Và Phật Chánh Đẳng Giác

Năm vị Phật như vậy

Ngoài ra đều biến hóa.

Ba mươi hai tướng tốt

Như Lai tạng có đủ

Nên Phật chẳng phải không

Người định có thể thấy.

Vượt ra khỏi ba cõi

Vô lượng các nước Phật

Cõi Như Lai vi diệu

Thanh tịnh nhiều đệ tử.

Định, Tuệ cùng tương ưng

Thành tựu tánh kiên cố

Đến cõi nước Mật nghiêm

Tư duy oai đức Phật.

Người trong hội Mật nghiêm

Tất cả đồng như Phật

Vượt qua sát-na diệt

Thường ở trong Tam-muội.

Thế Tôn có định lớn

Trụ thiền định vắng lặng

Các tướng tốt công đức

Trong ngoài đều trang nghiêm.

Các thân Phật biến hóa

Từ cõi Đâu-suất xuống

Phật thường ở Mật nghiêm

Hiện thân từ cõi ấy.

Trụ chánh định chân thật

Tùy duyên hiện các hình

Như trăng giữa hư không

Bóng hiện khắp trong nước.

Như ảnh các viên ngọc

Hợp sắc nên mắt thấy

Như Lai trụ chánh định

Hiện thân cũng như vậy.

Ví như hình và tượng

Chẳng phải một, chẳng khác

Đấng Trượng Phu tối thắng

Thành tựu các sự nghiệp.

Chẳng phải tánh vi trần

Không thời, không tự tại

Cũng chẳng ngoài các duyên

Mà hiện ở thế gian.

Như Lai dùng tánh nhân

Trang nghiêm tự báo thân

Tùy cõi mà ứng hiện

Tất cả đều thấy rõ.

Tự tại nơi Tam-muội

Trong ngoài đều thể hiện

Sông, núi và rừng vắng

Bạn bè các quyến thuộc.

Mặt trời, trăng và sao

Ánh sáng hiện hình tượng

Như vậy, các thế gian

Bao hàm hết trong thân.

Đặt trong lòng bàn tay

Nhỏ bằng như hạt cải

Phật thiền định tự tại

Đấng Mâu-ni tối thắng.

Thế gian không thể làm

Chỉ do Phật biến hóa

Người vô trí mù tối

Chạy theo vọng phân biệt.

Chấp trước nơi hữu vô

Có ngã hoặc không ngã

Hoặc nói tất cả diệt

Hay chỉ diệt một phần.

Những người như thế ấy

Thường tự làm hại mình

Vì sao ở trong đây

Lại sinh các kiến chấp.

Phật ở khắp ba cõi

Bậc Đại Sư quán hành

Xem đời như thành Càn

Tạo tác ra các việc.

Cũng như sắc trong mộng

Loài vật khát tìm nước

Do các thứ gió nghiệp

Ràng buộc bị thoái lui.

Phật ở trong phương tiện

Thấy, biết đều tự tại

Ví như người thợ giỏi

Khéo điều khiển máy móc.

Cũng như người thuyền trưởng

Giữ lái mà chuyển động

Như Lai rất vi diệu

Tịch tĩnh không biên giới.

Vượt các căn chấp trước

Chứng đắc được tịnh căn

Người tu hành định này

Nương vào định vi diệu.

Tất cả người tu quán

Hiểu rõ chỗ trụ tâm

Tánh Phật rất thanh tịnh

Chẳng có cũng chẳng không.

Xa lìa các giới hạn

Không lệ thuộc căn trần

Tâm tương ưng diệu trí

Của cảnh giới tối thượng.

Biết tướng đều không tánh

Tức là thấy Như Lai

Phá các tâm phiền não

Chẳng chấp vào Tam-muội.

Trụ nơi đạo thanh tịnh

Tất cả chẳng nhiễm ô

Chư Thiên, Càn-thát-bà

Tu-la, Khẩn-na-la.

Tiên nhân và ngoại đạo

Tán thán và cúng dường

Nơi ấy không mê đắm

Và tạo nghiệp thế gian.

Trụ ở chỗ thanh tịnh

Khế hợp với diệu lý

Các trời, người nhìn thấy

Tạo tác của biến hóa.

Phật chẳng hiện đây, kia

Như mặt trời, mặt trăng

Trụ ở đạo viên mãn

Hiện trừ các cống cao.

Đối các phái ngoại đạo

Tùy nghi mà nhiếp phục

Vô số các pháp trí

Chủ luận bốn Vệ-đà.

Đều là các Như Lai

Nương sức định mà thuyết

Các quốc vương, vương thần

Cho đến chốn núi rừng.

