Niệm Phật tam muội nhập môn

Ngày Thứ Bảy: Vô Thường Và Tứ Đại Phân Giải

NGÀY THỨ BẢY: Vô thường và tứ đại phân giải.
Hôm nay ngày Phật thất thứ bảy kỳ Phật thất thứ nhất năm 2006, cũng đến lúc viên mãn.
Trong bảy ngày mọi người đều tinh tấn niệm Phật. Khi mới bắt đầu khóa tu, có giảng qua pháp môn niệm Phật là một trong các pháp môn Đại thừa, vì vậy chúng ta phải phát tâm Bồ-đề, tu Bồ-tát đạo làm mục tiêu. Lấy trang nghiêm Tịnh Độ, trang nghiêm cõi Phật quốc, khiến cho thân tâm mình thanh tịnh, cùng với người hành Bồ-tát đạo thanh tịnh, hơn nữa khiến cho xã hội, quốc gia, toàn địa cầu có thể thanh tịnh trang nghiêm, an thân lập mạng, thành tựu chúng sanh.
Ngoài ra, muốn quốc độ thanh tịnh, chúng sanh muốn được thanh tịnh, thì tự mình cùng tất cả chúng sanh phải có yếu tố, phẩm chất thanh tịnh, vì hành vi như thế nào thì sẽ hình thành thế giới như thế đó, chúng sanh như thế nào thì sẽ thành tựu thế giới như thế đó.

Nên từ giới luật căn bản bắt đầu học tập, khiến cho tâm xưng niệm Phật danh kiên định giống như lúc thọ giới vậy.
Theo thứ lớp tu hành trong Phật pháp, học tập giới luật như tích lũy thiện căn phước đức, cũng là chuẩn bị “thuận phước phần”. Tích lũy phước báu phước đức, đảm bảo điều kiện sinh hoạt đầy đủ, như vậy mới có thời gian để tu hành.
Sau khi chuẩn bị thuận phước phần xong, cần có thuận giải thoát phần: Đối với nhận biết lìa ác hướng thiện, cho đến mức độ phản ứng của sinh lý, tính tình về sự thay đổi bên ngoài và nội tâm, hình thành ý nguyện rất mạnh (ý hướng).
“Ý nguyện” là “ý hướng” trong nội tâm của chúng ta. Pháp môn niệm Phật phải có đủ “tín nguyện”, diệt tận tham luyến đối với thế giới Ta-bà, khởi tâm chán ghét, mới có thể lìa dục đạt được an lạc, đây gọi là “thuận giải thoát phần”.
Tiếp theo phối hợp tiến triển của thiền định, ly dục

dẫn đến được hỷ lạc. Ly dục không phải tiêu cực mà khiến tu hành hướng về thiện pháp, việc làm thanh tịnh thân khẩu ý rất tích cực, khiến tam nghiệp thanh tịnh. Mức độ thanh tịnh càng ngày càng nâng cao, từ: “Ly sanh hỷ lạc” của sơ thiền đến “định sanh hỷ lạc” của nhị thiền, “ly hỷ diệu lạc” của tam thiền đến “xả niệm thanh tịnh” của tứ thiền.
Dùng định lực mẫn nhuệ ổn định khiến trí tuệ có đủ lực (noãn), có sức đốt cháy phiền não, soi thấy năm uẩn đều không. Ánh lửa trí tuệ của “noãn” đem cảnh giới của trí tuệ nâng cao đến “đảnh”, giống như đứng trên đỉnh núi, nhìn thấu tên gọi danh tự, vượt qua chướng ngại ngôn ngữ, biết rõ chấp trước đối với ngoại cảnh, những cái này đều là trí tuệ đột phá ngã chấp, ngã kiến.
Lực này hướng về đường ngã chấp mà đi, đối với vô thường, khổ, không, vô ngã pháp có thể nhận rõ, đạt đến “nhẫn”. Lúc này đối với thế giới, những gì đã biết, đã lấy, đã nhận thức, biết rằng do tâm thức hiện, thấy

được một phần chân thật nghĩa.

Tiếp theo “thế đệ nhất”, kể cả tâm thức năng tạo, tâm thức năng hiện cũng là như huyễn, lúc này gọi là “thế đệ nhất pháp”, ở trong thân tâm của phàm phu là cao nhất, vì sát-na tiếp theo sẽ chuyển thành thân tâm của Thánh giả. Sau đó mượn lực của giới, định, tuệ khiến cho mình không còn tạo ác nữa, đối với thiện pháp không còn thối chuyển, cho đến thà xả bỏ sinh mạng cũng không xả bỏ thiện pháp, không bị đọa lạc nơi ác pháp.

Các bậc “Thánh nhân” không phải ở nơi có hoàn cảnh an nhàn, thân tâm của họ cũng như thân tâm của chúng ta, cùng sống trong thế giới Ta-bà, cảm nhận thời tiết thay đổi nóng lạnh, cũng gặp chuyện làm khó dễ của con người, đủ các loại thử thách, nhưng thân tâm của họ không còn khởi phiền não, tạo ác nghiệp, không tạo thêm phiền não cho mình và cho người khác. Họ đã nhìn nhận được chân lý, thấu rõ chân lý vô thường, khổ và không, thoát khỏi nơi ba đường ác đạo.

Không chỉ thấy được chân lý mà còn tiến thêm bước nữa, đem những tập khí, chấp trước còn sót lại ở dục giới, sắc giới, vô sắc giới tiếp tục phá trừ, tu tập đến chỗ tham luyến còn dư lại của tính tình, tình cảm cũng phải dứt trừ, cuối cùng đạt đến quả vị A-la-hán vô học.
Vì vậy có thể chuyển đổi thành Đại viên cảnh trí. Trong tâm A-lại-da thức là thâm sâu nhất, kho tàng hàm chứa ý thức, đều có thể khiến nó thanh tịnh như mặt gương.
Khi tiếp xúc con người, sự vật và công việc trong mỗi giây mỗi phút, đều xem như lần đầu tiên và cũng là lần cuối cùng. Quá trình tu tập chuyển đổi thành Thánh nhân, trừ những gì vừa nói ở trên, từ sơ, nhị, tam, tứ quả ra, còn ở Bồ-tát đạo cũng gọi là sơ địa, nhị địa cho đến thập địa, tầng cấp, thứ lớp tu hành như vậy, chúng ta mỗi ngày không ngừng tu tập.
Mỗi khi đối diện với con người, sự vật và công việc đều có thể kiểm thảo phương hướng của chúng ta

là chính xác? Hoặc sai lầm? Một trong những danh xưng của giới luật, ý nghĩa của “ba-la-đề-mộc-xoa” (pratimok.sa) là “biệt biệt giải thoát” hoặc “tùy thuận giải thoát”. Ở đây nói rõ: Chúng ta đối diện con người, sự vật và công việc “cá biệt cá biệt” riêng, phải từ ngôn ngữ, hành vi “giải thoát” hết sai lầm, giữ gìn ngôn ngữ, hành vi, cho đến ý niệm chính xác nhất để đối xử. Ví dụ, có phải có thể từ ngôn ngữ, hành vi “giải thoát” sai lầm của sát sanh, trộm cắp, tà dâm, vọng ngữ v.v... Bởi vì sát sanh, nếu nghiêm trọng có thể thương hại đến người, súc sanh. Trộm cắp cũng vậy, tuy nhiên có khi không có hành vi trộm cắp, nhưng có ý niệm trộm cắp.
Vi tế hơn, chúng ta đối với thân tâm ngũ uẩn cũng có ý tưởng trộm. Vì sao vậy? Vì thân tâm ngũ ấm cấu tạo từ tứ đại trong tự nhiên, do các điều kiện ngoại duyên tổ hợp thành, không phải của chúng ta, nhưng khi chúng ta ở lâu rồi, thì muốn chiếm đoạt làm của mình, chiếm lấy cái thân tâm ngũ ấm này. Nhân vì có tâm trộm muốn chiếm đoạt nó, khi thân tâm ngũ ấm

sanh lão bệnh tử thay đổi, thì nảy sinh lo sợ, phiền não đối với sanh tử. Căn bản lo sợ đối với sanh tử chấp trước vẫn còn, vì vậy vẫn đầy phiền não. Không chỉ khi đối diện với cái chết, mà ngay cuộc sống bình thường hằng ngày gặp đến cảnh thuận hoặc nghịch cũng đã nổi lên phiền não dẫy đầy, một khi đối diện với trận chiến lớn nhất của sanh tử, thì càng khó vượt qua.
Nhìn bề ngoài, giới luật hình như rất dễ hành trì, nhưng nếu muốn hành trì triệt để, thật sự là không đơn giản. Nó cũng như liễu sanh tử, cần phải có tâm nguyện và thực tiễn sâu rộng về giới sát, đạo, dâm, vọng, thập thiện nghiệp, bỏ thập ác nghiệp, khi giữ rất triệt để, cùng với học tập thiền định, học tập trí tuệ đều tương quan với nhau.
Hôm nay là ngày thứ bảy của Phật thất, Phật thất sắp viên mãn rồi. Đại chúng đã có đủ bản lĩnh giải thoát sanh tử chưa? Không chỉ với việc giải thoát sanh tử mà còn phát tâm Bồ-đề. Giống như trong Kinh điển Đại thừa nói đến, khi đối diện với tất cả chúng sanh đều có

tâm niệm: Muốn độ chúng sanh đạt đến vô dư Niết bàn, khiến cho họ được an lạc hay không? Bởi vì khi đối diện với phiền não sanh tử của mình đã đủ khó khăn rồi, mà còn phải lấy giải thoát chúng sanh khởi phiền não làm ưu tiên, càng tăng thêm sự khó khăn hơn.

