Lược Giải Kinh Đại Bảo Tích II

Pháp Hội 57: Bất Khả Thuyết Bồ Tát

Pháp Hội 57

BẤT KHẢ THUYẾT BỒ TÁT

Pháp hội này cũng đặt ở Đại BảoPhường Đình, giữa Sắc giới và Dục giới hay giữa sắc và tâm. Trên bước đường tu, chúng ta khởi đầu tu từ sắc hay từ vật chất đi vào tâm. Trước tiên, chúng ta thấy Phật có ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp. Tướng hảo của Ngài tác động mạnh vào mắt chúng ta, khiến tâm ta cung kính Ngài. Chúng ta thấy rõ Đức Phật siêu tuyệt hơn mọi người. Nhưng tiến sang kinh điển Đại thừa như kinh Kim Cang dạy rằng không nên nhìn ba mươi hai tướng tốt là Như Lai; vì Chuyển luân Thánh vương cũng có tướng tốt giống như Phật. Điều đó có nghĩa là bước đầu, ít nhất chúng ta cũng phải thấy Phật bằng với Chuyển luân Thánh vương, có vị trí cao nhất trong loài người, thu nhiếp được tất cả tiểu vương. Còn nhìn Phật thua cả người đời là Phật pháp suy đồi.

Thấy Phật bằng với Chuyển luân Thánh vương, hay nhìn người tu ngang với người đời ở bước ban đầu và từ đó, chúng ta phải nhìn Phật cao hơn. Trong kinh Pháp Hoa nói Đức Đại Thông Trí Thắng cũng là Chuyển luân Thánh vương; ý muốn nói Phật và Chuyển luân Thánh vương bằng nhau, nếu tính theo địa vị cao nhất của thế gian. Nhưng Phật sống xuất thế, thể hiện tinh thần Phật đạo cao quý hơn thế gian.

Bước thứ hai theo kinh Kim Cang, không nhìn Phật bằng ba mươi hai tướng tốt bên ngoài; vì Chuyển luân Thánh vương không phải Như Lai hay Như Lai không phải là Chuyển luân Thánh vương. Thấy phước đức của Như Lai và Chuyển luân Thánh vương ngang nhau, nhưng phần cấu tạo bên trong khác nhau. Chuyển luân Thánh vương nhiếp hóa được các nước nhỏ, nhưng việc làm của họ phần nhiều tạo ác nghiệp và thọ hưởng cho bản thân nhiều, nên hết phước, họ bị đọa. Trong khi Phật hơn Chuyển luân Thánh vương ở trí tuệ và việc làm hoàn toàn vị tha, lợi ích cho người, không vì lợi riêng cho Ngài. Vì thế

Phật không bao giờ bị cạn kiệt phước đức, không bị đọa trong vòng sanh tử luân hồi.

Các vị Thiền sư cũng hơn vua ở trí tuệ. Thí dụ vua Thuận Trị thống nhất nước Trung Hoa. Ông mạnh thật, nhưng gặp Ngọc Lâm quốc sư và nhận ra được trí tuệ của vị Thiền sư này siêu tuyệt, mới tôn kính ngài làmThầy. Và nhà vua cũng đã thay đổi tâm chinh lược thành tâm hộ đạo. Nhờ Ngọc Lâm khai ngộ, ông tu hành kiếp này và cũng nhớ lại đời trước ông đã tu ở thế giới Cực lạc; nênnhà vua đã quyết định dành quãng đời còn lại cho Phật pháp. Hoặc Khang Hy cũng xác định kiếp trước đã làm sư ở Việt Nam. Theo truyền thuyết, trên lưng ông còn lưu lại dấu bớt son ghi là Sa Diệt Tỳ kheo.

Có thể khẳng định rằng vì các nhà sư có trí tuệ hơn vua, khiến họ phát tâm. Đức Phật cũng vậy, từ thực tế cuộc sống, Ngài đã cảm hóa được mọi người bằng tri thức siêu tuyệt, mới có thể nói đến tác động của Ngài ở mặt siêu hình.

Đức Phật được các vua chúa kính trọng, tiêu biểu cho vị trí của Ngài trên hàng Chuyển

luân Thánh vương, nghĩa là Phật hơn vua ở trí tuệ. Kinh Bảo Tích nói rằng sở dĩ Ngài được thành quả đó, vì nhờ Phật Nhiên Đăng đã thọ ký cho Ngài; nói cách khác là mồi đèn trí tuệ cho Ngài. Nhờ Phật Nhiên Đăng mà ngọn đèn tâm của Đức Thích Ca sáng lên trên lộ trình Bồ tát đạo và thành Phật trong hiện đời. Từ đó, Ngài thấy muôn sự muôn vật ở mặt hữu hình và cả vô hình. Đó là điểm quan trọng của Phật hơn người. Theo kinh Pháp Hoa, người thế gian bị coi là người mù từ thuở nhỏ, vì mang thân ngũ uẩn, bị nó ngăn che, nên mù trước chân lý. Ngoại đạo thời ấy cũng bị mù do suy tưởng bằng vọng thức; họ sai nhiều hơn đúng. Được gặp Phật khai ngộ, thấy đúng, nên họ theo Phật hết lòng. Xá Lợi Phất, Mục Kiền Liên, Ca Diếp… theo Phật là vậy.

Những người sinh hoạt thực tế một chút, mà ngày nay ta gọi là khoa học thực nghiệm, họ làm thí nghiệm cũng thấy đúng một phần, nhưng họ cũng không khác người mù rờ voi. Họ tiếp cận được việc nào thì biết việc đó, không biết toàn diện. Đức Phật hoàn toàn sáng suốt. Với huệ đăng, Ngài thấy rõ tâm mình và soi sáng được tâm chúng sanh, thấy

căn tánh hành nghiệp của chúng sanh, biết họ muốn gì, nghĩ gì, làm được gì. Rõ ràng là Phật hơn mọi người một cái đầu, mới chỉ dạy được cho tất cả mọi người và việc làm của Ngài cũng không bao giờ sai lầm. Ngài biết nên dùng pháp gì để độ người nào, dạy họ tu pháp nào thích hợp. Vì vậy, Phật thấy biết, nói năng, dạy dỗ người không sai, nên họ đắc đạo.

Sau khi thấy Phật có ba mươi hai tướng tốt, kế đến thấy Ngài hơn người về trí tuệ, về đức hạnh, là những điều vô hình không nói được. Pháp hội này muốn nói rằng không thể nói hết tất cả hạnh của Phật, trí của Phật, gọi là bất khả thuyết. Nghĩa là từ những gì bình thường, tiến xa hơn, nói đến những điều phi thường không diễn tả được. Chúng ta không thấy biết trọn vẹn, nên luẩn quẩn chấp nhận thân phận của chúng ta trong sanh tử. Tuy nhiên, cũng còn khá hơn là người thân tàn ma dại, kết thúc đời người, mà cũng không biết về đâu.

Pháp hội này muốn dạy chúng ta những gì không thể biết, không thể thấy, không thể nói, đưa ra những việc bất khả thuyết, làm sao nói hết công hạnh của Phật. Ý này gợi

nhắc chúng ta nhìn về Phật là nhìn trí tuệ, đức hạnh của Ngài. Chúng ta tu hành hơn nhau ở điểm này. Bước đầu chọn Giảng sư thì chọn giọng nói truyền cảm, tướng dễ coi; nhưng quan trọng là phải hơn người ở điểm biết cái người không biết. Ngoài trí tuệ, điểm quan trọng khác là phải có đức hạnh, làm được việc mới có giá trị.

Đức Phật đầy đủ phước đức trí tuệ, những gì Ngài nói đều làm được. Hàng tu sĩ hay cư sĩ học hơn người và làm việc cũng phải hơn người, đứng đầu xã hội, là đưa Phật pháp lên được. Tôi mong các anh em ở lãnh vực nào cũng góp mặt, không hơn thì cũng không thua. Bước chân vào đời, quan trọng là "hành”, tức làm việc được. Đức Phật được coi là bậc Minh Hạnh Túc là vậy. Minh và Hạnh cũng nằm trong phần bất khả thuyết, vì không nói ra được. Phật cũng muốn cho mọi người thành Phật, nhưng họ không thể thành Phật liền. Vì không thể nói được, nên Phật phải nói những việc thích ứng với trình độ, khả năng và hiểu biết của người. Vì vậy mới có pháp dành cho Thanh văn, Bích chi Phật ,Bồ

tát. Và từ đó, Phật phát triển dần dần khả năng của họ, không thể làm khác được.

Hành Bồ tát đạo vô cùng cao quý, nhưng không phải ai cũng làm được. Phải có căn tánh Bồ tát mới làm Bồ tát. Đơn giản như muốn bố thí phải có tiền của, hay có người hằng tâm hằng sản hợp tác mới làm được.

Chúng ta học Phật, phải thấy đúng và thấy rõ người có khả năng mới giao việc tương ưng. Tuy cùng học một lớp, nhưng ra trường có người theo nghề biên tập, viết lách được, không phải ai cũng viết được. Khả năng mỗi người khác nhau và ta sử dụng đúng mới có lợi.

Căn tánh chúng sanh không đồng, Phật phải phân ra Tam thừa hay Ngũ thừa để ứng vô từng người, giúp họ tu học có kết quả. Phật làm được như vậy vì Ngài có trí tuệ, thấy được chúng sanh nghĩ gì, muốn gì, mà tùy theo đó thuyết pháp dạy họ tu. Rõ ràng chúng ta thấy Phật có những điều không thể nói được. Bồ tát chỉ dùng cảm tâm mà trực nhận được Phật như thế nào và tâm họ theo đó tự nhiên sáng ra.

Đọc lịch sử truyền tâm, chúng ta thấy rõ ý này. Ngày nay, người không đắc pháp cũng được truyền, vì chỉ lấy theo pháp hệ là chánh; trong khi xưa kia, truyền tâm là chánh. Vì vậy, Tổ Đạt Ma chỉ truyền cho Huệ Khả, vì tâm ông ngang với tâm của Tổ. Đó là tâm đăng, ngọn đèn tâm, huệ tâm tiếp nhận được sự sáng suốt của Đạt Ma. Và ngài Huệ Khả đến Thiếu Lâm tự quỳ trong tuyết lạnh ngập đến đầu gối mà không biết, thể hiện độ cảm tâm của ngài quá cao; nếu không thì không có sức nhẫn nại như vậy.

Ngày nay, tôi thấy nhiều anh em mỗi tháng đắp y, lễ sám hối mà cũng trốn tránh. Vì đạo tâm chưa đủ cao, thấy việc tu hành, sám hối chưa hiệu nghiệm, nên chưa hết lòng.

Ngài Huệ Khả còn chặt đứt cánh tay để cầu pháp, nói lên lòng mộ đạo vô cùng. Người như vậy mới truyền được đạo. Không có người thứ hai quyết tâm như ngài.

