Luật Tứ Phần (Tập 5 hết)

Mục Lục Phần IV

MỤC LỤC PHẦN IV

CHƯƠNG I. PHÒNG XÁ...................................................................... 1837

1. Ca-lan-đà Trúc viên.............................................................................................. 1837

2. Tinh xá................................................................................................................... 1838

3. Giường nằm.......................................................................................................... 1841

4. Chăn màn.............................................................................................................. 1843

5. Sảnh đường........................................................................................................... 1844

6. Cấp Cô Độc.......................................................................................................... 1846

7. Thứ bậc Tăng trong già-lam................................................................................. 1853

8. Trú trì.................................................................................................................... 1857

9. Phòng ốc............................................................................................................... 1858

10. Tường rào chùa................................................................................................... 1860

11. Nhà tắm............................................................................................................... 1863

12. Dùng nước.......................................................................................................... 1864

13. Đất trống............................................................................................................. 1865

14. Lò sưởi............................................................................................................... 1866

15. Thọ nhận phi pháp.............................................................................................. 1867

16. Tứ phương Tăng vật............................................................................................ 1869

17. Tỳ-kheo Tri sự.................................................................................................... 1872

18. Chia cháo............................................................................................................ 1876

CHƯƠNG II. TẠP SỰ....................................................................................................... 1879

1. Bát......................................................................................................................... 1879

2. Dao........................................................................................................................ 1879

3. Râu-tóc-móng...................................................................................................... 1880

4. Trang sức.............................................................................................................. 1883

5. Thần biến thị đạo.................................................................................................. 1884

6. Thiên bức luân...................................................................................................... 1901

7. Các loại bát cấm................................................................................................... 1907

8. Xông bát- Nung bát....................................................................................................... 1912

9.Trì bát..................................................................................................................... 1913

10. Tịnh quả.............................................................................................................. 1917

11. Câu-chấp............................................................................................................. 1918

12. Khâu y................................................................................................................. 1918

13. Vá bát.................................................................................................................. 1920

14. Lấy lửa................................................................................................................ 1921

15. Lọc nước............................................................................................................ 1921

16. Ăn ngủ chung...................................................................................................... 1922

17. Chuyển thể Phật ngôn........................................................................................ 1925

18. Sinh nghi............................................................................................................. 1926

19. Dù-gậy-quạt-phất trần........................................................................................ 1928

20. Chỗ ngồi............................................................................................................. 1931

21. Tỏi....................................................................................................................... 1932

22. Khuân vác........................................................................................................... 1932

23. Tháp Thanh văn................................................................................................... 1933

24. Cạo tóc............................................................................................................... 1936

25. Tháp Phật............................................................................................................ 1937

26.Nhà tắm................................................................................................................ 1943

27. Úp bát.................................................................................................................. 1944

28. Chửa cháy........................................................................................................... 1950

29. Yết-ma trì gậy.................................................................................................... 1950

30. Mặc nhiên........................................................................................................... 1952

31. Chúc lành-Thề thốt............................................................................................ 1953

32. Dây nịt................................................................................................................ 1954

33. Gốm................................................................................................................... 1955

34. Chú thuật............................................................................................................. 1955

35. Răng-lưỡi-tai...................................................................................................... 1956

36. Nuôi cầm thú...................................................................................................... 1957

37. Ưu-đà-diên......................................................................................................... 1958

CHƯƠNG III. NGŨ BÁCH KẾT TẬP............................................................................. 1981

I. Duyên khởi................................................................................................................ 1981

II. A-nan........................................................................................................................ 1985

III. Tập tăng................................................................................................................... 1987

IV. Tập luật tạng........................................................................................................... 1990

V. Tập kinh tạng............................................................................................................ 1993

VI. Phú-lâu-na.............................................................................................................. 1995

CHƯƠNG IV. THẤT BÁCH KẾT TẬP........................................................................... 1997

I. Duyên khởi................................................................................................................ 1997

II. Li-bà-đa.................................................................................................................... 2001

III.Vận động.................................................................................................................. 2006

IV. Các thượng tọa....................................................................................................... 2008

III.Tập tăng.................................................................................................................... 2010

IV. Bình nghị................................................................................................................ 2011

CHƯƠNG V. ĐIỀU BỘ.................................................................................................... 2015

A. BA-LA-DI..................................................................................................................... 2015

I. Bất tịnh hạnh............................................................................................................. 2015

1. Ưu-ba-ly thỉnh vấn................................................................................................ 2015

2. Cộng súc sanh....................................................................................................... 2017

3. Dữ học giới........................................................................................................... 2018

4. Phi đạo.................................................................................................................. 2021

5. Cưỡng dâm............................................................................................................ 2021

II. Bất dữ thủ................................................................................................................. 2033

1. Ưu-ba-ly thỉnh vấn................................................................................................ 2033

2. Vật gia dụng.......................................................................................................... 2034

3. Y phục................................................................................................................... 2035

4. Trốn thuế............................................................................................................... 2037

5. Trộm tổ chức........................................................................................................ 2037

6. Sở hữu tụ lạc.................................................................................................................. 2038

7. Trộm kinh............................................................................................................. 2038

8. Đồng lõa............................................................................................................... 2038

9. Trộm nhầm............................................................................................................ 2039

10. Di chuyển vật...................................................................................................... 2041

11. Nguồn nước........................................................................................................ 2043

12. Chiếm dụng........................................................................................................ 2043

13. Hoa quả............................................................................................................... 2044

14. Xe-thuyền........................................................................................................... 2046

15. Vật từ thú vật...................................................................................................... 2047

16. Giải phóng súc vật.............................................................................................. 2047

17. Vật dụng của tỳ-kheo......................................................................................... 2048

18. Phần của người khác.......................................................................................... 2050

19. Cầm nhầm........................................................................................................... 2051

20. Vật vô chủ........................................................................................................... 2053

21. Mượn tiếng lấy................................................................................................... 2055

22. Bắt cóc trẻ.......................................................................................................... 2056

23. Nhận di chúc....................................................................................................... 2057

III. Đoạn nhân mạng..................................................................................................... 2059

1. Ưu-ba-ly thỉnh hỏi................................................................................................ 2059

2. Khuyến khích chết............................................................................................... 2060

3. Phương tiện giết................................................................................................... 2060

4. Phá thai................................................................................................................. 2062

5. Cho bệnh chết sớm.............................................................................................. 2064

6.Sai bảo giết............................................................................................................ 2066

7. Ngộ sát và cố sát.................................................................................................. 2067

IV. Đại vọng ngữ.......................................................................................................... 2074

1. Ưu-ba-ly thỉnh vấn................................................................................................ 2074

2. Tự xưng................................................................................................................. 2076

3. Tự ám chỉ.................................................................................................................. 2076

4. Tự hiện tướng....................................................................................................... 2077

5. Mục-liên tự thuyết............................................................................................... 2078

B. TĂNG-GIÀ-BÀ-THI-SA.............................................................................................. 2087

I. Lộng âm..................................................................................................................... 2087

II. Xúc nữ...................................................................................................................... 2090

III. Thô ác ngữ.............................................................................................................. 2096

IV. Sách cúng dường.................................................................................................... 2102

V. Môi giới................................................................................................................... 2104

VI. Vô căn ba-la-di....................................................................................................... 2109

CHƯƠNG VI. TỲ-NI TĂNG NHẤT............................................................................... 2113

I. Một pháp................................................................................................................... 2115

II. Hai pháp................................................................................................................... 2116

III. Ba Pháp................................................................................................................... 2135

IV. Bốn pháp................................................................................................................. 2159

V. Năm pháp................................................................................................................. 2176

VI. Sáu pháp.................................................................................................................. 2207

VII. Bảy pháp................................................................................................................ 2208

VIII. Tám pháp.............................................................................................................. 2210

IX. Chín pháp................................................................................................................ 2218

X. Mười pháp............................................................................................................... 2219

XI. Mười một pháp và trên.......................................................................................... 2225

Lịch Sử Truyền Dịch

LỊCH SỬ TRUYỀN DỊCH

Nền tảng nghiên cứu Luật theo hệ Hán ngữ cho đến thời hiện tại y trên các thư tịch thường được gọi là “Tứ Luật, Ngũ Luận.” (1)

Trong đó, Tứ luật, tức Luật hệ của bốn bộ phái được chính thức truyền thừa trong Hán hệ: 1. Thập tụng luật, thuộc Tát-bà-đa (Sarvāstivāda, Hữu bộ), 2. Tứ phần luật, thuộc hệ Đàm-vô-đức (Dharmagupta, Pháp mật bộ), 3. Tăng lỳ luật, thuộc hệ Ma-ha-tăng-kỳ (Mahāsaṅghika, Đại chúng bộ), 4. Ngũ phần luật, thuộc hệ Di-sa-tắc (Mahīśāsaka, Hóa địa bộ). Ngoài ra, còn một hệ Luật được coi là chính truyền nhưng chưa được truyền dịch trong Hán hệ, đó là Ca-diếp-di (Kāśyapika, Ẩm quang bộ). Chính xác mà nói, đây là Quảng luật của các bộ. Ca-diếp-di bộ tuy chưa có Quảng luật được truyền dịch nhưng Giới kinh của bộ này cũng đã được phiên dịch trong Hán hệ.