Mặc dù như vậy, nhưng nếu mỗi ngày, mỗi phút, mỗi giây đều tập trung điểm này, thì giống như giọt nước xuyên đá vậy, có thể xuyên qua ngã chấp và phiền não. Chỉ sợ mỗi năm chỉ có một khoảng thời gian tinh tấn, mà thân ở niệm Phật đường, nhưng tâm không ở phương diện niệm Phật Tam-muội thì không dễ mà thành tựu.

Nếu như mỗi ngày đều bảo trì chánh niệm chánh tri giống như Phật thất vậy, thì tuy không ở điện niệm Phật, nhưng mỗi giây mỗi phút đều có thể nắm vững yếu điểm, nguyên tắc tu hành, mỗi ngày đều xem thành là ngày cuối cùng. Nếu như hôm nay là ngày cuối cùng của sanh mạng, công phu tu hành của mình có chống cự lại được không?

Ngày cuối cùng này không phải là sự việc xa vời, mỗi người đều phải đối diện với nó. Cũng giống như mỗi ngày có mặt trời mọc, thì cũng có ngày mặt trời lặn vậy.
Quán sát vô thường tinh vi đến như vậy: Đối với con người, sự vật và công việc trong mỗi phút mỗi giây tiếp xúc đến, đều đem nó coi như là lần thứ nhất, và cũng là lần cuối cùng. Trong thời gian một giây, cả thế giới đại khái có 340.000 người mất đi, tương đương với dân số của một thành phố. Vì vậy đối diện với tử vong trước bốn mươi tám tiếng hay hai mươi bốn tiếng đồng hồ cuối cùng, có phải là đối với quá trình ngũ ấm đều không, tứ đại phân giải chuẩn bị tốt rồi không?
Tử vong là mất mát lớn nhất? Hay là bố thí lớn nhất của đời người?
Lúc lâm chung, tứ đại đất, nước, gió, lửa phân giải, có thể là phân giải nhanh, như vì tại nạn ngoài ý muốn mà tử vong; Cũng có thể là phân giải chậm hơn khi mang các bệnh tai biến, ung thư hoặc bệnh mãn tính

v.v.... Nhưng những kinh nghiệm trong quá trình đối diện với tử vong đều có nguyên tắc giống nhau. Nếu như công phu tích chứa giới, định, huệ không thể đạt đến tánh không, không thể hoàn toàn cùng với vô thường, vô ngã, tánh không dung hợp, vậy thì không quản là nhanh chậm, đều không thể khắc phục được nỗi sợ hãi tử vong.
Mỗi một thời niệm Phật phải niệm đến giống như tứ đại phân giải, ngũ ấm đều không, mỗi một niệm phối hợp với “chỉ” và “quán”, địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, không đại phân tán ra bốn hướng, trí tuệ niệm Phật, sức mạnh của định lực, giống như đem tứ đại tung ra bốn hướng, sẽ không bị sự trói buột của tứ đại.
Mỗi ngày sẽ có sự thay đổi của nóng lạnh, khi ngồi thiền chân sẽ bị tê, bị đau, đây đều là sự trói buộc của tứ đại, lạnh nóng của thời tiết, thân thể khỏe hay không khỏe, có các thứ lão, bệnh, thể lực có khi mạnh, có khi yếu, đây đều là sự trói buộc của tứ đại biến hóa, có cách

khắc phục nó sẽ không bị nó trói chặc, lúc này không đại sẽ xuất hiện giống như hư không vậy. “Không” của hư không không phải là “không tánh”, nhưng nếu có thể đem cái “ngã” thể hội phân tán nhỏ như hư không, đó cũng là loại tương tự. Khi không đại dung hợp, “thức”, tâm thức sẽ dễ dàng ổn định.
Phương pháp tu hành này là ở trong “Quán Vô Lượng Thọ Phật Kinh Sớ” Đại sư Thiện Đạo khi dạy đến quán mặt trời lặn đã chỉ bày phương pháp quán thân thể tứ đại phân tán ra bốn hướng, dung nhập vào hư không, cuối cùng thức đại sẽ an trụ bất động.
Ví như mặt trời lặn vậy, mặt trời lặn thì giống như mặt kiếng to tròn, tâm cảnh giống như ánh sáng của cái kiếng, có thể chiếu rõ phiền não, nghiệp trong quá khứ của mình, nhìn rõ ràng và đối diện với phiền não, nghiệp của mình.
Quá trình lúc lâm chung cũng như vậy, thân thể có các thứ thay đổi. Người có công phu giới, định và tuệ, khi địa đại phân giải, họ sẽ thân tâm khinh an. Nếu như

phiền não, nghiệp nặng thì càng ngày càng nặng nề.
Vì vậy bình thường phải luyện tập, khi đối diện với các sự biến hóa của thân thể, biến hóa của hoàn cảnh ngoại giới, đều phải để nó hướng theo khinh an mà đi, cái này lúc lâm chung đối diện với tử vong, sanh tử giải thoát đạo có sự trợ giúp rất lớn. Khi lâm chung, thủy đại phân giải, thể dịch, nước tiểu, nước mắt v.v... thủy phân không giữ lại được; Khi hỏa đại phân giải, nhiệt độ cơ thể càng ngày càng lạnh, từ tứ chi lạnh tới tim; Cuối cùng là phong đại phân giải, hơi thở càng ngày càng yếu đi.
Đối với chúng sanh mà nói quá trình này là khủng hoảng nhất, vì từ trước tới giờ chưa có sự mất mát giống như tứ đại phân giải. Bình thường vứt bỏ tiền, vứt bỏ vật ở ngoài thân cảm giác không có gì, vì giữ được núi xanh thì không sợ không có củi đốt, vẫn còn sanh mạng, vẫn còn cái thân thể này. Khi lâm chung, “núi xanh” cuối cùng này cũng phải bỏ. Có khi luôn luôn cứ muốn chiếm đoạt

thân thể này, tiếc nuối không muốn trả cho tứ đại, nhưng tiếc nuối cũng không được. Đã là như vậy, thì coi nó như vật bố thí lớn nhất của đời này! Mà không phải coi nó là sự mất mát lớn nhất. Nói như vậy, quá trình sanh tử sẽ không biến thành sự sợ hãi lớn nhất, ngược lại biến thành lần cuối cùng, bài học thâm sâu nhất của cuộc đời này.

Hy vọng đại chúng nắm vững được nguyên tắc này, để đối diện với lần cuối cùng, ngày cuối cùng, thời khóa cuối cùng.

Khai Thị Phật Thất Lần Thứ 1, Năm 2007

Khai thị Phật thất lần thứ 1, năm 2007

Ngày Thứ Tư: Đặc Trưng Của Tâm Bồ-Đề

NGÀY THỨ TƯ: Đặc trưng của tâm Bồ-đề: 1. Đại dõng mãnh, 2. Đại phương tiện.
Hôm nay là ngày thứ tư của kỳ Phật thất thứ nhất năm 2007.
Bắt đầu từ ngày đầu tiên đã giảng rõ các pháp môn liên quan đến tâm tín nguyện, để trì danh hiệu Phật, phát tâm Bồ-đề v.v... Hôm nay đi sâu hơn phân tích những nét đặc trưng của tâm Bồ-đề, mà trong Kinh điển Phật giáo đã thảo luận đến. “Phẩm Phát Tâm thứ năm” trong kinh “Đại Thừa Trang Nghiêm Kinh Luận” của Du già hành phái nói đến Bồ-tát phát tâm Bồ-đề có bốn nét đặc trưng lớn:
1. Đại dõng mãnh là hoằng thệ tinh tấn, thậm thâm, khó làm, luôn thực hiện trong thời gian dài. 2. Đại phương tiện là đã phát hoằng thệ rồi, trường kỳ sử dụng phương tiện, chuyên cần tinh tấn. 3. Đại lợi ích là trong tất cả mọi thời gian đều vì tự lợi lợi tha. 4. Đại xuất ly là vì cầu vô thượng Bồ-đề... do suy nghĩ từ đó

mà phát tâm Bồ-đề.

Từ bốn đặc trưng lớn này mà biết đã sanh khởi tâm Bồ-đề, phát khởi tâm Bồ-đề hay chưa? Nói cách khác, đại chúng niệm Phật, trì danh niệm Phật, mỗi một tiếng niệm Phật, có tương ưng với bốn đặc trưng này, nếu có thì biết được phương hướng niệm Phật của mình đã chính xác.

Đặc trưng thứ nhất “đại dõng mãnh” tinh cần mà mình hay người khác có thể quán sát được.

Những điều kiện chủ yếu phải “đại dõng mãnh” (đại tinh tấn) mới thực hiện được.

