Niệm Phật tam muội nhập môn

Mục Lục

Niệm Phật Tam

Muội Nhập Môn

念佛三昧入門

Thích Tuệ Mẫn

Mục lục
Mục lục ………………………………………………………………….…1
Giới thiệu về Pháp sư Huệ Mẫn …………………………………………...4
Lời tựa bản dịch tiếng Việt …………………………………………….…..6
Lời tựa Niệm Phật Tam-muội Nhập Môn ………………………………….11
Khai thị Phật thất lần thứ 2, năm 2005……………………………………...14
NGÀY THỨ NHẤT: Thời khóa niệm Phật và mối liên quan đến năm tiến trình niệm Phật trong "Vãng Sanh Luận"……………………………………………….15
NGÀY THỨ HAI: Chuyển hóa thân tâm……………………………..…… 30
NGÀY THỨ BA: Cảm thọ và năng lực quyết định………………………... 45
NGÀY THỨ TƯ: Nhất tâm bất loạn và ba tâm vi tế sáu tâm thô………….. 59
NGÀY THỨ NĂM: Ba tâm vi tế và sáu tâm thô với năm tướng công đức lớn …………………………………………………………………………….……74
NGÀY THỨ SÁU: Lúc lâm chung tứ đại phân giải ………………………..88
NGÀY THỨ BẢY: Ba tướng vi tế của tâm ………………………………..100
GIẢI ĐÁP VẤN ĐỀ TRONG KỲ PHẬT THẤT THỨ HAI NĂM 2005 …112
Khai thị Phật thất lần thứ 1, năm 2006……………………………………..151
NGÀY THỨ NHẤT: Niệm Phật làm nền tảng để phát tâm Bồ-đề……….. 152
NGÀY THỨ HAI: Thứ tự tu hành với thiện căn thuận phước phần và giải thoát phần ………………………………………………………………………………163
NGÀY THỨ BA: Tu tập thiền định ………………………………………..175
NGÀY THỨ TƯ: Thuận giải thoát phần và bốn loại niệm Phật …………..187
NGÀY THỨ NĂM: Thuận quyết trạch phần……………………………… 199
NGÀY THỨ SÁU: Thuận quyết trạch phần………………………………...213
NGÀY THỨ BẢY: Vô thường và tứ đại phân giải…………………………. 227
Khai thị Phật thất lần thứ 1, năm 2007………………………………………240
NGÀY THỨ TƯ: Đặc trưng của tâm Bồ-đề ………………………………..242
NGÀY THỨ NĂM: Ví dụ dẫn chứng thực tế đặc trưng của tâm Bồ-đề……. 252
NGÀY THỨ SÁU: Đặc trưng của tâm Bồ-đề………………………………. 263
NGÀY THỨ BẢY: Tâm đại bi là nguồn sữa mẹ nuôi dưỡng tâm Bồ-đề…… 275

Giới Thiệu Về Pháp Sư Huệ Mẫn

Giới thiệu về Pháp sư Huệ Mẫn
Hiện tại:
Hiệu trưởng Học viện Phật giáo Pháp Cổ Sơn
Giáo sư giảng dạy tại Trường Đại học Nghệ Thuật Quốc lập Đài Bắc
Chủ nhiệm hiệp hội Trung Hoa Điện Tử Phật điển (CBETA)
Học lịch:
Năm 1975 tốt nghiệp Đại học Dược tại trường Đại học Y Đài Bắc Đài Loan.
Năm 1989 tốt nghiệp thạc sỹ văn học tại trường Đại học Đông Kinh Nhật Bản.
Năm 1992 tốt nghiệp tiến sỹ văn học tại trường Đại học Đông Kinh Nhật Bản.
Từng đảm nhiệm giảng dạy:
9/1994 ~ 10/1997 Trưởng phòng sinh viên vụ của trường Đại học Nghệ Thuật Quốc lập Đài Bắc.
8/2000 ~ 7/2006 Trưởng phòng giáo vụ trường Đại học Nghệ thuật Quốc lập Đài Bắc.

8/2000 ~ 1/2006 Trưởng khoa Cộng Đồng Học của trường Đại học Nghệ Thuật Quốc lập Đài Bắc.

1/2006 ~ 7/2006 Trưởng phòng giáo vụ và kiêm hiệu trưởng trường Đại học Nghệ thuật Quốc lập Đài Bắc.

1994~2007 Phó viện trưởng Viện nghiên cứu Phật học Trung Hoa Pháp Cổ Sơn.

Đã trước tác:

Thanh Văn Địa sở duyên chi nghiên cứu, Tây Trai mộng ngữ, Thiền định và cuộc sống, Giới luật và Thiền pháp, Niệm Phật Tam-muội Nhập Môn 1993, Niệm Phật Tam-muội Nhập Môn 1994, Niệm Phật Tam-muội Nhập Môn 1998, Niệm Phật Tam-muội Nhập Môn 1999, Niệm Phật Tam-muội Nhập Môn 2000, Niệm Phật Tam-muội Nhập Môn 2001, Niệm Phật Tam-muội Nhập Môn 2002, Niệm Phật Tam-muội Nhập Môn 2007, Tương đối luận về tâm với não bộ, Khi Newton gặp đức Phật, Mục ca của hiệu trưởng sau khi ngọ trai.

Lời Tựa Bản Dịch Tiếng Việt

Lời tựa bản dịch tiếng Việt
Tôi xin gửi lời tri ân sâu sắc tới tất cả các thiện duyên đã tận tâm tận lực phiên dịch và cho xuất bản tác phẩm “Niệm Phật Tam-muội Nhập Môn” bằng phiên bản tiếng Việt.
“Niệm Phật Tam-muội Nhập Môn” được dịch từ tác phẩm “Liên Phong Tiểu Ngữ 2007”. Với mong muốn để quý độc giả gần xa dễ hiểu và dễ nắm bắt nội dung hơn, chúng tôi bao gồm tác giả và nhóm phiên dịch đã quyết định, đổi tiêu đề của tác phẩm từ “Liên Phong Tiểu Ngữ 2007” thành “Niệm Phật Tam-muội Nhập Môn”.
“Liên Phong” trong tác phẩm “Liên Phong Tiểu Ngữ” là chỉ “tôn phong của Tịnh độ tông”. “Tịnh độ Tông” ở Trung Quốc hay gọi là “Liên tông”, bởi vì tông phái này lấy mục đích “nguyện vãng sanh tây phương Tịnh độ, hóa sanh từ liên hoa”.
Từ năm 1993, tôi chủ trì và giảng dạy về Phật thất, sau đó được ghi chép chỉnh lý biên soạn những điều

này thành sách. Trong suốt quá trình làm việc như vậy, tôi đã suy nghĩ phải lấy một cái tên đặt cho cuốn sách của mình và sau cùng tôi cũng đã chọn được một tựa đề mà tôi tâm đắc “Liên Phong Tiểu Ngữ” để đặt tên cho tác phẩm. Suốt những năm tháng giảng dạy, tôi tự cảm thấy những điều giảng dạy của mình, chỉ là lời “Tiểu ngữ” chưa đủ gọi là “pháp ngữ”, là lời nói của người còn chưa thức tỉnh giác ngộ trong cõi đại mộng của kiếp nhân sinh này. Đó là lí do tôi đặt tên cho quyển sách mình là “Liên Phong Tiểu Ngữ”, nếu như trong thời gian giảng dạy kỳ Phật thất năm nào, thì nên thêm năm đó ở phía sau, để làm rõ năm quyển sách được xuất bản.
Hiện tại, cư sĩ người Đài Loan - Lai Kim Quang đã mời các Thầy cô người Việt Nam đang du học tại Đài Loan bao gồm: Thầy Thích Vạn Lợi, Ni cô Thích nữ Lệ Trúc, Thích nữ Trung Định, Thích nữ Phước Ngọc, đem quyển “Liên Phong Tiểu Ngữ 2007 (Niệm Phật Tam-muội Nhập Môn)” dịch thành Việt văn, và được

hội Phật đà Giáo Dục ấn hành.
Trong quá trình phiên dịch, tôi hiểu rằng quý Thầy cô cũng gặp rất nhiều khó khăn vất vả trong việc truyền tải đúng ý của bản nguyên tác và đồng thời phải đạt được tính logic phù hợp với văn phong của người Việt Nam, và còn nhiều những khó khăn hơn nữa mà bản thân tác giả chưa thấu đáo hết.
Nhân dịp tác phẩm được ấn hành, cho tôi gửi lời cảm ơn sâu sắc và lòng thành kính tới các thân bằng thiện hữu trí thức đã hỗ trợ để cuốn sách được hoàn chỉnh trong thời gian sớm nhất.
Nếu như sau khi ấn hành, quyển sách này có đem lại lợi ích cho quý độc giả người Việt, thì công đức ấy thuộc về những dịch giả đã dịch hoàn thành tác phẩm này.
Tôi đã hai lần được đặt chân đến đất nước Việt Nam xinh đẹp, để tham dự hội nghị học thuật của Phật giáo Việt Nam, chính từ sự chân thành, cởi mở, kiên nghị, lương thiện của người Việt đã để lại ấn tượng rất