Tất cả các phép tắc

Đều do Phật sinh ra

Mười phương các kho báu

Phát sinh ngọc thanh tịnh.

Là oai thần tự tại

Của Đấng Thiên Trung Thiên

Tất cả trong ba cõi

Có những người trí sáng.

Tạo vô số phương tiện

Nhờ Phật mà thành tựu

Hiện từ cõi Đâu-suất

Các thể nữ vây quanh.

Ca hát và đùa vui

Đêm ngày thường tụ tập

Hoặc như Kiên-lợi-chí

Cư sĩXá-lăng-ba.

Đoạn dứt và ra khỏi

Cảnh ràng buộc thế gian

Tuy ở tất cả chỗ

Hiện làm người trí sáng.

Trong trang nghiêm sâu kín

Tịch nhiên không lay động

Cảnh Mâu-ni lớn này

Kẻ ngu sinh phân biệt

Như người bệnh nhặm mắt

Giống bày thú khát nước

Quán thấy đời như huyễn

Như được ở trong mộng

Cảnh giới của Như Lai

Phật tử thấy chân thật

Người tu quán như vậy

Từ mê đến giác ngộ

Na-la cùng Y-xá

Phạm thiên, Bà-đán-na

Nan-đà, Cưu-ma-la

Cùng Kiếp-tỷ-thủ-ca

Chỗ thiền định quán xét

Nơi đây thường mê hoặc

Đời khứ, lai, hiện tại

Tất cả các Mâu-ni

Bị phiền não che tâm

Cũng chẳng thể thấy được

Lành thay Kim Cang Tạng

Đi khắp trong các cõi

Là nhờ oai thần Phật

Được ở cõi Mật nghiêm

Cảnh giới của ông đây

Ta nay vì ông nói

Hoặc có vọng phân biệt

Tánh thù thắng vi trần

Như người thợ tạo ra

Đủ hình tướng các vật

Sinh chỉ là pháp sinh

Diệt cũng là pháp diệt.

Vọng chấp tất cả vật

Chỗ tạo tác vi tế

Từ nhân rõ ở quả

Ví như đèn chiếu vật

Trước không được tướng vật

Đèn tắt rồi cũng vậy

Chẳng phải trong quá khứ

Có tánh nắm bắt được.

Vị lai cũng như vậy

Lìa duyên không có tánh

Mỗi mỗi duyên bên trong

Biến tìm không có thể

Không thấy tánh có, không

Cũng không thấy không có

Các uẩn như bình, vỏ

Vi tế mà phân biệt

Có ba trăm sáu mươi

Đại tà hoại đạo chánh

Qua lại trong sinh tử

Không có pháp Niết-bàn.

❧

Phẩm 2: DIỆU THÂN SINH (Phần 1)

Bấy giờ, Bồ-tát Như Thật Kiến có oai lực lớn, tự tại trong thế gian, trên thân Bồ-tát pháp phục tốt đẹp trang nghiêm, đứng cách xa chỗ Phật, cúi mình chắp tay, nhất tâm, cung kính hướng đến Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng, thưa:

–Tôn giả khéo thông đạt được trí cảnh hiện pháp lạc trú, đối với ba thừa thế gian tâm không còn chống trái, là bậc Thầy đại định, nơi định Tự tại có thể tùy thuận thuyết giảng tướng các cõi, thường ở trong tất cả các cõi nước Phật vì các bậc Thượng thủ diễn giải pháp Vi diệu thâm sâu, cho nên nay tôi xin thỉnh Tôn giả thuyết về cảnh chứng đắc bên trong Hiện pháp lạc trú của các Thánh nhân không theo hạnh người khác, khiến cho tôi và các Bồ-tát khác được thấy pháp đó, an lạc tu hành ở trong cõi Phật được ý sinh thân và ngôn thuyết thân, sức Thần thông tự tại đều được đầy đủ, chuyển sinh y của mình mà không dừng lại nơi quả vị chứng đắc, như các tia sáng

của ngọc ma-ni hiện lên các hình sắc, nơi tất cả nước Phật thuyết hạnh Mật nghiêm.

Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng bảo:

–Lành thay! Nhân giả! Có thể thỉnh ta thuyết pháp vô ngã để vào cõi Mật nghiêm.

Nhân giả! Trước nên hiểu rõ các cảnh phân biệt là tướng của tâm, ở trong cảnh giới ấy, xả bỏ những sự phân biệt. Nhân chủ, thấy tất cả thế gian là phân biệt, thấy thể của thế gian tức ở nơi duyên mà được Tam-muội.

Nay tôi vì ông khai thị pháp đó. Nhân chủ nên lắng nghe. Bồ-tát nói kệ:

Tất cả các thế gian

Hư ảo như sóng nắng

Do các tướng không thật

Không mà lầm phân biệt.