Trên tinh thần đem thân mạng cầu pháp, thì Phật Nhiên Đăng chỉ truyền cho Đức Phật Thích Ca. Hai bên cùng có đèn thì

mới mồi được. Một bên là đèn, một bên là nước lạnh, làm sao mồi. Ngọn đèn cháy sáng, vì tâm nhiệt tình cầu đạo cao mới thông được với ánh sáng của đèn trí tuệ, mới phát tâmBồ đề được. Sự cảm tâm này giữa Phật và Bồ tát, hay Thanh văn, Duyên giác, chỉ có các Ngài biết thôi. Chúng ta ngoại cuộc không nói được, nên xếp vào phần bất khả tư nghì. Không nhận ra được, không hiểu được và không thể nói được việc làm của Phật. Kinh Pháp Hoa diễn tả là chỉ có Phật với Phật mới biết (Duy Phật dữ Phật nãi năng cứu tận chư pháp thật tướng).

Đức Phật Nhiên Đăng mồi đèn cho Phật Thích Ca rồi, tâm Ngài tự sáng. Chúng ta thấy có người mới phát tâm còn nhỏ tuổi, nhưng việc của họ cứ tự sáng lên, vì đèn tâm của họ đã sáng và họ cứ theo đó mà hành đạo. Điển hình là Bồ Đề Đạt Ma sanh ở Tây Trúc, nhưng ngài biết nơi đó không làm đạo được. Ngài rọi đèn thấy ở Đông độ có Thần Quang có sẵn ngọn đèn, nhưng chưa cháy. Người đi truyền đạo tìm người có nhân duyên căn lành và họ gặp nhau thì đèn tự sáng lên.

Ngài từ Ấn Độ bỏ sang Trung Hoa, tìm lên Tung Sơn đến Thiếu Lâm tự. Suốt chín năm ngồi yên, nhìn vô vách; nhưng ngọn đèn tâm của ngài cháy sáng lên, tỏa sức thu hút Thần Quang tự tìm đến. Chúng ta tạm hình dung giống như ngọn đèn đốt lên, côn trùng tự đến. Nhận chân ý này, việc quan trọng là làm sao cho ngọn đèn tâm của chúng ta sáng, thì thiện hữu tri thức tự tìm đến. Còn dùng vọng tâm, chúng ta không hơn được đời.

Đạo tâm có sức thu hút nhân gian, người đến với ta bằng tâm đạo. Người đến vì danh lợi hơn thua, như người tìm cách giết Huệ Năng, vì ngài được truyền y bát. Bồ Đề Đạt Ma ngồi trước sân, không phải là Viện chủ, không có quyền lợi, nên người không tìm ngài, mà tìm Viện chủ để xin xuất gia hưởng thừa kế, không phải đạo. Duy có Thần Quang tìm tới hầu Đạt Ma. Và đạo chỉ hiện hữu giữa hai con người siêu tuyệt thoát ly trần tâm.

Từ đó, Đạt Ma mồi đèn cho Thần Quang, thì tâm Thần Quang sáng lên. Và ngài làm việc theo cái sáng soi của tâm, thấy việc nên làm, người đáng độ. Tâm của chúng ta chưa sáng,

thường làm cái không đúng, nên luôn thọ quả báo. Người có đèn tâm sáng làm đơn giản, nhưng kết quả bất tư nghì. Người tu trong sanh tử, làm việc cật lực mà kết quả đáng buồn.

Bồ tát Bất Khả Thuyết đến pháp hội ở giữa cõi Dục và Sắc giới muốn nhắc chúng ta ý thức rằng xa rời thế giới vật chất, nhưng chưa xa thật được. Vì đưa chúng ta vào cõi trống không, không có chỗ ăn ở, thì làm sao sống, làm sao tu. Và đưa về sống với vật chất đầy đủ thì chúng ta lại bị kẹt với nó và trở thành nô lệ cho vật chất.

Thực tu thấy rõ ý này. Có những Hòa thượng ở chùa nhỏ thì tu được, có chùa lớn lại bị kẹt cứng với nó, từ nhà truyền giáo trở thành người giữ chùa. Đưa vô vật chất, thì kẹt nó và phiền não nhân đây phát sanh. Kinh Bảo Tích muốn nâng chúng ta lên, nhưng không cắt đứt vật chất. Tâm chúng ta chưa bỏ hẳn vật chất được; vì bỏ nó, chúng ta vào vô dư Niết bàn, không còn ý thức độ đời. Không cho chúng ta kẹt vật chất, nhưng cũng không rời vật chất là Trung đạo đệ nhất nghĩa của Phật dạy. Theo Trung đạo,

trụ trong thế giới vô vi, vô hành, ở cõiSắc; nhưng không còn vọng tâm, dục nhiễm tham đắm.

Bồ tát Bất Khả Thuyết đã đến khoảng giữa này, là người có của cải, nhưng không ham mê nó; phước báu đầy đủ, nhưng không bị nó chi phối, không vướng mắc với nó. Nói chung, Bồ tát có đủ vẫn không vướng bận gì. Tâm Bồ tát cầu đạo, hướng về giải thoát theo Phật, là ý nghĩa của pháp hội này ở Đại Bảo Phường Đình tiêu biểu cho ngôi nhà sang trọng nhất ở giữa Sắc giới và cõi Dục của chúng ta. Nhà đó của người cao quý có đầy đủ vật chất sang trọng, mà họ không hề say đắm; vì họ trụ ở pháp Không. Đó chính là hạnh của Bồ tát.

Trên tinh thần đó, Huệ Năng nói "Bản lai vô nhất vật”, chỉ cho chơn tâm. "Vô nhất vật” thì ta tưởng là không có gì. Nhưng không phải như vậy, vì "Hữu hoa, hữu nguyệt, hữu lầu đài”. Sự nghiệp vật chất không thiếu thứ gì, nhưng vẫn không vướng bận, dù chỉ nhỏ bằng hạt bụi, mới thực là phước báu, mới làm đạo được. Đức Phật thể hiện tinh thần

này trọn vẹn. Chưa tu, Ngài có cung vàng điện ngọc cũng từ bỏ. Làm Phật, người dâng cúng tinh xá cũng nhận để đó, không bận tâm với nó.

Chúng ta phải nhận ra ý này, tu hành trắng tay làm người ăn xin thì không đúng. Chúng ta không vướng mắc của cải vật chất, nhưng vẫn có đầy đủ để cứu đời, giúp người.

Bồ tát Bất Khả Thuyết đã đạt pháp này và nhân đây hỏi đạo. Ngài hỏi Phật rằng trên cuộc đời mà ngài đang tu, không thấy Phật vướng bận thứ gì, nhưng tại sao Phật lại chi phối được tất cả. Đó cũng chính là điều mà chúng ta muốn tìm hiểu, học theo, làm theo. Nếu không có vật gì và trở thành ăn xin thực sự, thì chúng ta đến với Phật làm gì. Chúng ta muốn học cái "Bỏ tất cả mà được tất cả”, không lo tính toán gì, mà mọi việc vẫn thành tựu một cách tốt đẹp, kinh gọi là "Như thị”. Đạo Phật không dạy chúng ta bỏ để trở thành ăn mày thực sự, không đào tạo người ăn xin. Chúng ta bước theo dấu chân Phật không vì đói mà xin, nhưng xin là cái cớ để độ đời.

Bồ tát Bất Khả Thuyết muốn hỏi và học Phật điều đó, hay đó cũng là tinh ba mà chính chúng ta ngày nay cũng cầu học Phật. Phật không quan tâm đến mọi người, mọi việc, nhưng người hết lòng kính trọng Ngài và mọi việc của Ngài luôn tốt lành. Chúng ta cần một túp lều cũng khó, còn Ngài đầy đủ tinh xá, dù không cần.

Vì vậy, pháp hội này đặt vào khoảng giữa, không giống ngoại đạo thời Đức Phật tại thế chủ trương sống giàu có hay sống lang thang qua ngày. Làm thế nào chi phối được cả hai mặt hữu hình và vô hình là chúng ta học được ý nghĩa "Bản lai vô nhất vật”, nhưng tất cả những gì của cuộc đời chúng ta vẫn có đủ. Được như vậy, Phật giáo mới hưng thạnh và mới đúng với tinh thần Phật giáo Nguyên thủy, Đức Phật có đủ trí tuệ, đức hạnh và uy lực vô cùng.

Pháp Hội 58: Bửu Tràng Bồ Tát

Pháp Hội 58

BỬU TRANG BỒ TÁT

Tu học Phật pháp, chúng ta học được gì ở các vị Bồ tát và ứng dụng vào việc truyền đạo ra sao. Câu trả lời đúng chính là thực hành Bồ tát đạo ở cuộc đời này. Theo chủ trương của Đại thừa, chỉ có Bồ tát mới cứu đời và tạo vị trí vững chắc cho Phật giáo trong lòng xã hội.

Tôi chọn giảng pháp hội này vì tính cách quan trọng ở điểm hàng phục tứ ma, tồi tà phụ chánh, làm sao dẹp bỏ tà giáo để xiển dương chánh đạo. Còn kinh điển thì phần nhiều mang tính ẩn dụ, Phật nói nhiều thí dụ để làm gì, chúng ta phải suy nghĩ.

Mở đầu pháp hội này, Đức Phật trở lại Ma Kiệt Đà độ ba anh em Ca Diếp, Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên. Thực tế lịch sử theo

Nguyên thủy cũng ghi nhận như vậy. Nước Ma Kiệt Đà là nơi tập trung các Luận sư ngoại đạo chỉ lo tranh chấp về lý thuyết, mỗi người nói một cách và luôn chống báng nhau. Đức Phật đến đó để hàng phục ma oán.

Việc đầu tiên Đức Phật phải đối phó với Ưu Lầu Tần Loa Ca Diếp. Ông này là quốc sư của vua Tần Bà Sa La sanh tâm ganh tỵ với Đức Phật, vì Ngài được vua kính mến. Chúng ta phải thấy sự thật được kinh diễn tả dưới dạng thần thánh hóa. Hay nói đúng hơn là quan sát bề ngoài theo lịch sử và phải nhận ra nguyên nhân sâu xa là thật tướng cácpháp, hay bề trái của cuộc đời. Thấy rõ nhân quả ba đời thì đắc đạo.

Các cô tốt nghiệp rồi thì tiếp tục học cao hơn nữa hay trở về trụ xứ. Quyết định quan trọng và đúng đắn không phải làm theo sách vở. Chúng ta học theo Phật, theo Tổ sư, vì các Ngài đã thành công trong việc truyền bá. Tuy nhiên, phải biết hành sử theo tuệ giác của chúng ta, theo kinh nghiệm sống trong thời đại của chúng ta mới thành công.

Trung thành với giáo điều, theo sách vở, dễ thất bại. Những người thành đạt học kinh điển để rèn luyện mình và đạt được tuệ giác là việc chánh.