sâu sắc trong tôi. Đó là một những điều mà bản thân tôi vô cùng cảm kích và trân trọng.
Tôi còn nhớ lần đầu tiên tôi đến Việt Nam vào ngày 20 đến 23 tháng 8 năm 2007, trong thời gian đó tôi đã lưu lại thành phố Hồ Chí Minh để tham gia hội thảo” “Việt Nam trong truyền thống Phật giáo Đông Á”, đoàn chúng tôi tham gia phát biểu luận văn nghiên cứu về “Vào Đời Đường các Cao Tăng cầu pháp đến Tây Vực và con đường hàng hải tơ lụa”. Đây là nghiên cứu dựa trên nội dung của tác phẩm “Đại Đường Tây Vực Cầu Pháp Cao Tăng Truyện”, trong truyện ghi chép lại có 56 vị cao Tăng, trong đó 39 vị đi theo con đường tơ lụa, ở Nam Hải mà đến Tây Vực cầu pháp, và trong đó có 17 vị đi qua Việt Nam rồi đến Ấn Độ, điều này cho thấy tầm quan trọng của Việt Nam trong việc truyền bá Phật giáo.
Lần thứ hai là từ ngày 13 đến 17 tháng 5 năm 2008, lần này chúng tôi được mời đến thủ đô Hà Nội tham gia “Đại lễ Phật đản liên hợp quốc lần thứ 5” được tổ chức

tại Việt Nam (The fifth United Nations Day of Vesak). Đoàn từ học viện Phật giáo Pháp Cổ tham gia phát biểu nhiều bài luận văn liên quan đến giáo dục và điện tử hóa Kinh sách Phật giáo.

Tôi đã đi đến Việt Nam hai lần, tuy trong thời gian ngắn ngủi, tôi cũng không biết tiếng Việt, không thể trực tiếp trao đổi chuyện trò, nhưng rất kính phục Phật giáo Việt Nam đã nỗ lực cống hiến cho xã hội.

Tôi thành tâm chúc phúc cho Phật giáo Việt Nam pháp luân thường chuyển; Nhân dân Việt Nam an lạc kiết tường.

Tây Liên Tịnh Uyển, ngày 31 tháng 12 năm 2011

GS – TS. Pháp sư Thích Tuệ Mẫn

Lời Tựa Niệm Phật Tam-Muội Nhập Môn

Lời tựa Niệm Phật Tam-muội Nhập Môn
Niệm Phật Tam-muội Nhập Môn là tác phẩm ghi chép những bài giảng và các vấn đề thảo luận của kỳ Phật thất lần thứ hai năm 2005, kỳ Phật thất thứ 1 trong năm 2006 và kỳ Phật thất thứ 2 trong năm 2007.
Trong đó, bao hàm nội dung giảng dạy vào năm 2005 về “năm tiến trình niệm Phật” do Bồ-tát Thế Thân căn cứ “Kinh Vô Lượng Thọ” trước tác để làm phương pháp tu căn bản nhằm mục đích đạt được “niệm Phật Tam-muội”, thảo luận làm sao trong mỗi thời khóa niệm Phật, phối hợp áp dụng năm tiến trình: Lễ bái, tán thán, tác nguyện, quán chiếu và hồi hướng, nhằm chuyển hóa thân tâm nặng nề trở nên khinh an, thành tựu đạo nghiệp. Ngoài ra cũng tham cứu ứng dụng chín sự biến đổi của dòng tâm niệm (ba tâm vi tế, sáu tâm thô) trong “Đại Thừa Khởi Tín Luận” và năm yếu tố căn bản (địa, thủy, hỏa, phong và không) giúp chúng ta học tập quán chiếu như thế nào về sự biến hóa của thân

và tâm để thể nhập sự thật sanh tử của vô thường, vô ngã, niết-bàn.
Nội dung giảng dạy của năm 2006 là dùng bài kệ
Giả sử bánh xe lửa,
Xoáy trên đỉnh đầu ta
Quyết không vì khổ này
Từ bỏ đạo vô thượng
Trong “Kinh Đại Phương Tiện Phật Báo Ân” làm bài tham khảo để học tập tâm Bồ-đề. Ngoài ra, từ ba loại: Thuận phước phần, thuận giải thoát phần, thuận quyết trạch phần “chuyển phàm thành thánh” trong phương pháp tu hành thiện căn của Nhất Thiết Hữu Bộ để giải thích hàm ý của câu “không thể đem chút ít thiện căn phước đức nhân duyên để được sanh nước Phật” trong Kinh A-Di-Đà, nhằm xây dựng thứ lớp tu hành để đạt được niệm Phật Tam-muội.
Chủ đề giảng dạy trong năm 2007 là nói đến bốn loại đặc biệt vi diệu của tâm Bồ-đề trong “Đại Thừa Trang Nghiêm Kinh Luận” và bốn nhân duyên phát

khởi thắng nghĩa tâm Bồ-đề: Chủng tử (tín giải), sanh mẫu (trí tuệ), thai tạng (thiền định) và nhũ mẫu (đại bi).

Những bài giảng ghi chép lại trong các lần Phật thất được thuận duyên xuất bản, qua đó xin chân thành cảm ơn sự hỗ trợ của tất cả chúng thường trụ, tín chúng tham gia Phật thất, các thầy cô Pháp Âm, Pháp Thành, Pháp Kính, Pháp Nông, Pháp Thuyên, cư sĩ Cát Hiền Mẫn và Quả Thư đã ghi chép lại lời giảng, pháp sư Tuệ Kính sắp đặt chỉnh lý bản in, pháp sư Tuệ Quán chỉnh sửa đối chiếu, Thái Dịch Huân thiết kế trình bày. Sự cống hiến vô tư của các vị thượng thiện nhân này là tấm gương cho các hành giả tu tập pháp môn Tịnh độ. Đồng thời, cũng xin cầu nguyện: Nếu có ai thấy nghe, đều phát tâm Bồ-đề, hết một báo thân này cùng sanh qua cực lạc.

Tây Liên Tịnh Uyển, ngày 25 tháng 11 năm 2009

Thích Tuệ Mẫn

Khai Thị Phật Thất Lần Thứ 2, Năm 2005

Khai thị Phật thất lần thứ 2, năm 2005

Ngày Thứ Nhất: Thời Khóa Niệm Phật Và Mối Liên Quan Đến Năm Tiến Trình Niệm Phật Trong

NGÀY THỨ NHẤT: Thời khóa niệm Phật và mối liên quan đến năm tiến trình niệm Phật trong "Vãng Sanh Luận".
Thời khóa thứ 2, ngày đầu tiên của kỳ Phật thất thứ hai năm 2005 (ngày 27 tháng 01 năm 2005 tức ngày 18 tháng 12 Âm lịch).
Thể theo truyền thống Phật giáo, Hội Tịnh Uyển vào mùa đông mỗi năm đều tổ chức tu Phật thất, trước tết hai kỳ, sau tết hai kỳ. Vì tạo nhân duyên tu tập cho Tăng đoàn nên vào mùa hè có kiết hạ an cư, còn mùa đông thì kiết đông an cư. Từ đó chốn Tòng lâm có câu “mùa đông ngồi thiền, mùa hạ nghe giảng”, mùa đông tổ chức Phật thất, thiền thất; Mùa hạ xếp đặt an cư giảng dạy Kinh điển, Giới luật.
Từ truyền thống tu tập của Phật giáo cho chúng ta thấy giống với quá trình tu hành của Đức Thích Ca Mâu Ni, khi Ngài mới xuất gia đã trải qua sáu năm khổ hạnh,

từng học đạo với hai vị tiên nhơn, tu tập đạt được loại thiền định uyên thâm nhất của đương thời (vô tưởng định hoặc phi tưởng phi phi tưởng định). Nhưng sau đó Ngài đã nhận thấy phải dùng trí tuệ quán chiếu về vô thường, vô ngã đoạn dứt phiền não mới là con đường rốt ráo cứu cánh.
Cho nên Ngài đã từ bỏ lối tu khổ hạnh và phương pháp thiền định đơn thuần, chọn lấy con đường trung đạo, đem trí tuệ quán chiếu về vô thường, vô ngã, thể ngộ đạo lý thâm sâu của duyên khởi và niết-bàn (trạng thái không sanh không diệt, không cấu không tịnh, không tăng không giảm).
Cuối cùng, đức Phật ngồi dưới cội Bồ-đề lập thệ nguyện: “Nếu không chứng được đạo giải thoát, ta thề không rời chỗ này”. Và vào nửa đêm ngày mùng 8 tháng 12, Ngài đã phá trừ các chướng ngại, hàng phục ma quân phiền não trong tâm, chứng được Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác. Từ đó lấy ngày 8 tháng 12, kỷ niệm ngày thành đạo của Đức Phật, nên Tự viện