Biết do đối tượng sinh

Đối tượng hiện do biết

Lìa một tức không hai

Như ánh sáng cùng ảnh.

Vô tâm cũng vô cảnh

Lượng và đối tượng lượng

Chỉ nương vào một tâm

Như vậy mà phân biệt.

Pháp biết và sự biết

Chỉ theo tâm vọng chấp

Nếu rõ sự biết không

Thì biết tức chẳng có.

Tâm là tự tánh pháp

Thân là chỗ cấu uế

Nhập vào Địa thứ tám

Từ đó được thanh tịnh.

Thiền định Địa thứ chín

Địa thứ mười giác ngộ

Nước pháp rưới vào đảnh

Thành tối thượng trong đời.

Pháp thân không có tận

Đây là cảnh giới Phật

Rốt ráo như hư không

Tâm thức cũng như vậy.

Không tận cũng không hoại

Dùng các đức trang nghiêm

Thường trụ chẳng nghĩ bàn

Các cõi Phật Mật nghiêm.

Ví như bình đã vỡ

Nhờ đó đất hiện rõ

Đất vỡ hiện ra bụi

Bụi phân ra cực vi.

Như vậy từ hữu lậu

Mà thành pháp vô lậu

Như lửa cháy hết củi

Lửa lại cháy chỗ khác.

Chuyển y lìa phân biệt

Chứng được trí bất động

Trong nước Phật Mật nghiêm

Như vậy mà thường hiện.

Không phẩm loại chúng sinh

Chớ trụ ở thế gian

Bỏ tất cả kiến chấp

Trở về với vô ngã.

Đoạn các tướng lưu chuyển

Không sinh cũng không diệt

Dứt hết các kiến chấp

Chứng được pháp vô ngã.

Các hoạn nạn đã hết

Tịnh trú không nghĩ bàn

Diệt hết các kiến chấp

Trở về với vô ngã.

Hết thảy pháp thế gian

Xưa nay tánh vô ngã

Chẳng do hoại thành không

Do ví dụ mới rõ.

Như lửa cháy củi hết

Tự ở trong đó diệt

Quán sát nơi ba cõi

Trí vô ngã cũng vậy.

Gọi là hiện pháp lạc

Cảnh trí của Thánh nhân

Nương đây vào các Địa

Diệt hết tôi từ xưa.

Vượt lên khỏi thế gian

An trụ đạo xuất thế

Chuyển tâm thành thanh tịnh

Thường ở cõi Mật nghiêm.

Bấy giờ, Bồ-tát Như Thật Kiến và các Đại chúng đều thưa:

–Bồ-tát Kim Cang Tự Tại, chúng tôi đều muốn được quy y, nguyện xin chỉ bày pháp ấy.

Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng nói kệ:

Tánh Phật chẳng phải có

Chẳng phải không có Phật

Cây uẩn đã thiêu đốt

Quân ma đều thoái lui

Trú nơi cõi Như Lai

Nước vi diệu Mật nghiêm

Thấy rõ tịnh không cấu

Nhân chủ muốn quy y

Lìa xa các phân biệt

Chứng nơi không xứ sở

Chỗ các định Mật nghiêm

Nhân chủ muốn quy y

Cõi Mật nghiêm tối thắng

Chỗ nương các bậc Thánh

Hành giả quán đầy đủ

Trở về cõi Mật nghiêm.

Lúc ấy, Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng lại bảo Bồ-tát Như Thật Kiến:

–Nhân chủ! Muốn quán các trụ địa, những người tu pháp Quán hành quán tất cả thế gian như trong tượng vẽ có cao, thấp; như mộng thấy nữ sắc đoan trang; như người nữ đá bỗng mộng thấy mình sinh con; như những sinh hoạt trong thành Càn-thát-bà; như vòng lửa thành bánh xe; như tóc treo rũ giữa không trung; như người ảo thuật tạo ra hình ngựa, rừng cây, hoa quả; như bóng mây nổi; như ánh điện chớp đều là giả chẳng phải thật có, do sự phân biệt tạo thành giống như người thợ tạo ra đồ dùng.

Nhân chủ! Tập khí chúng sinh ở thế gian che mờ tâm tánh sinh ra các loại hý luận, ý cùng ý thức và các thức khác khiến cho năm pháp, ba tánh chuyển biến liên tục cùng tương ưng với hai thứ vô ngã; ví như dòng nước do gió thổi mà tạo nên các làn sóng, sóng khởi liên tục mà dòng nước chảy không ngừng. Thức A-lại-da ở trong thế gian cũng vậy. Tập khí vô thủy giống như dòng nước bị gió cảnh giới khuấy động, sinh ra những làn sóng thức liên tục không dứt.

