Niệm Phật tam muội nhập môn

Giải Đáp Vấn Đề Trong Kỳ Phật Thất Thứ Hai Năm 2005

GIẢI ĐÁP VẤN ĐỀ TRONG KỲ PHẬT THẤT THỨ HAI NĂM 2005
Hỏi: Sao gọi là mùa đông ngồi thiền mùa hạ giảng dạy?
Đáp: Theo tập quán tổ chức tu hành của Phật giáo “mùa đông ngồi thiền mùa hạ giảng dạy” vì mùa đông thời tiết lạnh, thích hợp cho Phật thất, thiền thất; Còn mùa hạ thích hợp với việc “kiết hạ an cư”, giảng dạy về Kinh điển và Giới luật. Nhưng không nên lầm rằng: Tự viện Phật giáo mùa đông thì không có hoạt động giảng dạy Kinh điển Giới luật, mùa hạ thì không có cử hành Phật thất, thiền thất.
Ví dụ câu “sáng hô chuông tối đánh trống” cho rằng Tự viện buổi sáng chỉ hô chuông, buổi tối chỉ đánh trống. Thật ra, đó là cách nói đối xứng thôi, tự viện buổi sáng sau khi hô chuông sáng, tiếp theo đánh trống, thứ tự ngược lại, buổi tối thì đánh trống xong sau đó hô chuông.

Ngoài ra, “mùa đông tổ chức ngồi thiền” là phối hợp với ý nghĩa học tập theo gương đức Phật Thích Ca Mâu Ni thành đạo. Thiền tông ở Nhật Bản, trước mùng tám tháng chạp (Phật giáo Bắc truyền lấy ngày mùng tám tháng mười hai âm lịch, kỷ niệm ngày thành đạo), cử hành thiền thất (cho đến bảy lần thiền thất), ngày cuối cùng sẽ xếp vào ngày “mùng tám tháng chạp”, gọi là ngày “mùng tám tháng chạp tiếp tâm”, lấy tâm truyền tâm, ấn chứng tâm pháp Thiền tông “minh tâm kiến tánh”.
Hỏi: Thầy có thể dạy rõ hơn năm tâm luân (suất nhĩ tâm, tầm cầu tâm, quyết định tâm, nhiễm tịnh tâm và đẳng lưu tâm)?
Đáp: Chúng ta có thể vận dụng “năm tâm luân” đối với quá trình học tập giới, định và tuệ. Học tập có phân “chủ thể học tập” (tâm niệm) và “đối tượng để học tập”. Không chỉ học tập là như vậy, mà trong kết cấu nhận thức đều là có “chủ thể" và “đối tượng”.
Ví dụ hiện tại tôi đang đứng ở trên bục giảng, có

chủ thể và nội dung biểu đạt, hai điều này phối hợp với nhau, mới khiến cho quý vị nghe được. Giả sử, trong tâm tôi suy nghĩ đến chuyện khác, như “chút nữa có thầy bạn đến đến tìm tôi”. Hai suy nghĩ này quấy nhiễu lẫn nhau.
Vì vậy trong sinh hoạt hàng ngày, có khi cần phải điều chỉnh cá nhân, để biết được hiện tại nên chuyên chú vào đâu.
Năng (tâm niệm) - sở (đối tượng).
Năm tâm luân.
Suất nhĩ tâm/ tầm cầu tâm/ quyết định tâm/ nhiễm tịnh tâm/ đẳng lưu tâm.
Vô minh nghiệp tướng/ năng kiến tướng/ cảnh giới tướng/ trí tướng (phân biệt tướng)/ tương tục tướng.
Tự chứng phần/ (năng kiến) kiến phần/ (tướng phần).
Tác dụng của nội tâm, thường có quá trình như vậy, khi các căn đối các trần, đầu tiên là “suất nhĩ tâm” nhanh, vi tế, tiếp đến là “tầm cầu tâm” tâm niệm của

năng kiến, hoặc gọi là “kiến phần”, đối tượng của sở kiến là “tướng phần”. Sau đó khi nhận thức được rõ ràng, gọi là “quyết định tâm”, “Luận Đại Thừa Khởi Tín” gọi là “cảnh giới tướng”.
Sau quyết định tâm thì có “nhiễm tịnh tâm”. Sau đó tiếp tục theo nhiễm tịnh gọi là “đẳng lưu tâm”. Nhiễm tịnh tâm là “trí tướng”, đẳng lưu tâm tức là “tương tục tướng” của “Luận Đại Thừa Khởi Tín”.
Sau đẳng lưu, tiếp tục xuất hiện một trạng thái tuần hoàn.
Thông thường nói suất nhĩ tâm nhanh, vi tế chỉ có một sát-na, tầm cầu tâm thì không nhất định, có khi một hoặc hai sát-na, đó là nói về năm tâm luân. Vì sao gọi là “luân”? Vì nó giống như đồng hồ tuần hoàn không ngừng.
Niệm Phật, tu hành hay làm việc tốt hoặc không tốt, muốn khiến cho hoàn thành tịnh pháp, không thành tựu nhiễm pháp cũng ở chỗ này. Sau tịnh pháp nhiễm pháp hoàn thành, bước tiếp theo là cần biểu đạt ra ngôn

ngữ, hành vi. Ví dụ: Sau nhiễm pháp hoàn thành là phải bực tức, la mắng, đánh đập.

Vì vậy giảng “ngũ tâm luân” hoặc “ba tâm vi tế sáu tâm thô”, với dụng ý là chỉ dẫn chúng ta như thế nào cảnh giác sự sự thay đổi tướng trạng của tâm, để tùy thời chuyển nhiễm thành tịnh, chuyển thức thành trí.

Tôi thường nói, thiền định cũng giống như nội tâm mình mở hội nghị, phối hợp nhịp nhàng như thế nào điều chỉnh các vấn đề của thân tâm. Ví dụ, vấn đề giải đáp này cũng giống như hội họp. Bắt đầu trước là lễ Phật, tiếp theo mọi người đề ra vấn đề, tôi trả lời. Sau vị thứ nhất xong tiếp theo vị thứ hai hỏi. Nếu như vị thứ nhất chưa hỏi xong mà vị thứ hai hỏi, trật tự của hiện trường sẽ rối loạn ngay.

Nội tâm cũng như vậy, ý niệm tốt thì để cho nó hoàn thành, nếu nửa đường để niệm xấu xen vào, nội tâm sẽ rối loạn. Vì vậy, khi niệm xấu xen vào, phải dứt bỏ, loại trừ.

Thường ý niệm tốt không nhiều nhưng ý niệm xấu thì chiếm đa số. Niệm xấu cũng như thế lực ác của cuộc họp, chiếm đoạt micro, cố sức nói không để cho người khác nói, kết quả những người tốt khác chỉ nói thời gian rất ngắn, vì vậy âm thanh niệm thiện trong nội tâm chúng ta rất nhỏ.
Chúng ta nên nghĩ cách để niệm thiện mỗi niệm, mỗi niệm hoàn thành, ác niệm trước khi hoàn thành cố gắng phải dứt trừ ngay.
Trong cuộc họp, giơ tay cũng như suất nhĩ tâm, sau khi giơ tay được chủ tịch đồng ý mới phát biểu (“năng kiến tướng” của “Khởi Tín Luận” (＝tầm cầu tâm) bắt đầu biểu đạt). Ví dụ đề án: “Sau khi cuộc họp kết thúc, chúng ta đi dạo chơi vùng ngoại ô”.
Đầu tiên đề án này phải có người tán thành mới có thể thành lập.
Cũng vậy, trong nội tâm có một ý kiến khởi lên, muốn thành thục đến trình độ nhất định, mới có thể có ý tưởng ổn định (“cảnh giới tướng”＝ quyết định tâm).

Sau đó bắt đầu thảo luận, đem ý kiến tường thuật rõ ràng. Trong cuộc họp có một ít người nói rất nhiều, cũng không biết nói cái gì, người khác hiểu không rõ, như vậy rất khó bỏ phiếu biểu quyết. Ví như rất khó quyết định nên đi đường nhiễm hay tịnh (nhiễm tịnh tâm).
Sau khi quyết định bỏ phiếu, ý kiến của mọi người trở thành nhất trí (trí tướng＝ phân biệt tướng＝ nhiễm tịnh tâm).
“Đẳng lưu” là tiếp tục (tương tục tướng) chấp hành, hoàn thành nó.
Vì vậy sau khi hội nghị của nội tâm quyết định xong là phải đi chấp hành, biểu đạt ra, làm thiện pháp hay là ác pháp.
Thông thường mọi người đối với ác niệm, ác pháp, đại đa số là sau khi đến đẳng lưu tâm, biểu hiện ra bằng lời nói hành động, la mắng, đánh đập thỏa mãn, khi bị nội tâm cắn rứt đau khổ mới hồi thần phản tỉnh: “Tại sao lại phát sanh việc này?”