1. Thâm sâu

Thứ nhất là thậm thâm. Như “Tâm kinh Bát Nhã” nói “Bồ-tát Quán Tự Tại, hành thâm Bát nhã ba-la-mật-đa thời”, “thâm” là chỉ thâm sâu. Vì có thể thấy rõ năm uẩn đều là không, vượt qua tất cả khổ ách, sắc tức là không, không tức là sắc, nên gọi là “thâm sâu”. “Năm uẩn đều không”, “năm uẩn” là sanh tử lưu chuyển, “không” tức là niết bàn.

“Tâm kinh” quán chiếu các pháp không tướng, “không sanh không diệt, không dơ không sạch, không tăng không giảm”, đây là đặc trưng của niết bàn.
Do đó đại tinh cần là để đủ khả năng hiểu được sanh tử và niết-bàn. Sắc tức là không, không tức là sắc, niết-bàn không khác sanh tử.
2. Việc khó làm có thể làm
Thể nhận được sanh tử tức là niết-bàn, niết-bàn là sanh tử, thì có thể kiến lập điều kiện thứ hai “Việc khó làm có thể làm”.
3. Thời gian dài
Vì độ hóa chúng sanh, chúng sanh vô lượng vô biên, phiền não cũng vô lượng vô biên, thì mục đích rất rộng, lại thêm thời gian dài, đây đều là yếu tố tạo thành không đơn giản.
Thậm sâu khó thực hiện, mà thời gian lại dài, vì mục đích phát huy năng lực đối trị ngã chấp, đối trị về các chướng ngại về giới, định và huệ. Vì vậy đầy đủ các yếu tố thâm sâu, việc khó làm có thể làm, thực hiện

trong trường kỳ thời gian, trong mỗi phút mỗi giây đối trị chướng ngại của mình.
Bảy ngày không tính là lâu, nhưng những nét đặc trưng đã kiến lập trong bảy ngày thực hiện, cần để tâm, phải nỗ lực theo phương hướng này.
Cũng vậy, bảy ngày niệm Phật có bắt đầu thì cũng có kết thúc, nhưng không phải chỉ có bảy ngày này mà thôi, đây chỉ là một giai đoạn trong vô lượng kiếp.
Cũng không phải trong giai đoạn Phật thất mới chú ý, mà là trong mỗi phút mỗi giây của cuộc đời, phải gìn giữ đặc trưng tính cách này. Từ đây có thể khiến cho mình và người khác cảm nhận đến năng lực của đại tinh tấn.
Đặc trưng thứ hai là “Đại phương tiện”.
Có người rất tinh tấn, nhưng không có phương pháp thích hợp chính xác, dễ đưa đến thực hành nhiều mà không có lợi ích. Năng lực bỏ ra rất lớn, song những gì đạt được lại có giới hạn, thậm chí đi đến uổng công vô ích. Do vậy, đối với Bồ-tát đạo tích cực hóa độ

chúng sanh, nên học tập các loại phương tiện, phương pháp tự lợi lợi tha đến viên mãn.
Hôm nay đại chúng cùng niệm Phật, từ lúc bắt đầu cho tới nay, thực hành theo thời khóa đã định. Ví dụ: Sau khi đến đăng ký tham dự, tiếp đến nghe giải thích về nội quy. Thời tụng kinh thứ nhất có tán lư hương. Mọi người căn cứ theo phương pháp (phương tiện) này thì có thể từng bước từng bước rất thuận lợi học tập pháp môn niệm Phật Tam-muội.
Nếu không, dù mọi người có tâm nguyện tinh tấn, nhưng không biết theo phương pháp nào để thực hành, thì rất khó đạt thành tựu. Ví dụ, người đứng ra tổ chức có tâm muốn làm việc, nhưng không biết phương pháp phục vụ, tiến hành các thủ tục đăng ký, chuẩn bị để tín chúng tham dự như thế nào? Xác nhận số người thực tế là bao nhiêu? Sắp xếp nơi ăn chốn ở ra sao? Các việc giải thích nội quy như thế nào? Chỉ nói với mọi người phải tinh tấn, việc khó làm phải nên làm... thì không có cách nào mà hoàn thành. Vì vậy, nên hiểu phương pháp

thực hiện, có đại phương tiện, đây là đặc trưng thứ hai của tâm Bồ-đề.
Ngày Phật thất đầu tiên, tôi tham gia cuộc tọa đàm với lớp thanh niên trẻ, trong đó có một vị người đã từng trải kinh nghiệm mà chúng ta vừa nói.
Hiện tại cả thế giới đều đang chú ý đến việc bảo vệ môi trường, vậy làm thế nào để bảo vệ? Không thể chỉ có nhiệt tình, nỗ lực thôi, mà cần phải có phương pháp cụ thể, chính xác. Nếu không chỉ uổng công vô ích, làm nhiều mà không có lợi ích gì, không có hiệu quả nào cả.
Ban đầu người thanh niên học tập ngành bảo vệ môi trường, học xong đi làm cho một đoàn thể kia, dần dần lên đến chức phó của tổ chức đó.
Chủ yếu là thúc đẩy trực tiếp đến mối quan hệ giữa người tiêu dùng và người sản xuất. Quan niệm này bắt đầu phát triển từ Nhật Bản.
Bình thường người tiêu dùng đến cửa tiệm, hay ra chợ, những gì thấy được là kết quả của quá trình sản xuất, không thấy được từ sản xuất đến khi tiêu thụ đã

trải qua những công đoạn nào và tạo ra những tác hại gì. Khi thấy những thực phẩm thịt, cá, tôm, cua v.v... bày bán ở chợ, sẽ cho là không có gì, song quá trình sản xuất đã trả giá biết bao nhiêu.
Ví dụ, tôm hùm thông thường mọi người chỉ chú ý đến nó có tươi sống hay không, nhưng sẽ không để ý đến thuyền bắt nó đã phá hoại môi trường như thế nào. Vì tôm hùm thường sống dưới đáy biển, người muốn bắt tôm sử dụng lưới sắt cố định, cào sát dưới đáy biển vớt lên tất cả, sau khi vớt lên, chỉ lấy tôm hùm ngoài ra các loại cá đều vứt bỏ. Chỉ vì 1kg tôm hùm, đem gần gấp mười cho đến gấp mười mấy lần sanh mạng của nó lãng phí đi, và phần lớn san hô cũng bị phá hoại theo.
Nhưng người tiêu dùng chỉ nhìn trước mắt những đồ vật ở chợ, không có thấy đến những gì phía sau nó. Ví dụ: Ngành nông nghiệp và ngành chăn nuôi gia súc từ phương thức truyền thống chuyển thành sản xuất quy mô công nghiệp lớn. Muốn thỏa mãn khẩu vị, thức ăn

của gia súc sử dụng phần lớn là loại ngũ cốc, để tạo ra 1kg thịt bò, thì con bò đó cần phải tiêu phí gấp mười lần các loại ngũ cốc. Nghĩ xem, nếu như sống ở hoang đảo, khai khẩn một mẫu đất nuôi sống một gia đình, nhưng muốn ăn thịt, phải nuôi trâu bò, nó lại cần thức ăn, vì muốn ăn 1kg thịt phải cần mười 10kg các loại ngũ cốc, khai khẩn gấp mười lần đất ruộng mới có thể đổi được miếng thịt để ăn.

Ở nước Mỹ, 80% sản phẩm nông nghiệp cung cấp cho ngành chăn nuôi gia súc. Tiêu thụ phần lớn thịt bít-tết, súc xích v.v... đã gián tiếp tạo thành việc khai thác quá đáng, lạm dụng dụng thuốc trừ sâu, phân bón tạo ra ô nhiễm. Bình quân một con trâu từ lúc nuôi dưỡng cho đến xuất chuồng, lượng nước tiêu hao cho nó tính tất cả có thể làm nổi một chiếc tàu khu trục.

Nguyên nhân của cách thức sản xuất này nếu không để cho người tiêu dùng biết, để họ tiến hành cải biến phương thức ăn uống, thì không thể cải thiện môi trường trái đất.

Gần đây có bộ phim “Kim cương máu (Blood Diamond)” khiến cho chúng ta biết rõ sự tàn khốc của việc khai thác đá kim cương. Bề ngoài kim cương nhìn rất cao quý đẹp đẽ, người có tiền thì mua nó, đeo nó. Đá kim cương cả thế giới, đại bộ phận đều có nguồn gốc ở châu Phi, vì để khai thác đá kim cương, những vấn đề ẩn dấu ở phía sau có thể mọi người đều không có chú ý đến.

Do vì có lợi nhuận rất lớn, mà việc khai thác và buôn bán đá kim cương đã làm cho đất nước Phi châu chiến loạn triền miên, thương vong vô số. Để tranh giành quyền khai thác và buôn lậu đá kim cương, nước Sierra Leone đã bạo phát nội chiến, từ năm 1997 đến năm 2000, số lượng tử vong đến con số 75000 người. Bối cảnh nội chiến ở quốc gia này không phải là đấu tranh vì hình thái ý thức, cũng không phải là xung đột chủng tộc hay địa phận, mà nguồn gốc hoàn toàn là sự tranh chấp đối địch giữa tập đoàn thương nhân quốc tế về châu báu đối với sự tranh đoạt mỏ kim cương.