Ngũ luận, tức năm hệ luận giải Luật, gồm có: 1. Tì-ni mẫu luận, thuộc hệ Thập tụng luật; 2. Ma-đắc-lặc-già luận, thuộc hệ Tát-bà-đa; 3. Thiện kiến, Đồng diệp bộ, tức Thượng tọa bộ Pāli; 4. Tát-bà-đa luận, giải thích luật Thập tụng; 5. Minh liễu luận, luật giải của bộ phái Chánh lượng (Sammītiya). (2)

Sự phân loại có hệ thống trên cho ta một cái nhìn tổng quan về nền tảng nghiên cứu Luật thuộc Hán hệ. Nhưng sự phân loại này không chính xác. Thí dụ, Thiện kiến luật là sớ giải luật thuộc Thượng tọa bộ Pāli chứ không phải là giải thích Tứ phần luật như Bát tông cương yếu nói. Tuy nhiên, do sự gần gũi giữa Tứ phần và luật Pāli mà Thiện kiến là sớ giải, cho nên có sự nhầm lẫn như vậy.

———

(1)Tứ phần hành sự sao, Đạo Tuyên; T40n1804, tr. 3b23. Bát tông cương yếu 1, Nhật, Ngưng Nhiên (Gyônen, 1286). Bản dịch Pháp, Alfred Millioud, Esquisse de huít sects bouddhistes du Japon. Revue de l’histoire dé religions, tomes XXV, XXVI, 1892.

(2) Chi tiết, xem Thư Mục Luật.

Sự phân loại hệ thống luật của Bát tông cương yếu thật sự là quan điểm được lưu hành rất sớm tại Trung Quốc, như được ghi nhận bởi Tăng Hựu trong Xuất Tam tạng ký tập, dưới tiêu đề “Luật phân ngũ bộ.” Lịch sử truyền dịch các Luật bộ này được thuật như sau: (1)

1. Tát-bà-đa bộ, Thập tụng luật, 61 quyển. Tát-bà-đa hay Hữu bộ là một chi phái phân ly từ Thượng tọa bộ. Nguyên thủy Luật của bộ phái này gồm 80 tụng. Bắt đầu từ Đại Ca-diếp, truyền cho A-nan, đến đời thứ năm là Ưu-ba-cúc-đa (Upagupta) (2). Vì cho rằng đời sau này căn tánh chậm lụt không thể học thuộc hết 80 tụng, Ưu-ba-cúc-đa san định lại thành 10 tụng. Từ đó truyền thừa tiếp nối đến hơn 50 vị. Trong khoảng niên hiệu Hoằng thuỷ (ca AD. 400), có sa-môn người Kế-tân (Kaśmīra) hiệu là Phất-nhã-đa-la (Puṇyatara) chuyên học Thập tụng, mang luật này đến Quan Hữu, Trung Quốc. Lúc bấy giờ Cưu-ma-la-thập đang ở tại Trường An, trong vườn Tiêu dao, cùng với ba nghìn tăng sỹ, phiên dịch kinh điển. Phất-nhã-đa-la đọc Phạn bản. La-thập chuyển dịch sang Hán văn. Chỉ mới được hơn hai phần thì Phất-nhã-đa-la tịch, việc phiên dịch phải gián đoạn. Sau đó có sa-môn Đàm-ma-lưu-chi (Dharmaruci) đến Trung Quốc, là vị chuyên tụng Thập tụng luật. Huệ Viễn ở Lô Sơn hay biết, bèn viết thư cho Đàm-ma-lưu-chi đề nghị tiếp tục sự phiên dịch Thập tụng. Đàm-ma-lưu-chi đến Trường An, hợp tác với La-thập dịch tiếp các phần còn lại. Bản dịch Hán Thập tụng luật được hoàn tất, gồm 58 quyển. Về sau lại có Luật sư Ti-ma-la-xoa (Vimalākṣa), là vị đã từng dạy Luật cho La-thập khi còn ở Tây Vực, đến Trung Quốc, trú trong chùa Thạch Giạn. La-xoa hiệu chính lại bản dịch, cuối cùng bản dịch chính thức gồm 61 quyển được lưu truyền.

2. Đàm-vô-đức, luật Tứ phần, 40 quyển hoặc 45 quyển, chính thức

———

(1)Tam tạng ký tập, Tăng Hựu soạn (AD. 445-518), T55n2145, tr. 20a21.

(2)Ưu-ba-cúc-đa (Skt. Upagupta), theo truyền thuyết phương Bắc, là thầy của vua A-dục, chủ trì Kết tập pháp tạng lần thứ ba. Đồng nhất với truyền thuyết Pāli là Moggaliputta Tissa.

lưu hành hiện nay là 60 quyển. Đàm-vô-đức cũng được phiên âm là Đàm-ma-cúc-đa (Dharmagupta), mà Hán dịch theo Tăng Hựu là Pháp Kính (gương pháp). Bản dịch này do Phật-đà-da-xá (Buddhayaśas) thực hiện. Da-xá đến Trường An nhưng không mang theo Phạn bản của Tứ phần. Do đó, khi được Tư lệ hiệu úy là Dao Sảng đề nghị phiên dịch, Dao chúa cho rằng không có bản Phạn làm căn cứ thì không thể tin tưởng được. Vì vậy, công việc phiên dịch không được thực hiện ngay.

Phật-đà-da-xá, (1)Hán dịch là Giác Minh, vốn người Kế-tân (Kaśīmra), thuộc dòng dõi Bà-la-môn. Xuất gia năm 13 tuổi, mà năm 15 tuổi đã học thuộc kinh điển đến trên hai, ba vạn lời. Tính tình hơi cao ngạo, cho rằng khó có ai làm thầy cho mình, do đó đến tuổi thọ đại giới mà không ai chịu làm Hòa thượng cho để được truyền giới. Mãi đến 27 tuổi mới được thọ đại giới. Khi Da-xá đến nước Sa-lặc, quốc vương và thái tử nước này rất trọng vọng, thỉnh lại trong cung truyền giảng Phật pháp. La-thập đến Sa-lặc, học với Da-xá. Sau đó La-thập theo mẹ trở về Qui-tư. Một thời gian sau, tướng Lữ Quang vâng lệnh vua Tần Phù Kiên đánh chiếm Qui-tư. La-thập bị bắt đưa về ở Cô-tàng (Khotan). Hơn 10 năm sau, Da-xá đến Qui tư hoằng pháp. Bấy giờ La-thập tại Cô-tàng gởi thư mời Da-xá. Da-xá vốn rất trọng nể tài năng của La-thập nên cùng đệ tử rời bỏ Qui-tư, đến Cô-tàng thì La-thập đã đi về Trường An. Tại đây, La-thập thực hiện công trình phiên dịch. La-thập hay tin Da-xá đã đến Cô-tàng, đề nghị Dao Hưng đến đón. Dao Hưng không chấp nhận. La-thập nói: “Bần đạo tuy đọc thuộc văn từ nhưng nghĩa lý thì chưa thấu suốt. Duy chỉ Phật-đà-da-xá mới thấu hiểu sâu sắc đến chỗ tinh vi. Vị ấy nay đang ở Cô-tàng, nguyện xuống chiếu cho trưng triệu về đây. Một lời kinh phải ba lần suy cứu tường tận mới dám hạ bút, như thế thì ngôn từ vi diệu mới không bị sai sót, để cho nghìn năm sau còn được tin tưởng.” Dao chúa nghe lời, sai sứ đi đón Phật-đà-da-xá, cùng với lễ vật trọng hậu. Da-xá từ chối. Dao

———

(1) Tiểu truyện đầy đủ, Cao tăng truyện 2, Huệ Hạo (AD. 497-554). T 50 No 2059.

chúa lại sai đến thỉnh lần nữa, Da-xá mới nhận lời đến Trường An. Vua mời ở lại trong Tiêu-dao, tứ sự cúng dường. Nhưng Da-xá từ chối hết thảy. Đến giờ, ôm bát đi khất thực; mỗi ngày chỉ ăn một bữa.