Nhưng tu hành là phải càng ngày càng tiến tới giác sát, có ít người khi tương tục tâm có thể đạt đến giác sát, nhưng ác niệm trong nội tâm đã có sức mạnh. Đừng lo, ít nhất nó chưa có biểu đạt ra, nhân vì một niệm này như vậy, niệm sau chưa chắc cũng là như vậy, không nhất định phải làm như thế. Nhưng có một vài ý niệm nào đó nhiều lần nhiều lượt khởi lên sẽ hình thành tập quán tính hay nghiệp lực mạnh hơn.
Có một ít người giác sát nhanh hơn, khi nhiễm tịnh tâm thì giác sát đến liền, giác sát có phải lấy tự ngã làm trung tâm đi phân biệt. Có ít người có thể giác sát đến giai đoạn trước, khi khởi tâm động niệm liền chú ý, coi thử nó đi về phương hướng nào.
Vì vậy, lúc giảng cũng có nói qua, Đại sư Thiên Thai dạy “giới nhĩ hữu tâm, tức đầy đủ ba ngàn”, “suất nhĩ tâm” một niệm tối sơ cấp tốc, vi tế thì có mười loại khả năng: mười pháp giới. Y nhiễm tịnh khai triển ra mười pháp giới, mỗi một giới viên dung bao hàm chứa những giới khác, hợp thành trăm giới. Mỗi một tướng

của trăm giới cho đến Bổn, Mạt, Cứu Cánh, v.v... mười Như thị, hợp thành ngàn Như thị. Ngàn Như thị lại kết hợp với chúng sanh, quốc độ và ngũ ấm (ba thế gian), thành ba ngàn Như thị, nên tổng hợp thành ba ngàn thế gian, vì vậy nói “giới nhĩ hữu tâm, tức đầy đủ ba ngàn”. Vì vậy, càng có thể giác sát tâm niệm nguyên thủy nhất (“suất nhĩ tâm” cấp tốc, vi tế), khả năng chuyển đổi càng lớn, càng dễ dàng.
Suất nhĩ tâm không phải là tâm thanh tịnh. Vì suất nhĩ tâm khởi lên có thể là nhiễm hay tịnh, không thể nói nó là tâm thanh tịnh. Nhưng từ góc độ làm chủ có thể nói là tâm thanh tịnh. Nó cũng ví như tờ giấy trắng, có thể thành cấu bẩn, cũng có thể thành tinh sạch. Từ nó có các loại khả năng khác nhau mà nói nó thanh tịnh. Chúng ta không thể nói nó không nhiễm không tịnh.
Phật giáo từ điểm này nói “Phật tánh”. Mỗi chúng sanh đều có Phật tánh, không phải nói chúng sanh không cần tu hành thì đều thành Phật, mà là bổn tánh đó kỳ thật không phải là phàm phu, cũng không phải là

Thánh hiền, vì có thể thành phàm phu, cũng có thể thành Thánh hiền.
Tâm này yếu đuối nhất, bắt đầu nhất. Cũng giống như em bé sơ sinh, tuy xem như tờ giấy trắng, nhưng chúng ta không thể nói nó là Thánh hiền, cũng không thể nói nó là phàm phu; Nó có thể thành phàm phu, cũng có thể thành Thánh hiền.
Vì vậy, trong “Kinh Diệu Pháp Liên Hoa” đức Phật dạy: “Biết pháp tánh vô thường, Phật chủng từ duyên khởi, nên gọi là Nhất thừa”. Chúng sanh tuy là phàm phu, lấy định tánh của không phải là phàm phu (vô tánh, không tánh), Phật chủng (Bồ-đề tâm chủng) gặp duyên thiện mà hành thiện, phát Bồ-đề tâm, tu Bồ-tát hạnh, tức có khả năng thành Phật (Phật tánh).
Vì vậy có người nói suất nhĩ tâm là tâm thanh tịnh, không nên nhận định nó là thanh tịnh sau khi trãi qua phán đoán thiện ác, mà là nói thanh tịnh tâm nguyên sơ phi nhiễm phi tịnh.
Đối với suất nhĩ tâm, duy thức cho là “tự chứng

phần”, giả như đối với tâm niệm quán sát đến chỗ rất vi tế, thì biết tất cả vạn pháp là do tâm thức hiển hiện.

Lục đạo luân hồi cũng tốt, chuyển phàm thành Thánh cũng tốt, thật ra ở chỗ suất nhĩ tâm căn bản này, tất cả chúng sanh đều bình đẳng, tâm, Phật và chúng sanh không có khác nhau. Đức Phật cũng như vậy, mỗi niệm Ngài khởi lên đều tương ưng với giác ngộ, không tương ưng với vô minh, không đi con đường của phàm phu.

Vì vậy, “Luận Đại Thừa Khởi Tín” gọi suất nhĩ tâm là “vô minh nghiệp tướng”, khi khởi tâm động niệm thì tương ưng với vô minh, ngã chấp. Bình thường đại đa số sự chú ý của chúng ta đều lấy ngã làm chủ để khởi tâm động niệm.

Ví dụ: có người kêu tên của tôi “Huệ Mẫn”, đối với tôi mà nói thì tôi sẽ phản ứng lại. Kêu tên khác và người không có liên can gì với tôi, như gọi “Ông A” thì đó là việc của người ta, còn tôi không có phản ứng gì đặc biệt .

Khi xem báo cũng vậy, thích tìm tin tức quen thuộc lại coi. Giả sử quý vị là người Đài Nam, thì sẽ chú ý ở đó phát sanh những việc gì; Còn lúc xem đến tin tức ở Châu Phi, có thể là lướt qua thôi vì không có liên hệ gì với mình.
Khởi tâm động niệm theo lối mòn như vậy, rất khó vượt qua, hay xoay chuyển hướng khác. Người thân hoặc oan gia, những người có mối quan hệ đến lợi ích hoặc tổn thất với quý vị thì mình dễ dàng dẫn khởi sự chú ý nhất.
Khi niệm Phật, thật ra là đang luyện tập quá trình này: Mỗi một tâm niệm đều hướng về thiện pháp, về con đường giải thoát. Vấn đề là: Tập khí của chúng ta rất nặng, không dễ dàng xoay chuyển. Nhân đây pháp môn niệm Phật cho chúng ta một phương pháp, một đối tượng, mà đối tượng này, ở một thời gian thống nhất nào đó, chung sức đến làm, thì lực sẽ rất mạnh.
Không chỉ là cùng một đối tượng, mà quý vị cùng đối tượng, đối tượng này giả sử ở Trung Quốc đã niệm

hơn một ngàn năm, vì vậy có lực tập quán cộng đồng của nó.
Bối cảnh văn hóa Trung Quốc đều có lực tập quán của nó. Ví dụ, Trung Quốc có tập quán “Ăn tết”. Đối với người Tây phương mà nói, họ có thể xem trọng lễ Nô-en hơn.
Giả như năm nay tôi không cho là mùng một tháng giêng là tết năm mới, dời sớm hoặc trễ hơn một tháng để ăn tết. Không phải là không được, nhưng quý vị sẽ phát hiện bầu không khí thời tiết không giống nhau. Khi người khác đến chúc tết sớm một tháng, quý vị nói: “Chúc tết tôi làm gì, năm mới lại chưa đến”. Đợi đến mùng một tháng hai quý vị chúc tết người khác, người ta sẽ cảm giác quý vị là người kỳ cục.
Vì vậy đầu tiên muốn nói rõ là mọi người có đối tượng chung, nó có tính lưu truyền, tích lũy.
Pháp thế gian cũng là như vậy. Ví dụ ngôn ngữ, hiện tại dùng quốc ngữ, nếu như tôi cố ý không dùng quốc ngữ, mà dùng tiếng Nhật để trả lời, không phải nói

là không được, nhưng vì phải tìm người phiên dịch lại, vì vậy rất khó đạt được mục đích giao tiếp.
Vì vậy tôi muốn niệm một vị Phật khác, không phải là không được, nhưng ở hoàn cảnh này, quý vị phải tự xoay chuyển, như tìm người phiên dịch truyền đạt vậy.
Hỏi: Khi niệm Phật, trong tâm thường tưởng bốn chữ “A Di Đà Phật”, so ra thì không dễ tán loạn. Không biết như vậy có đúng không?
Đáp: Đây cũng là một loại phương tiện, nói chung là có một đối tượng có thể tưởng niệm.
Niệm Phật có các cách: “Xưng danh niệm Phật, quán tưởng niệm Phật, duy tâm niệm Phật, thật tướng niệm Phật”.
Xưng danh niệm Phật (âm thanh, văn tự).
Quán tưởng niệm Phật (hình tượng).
Duy tâm niệm Phật.
Thật tướng niệm Phật.
Trên căn bản, “xưng danh niệm Phật” là từ âm

thanh hoặc văn tự khởi niệm. Những cái này đều là phương thức học tập hoặc cùng với người khác giao tiếp.
Học tập chủ yếu bằng thính giác, tôi giảng quý vị nghe; Hoặc là thêm thị giác, tôi viết trên bảng đen để quý vị có thể hiểu rõ thêm các chỗ cần nhấn mạnh, mọi người đều toàn dựa vào thính giác. Bình thường đọc sách cũng vậy. Khi đọc sách, trong lòng có hiểu rõ ý nghĩa của nó không? Hoặc chỉ là hiểu cục diện sai lầm? Nghe người khác nói cũng như vậy, chỉ nghe một ít, thì rất khó hoàn thành việc học tập.
Vì vậy niệm Phật và học tập có nguyên lý giống nhau, nhất định có bộ phận thính giác và thị giác, vì vậy quý vị niệm A Di Đà Phật, mục đích là muốn chuyển thân khẩu ý nghiệp của mình tương ưng với Phật A Di Đà.
Học tập kiến thức thông thường cũng là như vậy. Bất cứ nghề nghiệp nào cũng có một đối tượng để phấn đấu học tập theo. Tấm gương của thầy thuốc như lương