Vì muốn cho người tiêu dùng biết nhưng vấn đề này, và muốn giúp đỡ chúng sanh, cải thiện môi trường cần phải tích lũy rất nhiều kinh nghiệm, tìm đúng phương pháp chính xác.
Đặc trưng thứ ba là “lợi tha”, lấy lợi ích chúng sanh làm đầu tiên, kết quả của lợi tha luôn luôn là lợi mình. Câu chuyện vừa nói đến của vị thanh niên kia cũng có liên quan đến vấn đề này.
Để ngày mai bàn thảo thêm.
A Di Đà Phật !

Ngày thứ năm: Ví dụ dẫn chứng thực tế đặc trưng của tâm Bồ-đề:

NGÀY THỨ NĂM: Ví dụ dẫn chứng thực tế đặc trưng của tâm Bồ-đề: 2. Đại phương tiện, 3. Đại lợi ích．
Hôm nay là ngày thứ năm của kỳ Phật thất thứ nhất năm 2007.
Bắt đầu từ hôm nay buổi tối sẽ thêm một thời khóa nữa, ngày mai tăng lên một thời, ngày thứ bảy tổng cộng tăng thêm ba thời khóa, đến gần mười hai giờ đêm.
Phật thất xếp đặt theo phương thức như thế, chủ yếu để phù hợp với sự tiến bộ về niệm Phật Tam-muội của quý vị.
Niệm Phật Tam-muội là y theo tín, nguyện, trì danh hiệu để phát tâm Bồ-đề. Ngày hôm qua nhắc đến tâm Bồ-đề có bốn nét đặc trưng.
Thứ nhất là “đại dõng mãnh” (đại tinh cần) thâm sâu, khó hành còn phải trường kỳ đối trị với phiền não. Nét đặc trưng của đại tinh tấn là tự mình và người

khác đều có thể nhận ra được. Quý vị cùng tu tập niệm Phật Tam-muội đến ba ngày cuối cùng cũng là phát huy tâm đại tinh tấn này, vì thời gian càng dài thêm song tính kham nhẫn của mình vẫn chấp nhận được.
Đối với đại tinh tấn, trong kinh điển Phật giáo dùng ví dụ “đội mũ và mặc áo giáp” tinh tấn. Trên con đường Bồ-tát đạo có rất nhiều thách thức, trắc trở, khi thì thuận duyên, lúc lại nghịch cảnh. Giống như ra chiến trường có đội mũ và mặc áo giáp sắt, thì dù bị công kích của dao kiếm v.v... sẽ không khiếp sợ thối lui.
Mũ và áo giáp trong Phật giáo Đại thừa ngoài tín tâm và nguyện lực ra, còn bao hàm nhẫn nhục, thiền định và bát nhã ba-la-mật.
Như ý nghĩa “vô tướng vô trụ” trong “Kinh Kim Cang” dạy, đều là sự thâm sâu của ý nghĩa đội mũ và mặc áo giáp.
“Kinh Kim Cang” có đoạn: “Thiện nam tử, thiện nữ nhơn phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề,

lúc đó sanh tâm như vậy: Tôi nên độ hết tất cả chúng sanh, độ hết tất cả chúng sanh rồi, mà không có một chúng sanh thật được độ. Vì sao vậy? Tu-bồ-đề! Nếu Bồ-tát còn có tướng ngã, tướng nhân, tướng chúng sanh, tướng thọ giả tức không phải là Bồ-tát.”
“Phật dạy Tu-bồ-đề, chư Bồ-tát ma-ha-tát nên hàng phục tâm như vậy: Tất cả những loại chúng sanh như: Noãn sanh, thai sanh, thấp sanh, hóa sanh... tôi đều khiến nhập vào vô dư niết-bàn mà được diệt độ. Nếu như diệt độ vô lượng vô số vô biên chúng sanh, thật không có chúng sanh nào được diệt độ, Vì sao vậy? Tu-bồ-đề! Nếu Bồ-tát có tướng ngã, tướng nhân, tướng chúng sanh, tướng thọ giả thì không phải là Bồ-tát.”
Độ tận tất cả chúng sanh, khiến cho tất cả chúng sanh đều nhập vô dư niết bàn, thật không có chúng sanh nào được diệt độ. Vì tâm của Bồ-tát vô trụ (không chấp trước), do đó thấy thật không có chúng sanh nào được diệt độ.
Nhân vì không có tướng ngã, tướng nhân, tướng

chúng sanh, tướng thọ giả, vì vậy Bồ-tát mới dũng cảm tiến lên phía trước không sợ thối chuyển.
Đặc trưng thứ hai là “Đại phương tiện”.
Ngoài tâm tinh tấn ra, vẫn cần có phương pháp chính xác, nếu không thì làm nhiều mà không có hiệu suất, lại mất công vô ích, thậm chí dẫn đến uổng phí. Do vậy, phương tiện (phương pháp chính xác) đóng yếu tố rất quan trọng. Ví dụ: Muốn thúc đẩy việc bảo vệ môi trường, vẫn cần phải có phương pháp cụ thể, chính xác.
Ngày hôm qua có nhắc đến vị thanh niên, cậu ấy sau khi gia nhập một đoàn thể bảo vệ môi trường và hi vọng trên phương diện ẩm thực kêu gọi mọi người cùng ủng hộ công tác này. Khi mới gia nhập cậu rất tinh cần, bắt đầu từ việc đưa hàng, đem sản phẩm rau sạch của nông dân đến tận tay người tiêu dùng.
Phương pháp này ở Nhật Bản đã thực hiện gần ba

mươi năm, hiệu quả rất tốt. Nhưng ở Đài Loan chưa làm quen với cách thức này. Vì vậy, cậu nỗ lực từ các công việc cơ bản nhất, làm cả ngày lẫn đêm, về sau lên đến chức phó trong đoàn thể.

Có một ngày vì tranh thủ thời gian, một phần thân tâm mệt mỏi, khi đi qua ngã tư gặp đèn vàng, cậu lái xe muốn vượt qua đường trước khi đèn đỏ bật lên, nhưng đang lúc vượt thì hướng khác có người đạp xe đạp băng ngang qua trước mặt, lúc đó cậu nghĩ không thể tông vào người ta, chỉ còn rẽ qua hướng khác, vừa băng qua làn đường bên kia thì chiếc xe chở hàng ngược chiều sắp tông trực diện.

Trong lúc này, cậu nghĩ cuộc đời coi như xong rồi, đến đây là chấm dứt. Cảm nhận cuộc đời này hình như đang đảo ngược, cảm giác như lúc sắp lâm chung vậy. May mắn là không có thương hại gì nghiêm trọng. Từ đó cậu suy nghĩ: “Nên hay không tiếp tục như vậy? Hay trở về với lúc bắt đầu”. Cuối cùng quyết quay về nơi chào đời, chốn đồng ruộng xưa kia.

Dưới sự khích lệ của người bạn đời, cậu đã từ chức về trồng lúa trong vườn ruộng của mình.
Nhưng chỉ có một mình, đặc biệt lại trồng lúa sạch (không sử dụng phân bón thuốc hóa học), thì không cách nào nào nuôi dưỡng nổi gia đình. Do vậy cậu nghĩ ra một phương pháp, cậu biết rất nhiều dân cư ở đô thành trong tâm rất mong muốn có miếng ruộng lý tưởng, muốn ăn gạo của mình tự trồng, nhưng không có được cơ hội. Cậu đem cách nghĩ của mình kết hợp với nhiều người có lý tưởng như vậy, trở thành một tổ chức giống như “hợp tác xã”, với tinh thần mình vì mọi người, mọi người vì mình. Cậu để cho nhiều người đến đầu tư, bắt đầu từ một hai người, ba bốn người, rồi sử dụng internet quảng bá, khiến cho số người tăng hai đến ba trăm người. Đất ruộng cũng từ một hecta lên đến sáu hecta.
Cậu trở thành quản lý câu lạc bộ điền viên, với hai ba trăm người cùng nhau đến thực hiện lý tưởng, để cho người sống ở đô thành vẫn ăn được lúa gạo của chính

mình tham gia.

Có một số gia đình tranh thủ vào ngày nghỉ, cả nhà xuống ruộng giúp việc đồng án, vẫn không có ảnh hưởng gì đến cuộc sống sinh hoạt ở đô thị của họ.

Phương pháp này trải qua ba năm thì có kết quả, mọi người đã đạt đến mục đích của họ cần. Đài truyền hình quốc gia đều đến phỏng vấn kinh nghiệm thành công này. Tuy phương pháp rất đơn giản, nhưng là phương pháp chính xác, kết hợp với yếu tố đúng lúc của Đài Loan nên có được những thành tựu.

Tây Liên Tịnh viện tổ chức Phật thất đã gần ba mươi năm, có ý nghĩa tương tự như trên.

Người tại gia bình thường bận rộn chuyện gia đình và xã hội song mỗi người muốn có đạo tràng lý tưởng trong tâm của họ, mà Tây Liên Tịnh viện tạo ra cơ hội như vậy. Một năm tổ chức khoảng mười bốn lần Phật nhất, với trước và sau tết tổ chức hai kỳ Phật thất, tạo ra cơ hội cho mọi người trồng ruộng trong tâm càng nhiều hơn.