Tòng Lâm tổ chức các hoạt động tu tập Phật thất hay Thiền thất trong khoảng thời gian này. Ngoài việc học tập quá trình tu hành thành đạo của đức Thế Tôn, qua đó hi vọng tất cả chúng sanh đều có khả năng đạt được tự giác, giác tha và giác hạnh viên mãn. Cũng chính là đem khả năng thành Phật của mình và người khác cùng phát khởi thành hiện thực tự lợi, lợi tha, viên mãn lục độ vạn hạnh.
Giác (Bodhi) dịch âm là Bồ-đề, có nghĩa là giác ngộ, đức Phật là người đã giác ngộ (Buddha), nên khi niệm Phật, xưng danh hiệu Phật chính là thức tỉnh mọi người không quên giác ngộ, mượn việc niệm danh hiệu Phật để phát khởi tâm Bồ-đề. Vì vậy, trong bảy ngày chúng ta cùng tu niệm Phật tam-muội, hy vọng mọi người có sự quyết tâm: Phá trừ tất cả chấp trước vốn có của chính mình, giác ngộ sự chấp ngã có gốc rễ sâu dày, hàng phục các loại ma quân trong nội tâm và tất cả các loại phiền não khác.
Ngay ở ngày đầu tiên mỗi hành giả đều phải hạ

quyết tâm đó. Hy vọng sau khi trải qua 7 ngày tu tập có thể chuyển hóa từ trong sanh tử luân hồi của lậu hoặc, nghiệp và khổ đạt được giải thoát, dứt hẳn vòng tuần hoàn của ác nghiệp, không còn sanh khởi lậu hoặc, tạo nghiệp thọ khổ nữa. Thế nên trong ngày đầu tiên rất mong mọi người có được ý nguyện và quyết tâm này, rõ được mục tiêu của niệm Phật Tam-muội là cần phát tâm Bồ-đề.
Phương pháp phát tâm Bồ-đề có rất nhiều, trong các Kinh điển Đại thừa đều giảng dạy: Có người thì tu tập từ Bát nhã ba la mật như trong “Kinh Bát nhã”; còn có người trước muốn thành tựu Phật quốc, với tâm tín nguyện “trang nghiêm Tịnh độ thành tựu chúng sanh” hạ thủ công phu tu tập, trong rất nhiều Kinh điển thuộc Tịnh độ dùng đến phương pháp này. Phật thất, thời khóa đầu tiên trì tụng “Kinh A Di Đà” là tường thuật lại việc Tỳ-kheo Pháp Tạng phát 48 nguyện, trải qua vô lượng kiếp thành tựu thế giới Tây phương Cực lạc, đem cõi Tịnh độ trang nghiêm để nhiếp thọ tín nguyện tâm

của chúng sanh.

Cũng có người thì tu tập tâm đại bi, như “Phẩm Phổ Môn Quán Thế Âm Bồ-tát” trong “Kinh Pháp Hoa”. Khi chúng sanh nào gặp các khổ nạn, chướng ngại trắc trở chỉ cần nhứt tâm xưng niệm Quán Thế Âm Bồ-tát, thì Ngài nghe tiếng liền đến cứu khổ. Đây là từ âm thanh để cảm ứng đạo giao. Bồ-tát Quan Âm cũng chính là vị Bồ-tát ở Tây phương Cực lạc, trợ giúp đức Phật A Di Đà giáo hóa chúng sanh.

Trong “Kinh Hoa nghiêm” dạy mười nguyện lớn của Bồ-tát Phổ Hiền, phát tâm Bồ-đề, triển khai thực hiện Bồ-tát hạnh. Mười nguyện lớn là:

1. Lễ kính chư Phật.

2. Xưng tán Như Lai.

3. Quảng tu cúng dường.

4. Sám hối nghiệp chướng.

5. Tùy hỷ công đức.

6. Thỉnh chuyển pháp luân.

7. Thỉnh Phật trụ thế.

8. Thường tùy Phật học.
9. Hằng thuận chúng sanh.
10. Phổ giai hồi hướng.
Trong “Vãng Sanh Luận” của Kinh luận thuộc về Tịnh độ cũng có đề cập đến các phương pháp tương tự, cũng chính là pháp môn với mục đích vãng sanh theo “năm tiến trình”: Lễ bái, tán thán, tác nguyện, quán chiếu và hồi hướng.
Kinh điển của Tịnh độ tông gồm ba bộ: “Kinh A Di Đà”, “Kinh Vô Lượng Thọ” và “Kinh Quán Vô Lượng Thọ Phật”, và một bộ luận: “Vãng Sanh Tịnh độ Luận” (Vô Lượng Thọ Kinh Ưu Bà Đề Xá Nguyện Sanh Kệ) do Bồ-tát Thế Thân căn cứ vào “Kinh Vô Lượng Thọ” mà trước tác.
“Lễ bái”, “tán thán” với “bài kệ tán Phật” và sáu chữ hồng danh trong nghi thức niệm Phật.
“Lễ bái môn” là bước thứ nhất trong năm tiến trình của “Vãng Sanh Luận”, giống với nguyện thứ nhất "lễ kính chư Phật" trong mười nguyện lớn của Bồ-tát Phổ

Hiền, đều khiến cho giữa thân nghiệp, tâm Bồ-đề và hạnh Bồ-đề tương ưng với nhau.
Thứ hai “tán thán” cùng với “xưng tán Như Lai” đều do niệm danh hiệu Phật, nhờ danh hiệu Phật nhiếp thọ mà có được công đức giúp cho người niệm Phật thể hội được ý nghĩa và công đức của danh hiệu Phật. Cho nên, trong “Vãng Sanh Luận” dạy: “Sao gọi là tán thán? Nghĩa là đem lời khen ngợi. Niệm danh hiệu của đức Phật A Di Đà, hoặc khen ngợi trí tướng quang minh và ý nghĩa danh hiệu Phật, vì muốn tương ưng với việc tu hành giống như đức Phật”.
Vì thế trong kỳ Phật thất, mỗi thời khóa đều phối hợp với cách thức thứ tự giống như thế.
Nhưng vì không gian của nơi niệm Phật có hạn nên không xếp đặt được thời gian cho mọi người lễ lạy, song đối với các hành động của thân nghiệp như chắp tay, lúc bái, khi kinh hành, đi, đứng, nằm, ngồi... vẫn phải thực hiện đúng với nội dung trong phần “Lễ bái”. Lúc chắp tay cũng cung kính giống như lễ lạy vậy; Lúc

đứng, khi ngồi cũng như thế. Cần giữ cho tâm luôn đoan chánh ngay thẳng; Đi đứng thong dong tự tại; Kinh hành chú tâm thành kính.
Mọi người không nên cho rằng niệm Phật chỉ cần tâm niệm mà thôi, kì thật thân thể cũng rất cần; thể theo cách thức niệm Phật, các cử chỉ đúng, oai nghi, cung kính sẽ giúp cho mình và người có thể cảm nhận sự tương ưng của “lễ bái” và tâm hành Bồ-đề. Cũng không nên nghĩ rằng các việc đó không phải là Tam-muội, rồi tưởng tượng Tam-muội là tất cả đều im lặng. Thật ra Tam-muội có nghĩa là đẳng trì, tương ưng với thiện pháp. Thiện pháp của hành giả tu pháp môn Tịnh độ là lấy danh hiệu Phật làm phương tiện, mượn danh hiệu Phật để nhiếp thọ tất cả sự giác ngộ, thiện pháp công đức của Như Lai.
Do đó thân nghiệp phối hợp với nghi thức hành trì, phối hợp với tiếng niệm Phật có thể đạt đến sự khinh an. Từ trong nội tâm, rồi niệm thành tiếng để cho chính mình và chúng sanh cảm nhận được công đức của “Tán