y Hoa Đà, Kỳ-bà và các bác sỹ có y đức cao minh. Còn lĩnh vực kinh doanh thì có ông Vương Vĩnh Khánh được vinh danh “thần kinh doanh” là điển phạm bậc nhất trong giới thương nhân ở Đài Loan. Quý vị muốn trở thành nhân vật tột đỉnh nhất trong một ngành nghề nào đó, thì nên hướng theo tấm gương của ngành nghề đó mà học tập.
Vậy Phật tử lấy ai làm gương sáng để học tập? Tức là Phật Thích Ca Mâu Ni hoặc là tất cả chư Phật, còn đối với pháp môn Tịnh độ là Phật A Di Đà. “A Di Đà” có ý nghĩa là vô lượng, vô lượng quang, vô lượng thọ, hàm chứa tất cả công đức của Phật.
Muốn học tập tiến bộ đầu tiên là phải có mục tiêu và phương pháp học tập. Ví dụ, đang trên lớp, bắt đầu là nghe, nhìn, ghi chép, đầu tiên bắt đầu từ luyện tập đơn giản. Thứ lớp của tất cả sự học tập đại đa số là như vậy, từ đơn giản đến phức tạp, từ rõ ràng đến vi tế.
Có người quán tưởng bốn chữ “A Di Đà Phật”, có

người quán tưởng hình tượng Phật A Di Đà, những điều đó đều là phương pháp.
Thử hỏi muốn làm cho hiểu biết và học tập, thì từ âm thanh dễ dàng? Hay là từ hình tượng dễ dàng? Hay là từ văn tự dễ dàng? Ví dụ, mời mọi người niệm ông A, hoặc là vẽ ông A, hoặc là viết tên ông A, cái nào dễ hơn? Thông thường mà nói, viết so với vẽ dễ hơn, niệm so với viết dễ hơn. Song cũng không chắc là như vậy, phải coi kinh nghiệm học tập của mỗi người. Nhưng thử hỏi nếu quý vị muốn cùng với Ông A học tập, thì chỉ là đọc tên, viết tên, hoặc vẽ hình của ông ta là có thể được không? Không phải vậy, ý tưởng về hình tượng càng ngày sẽ càng phong phú và hoàn thiện. Nhưng quý vị lìa âm thanh, hình tượng văn tự của ông A, không dễ dàng tìm được mục tiêu suy nghĩ, mục tiêu hướng tâm để học tập.
Nêu thêm một ví dụ, khi tưởng nhớ cha mẹ, trong đầu sẽ hiện ra hình tượng, lời nói của họ.
Nhưng trong quá trình tưởng nhớ, nó không chỉ

dừng lại ở nơi hình ảnh, âm thanh, văn tự mà thôi, ý tưởng về hình tượng sẽ càng ngày phong phú hoàn chỉnh và sâu sắc.

Từ chỗ rõ ràng nhất, đại biểu hình tượng cha mẹ, chúng ta dễ dàng cảm nhận hơn, có khi sẽ xuất hiện lời cha mẹ thường nhắc nhở, nhưng chủ yếu nhất là phát khởi cho chúng ta học tập sự biểu hiện đức hạnh của cha mẹ, học tập chỗ này thật ra là quan trọng nhất. Cũng như mục đích niệm Phật của chúng ta, chủ yếu là phải học tập giống đức hạnh của chư Phật.

Vì vậy trong quá trình niệm Phật, có thể chú ý tam nghiệp thân khẩu ý của quý vị, có phải từ từ chuyển đổi thành giống Phật A Di Đà. Có lẽ khi bắt đầu sẽ dừng lại ở nơi tên gọi, nhưng không nên vĩnh viễn dừng ở nơi đó, tiếp theo từ văn tự, thì hình tượng âm thanh, phát triển thành đức hạnh của Phật A Di Đà, cũng tức là dụng ý của đại tổ sư đã nói “từ danh hiệu của đức Phật chiêu cảm đến đức hạnh của cá nhân”.

Xưng danh niệm Phật (thanh âm, văn tự) - danh

Quán tưởng niệm Phật (hình tượng) - tướng.
Duy tâm niệm Phật - nghĩa.
Vì vậy lúc mới bắt đầu là lấy văn tự hoặc âm thanh hình ảnh, hình tượng làm đối tượng chuyên chú, tiếp sau đó, ý nghĩa của đối tượng này càng ngày càng rõ ràng, mà lại càng ngày càng có kinh nghiệm, cho đến trong sinh hoạt hàng ngày cùng giao tiếp với người khác, đều luôn giữ gìn tâm cung kính. Quý vị xem bất cứ người nào cũng giống như xem Phật A Di Đà. Khi cùng làm việc với nhau, cũng cảm giác rằng họ giống như Phật A Di Đà. Quý vị cũng có thể chuyển hóa đối phương, đối phương vốn rất dữ dằng giống như ở cõi địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh hoặc la sát, nhưng sau khi quý vị cùng với họ có giao tiếp làm việc với nhau, đối phương cũng bị quý vị chuyển đổi thành Phật A Di Đà rồi.
Thật ra công dụng lớn nhất của niệm Phật là ở đây, tự giác, giác tha, cho đến giác hạnh viên mãn.
Do đó trong bảy ngày, mọi người luyện tập là điều

thâm thúy sâu rộng này. Lúc bắt đầu đều lấy mình làm đối tượng chuyển hóa, chú ý thân tâm ngũ ấm của mình. Sau đó từ từ mở rộng đến những người xung quanh. Hơn nữa sức ảnh hưởng này càng ngày càng lớn, lớn đến tất cả chúng sanh, bao quát những người không có liên quan đến với quý vị. Cho đến cuối cùng cả những người oan gia thù địch đều có tâm cung kính. Như vậy mới trải qua được sự khảo nghiệm nghịch cảnh không dễ dàng bị thối chuyển nữa.
Chúng ta có thể làm thử nghiệm xem đối với người đáng ghét nhất, quý vị cùng với họ tiếp xúc thử coi; Hoặc là thử đối diện với công việc đáng ghét, đáng sợ nhất. Thật ra những luyện tập này mới là bảo đảm giải thoát sanh tử.
Vì người thù hận có lớn hơn đều không bằng Diêm la vương; Việc đáng sợ hơn, đáng ghét thêm, khó khăn nữa, đều cũng không bằng việc sanh tử.
Do đó bình thường nếu có ghét ai, công việc nào đó rất đáng ghét, còn loại tâm thái này khi lúc lâm

chung muốn vãng sanh, thoát sanh tử, thật ra là không có bảo đảm lắm. Người thù hận có lớn thêm nữa, sự phản bội có hơn thêm nữa, đều không thể so sánh nổi khi thân tâm quý vị phân giải như vậy. Hôm nay vật ở ngoài thân không có, không sao, khi lúc lâm chung, cả ngũ ấm thân tâm, cả tự ngã đều phải xả bỏ, ngay cả quý vị cho là “ý thức của tự ngã” đáng dựa dẫm nhất đều phải xả bỏ.

Vì vậy, hình tượng, văn tự lúc bắt đầu rất khó nắm chắc, đây là rất tự nhiên. Hình tượng khi niệm Phật sẽ rất không ổn định, chủ yếu là vì duyên không thành thục. Cũng giống như trẻ em viết chữ, khi bắt đầu viết cong cong vẹo vẹo, sau luyện tập dần dần, càng viết sẽ càng đẹp.

Đây là tự mình đối với “trí, hạnh, nguyện” của “tự tánh Di Đà, duy tâm Tịnh độ” còn chưa thành thục. Đợi thành thục đến một trình độ, vẽ hình cũng tốt, viết chữ cũng tốt, khi vẽ thì rất giống, khi viết thì rất khéo, đây đều từ luyện tập mà có.

Thật ra đối với người khéo tu hành, với bất cứ hoàn cảnh nào đều có thể ứng dụng rất tuyệt vời. Lấy ngành điện ảnh làm ví dụ. Bộ phim hay nhất định đều là miêu tả nhân vật vĩ đại không? Không nhất định, có khi miêu tả một em bé, người khuyết tật, hoặc nhân vật từng bị lầm lỗi, nhưng lại hấp dẫn quý vị.
Như bức họa rất vĩ đại, chưa chắc là tả thực, rất nhiều nhi đồng họa cũng rất tuyệt vời. Ví dụ họa gia Hồng Thông, bức tranh của ông ta cũng giống như con nít vẽ, nhưng được rất nhiều người thưởng thức. Do đó, bức họa tuyệt vời không phải ở nơi giống hay không giống nhân vật thật, mà là nơi có thể biểu đạt ra ý nghĩa thời đại trong thời gian dài. Ví dụ ông Pablo Ruiz Picasso (1881－1973) có người nói tác phẩm vẽ chân dung của ông ta giống hình con trùng, vẽ người không giống người, vẽ ngựa không giống ngựa, nhưng lại rất tuyệt vời. Vì trong đó chứa đựng ý nghĩa của thời đại.
Cho nên “A Di Đà Phật thân kim sắc”, không phải nói quý vị nhìn thấy người thân vàng, người ba mươi

hai tướng tốt, quý vị mới cung kính họ. Mà nói với quý vị, không quản là gặp người thù hận cũng tốt, oan gia cũng tốt, quý vị đều tin tưởng họ là thân vàng, tin tưởng họ ẩn chứa công đức vô lượng như Phật A Di Đà, niệm Phật như vậy mới tiến triển.

Khi bắt đầu có thể là không được tự nhiên giống như con nít viết chữ vậy. Khi bắt đầu viết sẽ cong cong vẹo vẹo, đừng lo! Chỉ lo chăm chú viết, mà viết ra được sự hứng thú thì đó là tác phẩm tốt rồi. Cũng không phải mỗi nét đều giống như nét bút của Đại sư Hoằng Nhất, quý vị có thể luyện đến trình độ đó đương nhiên là rất tốt, biểu đạt ra được có thể khiến chúng sanh khởi tâm hoan hỉ. Nhưng quý vị sẽ phát giác ra căn cơ để chúng sanh hoan hỉ đều không giống nhau, có người rất thích chữ của Đại sư Hoằng Nhất, có người thì thích phong cách nét chữ khác.

Vì vậy, mỗi tình huống nếu có thể học tập tốt, có thể tùy thời thỏa mãn bản thân và những yêu cầu của chúng sanh, sẽ tự tại vô ngại.