Nhân chủ! Tâm này tuy thể tánh khác nhau mà thường duyên theo nhau dần dần sinh khởi, hoặc sinh khởi một lúc, khi tâm sinh chấp lấy các cảnh giới cũng có sự nhanh chậm khác nhau như vậy. Như nhà cửa, các ngôi sao, chỗ quân trận, núi rừng, cây, nhánh lá, hoa quả những chỗ như vậy cùng một lúc chấp lấy nhiều thứ hoặc lần lượt từng thứ, nếu ở trong mộng thấy lại chuyện đã qua, hoặc nhớ lại thuở mới sinh ra đến lúc già chết và tính toán các vật, suy nghĩ các câu nghĩa, thấy các màu sắc đẹp lạ, cảm nhận ăn uống ngon, đối với cảnh giới này lần lượt biết rõ; hoặc có lúc chỉ một lúc biết rõ tất cả.

Nhân chủ! Tâm tánh vốn thanh tịnh không thể nghĩ bàn. Các tạng Như Lai vi diệu như vàng trong quặng, ý từ tâm sinh, sáu thức khác cũng vậy. Như thế nhiều pháp ở trong thế gian tạo ra sự khác nhau. Nhân chủ! Thức A-lại-da tuy có thể hòa hợp cùng các tâm pháp cho đến tất cả chủng tử nhiễm ô, thanh tịnh cùng dừng lại trụ nơi tánh thường sáng suốt; nên biết chủng tánh của Như Lai cũng vậy, dù phân biệt định hay bất định, thể tánh cũng thường thanh tịnh, nhu biển luôn yên lặng mà sóng thường chuyển động, lần lượt tu tập từng bước hạ, trung, thượng riêng biệt; xả bỏ các tạp nhiễm thì được sáng suốt.

Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng lại nói kệ:

Lành thay! Tuệ Như Thật!

Chánh pháp vi diệu này

Từ lúc ta vừa nghe

Tâm định đã khai ngộ.

Tất cả nước mười phương

Các đại chúng trong hội

Ông nên tùy thuận theo

Vì họ tuyên thuyết rộng.

Nếu người nghe thuyết rồi

A-lại-da thanh tịnh

Hoặc là được làm vua

Chuyển luân bốn thiên hạ.