Khi La-thập dịch Thập trụ; (1) có chỗ nghi ngờ mà một tháng vẫn chưa quyết nên chưa thể hạ bút. Da-xá đến, La-thập đem chỗ hoài nghi ra bàn luận, được Da-xá giải đáp thỏa đáng. Tăng tục hơn ba nghìn thảy đều khâm phục sự hiểu biết sâu sắc của Da-xá. Vả lại, Da-xá vồn là thầy của La-thập, nên càng được trọng vọng.

Dao Hưng muốn trắc nghiệm trí nhớ của Da-xá, bèn khiến đưa cho sách thuốc có đến hơn 5 vạn lời, yêu cầu đọc thuộc. Trong vòng 2 ngày, Da-xá đọc suốt từ đầu đến cuối; người cầm sách dò theo, không sai sót một chữ. Ai nấy đều hết sức khâm phục trí nhớ của Da-xá.

Năm Hoằng thủy 12 (AD. 410), Phật-đà-da-xá khởi dịch Tứ phần luật, hoàn tất gồm 44 quyển. Bản lưu hành hiện tại gồm 60 quyển. Về sau Phật-đà-da-xá trở về nước. Không rõ mất lúc nào. (2)

3. Bà-thô-phú-la: Ma-ha Tăng kỳ luật, 40 quyển. Bà-thô-phú-la là phiên âm từ Vātsī-putrīya, thường biết dười từ Hán dịch là Độc tử bộ. Tăng Hựu nói, bộ phái này chủ trương hữu ngã, chẳng khác nào trẻ con nên gọi là Bà-sa-phú-la. Luật của bộ này được gọi là Tăng kỳ luật. Nhưng chính xác phải nói đây là nhóm tỳ-kheo Bạt-kỳ tử (Pāli: Vajjiputta, Skt. Vṛjiputra) ở Tì-xá-li (Skt. Vaiśāli, Pāli Vesāli), là nhóm đã đề ra 10 điều châm chước từ Luật, được gọi là mười phi pháp, dẫn đến cuộc kết tập lần thứ hai. Kết quả, Tăng đoàn nguyên thủy bị phân thành hai. Nhóm không chấp nhập mười phi pháp gồm các Thượng tọa, nên được gọi là Thượng tọa bộ. Nhóm chấp nhận mười điều này gồm số đông nên được gọi là Đại chúng bộ, tiếng Phạn là Mahāsaṅghika, phiên âm là Ma-ha-tăng-kỳ.

———

(1) Thập trụ tì-bà-sa luận, 17 quyển, La-thập dịch; T 26 No 1521.

(2) Ngoài Tứ phần luật, Hán dịch của Phật-đà-da-xá còn có: Trường A-hàm kinh, 22 quyển, T 1 No 1; Hư Không Tạng Bồ tát kinh, 1 quyển, T 13 No 405.

Phạn bản của luật Tăng kỳ được Pháp Hiển tìm thấy trong tháp A-dục tinh xá Thiên vương, ấp Ba-liên-phất (Pāṭalāputra), Ma-kiệt-đà (Magadha) khi ngài du học Tây Vực, bèn chép lại rồi mang về Trung Quốc. Đến đời Đông Tấn, năm Nghĩa hy 12 (AD. 416), Pháp Hiển cùng với Phật-đà-bạt-đà (Buddhabhadra, Giác Hiền) khởi sự phiên dịch, đến năm thứ 14 (AD. 418) thì hoàn tất.

4. Di-sa-tắc bộ: Ngũ phần luật, 34 quyển; hiện lưu hành 30 quyển. Nguyên Phạn bản được Pháp Hiển tìm thấy tại Sư tử quốc (Tích Lan ngày nay), bèn sao chép rồi mang về Trung Quốc, nhưng chưa kịp phiên dịch thì tịch. Cho đến Tống Cảnh bình 1 (AD. 423), Phật-đà-thập (Buddhajīva) người Kế-tân (Kaśmīra) đến Kinh đô, theo yêu cầu của Thích Huệ Nghiêm, Trúc Đạo Sinh ở chùa Long Quang, khởi sự phiên dịch. Phật-đà-thập đọc bản Phạn, sa-môn người Vu-điền là Thích Trí Thắng làm thông dịch; đến năm sau thì hoàn tất.

5. Ca-diếp-duy bộ, Skt. Kāśyapīya, chưa có Luật tạng được phiên dịch. Tuy nhiên, Giải thoát giới kinh do Bát-nhã-lưu-chi (Prajñāruci) dịch (ca AD. 543), đó là Giới kinh tỳ-kheo của bộ phái này.

Căn cứ cho thuyết “Ngũ bộ luật” trên đây được tìm thấy trong bản dịch Luật có thể xem là sớm nhất mà tiêu đề đầy đủ hiện nay theo ấn bản Đại chánh là Đại Tỳ-kheo tam thiên oai nghi, do An Thế Cao dịch vào khoảng Hậu Hán, niên hiệu Kiến hòa 2 (ca AD 148). Thế nhưng, trong bản mục lục của Tăng Hựu, phần liệt kê các bản dịch của An Thế Cao không thấy có. Trong phần liệt kê các dịch bản khuyết danh dịch giả, chúng ta thấy có hai bản dịch cùng một tiêu đề là Đại tỳ-kheo oai nghi kinh, 2 quyển. Mục lục của Phí Trường Phòng cũng gọi là Đại tỳ- kheo oai nghi kinh, 2 quyển, và cũng được xếp vào mục các bản dịch khuyết danh dịch giả.(1)Tiêu đề đầy đủ như hiện nay có lẽ lần đầu tiên được tìm thấy trong

Chúng kinh mục lục của Tĩnh Thái (ca AD. 664), nhưng cũng

———

(1)Lịch Đại Tam bảo kỷ, Phí Trường Phòng (ca. 597). T49n2034, tr. 119c3 .

không thấy ghi dịch giả.(1) Cho đến Đại Châu san định chúng kinh mục lục của Minh Thuyên (ca AD. 695) thì dịch giả được ghi rõ là Trúc Pháp Hộ đời Tấn dịch, căn cứ theo lời của Đạo An do Tăng Hựu ghi lại. (2)Điều ghi nhận này không thấy được nói ở đâu trong Xuất Tam tạng ký tập của Tăng Hựu. Ngoài bản dịch này ra, mục lục Đại Châu còn cho biết bản dịch khác với tiêu đề đầy đủ là Đại tỳ-kheo tam thiên oai nghi kinh, với số quyển sai biệt là 4 chứ không phải 2 quyển như hiện có. Mục lục này ghi là bản luật được dịch bởi An Thế Cao đời Hậu Hán, căn cứ theo Trường Phòng lục. (3) Nhưng kiểm trong mục lục của Trường Phòng hiện lưu hành cũng không tìm thấy điều này.

Căn cứ thứ hai của thuyết Ngũ bộ Luật là Xá-lợi-phất vấn kinh, dịch giả khuyết danh, được ghi là vào khoảng đời Đông Tấn (ca AD. 317-420), nhưng không thấy được ghi trong mục lục của Tăng Hựu. Bản dịch này được tìm thấy trong mục lục của Trường Phòng, xếp vào mục dịch giả khuyết danh, không ước định niên đại. (4)Ước định đời Đông Tấn được tìm thấy trong Khai nguyên Thích giáo lục của Viên Chiếu (ca AD.794). (5)

Tổng quát mà nói, mặc dù niên đại của hai bản luật không được xác định, nhưng thuyết Ngũ bộ Luật cũng đã được lưu hành tại Trung Quốc rất sớm. Thuyết này, cho đến thời Huyền Trang lưu trú tại Ấn Độ, còn thấy được lưu hành. Đại Đường Tây Vực ký 3 chép: “Nước Ô-trượng-na (Udyāna)…, sùng trọng Phật pháp, kính tín Đại thừa.Giáp sông Tô-bà-phạt-tốt-đổ, xưa có đến 1400 ngôi già-lam, nay phần lớn hoang phế. Tăng đồ một vạn tám nghìn, nay còn lại rất ít; thảy đều học Đại thừa… Luật nghi truyền thừa thì có 5 bộ: 1. Pháp

———

(1) T55n2148, tr. 188a11.