Hỏi: Khi ngồi thiền, cảm giác thân thể rất lạnh, không biết phải làm thế nào mới tốt ?

Đáp: Tôi thường nói, người học Phật là đang huấn luyện mình giống với Phật Bồ-tát, quý Ngài không phải chỉ ở trong chùa, có khi ở nơi xích đạo hay miền bắc cực.

Trong lúc tu hành, thân tâm sẽ có các sự thay đổi, những sự thay đổi vô thường này liên tục sanh, trụ, dị, diệt không dứt, mà phản ứng rất tự nhiên, thân tâm ở trong tình huống nào sẽ có phản ứng tình huống đó. Vì vậy quý vị lấy sự lạnh nóng trong thân thể coi như lạnh nóng ở thế giới bên ngoài.

Hiện tại bên ngoài rất lạnh, nhưng không phải vĩnh viễn như vậy, cách thêm một hai ngày thời tiết lại không giống rồi, lại cách thêm một hai tháng, đến tháng sáu sẽ rất nóng. Nhưng cũng không phải rất nóng, vẫn sẽ biến lạnh lại. Trong cùng một ngày, nhiệt độ của buổi sáng và tối đều không giống nhau, thân thể cũng là như vậy.

Do đó đối với các sự thay đổi của thân thể, không nên lo lắng, không nên hoài nghi là tốt hay xấu, thật ra chẳng có gì tốt mà cũng chẳng có gì xấu. Quý vị có thể khéo dùng kinh nghiệm, ví dụ hiện tại rất lạnh, quý vị dốc sức tìm hiểu cái lạnh từ đâu tới, chú ý vì sao biết lạnh? Giả như có thể hiểu rõ nhân duyên biến lạnh của thân thể, vậy thì mùa hè quý vị sẽ không cần dùng máy lạnh, khi mùa đông sẽ không cần mặc quần áo rất dày. Đại chúng không nên cho là tôi đang nói đùa.
Kỳ thật đối với người biết tu hành, đối với các loại kinh nghiệm đều nắm chắc rất tốt, giống như diễn viên giỏi vậy.
Vì sao diễn viên giỏi diễn được các vai không giống nhau? Là vì trong sinh hoạt hàng ngày họ biết đi quan sát, hiểu được các hạng người, quan sát người ta khóc như thế nào? Cười ra sao? Bi thương, buồn bã, vui vẻ ra làm sao?
Họ quán sát rất tường tận, sau đó đi tìm hiểu, hướng dẫn cảm giác, sự biểu hiện tình cảm trên khuôn

mặt, những động tác của tay, chân v.v... Bình thường lực quan sát của họ đối với những nhân vật này rất mạnh, khả năng bắt chước rất giỏi, khi lên khán đài có thể diễn xuất được.

Người có kinh nghiệm cuộc đời phong phú, khéo ở nơi chú ý, quan sát, thu tập, phân loại. Họ tu hành mọi việc đều thuận lợi, vì họ có biện pháp đi vận dụng, sáng tạo từ các kinh nghiệm.

Gặp đến thuận cảnh, đối với họ lại nói rất tốt; gặp đến nghịch cảnh hay không thuận không nghịch, đối với họ cũng rất tốt. Lạnh cũng được, nóng cũng tốt, không có việc gì đối với họ là không tốt.

Hỏi: “Niệm” của niệm Phật có hàm nghĩa gì?

Đáp: Khi quý vị niệm Phật, không nên cho rằng niệm chỉ có “niệm niệm không có vọng niệm” mà thôi. “Niệm” có bốn ý nghĩa: Năng lực quan sát, phòng hộ, đối trị, và sáng tạo.

Năng lực quan sát (sự thật, khách quan).

Năng lực phòng hộ (luật nghi ) - y tha khởi tánh.

Năng lực đối trị.
Năng lực sáng tạo (trang nghiêm Tịnh độ) - viên thành thật tính ←→ biến kế sở chấp tánh.
Khi mới luyện tập là bốn loại năng lực quan sát, phòng hộ, đối trị và sáng tạo. Năng lực sáng tạo trong Phật giáo gọi là “năng lực trang nghiêm”.
Khi niệm Phật, một mặt năng lực quan sát càng ngày sẽ càng rõ ràng, đó là căn bản nhất. Tiếp theo là năng lực phòng hộ, lại gọi là “niệm” phòng hộ “căn luật nghi” , lấy “niệm” (smrti) là phòng thủ, điều quan trọng khi tu hành, đến phòng hộ tâm ý, khiến sáu căn không bị sự dụ dỗ của ngoại cảnh, không để cho phiền não tràn vào nội tâm. Như thật hiểu rõ nhân duyên, phòng hộ có nhân duyên của phòng hộ, đối trị có nhân duyên của đối trị, y nơi đây khiến cho năng lực phòng thủ càng tăng cường. Phần trên là nói theo “Y tha khởi tánh” hoặc pháp “duyên khởi” mà thành lập.
Ví dụ có một đội bóng nếu như phòng thủ mạnh, lực tấn công mạnh, đội bóng này nhất định sẽ trăm trận

trăm thắng. Có bốn loại lực này, tiến có thể tấn công, lui có thể phòng thủ, quan sát khách quan, chủ động sáng tạo, kết cấu rất trang nghiêm, kết cấu tâm lý, nhận thức rất nghiêm túc.

Một người thường có thể vận dụng bốn lực này, cuộc đời của họ sẽ rất phong phú, trọn vẹn. Nếu như không khéo quan sát, những năng lực sẽ bị yếu kém. Dựa vào sự thật mà quan sát là năng lực rất căn bản. Nếu như không có kiến lập trên sự thật khách quan, sẽ thường xảy ra vấn đề lấy ngã chấp làm chủ quan, dẫn đến năng lực sáng tạo sai lầm (sức phá hoại) gọi là “biến kế sở chấp tánh”.

Có một số người luôn luôn sáng tạo địa ngục, người khác tiếp xúc với họ cảm thấy rất đau khổ, giống như thân họ ở trong địa ngục; Có ít người thì hoàn toàn ngược lại, có bản lãnh có thể dẫn dắt những người xung quanh vào cõi Tịnh độ.

Kỳ thật lực trang nghiêm là ở nơi đây, có thể đem “biến kế sở chấp tánh” chuyển thành “viên thành thật tánh”.

Vì vậy, bốn loại năng lực này, khi bắt đầu năng lực quan sát là căn bản nhất, hiểu rõ sự thật là gì, cái gì cần phải phòng hộ, cái gì cần phải đối trị. Sau khi phòng hộ, đối trị, tiến một bước có thể tùy duyên sáng tạo Tịnh độ, đây là quá trình thực tập rất có ý nghĩa.
Khéo dùng những năng lực này, đời người sẽ rất tuyệt vời. Không quản là thuận cảnh hoặc nghịch cảnh, hàng ngày sinh hoạt có thể tùy thời luôn tinh tấn.
Hỏi: Có thể nói rõ hơn tứ đại địa thủy hỏa phong của sắc thân?
Đáp: Giảng dạy trong Phật thất lần này có nhắc đến một chủ đề: “Tứ đại” đất, nước, lửa, gió; “đại” của tứ đại có ý nghĩa nhân tố chủ yếu phổ biến tổ chức thành tất cả sắc pháp (vật chất).
Đầu tiên từ thân nghiệp, bắt đầu quan sát sắc thân rõ ràng nhất. Trên căn bản sắc thân là do đất, nước, lửa, gió tổ chức thành. Cho đến trong tâm có “năm tâm luân” hoặc là “ba tâm vi tế sáu tâm thô”, phân chia này tương đối vi tế.

Đất nước lửa gió của sắc pháp, là phân tích kết cấu rất căn bản, có rất nhiều góc độ có thể đi tìm hiểu.

Thứ nhất, đất gió là một cặp, đất thì hướng phía dưới, gió thì hướng lên trên; Mà nước lửa là một cặp. Vì vậy quý vị có thể xem ra được, sắc pháp là một phương pháp phân loại, quý vị có thể dùng mô thức này lại xem tổ chức hợp thành của sắc thân.

Gió

Nước
Lửa

Đất

Ví dụ: Ngày hôm qua tôi không có ngủ ngon, vì vậy cảm giác rất mệt mỏi. Lúc này “địa” nặng nề, rất muốn nằm xuống, không muốn đứng hoặc ngồi. Thân thể cảm giác lạnh lẽo, cũng biểu thị thủy đại mạnh hơn. Lửa tắt rồi, nước ngập không có lửa nên cảm giác lạnh lẽo. Có khi thân thể cảm thấy nóng nực, lúc này là lửa rất mạnh. Có khi không thể nào ngồi lâu, tinh thần hăng hái biểu thị gió sức chuyển động) rất mạnh. Vì vậy, từ góc độ này có thể xem ra tứ đại có điều hòa không?

Ngoài ra, phương pháp này còn có thể khiến quý vị hiểu rõ tứ đại đều là không, vô ngã như trong “Quán Kinh Tứ Thiếp Sớ” đã dạy.

Thứ hai, quý vị sẽ phát giác đất, nước, lửa, gió có một thứ tự, gọi là “ngũ luân tháp”. “Ngũ (năm) tâm luân” là tâm pháp, “ngũ luân tháp” tức là sắc pháp (vật chất).

Sự sắp xếp thứ tự của ngũ luân tháp là đem sắc pháp (vật chất) từ thô thiển rõ ràng nhất đến vi tế nhất, từ hữu hình đến vô hình. “Đất” là rõ ràng nhất, trạng thái cứng; Nước là trạng thái lỏng; Lửa là năng lượng; Gió là trạng thái khí.