Lúc còn trẻ ở Phật học đường, Hòa thượng Nhất Hạnh nói với tôi những điều mà ngày nay tôi suy nghĩ, vẫn thấy có giá trị. Tôi muốn nhắc nhở các cô cần suy nghĩ, làm thế nào ứng dụng được việc học kinh điển ở trường vào thực tế cuộc sống để làm được lợi ích cho bản thân và cho người. Tôi học kinh Thủ Lăng Nghiêm bằng chữ Hán với Hòa thượng Thiện Hoa và thuộc lòng văn kinh cũng như phần giải thích, thì được điểm cao. Tôi học luận cũng vậy. Thấy vậy, Hòa thượng Nhất Hạnh mới nhắc nhở tôi rằng học từ chương như thế không dùng được. Quan trọng là làm thế nào ứng dụng được sở học của mình vào cuộc sống thực tế. Tu là chánh và học là phụ.

Đừng nghĩ học xong Phật học viện, có bằng cấp Tiến sĩ là hơn người, vì không tu thì cũng bỏ đi. Huynh đệ của tôi cũng đậu Tiến sĩ,

nhưng cuộc đời bị mai một. Chúng ta tu không coi trọng việc này, nhưng quan trọng ở việc tu để ngộ và huệ sanh ra. Con đường của đạo Phật phải như vậy. Chúng ta thường diễn tả là tu yếu ngộ. Học để tu, tu để ngộ, để đắc đạo và sau đó mới truyền đạo.

Theo tôi, Hòa thượng Nhất Hạnh sống đơn sơ, nhưng thực chất bên trong là tu. Hòa thượng không lấy việc hạ thủ công phu như tụng kinh từ sáng đến tối, mà cho đó là tu. Tôi quan sát những người tụng kinh đầy đủ, không bỏ thời khóa; nhưng họ vẫn không hưởng được pháp vị, vì chỉ tu theo hình thức. Hòa thượng Nhất Hạnh dạy rằng đi, đứng, nằm, ngồi, suy nghĩ, v.v… đều là Thiền hành. Và tôi đã áp dụng như vậy. Học trong lớp, tôi ghi nhận cốt lõi của bài và giờ ra chơi, tôi thường đi bộ ở hành lang một mình; không nói chuyện gẫu, vừa đi vừa suy nghĩ về tinh ba của pháp mình tiếp thu được.

Đức Phật đi kinh hành dưới cây Bồ đề cũng thể hiện tinh thần này. Ngài suy nghĩ về cuộc đời, về các học thuyết của ngoại đạo,

v.v… Và do suy nghĩ cao độ cho đến Ngài nhận ra sự thật đúng hoàn toàn, gọi là chân lý. Hiểu rõ cuộc đời, Ngài mới cứu giúp đời một cách trọn vẹn. Hiểu rõ ngoại đạo, Ngài mới hàng phục hoàn toàn ma chướng. Trong kinh Pháp Hoa ghi rằng Đức Phật thường nghĩ chúng sanh muốn gì, nghĩ gì, làm được gì. Ngài tùy theo đó mà khuyên dạy, chuyển hóa họ thành người tri thức, đạo đức, dẫn đến xây dựng xã hội tốt đẹp.

Ngày nay, chúng ta thấy rõ con người là một đơn vị tế bào của xã hội. Vì vậy, nếu con người không tốt, tư tưởng, lời nói, hành động của họ không tốt sẽ tác động cho xã hội không tốt. Giáo lý Phật nhất định phải đặt trên nền tảng xây dựng con người, không phải thuộc lòng kinh điển. Chính vì vậy mà Đức Phật đã chọn nước Ma Kiệt Đà, thành Vương Xá, một nơi tập trung nhiều Luận sư và Ngài căn cứ vào sự tranh chấp của các luận sư mà biết được tư tưởng chỉ đạo xã hội ấy. Đức Phật dạy trong kinh Duy Ma rằng muốn hiểu Phật pháp thì tìm trong 93 thứ dị kiến ngoại đạo; nói chung là tư tưởng của các

tôn giáo thời bấy giờ. Và muốn tìm dị kiến ngoại đạo thì tìm trong cuộc sống của con người, cuộc sống thật của xã hội. Trên nền tảng này, hành đạo là gắn liền ta với xã hội; lập y theo sách vở sẽ rơi vào không tưởng, vì xã hội ta khác với xã hội thời Phật tại thế cách đây hơn hai ngàn năm trăm năm.

Phật giáo Đại thừa tồn tại ở Việt Nam mạnh mẽ và lâu dài nhờ thích hợp với sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng, nếp sống, v.v… của dân Việt Nam. Các vị Tổ sư truyền giáo đã nhìn thấy rõ xã hội Việt Nam cần gì và các ngài theo đó đáp ứng. Cây nhân sinh Phật giáo cắm rễ vào lòng đất Việt Nam, hút được nhựa Việt Nam là chúng sanh, chúng sanh nghiệp, chúng sanh phiền não. Tuy nhiên, muốn biết như vậy, thì căn cứ vào đâu. Phật dạy căn cứ vào dị thuyết ngoại đạo, hiểu theo ngày nay là thông tin, báo chí, bình luận của những nhà trí thức. Theo tôi, xem phim, nghe đài, đọc báo chí, sách vở, để thấy được suy nghĩ của người trẻ, người già, nam nữ, v.v…, chúng ta biết được xã hội muốn gì, nghĩ gì, là biết tâm trạng của quần chúng và tìm cách giáo

dục họ. Nhà tu là thầy thuốc chữa tâm bệnh của chúng sanh. Không biết chúng sanh, làm sao chữa bệnh cho họ. Thầy truyền giáo không biết thực trạng xã hội thì làm cách nào hành đạo thành công.

Hòa thượng Từ Thông giảng kinh thu hút người, vì ngài theo dõi báo đài, biết tâm lý quần chúng và nói điều tương ưng với họ. Các cô làm đạo cũng phải nhớ ý này, theo dõi báo đài thì biết người cần gì, thích gì, nghĩ gì. Những gì xảy ra trong xã hội, trên báo chí có viết đủ. Đại thừa dạy chúng ta tìm Phật pháp trong dị kiến, ngoại đạo là nghĩa này.

Cùng một việc mà mỗi Luận sư nói một cách. Phật lóng nghe, nhận thấy sự sai lầm của tất cả ngoại đạo và từ đó Ngài đưa ra pháp đúng đắn. Đức Phật biết rất rõ sự thật ở chơn như môn hay chân lý tuyệt đối và Ngài còn biết thêm là có nên nói chân lý ấy hay không và nói cách nào. Đức Phật tư duy ở Bồ đề đạo tràng, chứng được sự thật tuyệt đối. Và Ngài biết rằng nếu nói sự thật này, chúng sanh sẽ bị đọa; vì mọi người không thể tin, nghe, chấp

nhận và không làm được. Vì vậy, Phật muốn nhập Niết bàn ngay. Lúc ấy, mười phươngPhật hiện ra an ủi Phật Thích Ca, khuyênNgài nên nói. Vì mục tiêu Phật xuất hiện để độ chúng sanh, thì phải nói. Tuy nhiên, Phật chỉ có thể nói phương tiện. Nói ở đâu, lúc nào và với ai là pháp phương tiện được Phật triển khai. Mở ra pháp phương tiện, chúng ta thấy không còn việc gì cố định nữa. Chư Phật quá khứ và chư vị Tổ sư đều phải dùng phương tiện; chúng ta cũng phải như vậy.

Tôi nhớ một việc đơn giản trong cuộc đời hoằng pháp. Trước kia, tôi về miền Tây thuyết pháp trải qua mấy chục năm. Người nghe không hiểu, không thích; vì tôi giảng kinh Đại thừa theo sở đắc của tôi, theo sự hiểu biết của tôi. Người không nghe được, dù họ quý trọng tôi, tôi giảng không sai. Nhưng lần này, tôi giảng, họ nghe đông và thích; vì tôi thử nói cái họ hiểu, họ thích. Tôi chỉ mất một đêm suy nghĩ làm bài Sám Pháp Hoa đơn giản; nhưng người trẻ cho đến người già nghe rớt nước mắt, khen hay quá! Giảng kinh điển bao nhiêu năm, họ

ngủ; nay nói một bài sám ngắn, họ thích vì gần gũi tâm trạng của họ. Đại thừa gọi đó là khế cơ. Ở miền Tây không nói sám không được. Thật vậy, trước kia Tổ Huệ Lưu có sám Huệ Lưu được nhiều người học thuộc và đa số người theo Hòa Hảo ở miền Tây cũng sử dụng sám kệ. Phái Khất sĩ cũng tụng kinh theo thể thơ lục bát dễ hiểu, dễ nhớ, được nhiều người ở miền Tây theo.

Các cô vào đời nhớ theo tinh thần Phật dạy mà áp dụng pháp thích nghi. Xưa Phật dạy tìm hiểu Phật pháp qua dị kiến ngoại đạo. Ngày nay muốn độ đời, phải hiểu cuộc đời, phải theo dõi thông tin. Và chúng ta nhận thức, suy nghĩ bằng cách Thiền tọa, Thiền hành, vừa đi bách bộ trong vườn vừa suy nghĩ. Kinh hành niệm Phật hay niệm kinh là suy nghĩ lời Phật dạy và nhận ra nghĩa lý để áp dụng trong cuộc sống, là tu. Tu thật một thời gian ngắn, sẽ phát hiện được nhiều điều hay. Tu hình thức thì suốt đời không được gì.

Tôi đi bách bộ mỏi chân thì ngồi suy nghĩ về pháp, là áp dụng Thiền hành, Thiền

tọa. Có lúc lạy sám hối Hồng danh cũng suy nghĩ. Nói chung, lúc nào cũng suy nghĩ. Tu của tôi là vận dụng trí năng, không phải hành xác. Suy nghĩ nhiều và phát hiện được nhiều điều Phật dạy áp dụng trong cuộc sống bản thân có kết quả tốt, mới đem dạy người.

Trong pháp hội này nói về câu chuyện Phật ở Ma Kiệt Đà sai Mã Thắng Tỳ kheo khất thực. Luận sư Xá Lợi Phất thấy Mã Thắng, tâm liền thanh tịnh vànói với Mục Kiền Liên, cả hai phát tâmđến với Phật. Ma Ba Tuần thấy vậy nghĩ rằng một mình Phật thành Phật, ma còn thấy khổ. Nay để cho hai đại Luận sư này theo Phật, thì chắc chắn ma không còn đất sống.

Nghĩ vậy, Thiên ma liền đến phá Xá Lợi Phất bằng cách giả làm Đế Thích, Phạm vương để nói bậy, nhưng không kết quả. Ma lại giả hiện làm Mã Thắng Tỳ kheo, nói Phật dạy như vầy, không phải dạy vậy. Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên đã chứng Sơ quả, tâm thanh tịnh, nên thấy

ma là ma, không phải là Mã Thắng. Điều này gợi ý đừng nhìn người qua bề ngoài. Mục Kiền Liên nói rằng chồn và sư tử giống màu lông, nhưng tiếng gầm của chúng khác nhau. Tôi suy nghĩ câu này rất lâu và nhận ra rằng Thiên ma, ngoại đạo có thể thâm nhập Phật đạo để phá, bằng cách họ cũng xuất gia thọ giới Tỳ kheo, mang hình thức tu sĩ giống chúng ta, được ví như màu da của chồn giống với sư tử. Nhưng thực sự tâm lượng của họ là ngoại đạo.

Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên đủ trí tuệ, nên phân biệt được. Người đời không phân biệt được tu thật, tu giả, vì chỉ căn cứ trên màu áo. Muốn nhận lãnh của cúng dường, sư giả chỉ cần mặc áo màu vàng. Nhìn đúng sự thật để chúng ta phân biệt tà đạo thâm nhập Phật đạo nhằm đưa người theo hướng khác. Vì vậy, mặc áo Sa môn, nhưng không nói lời Phật, không làm lợi ích cho người, thì ta không nên theo họ.

Mã Thắng trước kia khai ngộ Xá Lợi Phất, giúp ông chứng Sơ quả. Nhưng nay cũng

là Mã Thắng (do ma Ba Tuần giả làm Mã Thắng), mà Xá Lợi Phất nhìn thấy khó chịu. Thật tu, Xá Lợi Phất nương theo Phật, tâm liền thanh tịnh và thấy được sự thật của cuộc đời, nhận ra ma giả làm Mã Thắng. Còn tâm không thanh tịnh thì dễ bị người lừa gạt.

Nếu họ được Phật lực gia bị thật, họ là pháp lữ Đại thừa. Ta thấy họ thì lòng cảm nhận được sự an lạc, dù hình thức của họ là bác sĩ hay chính khách. Tuy nhiên, thấy đồng môn, đồng đạo, đồng màu áo, nhưng không sống chung được; vì những gì họ nói, khiến chúng ta buồn khổ, nghi ngờ pháp Phật, thì biết đó là ma. Sống trong tu viện, tiếp xúc với người tu không vì đạo, không cầu giải thoát, chúng ta biết liền. Nhận thức của chúng ta được bạn giúp làm sáng tỏ, vững niềm tin, người đó là pháp lữ Đại thừa.

Thiên ma hiện hình Mã Thắng là Tỳ kheo, nhưng tâm bên trong là ma, thì sao giải thoát được. Xây dựng trên nền tảng tâm là chánh, hiện ra tướng bên ngoài tương ưng, khó che giấu được. Vì vậy, khoác áo cư sĩ

như Duy Ma hay mặc áo thầy thuốc của Tuệ Tĩnh, nhưng nhìn vào tâm, biết họ là Thiền sư ngộ đạo. Hoặc Thiền sư Suzuki là cư sĩ, nhưng tâm luôn tĩnh thức, nhìn đời chính xác và cho lời khuyên rất hiệu quả. Vì tâm ông là Thiền, hiện tướng thanh tịnh giải thoát.

Nếu chỉ căn cứ theo bề ngoài, Thiên ma, ngoại đạo cũng có thể đóng vai Thầy tu. Nhận làm pháp lữ trên hình thức, chúng ta sẽ bị nhiễm độc; vì họ mặc áo tu, làm sai quấy, mà bảo vệ họ là chúng ta vô tình kết bè đảng với ác ma. Vì vậy, người cùng màu áo, sống cùng tu viện, nhưng tâm của họ là tà, vẫn coi là ác ma. Theo Đại thừa, cùng tâm niệm, cùng đi đường giải thoát, nhưng khác màu áo, vẫn coi là pháp lữ. Ý thức như vậy, chúng ta sẽ kết hợp được pháp lữ Đại thừa dưới mọi dạng thức, làm đẹp cuộc đời. Kinh Đại thừa luôn nhìn thẳng vào cuộc đời, vào sự thật và từ đó suy nghĩ cách ứng xử thích hợp nhất. Tu theo tinh thần Đại thừa, chúng ta không làm theo tham, sân, si, nhưng suy nghĩ cách làm có lợi cho dân tộc và nhân loại.

Nội dung của pháp hội này, mở đầu giống pháp hội trước là tập hợp đại chúng ở Đại Bảo Phường Đình, không thay đổi vị trí nói pháp; nhưng đi sâu vào việc khác, nói về Phật và ma Ba Tuần hay giữa Phật đạo và tà đạo. Điểm này là đề tài chính tôi gợi ý, các anh em nên suy nghĩ về Phật giáo và tà giáo, cũng như cách xử trí của chúng ta thế nào khi kế thừa sự nghiệp của Phật, căn cứ vào cách xử trí của Phật và Thánh chúng.

Cách ứng xử của Phật rất nhẹ nhàng, nhưng cuối cùng tất cả ngoại đạo và tà giáo đều quy về Phật đạo. Phật dạy rằng chiến thắng của Phật không có người bại. Đó là sự thắng lợi của nội tâm phát huy được đạo đức, trí tuệ và giải thoát được đối thủ hơn là sát phạt và căm thù họ. Cái thắng của thế gian và tà giáo đem lại sự kiêu căng cho người thắng và khổ đau cho kẻ bại.

Đức Phật hàng phục ngoại đạo, điển hình như ba anh em Ca Diếp, Xá Lợi Phất, Mục Kiền Liên và những người trí thức đương thời. Nếu coi tà giáo ngoại đạo là đối lập,

mà họ thì đông hơn và mạnh hơn, tất yếu phải bị họ tiêu diệt. Quan sát cách hành xử của Đức Phật, chúng ta thấy rõ Ngài không coi tà giáo ngoại đạo là đối thủ. Ngài hàng phục họ là phá bỏ sự nhận thức sai lầm của họ, thì họ trở thành người chân chánh. Vì thế, đối với Phật, họ là người ân, không phải oán.

Hàng đệ tử Phật trước khi theo Ngài, họ tu ngoại đạo. Nhờ Phật khai thị cho họ nhận thức đúng đắn, cuộc sống được thăng hoa. Cách hàng phục ngoại đạo của Phật là vậy, không phải đối lập với người; nhưng thấy người sai lầm và giúp họ sửa đổi sai lầm. Sai lầm có tính cách nhất thời. Người tu Phật đạo cũng có sai lầm vậy. Nếu họ chấp pháp, thì cũng làm Phật đạo thành ngoại đạo; như thực tế chúng ta thấy thời kỳ phân chia bộ phái chống đối lẫn nhau.

Thượng tọa bộ và Đại chúng bộ đều là đệ tử Phật, nhưng coi nhau là ngoại đạo tà giáo, là tự biến Phật đạo thành tà đạo. Thật vậy, Phật đạo thì phải giải thoát. Phân chia và chống đối, cho đến hủy diệt, là tất cả đều

phá Phật, làm Phật pháp bị tiêu diệt do sự sai lầm chấp trước. Trong khi Đức Phật hành đạo đúng, hướng dẫn được các hàng ngoại đạo theo Phật đạo, chuyển các dị kiến thành chánh kiến. Như vậy, có thể khẳng định Phật đạo là đổi tà thành chánh, không phải tạo thành đối lập.

Thực tế lịch sử cho thấy Xá Lợi Phất, Mục Kiền Liên thuộc ngoại đạo có tu viện và đồ chúng riêng. Nhưng Xá Lợi Phất gặp Mã Thắng Tỳ kheo, thấy tâm an vui giải thoát, chứng được Sơ quả. Và Mục Kiền Liên thấy an vui của Xá Lợi Phất, mới phát tâm, cũng được an vui giải thoát. Như vậy, hai vị này trước khi gặp Phật đã chứng được Sơ quả. Ma Ba Tuần sợ hãi, tìm cách phá, vì nghĩ rằng mới có một Đức Thích Ca thành Phật mà đã gây nhiều khó khăn cho ma. Nay lại thêm Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên theo Phật, thì thế giới ma hay quyền lợi của ma càng bị thu hẹp hơn nữa.

Điều này cũng gợi ý rằng người chống đối vì họ nghĩ rằng nếu ta thắng thì họ phải

thua, quyền lợi của họ bị đụng chạm. Theo Phật, ta phải xóa sự hiểu lầm của họ. Sự hiểu lầm là tà giáo, là ma chướng; khôngphải con người là ma. Riêng tôi, cố tránhđụng chạm quyền lợi, trước nhất là quyền lợi vật chất; vì tà giáo thuộc thế lực tham, sân, si. Chúng ta theo Phật đạo, phải phát huy tâm tánh và việc làm không tham, không giận, không si mê. Được như vậy, mới làm mất thế lực chống đối.

Họ tham, nên sợ ta chống đối. Tất cả vì tham nên chống nhau, sát phạt nhau, tạo thành xã hội loạn; đó là thế lực của vô minh. Thái độ của chúng ta là làm thế nào cho người thấy ta là đệ tử Phật, có trí tuệ, thấy đúng, tâm hồn bình ổn, trí sáng và không tranh chấp, không tham lam ích kỷ.Trên bước đường tu, hơn nhau ở chỗ đó. Thiết nghĩ người có tâm hồn rộng lớn khác với người tham lam ích kỷ, hay gièm pha, gây khó khăn. Người có tâm hồn rộng lớn sẵn sàng tha thứ, vì thấy được sự thật là tham cũng không được.

Ta thấy tất cả chúng sanh, thu hẹp là thế giới loài người, thấy người mà ta quen biết và những người mà ta tiếp xúc. Thấy năng lực của người cùng học chung với ta, người cùng ở chung một chùa và xa hơn thấy người cùng sống chung một nước, nghĩa là thấy cộng nghiệp, thấy ảnh hưởng của ta đối với người và ngược lại. Riêng tôi, thường quán sát sự tồn tại của tôi với tất cả anh em, với tất cả chùa và xã hội. Đó là cái thấy tương quan tương duyên tồn tại trong xã hội, thấy được nghiệp của người và mình. Chúng sanh, chúng sanh nghiệp, chúng sanh phiền não là ba đại tiền đề mà người tu luôn quan sát. Quan sát thấy chúng sanh nghiệp, nghĩa là chúng ta luôn tĩnh thức để nhìn thấy ác nghiệp, thiện nghiệp của người từ quá khứ dẫn đến cuộc sống hiện tại. Trong kinh Hoa Nghiêm, Phổ Hiền Bồ tát cũng nói vì thế giới, chúng sanh, phiền não và nghiệp vô cùng nên hạnh nguyện của ngài vô tận.

Đức Phật cho biết ma Ba Tuần luôn phá Phật từ thời quá khứ cho đến hiện tại

và cả đến khi Ngài Niết bàn, ma cũng vẫn theo. Sự liên hệ của ma và Phật trong pháp hội này được Phật cho biết là đã có từ thời Phật Hương Công Đức ở thế giới Diệu Hương Quang Minh. Lúc đó, Phật Thích Ca làm Chuyển luân Thánh vương tên Hoa Mục và ma Ba Tuần là đại thần Thiện Hạnh từng hợp tác, phò trợ Chuyển luân Thánh vương Hoa Mục. Nhưng khi vua phát tâm xuất gia học đạo, trở thành Hoa Mục Tỳ kheo, diệt được tham, sân, si. Thấy thành quả của Hoa Mục như vậy, tất cả cung phi mỹ nữ cũng đều theo Phật tu, hết nghiệp dục, chuyển thân nữ thành thân nam. Vì vậy, đại thần Thiện Hạnh cảm thấy bực tức, buồn khổ.