(2) T55n2153, tr. 433a17.

(3) T55n2153, tr. 433a6.

(4) T49n2034, tr. 119c6.

(5) T55n2154, tr. 19b11.

mật bộ, 2. Hóa địa bộ, 3. Ẩm quang bộ, 4. Thuyết nhất thiết hữu bộ, 5. Đại chúng bộ.”(1)

Đại tỳ-kheo oai nghi là bản toát lược các quy tắc thường hành của tỳ-kheo trong đời sống thường nhật, từ việc truyền thọ cụ túc, tư cách Hòa thượng, phận sự đệ tử, cho đến công việc quét tước, sử dụng nước. Trong đó, khi đề cập đến màu sắc y tỳ-kheo, năm hệ truyền luật được nói đến với năm màu y quy định khác nhau. Thời Phật tại thế, y phục tỳ-kheo chỉ thuần một màu. Về sau Tăng phân thành năm bộ, mỗi bộ có màu y riêng để phân biệt. Tát-bà-đa (Hữu bộ), có nhiều vị học rộng trí cao, khóac y màu đỏ thẩm.(2)Đàm-vô-đức chuyên trì luật, y màu đen (xám tro). (3) Ca-diếp-duy tinh tấn dũng mãnh, y màu mộc lan (chàm).(4)Di-sa-tắc chuyên tinh thiền tứ, y màu xanh. (5) Ma-ha-tăng-kỳ siêng học các kinh, phô diễn nghĩa lý, y màu vàng. (6)

Xá-lợi-phất vấn kinh ghi các câu hỏi của Xá-lợi-phất liên hệ các vấn đề luật và tương lai của giáo đoàn Tăng. Phật dự ngôn về sự xuất hiện của các bộ phái, trong đó có năm bộ với sở trường riêng của mỗi bộ; màu sắc y cũng khác nhau. Ma-ha-tăng-kỳ khoác y màu vàng. Đàm-vô-quật-đa-ca (Đàm-vô-đức) khoác y màu đỏ. Tát-bà-đa y màu đen. Ca-diếp-duy y màu mộc lan. Di-sa-tắc y màu xanh. Màu sắc phân biệt này không đồng nhất với tường thuật của Đại tỳ-kheo oai nghi.

Sự tường thuật khác nhau về màu sắc y của các bộ như trên cho thấy khó có thể phản ảnh trung thực sinh hoạt thực tế của Tăng đoàn theo từng bộ phái thời bấy giờ. Tuy nhiên, xét theo nội dung và các điều khoản trong các Giới kinh chúng ta có thể thấy rõ sự

———

(1) T51n2087, tr. 882b10.

(2) Gi áng ca-sa 絳袈裟

(3) Tạo ca-sa 皂袈裟.

(4) Mộc lan ca-sa 木蘭袈裟.

(5)Thanh ca-sa 青袈裟.

(6)Hoàng ca-sa 黃袈裟.

khác biệt chỉ là tiểu tiết. Trong tất cả các Giới kinh hiện lưu truyền, các thiên tụ quan trọng như Ba-la-di, Tăng-già-bà-thi-sa, Ni-tát-kỳ, thảy đều giống nhau giữa các bộ, về số điều cũng như nội dung. Riêng các điều khoản thuộc Ba-dật-đề có một ít sai biệt. Nhưng xét về nội dung, đây chỉ là sai biệt về số. Thí dụ, ba-dật-đề 23 trong Giới bản Pāli, phần lớn không có trong các bộ, trừ Ngũ phần, Tăng kỳ, và Giải thoát giới của Ca-diếp-di. Về nội dung, Tứ phần nhập chung ba-dật-đề này cùng với ba-dật-đề 22 của Pāli thành một điều duy nhất. Ba-dật-đề 82 trong Pāli cũng không có trong Tứ phần, nhưng được xem như là điều tách riêng từ Ni-tát-kỳ thứ 30. Như vậy, về số, Pāli có 92 pācittiya, Tứ phần có 90; nhưng về nội dung thì cả hai bộ tương đồng.

Về các pháp chúng học, sự khác biệt giữa các bộ khá lớn. Các pháp chúng học là những quy định về tác phong đi, đứng của một tỳ-kheo. Sự khác biệt như vậy là đương nhiên, tất yếu phải có, do ảnh hưởng tập quán của xã hội nơi địa phương mà tỳ-kheo sinh hoạt. Mặc dù có sự phân phái về sau, mà giáo nghĩa của mỗi bộ phái khác biệt nhau nhiều khi đến độ mâu thuẫn gay gắt, nhưng về mặt sinh hoạt tự viện, các bộ vẫn tuân thủ các quy định của Luật tạng nguyên thủy gần như nhau. Điều này không những được thấy khi đối chiếu các học xứ, mà khi đối chiếu tổ chức và nội dung của các bộ Luật lại càng khẳng định thêm.

Như vậy, từ một bộ Luật nguyên thủy, có thể nói mà không ngại sai lầm, được thành lập ngay từ cuộc kết tập đầu tiên tại Vương-xá dưới sự chủ trì của Đại Ca-diếp và các A-la-hán. Ngôn ngữ chính thức của bộ Luật nguyên thủy này đến nay chưa có nghiên cứu nào xác định. Điều gần như khẳng định là tất các Luật về sau đều là dịch bản khác nhau từ bộ Luật nguyên thủy này. Hiện nay chúng ta chỉ biết có hai hệ ngôn ngữ chính thức của Luật, là Pāli được truyền thừa từ Tích Lan và các xứ Nam truyền Phật giáo. Thứ hai là hệ Sanskrit được chính thức truyền thừa tại Ấn Độ, truyền sang các nước Tây Vực, Trung Hoa và Tây Tạng.

Quảng luật, và Ma-đắc-lặc-già hay Tì-ni-mẫu (Mātṛkā) là các thể

loại văn học diễn giải Luật được phát triển về sau. Những bất đồng trong các Luật thư của các bộ phái khác nhau là do quan điểm giáo nghĩa khác nhau, và cũng do ảnh hưởng bởi hệ thống luật pháp hay định chế xã hội nơi mà bộ phái chọn làm căn cứ địa.

Trong các hệ ngôn ngữ truyền Luật hiện tại, phong phú nhất là hệ Hán ngữ, bao gồm các nước Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản, Triều Tiên. Phần Thư mục Luật sẽ cho thấy điều này, phong phú về số lượng phiên dịch với nội dung của nhiều bộ phái khác nhau, và cũng phong phú về mặt chú giải, nghiên cứu.

Do tính chất phát triển của xã hội Trung Hoa cổ đại, ngay khi Phật giáo mới truyền vào Trung Quốc, vấn đề Luật cho người xuất gia đã được đặt ra. Vấn đề thật sự không đơn giản trong thời gian đầu. Do bởi tính dị biệt phong tục giữa Hoa và Ấn, hành trì như thế nào cho phù hợp với giáo nghĩa và với xã hội hiện tiền thật không dễ dàng quyết định.

Trong bài tựa cho Tỳ-kheo đại giới, (1) Đạo An kể lại những khó khăn trong buổi đầu tìm học Luật. Những điều được truyền dịch từ trước phần lớn sai lầm do khó khăn trong vấn đề ngôn ngữ. Phật Đồ Trừng cũng có sửa một số sai lầm, nhưng vẫn không thể nói là đầy đủ dù chỉ tương đối. Có lẽ bấy giờ chưa có bản dịch chính thức nào về giới kinh của Tỳ-kheo. Theo Cao tăng truyện, (2)Huệ Hạo, có lẽ bản dịch sớm nhất là Tăng-kỳ giới tâm do Đàm-kha-ca-la , hay Đàm-ma-ca-la (Dharmakāla, Pháp Thời) dịch, trong khoảng niên hiệu Gia bình thời Ngụy (ca AD. 249-254). Đàm-ma-ca-la được xem là người tổ chức giới đàn thọ cụ túc đầu tiên tại Trung Quốc, y theo Luật. Xuất Tam tạng ký tập không thấy ghi Giới kinh này, thay vào đó là Tăng-kỳ tỳ-kheo giới bản, 1 quyển, nhưng được ghi là khuyết bản tức bản văn cũng đã thất truyền, không rõ dịch giả.(3)

———

(1) Xuất Tam tạng ký tập, T55n2145, tr. 80a16.