Họa đồ từ dưới trở lên biểu thị cho: Đất, nước, lửa và gió.

Phật giáo vẽ thành hình trạng như trên. Vì sao phải vẽ như vậy? Vì trạng thái căn bản có ba cái: Hình vuông, hình tròn, hình tam giác, từ ba hình căn bản này mà thay đổi ra các loại hình dạng.

Vì vậy, thân tâm của chúng ta lúc lâm chung có thể phương tiện từ địa đại, thủy đại, hỏa đại, phong đại, không đại theo thứ tự phân tích giải thích để quan sát.

Ngoài ra còn có một góc độ, không biết quý vị có chú ý đến không, tổ chức hình này giống như đang ngồi thiền. Khi ngồi thiền, “địa đại” giống như phần chân, phần mông, là bộ vị có nhiều xương thịt. Lại hướng phía trên là “thủy đại”, như tác dụng tiêu hóa của bộ phận bụng, là bộ vị cảm nhận thủy phân lưu động so ra rõ ràng. “Hỏa đại” như tác dụng tuần hoàn máu huyết nơi trái tim. “Phong đại” như tác dụng hô hấp của phổi. “Không tạng” giống như không gian tác dụng tâm ý thức trên đầu.

Khi ngồi thiền, nếu có thể quán tưởng như vậy, sẽ ổn định như một tòa tháp, đồng thời cũng có thể nhắc chúng ta đem tâm ý thức của đầu óc học tập thể hội tánh “không” , để khiến cho đầu óc minh mẫn. “Không” có ý nghĩa là “Vô ngã”, mà không phải là đều không có cái gì.

Kết cấu này rất có giá trị để quan sát, để tứ đại điều hòa, đặt đúng địa vị của nó. Sợ nhất là hỗn tạp, địa đại chạy đến bộ phận đầu, đầu óc sẽ hôn trầm không có cách thực hiện. Hỏa đại chạy đến địa đại thì đứng ngồi không yên.

Ngoài ra, những quán tưởng này sẽ cho quý vị biết uyên áo bí mật của sanh tử ở đâu? Sanh là do tứ đại hợp thành mà có, chết tức là từ tứ đại phân giải.

Vì vậy, trong nhân duyên sanh diệt không có cái “ngã” thường hằng bất biến sanh khởi, cũng không có cái “ngã” thường hằng bất biến tiêu diệt, như đây tức sẽ thể hội đến chân lý pháp tánh “bất sanh bất diệt”.

Hỏi: Khi mạng chung hiến tặng xác thân, người đó có khởi tâm sân hận mà đọa lạc ác đạo không?

Đáp: Có người lo lắng khi sắp lâm chung, hiến tặng xác thân có thể mất đi chánh niệm, không còn nhất tâm bất loạn; Thậm chí sẽ đọa lạc nơi ba đường ác đạo. Tôi không biết họ suy luận này là căn cứ từ nguyên tắc nhân quả nào?

Họ lo lắng người hiến tặng xác thân nhất định khởi tâm sân hận rất nghiêm trọng rồi đọa lạc.

Song nguyên lý thọ báo của Phật giáo là khởi hoặc, tạo nghiệp mới bị đọa lạc; mà tôi hiến tặng xác thân, cũng không có tạo ác nghiệp, ngược lại tạo thiện nghiệp, thì tại sao bị đọa lạc?

Đối với vấn đề này tôi trả lời đơn giản, trên căn bản, thân thể có thể nói là quyền sở hữu của tôi, giống như tài sản của tôi vậy.

Nếu tôi muốn làm việc bố thí, đầu tiên phải xem ý nguyện của tôi. Giả như tôi không có ý nguyện đem tài sản của tôi cho mà quý vị cướp giật, thì tôi nóng giận đến giết hại quý vị thì có thể bị đọa vào địa ngục. Bố thí thân thể cũng vậy, có thể chấp nhận không là do tâm trí của quý vị quyết định.

Đầu tiên suy nghĩ xem, năng lực của mình, chuẩn bị tâm trí như thế nào. Có bị đọa lạc không, không phải ở nơi hiến tặng xác thân, mà ở nơi tâm trí này.

Sự thật, bất cứ vật gì trong vũ trụ này chúng ta đều

không có quyền sở hữu. Ngay cả thân thể đều không thuộc quyền sở hữu của mình, nó là tạm thuê, một khi thời hạn đến kỳ, cuối cùng phải hoàn trả lại. Nhưng thường ở lâu rồi thì “ăn mày đuổi thần miếu” đi chỗ khác sau đó cho là của tôi, giống như Phật giáo nói là “ngã chấp”, thật ra thân thể không là của tôi.
Do đó, “hiến tặng xác thân” kỳ thật là “hoàn trả xác thân”. Vì thân tứ đại của tự nhiên, chúng ta chỉ tạm thời bảo quản mà thôi. Bảo quản lâu rồi thì muốn chiếm làm của mình, giống như “khách trọ giành quyền làm chủ” thật là sai lầm.
Thực tế có thể thuê được thân thể này cũng không dễ dàng. Vì có những chúng sanh mượn đến thân kiến, thân rắn, thân ngựa v.v... để sinh sống.
Vì vậy thân người khó được, mà thân thể này vẫn ở nơi có Phật pháp, ở Đài Loan; Không phải ở Châu Phi, không phải ở khu chiến loạn, không phải trong rừng nguyên thủy New Guinea. Có được điều kiện tốt như vậy, thuê được cái phòng này, lại khiến cho thân thể

mỗi ngày khởi hoặc, tạo nghiệp, thọ khổ, nó làm phiền phức chính mình và người khác, khách trọ này thật tại là quá xấu xa.
Cho đến một ngày, phòng của quý vị thuê đến kỳ, không thể không trả, nguyên cả căn phòng sẽ bị phá hủy. Lúc đó nếu như vẫn có người có thể nhặt lại dùng những bộ phận, vậy thì cứ để những bộ phận này tiếp tục phát huy tác dụng sẽ giá trị rất tốt.
Nếu như quý vị có được tâm niệm này, ngược lại là trợ duyên cho vãng sanh, vì quý vị đã có sự chuẩn bị nên được vãng sanh rất nhanh. Đã đưa cho người ta rồi thì vui vẻ thoải mái ra đi. Có những người rất quyến luyến thân thể, khế ước thời gian quy định hoàn trả tới, chủ nhà đến đuổi mà còn nấn ná không chịu đi. Hoặc là nhớ nhung, nhất định người thân cần gặp nào đó phải đến xem tôi mới chịu đi.
Giả như có tâm nguyện, tâm Bồ-đề bố thí, tôi cho rằng đó thật sự là một trợ duyên chân chánh. Ý thức hôn trầm hoặc trạng thái hôn mê không đồng nghĩa là

ác niệm, không chánh niệm.
Ngoài ra, quý vị chú ý trong quá trình phân giải của tứ đại lúc lâm chung, tuy có hiện tượng ý thức hôn trầm hoặc hôn mê nhưng không kết luận họ nhất định không có chánh niệm.
Khi đức Phật còn tại thế, có một vị trưởng giả thưa Ngài: “Bình thường con có thể giữ gìn chánh niệm, vì còn biết nghĩ về đức Phật. Nhưng lúc con đem binh đi đánh giặc, hy sinh ở chiến trường, hoặc giữa đường gặp tai nạn, chết ngoài ý muốn, lúc đó con có chánh niệm không?”
Đức Phật dạy: Không nên lo lắng, mỗi người sẽ theo niệm lực và tập quán riêng khi còn sống của mình mà ảnh hưởng đến lúc đó.
Đức Phật đưa ra ví dụ, một cái cây bình thường hướng về phía tây lớn lên, thử hỏi cái cây này khi ngã sẽ hướng về bên nào xuống? Nhất định là hướng tây. Tâm niệm của ông bình thường đều hướng về điều thiện, về giác ngộ, trong bất cứ tình huống nào, thì sự

phản ứng sẽ tự nhiên hướng về điều thiện, về giác ngộ.

Không nên cho rằng tỉnh táo thì đều hướng về thiện pháp, rất nhiều việc xấu cũng là từ trong tỉnh táo mà ra. Khi tỉnh táo không nhất định đều là chánh niệm, khi ý thức hôn trầm hoặc hôn mê không nhất định đều là ác niệm. Khi quý vị la mắng người khác đều là lúc tỉnh táo, không có ai lúc đang ngủ mà la; rất nhiều việc ác, pháp ác đều ở lúc rất tỉnh táo mà làm ra.

Ý thức hôn trầm hoặc trạng thái hôn mê cũng không đồng nghĩa là ác niệm, không chánh niệm, đại chúng không nên lấy quan niệm này mà tùy ý luận đoán người chết có chết tốt không, đó là không có căn cứ.

Nhân vì trong lúc vận hành của nội tâm, chỉ cần người đó có tâm, thì sẽ có khả năng thành tựu thiện pháp. Có ít người lúc lâm chung khi còn hơi thở cuối cùng, kiên trì muốn hoàn thành một một việc tốt. Đặc biệt ở chiến trường, thân thể của họ có thể bị trúng bom đạn, mất rất nhiều máu, cơ hồ như không thể cử động, nhưng vẫn xung phong hy sinh thân mạng để cứu rất nhiều người.

Có một số phim ảnh thích diễn những tình tiết này, có một cái công tắc, công tắc này một khi ấn nút thì cái cửa này sẽ được mở ra, sau đó một nhóm người có thể được cứu. Tuy họ đã bị trúng đạn rồi, nhưng hơi thở cuối cùng của họ, hơi thở cuối cùng đó vẫn là đem sự việc kia hoàn thành.

Nội tâm chúng ta cũng vậy, tuy tứ đại phân giải rồi, niệm cuối cùng vẫn là niệm Phật.