thán”. Cũng giống như lúc bắt đầu bằng bài “Kệ tán thán” của mỗi thời khóa, trong nghi thức niệm Phật, khen ngợi công đức Phật, khen ngợi thân tướng trang nghiêm và cõi nước vô cùng rộng lớn của đức Phật A Di Đà.
Câu “bạch hào uyển chuyển ngũ Tu-di, hám mục trừng thanh tứ đại hải” là niệm tưởng đến thân tướng của đức Phật, chính là pháp thân thanh tịnh, tự mình và mọi chúng sanh đều có pháp thân thanh tịnh bình đẳng, mà không phải là thân tâm ngũ ấm này.
Khi niệm Phật là lúc chúng ta chuyển đổi thân tâm ngũ ấm thành pháp thân thanh tịnh bình đẳng.
“Trong hào quang hóa hiện vô số ức Bồ-tát”, cảm nhận được vô số chúng sanh đang hộ trì cho chính mình, cũng giống như hóa thân Phật và hóa thân của Bồ-tát. Từ ấy phát ra bốn mươi tám đại nguyện của đức Phật Di Đà, tâm bao dung được tất cả chúng sanh từ phẩm cao nhất xuống đến phẩm thấp nhất.
Có được tâm từ bi và tâm nguyện lực này thì tiếng

niệm Phật chứa đựng ý nghĩa công đức xưng tán Phật.
Đức Phật Thích Ca Mâu Ni khi còn hành đạo Bồ-tát, cũng đã từng trải qua quá trình như thế. Ở một kiếp trước, trong lúc tu hành, Ngài vô cùng mừng rỡ khi gặp đức Phật Phất Sa, liền làm một bài kệ khen ngợi:
Thiên thượng thiên hạ vô như Phật
Thập phương thế giới diệc vô tỷ
Thế gian sở hữu ngã tận kiến
Nhất thiết vô hữu như Phật giả.
Suốt trong bảy ngày bảy đêm, Ngài đứng đoan chánh khen ngợi công đức của Phật. Do nhân duyên này, trong lúc tu hành đạo Bồ-tát Ngài đã vượt qua nhiều kiếp mà đạt được sự giác ngộ.
Do đó, trong bảy ngày này ngoài thân nghiệp thực hành theo “lễ kính” thì khẩu nghiệp cũng duyên theo “tán thán”, để khẩu nghiệp cũng đạt được sự khinh an. Trong lúc niệm Phật, niệm liên tục không gián đoạn, giống như trong chương “Đại Thế Chí Niệm Phật Viên Thông” dạy “thâu nhiếp tất cả sáu căn, tịnh niệm gìn

giữ tương tục”. Bồ-tát Đại Thế Chí cũng là vị Bồ-tát ở thế giới Tây phương Cực lạc hỗ trợ đức Phật Di Đà giáo hóa chúng Bồ-tát, giáo hóa chúng sanh, khiến họ sáu căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý) tiếp xúc với sáu trần, cho họ có khả năng thâu nhiếp mà không bị phiền nhiễu bởi ngoại cảnh thuận nghịch, để niệm thanh tịnh và niệm tâm giác ngộ được liên tục, không gián đoạn.

“Tác nguyện”, “quán chiếu” với khi niệm bốn chữ danh hiệu Phật và lúc ngồi thiền trong thời khóa niệm Phật.

Niệm danh hiệu Phật từ sáu chữ Nam mô A Di Đà Phật chuyển thành bốn chữ A Di Đà Phật giống như “Tác nguyện” trong “Vãng Sanh Luận”. Vì quá trình niệm bốn chữ danh hiệu A Di Đà Phật dần dần nhanh lên, làm cho toàn thân tâm chuyên chú và cảm nhận biển đại nguyện của đức Phật A Di Đà, giống nước và sữa hòa tan vào nhau, như con nhớ mẹ mà phát tâm học tập đại nguyện của đức Phật A Di Đà và phát nguyện vững chắc cầu vãng sanh về thế giới của Phật.

Từ danh hiệu Phật sáu chữ, bốn chữ, tiếp đến ngồi thiền. Trong lúc này tuy không niệm ra tiếng nhưng trong tâm luôn nhớ đến ý nghĩa và công đức của Phật. Cũng giống như “quán chiếu”, quán chiếu thân tâm làm thế nào để tương ưng khế hợp với công đức của Phật, cõi Phật và các Bồ-tát trong biển lớn thanh tịnh.
Tác nguyện tương ưng với “chỉ”, quán chiếu tương ưng với “quán”.
Cuối cùng xướng kệ hồi hướng cũng giống như “hồi hướng”. Kệ hồi hướng ghi: “Nếu có ai thấy nghe” là phàm có ai thấy thân nghiệp lễ kính của chúng ta; Nghe âm thanh tụng niệm danh hiệu Phật của khẩu nghiệp, “đều phát tâm Bồ-đề”. Trong mười nguyện lớn của Bồ-tát Phổ Hiền cũng có hồi hướng môn đều hồi hướng rộng khắp.
Do vậy trong bảy ngày niệm Phật này, trước hết đi từ đơn giản dễ nhận biết mà nỗ lực thân nghiệp và khẩu nghiệp. Sau khi thân nghiệp và khẩu ngiệp đạt được như thế, ý nghiệp sẽ tương ưng theo. Mà trong lễ kính,

tán thán, quán chiếu, tác nguyện và hồi hướng môn, năm tiến trình này trong “Vãng Sanh Luận” phù hợp với thời khóa tu tập trong kỳ Phật thất, kết hợp với phương pháp tu hành “chỉ” và “quán” của Đại thừa. Hy vọng mọi người có thể chú ý đến những điểm quan trọng này.
Thọ trai có tương ưng với “lễ bái” không?
Lúc điểm tâm sáng.
Trong khóa tu Phật thất, ngoài việc dụng công tu tập ở chánh điện ra, trong nhà ăn cũng là một nơi rất thích hợp việc tu hành. Bởi vì mỗi ngày chúng ta đều cần ăn uống, cho nên trong quá trình này cần biết được làm sao để tương ưng với Phật pháp. Đây chính là điều rất quan trọng.
Trong chánh điện niệm Phật, đối tượng niệm là danh hiệu Phật, phải duy trì và giữ được chánh niệm, đồng thời cùng tương ưng với thiện pháp; Mà trong nhà ăn đối tượng là thức ăn. Khi thọ trai chúng ta có cần chú ý đến: Thân nghiệp có tương ưng với “lễ bái” không?

Tư thế của thân có ngay thẳng không? Hoặc nghĩ không phải ở chánh điện niệm Phật thì ngồi uốn người, cong lưng.

Thật ra trong nhà ăn, ghế ngồi cùng với chỗ lễ lạy trong chánh điện không khác nhau. Ngồi ăn với ngồi thiền đều giống nhau, thân thể phải chú ý tư thế ngồi như thế nào được nhẹ nhàng thoải mái, đoan chánh, để người khác thấy cũng có thể phát tâm Bồ-đề? Thiết nghĩ, quý vị tùy nơi, tùy lúc đều tương ưng với thiện pháp và các pháp giác ngộ, thân thể nếu như cong cong vẹo vẹo uốn tới uốn lui thì tự mình sẽ cảm thấy ý chí, sức lực sa sút, chán nản, mỏi mệt, dễ dàng thối lui.

Bên cạnh đó, các động tác cũng phải khế hợp “lễ bái”, không tùy tiện gây ảnh hưởng và tạo phiền phức đối với người khác. Động tác cũng cần phải nhẹ nhàng và khéo léo, không sơ ý tạo ra tiếng động, đó là cách biểu hiện sự kính trọng, quan tâm, lễ độ đối với người khác. Tất cả những điều này là nền tảng rất căn bản của hành giả tu pháp môn Tịnh độ.

Hôm nay nhắc nhở quý vị trong nhà ăn cần phải chú ý đến những điều này, còn khi niệm Phật cần biết về lễ bái, tôn trọng và cung kính.