(2) T50n2059, tr. 324c15, truyện Đàm-kha-ca-la.

(3)T55n2145, tr. 11c28

Như Đại tỳ-kheo oai nghi đã nói trên, có thể coi là tác phẩm Luật sớm nhất được phiên dịch, cũng chỉ là bản liệt kê các quy tắc thường hành của tỳ-kheo chứ chưa phải là Giới kinh đầy đủ. Về sau, từ Tương Dương đến Quan Hữu, Đạo An gặp ngoại quốc sa-môn là Đàm-ma-trì chuyên tụng A-tì-đàm và cũng thuộc lòng Giới kinh tỳ-kheo. Đạo An mới đề nghị Trúc Phật Niệm chép lại Phạn bản, Đạo Hiền thông dịch, Huệ Thường bút thọ. Đây có thể là bản dịch Giới kinh tỳ-kheo đầu tiên. (1)Nhưng văn từ có nhiều chỗ trùng lặp phiền phức, Đạo An đề nghị Huệ Thường san định lại, cắt bỏ những đoạn trùng lặp. Huệ Thường không dám, cho rằng như Thượng thư và Hà Lạc, tuy văn từ chất phác mà không ai dám tự tiện sửa chữa, huống chi giới Phật chế là điều Thánh Hiền tôn trọng, làm sao dám sửa đổi, trau chuốt cho phù hợp ngôn ngữ địa phương.

Trên đây là tổng quan về tình hình truyền dịch Luật trong thời gian đầu tại Trung Quốc. Để tiện việc tìm hiểu mối quan hệ giữa các hệ luật, trong các phụ lục sau đây sẽ lập các bảng đối chiếu. Bảng 1, gồm hai phần. Phần A, đối chiếu tổ chức các bộ, chủ yếu là Tứ phần, Ngũ phần và Pāli. Phần B, đối chiếu Phạn bản hiện hành, cùng với Thập tụng và Tứ phần. Bản Phạn này không có phần Giới kinh phân biệt, tức nguyên nhân Phật quy định các học xứ cùng các yếu tố quy định mức vi phạm. Đây là hệ luật thuộc Căn bản thuyết nhất thiết hữu bộ, hệ luật chính thức được truyền tại Tây Tạng. Bảng này cho thấy sự thống nhất về hình thức tổ chức Luật tạng của các bộ phái mà tính thống nhất nguyên thuỷ có thể thấy rõ. Bảng 2, so sánh những sai biệt giữa các bộ luật về học xứ. Bảng đối chiếu này cũng chia làm hai phần. Phần A, đối chiếu thiên tụ, từ ba-la-di cho đến diệt tránh. Trong đó 12 giới kinh của các hệ luật được đối chiếu. Phần B. đối chiếu các học xứ. Ở đây, về các học xứ của tỳ-kheo, sáu hệ luật được đối chiếu. Về các học xứ tỳ-kheo-ni, chỉ đối chiếu giữa Tứ phần và Pāli.

———

(1) ibid. T55n2145, tr. 14c23: Tỳ-kheo giới bản, Đàm-ma-trì, xuất từ Thập tụng.

Đối Chiếu Các Bộ Luật

ĐỐI CHIẾU CÁC BỘ LUẬT

I. ĐỐI CHIẾU TỔ CHỨC

A. TỨ PHẦN – NGŨ PHẦN – PALI

TỨ PHẦN | NGŨ PHẦN | PĀLI

Phần |
Pháp (Kiền độ) |
Phần |
Pháp (Kiền độ) |
Vagga |
Khandhaka

I | 1.Tứ ba la di
2. Thập tam tăng tàn
3. Nhị bất định
4. Tam thập xả đọa
5. Cửu thập đơn đề
6. Tứ đề xá ni
7. Thức xoa ca la ni | I | 1. Ba la di pháp
2. Tăng tàn pháp
3. Bất định pháp
4. Xả đọa pháp
5. Đọa pháp
6. Hối quá
7. Chúng học pháp
8. Thất diệt tránh pháp | Sutta-vibhaṅga | 1 Pārājika
2. Saṅghādisesa
3. Aniyata
4. Nissaggiya
5. Pācittiya
6. Pātidesaniya
7. Sekhiyā dhammā
8. Satta adhikaraṇa-samathā
dhammā

II | 1. Ba la di pháp
2. Tăng tàn pháp
3. Xả đọa pháp
4. Đơn đề pháp

5. Thọ giới kiền độ
6. Thuyết giới kiền
7. An cư kiền độ
8. Tự tứ kiền độ (I) | II

III | 1. Ni luật ba la di pháp
2. Ni luật tăng tàn pháp
3. Ni luật xả đọa pháp
4. Ni luật đọa pháp
5. Ni luật hối quá pháp
6. Ni luật chúng học

1. Thọ giới pháp
2. Bố tát pháp
3. An cư pháp
4. Tự tứ pháp | Bhikkhu-ni-
vibhaṅga

Mahāvagga | 1. Pārājika
2.Saṅghādisesa
3. Nissaggiya
4. Pācittiya
5. Pātidesaniya
7. ekhiyā dhammā
8. Satta adhikaraṇa-samathā
Dhammā

1. Mahākkhandhaka
2. Uposatha
3. Vassupanāyika
4. Pavārana

III | 1. Tự tứ kiền độ hạ (II)
2. Bì cách kiền độ
3. Y kiền
4. Dược kiền độ

5. Ca hi na y kiền độ
6. Câu thiểm di kiền độ
7. Chiêm ba kiền độ
8. Ha trách kiền độ
9. Nhân kiền độ
10. Phú tàng kiền độ
11. Già kiền độ
12. Phá tăng kiền độ
13. Diệt tránh kiền độ
14. Tì kheo ni kiền độ
15. Pháp kiền độ | III

(IV)

V
V
V
(IV)
V
V | 6. Bì cách pháp
5.Y pháp
7. Dược pháp
8. Thực pháp
9. Ca-thi-na y pháp
2. Yết ma pháp
nt.
nt.
6. Biệt trú pháp
5. Già bố tát pháp
1. Phá tăng pháp
1. Diệt tránh pháp
8. Tì kheo ni pháp
4. Oai nghi pháp

Cūla-V | 5. Camma
8. Cīvara
6. Bhesajja
…..
7. Kaṭhina
10. Kosambaka
9. Campaeyya
1. Kamma
nt.
2. Pārivāsika
9. Pātimokkhaṭṭhapana
7. Saṁghabheda
4. Samatha
10. Bhikkhuni
8. Vatta

IV | 1. Phòng xá kiền độ
2. Tạp kiền độ
3. Tập pháp tì kheo ngũ
bách
4. Thất bách tập pháp tì ni
5. Điều bộ
6.Tì ni tăng nhất | V | 2. Ngọa cụ pháp
3. Tạp pháp
9. Ngũ bách tập pháp