Đọc đến đây, tôi nhớ lại các bạn tôi nói rằng nghe giới thiệu cảnh Cực lạc của Phật Di Đà, họ không thích chút nào; vì ở đó không có gì ăn, không có phụ nữ, thì làm sao vui được. Họ thích ăn đồ huyết nhục, nghe ăn hoa hương thì sợ; ở nơi có toàn đàn ông thì họ thấy nguy! Rõ ràng quan niệm vui sướng theo thế gian hoàn toàn khác với an lạc của

đạo. Chúng ta phải nhìn đúng sự thật; người có ác nghiệp nhìn đời khác chúng ta, nên họ thường sanh tâm thù oán. Cung phi mỹ nữ săn sóc họ, mà nay lại bỏ đi tu, tất nhiên họ phải bực. Chúng ta nghĩ mọi việc quấy rầy chấm dứt là được an lạc, nhưng họ không nghĩ như vậy. Họ nghĩ tranh chấp, hơn thua phải trái, giành giựt mới vui; thế giới hoàn toàn an lành thì không vui. Các Thầy vào đời phải thấy chúng sanh nghĩ gì, muốn gì, hành động nào dẫn đến khổ đau, nhưng họ chưa bị thì hàng trung căn nghe nói, suy nghĩ biết; hàng hạ căn thì rơi vào địa ngục A tỳ mới nhận ra cái khổ.

Câu chuyện nói về việc chống phá Phật của ma Ba Tuần có từ thời quá khứ gợi nhắc chúng ta trên bước đường tu, nếu có người chống phá, ta phải tìm biết nguyên nhân và cách hóa giải. Kinh Đại thừa nói Phật là đại lương y biết đúng bệnh và cho thuốc, quan trọng là bắt mạch đúng thân bệnh và tâm bệnh. Ta tu không đắc đạo vì sử dụng thuốc gia truyền theo kiểu hên xui may rủi, có khi hết bệnh, có khi lại nặng thêm. Kinh Pháp

Hoa nói rằng sử dụng không đúng thuốc thì thuốc biến thành chất độc là ý này.

Ra trường, hành đạo, các anh em phải cân nhắc, thấu rõ cội nguồn việc xảy ra. Muốn như vậy, phải gia công Thiền định. Tu hình thức thì giữ đúng thời khóa và thấy như vậy là xong; nhưng suốt đời, cuộc sống tâm linh không phát triển, đạo đức cũng không lên cao. Thực chất của việc tu hành là phát triển tâm linh, tập quan sát để thấy biết đúng. Pháp tu Thiền giúp ta điều này. Tuy nhiên, có một số người rơi vô Thiền hình thức cũng không đạt kết quả tốt.

Theo Đại thừa, đi, đứng, nằm, ngồi, ăn, ngủ đều là Thiền, đọc sách cũng Thiền. Tôi đọc sách, bắt gặp ý nào, giữ tâm lại ngay ý đó để tìm lý sâu xa Phật dạy. Làm vậy lâu ngày, kinh điển đối với tôi sáng hơn và giúp tôi nhiều. Tôi siêng đọc kinh, không phải đọc cho hết, nhưng mỗi lần đọc thấy ý hay, thì ghi nhớ và suy nghĩ về ý đó; ngồi một mình hay nằm, đi, cũng suy nghĩ ý đó. Như vậy,

ngồi hay đi cũng Thiền, vì chính yếu củaThiền là chỉ và quán. "Chỉ” là dừng tâm lại, không cho nghĩ lung tung. Tôi áp dụng pháp này để trụ tâm, tâm tôi dao động thì nhìn cây, lá, v.v… để tạo sức tập trung. Và bắt đầu quán về lời Phật dạy trong các bộ kinh, so sánh kinh Nguyên thủy với kinh điển Đại thừa để tìm chân ý của Phật và các Tổ sư, rồi ứng dụng vào đời; làm thử sẽ thấy chúng ta tiến bộ rõ về tri thức.

Như vậy, chúng ta đã mở rộng phạm vi kinh điển và kế tiếp bắt đầu nhìn ra cuộc đời. Tôi nhìn tà giáo ngoại đạo trước. Ngày xưa, các Luận sư được ghép vô tà giáo ngoại đạo; nay tôi gọi là nhà phê bình trên thế giới và trong nước. Ta nghe họ nhận xét, bình luận và từ đó rút ra cho chúng ta cái nhìn chính xác, thấy đúng hơn. Đó là lấy Phật đạo rọi vào tà kiến ngoại đạo, thấy được sự thật của cuộc đời, ai sai, ai đúng. Thiền quán cho ta thấy biết đúng đắn như vậy.

Đức Phật tổng hợp dị kiến ngoại đạo và đưa ra kết luận chính xác, thấy đúng và thấy

nguyên nhân từ quá khứ dẫn đến hiện tại. Nghĩa là Phật thấy ma Ba Tuần xưa kia đã chống phá Ngài, vì họ mê muội, tham lam quyền lợi, nên tạo thành khổ đau. Phật đã gở bỏ lời thề oán thù của họ, là độ người ác.

Các anh em giáo hóa, thấy pháp lữ đồng hành trong quá khứ đã từng là Bồ tát quyến thuộc. Thấy như vậy, thì quý kính nhau dễ và thành công Phật sự quan trọng, vì được thắng duyên.

Xá Lợi Phất đời này thông minh vì sáu mươi tiểu kiếp trước đã tu hành, được Phật khai thị. Bản chất tu hành của ngài đã có và gặp Phật khai ngộ cái có sẵn là Phật tri kiến sáng ra liền. Ngày nay, Phật giáo Tây Tạng áp dụng pháp này. Họ tìm Lạt ma tái sanh còn hài đồng, mới năm, ba tuổi, nhưng đưa cho đứa bé này các món đồ pháp khí, mà nó biết sử dụng; hoặc đưa pháp ngữ cũng hiểu nghĩa liền. Điều này chứng minh đời trước đứa bé này đã tu hành.

Người có nhân duyên căn lành gặp Phật, thấy Phật, tin dễ dàng, phát tâm vô

điều kiện và tu hành đạt được kết quả nhanh chóng. Phật hóa hữu duyên là độ được người có duyên dễ; nhưng Ngài gặp ma Ba Tuần chống đối cuồng nhiệt, thấy Phật là họ ghét liền.

Ta phải thấy sự việc chính xác, thấy rõ ngoại đạo như thế nào và từ đó, hiểu rõ xã hội mà chúng ta đang sống; thấy người có duyên thì giáo hóa hay làm việc chung dễ. Người không có duyên thường chống đối ta. Như vậy, hiện tại họ chống ta vô cớ là biết quá khứ đã từng như vậy. Phải tìm cách hóa giải để họ không chống đối nữa, đừng đặt họ vào thế chống đối thêm, tự hại mình và hại Phật đạo. Tôi suy nghĩ tại sao các Thầy Nguyên thủy và Đại thừa chống nhau, tại sao các Thầy cùng theo Đại thừa cũng chống nhau. Quán sát thấy biết thì vô hiệu hóa sự chống đối và chuyển hóa người chống thành pháp lữ.

Từ cái nhìn cởi mở trong đạo như vậy và nhìn ra dị kiến ngoại đạo, chúng ta tạo điều kiện cho người hợp tác. Kinh diễn tả là Văn Thù Sư Lợi Bồ tát sử dụng trí, biến ác

ma thành pháp lữ, bắt buộc ma Ba Tuần phải nói đúng pháp. Đó là thuyết pháp trong sự sống của con người.

Phật cũng thấy xa xưa Di Lặc Bồ tát làm phu nhân của Chuyển luân Thánh vương và Phật làm vua. Điều này cho thấy Đức Phật và Di Lặc từng liên hệ với nhau từ nhiều đời, từng làm việc, chung sống và tu hành với nhau, nên dễ hiểu nhau. Ngày nay chúng ta thấy có người hợp tác hay chống đối vô điều kiện cũng vì ta và họ đã từng như vậy ở đời trước. Muốn thành công, Phật dạy tìm người có duyên mà độ, tìm chỗ có duyên mà phát triển Phật sự. Riêng tôi có duyên giáo hóa ở Việt Nam, dù cực khổ, nhưng làm được Phật sự; vì quyến thuộc của tôi ở Việt Nam.

Ta tự nhận ra nhân duyên làm đạo của mình hay Thầy khai ngộ cho ta. Các anh em ra trường không phải thấy nơi tốt là đến; phải chọn chỗ thích hợp để phát triển khả năng, dù thuận hay nghịch đều được. Nếu có đủ bản lĩnh, chọn chỗ đối đầu, chuyển nghịch

thành thuận, chuyển khó thành dễ thì đạt được sự vinh quang. Chỗ không thích hợp là không đủ sức hàng phục, mà đến thì chuốc họa vào thân. Chỗ dữ, nhưng có cách điều phục vẫn thành công. Phải thấy trước việc của mình muốn làm để tìm môi trường thích hợp, ứng dụng đúng chỗ, đúng đối tượng, nhất định đạt kết quả tốt.

Ma Ba Tuần tranh chấp với Phật tại Bồ đề đạo tràng, nghĩa là sự giằng co giữa tối và sáng. Và Phật chiếm ưu thế, thành Phật; vì suy nghĩ, lời nói và việc làm của Phật được đa số chấp nhận. Ma Ba Tuần phải thua. Ma hùng hổ, nói nhiều thì nói sai. Trong khi Phật không nói, hay không nói sai, nên không thể đổ sai lầm cho Ngài. Ma làm đủ cách, nhưng cuối cùng bị quần chúng phê phán. Phật thì điềm tỉnh kỳ diệu, không đánh mà thắng. Đó là phương cách mà Phật vô hiệu hóa sự chống đối của ma.

Kinh nghiệm tôi lóng nghe người chỉ trích và từ từ sửa đổi, làm những gì người bằng lòng; điều họ không bằng lòng thì xếp

lại và sau cùng, thực hiện tất cả những gì mà mọi người đều bằng lòng, là thành Phật. Phải lóng nghe phê bình. Nhờ ác ma bươi móc, chúng ta sửa mình thành Thánh, thì ma thua.