Khai Thị Phật Thất Lần Thứ 1, Năm 2006

Khai thị Phật thất lần thứ 1, năm 2006

Ngày Thứ Nhất: Niệm Phật Làm Nền Tảng Để Phát Tâm Bồ Đề

NGÀY THỨ NHẤT: Niệm Phật làm nền tảng để phát tâm Bồ-đề.
Hôm nay là ngày đầu tiên của kỳ Phật thất thứ nhất năm 2006.
Theo truyền thống tu tập của Phật giáo, vào mùa đông có hoạt động tu thiền; Còn mùa hè thì kiết hạ an cư, để mọi người chuyên tâm tinh tấn hơn trên mặt giới luật, đương nhiên cũng có hoạt động của tu thiền. Ở Trung Quốc lưu hành “mùa đông ngồi thiền mùa hạ giảng dạy”, vì mùa đông phối hợp với yếu tố thời tiết nên tổ chức tu thiền, còn mùa hè giảng dạy là chủ yếu. Theo truyền thống như vậy, Học hội Tịnh Uyển nhân mùa đông, trước tết và sau tết có tổ chức hai kỳ Phật thất.
Mỗi năm có hoạt động cùng nhau tu tập như vậy để kiểm tra mình có tiến bộ hay không. Nhờ tu tập niệm Phật Tam-muội, lấy trì danh niệm Phật, xưng danh niệm Phật, kiểm tra thân, khẩu, ý của mình đã tiến bộ

bao nhiêu, hoặc là khiến tam nghiệp này đối với sự nghiệp tịnh hóa mình, thanh tịnh chúng sanh, thành tựu trang nghiêm Tịnh độ, đã tiến bộ được bao nhiêu.
Muốn biết rõ mình tiến bộ hay thối lui như thế nào? Điều này từ tâm Bồ-đề của mình và sự tăng thêm hay giảm bớt của Bồ-tát hạnh thì có thể nhận ra. Vì pháp môn niệm Phật là một loại pháp môn Đại thừa, mà tất cả pháp môn Đại thừa đều dạy chúng ta phát Bồ-đề tâm, tu Bồ-tát hạnh. Tu niệm Phật Tam-muội không chỉ dùng ở lúc lâm chung, cầu vãng sanh Tịnh độ thôi, mà là mượn xưng niệm danh hiệu A Di Đà Phật để phát tâm Bồ-đề.
Thời khóa thứ nhất của mỗi buổi sáng Phật thất, chúng ta thường niệm “Kinh A Di Đà”, trong đó dạy về pháp môn niệm Phật, pháp môn Tịnh độ Đại thừa là hy vọng trang nghiêm cõi Tịnh độ, mà trang nghiêm Tịnh độ cũng không phải chỉ có Tịnh độ của thế giới tây phương cực lạc thôi, còn phải trang nghiêm hiện đời ngũ trược ác thế Ta bà, thế giới này trở thành Tịnh độ,

hy vọng thế giới Ta bà có thể an lạc trang nghiêm như thế giới Tây phương cực lạc.
Quốc độ như vậy, chúng sanh cũng như vậy. Chúng sanh cũng có thể giống chư thượng thiện nhân, có tâm nguyện như vậy, tín nguyện tâm tự nhiên thành tựu. Ở đời cũng có tâm nguyện và hành vi như thế, vì vậy tự nhiên có thể thành tựu tín, hạnh, nguyện, đối với mình, mọi người tín tâm sẽ không bị dao động hoặc hoài nghi pháp môn niệm Phật.
Có vị cư sĩ hỏi tôi rằng: “Khi ông ta tham gia Phật nhất, Phật thất, niệm Phật rất tinh tấn, nhưng khi về đến nhà, ra xã hội, hoặc khi làm công việc v.v... thì cảm giác không có tín tâm, không biết như vậy có thể vãng sanh Tịnh độ được không?”
Về vấn đề này trong Kinh điển, có vị cư sĩ từng hỏi Đức Phật, bình thường thân cận Phật pháp, niệm Phật tu hành, sợ không bảo đảm là khi lâm chung có thể vãng sanh nơi cõi lành, vãng sanh cõi Phật, vì ông lo lắng mạng người vô thường, không biết khi nào, tình

huống nào vãng sanh, cũng có thể do sự cố giao thông ra đi ngoài ý muốn, cũng có thể nơi núi hoang đồng vắng hoặc nơi chiến trường v.v... vì lúc này tình thế rất cấp bách.

Đức Phật dạy: Ví dụ có cây kia, lớn lên hướng về phía vậy thì cái cây này khi ngã, xin hỏi sẽ ngã về hướng nào? Nhất định là hướng về phía tây.

Cũng vậy, những việc làm mỗi ngày của chúng ta đều như đang sống ở thế giới tây phương cực lạc; Nguyện và hạnh tương ưng với Phật A Di Đà, khi ra đi nhất định tương ưng với Tịnh độ cõi Phật. Điểm này mình không cần hoài nghi, người khác cũng không cần hoài nghi, đây là quan niệm tu pháp môn Tịnh độ, pháp môn niệm Phật rất quan trọng.

Vì vậy trong bảy ngày này, ban đầu nên xác định mục đích tu hành chính xác, niệm Phật là phải phát tâm Bồ-đề. Trong “Kinh A Di Đà” và “Kinh Vô lượng Thọ” nhắc đến, bất luận là vãng sanh ở thượng phẩm, trung phẩm hay hạ phẩm, tất cả đều cùng một điều kiện là phải phát tâm Bồ-đề.

Trong “Kinh A Di Đà Yếu Giải”, Đại sư Ngẫu Ích giải thích: Điều kiện vãng sanh không phải là niệm Phật tới mức như tu thiền định thế gian, gió thổi không lay, mưa tạt không ướt, quan trọng hơn là phải phát Bồ-đề tâm. “Nếu không có tín nguyện, dù có đem danh hiệu này làm lời nói hằng ngày, hay niệm đến gió thổi không lay, mưa tạt không ướt, cho đến như tường đồng vách sắt, cũng tuyệt đối không có đạo lý vãng sanh Tịnh độ.”
Giả sử vòng sắt nóng,
Xoay chuyển trên đầu tôi,
Quyết không cho là khổ,
Thối thất đạo vô thượng.
Tâm Bồ-đề phải nhẫn nại đau khổ đến mức độ nào mới không bị thối chuyển? “Phẩm Hiếu Dưỡng 2 Quyển 1 Trong Kinh Đại Phương Tiện Phật Báo Ân” chép: “Thiên vương nói rằng: Ngươi là đại ngu, vì A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam Bồ-đề phải chịu khổ lâu dài mới được thành tựu, ngươi làm sao có thể chịu được

khổ?” Tu Xiển Đề đáp rằng: “Giả sử vòng sắt nóng, xoay chuyển trên đầu tôi, quyết không cho là khổ, thối thất đạo vô thượng.”
Nhân đây, khi truyền giới Bồ-tát, giới sư dẫn dụng đoạn này để khuyến khích giới tử. Ví dụ: “Truyền Giới Chánh Phạm” quyển 4: “Thứ 9, minh phát nguyện pháp. Trong hai bộ kinh ‘Anh lạc’ và ‘Yết ma’, thiếu lời phát nguyện, hiện tại trích trong giới bổn phát mười bốn nguyện để bổ sung. Giới sư Bồ-tát vỗ thủ xích rồi dạy: Quý vị Phật tử sám hối tội lỗi đã xong, tam nghiệp thanh tịnh, như lưu ly trong suốt chiếu sáng trong ngoài. Kế đến nên phát mười bốn loại đại nguyện, nương theo đó mà tu hành viên mãn công đức. Giả sử vòng sắt nóng, xoay chuyển trên đầu tôi, quyết không cho là khổ, thối thất đạo vô thượng.”
Những thử thách mà chúng ta cần đối diện có muôn mặt, ví dụ: Bánh xe sắt lửa nóng, đè nặng lên đầu, địa ngục giá rét v.v... khi hành Bồ-tát đạo gặp các điều kiện vật chất, khí hậu thay đổi v.v... nhưng cần phải

vượt qua.

Ngoài ra, còn có những điều kiện của cá nhân về sức khỏe, khi đau bệnh v.v... có còn phát tâm bố thí cho chúng sanh, hy vọng chúng sanh thành tựu hay không? Nếu ngay cả những thử thách căn bản nhất này mà không vượt qua, thì khó có thể xả thân vì chúng sanh, cắt thịt cho chim, xả thân nuôi cọp, hoặc là thành tựu hạnh nhẫn nhục, như “Kinh Kim Cang” đã nói, tiên nhân nhẫn nhục bị vua Ca-lợi cắt thịt trên thân thể, vẫn giữ vững tâm Bồ-đề.

Vì vậy, cõi Tịnh Độ của Phật A Di Đà là từ tâm Bồ-đề với vô lượng vô biên Bồ-tát hạnh mà thành tựu. Danh hiệu niệm Phật giả như không thể niệm ra tương ưng cùng với công đức của Phật A Di Đà, lấy danh hiệu để cảm ứng đức hạnh của Phật A Di Đà, học tập đức hạnh này thì rất là cao quý. Niệm đến danh xưng, chỉ là âm thanh ngôn ngữ, không có chân chánh niệm đến ý nghĩa công đức, không có đem ý nghĩa công đức niệm ra thì rất khó mà thay đổi bản thân.