Còn chúng thường trụ ở Tây Liên Tịnh viện thường chăm coi nơi đây, giống như nhân viên quản lý mẫu ruộng này vậy. Tuy cư sĩ không nhất định ở đạo tràng, song giống như hội viên của hợp tác xã, khi rảnh thì đến tham dự. Mỗi một kỳ Phật thất, đều có người đến ghi danh tham gia. Mẫu ruộng này mọi người phân công hợp tác, thì sẽ không bị hoang phế, mà còn đem lại lợi ích cho nhau. Không luận là người tại gia hay xuất gia, đều ảnh hưởng đến sự thu hoạch của tâm linh, sản phẩm nông nghiệp thanh tịnh của tâm linh.

Y theo cách thức này, mọi người đều có thể khái quát được đại tinh tấn, đại phương tiện. Mà ý nghĩa của chữ “đại” là lợi ích qua lại, lợi ích cộng đồng.

Nếu chỉ có một người, dù cố gắng thế nào, rất khó mà duy trì được đạo tràng tổ chức niệm Phật hai ba mươi năm. Nhưng hôm nay đại chúng phân công hợp tác, có quy luật, phương pháp, nghi thức, mỗi người cố gắng một ít, thì có thể hỗ tương lẫn nhau sẽ đạt được thành tựu.

Có một ví dụ, mỗi một thời khóa, phương pháp quý vị cùng tu tập là niệm Phật, phương pháp này rất giống như đoàn hợp xướng.
Đoàn hợp xướng là nương nhờ sự phối hợp âm thanh của mỗi thành viên, tạo ra năng lượng đoàn kết tâm linh, khiến cho cảnh giới tâm linh không ngừng thăng hoa. Vì vậy, khi đoàn hợp xướng hát hay, khiến cho tâm linh của mỗi đoàn viên kết hợp lại với nhau, người nghe cũng được hòa mình vào sự thăng hoa của tâm linh.
Phương thức này rất dễ dàng đạt đến sự chuyên chú và khinh an trong nội tâm. Có được sự chuyên chú và khinh an, thì có thể tăng cường được tính kham nhẫn của tâm linh. Rất nhiều người trong cảnh đó, cảm thấy năng lượng của sự chuyển biến thân tâm cao, thể nhận được mối quan hệ từ mình với mọi người, gia đình và xã hội.

Giống như đoàn hợp xướng vậy, có thể hòa hợp, an lạc.
Trong “Độc Giả Văn Trích” từng kể lại một câu chuyện thật, có một cô gái tham gia đoàn hợp xướng nghiệp dư, đang vận động thể dục bị rớt xuống biển, trong thời tiết lạnh giá, đợi khi đội cứu hộ tìm đến thì đã trải qua thời gian ba tiếng đồng hồ.
Một người bình thường ngâm mình trong biển lạnh giá ba tiếng đồng hồ rất là khó sống xót. Khi cô rớt xuống thì vô cùng sợ hãi, nghĩ rằng cuộc đời hết rồi, chết đã đến nơi, tâm hoang mang sợ hãi nghĩ ngợi lung tung.
Lúc này cô nghĩ mình nên tập trung ý chí tinh thần làm một, hát những bài hát đã học trong đoàn hợp ca, bài này tiếp bài khác, hát cả ba tiếng đồng hồ. Khi đội cứu hộ tìm đến, cô không có bị tổn thương đến thân tâm, chỉ cổ họng hơi bị khan một chút.
Cùng nhau tu tập trong bảy ngày thật ra cũng giống như vậy. Khi xướng lên quý vị phối hợp tốc độ nhanh chậm của Phật hiệu, âm thanh cất lên vừa phải,

không lớn không nhỏ, dung hợp với nhau.
Cõi Tịnh độ trong “Kinh A Di Đà” nói, chúng sanh hòa hợp an lạc, không cần phải đi tìm đâu xa, không cần phải kiếm ở bên ngoài, khi quý vị cùng niệm Phật, cá nhân và mọi người có thể cảm nhận đến được điều này.
Vì vậy sau mỗi thời khóa, xướng bài kệ hồi hướng: “Nếu có ai thấy nghe, đều phát tâm Bồ-đề.” Nếu có người thấy đến, nghe đến, đều có thể phát tâm Bồ-đề.
Từ thân nghiệp biểu hiện ra, bao quát: Đứng, nhiễu Phật, chắp tay, và ngữ nghiệp: Khi ra tiếng, có thể nhìn được, nghe được, đây là điều thực tại, hi vọng quý vị tiếp tục nỗ lực.
A Di Đà Phật！

Ngày thứ sáu: Đặc trưng của tâm Bồ-đề

NGÀY THỨ SÁU: Đặc trưng của tâm Bồ-đề: 4. Đại xuất ly.

Hôm nay là ngày thứ sáu của kỳ Phật thất thứ nhất năm 2007.

Những ngày qua đã giảng rõ về ba đặc trưng của tâm Bồ-đề: Đại dõng mãnh, đại phương tiện, đại lợi ích. Phối hợp dõng mãnh tinh tấn với phương tiện thiện xảo đưa đến lợi ích lâu dài tự lợi lợi tha, lợi ích cho số đông vì vậy gọi là đại lợi ích.

Còn đặc trưng thứ tư của tâm Bồ-đề là “đại xuất ly”, cũng là “đại Bồ-đề” thành Phật cao hơn sự giác ngộ Bồ-đề của Thanh văn, Duyên giác.

Phần trên đã nói đến đại tinh cần, đại phương tiện là từ hành vi của chúng sanh. Đại lợi ích là đứng từ góc độ lợi ích, còn thành tựu Bồ-đề là đứng từ góc độ kết quả.

Bốn loại đặc trưng này quy nạp lại, có thể bao quát được: Nhân duyên phát tâm Bồ-đề và đối tượng phát tâm Bồ-đề.

Khi đối diện với đối tượng nào sẽ khiến chúng ta phát khởi tâm Bồ-đề? Tổng quát có hai loại lớn: Loại thứ nhất là “không nhẫn chịu nổi khi thấy chúng sanh đau khổ”; Loại còn lại là vì sự quyết tâm giác ngộ. Hay chúng ta thường nói: “Thượng cầu Phật đạo, hạ hóa chúng sanh”. Muốn giữ gìn tâm Bồ-đề không thối chuyển, phải có hai động cơ, động lực này.
Thông thường phát tâm của người thế tục, cũng có thể nhận ra hai năng lượng này. Nhỏ từ lợi ích con cái cha mẹ ông bà trong gia đình. Vì vậy từ gia đình đến xã hội, quốc gia, cả toàn nhân loại, đều là duy trì theo hai nhân duyên trên.
Tám phương pháp đối trị năm sự lỗi lầm.
Ngoài ra bổ sung thêm phần đại tinh tấn có nhắc đến sự đối trị, đối trị này đặc biệt là khắc phục các chướng ngại liên quan đến thiền định, bát nhã. Đem tám phương pháp đối trị năm sự lỗi lầm, để có thể đạt

được dù thâm sâu, khó hành, thời gian dài nhưng vẫn thành tựu. Vì vậy trong “Biện Trung Biên Luận” nói: “Diệt trừ năm lỗi lầm, cần tu tám phương pháp. Năm lỗi lầm là: 1. Giải đãi, 2. Quên lời dạy của thánh hiền, 3. Hôn trầm trạo cử, 4. Bất tác hành, 5. Tác hành. Vì đoạn trừ giải đãi, nên tu tập: 1. Dục, 2. Cần, 3. Tín, 4. An, là các phương pháp tu đối trị để đạt được kết quả. Để diệt trừ bốn lỗi lầm còn lại, nên tu tập: 5. Niệm, 6. Trí, 7. Tư, 8. Xả, ký ngôn, giác trầm cử, phục hành và diệt đẳng lưu.”
Tu tập định và huệ chướng ngại lớn nhất là giải đãi. Cần phải nương nơi bốn thiện pháp “tín tâm, dục, cần, khinh an” để đối trị. “Tín” có liên quan với tín tâm. “Dục” chỉ cho mong muốn về thiện pháp, tâm nguyện cầu đạt thành tựu. “Cần” tinh cần. “Khinh an”, tinh cần cần phải phối hợp với khinh an, nếu không thì không dễ lâu bền. Ví dụ: Phật thất được ba ngày, buổi tối tiếp theo sẽ thêm thời khóa, nếu thân tâm mệt mỏi, sẽ không chịu được, lúc này cần phải nương nơi năng lượng của

khinh an để duy trì. Ở trong tám phương pháp đó có bốn loại năng lượng như trên đã nói dùng để đối trị sự lỗi lầm do “giải đãi” tạo ra.
Lỗi lầm thứ hai là quên mất Phật pháp, quên đi lời dạy của Thánh hiền. Khi niệm Phật rất dễ quên mất chánh niệm, quên mất Phật hiệu, Phật tâm, Phật pháp. Cần phải nương chánh niệm để nhắc nhở.
Lỗi lầm thứ ba là trạo cử và hôn trầm. Tâm nếu không quá xôn xao thì lại hôn trầm. Hôn trầm và trạo cử cần phải nương chánh trí, giác trí, lực quán chiếu để đối trị. Khi chúng ta niệm Phật, nên bắt đầu từ quán chiếu thân nghiệp, kế đến ngữ nghiệp, vì hành vi, tư thế, ngôn ngữ âm thanh là dễ dàng quan sát nhất.
Khi ngồi, đầu, thân thể không đoan chánh, tán loạn và hôn trầm, tư thế rất dễ dàng biến đổi theo. Tiếng niệm Phật cũng theo đó mà tán loạn.
Mỗi thời khóa quý vị cùng nhau tu tập, cũng giống như mọi người đồng tâm hiệp lực đẩy một chiếc xe, hay cùng nhau chèo thuyền vậy. Khi niệm Phật, âm thanh