10. Thất bách tập pháp
7. Điều phục pháp | | 6.Senāsanakkhandhaka
5. Khuddakavatthu
11. Pañcasatika
12. Sattasatika

B. PHẠN BẢN – THẬP TỤNG – TỨ PHẦN

Mūlasarvāstivāda | Thập tụng | Tụng | Tứ phần | Phần

Bhaiṣajyavastu | 6. Y dược pháp | IV | 4. Dược kiền độ | III

Cīvaravastu | 7. Y pháp | IV | 3. Y kiền độ | III

Kaṭhinavastu | 1. Ca-thi-na-y | V | 5. Ca-thi-na kiền độ | III

Kośambakavastu | 2. Câu-xá-di pháp | V | 6. Câu-thiêm-di kiền độ | III

Karmavastu | 3. Chiêm-ba pháp | V | 7. Chiêm-ba kiền độ | III

Pāṇḍulohitavastu | 4. Bàn-trà Lộ-già pháp | V | 8. Ha trách kiền độ | III

Pudgalavastu | 5. Tăng tàn hối pháp | V | 9. Nhân kiền độ | III

Pārivāsikavastu | 5. Tăng tàn hối pháp | V | 10. Phú tàng kiền độ | III

Poṣadhasthāpanavastu | 6. Già pháp | V | 11. Già kiền độ | III

śayanāsanavastu | 7. Ngọa cụ pháp | V | 1. Phòng xá kiền độ | IV

Pravrajyāvastu | 1. Thọ cụ túc giới pháp | IV | 5. Thọ giới kiền độ | II

Poṣadhavastu | 2. Bố-tát pháp | IV | 6. Thuyết giới kiền độ | II

Pravāraṇāvastu | 3. Tự tứ pháp | IV | 8. Tự tứ kiền độ | II

Varṣavastu | 4. An cư pháp | IV | 7. An cư kiền độ | II & III

Carmavastu | 5. Bì cách pháp | IV | 2. Bì cách pháp | III

Saṅghabhedavastu | 8. Tránh sự pháp | V | 12. Phá tăng kiền độ | III

II. ĐỐI CHIẾU NỘI DUNG CÁC BỘ

A. ĐỐI CHIẾU THIÊN TỤ

1. THIÊN TỤ TỲ-KHEO

I. Ba-la-di, II. Tăng-già-bà-thi-sa, III. Bất định, IV. Ni-tát-kì, V. Ba-dật-đề, VI. Ba-la-đề đề-xá-ni,

VII. Chúng học pháp, VIII. Diệt tránh.

I | II | III | IV | V | VI | VII | VIII | Tổng

Tứ phần | 4 | 13 | 2 | 30 | 90 | 4 | 100 | 7 | 250

Ngũ phần | 4 | 13 | 2 | 30 | 90 | 4 | 100 | 7 | 251

Tăng kỳ | 4 | 13 | 2 | 30 | 90 | 4 | 66 | 7 | 218

Thập
Tụng | A* | 4 | 13 | 2 | 30 | 90 | 4 | 107 | 7 | 257

B** | 4 | 13 | 2 | 30 | 90 | 4 | 113 | 7 | 263

Căn bản | 4 | 13 | 2 | 30 | 90 | 4 | 99 | 7 | 249

Giải thoát | 4 | 13 | 2 | 30 | 90 | 4 | 96 | 7 | 246

Tỉ-nại-da | 4 | 13 | 2 | 30 | 90 | 4 | 113 | 7 | 263

Ưu-ba-li vấn | 4 | 13 | | 30 | 90 | 4 | 72 | | 215

Pāli | 4 | 13 | 2 | 30 | 90 | 4 | 75 | 7 | 227

Sarvāstivāda | 4 | 13 | 2 | 30 | 90 | 4 | 113 | 7 | 263

Mūlasarvāstivāda | 4 | 13 | 2 | 30 | 90 | 4 | 108 | 7 | 258

So sor thar pa | 4 | 13 | 2 | 30 | 90 | 4 | 108 | 7 | 258

* Thập tụng Quang luật.

* Thập tụng giới bản.

2. THIÊN TỤ TỲ-KHEO-NI

I. Ba-la-di, II. Tăng già-bà-thi-sa, III. Ni-tát-kỳ, IV. Ba-dật-đề, V. Ba-la-đề đề-xá-ni, VI. Chúng học, VII. Diệt tránh.

I | II | III | IV | V | VI | VII | Tổng

Tứ phần | 8 | 17 | 30 | 178 | 8 | 100 | 7 | 348

Ngũ phần | 8 | 17 | 30 | 210 * | 8 | 100 | 7 | 373 **

Tăng kỳ | 8 | 19 | 30 | 141 | 8 | 77 | 7 | 290

Thập tụng | 8 | 17 | 30 | 178 | 8 | 106 | 7 | 354

Căn bản | 8 | 20 | 30 | 180 | 11 | 99 | 7 | 257

Pāli | 8 | 17 | 30 | 166 | 8 | 75 | 7 | 311

* Giới bổn: 210; Quảng luật: 207

** Giới bổn: 373; Quảng luật: 370

B. ĐỐI CHIẾU HỌC XỨ

1. HỌC XỨ TỲ-KHEO

TP: Tứ phần, NP: Ngũ phần, TK: Tăng-kỳ, TT: Thập tụng, CB: Căn bản, PL: Pali

I. BA-LA-DI

………………….. | TP | NP | TK | TT | CB | PL

1. Bất tịnh hạnh | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1

2. Bất dữ thủ | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2

3. Đoạn nhân mạng | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3

4. Đại vọng ngữ | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4

Tổng số | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4

II. TĂNG-GIÀ-BÀ-THI-SA

TP | NP | TK | TT | CB | PL

1. cố ý tiết tinh | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1

2. xúc chạm nữ nhân | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2

3. nói lời thô tục | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3

4. yêu sách cúng dường | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4

5. mai mối | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5

6. lập thất nhỏ | 6 | 6 | 6 | 6 | 6 | 6

7. cất chùa lớn | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7

8. vô căn báng | 8 | 8 | 8 | 8 | 8 | 8

9. giả căn báng | 9 | 9 | 9 | 9 | 9 | 9

10. phá tăng | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10

11. tùy thuận phá tăng | 11 | 11 | 11 | 11 | 11 | 11

12. ô tha gia | 12 | 13 | 13 | 12 | 12 | 13

13. ác tánh bất thọ nhân ngữ | 13 | 12 | 12 | 13 | 13 | 12

Tổng số | 13 | 13 | 13 | 13 | 13 | 13

III. BẤT ĐỊNH

TP | NP | TK | TT | CB | PL

Điều 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1

Điều 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2

Tổng số | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2

IV. NI-TÁT-KỲ BA-DẬT-ĐỀ

…………………. | TP | NP | TK | TT | CB | PL

1. súc trường y | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1

2. ngủ lìa y | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2

3. chờ y một tháng | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3

4. nhận y phi thân lý ni | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4

5. nhờ phi thân lý ni giặt y cũ | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5

6. xin y nơi nhà phi thân lý | 6 | 6 | 6 | 6 | 6 | 6

7. nhận y quá phần. | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7

8. khuyên cư sĩ tăng giá y | 8 | 8 | 8 | 8 | 8 | 8

9. khuyên hai nhà tăng giá y | 9 | 9 | 9 | 9 | 9 | 9

10. yêu sách giá y quá hạn | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10