Ngày Thứ Hai: Chuyển Hóa Thân Tâm

NGÀY THỨ HAI: Chuyển hóa thân tâm
Thời khóa thứ 2, ngày thứ hai của kỳ Phật thất thứ hai năm 2005 (ngày 28 tháng 01 năm 2005 tức ngày 19 tháng 12 Âm lịch).
Ngày hôm qua, nội dung bài nói chuyện thức tỉnh chúng ta, trong thời gian tu niệm Phật Tam-muội cần biết mục tiêu và phương pháp chính xác. Nương vào niệm Phật để phát tâm Bồ-đề, dùng “Năm tiến trình”: Lễ bái, xưng tán, tác nguyện, quán chiếu và hồi hướng làm phương tiện, thấy được mối quan hệ của lễ bái và thân nghiệp, giữa xưng tán và khẩu nghiệp.
Hôm nay, chúng ta tiếp tục thảo luận về vấn đề sự tiến bộ tu hành đối với sự chuyển hóa thân tâm (chuyển y), vì nơi thân tâm ngũ uẩn là chỗ nương tựa của sự sống, từ đó thảo luận phương pháp từ điều xấu và thân tâm thô thiển có thể chuyển thành thân tâm khinh an và nhẹ nhàng.
Trong “Kinh Vô Lượng Thọ” nói Phật A Di Đà là

Vô Lượng Thọ, Vô Lượng Quang, khi quang minh chiếu khắp chúng sanh khiến cho thân tâm chúng sanh nhẹ nhàng. Kì thật, đây cũng chính là sự chuyển hóa thân tâm, cho nên nói niệm danh hiệu Phật để chuyển hóa thân tâm là vậy. Chuyển hóa thân tâm cũng là mục tiêu tiến đến Tam-muội.
Lần lượt sự chuyển hóa, tuần tự ban đầu từ thân nghiệp và khẩu nghiệp. Cho nên ngày hôm qua, tôi đã nêu rõ những vấn đề để thức tỉnh mọi người, trong thời gian Phật thất, luôn giữ cho thân nghiệp tương ưng với “lễ bái môn”, tương ưng với tâm cung kính.
Lúc đứng thì đứng thẳng như cây tùng, người khác nhìn thấy đều có thể cảm nhận được sự vững chắc của tâm Bồ-đề không thối chuyển. Lúc chắp tay cũng biểu hiện được sự thành kính và năng lượng của sự chuyên chú. Lúc đi đường thì đi nhẹ nhàng như gió, rất vững chãi, thanh thoát không nặng nề thô tháo. Lúc ngồi thì vững như chuông, ngay thẳng, đoan chánh, ngồi thẳng tựa như kim tự tháp, ví như trong ngôi nhà, tâm vững

chãi như cây cột chịu đựng được phong ba bão táp.

Trong kinh đức Phật dạy thầy Tỳ-kheo tu Tam-muội phải giữ thân ngay thẳng, từ đầu đến cổ hai vai và cột sống vững chắc như trụ cột của ngôi nhà, thì tự nhiên sẽ có sức mạnh nâng đỡ một cách vững chắc. Nếu như việc điều chỉnh thân nghiệp dễ nhận biết như thế mà chưa được, thì làm sao đi đến quán chiếu ý nghiệp vi tế?

Chữ “niệm” trong niệm Phật Tam-muội ý nghĩa cơ bản nhất là chỉ khả năng quán chiếu. Niệm trong bốn loại niệm (thân, thọ, tâm và pháp) cũng chính là ý nghĩa của khả năng quán chiếu. Đối tượng của quán chiếu từ mỗi tư thế lên xuống, ra vô, nhanh chậm của thân nghiệp khi đi đứng, nằm ngồi, đều cần phải rõ ràng. Hành giả theo dõi rõ được sự thay đổi của thân nghiệp, thân thể mới điều tiết được tốt nhất. Cho nên, Tam-muội chẳng phải là thân và miệng không động đậy, mà là một động thái điều tiết và cân bằng. Thân nghiệp giống như trên mới có thể đảm nhận được thiện pháp.

Tu Tam-muội là tu đức tính kham nhẫn được các thiện pháp như: Năm giới, mười giới và cả giới, định và tuệ cho đến lục độ vạn hạnh. Tính kham nhẫn của thân nghiệp đối với người thế gian là huấn luyện thân thể để nó có thể gánh vác các công việc lao lực hoặc lao tâm. Tu hạnh xuất thế trước hết là phải điều thân (điều tiết thân thể), đây cũng là bước thứ nhất của pháp tu Tam-muội.
Thân niệm trụ trong bốn niệm trụ giúp chúng ta quán chiếu thân thể một cách mẫn tuệ, ổn định, học được cách điều tiết thân thể. Và giúp cho cơ thể chúng ta thay đổi để tiếp nhận thiện pháp ngày càng tăng trưởng.
Tiến thêm bước nữa càng vi tế hơn là thân thể của âm thanh, hoặc là thân thể của hơi thở, cũng gọi là “tức thân”.
Pháp môn Tịnh độ được lưu truyền ở Trung Quốc rất chú trọng xưng niệm hồng danh Phật, đem âm thanh để làm Phật sự, tự độ độ tha; Chuyển hóa thân tâm của

chính mình và chuyển hóa thân tâm của tha nhân. Cho nên, về phương diện biểu đạt, ngoài cái được nhìn thấy hoặc nghe được âm thanh, như bài kệ hồi hướng “nếu có ai thấy nghe” đều đạt được lợi ích, còn giúp cho tự thân và người cảm nhận được âm thanh này hòa hợp với cơ thể ngũ uẩn. Điều quan trọng là làm sao chúng ta khéo léo tu tập để phát huy được công năng tự lợi lợi tha.
Trong khi đứng hay ngồi đều xướng niệm thành tiếng vững chãi như trụ cột để thân thể được phối hợp nhịp nhàng. Âm thanh cùng với hơi thở từ đan điền ra ngoài, sau đó hít vào, âm thanh vào rồi ra và hơi thở cũng giống như vậy. Âm thanh cũng giống như thân thể phát ra rất an định, mọi người nghe tiếng niệm Phật của chúng ta sẽ cảm nhận được sự an định và không thối chuyển tâm Bồ-đề.

Đại sư Thiện Đạo niệm Phật phóng hào quang, Đại sư Thiểu Khang niệm Phật hiện Phật.

Tổ thứ hai của tông Tịnh độ là Đại sư Thiện Đạo, theo truyền thuyết kể rằng: Trong lúc Ngài niệm Phật, mỗi câu niệm ra thì trong miệng phóng một luồng hào quang. Điều này có thể cho chúng ta thấy thần lực của âm thanh, nó có năng lượng chuyển hóa thân tâm rất lớn đối với chính mình và người khác.
Căn cứ vào “Quán Vô Lượng Thọ Phật Nghĩa Sớ Chánh Quán Ký” quyển hai có ghi: “Đại sư Thiện Đạo, niên hiệu Trinh Quán đời Đường hoằng truyền chánh pháp ở kinh đô, không ai biết Đại sư người ở xứ nào, trong truyện cũng không ghi chép tên họ. Đại sư chép Kinh A Di Đà đến mười vạn quyển rồi đem cúng dường khắp nơi cho mọi người thọ trì. Mỗi tiếng niệm Phật của Đại sư đều có hào quang từ trong miệng phóng ra. Vì vậy, Vua Cao Tông đặt tên nơi Đại sư ở là Quang Minh tự”. Điều này cho chúng ta thấy vị hoàng đế lúc bấy giờ muốn biểu dương thần lực cảm ứng việc niệm Phật của Đại sư, rồi ban cho Đại sư đạo tràng là Quang Minh tự. Vào mùa đông băng giá, Đại sư vẫn ở đại điện,

tiếng niệm Phật phát ra lớn, không cảm thấy lạnh mà thân thể còn xuất ra mồ hôi chảy ròng. Cho nên, trong “Bát Thập Bát Tổ Đạo Ảnh Truyện Tán” ca ngợi:
Đại sư hóa thân lại chán thân,
Dụng tu kiệt lực chí cao ngần.
Mồ hôi vã ướt, không cần chiếu,
Khi ngủ luôn lìa nệm ấm thân.
Niệm phật cảm ứng hào quang xuất,
Mỗi mỗi hồng danh tiếp độ người.
Truyền đăng tục diệm ôi vô lượng,
Bao kiếp tu hành lập hạnh nhân.
Vì vậy, chúng ta tu theo kinh nghiệm niệm Phật của Đại sư Thiện Đạo thì có thể biết được, trong kỳ Phật thất phải để tiếng niệm Phật của mình và đại chúng phối hợp, dung hòa với nhau mới có thể phát sinh được sức lực và quang minh tự độ độ tha.
Vị tổ thứ năm của tông Tịnh độ là Đại sư Thiểu Khang. Khi Ngài niệm Phật, thấy Phật từ trong miệng hiện ra; Mười tiếng niệm Phật liên tục thì mười vị Phật