năng lượng của mỗi người đều đúng mức thì chiếc xe này có thể đẩy lên phía trước. Nếu như mỗi người đều nghĩ: “Dù sao có người khác đẩy, mình không đẩy cũng không sao”. Giả bộ đẩy, nhưng thật ra không có dùng sức. Hoặc là một bên quá dùng sức, còn một bên thì không, chiếc xe này sẽ bị đẩy lệch qua một bên.
Âm thanh đại chúng niệm Phật và năng lực đẩy xe giống nhau, từ bài tán Phật bắt đầu của mỗi thời khóa, từ từ dùng sức, lại dùng sức, từ sáu chữ Nam mô A Di Đà Phật, đến bốn chữ A Di Đà Phật, càng lúc càng nhanh, càng lúc càng thuận, thì sẽ đạt được mục đích. Như khi chèo thuyền, mỗi người đều đem hết sức lực của mình, thuyền càng chèo càng nhanh, thì thuận lợi đạt đến mục đích. Tu hành cũng như thế, mọi người dễ dàng đạt đến tự lợi lợi tha.
Những lỗi lầm trong quá trình tu hành, có hai yếu tố cuối cùng là “bất tác hành” và “tác hành”. “Bất tác hành”: Điều nên làm lại không làm, phải nương vào “tư”, nương nơi ý chí nghị lực để đối trị khắc phục.

Ngược lại, không nên làm lại làm “tác hành”, cần phải nương vào “xả”, dùng tâm xả để đối trị.

Ví dụ: Việc nên làm trong điện Phật, là làm không dư cũng không thiếu. Nên niệm đúng nơi đúng chỗ, không dư mà cũng không thiếu một câu. Có một số người cho rằng: Trong tâm an định là được rồi, không niệm ra tiếng mới gọi là thiền định, nên vậy cứ không niệm Phật ra tiếng. Trong thiền đường có thể là như vậy, đây là phương pháp tu hành của họ. Nhưng trong điện niệm Phật, niệm ra tiếng là nên làm nhưng không làm, thì thuộc “bất tác hành”, cần phải đối trị cải thiện.

Tôi luôn nhắc nhở mình mỗi ngày từ sáng tới tối, giữ thân, khẩu, ý, ba nghiệp cho thích đáng, việc nên làm không thể thiếu; Việc không nên làm thì không được làm. Không hơn một phần không thiếu một việc, như vậy sẽ dễ dàng thể hội đến “pháp vô vi”, bởi vì “vô vi” không phải là “không làm”, mà “làm” một cách phù hợp nhất. Không làm nhiều mà cũng không làm ít, không bị trói buộc nơi hiện tượng sanh diệt của “pháp hữu vi”.

Đặc trưng của sự thành tựu thiền định và trí tuệ là khiến cho thân khẩu nghiệp của chúng ta có thể đạt đến nơi thích hợp. Phàm phu phiền não nhiều không biết chân lý các hành vô thường, các pháp vô ngã, đối với hành vi không nên làm, không nên nói, ý niệm không nên khởi, lại làm xằng bậy, nói vớ vẫn, nghĩ lung tung. Ngược lại, họ không làm, không nói, không nghĩ những điều nên làm, nên nói, nên nghĩ. Hai tình huống trên đều bị ràng buộc bởi hiện tượng sanh diệt, khởi hoặc, tạo nghiệp, thọ khổ của “pháp hữu vi”.

Tất cả những lỗi lầm khi tu tập gặp phải và tám loại phương pháp đối trị đã nêu ra như trên.

Tâm Bồ-đề phải cần thời gian dài để tích lũy, do đó thâm sâu, khó hành; những lỗi lầm của việc tu hành cũng phải cần thời gian dài để đối trị.

Các yếu tố để thắng nghĩa tâm Bồ-đề phát sanh: Chủng tử (tín giải), sanh mẫu (trí tuệ), thai tạng (thiền định), nhũ mẫu (đại bi)

Đối với việc phát sanh thắng nghĩa, đệ nhất nghĩa tâm Bồ-đề như thế nào? Trong Kinh điển lấy việc sanh con nuôi dưỡng để làm ví dụ. Việc nuôi dưỡng con cái từ chủng tử bắt đầu. Tín giải lực, thắng giải lực thì giống như chủng tử. Chủng tử phải cần có người mẹ, trí tuệ bát nhã tức là người mẹ, vì vậy, “bát nhã” được xem là mẹ của chư Phật. Có trí tuệ mới có thể sanh khởi được tâm Bồ-đề.
Có tâm tín giải, có bát nhã, vẫn cần có một nơi hàm chứa thai tạng của tâm Bồ-đề, giống như tử cung mang thai, đây cần phải nương sự an lạc của thiền định. Năng lực an lạc của Tam-muội giống như nơi mang thai rất ổn định. Do đó thiền định ba-la-mật có thể khiến cho tâm Bồ-đề yên ổn. Tu tập niệm Phật Tam-muội, cần phải phối hợp sự chuyên chú và khinh an với nhau. Chuyên chú, khinh an sản sanh hỷ lạc, hỷ lạc của việc tu hành. Sự hỷ lạc của việc tu hành giống như thai tạng bền vững, an định.
Vì vậy bảy ngày này, quý vị nếu không đạt được

hỷ lạc, pháp hỷ, thiền duyệt, cho rằng bảy ngày này không đạt được gì, chi bằng ở nhà hưởng thụ tốt hơn, từ đó mà sinh phiền não, buồn bã. Như vậy thì rất khó ổn định. Trường kỳ thực hành Bồ-tát đạo cũng như vậy, việc khó làm có thể làm, mà còn làm trong vô lượng kiếp, đây cần phải nương vào niềm an lạc của việc tu hành. Người thế tục cũng biết để có thể giúp đỡ mọi người trong thời gian dài, tất phải tin tưởng “giúp người lấy sự vui vẻ làm đầu”. Giả như giúp người không có sự vui vẻ gì, không khẳng định được niềm vui này, thì rất khó duy trì tiếp tục.
Thai nhi sau khi sanh ra, cần có sữa mẹ để nuôi dưỡng. Tâm đại bi cũng giống như sữa mẹ. Do vậy toàn bộ tâm Bồ-đề cần có bốn nhân duyên lớn (thắng giải, thiền duyệt, trí tuệ, từ bi). Trí tuệ như mẹ đẻ, từ bi như sữa mẹ, tín giải lực và thắng giải lực là chủng tử, cái vui của thiền duyệt và thiền định là thai tạng. Những tư lương Bồ-đề tích lũy trong bảy ngày này, nên tiếp tục duy trì, hướng tâm Bồ-đề phát triển đến đệ nhất nghĩa

đế, thắng nghĩa đế, và phải biết duy trì phát huy bốn loại nhân duyên này.

Quý vị trong bảy ngày này là dựa vào nghi thức niệm Phật, đây là nhân duyên trên sự tướng, từ buổi sáng thời khóa thứ nhất đến thời khóa cuối cùng, mỗi thời khóa dựa vào nhân duyên nghi thức cùng nhau tu tập để duy trì cho mình và mọi người, từng bước từng bước tiến lên phía trước. Nhưng đây là nhân duyên thế tục, thế tục có sanh có diệt. Tiến một bước ở phương diện đệ nhất nghĩa đế, nên duy trì tâm Bồ-đề không cho thối chuyển, luôn bồi dưỡng bốn thứ nhân duyên này.

Đối với tín giải lực của Phật pháp đại thừa, không luận là Phổ Hiền mười đại nguyện vương, hoặc là thắng giải lực tứ hoằng thệ nguyện (chúng sanh vô biên thệ nguyện độ, phiền não vô tận thệ nguyện đoạn, pháp môn vô lượng thệ nguyện học, Phật đạo vô thượng thệ nguyện thành), còn phải có trí tuệ bát nhã vô tướng vô trụ; Thai tạng của cái lạc thiền định; Dòng sữa mẹ của tâm đại bi để bồi dưỡng tâm Bồ-đề.

Đối với tâm từ bi, tâm đại bi, cuối cùng mình đã phát huy đến trình độ nào, có thể từ sự đối diện với chúng sanh không đồng để quan sát, pháp môn Tịnh độ gợi ý chúng sanh đối với cửu phẩm, bao quát từ thượng thượng phẩm đến hạ hạ phẩm, bất luận là thân thuộc hay oan gia, đều đem tâm từ bi như nhau.
Nói ra thì rất dễ dàng, nhưng quý vị từ trong đời sống hàng ngày mà quán sát cẩn thận xem những gì đã gặp, thì sẽ biết mình có thể phát huy đến trình độ nào.
Trong ngày thường, đối với oán gia kẻ thù địch thì không dễ phát khởi tâm từ bi. Mọi người thường cho rằng mình có thể làm được, nhưng khi cùng với người khác, kể cả đồng nghiệp, người hàng xóm v.v..., nảy sinh liên quan đến lợi lộc thì rất khó mà phát khởi tâm từ bi.
Trong “Độc Giả Văn Trích” xuất bản tháng 2 năm 2007 đã ghi một câu chuyện có thật. Ở Canada trong gia đình, chồng là luật sư, có hai người con gái song sinh đang học mẫu giáo. Gia đình sinh sống rất hạnh

phúc mỹ mãn. Vào một ngày nọ, người hàng xóm chuẩn bị đi du lịch, nên nhờ họ: “Nhà có đứa thanh niên, tôi đi không yên tâm, nhờ anh coi dùm tôi một chút”. Gia đình này liền đồng ý.