Hiện làm trời Đế Thích

Đâu-suất, Tu-dạ-ma

Hoặc chủ trời cõi Dục

Đến cung trời Tự tại,

Hoặc làm chủ cõi Sắc

Sinh vào trời Vô sắc

Sinh trong cõi Vô tưởng

Hưởng hỷ lạc Thiền định,

Chứng chân thật không trụ

Ví như Sư tử hống

Tự tại trong các định

Nhờ tương ưng hỷ lạc

Nhất tâm cầu Mật nghiêm

Không đắm nhiễm ba cõi

Đến cõi Mật nghiêm rồi

Lần lượt mà khai ngộ

Chuyển y được an lạc

Thường an trú tịch tĩnh

Có vô lượng Phật tử

Vây quanh để trang nghiêm

Bậc pháp vương tự tại

Tối thượng ở trong chúng

Chẳng như ngoại đạo thuyết

Hoại diệt là Niết-bàn

Hoại nên đồng với có

Có chết lại sinh ra

Mười nghiệp thượng, trung, hạ

Vượt ra khỏi ba thừa

Sinh Mật nghiêm tối thượng

Siêng năng chuyển các Địa

Được trí tuệ giải thoát

Thân Như Lai vi diệu

Vì sao nói Niết-bàn

Đó là pháp hoại diệt

Nếu Niết-bàn hoại diệt

Chúng sinh có tận cùng

Chúng sinh nếu có cùng

Cũng có điểm khởi đầu

Nên pháp chẳng có sinh

Từ đầu làm chúng sinh

Chẳng không có chúng sinh

Mà sinh cõi chúng sinh

Cõi chúng sinh đã tận

Phật không đốt đuốc pháp

Thì không thể giác ngộ

Cũng không có Niết-bàn

Người vọng chấp giải thoát

Như hạt giống đã cháy

Đèn tắt và lửa hết

Nói tánh giải thoát đó

Là có hoại không thành

Xa lìa không thể chứng

Nơi giải thoát diệu lạc

Biến xứ và các thiền

Vô sắc vô tưởng định

Sức thần thông tự tại

Nghịch thuận mà ra vào

Ở đó không thoái lui

Thường không bị chìm đắm

Biết rõ các pháp tướng

Khéo đạt được các cõi

Như vậy mà trang nghiêm

Đến trụ nước Mật nghiêm

Nếu nói tánh giải thoát

Có hoại nhưng không thành

Người này trụ các cõi

Mãi mãi không thể ra

Phá hoại ba hòa hợp

Nhân nơi bốn thứ duyên

Mắt duyên sắc trong, ngoài

Hòa hợp sinh ra thức

Pháp thế gian trong, ngoài

Do sức mạnh tướng sinh

Như vậy với các nghĩa

Tất cả đều chống trái

Nếu biết chỉ thức hiện

Lìa tâm mới chứng được

Không sinh ra phân biệt

Cũng không trụ tánh đó

Lìa các duyên vin vào

Tâm thiền định tịch tĩnh

Bỏ kiến chấp thế gian

Năng chấp và sở chấp

Xa lìa chuyển y thô

Trí tuệ bất tư nghì

Mười thứ ý sinh thân

Tốt đẹp và trang nghiêm

Làm chủ của ba cõi

Đến cõi nước Mật nghiêm

Sắc tâm và tâm pháp

Bất tương ưng, vô vi

Trong ngoài các thế gian

Thật quán không riêng khác

Những người trí như vậy

Đến cõi nước Mật nghiêm

Danh tướng cùng phân biệt

Chánh trí và như như

Thiền định soi thấy rõ

Thể tánh đều bình đẳng

Vào cõi tịnh Mật nghiêm

Được chư Phật khen ngợi

Nếu hoại ba hòa hợp

Và nhờ bốn thứ duyên

Chính mình không vững chắc

Đồng các vọng phân biệt

Tập khí ác phân biệt

Bị năm thứ hý luận

Ví dụ không thành lập

Các nghĩa đều trái nghịch

Năm thứ phiền não loạn

Tuệ nhãn cùng vượt qua

Điên đảo không điên đảo

Pháp này không dị hoại

Xả bỏ đạo pháp mình

Nương theo đạo pháp khác

Các kiến chấp ban đầu

Đều từ hoại diệt sinh.

Đại vương phải nên biết

Chúng sinh trong các cõi

Như vòng xe xoay chuyển

Không có điểm bắt đầu

Như Lai dùng bi, nguyện

Tùy duyên hiện các cõi

Như vầng trăng trong sáng

Hiện khắp cả mọi nơi

Tùy căn tánh chúng sinh

Thích hợp mà thuyết pháp

Nếu diệt Niết-bàn là diệt

Phật có công đức gì?

Tăng thượng có ba thứ

Giải thoát cũng như vậy

Tứ đế và thần thông

Niệm xứ, vô ngại biện

Bốn duyên trụ vô sắc

Căn lực và thần thông

Các Độc giác, Bích-chi

Pháp hữu vi, vô vi

Cho đến các Thánh nhân

Đều nương thức mà có

Khổ trí, khổ pháp trí

Và khổ tùy sinh trí

Tập trí gồm có ba

Diệt, đạo cũng như vậy

Mười hai loại trí này

Điều gọi là hiện quán

Học nhân có mười bậc

Sinh trở lại bảy, tám

Gia gia, nhất vãng lai

Một lần rồi diệt độ

Trung ban cùng sinh ban

Hữu hành và vô hành

Bậc thượng lưu khắp nơi

Sau đó nhập Niết-bàn

Tất cả bậc như vậy

Phẩm vị của các trí

Người tu pháp Quán hành

Thượng, trung, hạ khác nhau

Bồ-tát tu tinh tấn

Sự nghiệp rất thù thắng

Mười một cùng mười hai

Cho đến thứ mười sáu

Người tu các định này

Lại diệt dừng tâm vọng

Tận cùng chẳng phải tâm

Chẳng phải tâm cùng trụ

Tâm vị lai chưa đến

Chưa đến nên chẳng có

Tâm duyên không hòa hợp

Chẳng đây, chẳng đó sinh

Thiền thứ tư vô tâm

Có nhân không thể hại

Có nhân là các thức

Ý thức và năm loại

Vọng tưởng không tự biết

Giống như gợn sóng nổi

Người định quán Lại-da

Có thể lìa phân biệt

Vi diệu không chỗ có

Chuyển y mà không hoại

Ở trong chốn Mật nghiêm

Như trăng thường chiếu sáng

Các bậc Trí Mật nghiêm

Cùng Phật thường tụ hội

Luôn ở trong cảnh định

Một vị không khác nhau

Nguời ở định Mật nghiêm

Sức định sinh nơi đó.

Vì vậy nên tu tập

Tướng tâm định diệu này

Dục giới có sáu trời

Phạm ma mười sáu xứ.