liên tiếp nhau hiện. Tiếng niệm Phật không dứt, đức Phật hiện ra liên tục. Tổ sư Tịnh độ tông ở Nhật Bản cũng có truyền thuyết về kinh nghiệm này. Cho nên, tượng điêu khắc của tổ tông Tịnh độ ở Nhật cũng có tạo hình Phật ở trong miệng hiện ra.
Vì vậy, trong bảy ngày niệm Phật này, mỗi thời khóa, mỗi câu niệm Phật đều có thể phối hợp với nhau trong suốt quá trình tu tập niệm Phật Tam-muội, bắt đầu từ bài kệ “Tán Phật” cho đến danh hiệu Phật sáu chữ đến còn bốn chữ, tiếng niệm Phật của mình và tiếng niệm Phật của đại chúng hòa lẫn nhau, phối hợp nhịp nhàng và phối hợp với cả tiếng chuông tiếng mõ, không nhanh, không chậm, tốc độ vừa chừng.
Từ góc độ âm nhạc cho thấy giống như đoàn hợp xướng niệm Phật hòa điệu rất hay. Âm thanh hòa hợp này sẽ đánh động mọi người, đánh động sự chuyển hóa thân tâm của chính mình cũng như chuyển hóa thế giới Ta Bà thành thế giới Cực Lạc.
Trong “Kinh A Di Đà” có diễn tả âm thanh của thế

giới Cực Lạc bao gồm gió thổi, hàng cây bảy báu cũng phát ra âm thanh; rồi âm thanh của nước trong ao thất bảo, nước Bát công đức chảy và có cả tiếng chim. Chúng sanh nghe được những âm thanh này tự nhiên sẽ niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, nó có công năng chuyển hóa được thân tâm.
Dùng âm nhạc làm ví dụ, lúc chúng ta nghe được âm thanh vi diệu, thân tâm dường như nhận được sự quán đảnh, thăng hoa cảnh giới của thân tâm. Cũng giống như vậy, tán tụng giống như âm thanh của đoàn hợp xướng niệm Phật A Di Đà làm cho thế giới nội tâm được thăng hoa để thân tâm thấm nhuần nguyện lớn của đức Phật A Di Đà.
Cho nên trong bảy ngày này, nếu như âm thanh không chuyển thành pháp âm vi diệu, không khéo vận dụng phương tiện của pháp môn niệm Phật thì thật là đáng tiếc.
Tất cả chư Phật, chư đại Bồ-tát đều có năng lực này, chỉ cần có chúng sanh niệm danh hiệu của quý

Ngài thì có thể lìa khổ được vui. Do đó, mọi người không nên cho là tu Tam-muội thì thân thể phải bất động, miệng lặng im, cái gì cũng đều bất động cả. Thật ra Tam-muội là “Đẳng trì” là giữ trạng thái của thân tâm quân bình chính xác, khiến cho tâm hành giả đối với các thiện pháp có được sự kham nhẫn chấp thuận. Đây là sự dụng công quan trọng cần học tập trong Phật thất này.
Phạm vi của thân niệm trụ, ngoài việc giữ tư thế, động tác, hành vi và âm thanh của thân thể ra còn bao gồm cả hơi thở nữa. Từ lúc biết hơi thở dài, hơi thở ngắn cho đến biết toàn thân thở (điều chỉnh hơi thở cũng giống như điều chỉnh thân thể), sau đó “An tịnh thân hành” (hơi thở). Hơi thở là cơ sở để điều tiết thân thể. Hơi thở đều đặn thân thể sẽ khinh an, tâm liền được an định.
Cũng như vậy, khi âm thanh phát ra cũng giống như thế. Âm thanh phát ra dài ngắn, nhanh chậm thân thể nhận biết rõ toàn bộ âm thanh (Thân thể của âm

thanh và thân thể của hơi thở cũng cần rõ ràng để trụ tâm vào sự an định).
Muốn biết thân nghiệp chính xác hay không, khi nghe được âm thanh tiếng niệm Phật hài hòa thì có thể sáng tỏ.
Thân nghiệp, khẩu nghiệp và ý nghiệp giống như lúc thọ giới sẽ được chuyển hóa
Thân nghiệp và khẩu nghiệp nếu như không có chuyển hóa thì ý nghiệp cũng không chuyển hóa. Bởi vì sự hoạt động của cơ thể, sự biểu đạt của lời nói là biểu hiện của nghiệp thể hiện ra bên ngoài và hiện rõ cho người khác thấy; còn ý nghiệp chẳng phải là biểu nghiệp nên không thể biểu hiện cho người khác thấy. Vô biểu nghiệp và biểu nghiệp sẽ ảnh hưởng qua lại với nhau.
Ví dụ như lúc thọ giới, chúng ta quỳ thẳng, chắp tay đây là biểu nghiệp của thân thể, biểu đạt tâm nguyện lúc thọ giới có kiên định hay không. Khi nghe vị thầy truyền giới đọc văn sám hối, tam quy y và hồi

hướng, đặc biệt là lúc đọc tam quy y, đây là biểu hiện của lời nói, thể hiện sự quyết tâm lãnh thọ giới thể. Trải qua các loại phương thức biểu đạt giúp cho mình và người nhận rõ quyết tâm thọ giới mới được đắc giới. Vì vậy, nhờ năng lực này mà ngăn ngừa được các pháp xấu lỗi lầm.
Nếu chúng ta cho rằng: “Trong tâm tôi nghĩ thọ giới là đủ”, thân không chắp tay quỳ thẳng, miệng không đọc lời sám hối, tam quy y, kệ hồi hướng; Nhất là lúc thọ tam quy y không đọc theo thì không cho là được đắc giới.
Tu niệm Phật Tam-muội cũng như vậy, thân nghiệp và khẩu nghiệp cần phải thể hiện ra thì nguyện lực của tâm Bồ-đề mới thành .
Từ thân nghiệp, khẩu nghiệp cho đến ý nghiệp, khoảng giữa còn có cảm thọ. Từ trình tự diễn biến của tâm lý cho thấy thọ uẩn xuất hiện trước tưởng uẩn và hành uẩn.
Trình tự của Tứ niệm trụ cũng như vậy, từ thân

niệm trụ đến thọ niệm trụ và sau thọ niệm trụ là tâm niệm trụ.
Đối với cảm thọ, lúc niệm Phật nếu có thể lìa được các dục vọng thế tục thì có thể lìa được những ưu khổ được khởi sinh từ dục vọng. Nếu lìa được ưu khổ thì có thể phát sanh hỷ lạc ly dục. Vì vậy trạng thái thân tâm ở sơ thiền gọi là “Ly sanh hỷ lạc”, lìa được sự trói buộc của cảm quan dục vọng mà sanh hỷ lạc.
Chấp trước vào cảm quan dục vọng sẽ sanh khởi ưu khổ. Sau khi lìa được sự ham muốn thì liền sanh hỷ lạc, và cảm thọ hỷ lạc này cũng chính là cảm thọ đặc biệt của Tây phương Tịnh độ Cực lạc.
Tây phương Tịnh độ Trung quốc dịch là “Cực lạc” tiếng Phạn với ý nghĩa là “có đủ sự vui thích” là quốc độ của Phật đầy đủ sự an lạc.
Do đó, điều kiện để thành tựu niệm Phật Tam-muội phải học tập tương ưng với giới định và tuệ. Vì trì giới thanh tịnh thì sẽ không có buồn phiền hối hận; Ngược lại trì giới không thanh tịnh thì sẽ có buồn phiền

sầu hận và không đạt được sự hỷ lạc.
Hy vọng mọi người cùng tương ưng cõi nước thanh tịnh Tây phương Cực lạc, điều căn bản nhất từ thân nghiệp đến cảm thọ, chuyển hóa cảm thọ là quan trọng nhất.

A Di Đà Phật!
Hương vị và cảm thọ
Lúc điểm tâm sáng
Buổi sáng niệm Phật, có nhắc nhở về sắc thân cho đến cảm thọ, cách quán chiếu và điều chỉnh hai điều đó.
Ở tại trai đường cũng tương tự như vậy. Thức ăn trước mắt là sắc pháp, nhưng thức ăn đối với chúng ta mà nói không chỉ có sắc pháp mà khi thọ dụng quan trọng ở hương vị. Vì hương vị từ cảm thọ mà đến, cảm thọ như thế nào thì cảm nhận hương vị giống như thế ấy.
Niệm Phật cũng như vậy, âm thanh niệm danh hiệu Phật (sắc pháp), cũng là ngôn ngữ, phải cảm nhận

được sự nguyện lực sâu rộng của đức Phật A Di Đà, sự thanh tịnh của cõi Cực lạc. Tất cả những điều này đều từ sự cảm thọ mà đến. Chuyển hóa cảm thọ thì mới có thể phát sinh ý nghiệp thanh tịnh.
Nếu cùng thưởng thức thức ăn, cảm thọ đến hương vị, mới có khả năng thọ dụng sự bổ dưỡng của thức ăn.
Ở đây đưa ra là muốn nhắc nhở đại chúng.

Ngày Thứ Ba: Cảm Thọ Và Năng Lực Quyết Định

NGÀY THỨ BA: Cảm thọ và năng lực quyết định

Thời khóa thứ 2, ngày thứ hai của kỳ Phật thất thứ hai năm 2005 (ngày 29 tháng 01 năm 2005 tức ngày 20 tháng 12 Âm lịch).