Ma thua lần thứ nhất, về Trời thì cứ để nó về. Bản tánh nó là ma, nên nói lại với ma khác. Đức Phật sử dụng pháp thứ hai rất tuyệt vời bằng cách để ma tuyên truyền và cuối cùng nó thua, Phật thắng. Phật không thuyết pháp, nhưng để ma khoe khoang về sở trường của nó luôn chiến thắng. Mọi người tìm đến xem thì thấy lòng từ bi, đức hạnh và tài trí của Phật siêu tuyệt; còn ma thì giả dối, độc ác, xấu xa. Như vậy là ma đã tự hại nó và tự quảng cáo cho Phật. Sau cùng ma cũng nhận ra những việc tệ hại của nó và cảm thấy ăn năn, nên tất cả ma đều xin quy y với Phật. Sau khi theo Phật, ma vương Trang Nghiêm Hoa phát nguyện sẽ hộ trì chánh pháp của Như Lai và bảo vệ người thọ pháp. Đức Phật mới thọ ký cho ma vương này sẽ thành Phật hiệu Công Đức Ý ở thế giới tên Pháp Hạnh.

Tất cả những việc vừa nói gợi cho chúng ta suy nghĩ để áp dụng trong việc truyền đạo là thắng mà không có người thua và chuyển được người ác trở thành người thiện. Con đường hành đạo của Đại thừa Phật giáo là như thế.

Pháp Hội 59: Hư Không Mục

Pháp Hội 59

HƯ KHÔNG MỤC

Pháp hội này Đức Phật đề cập trước nhất là sự nhận thức về Tứ Thánh đế theo tinh thần Đại thừa. Lịch sử Phật giáo ghi rằng trước tiên Đức Phật nói pháp Tứ Thánh đế ở Lộc Uyển. Trong suốt mười hai năm đầu giáo hóa độ sanh, Ngài triển khai pháp Tứ Thánh đế, dạy cho Thanh văn gọi là Khổ, Tập, Diệt, Đạo. Căn bản của pháp Phật chính là Tứ Thánh đế.

Tuy nhiên, dưới kiến giải của Đại thừa hay Tổ Thiên Thai, quán sát Tứ Thánh đế có những cấp bậc khác nhau. Đó là tư nghì sanh diệt Tứ Thánh đế, bất tư nghì sanh diệt Tứ Thánh đế, tư nghì bất sanh diệt Tứ Thánh đế và bất tư nghì bất sanh bất diệt Tứ Thánh đế.

Phật giảng Tứ Thánh đế tư nghì sanh diệt thì Thanh văn suy nghĩ, luận bàn, trao đổi. Điều này nằm trong phạm vi hiểu được, giải thích được của con người. Có thể nói đây là pháp dành cho phàm phu, cho người chưa đắc đạo.

Phải từ sơ quả Tu Đà Hoàn, dự vào dòng Thánh, mới bước qua Tứ Thánh đế thứ hai là bất tư nghì sanh diệt Tứ Thánh đế, thì nhận biết, hiểu được pháp này. Kinh ví như người uống nước mới biết mùi vị của nước thế nào. Xây dựng trên tinh thần này, đạo Phật chủ trương tu là chính. Học một lần, nhưng suy nghĩ và áp dụng suốt đời và nhiều đời cho đến chứng được quả Vô thượng Bồ đề mới hoàn tất.

Ngày nay, các Thầy cô học xong một bộ kinh, hiểu và giảng dạy được, thì đó là cái học và hiểu theo thế gian; còn có nhiều điều không hiểu là pháp bất tư nghì. Nhưng nếu áp dụng trong cuộc sống tu hành, đắc Sơ quả cũng biết được những điều bất tư nghì. Có thể nói kinh Pháp Hoa chúng ta học là của phàm

phu hay Thanh văn. Kinh Pháp Hoa của Bồ tát thì ta chưa là Bồ tát, nên không thể biết.

Phàm phu nhìn đời hay đạo hoàn toàn khác người xuất gia. Phàm phu nhìn đời dưới dạng tham lam, ghét ganh, thấy lợi là chen vô, thấy khó thì tránh né. Hành đạo, tôi nhận ra ý này. Xuất gia làm Sa môn sống trong pháp Phật, nên cái nhìn của ta phải khác. Người đời thấy ta tu là khổ; còn ta phải thấy việc tu hành là vinh quang, thấy khổ thì không tu được. Tôi thấm thía câu nói của Hòa thượng Thiện Hoa rằng phúc đức thay cho người cô độc, vì không bị phiền não thế tục quấy rầy. Người đời thường nghĩ đến quyền cao chức trọng, vợ đẹp con khôn. Ta xuất gia học đạo nhìn về thế gian thấy khác, thấy cuộc đời là biển khổ. Tôi tu trên năm mươi năm chưa nghe người nào nói, dù người rất giàu có hay địa vị cao, là họ được hạnh phúc. Họ nói chỉ thấy Thầy (là tôi) là sướng. Lúc ở Pháp, có một Phật tử dành cho tôi phòng ở thật sang, bàn ghế, tủ thờ sơn mài đặt từ Việt Nam chở sang. Ông chủ một tuần thăm tôi một lần, nói chuyện độ năm ba phút thì phải đi, vì

bận quá. Ông này có nhiều đồn điền, biệt thự cho mướn và nhà hàng; nên phải chạy ngoài đường suốt ngày, lo công việc quên ăn, bỏ ngủ. Người đời ước mơ được như ông, nhưng tôi thấy ông bận rộn không đủ thì giờ ăn, ngủ; hễ rảnh chút xíu là bận giao tiếp bạn bè, uống rượu. Tôi thấy chỉ toàn phiền não bao vây ông, chẳng sung sướng gì. Dự tiệc tiếp xúc để trao đổi làm ăn thì chắc chắn cũng phiền não, say sưa không ra người thì sướng ích gì. Như vậy, chúng ta đánh giá lạc thú trần gian khác người đời.

Tu tập Tứ Thánh đế, chúng ta biết các khổ lụy và nguyên nhân của nó; thấy rõ mọi người đều khổ và luôn tạo nhân của khổ, vì ăn, mặc không cần nhiều như họ tưởng. Nhìn kỹ thấy cuộc đời như vậy, có ít nhà thì khổ ít, tạo thêm nhiều nhà thì khổ nhiều. Tất cả khổ ải bao vây họ, là nhìn mặt sung sướng của họ đã thấy khổ. Nếu nhìn người không có phước báu, chịu cùng tột khổ đau của địa ngục, súc sanh, thì thấy họ càng khổ kinh khủng hơn nữa. Tôi quan sát bà bán bông trước cửa chùa không có nhà, nhưng có hai

đời chồng và hai đứa con, phải buôn bán cực khổ nuôi chồng con.

Chúng ta tu có trí tuệ, nhận ra cái nhân khổ, thấy mình nghiệp nặng, phước ít thì phải tự cắt bỏ cái nhân khổ; đừng nghe theo lời cám dỗ thì cái khổ không thể đến với mình. Người giàu đã khổ, nghèo còn khổ hơn nữa. Vì nghiệp dẫn người đến quả khổ; có nghiệp thì nhìn đời không chính xác. Huynh đệ với tôi siêng năng tụng niệm lễ bái, nên hiện tướng hảo. Bà hàng xóm mới dụ ông hoàn tục. Nhưng ra đời rồi thì bà lại thấy ông xấu xí, ốm nhom, đen thui. Thiết nghĩ trên bước đường tu, nghiệp hiện ra khiến chúng ta thấy theo nghiệp, tưởng là tốt đẹp, mới chen vô, nên phải thọ khổ.

Theo tôi, chúng ta đi thọ sanh mà không giác quán, không đắc Sơ quả, sẽ thọ sanh theo nghiệp. Tại sao người lại đầu thai vào loài thú. Vì thần thức nghiệp khởi lên, thấy heo mà tưởng là Thiên Bồng nguyên soái; nhìn lầm như vậy mới chui vô heo đầu thai. Trên cuộc đời này, chúng ta thấy mọi người có biết

bao nhận thức sai lầm. Người thấy ba đời nhân quả mới thoát ly được nhân quả. Nếu thấy heo thì dại gì chui vô; nếu thấy ông ốm nhom, làm gì cũng không xong thì dại gì rước về.

Theo tôi, "Cầu cho những kẻ tâm tà, chưa vào địa ngục nhận ra sai lầm”. Phải nhận ra điều sai trái trước, thấy nguy hiểm trước, mới tránh được nạn. Còn đa số đọa địa ngục, rơi vô hoàn cảnh không thoát được, mới nhận ra sự sai lầm của họ. Lúc ấy, nghiệp đã thành, thì Phật cũng không cứu được.

Người học được Tứ Thánh đế, quán sát Tứ Thánh đế và tu tập Tứ Thánh đế để nhìn thấy khác thế gian. Người thế gian nghĩ vui, giàu có; nhưng người tu thấy làm vậy khổ, sẽ bị đọa. Nhiều người thưa với tôi rằng buôn bán không gian dối thì không giàu được. Nhưng tôi vẫn khuyên họ rằng Phật dạy không được gian dối, vì đó là nguyên nhân của khổ đau, sớm muộn gì cũng dẫn đến quả khổ.

Thật vậy, người gian tham lừa đảo đượcnhất thời, nhưng sẽ khổ suốt đời. Nhiều người khôn ngoan, nhưng hậu vận của họ,

không ai được tốt cả. Vì lừa được một lần, lừa được một người, không lừa mãi được và không lừa nhiều người được. Ăn chỉ một lần, mà mất tất cả; càng lâu dài, việc xấu càng hiện rõ, là tự đào hố chôn mình. Thấy như vậy là thấy cái nhân của khổ. Nguyên nhân nghèo đói vì tâm xấu, tướng gian tham trộm cắp hiện ra, người muốn nuôi cũng sợ, không dám nuôi. Nhìn đời theo mắt đạo là vậy.

Pháp căn bản Tứ Thánh đế Phật dạy cho người xuất gia phải thấy rõ thực tế cuộc sống, thì ta không mắc lầm, từng bước dẫn chúng ta đến Niết bàn giải thoát. Cuộc đời là tấm gương chính xác nhất cho chúng ta soi bóng. Bao nhiêu khổ đau bày ra trước mắt ta và cũng ghi đủ trong sách vở. Chúng ta ghi nhận, đối chiếu, phân biệt được Niết bàn và địa ngục, là hiểu được Khổ đế và Tập đế đãtạo ra con đường sống khổ theo thế gian. Và Diệt đế, Đạo đế là con đường giải thoát mà từng bước tu hành, chúng ta thăng hoa. Quan trọng là áp dụng được tinh thần Tứ Thánh đế trong cuộc sống, lần được giải thoát. Nếu chỉ

học trên lý thuyết và giảng dạy suông, chẳng khác gì ngoại đạo.

Chính vì vậy, trong pháp hội này, Đức Phật dạy chúng ta phải có cách nhìn đời theo Phật, Bồ tát và Thánh hiền; không nên nhìn theo cách của tà giáo, hay của người còn ở trong sanh tử luân hồi. Trong kinh Pháp Hoa, Đức Phật cũng nhắc rằng muốn giải thoát phải có cái nhìn của người ở trong tam giới đã ra khỏi tam giới; nghĩa là không còn bị thiên nhiên và xã hội chi phối. Thật vậy, chúng sanh ở trong ba cõi không có sanh tử, nhưng họ nhận lầm có sanh tử và trôi lăn trong sanh tử, nhận lầm có khổ đau và sống với khổ đau. Đức Phật thương xót chúng ta, Ngài mới xuất hiện trên cuộc đời để chỉ dạy cho chúng ta nhận chân được sự thật như vậy.