Vô sắc và vô tưởng

Trong tất cả các cõi

Nếu sinh nước Mật nghiêm

Làm Thiên chủ ở đó

Muốn cầu cõi Mật nghiêm

Nên tu mười loại trí

Pháp trí, tùy sinh trí

Thế tục trí tâm khác

Trí Khổ, Tập, Diệt, Đạo

Tận trí, vô sinh trí

Nhân giả thấy chân thật

Dòng vua Xá-luân-la

Cùng vua Nguyệt-cam-giá

Dòng họ không khác nhau

Nên tìm nước Mật nghiêm

Chớ thoái tâm hoài nghi

Như dê bị dắt đi

Lo sợ mà lùi bước

Ý ở tại trong thân

Giống thú giả nương ở

Cũng như giả làm cây

Cỏ lau ở trong sông

Như vua chơi vườn cảnh

Cả thân thể vận động

Ý cùng với ý thức

Tâm, tâm pháp cùng khởi

Giống như mây giữa không

Tụ thành mà không thật

Chủng tử thức Lại-da

Bị tập khí che mờ

Ví như ngọc ma-ni

Tùy duyên hiện các sắc

Nhưng lìa thân chúng sinh

Tánh thanh tịnh không nhiễm

Chủng tánh quyết định này

Cũng là đại Niết-bàn

Gọi là nhân tướng sinh

Tuớng từ nhân duyên khởi

Do nơi các hình tướng

Mà khởi lên phân biệt

Phân biệt từ hai nhân

Tướng ngoài, tập khí trong

Mạt-na thức thứ bảy

Nên biết cũng như vậy

Các căn, ý duyên nhau

Pháp sinh nơi năm thức

Cùng tương ưng tâm pháp

Như vậy trụ trong thân

Chánh trí thường quán sát

Tất cả các thế gian

Từ nhân duyên như vậy

Mà sinh các quả ấy

Chân như chẳng khác đây

Các pháp hỗ tương sinh

Cùng tâm lý tương ưng

Quán thấy rất rõ ràng.

Đây tức là các pháp

Tánh chân thật cứu cánh

Cũng là pháp vọng chấp

Tất cả pháp không sinh

Tánh các pháp thường, không

Chẳng không cũng chẳng có

Như huyễn mộng, ráng nắng

Như thành Càn-thát-bà

Vô số loại hình tướng

Danh cú và văn thân

Do chấp trước sinh ra

Thành ra tánh biến chấp

Căn, cảnh, ý hòa hợp

Huân tập thành hạt giống

Cùng tâm không phân biệt

Các thức từ đây sinh

Tạo thêm vốn cho nhân

Gọi là Y tha khởi

Trong chứng trí chân thật

Ngoài hiện ra pháp trụ

Tức là nói viên thành

Cảnh giới các bậc Thánh

Phật và các Phật tử

Chứng pháp này là Thánh

Nếu người chứng pháp ấy

Tức thấy được chân tế

Thuyết giảng pháp đã hết

Phạm hạnh đều lập xong

Việc làm đã thành tựu

vĩnh viễn lìa các cõi

Giải thoát tất cả khổ

Diệt trừ những sợ hãi

Sinh hai pháp vô ngã

Có thể khéo biết rõ

Đốt cháy các tập khí

Đoạn dứt các phân biệt

Từ vô thủy đến nay

Tích tụ các hý luận

Vô lượng các tội lỗi

Tất cả đều trừ hết

Ví như hoàn sắt nóng

Hết nóng, sắt không hư

Giải thoát cũng như vậy

Nhận hết mà trong sáng

Vào cảnh giới vô lậu

Cõi vi diệu Mật nghiêm

Cõi này rất tối thắng

Ngoài ra chẳng sánh bằng

Chỗ cư trú thanh tịnh

Của Phật và Bồ-tát.