Như hôm qua đã nói, lúc niệm Phật, ngoài nghiệp của thân như những động tác, tư thế, hành vi còn có sự hiện hữu của âm thanh, ngôn ngữ, hơi thở, tất cả có liên quan đến thân niệm trụ.

Ví dụ: khi thọ giới, thân nghiệp thể hiện ra như quỳ thẳng chắp tay, miệng xướng bài văn Tam quy y để xác định và nạp thọ giới thể (biểu hiện thay thế cho tâm nguyện thuộc vô biểu nghiệp không nhìn thấy).

Hôm nay sẽ tiếp tục giảng về phần cảm thọ. Lúc các giác quan đối với ngoại cảnh, sáu căn tiếp xúc với sáu trần, mắt tai mũi lưỡi thân ý với sắc thanh hương vị xúc pháp, sẽ phát sinh cảm thọ; Giữa tiếp xúc và cảm thọ có một nhân tố ở khoảng giữa, đó là tác ý.

Năm tâm sở biến hành (xúc, tác ý, thọ, tưởng và tư)
Trong tác dụng của tâm sở, có năm loại: Xúc, tác ý, thọ, tưởng và tư, chuyển biến khắp trong tâm của chúng ta nên gọi là năm biến hành. Khi đến tư thì sẽ có tạo tác, suy nghĩ và quyết định. Quyết định thực hiện thiện pháp hay ác pháp, quyết định ở thế giới Ta bà hay thế giới Cực lạc. Tâm sở tư (suy nghĩ, quyết định) cũng là bản chất của giới thể.
Giới thể là năng lực quyết định của thiện pháp, khi chúng ta tiếp xúc với ngoại cảnh, sáu căn đối với sáu trần, giới thể có tác dụng ngăn điều ác, dứt lỗi lầm. Khi đó nó sẽ quyết định làm hay không làm.
Cũng như vậy, việc chúng ta nương vào danh hiệu Phật để xưng niệm chẳng phải để kiến lập tâm Bồ-đề, chẳng phải để nạp thọ giới định tuệ của Bồ-tát, tâm nguyện của lục độ vạn hạnh sao? Đây chính là nội dung của “Tác nguyện” trong “Vãng Sanh Luận”.
Xúc, tác ý, thọ, tưởng, tư tác dụng của năm tâm sở

này phổ biến trong tất cả pháp, bất luận là pháp thiện hay pháp ác, phiền não hay giải thoát. Năm tâm sở này đều bị tâm vương thiện hay tâm vương bất thiện điều khiển, một khi đã có chí hướng không giống nhau thì sẽ đưa đến cảnh giới không giống nhau. Tâm vương cũng tựa như người chỉ đạo diễn xuất cho các diễn viên như tâm sở, phối hợp với những tình tiết của vở kịch, từ đó sẽ thấy được nội dung của vở kịch là bi kịch, hỷ kịch hay nói cách khác là Ta Bà hay Cực Lạc.
Đạo diễn chỉ đạo biểu hiện ra bên ngoài như thân nghiệp khẩu nghiệp, những hành vi, động tác, tư thế, âm thanh, hơi thở thể hiện ra, điều cần truyền đạt trước hết chính là cảm thọ.
Cảm thọ cần có xúc và tác ý (sự chú ý) là điều kiện để sanh khởi các tác dụng khác. Xúc và tác ý, tác dụng của hai tâm này luôn luôn hỗ tương qua lại và tồn tại. Sau khi tiếp xúc, sự chú ý ở đâu sẽ đưa cảm thọ đến nơi đó. Có sự chú ý mới có sự tiếp xúc, nếu không có sự chú ý sẽ không có sự tiếp xúc, giống như nhìn mà

không thấy, nghe mà không hiểu. Vì vậy có một số Kinh điển cho rằng năm loại tâm sở, “xúc” phát sanh trước còn “tác ý” phát sanh sau, nhưng cũng có Kinh điển cho rằng “tác ý” phát sanh trước còn “xúc” phát sanh sau.
Từ xúc, tác ý đến thọ, tưởng, tư (quyết định hoặc ước nguyện, phát tâm nguyện Bồ-đề), tất cả những điều này có liên quan với nhau. Đầu tiên khi niệm Phật tâm niệm Phật và danh hiệu Phật có tiếp xúc với nhau không? Có chú ý hay không? Nếu chỉ miệng đọc mà không có tâm thì cũng như không niệm gì cả.
Đại chúng niệm mỗi một danh hiệu Phật, trước phải cảm nhận đã tiếp xúc, đã chú ý đến danh hiệu hay chưa. Nếu chưa có thì thọ và tưởng cũng đừng nên nghĩ tới. Không thể nào có thọ, tưởng, tư ở thế giới Cực lạc, khi không thể phát khởi được Bồ-đề nguyện lực và lòng tin vãng sanh về Tịnh độ.
Lòng tin một khi đã không còn, thì tùy theo phiền não tạo nghiệp, nghiệp lực thọ khổ, theo tập khí trong

quá khứ dẫn dắt, rồi thọ, tưởng, tư trong cõi Ta Bà theo đó mà luân chuyển trong luân hồi không ngừng nghỉ.
Khi niệm Phật, tâm niệm và danh hiệu Phật được niệm, có tiếp “xúc” nhau hay không? Loại tiếp “xúc” này là vô minh hay sáng suốt, vi diệu hay thô thiển, tán loạn hoặc hôn trầm, tham hoặc sân, hoài nghi hay tín tâm, tất cả tự bản thân phải nhận ra và chú ý chọn lọc.
Danh hiệu Phật là đối tượng cần nắm bắt và tiếp xúc. Giả sử danh hiệu Phật là một âm thanh thì khi tiếp xúc là thính giác. Xúc tạo ra bởi thính giác sẽ có khả năng sinh ra thiện pháp về thọ, tưởng, tư. Giả sử đối tượng là thị giác, khứu giác, vị giác v.v... cũng như vậy.
Những danh hiệu Phật được niệm và sắc, thanh, hương, vị, xúc (tiếp xúc của thân thể) pháp có rõ ràng minh bạch hay không? Là khi niệm những danh hiệu Phật có cảm xúc đến hay không? (Danh hiệu Phật là thân, khẩu, ý tam nghiệp của Phật A Di Đà).
Có phải thế giới mà chúng ta được nhìn thấy như nhìn thấy Phật A Di Đà ở trước mắt hay không? Khi

niệm cảm nhận như Phật A Di Đà cùng chúng ta niệm hay không? Giả sử quý vị có cảm thọ như vậy, mới tính là bắt đầu nhập vào thọ niệm trú.
Cảm nhận Phật A Di Đà ngay trước mắt
Đại chúng suy nghĩ, giả sử Phật A Di Đà ở ngay trước mắt, tự nhiên chúng ta sẽ có tâm cung kính, tôn trọng, lễ bái, tán thán, và không có tâm hôn trầm, tán loạn cũng như khó mà có phiền não hiện lên. Ánh sáng từ bi, ánh sáng trí tuệ của Phật A Di Đà nhiếp thọ soi sáng, khiến thân tâm chúng ta được nhu nhuyến.
Tự mình kiểm nghiệm lại có chân chánh đang niệm Phật, có cảm xúc đến Phật A Di Đà, niệm đến sắc, thanh, hương, vị, xúc và pháp ở cõi thế giới Cực lạc hay không?
Nếu tự mình không có cảm thọ thấy nghe thì lấy gì để hồi hướng “nếu có người thấy nghe, đều phát Bồ-đề tâm”? Tự bản thân đã không nghe không thấy thì làm sao có thể khiến cho người khác thấy nghe được chứ. Di Đà tự tánh của chính mình mà tự mình không thấy

nghe đến, làm sao người khác có thể thấy nghe đến được.
Nghe thấy là đại biểu của mắt và tai, khi sáu căn tiếp xúc sáu trần, con người có thông tin từ thị giác và thính giác chiếm phần lớn các giác quan tiếp xúc với ngoại cảnh. Vì vậy hệ thống giáo dục ở nhà trường phần lớn lấy thị giác và thính giác làm chính, nhằm muốn đạt tới hiệu quả, nhà trường đã phát huy cách tiếp thu từ thị giác và thính giác nên xây dựng tổ chức học trong các phòng nghe nhìn.
Tiếp xúc là một loại của thân thể. Phật giáo nói “thân” là chỉ cho một loại hợp thể, bao gồm hợp thể của sắc thân, hợp thể của âm thanh, hợp thể của hô hấp (thân hô hấp) và tập hợp thể của xúc (thân sáu xúc).
Sau sáu thân xúc sẽ đưa đến sáu thân thọ (tập hợp thể của cảm thọ), khi niệm Phật cảm thọ là điều kiện then chốt sẽ sản sanh tưởng và tư (sáu thân tư).
Biến hóa liên tục từng sát na của năm tâm sở biến hành rất nhanh. Nếu lơ là không chú sẽ không nắm bắt