Ngày nay, bước theo dấu chân Phật, chúng ta thực sự nhận ra điều này hay chưa. Nếu đã nhận ra ý Phật dạy mà vẫn thấy buồn phiền, vẫn than thân trách phận, là còn đứng ở vị trí chúng sanh, chưa thấy giống Phật, không giải thoát.

Đức Phật chia ra ngũ nhãn hay năm cách thấy khác nhau. Thấy theo phàm phu là thấy theo tham vọng; thấy theo tà đạo là thấy theo sự hơn thua, phải trái. Hai cách thấy này khiến họ ở mãi trong sanh tử. Đức Phật gợi nhắc ý này trong kinh Pháp Hoa rằng các loài hung hãn sát hại nhau, nhưng chúng cũng không được lợi lạc gì. Thấy theo Nhị thừa thì không có gì an ổn trên cuộc đời, nên họ chán sợ, muốn thoát ly. Pháp nhãn của Bồ tát cao hơn, thấy sanh tử không thật, chỉ là ảo giác. Bồ tát giáo hóa chúng sanh, giúp họ thấy đúng và thoát khỏi sanh tử như Bồ tát. Và Phật nhãn hay cái thấy theo chư Phật mười phương thấu suốt ngọn nguồn và diễn tiến của muôn pháp trong vũ trụ. Vì vậy, không có gì trở ngại được chư Phật. Điển hình là Đức Phật Thích Ca hiện hữu trên thế gian như bao người, nhưng tất cả ngoại đạo và người ác thời bấy giờ không thể hại được Ngài. Đức Phật quả là một bậc toàn giác và toàn năng.

Tên của pháp hội là Hư Không Mục nói lên ý mà Đức Phật muốn dạy chúng ta

cách thấy xuất thế gian của người đắc đạo, là thấy mọi việc như hư không. Hư không bao gồm những gì vĩnh hằng hay chân lý. Chúng ta tu hành cũng để từng bước đạt đến sự thấy biết chân lý tuyệt đối.

Mở đầu pháp hội, Đức Phật ngự ở Đại Bảo Phường Đình nằm giữa cõi Dục và cõi Sắc, hay giữa thế giới hữu hình và thế giới vô hình. Thông thường, chúng ta thường phân ra thế giới hữu vi, vô vi, hữu tình, vô tình, hữu hình, vô hình. Đó là sự nhận thức của con người thường phân chia hai thế giới đối đãi nhau.

Thế giới chúng ta đang sống là hữu hình. Thế giới hữu hình không hằng hữu, nó luôn biến chuyển từng sát na, không dừng. Từ lúc chào đời đến khi từ giã cuộc đời, thân tâm của con người thay đổi theo từng hơi thở và vạn vật bên ngoài cũng luôn thay đổi. Nhưng người ta thường tưởng lầm là mọi thứ trên thế gian này hằng hữu. Thí dụ một dòng sông chảy liên tục là do nguyên tử này kết liền với nguyên tử kia; nhưng người đời tưởng là dòng sông đứng yên hay muôn đời không thay đổi.

Hoặc những người nghe pháp trong giảng đường ngày hôm qua đã vắng bóng ngày hôm nay. Loài người cũng như muôn sự, muôn vật tuần tự đổi thay trong cuộc sống. Với bản chất của vạn vật luôn thay đổi, Đức Phật dạy tướng sanh diệt, biến đổi, vô thường. Chỉ có sự đổi thay là không thay đổi, không có gì hằng hữu, để phá bỏ sự chấp thường của chúng ta.

Muốn chỉ chân lý, Đức Phật phải đưa chúng hội vào thế giới nằm giữa hữu và vô, ở đây gọi là giữa Dục giới và Sắc giới, hay giữa chân và tục, giữa Niết bàn giải thoát và sanh tử khổ đau. Chúng ta tu hành, nhưng chưa phải là La hán giải thoát mà cũng không phải là người đau khổ ở trần gian, mới nhìn thấy người tu không phiền não và thấy người thế gian từ vua chúa cho đến ăn mày đều khổ. Chúng ta đứng ở giữa mới thấy vậy và chọn hướng đi của Hiền Thánh, thì dứt khoát phải đi tới mới đạt kết quả tốt. Chọn hướng đi, mà không đi thì không thể nào đến Bảo sở.

Phật giáo không phải Chân đế, không phải Tục đế, nhưng là Nhị đế dung thông. Thật vậy, nếu chúng ta đi vào con đường xuất thế, không dính líu đến cuộc đời, không làm lợi ích cho người, thì bị xã hội ghép vào tội ăn bám và Phật giáo cũng không thể tồn tại. Nhưng nếu lăn xả vào đời, làm tất cả việc và từ đó tham sân nổi dậy, mất đạo hạnh, thì Phật giáo cũng bị tiêu diệt. Không có trí tuệ, dễ ngộ nhận từ sai lầm này đến sai lầm khác.

Đức Phật muốn nhắc các Tỳ kheo tinh thần Trung đạo đệ nhất nghĩa, chấp vào pháp nào cũng không đúng. Phải tùy duyên hành đạo, giáo hóa chúng sanh để được phước đức và trí tuệ cho mình và người.

Ngoài ra, còn một ý nữa mà Đức Phật muốn đưa chúng hội vào thế giới ở giữa cõi Dục và Sắc. Nhớ lại sau khi Đức Phật lập giáo khai tông ở Lộc Uyển, đạo Phật bắt đầu thành hình. Tuy lúc bấy giờ chỉ có năm anh em Kiều Trần Như, nhưng họ đều đạt quả vị Hiền Thánh, Đức Phật mới bắt đầu truyền đạo. Điều này gợi cho chúng ta suy nghĩ rằng

phải đắc đạo mới có đạo để truyền bá lợi ích cho người. Đắc đạo thì làm gì cũng là đạo; chưa đắc đạo, nói nhiều cũng không ai nghe. Quý Thầy ngày nay nên cẩn thận, đừng để lạc vào một trong hai thái cực; một là chỉ theo đuổi bằng cấp, hai là từ bỏ học vấn, theo con đường vô vi trở thành gỗ đá. Cả hai cách tu này đều không phải đạo Phật.

Trong pháp hội này nói về một số ngoại đạo quay trở lại theo Phật đạo, họ thuộc đủ thành phần xã hội. Họ không đắc đạo, không có trí tuệ, vì chỉ tu tập tùy theo cảm tính của con người, theo truyền thống sai lầm. Trí Giả gọi cách tu hành ấy là cuồng hoa vô quả, là nhiều người tu, nhưng không ai thăng hoa được tri thức và đạo đức.

Từ ngoại đạo quay về Phật đạo, họ còn mang theo quán tính sai lầm. Thí dụ tu Thiền theo Phật, nhưng chỉ được một lúc, họ cũng rơi vô pháp Yoga, hay trở thành củi mục than nguội. Hoặc người ở phái lý luận thì thường so sánh ngoại đạo với Phật đạo, thấy cái hơn thua là đã rơi vào vọng thức, không thể đắc đạo.

Phật đưa ra pháp giải thoát trong pháp hội này nhằm vào đối tượng là một ngàn hai trăm đệ tử từ ngoại đạo mới nhập môn, gồm một ngàn đồ đệ của ba anh em Ca Diếp, một trăm người ngoại đạo theo Xá Lợi Phất và một trăm đệ tử của Mục Kiền Liên. Riêng năm mươi thanh niên của trưởng giả Da Xá đến với Phật bằng cả tâm hồn trong trắng. Họ được ví như tờ giấy trắng, Phật muốn nhuộm màu gì cũng được. Trong khi một ngàn hai trăm người xuất thân từ ngoại đạo đã trải qua quá trình tu theo ngoại đạo, được ví như tờ giấy đã có màu, khó nhuộm màu khác, chỉ còn có cách nhuộm đen. Nói cách khác, giáo hóa người xấu trở thành người tốt không đơn giản. Không đủ phước đức mà độ họ là tự chuốc họa vào thân.

Nhiều Ni sư xây chùa rồi gặp ai cũng cho tu, rất nguy hiểm và lại than với tôi rằng gặp đệ tử bất trị. Chỉ vì vô minh, tiếp Tăng độ chúng, không thấy trước người có tư cách xuất gia mới tạo nên nghiệp chướng khổ đau. Theo tôi, tu hành đến mức độ nào mới nên nhận đệ tử và cho xuất gia. Tôi giới hạn

chúng đệ tử xuất gia, vì biết họ không có điều kiện trở thành tu sĩ.

Số người theo Đức Phật xuất gia thực sự có tâm hồn ngoại đạo, chuyển hóa họ theo Phật pháp không dễ chút nào. Riêng chúng ta cho giới ca sĩ đi tu thì họ cũng mặc áo lam và tiếp tục ca vọng cổ. Người có sẵn máu văn nghệ hay kinh doanh mà cho họ mặc áo tu, chúng ta sẽ có Thầy nghệ sĩ, Sư cô kinh doanh. Tôi quan sát thấy gốc thế nào thì phát triển theo thế đó.

Ý này được Phật dạy rằng chúng ta phải thấy rõ căn tánh của người là Đại thừa hay Tiểu thừa, Quyền thừa. Chỉ có ba hạng người này, chúng ta cho xuất gia được thôi, dứt khoát là vậy. Có căn tánh ngoại đạo vào chùa dễ làm lây nhiễm chúng. Thấy nhà sư kinh doanh hay văn nghệ, tôi cảm thấy buồn. Cư sĩ làm được việc đó. Ta khoác áo tu giải thoát phải thể nghiệm nếp sống giải thoát. Việc xây chùa, bố thí, cúng dường, v.v… được Phật giao cho quốc vương, vương tử, đại thần… Xuất gia làm Sa môn có việc của người

tu và làm tròn bổn phận của Tỳ kheo, Tỳ kheo ni, thì các cư sĩ sẽ làm rất tốt việc hộ đạo của họ. Ta không làm tốt việc của người tu, nhưng làm việc của cư sĩ, là phá hỏng cả việc của ta và của cư sĩ.

Gốc ngoại đạo, nhưng mặc áo Sa môn, nói và làm theo ngoại đạo là hơn thua phải trái, đòi phân chia quyền lợi trong Tăng đoàn. Như vậy, chắc chắn đánh mất tư cách của người tu và đưa đến sự phân hóa trong chúng. Người chân tu phát Bồ đề tâm, vì quyền lợi chung của đạo mà phục vụ Tăng chúng và Giáo hội, họ được giải thoát. Điều này dễ thấy, khi khó khăn thì không có tu sĩ giả, chỉ có người thật tu. Lúc đầy đủ quyền lợi thì hàng tu giả xuất hiện.