Hiện tiền vui Tam-muội

Dùng đây làm thức ăn

Người muốn sinh cõi này

Nên tu quán chân thật

Lại vì có các duyên

Như lý, tuyên thuyết rộng

Danh sinh vốn ở tướng

Tướng khởi lại theo duyên

Đủ các loại phân biệt

Đều nhân tướng mà có

Căn, cảnh như bình, vỏ

Uẩn pháp hợp lại thành

Phân biệt từ đây sinh

Biết rõ phân biệt đúng

Hoặc động hoặc chẳng động

Tất cả các thế gian

Đều nhân si ám sinh

Lấy ngu tối làm thể

Dài, ngắn các màu sắc

Âm thanh cùng hương vị

Ngọt, đắng, bền chắc, trơn

Chỗ duyên của ý thức

Tánh thiện và bất thiện

Pháp hữu vi, vô vi

Cho đến cảnh Niết-bàn

Đây đều cảnh của trí

Niệm niệm thường chuyển biến

Đều do nương thức sinh

Như lực đá nam châm

Hút sắt khiến di chuyển

Nên biết thức Mạt-na

Ở tàng thức cũng vậy

Như rắn có hai đầu

Mỗi đầu làm một việc

Ý nhiễm ô cũng vậy

Chấp thủ A-lại-da

Vì ngã tạo nên nghiệp

Tăng trưởng thêm ngã sở

Cùng kết hợp ý thức

Làm chỗ nương mà chuyển

Trong thân sinh hơi ấm

Vận động tạo các nghiệp

Ăn uống và y phục

Tùy việc mà thọ dụng

Nhảy nhót hoặc ca múa

Mỗi loại tự vui thích

Giữ thân các chúng sinh

Đây do công của ý

Như trong giấc mộng thấy

Tất cả các cảnh giới

Khởi các loại phân biệt

Không biết chỉ tự tâm

Như người ở trên không

Chạy trên tơ đùa giỡn

Nguy hiểm không an ổn

Phân biệt cũng như vậy.