11. ngoạ cụ bằng tơ tằm | 11 | 21 | 13 | 11 | 11 | 11

12. ngoạ cụ toàn đen | 12 | 22 | 11 | 12 | 12 | 12

13. ngọa cụ quá phần. | 13 | 23 | 12 | 13 | 13 | 13

14. ngọa cụ dưới sáu năm | 14 | 24 | 14 | 14 | 14 | 14

15. tọa cụ không hoại sắc | 15 | 25 | 15 | 15 | 15 | 15

16. quảy lông dê | 16 | 26 | 16 | 16 | 16 | 16

17. nhờ chải lông dê | 17 | 27 | 17 | 17 | 17 | 17

18. cầm giữ vàng bạc | 18 | 30 | 18 | 18 | 18 | 18

19. kinh doanh tài bảo | 19 | 28 | 20 | 19 | 19 | 19

20. buôn bán | 20 | 29 | 19 | 20 | 20 | 20

21. chứa bát dư | 21 | 20 | 21 | 21 | 21 | 21

22. đổi bát mới. | 22 | 19 | 22 | 22 | 22 | 22

23. xin chỉ sợi | 23 | 11 | 26 | 23 | 23 | 26

24. chỉ dẫn thợ dệt | 24 | 12 | 27 | 24 | 24 | 27

25. đoạt lại y | 25 | 13 | 24 | 25 | 25 | 25

26. thuốc bảy ngày | 26 | 15 | 23 | 30 | 30 | 23

27. y tắm mưa | 27 | 17 | 25 | 28 | 28 | 24

28. y cấp thí | 28 | 18 | 28 | 26 * | 26 | 28

29. a-lan-nhã gặp nạn lìa y | 29 | 16 | 29 | 27 ** | 27 | 29

30. xoay tăng vật về mình | 30 | 14 | 30 | 29 | 29 | 30

Tổng số | 30 | 30 | 30 | 30 | 30 | 30

* Giới bổn: 26; Quảng luật: 27

** Giới bổn: 27; Quảng luật: 26

V. BA-DẬT-ĐỀ

………………………… | TP | NP | TK | TT | CB | PL

1. cố ý vọng ngữ | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1

2. mắng nhiếc | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2

3. nói ly gián | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3

4. ngủ chung buồng người nữ | 4 | 56 | 69 | 65 | 65 | 6

5 ngủ chung buồng người chưa thọ cụ | 5 | 7 | 42 | 54 | 54 | 5

6 đọc kinh chung | 6 | 6 | 6 | 6 | 6 | 4

7. nói thô tội | 7 | 9 | 8 | 8 | 7 | 9

8. nói pháp thượng nhân | 8 | 8 | 7 | 7 | 8 | 8

9. thuyết pháp quá năm lời | 9 | 4 | 5 | 5 | 5 | 7

10. đào phá đất | 10 | 59 | 73 | 73 | 73 | 10

11. phá hoại thực vật | 11 | 11 | 11 | 11 | 11 | 11

12. nói quanh | 12 | 12 | 12 | 13 | 13 | 12

13. nói xấu tăng sai | 13 | 13 | 13 | 12 | 12 | 13

14. trải toạ cụ tăng không cất | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14

15. trải ngọa cụ trong phòng tăng | 15 | 15 | 15 | 15 | 15 | 15

16. chen lấn chỗ ngủ | 16 | 17 | 17 | 17 | 17 | 16

17. đuổi tỳ-kheo ra ngoài | 17 | 16 | 16 | 16 | 16 | 17

18. ghế ngồi không vững | 18 | 18 | 18 | 18 | 18 | 18

19. dùng nước có trùng | 19 | 20 | 19 | 19 | 19 | 20

20. cất nhà lớn | 20 | 19 | 20 | 20 | 20 | 19

21. giáo giới ni không được tăng sai | 21 | 21 | 21 | 21 | 21 | 21

22. giáo thọ ni sau mặt trời lặn | 22 | 22 | 22 | 22 | 22 | 22

23. giáo thọ ni vì lợi dưỡng | 23 | 24 | 24 | 23 | 23 | 24

24. cho y cho tỳ-kheo-ni | 24 | 26 | 28 | 26 | 24 | 25

25. may y cho tỳ-kheo-ni | 25 | 27 | 29 | 27 | 25 | 26

26. ngồi với tỳ-kheo-ni ở chỗ khuất | 26 | 25 | 25 | 28 | 29 | 30

27. hẹn đi chung đường với tỳ-kheo-ni | 27 | 28 | 26 | 24 | 26 | 27

28. đi chung thuyền với tỳ-kheo-ni | 28 | 29 | 27 | 25 | 27 | 28

29. thức ăn do tỳ-kheo-ni khuyến hoá | 29 | 30 | 30 | 30 | 30 | 29

30. đi chung đường với người nữ | 30 | 33 | 31 | 32 | 32 | 31

31. lữ quán một bữa ăn | 31 | 33 | 31 | 32 | 32 | 31

32. triển chuyển thực | 32 | 31 | 32 | 31 | 31 | 33

33. biệt chúng thực | 33 | 32 | 40 | 36 | 36 | 32

34. nhận quá ba bát | 34 | 34 | 38 | 33 | 33 | 34

35. dư thực pháp | 35 | 35 | 33 | 34 | 34 | 35

36. mời người túc thực | 36 | 36 | 34 | 35 | 35 | 36

37. phi thời thực | 37 | 38 | 36 | 37 | 37 | 37

38. thức ăn cách đêm | 38 | 39 | 37 | 38 | 38 | 38

39. bỏ vào miệng vật không được cho | 39 | 37 | 35 | 39 | 39 | 40

40. yêu sách mỹ thực | 40 | 41 | 39 | 40 | 40 | 39

41. cho ngoại đạo ăn | 41 | 40 | 52 | 44 | 44 | 41

42. trước sau bữa ăn đi đến nhà khác không báo | 42 | 82 | 81 | 81 | 81 | 46

43. ngồi trong nhà đang có ăn | 43 | * | 54 | 42 | 42 | 43

44. ngồi với người nữ ở chỗ khuất | 44 | 42 | 70 | 42 | 42 | 44

45. ngồi một mình với nữ tại chỗ trống | 45 | 44 | * | 29 | * | 45

46. đuổi đi không cho thức ăn | 46 | 76 | 44 | 51 | 51 | 42

47. thuốc bốn tháng | 47 | 62 | 74 | 74 | 74 | 47

48. xem quân trận | 48 | 45 | 55 | 45 | 45 | 48

49. ngủ lại trong quân | 49 | 46 | 56 | 46 | 46 | 49

50. xem quân đội chiến đấu | 50 | 47 | 57 | 47 | 47 | 50

51. uống rượu | 51 | 57 | 76 | 79 | 79 | 51

52. đùa giỡn trong nước | 52 | 55 | 66 | 64 | 64 | 53

53. thọc cù nôn | 53 | 54 | 67 | 63 | 63 | 52

54. bất kính | 54 | 58 | 77 | 78 | 78 | 54

55. dọa nhát tỳ-kheo | 55 | 73 | 65 | 66 | 66 | 55

56. nửa tháng tắm | 56 | 70 | 50 | 60 | 60 | 57

57. đốt lửa | 57 | 68 | 41 | 52 | 52 | 56

58. giấu vật dụng của tỳ-kheo | 58 | 78 | 64 | 67 | 67 | 60

59. tự tiện dùng y không hỏi chủ | 59 | 81 | 63 | 68 | 68 | 59

60. hoại sắc y mới | 60 | 77 | 48 | 59 | 58 | 58

61. đoạn sinh mạng | 61 | 51 | 61 | 61 | 61 | 61

62. uống nước có trùng | 62 | 20 | 51 | 41 | 41 | 62

63. cố gieo nghi hối | 63 | 52 | 62 | 62 | 62 | 77

64. che giấu thô tội | 64 | 74 | 50 | 50 | 50 | 64

65. truyền cụ túc người chưa đủ tuổi 20 | 65 | 61 | 71 | 72 | 72 | 65

66. khơi lại tránh sự | 66 | 5 | 4 | 4 | 4 | 63

67. đi chung với cướp | 67 | 66 | 72 | 71 | 71 | 66

68. kiên trì ác kiến | 68 | 48 | 45 | 55 | 55 | 68

69. hỗ trợ tỳ-kheo bị xả trí | 69 | 49 | 46 | 56 | 56 | 69

70. bao che sa-di bị đuổi | 70 | 50 | 47 | 57 | 57 | 70

71. không chịu học giới | 71 | 63 | 75 | 75 | 75 | 71

72. khinh chê học giới | 72 | 10 | 10 | 10 | 10 | 72

73. vô tri học giới | 73 | 64 | 92 | 83 | 83 | 73

74. phủ nhận yết-ma | 74 | 80 | 9 | 9 | 9 | 81

75. không dữ dục | 75 | 53 | 79 | 77 | 77 | 80

76. dữ dục rồi hối | 76 | 79 | 43 | 53 | 53 | 79

77. nghe lén đấu tranh | 77 | 60 | 78 | 76 | 76 | 78

78. sân đánh tỳ-kheo | 78 | 71 | 58 | 48 | 48 | 74

79. nhá đánh tỳ-kheo | 79 | 72 | 59 | 49 | 49 | 75

80. vu khống tăng tàn | 80 | 75 | 90 | 69 | 69 | 76

81. thâm nhập vương cung | 81 | 65 | 82 | 82 | 82 | 83

82. cầm nắm bảo vật | 82 | 69 | 49 | 58 | 58 | 84

83. phi thời vào xóm | 83 | 83 | 80 | 80 | 80 | 85

84. giường cao quá lượng | 84 | 85 | 85 | 85 | 85 | 87

85. đệm bông | 85 | 84 | 86 | 86 | 86 | 88

86. ống đựng kim | 86 | 86 | 83 | 84 | 84 | 86

87. ni-sư-đàn quá lượng | 87 | 87 | 86 | 89 | 87 | 89

88. phú sang y | 88 | 88 | 87 | 88 | 88 | 90

89. áo tắm mưa | 89 | 89 | 88 | 87 | 89 | 91

90. lượng y Như Lai | 90 | 90 | 89 | 90 | 90 | 92

Tổng số | 90 | 91 | 92 | 90 | 90 | 92

VII. DIỆT TRÁNH

TP | NP | TK | TT | CB | PL

1. hiện tiền | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1

2. ức niệm | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2

3. bất si | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3

4. tự ngôn trị | 4 | 5 | 4 | 4 | 6 | 4

5. mích tội tướng | 5 | 4 | 5 | 5 | 4 | 6

6. đa nhân ngữ | 6 | 6 | 6 | 6 | 5 | 5

7. như thảo phú địa | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7

2. HỌC XỨ TỲ KHEO NI

I. BA-LA-DI

a. Thông giới (như tỳ kheo): 1-4

b. Bất cộng gới:

Tứ phần | Pāli

5. ma xúc | 5

6. bát sự | 8

7. phú tàng trọng tội | 6

8. tuỳ thuận bị xử | 7

II. TĂNG-GIÀ-BÀ-THI-SA

Tứ phần | Pāli

1. mai mối* | 1

2. vô căn báng* | 2

3. giả căn báng* | 3

4. tố tụng | 4

5. độ nữ tặc | 5

6. tự ý giải tội | 6

7. độc hành | 7

8. nhận của nam nhiễm | 8

9. tán trợ ni khất thực bất chính | 9

10. phá hoà hiệp tăng* | 10

11.tùy thuận phá tăng* | 11

12. ô tha gia* | 12

13. ác tánh bất thọ gián ngữ* | 13

14. tương thân tương trợ ác hành | 16

15. tán trợ ác hành | 17

16. dọa bỏ đạo | 14

17. vu tăng thiên vị | 15

III. NI-TÁT-KỲ

a. Thông giới: 1-18 (như tỳ kheo)

b. Bất cộng giới: 19-30

Tứ phần | Pāli

19. cần vật này lại đòi vật kia | 4 & 5

20. lạm dụng vật Tăng | 6 & 8

21. lạm dụng vật tự mình xin cho Tăng | 7

22. lạm dụng vật dụng đàn-việt | 10

23. lạm dụng vật đàn việt cúng cho Tăng | 7 & 9

24. chứa bát dư | 1

25. đồ dùng có màu sắc | *

26. hứa cho tỳ-kheo-ni y bệnh | (*)

27. y phi thời | 2

28. đổi y rồi đoạt lại | 3

29. xin y nặng | 11

30. xin y nhẹ | 12

(*) Cf. pāc. 47.

IV. BA-DẬT-ĐỀ

Tứ phần | Pāli

70. ăn tỏi | 1

71. cạo lông ba chỗ | 2

72. tẩy tịnh quá phần | 5

73. hồ giao | 4

74. cùng vỗ | 3

75. hầu quạt nước tỳ-kheo đang ăn | 6

76. xin ngũ cốc sống | 7

77. đại tiểu tiện trên cỏ tươi | 9

78. đổ đại tiểu tiện ngoài tường | 8

79. xem nghe ca múa | 10

80. nói chuyện với nam chỗ khuất | 12

81. đi với người nam chỗ khuất | 12

82. thì thầm với nam mà không đồng bạn | 14

83. đi không nói với chủ nhà | 15

84. ngồi trên giường không hỏi chủ nhà | 16

85. tự tiện trải chỗ ngồi nghỉ không hỏi chủ | 17

86. cùng người nam trong nhà tối | 11

87. thuật lời nghe không rõ | 18

88. thề thốt | 19

89. đấm ngực khóc | 20

90. hai người nằm chung giường | 31

91. chung nệm chăn | 32

92. cố ý gây phiền | 33

93. không chăm sóc ni sống chung bệnh | 34

94. đuổi ni an cư ra khỏi phòng | 35

95. du hành suốt bốn mùa | 39

96. an cư xong không đi | 40

97. du hành biên giới mất an ninh | 38

98. du hành trong quốc giới không an ninh | 37

99. thân cận cư sĩ | 36

100. du lãm cung vua | 41

101. lộ hình tắm sông | 21

102. y tắm quá lượng | 22

103. may y quá năm ngày | 23

104. quá năm ngày không xem tăng-già-lê | 24

105. cản trở cúng y cho Tăng | 26

106. lấy y của người khác mặc | 27

107. cho bạch y, ngoại đạo y sa-môn | 28

108. ngăn Tăng chia y | 29

109. mong Tăng không xuất y ca-thina | 30

110. ngăn Tăng xuất y ca-thi-na | 30

111. không vì người dập tắt tránh sự | 45

112. cho bạch y ngoại đạo thức ăn | 46

113. làm người sai khiến cho bạch y | 44

114. tự tay quay sợi | 43

115. ngồi nằm trên giường bạch y | 42

116. tá túc không từ biệt chủ | *

117. học chú thuật thế tục | 49

118. dạy người chú thuật | 50

119. độ nữ đang có thai | 61

120. độ phụ nữ đang cho bú | 62

121. độ đồng nữ chưa đủ hai mươi | 71

122. độ đồng nữ không hai năm học giới | 72

123. độ sa-di-ni không cho sáu pháp | 63

124. truyền cụ túc Tăng chưa thuận | 64

125. thập nhị tằng giá | 65

126. độ nữ tằng giá không bạch Tăng | 67

127. cho người như vậy thọ cụ túc | 70

128. độ đệ tử không dạy học giới | 68

129. không có hai năm theo Hòa thượng ni | 69

130. độ học pháp ni không bạch Tăng | 73

131. chưa đủ 12 hạ mà độ người | 74

132. Tăng chưa cho phép mà độ người | 75

133. chê Tăng có thiên vị | 76

134. độ người cha mẹ phu chủ không đồng ý | 80

135. độ nữ đang mê luyến người nam | 79

136 sau hai năm học giới không trao cụ túc | 78

137. nhận y mà không trao giới cụ túc | 77

138. một năm độ hai người | 82, 83

139. cách đêm Chánh pháp yết-ma | *

140. không đến nhận giáo thọ | 58

141. nửa tháng không cầu Tăng giáo thọ | 59

142. tự tứ trước hai bộ Tăng | 57

143. an cư nơi không có tỳ-kheo | 56

144. đột nhập chùa tỳ kheo | 51

145. mạ lị tỳ-kheo | 52

146. mạ lỵ ni chúng | 53

147. nhờ đàn ông mổ nặn nhọt | 60

148. bội ước thỉnh thực | 54

149. tật đố về gia đình | 55

150. thoa bột hương | 88

151. xức dầu vừng (mè) | 89

152. sai tỳ-kheo-ni xoa bóp | 90

153. sai thức-xoa-ma-na xoa bóp | 91

154. sai sa-di-ni xoa bóp | 92

155. sai phụ nữ bạch y xoa bóp | 93

156. mặc váy lót | 86

157. chứa đồ trang sức | 87

158. mang giày dép, cầm dù | 84

159. ngồi xe cộ đi đường | 85

160. vào thôn không mặc-tăng-kỳ chi | 96

161. xẩm tối đến nhà cư sĩ | *

162. mở cửa tăng-già-lam đi ra lúc xẩm tối | *

163. mở cửa tăng-già-lam đi ra lúc mặt trời lặn | *

164. không tiền hậu an cư | *

165. trao cụ túc người nữ bịnh nhị đạo | *

166. trao cụ túc người hai hình | *

167. thọ cụ túc người hai đường hiệp lại | *

168. trao cụ túc cho người mắc nợ | *

169. học kỹ thuật của thế tục tà mạng | 49*

170. dạy bạch y chú thuật của thế tục | *

171. bị đuổi mà không đi | *

172. hỏi nghĩa tỳ-kheo không xin phép | 95

173. gây phiền phức kẻ ở trước người đến sau | 33

174. xây tháp trong tăng-già-lam có tỳ-kheo | *

175. không lễ bái tỳ-kheo mới thọ giới | *

176. đi uốn éo làm duyên | *

177. trang điểm hương thơm | 87*

178. sai nữ ngoại đạo xoa hương | 93

V. BA-LA-ĐỀ-ĐỀ-XÁ-NI

Tứ phần | Pāli

1. xin bơ | 1

2. xin dầu | 2

3. xin mật | 3

4. xin mật mía | 4

5. xin sữa | 7

6. xin sữa đông | 8

7. xin cá | 5

8. xin thịt | 6