Tối hôm đó, người chồng vì ý thức trách nhiệm nên đi qua nhà hàng xóm xem chừng, lúc ấy cậu thanh niên lợi dụng khi cha mẹ không có ở nhà đã mở vũ hội, hơn một trăm đứa thanh niên ở trong nhà cuồng loạn, uống rượu, hút thuốc phiện, sử dụng thuốc lắc, cả ngôi nhà mờ mịt âm u.

Vị luật sư này rất có trách nhiệm nên khuyên: “Các cháu mau về nhà đi, trời tối rồi, đừng có uống rượu say dễ sanh chuyện v.v...” không ngờ cả một đám thanh niên liên hiệp lại đánh chết ông ta.

Nghĩ xem, nếu như bạn là người vợ luật sư, chồng mình vô duyên vô cớ bị đánh chết, để lại cặp song sinh đang học mẫu giáo, quý vị đối diện với vấn đề này như thế nào? Làm sao phát tâm từ bi?

Ngày mai sẽ thảo luận tiếp.

Ngày Thứ Bảy: Tâm Đại Bi Là Nguồn Sữa Mẹ Nuôi Dưỡng Tâm Bồ-Đề

NGÀY THỨ BẢY: Tâm đại bi là nguồn sữa mẹ nuôi dưỡng tâm Bồ-đề.
Hôm nay là ngày thứ bảy của kỳ Phật thất thứ nhất năm 2007, cũng là ngày cuối cùng của khóa tu.
Ở Tây Liên tịnh uyển sắp xếp chương trình thời khóa của Phật thất là kết hợp với truyền thống tổ chức niệm Phật thất trong đạo tràng niệm Phật, từ từ tăng lượng thời gian dần, hôm nay lên đến nửa đêm.
Mấy ngày này giảng về pháp môn niệm danh hiệu Phật A Di Đà đưa đến tâm tín nguyện, xây dựng tâm Bồ-đề.
Ngoài ra còn đặc biệt nhấn mạnh, trong lúc cùng tu niệm Phật, trong khi đi đứng, nằm ngồi hoặc là về phòng nghỉ ngơi, luôn quán chiếu những động tác điều chỉnh cho toàn thân phù hợp nhất, để tiếp nhận đến nguyện lực của Phật A Di Đà, sau đó phát khởi tâm Bồ-đề.
Ngày đầu tiên nhắc đến, lực quán chiếu liên tục để

giữ gìn toàn thân chỉnh tề trang nghiêm, tiếp đến quán chiếu khi lạy Phật, bái xá và ngồi thiền. Điều này là phương tiện rất quan trọng khiến cho mình, và người khác khi thấy nghe có thể phát tâm Bồ-đề.
Kế đến là ngữ nghiệp, pháp môn niệm Phật chủ yếu là dựa vào âm thanh ngôn ngữ, quý vị cùng niệm Phật, có rất nhiều ví dụ để diễn đạt như đoàn hợp xướng, cùng nhau đẩy xe lên đồi và chèo thuyền.
Sự sắp xếp toàn bộ nghi thức niệm Phật là muốn mọi người thể hội đến “tâm không phân biệt”. Ngày hôm qua đem “pháp vô vi” để nói rõ như thế nào phân biệt “nên làm” và “không nên làm”, tùy thuận các loại nhân duyên làm phương tiện chính xác. Có một số người cho rằng thiền định là bên ngoài không động. Kỳ thật, điểm đặc biệt của thiền định là “không phân biệt’; Từ sơ thiền đến tứ thiền, từ cảm thọ thì trước tiên xa lìa “ưu khổ” đạt được “hỷ lạc”, cuối cùng xả bỏ “hỷ lạc”; Từ giác quán lại xem, trước phải “có giác, có quán”, xa lìa dục vọng, sau khi lìa vọng, từ từ đạt đến “không

giác, không quán”, cuối cùng “không phân biệt”.
Từ thiền định đến huệ bát nhã học cũng nói như vậy. Từ từ xả bỏ phân biệt ngã chấp đạt đến vô ngã. Trong giáo pháp đại thừa muốn tu tập vô ngã, rất dễ dàng là phối hợp trong đoàn thể. Khi tiếng niệm Phật, tán kệ Phật, danh hiệu Phật sáu chữ, bốn chữ lúc nhanh lúc chậm có cảm giác không phải tiếng của mình, hình như là âm thanh của cả đại chúng.
Đây cũng là nguyên lý “tự lợi lợi tha” của pháp môn đại thừa, trên bề mặt, hình như chỉ có mình đang niệm, nhưng kỳ thật là mọi người cùng niệm. Cảnh giới “niệm mà vô niệm, vô niệm mà niệm” cũng được thể hội từ đây. Pháp môn Tịnh độ xưng danh hiệu Phật từ Nam Bắc triều bắt đầu lưu hành, cho đến hôm nay, thiện xảo phương tiện của “xưng danh” là nguyên nhân chủ yếu khiến cho pháp môn Tịnh độ có thể tiếp tục hoằng dương.
Từ Nam Bắc triều đến đến Tùy Đường, có những vị Đại sư Tịnh độ tông khai sáng pháp môn niệm Phật

Tịnh độ, có những vị tổ sư khi dẫn dắt đại chúng niệm Phật, âm thanh vang đến cả núi rừng. Trong truyện ký của Tổ sư có nhắc đến truyền thuyết: Đạo tràng niệm Phật xa ở ngoài kinh thành, cách mấy trăm dặm, mấy ngàn dặm, song trong hoàng cung đều nghe tới. Có lẽ không phải diễn tả âm thanh của họ rất lớn mà muốn biểu đạt sức ảnh hưởng của phong trào niệm Phật.

Đời nhà Đường đại sư Thiện Đạo mỗi một tiếng niệm Phật, trong miệng xuất ra một đạo hào quang. Vì vậy đạo tràng của Đại sư Thiện Đạo được gọi là “chùa Quang Minh”. Trong đức hiệu Ngài được tán tụng cũng có từ “quang minh”. Những xưng hô này là tán thán sự niệm Phật thành tựu của Ngài, trừ âm thanh ra còn có thể khiến cho người khác cảm đến sự biến chiếu của ánh quang minh.

Tịnh độ tông ở Nhật Bản tổ sư tu niệm Phật Tam-muội cũng có cảm ứng tương tự như vậy, được biểu hiện trên tượng; Khi tạo hình niệm Phật trong miệng có hình tượng Phật.

Vì vậy khi quý vị xưng danh hiệu Phật, nỗ lực từ định học và tuệ học để hướng về “vô phân biệt”. Định học tiêu trừ tình dục, huệ học tiêu diệt ngã chấp, thành tựu chúng sanh, đây là yếu tố quan trọng của pháp môn niệm Phật để thành tựu định huệ và trang nghiêm Phật độ, hi vọng quý vị chú trọng điều này.
Kế đến trong kinh thường nhắc đến phát tâm Bồ-đề, bốn điều kiện trưởng dưỡng tâm Bồ-đề. Đối với chủng tử tín giải tâm của pháp đại thừa, trí tuệ bát nhã vô tướng vô trụ, thai tạng của thiền định, còn có dòng sữa của tâm đại bi. Tâm Bồ-đề có thể duy trì lâu dài không thối chuyển cần phải có những yếu tố này.
Đối với tín giải lực, thắng giải lực của pháp đại thừa, có thể giống Phổ Hiền thập đại nguyện vương, hoặc giống “Kinh Pháp Hoa” thường nói tín tâm của Thường Bất Khinh Bồ-tát đối với chúng sanh. Thường Bất Khinh Bồ-tát đối với tất cả chúng sanh đều có thể lý giải như vầy: “Tôi không dám khinh quý Ngài, vì quý Ngài tương lai sẽ thành Phật”, lấy tín giải tâm này đối

diện với mình và tất cả chúng sanh. Lấy tín giải tâm như vậy làm chủng tử, lại lấy vô tướng vô trụ thể hội bát nhã tánh không làm thân mẫu sanh dưỡng, sau đó lấy an lạc của Tam-muội thiền định làm thai tạng, an dưỡng thánh thai.
Niệm Phật Tam-muội cũng là một năng lượng, từ trong niệm Phật sản sanh pháp hỷ, sản sanh hỷ lạc, xa lìa ưu khổ, tu niệm Phật Tam-muội như vậy, từ sự hỷ lạc trong khi niệm Phật, khiến cho bầu thai tâm Bồ-đề, rất ổn định trong thai mẹ. Nếu không rất dễ bị xẩy thai, thậm chí không mang thai, không có biện pháp nào nằm trong tử cung. Sau khi tâm Bồ-đề sanh trưởng, việc quan trọng hơn là dùng tâm đại bi lại trưởng dưỡng nó. Trừ việc lấy bát nhã làm sanh mẫu ra, còn cần phải lấy tâm đại bi làm sữa mẹ.
Tâm từ bi là một trong những thiên tánh của chúng sanh, mọi người thường dễ dàng từ bi đối với mình, tiến thêm bước cũng rất dễ dàng từ bi đối với thân hữu. Ví dụ, cha mẹ từ ái đối với con cái rất tự nhiên, đây là một

loại thiên tính. Nhưng đối với người không tương quan từ bi thì không dễ dàng, đối với oan gia, người oán thù khởi tâm từ bi thì càng khó khăn hơn.