Phân biệt không chỗ nương

Chỉ làm theo mỗi cảnh

Như hình tượng trong gương

Do thức động nên thấy

Kẻ ngu mê hoặc này

Chẳng phải bậc Trí sáng

Nhân chủ phải nên biết

Ba thứ này thức hiện

Nếu xa lìa chỗ này

Thì gọi là chân thật

Các Bồ-tát, Trì Tấn

Và Thánh Mục-kiền-liên

Quán sát khắp ức cõi

Mỗi thứ đều tốt đẹp

Trong chỗ trang nghiêm đó

Cõi này rất thù thắng

Cực lạc hiện an vui

Cho đến ở phương dưới

Trong vô lượng ức cõi

Được chư Phật tán thán

Đều bảo nước Mật nghiêm

Tự nhiên hiện oai đức

Vô thủy cũng vô chung

Vốn là cõi Như Lai

Nhưng ra khỏi ba cõi

Tịch tĩnh chốn vô vi

Lợi mình và lợi người

Sự nghiệp đều viên mãn

Đây chính là thành Phật

Muốn thực hành Phật sự

Cốt yếu từ Mật nghiêm

Hóa làm vô lượng ức

Thường nương theo chánh định

Hiện ra các thần thông

Trong tất cả cõi nước

Như mặt trăng không thấy

Tùy các loại chúng sinh

Ưng hóa làm lợi ích

Mười cõi của Hoa nghiêm

Đại thọ cùng thần thông

Thắng-man và kinh khác

Đều từ kinh này ra

Kinh này thù thắng nhất

Các kinh không thể bằng

Nhân chủ và các vua

Nếu hết mực tôn kính

Cõi Dục, Sắc, Vô sắc

Vô tưởng các cung trời

Phật đã vượt ra khỏi

Trụ vào chốn Mật nghiêm

Các cung điện cõi này

Như hoa sen nhiều sắc

Tất cả Đức Như Lai

Tướng đẹp, trí thanh tịnh

Phật và các Bồ-tát

Thường trụ ở trong này

Thế Tôn luôn thiền định

Tịch tĩnh rất tối thượng

Tự nương định khó nghĩ

Hiện các sắc tốt đẹp

Sắc tướng không giới hạn

Ngoài kiến chấp năng, sở

Cõi Cực lạc trang nghiêm

Thế Tôn thọ vô lượng

Các hành giả tu quán

Sắc tướng đều như vậy

Hoặc thấy Thiên trung thiên

Sắc vàng sáng rực rỡ

Sư tử màu kim sắc

Chân kim cang, nguyệt quang

Con công lông trắng nõn

Sen lưu ly sáng chói

Hoặc thấy thân gầy yếu

Rách rưới dáng lùn xấu

Hoặc như ngàn mặt trời

Chiếu trên hoa sen lớn

Hoặc thấy các Bồ-tát

Đỉnh đính tóc Long vương

Dùng vật báu của vua

Làm mũ báu trang nghiêm

Hoặc thấy các hình tượng

Bánh xe, cờ, cá, ốc

Chiếu ra màu sắc đẹp

Như cầu vồng trên không

Hoặc thấy núi Tu-di

Đặt trong lòng tay phải

Hoặc đem nước biển cả

Gom như dấu chân bò

Hoặc thấy được làm vua

Mặt áo mũ sang trọng

Hai bên quan vây quanh

Cùng tuyên chiếu việc nước

Hoặc thấy các Bồ-tát

Bậc tu hành tối thượng

Nói về cảnh giới mình

Biết các pháp của Phật

Hoặc dùng trí thiền định

Vội chuyển chỗ nương tựa

Chứng được thân như huyễn

Tất cả đều vô ngại

Hoặc thấy rõ các cảnh

Đoạn các nghiệp chấp trước

Các kiến chấp đã trừ

Không trở lại các cõi

Như mỡ dầu đã hết

Đèn tắt mà Niết-bàn

Hoặc thị hiện tu hành

Tất cả Ba-la-mật

Diễn bày ở đại hội

Ban khắp vô cùng tận

Khổ hạnh và trì giới

Các phép nghi mỗi loại

Nước cực lạc trang nghiêm

Người chẳng phải thai sinh

Thân tướng như vàng ròng

Tỏa màu sắc khắp nơi

Tương ứng được tự tại

An lạc và sáng suốt

Cảnh giới của người này

Trăm phần không phải một

Người trong cõi Cực lạc

Thức ăn theo ý muốn

Đấng Mâu-ni tự tại

Định là vị cam lộ

Cây báu tên Như ý

Dạo chơi nghỉ dưới đó

Vàng ròng làm miếng mỏng

Trải khắp đất trang nghiêm

Mặt đất nhiều hoa sen

Cùng các hoa tươi tốt

Mến mộ công đức Phật

Nhất tâm để hồi hướng

Nơi cõi Phật thù thắng

Từ hoa sen hóa sinh

Đủ các tướng trang nghiêm

Sáng trong không trần cấu.

Lúc ấy, Đại Bồ-tát Kim Cang Tạng nói kệ này rồi, hiện thân mình như đốt tay hoặc như hạt cải cho đến một phần trăm đầu sợi lông, hoặc hiện thân Phật, hoặc hiện thân Độc giác hoặc hiện thân Thanh văn và hiện vô số thân hình khác để thuyết pháp. Hoặc nói Bồ-tát chứng nhập các Địa, biết rõ năm pháp, tám thức, ba tánh, hai vô ngã, đắc Tam-muội như huyễn tùy ý thọ thân, thần thông tự tại, lực Vô sở úy đều không thoái chuyển, an trụ vào nơi chốn thanh tịnh, nhập vào cõi Phật, vô lậu uẩn, giới thường không biến đổi. Hoặc nói Bồ-tát có thể dạo khắp, như mộng, như tượng, như trăng trong nước. Người hành đạo thực hành các pháp quán này chứng được Tam-muội Thủ-lăng-nghiêm, thân như mười huyễn, các nguyện hoàn toàn được thành tựu, đạt được Bậc Chánh Giác ngồi trên hoa sen báu, các chúng Bồ-tát đều vây quanh. Hoặc nói Bồ-tát nhờ nguyện lực hiện vô số hình ở các cõi ma mà làm Phật sự. Thân vi diệu của các Bồ-tát này không còn vướng vào có, không. Ví như các Trời, Tiên, Càn-thát-bà ở núi Tu-di hoặc ở hư không, cõi của chúng sinh không thể nhìn thấy,

thân các Bồ-tát ấy cũng như vậy, người không tu Quán hành thì không thể thấy được. Hoặc nói Bồ-tát đắc Thiền định, lực Tam-muội tự tại ở cung điện hoa sen của mười phương cõi nước thị hiện thọ sinh và nhập Niết-bàn. Hoặc nói Bồ-tát nhờ lực Tam-muội chuyển sở y mà không trụ vào chân như, ở nơi tất cả cõi chúng sinh hiện các thân khác nhau, tâm của Bồ-tát bình đẳng như đất, như nước, như mặt trời, mặt trăng. Hoặc nói Bồ-tát đem tâm đại Từ thương sót chúng sinh lưu chuyển sinh tử, nghèo cùng, cô độc bị các khổ dày vò như con ong đen đậu vào thuyền nên đi khắp biển cả, theo thuyền chạy một do-tuần cho đến trăm ngàn vô lượng do-tuần để thuyết về vô ngã, sinh tử, vô thường khiến cho họ biết được sát-na chống diệt không dừng; hoặc nói chư Phật và các Bồ-tát thấy tất cả chúng sinh khát ái mê loạn, phân biệt, bị các khổ bức bách ở trong pháp vô tướng mà chấp thủ tướng, chấp trước có năng sở hư vọng, do năng chấp và sở chấp này trói buộc tâm chúng sinh dong ruỗi khắp trong biển sinh tử không dừng nghèo cùng, cô thế không có chỗ nương, như nhện, sâu bị mắc lưới trong biển cả. Phật và Bồ-tát giống như người ở trên thuyền đối với chúng sinh khởi tâm thương xót, muốn làm cho thoát khỏi nạn khổ sinh tử tùy theo tâm chúng sinh mà hiện thân, thuyết pháp, bố thí làm tất cả các hạnh.