được sự biến hóa của thọ, tưởng, tư và rất dễ dàng thuận theo tập khí ở quá khứ mà lưu chuyển. Thật khó chuyển đổi lối mòn của cảm thọ, tưởng tượng, suy nghĩ và quyết định trước kia.
Vì vậy, trong mỗi tiếng niệm Phật, hy vọng đại chúng có thể nắm bắt suốt quá trình phân tích, thay đổi; còn không sẽ khó mà tự mình chuyển hóa.
Đối với xúc hoặc thọ, hôm qua đã kể về Đại sư Thiện Đạo tổ của Tịnh độ tông, khi Ngài niệm Phật, chúng sanh cảm nhận mỗi tiếng niệm Phật, từng ánh hào quang phát ra từ kim khẩu của Ngài. Còn Đại sư Thiểu Khang cho chúng sanh cảm nhận mỗi tiếng niệm Phật, xuất hiện mỗi tượng Phật. Cảm thọ này sẽ nảy sanh tưởng, tư và lực quyết định. Khi vô thường đến, lực quyết định này sẽ quyết định bản thân đi về ba đường ác đạo hay là cõi trời người? Là giải thoát đạo hay Bồ-tát đạo?
Tu hành theo pháp môn Tịnh độ, rất chú trọng lúc lâm chung. Là nhất tâm bất loạn mà hướng về con

đường Bồ-tát, hướng đến con đường vãng sanh Tịnh độ, hoặc là đi con đường ba ác đạo, hoặc con đường ở thế giới Ta bà?

Lúc lâm chung là ranh giới quan trọng của sanh tử. Nhưng lúc lâm chung trong pháp môn Tịnh độ, không phải chưa biết trong vị lai, mà chính là mỗi thứ trong ngày chúng ta đối diện chọn lựa, tất cả đều liên quan mật thiết tới lúc lâm chung.

Hằng ngày chúng ta thường làm những quyết định và lúc lâm chung cũng làm những quyết định giống nhau, vì thói quen sẽ khiến như vậy. Hằng ngày quen quyết định như thế nào, thì lúc lâm chung sẽ giống như thế đó, điều đó gọi là nghiệp lực. Nghiệp lực tuy kiên cường nhưng có thể nhờ vào niệm lực và nguyện lực mà chuyển hướng.

Giải thoát sanh tử không phải đợi tới lúc lâm chung, mà trong mỗi niệm mỗi niệm có thể nhìn thấy rõ sự quyết tâm giải thoát.

Sự quyết định của pháp sư Thường Mẫn

Vào đời Đường có pháp sư Thường Mẫn, sau khi xuất gia chuyên tu pháp môn niệm Phật, học tập và thuyết giảng các kinh luật luận. Đến tuổi trung niên, Ngài phát nguyện đi Ấn Độ chiêm bái, học tập Phật pháp. Ngài cùng một vị đệ tử từ Trung Quốc đi theo đường biển hướng về Ấn Độ. Ngài phát nguyện: “Nguyện lễ bái thánh tích Như lai, đem phước đức thù thắng này hồi hướng cho chúng sanh”.

Khi thuyền đến biển Nam Hải gần Malaysia, cập bến nhập thêm hàng hóa và tiếp tục cuộc hành trình đến Ấn Độ. Đi được nửa đường lúc đó xuất hiện trận bão lớn, vì muốn tránh lật thuyền, thuyền trưởng đã ra lệnh vứt bỏ tất cả hàng hóa; song sóng gió rất dữ dội, con thuyền sắp chìm. Nhưng thuyền cứu hộ lại rất ít, mà ai cũng tranh dành lên thuyền, dẫn đến sát hại lẫn nhau. Lúc bây giờ thuyền trưởng là Phật tử, nên ông nhường vị trí chiếm được cho pháp sư Thường Mẫn, thúc dục Ngài lên thuyền.

Quý vị giả sử đặt mình vào hoàn cảnh đó nghĩ xem, thuyền sắp chìm, thuyền cứu hộ lại rất ít, thử lúc đó chúng ta sẽ quyết định sao? Chúng ta sẽ nghĩ ra biện pháp lựa chọn nào? Một số người sẽ nghĩ: “nếu không lên thuyền cứu hộ, tôi sẽ cùng với chiếc thuyền định mệnh này chìm xuống đáy biển mà thôi” hoặc nghĩ “tôi chưa thành tựu niệm Phật Tam-muội, chưa đạt đến nhất tâm bất loạn, nếu giờ bị chìm xuống biển, làm sao có thể vãng sanh đây v.v...” có hàng vạn lý do khiến bản thân không thể bỏ lỡ cơ hội để thoát chết.

Pháp sư Thường Mẫn chắc cũng nghĩ: “Tâm nguyện chiêm bái chưa hoàn thành, con cũng lấy công đức chiêm bái này hồi hướng về thế giới Tây phương cực lạc, tâm nguyện chưa hoàn tất làm sao có thể ra đi được?” Vào lúc này mới thử thách được ai là người chân chính thực hành Tịnh độ, ai là người chân chính niệm Phật? Pháp sư Thường Mẫn quyết định: Hy sinh bản thân thành tựu người khác, là phát tâm Bồ-đề, điều mà bản thân cần phải làm.

Pháp sư Thường Mẫn bảo thuyền trưởng: “Hãy nhường chỗ của tôi cho người khác đi! Bồ-tát đạo là hy sinh bản thân vì người, bản nguyện cứu cánh của hành giả Tịnh độ là vậy!”. Sau đó, Ngài cùng đệ tử chắp tay hướng về Tây phương, niệm danh hiệu Phật A Di Đà, trong khoảng thời gian ngắn ngủi, thuyền chìm người mất, âm thanh tắt dần.
Sự việc này được người đời ghi chép và truyền tụng. Về sau pháp sư Nghĩa Tịnh đến Ấn Độ, trên đường đi đã nghe và ghi chép lại câu chuyện lưu truyền này.
Khi chúng ta niệm Phật, có thể nào niệm đến tính quyết định được như vậy, đó là mục tiêu rất quan trọng với hành giả tu hành theo phương pháp Tịnh độ.
Do cảm thọ đưa đến lực tín giải.
Lúc điểm tâm sáng.
Trước khi dùng trai tụng bài cúng dường, ở trai đường từ lúc bắt đầu đến kết thúc bữa ăn, các loại cảm

giác, các hương vị, trong quá trình dùng trai, không biết đại chúng có lĩnh hội đến phẩm vị hay không?
Khi tụng bài cúng dường, đem thức ăn trước mặt, trên cúng dường mười phương chư Phật, dưới là cứu độ lục đạo chúng sanh, cúng dường Phật, cúng dường Pháp, cúng dường Tăng tam bảo, cúng dường mười phương ba đời tất cả chư Phật, cho đến chúng sanh khắp trong pháp giới.
Lúc này thật sự có tâm cúng dường bố thí, cảm thọ cúng dường bố thí, có niệm ra hay không?
Như thế nào mới tự biết có cảm thọ? Nếu hành đường đem thức ăn phân phối cho người khác, chúng ta không hề sân hận. Trước cúng dường, sau hồi hướng, phải có cảm thọ mới đưa đến lực thắng giải và lực tín giải.
Cũng như trong quá trình dùng cơm, có tâm nhớ ơn hay không? Cảm ơn mọi người đã hộ trì chúng ta, cảm nhận đến tâm tàm quý, tất cả việc cá nhân làm có đủ để thọ nhận sự hộ trì cúng dường của chúng sanh

hay không? Nên chú ý đừng để nuôi lớn tâm tham, thọ nhận thức ăn là vì nuôi dưỡng thân tâm, vì muốn phục vụ chúng sanh. Trong tâm quán tưởng những hương vị, đều là căn nguyên cho tất cả thiện pháp.

Mỗi lần thọ trai nếu luôn nghi nhớ “thực tồn ngũ quán” thì vô hình trung thiện pháp hàng ngày dần dần sẽ tăng trưởng. Hy vọng những kinh nghiệm này cũng có thể thực hành nơi chánh điện. Đại chúng niệm danh hiệu Phật, có thể nào tinh tế, thanh tịnh giống như quý vị đang dùng thức ăn, khiến chúng sanh được lợi ích hay không?

Nơi đây muốn nhắc nhở đại chúng, A Di Đà Phật!