Trong bảy ngày này niệm Phật Tam-muội, đầu tiên quý vị nên xác lập mục đích chính xác, rồi phải hạ quyết tâm, vì đời người vô thường không ai đảm bảo mỗi năm đều có nhân duyên có thể tham gia Phật thất. Giả như không có hạ quyết tâm thì rất khó thay đổi những tập khí, tập quán tích lũy trong vô lượng kiếp từ quá khứ của mình.Tuy đã niệm Phật, nhưng những gì đã niệm vẫn là tập khí từ trước thuộc tự ngã, mà không phải là Phật.
Hành vi của mình: Đi, đứng, ngồi thiền, chắp tay, nhiễu Phật, niệm Phật tất cả những biểu đạt của thân và ngữ nghiệp, có phải đã biểu đạt được tín tâm, nguyện tâm của tâm Bồ-đề hay chăng? Có thể kích phát mình và những chúng sanh khác phát tâm Bồ-đề? Những gì biểu đạt ra, tự mình nhìn thấy, nghe được, có năng lực kích thích tâm Bồ-đề chưa? Những điều này rất căn bản có thể đem kiểm thảo. Nếu như đối với những điều rõ ràng đó, mà tự mình đều không cảm nhận đến, vậy thì trong nội tâm những phần vi tế càng khó phát hiện,

người khác cũng khó mà nhìn thấy. Không biết mình cuối cùng có bao nhiêu năng lực? Có bao nhiêu thay đổi? Như vậy thì rất khó khiến mình hay người khác biết mình tiến bộ được bao nhiêu.

Ý nghiệp không thanh tịnh, ý nghiệp không có thay đổi, thì tập khí rất khó biến đổi, những hiểu biết, cách nghĩ của mình sẽ rất khó thay đổi giống Phật A Di Đà, hoặc là có cách nghĩ thành tựu cõi trang nghiêm Tịnh Độ.

Ý nghĩa của xướng niệm “kệ tán Phật”: Tán thán pháp thân thanh tịnh bình đẳng của Phật và chúng sanh.

Vì vậy mỗi thời khóa niệm tán kệ Phật, tán thán “Phật A Di Đà thân sắc vàng, tướng hảo quang minh vô đẳng luân”, sắc thân, báo thân và pháp thân thanh tịnh trang nghiêm của Phật, khiến chúng ta sanh khởi tâm Bồ-đề, cảm giác rằng tuy hiện tại là thân tâm ngũ ấm, nhưng có pháp thân thanh tịnh bình đẳng giống như Phật, mà không chỉ là nghiệp báo thân, thân tâm ngũ ấm giới hạn này mà thôi.

Báo thân biến pháp giới của Phật A Di Đà, lông mày trắng, mắt xanh của Ngài thì lớn như núi, rộng như biển, đây là báo thân biến pháp giới. Khi niệm Phật, nên đem nghiệp báo thân thường tạo nghiệp thọ khổ của mình, chuyển thành viên mãn báo thân giống như Phật.
“Phật A Di Đà” ý nghĩa là vô lượng quang vô lượng thọ. Pháp thân thanh tịnh thường tịch, thì cũng giống như tất cả chúng sanh bình đẳng trang nghiêm, chúng sanh cũng đầy đủ khả năng tánh công đức trang nghiêm giống như Phật.
Vì vậy khi chúng ta tán tụng “trong hào quang hóa vô số chư Phật, hóa chư Bồ-tát cũng vô biên”, cảm nhận đến tất cả chúng sanh hình như cũng đều giống Phật, hóa Bồ-tát đang độ hóa, thành tựu, hộ trì chúng ta. Vì vậy, bình thường chúng ta nên cảm ơn, cung kính tất cả chúng sanh.
Từ đây mà phát bốn mươi tám đại nguyện giống như Phật. Niệm Phật nên phát Bồ-đề tâm, Bồ-đề

nguyện cụ thể giống Phật như vậy, có bốn mươi tám đại nguyện mà để hóa độ chúng sanh trong chín phẩm. Khi đại chúng niệm Phật nên có tâm nguyện như vậy.

A Di Đà Phật!

Ngày Thứ Hai: Thứ Tự Tu Hành Với Thiện Căn Thuận Phước Phần Và Giải Thoát Phần

NGÀY THỨ HAI: Thứ tự tu hành với thiện căn thuận phước phần và giải thoát phần
Hôm nay là ngày thứ hai của kỳ Phật thất thứ nhất năm 2006.
Ngày hôm qua nói rõ, Phật thất là lấy phương pháp xưng danh niệm Phật để kích thích phát khởi tâm Bồ-đề, quyết lập đại nguyện Bồ-đề hạnh, phát khởi tâm hạnh trang nghiêm cõi Tịnh độ, trang nghiêm quốc độ Phật, thành tựu chúng sanh.
Cũng giảng về khi phát tâm Bồ-đề, nên kiến lập như Bồ-tát giới đã nói, dù rằng bánh xe sắt nóng chuyển trên đầu cũng không thể quên tâm Bồ-đề. Đem tâm nguyện như vậy chuyển hóa ba nghiệp hành vi, ngôn ngữ và ý chí của nội tâm.
Cũng nhắc đến xưng danh niệm Phật và tu hành giới luật. Tâm Bồ-đề đầu tiên nên quyết lập là biểu hiện trên phương diện giới học, đây là điều căn bản nhất.
Nếu như hành vi, ngôn ngữ rõ ràng nhất mà không

sửa đổi, nội tâm cần thay đổi thì rất khó. Hành vi, ngôn ngữ đều không nhìn thấy thanh tịnh, không có sự tiến bộ, thì khó nói nội tâm thanh tịnh, có tiến bộ.

Khi niệm Phật nhất hay Phật thất đều có nghi thức thọ bát quan trai. Bát quan trai giới là để cho hàng tại gia có cơ hội trải nghiệm cuộc sống sinh hoạt của người xuất gia trong một ngày một đêm. Nội dung giới luật gần giống như giới của Sa-di, Sa-di-ni, chỉ thiếu giới “không cầm nắm giữ vàng bạc châu báu”, vì ngày đó chúng tại gia không thể giống chúng xuất gia đi khất thực, và vẫn phải cần dựa vào tiền bạc để duy trì sinh hoạt.

Vì vậy khi niệm Phật thất, tổ chức theo truyền thống tu hành của Phật giáo, để cho chúng tại gia trong ngày này có cơ hội chuyển biến thân tâm, khiến cho thân tâm thanh tịnh, tương ưng với con đường giải thoát. Tuy vẫn chưa lập tức hành Bồ-tát đạo tự giác giác tha, nhưng ít nhất đối với đạo giải thoát cũng có thể hiểu rõ, và làm tiền đề cho bước chuyển biến về sau.

Đại sư Hoằng Nhất cũng khuyến khích chúng xuất gia có thể xác nhận giới điều của Sa-di, Sa-di-ni là căn bản nhất của mình, lấy tinh thần của tâm Bồ-đề, Bồ-tát đạo để hộ trì cho thanh tịnh hơn. Vì vậy khi thọ bát quan trai giới, chúng tại gia là “tịnh hạnh Bồ-tát” không gọi “cận sự nam, cận sự nữ”.
Trước kia, thọ giới Sa-di, Sa-di-ni trên căn bản là tâm giải thoát, bây giờ kết hợp với pháp môn niệm Phật, tức là xác định tâm Bồ-đề, để cho càng hướng thượng, càng tiến bộ. Trong Phật thất, tuy chỉ thọ giới bát quan trai nhưng hi vọng đại chúng có thể phối hợp tâm Bồ-đề phát tâm tịnh hạnh cận sự nam, cận sự nữ một cách rộng lớn, hay là phát tâm nguyện tịnh hạnh Bồ-tát này.
Vì vậy sự biểu hiện của hành vi, ngôn ngữ, từ không sát sanh cho đến ăn uống, trang phục, hi vọng hướng đến giống cuộc sống của đạo giải thoát, xả bỏ dục vọng, hoan lạc của thế tục, ít muốn biết đủ, lấy giáo pháp và thiền định làm niềm an lạc. Hi vọng buông bỏ

sự hưởng lạc của thế tục, để tương ưng với cuộc sống sinh hoạt giải thoát của xuất thế. Nhưng đồng thời có thể phát tâm Bồ-đề hướng đến Bồ-tát đạo. Biết sự cải đổi như vậy, không chỉ là sự giải thoát cá nhân, mà còn hi vọng lợi ích chúng sanh, trang nghiêm Tịnh độ, thành tựu chúng sanh.
Khi trì giới, ít nhất cũng có tinh thần Bồ-tát đạo, Bồ-tát giới, dù rằng bánh xe sắt nóng đang xoay chuyển trên đầu cũng không phạm giới, tiến thêm hơn nữa là có khả năng đem đến lợi ích cho chúng sanh, thà xả bỏ thân mạng cũng mong muốn thực hành. Vốn không sát sanh, thêm một bước sẽ bảo vệ, cứu hộ chúng sanh. Khi thọ giới, nếu phát khởi tâm nguyện như vậy, thì tương ưng với Bồ-tát đạo, tâm Bồ-đề, tương ưng với pháp môn niệm Phật. Vì vậy quý vị nên học tập tinh thần này, khi xưng niệm danh hiệu Phật mà có sự quyết tâm như khi thọ giới, là trên phương diện giới học có sự tiến bộ.
Thứ lớp tu hành: trì giới vô hối hoan hỉ khinh an