Đây là then chốt quan trọng của tất cả việc tu hành Phật pháp. Điểm này hành giả không vượt qua được mà nói đến Tịnh Độ thì đó chỉ là thái quá.

Quý vị xem những gì tường thuật về Tịnh Độ trong kinh Phật, chúng sanh đều có điểm đặc biệt thanh tịnh bình đẳng này. Bốn mươi tám lời nguyện của Phật A Di Đà cũng có nhắc đến, hóa độ chúng sanh trong chín phẩm như thế nào, từ thượng thượng phẩm cho đến hạ hạ phẩm. Hôm qua cũng đặc biệt nói đến chúng sanh ở hạ hạ phẩm, mọi người bình thường không có cảm giác gì nhưng khi nghĩ đến chúng sanh ở hạ hạ phẩm, gặp người tạo tác năm nghịch mười ác, họ làm tổn hại mình hoặc thân hữu thì sẽ có phản ứng như thế nào?

Đài Loan có một vài vụ án, thân hữu của mình bị tổn thương, hoặc bị bắt trói, tống tiền, người bị hại rất tự nhiên là nhất định có tâm báo thù.

Nhân đây, đối với tử hình, xã hội Đài Loan đại đa số vẫn rất khó tiếp nhận những phương pháp khác thay thế nó. Mọi người vẫn cho rằng cần phải tử hình mới có thể ngăn chặn tội phạm giết người.
Ngày hôm qua nhắc đến trong “Độc Giả Văn Trích” tháng 2 năm 2007 đã ghi một câu chuyện thật phát sanh ở Canada. Một gia đình nọ, chồng là luật sư, có một cặp con gái song sinh đang học mẫu giáo.
Cuối năm 1997, người hàng xóm của họ đi du lịch, đã nhờ luật sư này coi dùm họ trong nhà có một đứa thanh niên khoảng mười mấy tuổi. Tối hôm đó, người chồng đi qua nhà hàng xóm coi ngó một chút, cậu thanh niên này thừa cơ hội khi cha mẹ đi vắng đã mở vũ hội, rủ rê rất nhiều người đến tham gia, thanh niên uống rượu mạnh, hút thuốc phiện, dùng thuốc lắc v.v...
Người chồng thấy vậy nói với những thanh niên này mau giải tán trở về nhà đừng có uống nữa, bất ngờ những người không mãn ý, bị bốn người bao vây lại đánh ngã xuống đất, lại còn bị một trong đám đó dùng

chân đá, phần đầu bị thương bốn năm chỗ và chết ngay hiện trường.
Quý vị nghĩ xem, nếu như là quý vị thì sẽ nghĩ như thế nào? Thật là sét đánh giữa trời xanh! Giống như bây giờ sắp tết rồi, cả gia đình vốn có thể đoàn tụ vui vẻ, có tâm tốt muốn giúp hàng xóm, không ngờ lại gặp tai vạ bay đến.
Nếu như bạn là người vợ đó, gia đình vì đây mà tan nát, lại còn phải nuôi hai con. Cái gọi là từ bi tâm, lúc đó rốt cuộc là ở chỗ nào? Tuy nhiên là có nghe, có học Phật pháp, nhưng lúc này thật có thể phát khởi được không?
Điều đáng quý là thế gian này có rất nhiều người vẫn có thể làm được. Khi phát sanh việc ngoài ý muốn như vậy, người vợ đó (dưới đây gọi tắt là cô A) biết rõ thù hận vĩnh viễn không giải quyết được vấn đề, chỉ khiến cho sự đau khổ càng lún càng sâu, mà còn không có biện pháp tiêu giải sự oán hận của mình đối với hung thủ, càng

không thể giúp đỡ hung thủ hối cải hướng thiện.
Lúc đó, những cậu thanh niên này bị phát hiện đã giết người, toàn bộ trốn chạy. Cảnh sát bắt không được kẻ tình nghi đặc biệt, tuy bắt được mấy người nhưng không có chứng cứ gì chính xác chứng minh là ai giết người. Ngày hôm đó họ đã uống rượu, dùng thuốc lắc, mọi người đều mơ mơ hồ hồ, không thể đem sự việc nói rõ ràng, vì vậy phạm nhân chính chưa xác định được.
Thông thường đối với những kết quả như vậy, trong tâm mọi người có thể càng thêm oán hận. Hận hung thủ, hận cảnh sát bắt không được hung thủ, và hận xã hội, hận nền trị an không tốt v.v...
Nhưng cô A ngoài việc xoay chuyển cuộc sống sinh hoạt gia đình của mình ra, còn căn dặn cảnh sát nếu như bắt được hung thủ rồi, cô hy vọng có thể cùng với hung thủ nói chuyện. Nhưng cảnh sát trả lời, trong quá trình vây bắt hung thủ, theo quy định của bộ tư pháp không thể tùy tiện làm như vậy. Vì căn cứ vào kinh nghiệm, khi gia quyến của người bị hại gặp mặt

hung thủ, tinh thần vô cùng kích động, hiện trường rất khó kiểm soát.
Song cảnh sát trả lời cô ấy rằng: “Cô có thể ghi hình những gì muốn nói, đợi khi bắt được hung thủ sẽ mở cho hắn xem.”
Cô A sau khi trở về, đem những gì muốn nói ghi lại, cô nói với hung thủ: “Sau khi việc đó xảy ra cô đã làm những gì, gia đình đã phát sanh khó khăn như thế nào, đối diện với cảnh nghèo túng ra sao. Cô hi vọng hung thủ nếu như tự đầu thú. Cô hứa trên tòa án sẽ ủng hộ, sau này cũng sẽ giúp đỡ hung thủ.”
Từ năm 1997 đến 2001, trải qua thời gian bốn năm, có người đã phát hiện một kẻ rất khả nghi, sau khi thông báo cảnh sát hắn liền bị bắt.
Hắn là một trong những thanh niên trong vũ hội năm đó, cảnh sát mở đoạn video đó cho hắn xem, sau khi xem xong hắn rất cảm động, rồi xin cảnh sát cho hắn ở trước mặt cô A nhận tội.
Cô A nghĩ: “Vấn đề xảy ra không phải ở nơi đứa

trẻ này thôi, mà là cả một xã hội. Đối với cả xã hội thì mình làm cách nào để giúp đỡ?”
Cô đem sự việc của chồng khi còn sống và cả quá trình sự việc này viết thành bài văn diễn thuyết. Đầu tiên diễn giảng từ những trường cô đã từng học qua, sau đó đủ điều kiện thì đi các trường tiểu học trung học khác.
Có rất nhiều thanh thiếu niên đã có kinh nghiệm, tranh thủ khi cha mẹ không có ở nhà, uống rượu, hút thuốc. Cô A hi vọng lớp trẻ nên biết hậu quả hành động đó như thế nào.
Cô cho rằng phải làm từ cội gốc, vì lớp trẻ này tương lai là chủ nhân của xã hội. Hơn thế nữa, khi cô gặp hung thủ đã nói cho hắn biết sự việc của mình đang làm. Không lâu hung thủ cũng tự mình viết thư hối hận, xin lỗi xã hội quần chúng và người bị hại, đồng thời cũng nói với cô A, hi vọng đem cả quá trình phạm tội viết ra để cho cô làm tài liệu diễn giảng. Sau đó vị hung

thủ này cũng đáp ứng sẽ xuất hiện trong hội diễn giảng của cô, ngay hiện trường lấy bản thân làm lời giảng dạy.

Vì vậy, cuối cùng hai người cùng xuất hiện nơi hội trường diễn giảng. Lúc đó có người hỏi: “Hai người là bạn à?”. Cô A đáp “vâng, chúng tôi là bạn”.

Trải qua năm năm kỳ hạn ngồi tù, cô A vẫn ở trong hội nghị giảm tội ủng hộ vị thanh niên này, biểu hiện ý nguyện hòa giải cho cậu ta cơ hội làm lại cuộc đời.

Do đó, báo thù không thể giải quyết vấn đề. Ví dụ: Oán thù dân tộc ở khu vực Trung Đông, vì thường lấy thù báo thù, khiến cho vấn đề thù hận càng ngày càng khó hóa giải.

Không cùng dân tộc, không cùng giáo phái, đều có thể tồn tại thù hận. Mà tâm từ bi không phải chỉ ứng dụng trong tu hành Phật giáo mà thôi, nó thật sự là có thể giải quyết vấn đề thù hận của chúng sanh, hóa tàn bạo nước mắt trở thành hòa bình hạnh phúc, thay đổi cõi Ta-bà trở thành nơi Tịnh Độ.

Hi vọng đại chúng khi niệm Phật, nên niệm ra loại quyết tâm và cảm giác này.

A Di Đà Phật.

Nhà xuất bản Phật đà giáo dục

Năm xuất bản 2012