lạc định như thật tri kiến nhàm chán ly dục giải thoát giải thoát tri kiến.
Sự thành tựu của giới học là nguồn gốc của thiền định tam-muội, trì giới thanh tịnh đi đến không hối hận, vì chúng ta thường hay làm việc sai, làm tổn thương mình và người khác, cảm thấy hối hận đau khổ. Nhưng cũng có khi vẫn than trời trách đất, đã sai càng sai thêm, lại khởi phiền não, tạo nghiệp, thọ khổ, đây chính là thế giới ta bà. Sau khi bị khổ vẫn không biết phản tỉnh, ngược lại còn oan oan tương báo, càng lún càng sâu.
Bởi vậy khi bắt đầu trì giới, bước tiến bộ đầu tiên là không còn bị hối hận (vô hối), không hổ thẹn với lương tâm. Trong tâm không còn việc hối hận, thì tâm hoan hỉ, thân tâm sẽ khinh an. Khi niệm Phật, ít nhất cũng nỗ lực hướng về điều này, hành vi, ngôn ngữ đều rất chính xác, chuyên tâm, không hôn trầm, tán loạn, không khởi phiền não, trong lòng sẽ khởi tâm hoan hỉ.
Khi rất chuyên tâm tán kệ Phật “A Di Đà Phật thân kim sắc, tướng hảo quang minh vô đẳng luân”, không

có hôn trầm, tán loạn, nội tâm tương ưng quang minh thanh tịnh, mỗi câu kệ tụng ra đều khởi tâm hoan hỉ.
Trong Kinh điển có ghi, trong quá khứ khi Đức Phật Thích Ca Mâu Ni tu hạnh Bồ-tát, nhìn thấy Phật Ti-sa tướng hảo quang minh liền khởi tâm hoan hỉ, tán thán “trên trời dưới đất không có ai như Phật, mười phương thế giới cũng không sánh bằng, những gì mà tôi thấy ở thế gian, tất cả không có ai được như Phật”. Ngài cứ tán bài kệ này, rất hoan hỉ đến nỗi quên đi sự mệt mỏi của thân tâm, đứng một chân, chăm chú chiêm ngưỡng đức Thế Tôn, mắt chưa từng chớp, trong bảy ngày bảy đêm chỉ tán thán Phật. Đức Phật Thích Ca Mâu Ni vì sự tinh tấn, công đức tán Phật này mà tu Bồ-tát đạo đã vượt qua chín kiếp.
Khi hoan hỉ, thân tâm sẽ khinh an, dễ dàng quên đi sự mệt mỏi. Vì vậy quý vị xưng danh hiệu Phật, hoặc là công đức tán Phật, nếu có thể phát khởi được tâm hoan hỉ, thân tâm sẽ được khinh an, tâm được định, mới có thể chuyên chú. Nếu như khi niệm Phật, thân tâm nặng

nề sẽ dễ dàng khởi phiền não, rồi tạo nghiệp, thọ khổ. Ngược lại nếu như thân tâm khinh an, sau khi tâm định sẽ có sự an lạc, an lạc mới có thể khiến cho tâm càng thêm ổn định.
Vì vậy khi ở sơ thiền gọi là “định ly sanh hỷ lạc”, xa lìa những dục vọng của các giác quan đem đến, sẽ không khởi phiền não tạo nghiệp thọ khổ, mắt không tham sắc, tai không tham tiếng, mũi không tham hương, lưỡi không tham vị, thân không tham xúc, có được niềm vui trong nội tâm (hoan hỉ và an lạc), lúc này thân tâm sẽ an định.
Thân tâm khinh an và lực tập trung chú ý sẽ hỗ tương tăng trưởng. Nếu như càng niệm càng khinh an, tâm sẽ càng chuyên chú. Tâm càng chuyên chú, thân tâm sẽ càng khinh an. Hai thứ này nảy sinh sự hỗ tương hoạt động một cách tốt đẹp.
Ngược lại, khi thân tâm nặng nề sẽ buồn phiền bực bội, càng buồn phiền thân tâm sẽ càng nặng nề, nếu không hôn trầm thì tán loạn, dần dần sanh khởi tham

dục, sân hận, hôn trầm, trạo cử và nghi hoặc, năm loại chướng ngại này khiến cho thân tâm càng nặng nề hơn.
Sau khi tâm định mới có thể có trí tuệ, có thể quán chiếu rõ ràng. Nhìn rõ ràng tất cả những tham luyến ở thế giới ta bà trong quá khứ, trên sự thật là một con đường khổ, tuy hưởng lạc nhưng cũng vô thường, biến hóa trong sát-na.
Càng ham vui, hưởng lạc thì sẽ càng không biết đủ, càng không biết đủ thì càng khổ, hình như không có sự khoái lạc ổn định vĩnh viễn. Sau khi hưởng lạc sẽ suy hơn tính thiệt, có tiền rồi sẽ nghĩ cách làm cho có nhiều tiền hơn, hoặc là sợ mất đi những gì đã có, không nhất định là có an lạc. Nhìn không thấu suốt sự vô thường của thế giới ta bà, không biết vô thường khổ, không biết vô ngã, ngã chấp rất nặng nề đó là thế giới ta bà.
Nếu như có thể nhìn rõ ràng, thấu suốt buông bỏ, thì có thể thoải mái tự tại, mà có thể tiến một bước nữa đem đến lợi ích cho chúng sanh. Thế giới của tâm lợi

tha là thế giới Cực Lạc, là cõi Tịnh Độ, quốc độ Phật, mỗi người đều nên vì người khác mà suy nghĩ.

Nhìn rõ ràng sự khác biệt của thế giới Ta-bà và Cực lạc, thì sẽ chán ghét cõi Ta-bà, vui thích hướng về Tây phương. Tâm quyết định này giống như tâm lúc thọ giới vậy. “Kinh A Di Đà” nhắc đến: “không thể thiếu thiện căn, phước đức, nhân duyên được sanh về cõi Tịnh Độ”. “Thiện căn” có thể nói là ba loại thiện căn không tham, không sân, không si. Tiến bước nữa là thiện căn của thuận phước phần, thuận giải thoát phần và thuận quyết trạch phần.

“Thuận phước phần” là phước nghiệp do bố thí, trì giới, tu bốn vô lượng tâm v.v..., cảm được quả tốt đẹp ở thế gian (sanh cõi người, cõi trời) cải thiện điều kiện sinh hoạt thế tục. Giống như hôm nay mọi người có nhân duyên đến tham gia Phật thất, ít nhất đều có phước đức nhân duyên đầy đủ đến một mức độ nào đó mới có thể đến, nếu như gia đình xã hội không ổn định, ba bữa còn thiếu, ăn mặc đi đứng đều chưa đủ thì không thể đến tham gia Phật thất được.

Tướng của thuận phước phần: Lông tóc dựng đứng, bi thảm rơi lệ.
“Thuận giải thoát phần” tức là “loại chủng tử quyết định giải thoát. Nhân quyết định này mà đạt đến niết-bàn”, là “tăng thượng ý lạc” của “vui cầu niết-bàn, chán ghét sanh tử”. Ở nơi tướng chủng tử (ý lạc) giải thoát trong thân thể của chúng sanh; tuy là tính nội tại, vi tế khó biết, nhưng có thể từ hiển thị bên ngoài dễ dàng quan sát đến sự biến hóa của thân tâm, để phán đoán người tu hành đã trồng hay chưa trồng thiện căn “thuận giải thoát phần”? Ví dụ: Đối với pháp và pháp sư sanh khởi tâm ái kính sâu sắc, nếu khi nghe bạn lành nói chánh pháp thì chân lông dựng đứng, bi thảm rơi lệ, chán ghét sanh tử, vui cầu niết bàn. Hiện tượng “chân lông dựng đứng” này, có thể vì đối với pháp lành, hay sự “ái kính” người tốt, hoặc đối với sự “sợ hãi” pháp xấu (phạm giới đọa lạc) mà “bi thảm rơi lệ”, cũng có thể là vì sự phản ứng của thân tâm đối với (hoan hỉ vui

vẻ vượt bực) pháp lành và người tốt.

Không biết đại chúng có kinh nghiệm đó không? Khi nhìn thấy việc rất cảm động tốt đẹp, như nhà khoa học phát hiện chân lý, hoặc là khi có phát hiện mới, rất vui vẻ phấn khởi. Nhìn thấy người khác có tâm tốt có việc làm vĩ đại, hoặc nhìn thấy sự vật đáng quý, cảnh tượng trang nghiêm, cũng sẽ cảm động đến chân lông đều dựng đứng.

Trong Kinh sách có nói đến, khi thọ giới nếu như có được cảm giác đó, ví dụ khi thọ bát quan trai quý vị đọc đến: “Con tên .... một ngày một đêm, quy y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng” (giới thể của năm giới tồn tại đời này, còn giới thể của Bồ-tát giới tồn tại cả đời đời kiếp kiếp), trở thành tịnh hạnh, cận sự nam năm giới hay bát quan trai giới. Nương theo xưng niệm danh hiệu tam bảo, nạp thọ giới thể. Quyết tâm, tâm nguyện thọ giới, khiến cho người khi nạp thọ pháp lành, pháp thanh tịnh, hoan hỉ khiến cho chân lông toàn thân đều dựng đứng.

Nhân đây chúng ta có thể hiểu vì sao những nhận thức và kinh nghiệm tinh thần này có thể dẫn đến việc nảy sinh thiện căn “thuận giải thoát phần” của “tăng thượng ý lạc” (ý chí mạnh mẽ). Chí hướng giải thoát có sức có lực, sẽ dẫn phát quyết tâm “nghịch lưu” (ngược dòng sanh tử), vì vậy “Đại Tỳ Bà Sa Luận” quyển 176, phán đoán nhân tố trồng “thuận giải thoát phần” thiện căn, có lấy ví dụ “cá nuốt lưỡi câu” chỉ cho thiện căn “thuận giải thoát phần”, như cá tuy vẫn ở dưới nước nhưng có thể nói là đã nằm trong tay ngư phủ rồi, vì chẳng bao lâu sẽ bị bắt lên bờ.
Nhân đây khi đại chúng niệm Phật, ít nhất là phải thực hiện được tâm hoan hỉ, quyết định tâm thọ giới như đã vừa nói, đây là bước đầu đã vào đạo rồi.