Giáo đoàn của Phật có nhiều ngoại đạo, cũng bị phân hóa. Phật chuyển hóa được họ vì Ngài có huệ, nhìn thấy chính xác, biết được tất cả. Thật vậy, sự hiểu biết của Phật không ai hơn được. Ngài có khả năng dập tắt mọi lý luận của ngoại đạo. Xá Lợi Phất là đại Luận sư bậc nhất của ngoại đạo còn phải chấp

nhận Phật làm Thầy, thì những người thấp hơn coi như không đáng kể.

Về bùa chú, không ai hơn Ưu Lầu Tần Loa Ca Diếp, nhưng Phật độ được ông và hàng phục được một ngàn đệ tử của ông trở thành đệ tử Phật. Ông là quốc sư của Bình Sa vương, có một ngàn đệ tử thời đó không phải chuyện nhỏ. Phật đến hàng phục ông, trong kinh ghi rằng ông sắp đặt cho Phật vào tu trong hang rắn hổ mang để bị rắn cắn chết. Nhưng sau cùng, rắn không hại Phật, lại nằm phủ phục xung quanh Ngài, thì làm sao mà ông không nể Phật. Người đắc đạo, thực tu thực chứng sống bình dị, nhưng có sức thuyết phục hoặc có khả năng kỳ diệu, khó giải thích, gọi là pháp bất tư nghì sanh diệt. Ưu Lầu Tần Loa Ca Diếp quy ngưỡng Phật là vậy, trí tuệ và năng lực của Phật siêu việt đã cảm hóa ông.

Hoặc Tổ Huệ Đăng ngộ đạo với Hòa thượng Hải Hội. Ngài vào rừng sâu không có người, không có phiền não thế tục quấy rầy và không bận tâm đối phó với những thứ

phiền não vô lý. Ngài vào hang Bạch Hổ tu, không cần ăn uống, không cần quyền lợi, vẫn sống khỏe mạnh. Và ra khỏi hang, hảo tướng giải thoát hiện ra và trí thông minh lạ thường. Tuệ giác và năng lực siêu tuyệt là hai điều kiện để giáo hóa chúng sanh dễ dàng. Chưa có hai tiêu chuẩn này, hành đạo khó thành công.

Hoặc Tổ Huệ Năng Thiền định trong hang, sáu căn thanh tịnh. Ngài phát huệ, dùng ngọn đèn huệ rọi vào cuộc đời thấy sự vật đúng như thật và được nhiều người nể phục theo tu học. Lúc ấy, có đủ thành phần tìm đến thì vấn đề được đặt ra.

Thật vậy, có thể nói hàng tà định, tà đạo khó đi vào Phật đạo. Kinh nghiệm riêng tôi đã thấy rõ ý này. Xưa kia, ở Phật học đường Nam Việt có những người gốc là Thầy cúng hay đồng bóng, bói toán. Một khoảng thời gian sau, họ cũng chuyên xem sao, coi bói. Việc tu học, thâm nhập giáo lý để đạt quả vị theo Phật, họ không thể làm nổi. Hòa thượng Thiện Hòa đành giao cho họ đi cúng.

Đi cúng thì có tiền và xài tiền, nên cũng không thể học và tu. Hoặc có Thầy coi tay, coi tướng, kiếm được nhiều tiền và về sau họ hoàn tục, làm thầy bói, không tu nữa.

Ngoại trừ những người có căn lành mới đi sâu vào giáo nghĩa, mới gặp Phật, Bồ tát, Thánh Tăng, không phải gặp tà ma quỷ quái. Có được sự tương giao với thế giới tâm linh, mới nhận được lực gia bị của Phật, Bồ tát, Thánh Hiền và tâm trí mới sáng ra, thấy biết việc đúng đắn và làm đúng. Nhưng số người đi đúng hướng này rất ít, mà rơi vào tà ma thì nhiều; chúng ta cần phải cân nhắc.

Thời Đức Phật tại thế, Ngài là bậc đại trí biết rõ tâm trí của hàng ngoại đạo theo Ngài. Vì vậy, Phật căn cứ vào tâm lý chuyển biến của đệ tử mà thay đổi pháp tu tương ưng cho họ. Ngài hướng dẫn trực tiếp tâm linh, giúp họ xóa bỏ thói quen sai lầm của ngoại đạo và thăng hoa theo Phật đạo.

Nhưng ở thời kỳ chúng ta, không có bậc đắc đạo, nên chân lý dễ bị mờ tối. Thật vậy, phần nhiều người có học dễ bị kẹt trong sách

vở, không nắm bắt được chân lý; vì chân lý thì phải đi thẳng từ bản tâm của Thầy qua bản tâm ta. Họ không mở được tâm linh là lý do đó. Học thì kẹt sách và nhìn thân giáo sư, thì cũng không thấy giải thoát; nên họ rơi vô lý thuyết suông. Theo tôi, tinh ba của Đức Phật truyền trao không phải là những gì mà chúng ta nắm bắt được bằng suy luận, hiểu biết theo vọng thức. Việc quan trọng của người tu hành là phải xả bỏ vọng tưởng điên đảo. Từ đó, sử dụng ngữ ngôn, văn tự chỉ là phương tiện tạm mượn để dạy đạo. Đạo chỉ có khi có sự tu chứng. Qua ngôn ngữ, chúng ta nhận ra hình tướng của Phật, của Tổ sư và sự thực chứng của các Ngài.

Đối với tôi, kinh là pháp sở hành, nghĩa là nương theo kinh để tu hành, ta có được sở đắc thiết thực, mới cảm hóa được người, giúp họ an vui giải thoát. Sở đắc về kinh theo Phật đạo như vậy khác với việc các đại Luận sư theo truyền thống Bà la môn đăng đàn thuyết pháp để tranh cãi. Điển hình như Xá Lợi Phất trước khi theo Phật đã

từng là Luận sư bậc nhất ở Ma Kiệt Đà. Mặc dù có tài hùng biện bẻ gẫy được mọi lý luận của các Luận sư khác, nhưng lòng ông vẫn cảm thấy bất an. Điều này dễ hiểu, vì chính những lý luận, dữ kiện tràn đầy trong tim óc đã dằn vặt ông phải khổ đau. Tuy nhiên, với tiềm thức chứa đầy phiền não như vậy, bất chợt gặp được Mã Thắng Tỳ kheo không nói một lời, Xá Lợi Phất lại cảm nhận được sức thuyết phục kỳ diệu. Đạo chính là chỗ đó. Mã Thắng đã đắc La hán, với tâm trong sạch, trọn lành của một bậc Thánh mới tác động cho tâm phân biệt, phải trái của Xá Lợi Phất dừng lại.

Trong công việc giáo hóa độ sanh, Đức Phật muốn hàng phục tâm vọng động của những người đã quen theo tà giáo, Ngài phải thay đổi tâm của họ bằng cách đưa họ lên Đại Bảo Phường Đình. Đó là thế giới không thuộc thế tục, cũng không phải vô vi để thành gỗ đá như ngoại đạo.

Trên bước đường tu, áp dụng tinh thần này, quý Thầy nên tập cho đệ tử quên hẳn

các thói quen cũ, để không còn bị dính líu với ảnh hưởng xấu. Thí dụ cách ly họ với tà giáo bằng cách không cho họ đồng bóng, bói toán. Nếu thả lỏng, họ vẫn tiếp tục theo con đường tà, không thể tiến tu theo Phật đạo.

Ở đây, Đức Phật dạy rằng các Tỳ kheo tất yếu phải đi trên lộ trình giải thoát. Và muốn được giải thoát, phải từ bỏ mọi thứ của thế tục bằng cách dùng phương tiện của Phật. Có rất nhiều phương tiện. Theo tôi, phương tiện quan trọng nhất là tập trung tư tưởng một chỗ, đừng nghĩ chuyện này chuyện khác, đừng ngó qua ngó lại. Thánh đệ tử thì không lăng xăng cả thân và tâm, ngồi yên và tập trung. Phật dạy chế tâm nhứt xứ, vô sự bất biện; nghĩa là tập trung được thì việc gì chúng ta cũng biết và giải quyết được.

Trong Phật pháp có nhiều cách để dừng vọng tâm điên đảo. Một trong nhữngphương tiện thường được áp dụng để tập trung là cột tâm trên hơi thở, hay còn gọi là sổ tức quán, đếm hơi thở. Hơi thở ra, chúng ta biết thở ra, hơi thở vô, chúng ta biết thở vô. Hơi

thở thô, chúng ta biết nó thô và làm cho nó thành nhẹ và dài. Theo kinh nghiệm của tôi, tu pháp này giúp tôi chữa được thân bệnh. Điều hòa được nhịp tim, hơi thở, ăn uống, ngủ nghỉ thì bệnh tật tự mất. Không phải đếm hơi thở khơi khơi mà đắc đạo.

Phật dạy sổ tức quán, nhưng phải kèm theo giác, quán, hỷ, lạc và định; đó là quá trình tâm chuyển biến như vậy theo pháp tu. Khi hơi thở ra vào, chúng ta biết rõ hơi thở ra vào, nghĩa là đã tập trung được, đó là giác. Sau đó, dùng lực tập trung để quán thân tứ đại, ngũ ấm và thế giới bên ngoài, xem sự tương quan tương duyên tồn tại của chúng. Nói cách khác, chúng ta có đề tài và bắt đầu suy nghĩ thì việc mới sáng ra là quán. Đến trạng thái tiếp theo là hỷ. Nhờ biết được nguyên nhân đau khổ và nguyên nhân hỷ lạc, biết tại sao người gây sự, tại sao người cúng dường, v.v...; nói chung biết được diễn tiến của mọi việc chung quanh ta, trong đoàn thể chúng ta đang sinh hoạt..., ta cảm thấy sung sướng là hỷ. Lúc nào tâm cũng vui. Nguồn vui

ấy kéo dài trong tiềm thức là lạc, thể hiện ra nét mặt và ánh mắt như luôn mỉm cười. Đạt đến sở đắc này, tâm không bao giờ dao động trước mọi sự vinh nhục, được mất của cuộc đời, lòng luôn thanh thản tự tại. Đó là thành quả tu chứng của người đắc sơ Thiền.

Là đệ tử Phật, điều quan trọng mà Đức Phật muốn nhắc nhở hàng xuất gia chúng ta rằng tối thiểu phải đắc được Sơ quả là dự vào dòng Thánh, thì từ đây về sau, đời nào cũng gặp Phật pháp. Đức Phật đã từng khẳng định rằng người đắc Sơ quả thì chỉ cần bảy đời nữa tu hành sẽ tiến đến Thánh quả, tái sanh ở nơi nào cũng gặp thiện tri thức khai ngộ, không sợ bị đọa.

Ý thức như vậy, chúng ta nỗ lực tu, ít nhất đắc được Sơ quả thì mới an tâm tiến bước trên 500 do tuần đường hiểm đến Bảo sở. Tuy nhiên, muốn nói cho người nghe được pháp này cũng không đơn giản, vì họ luôn chấp giữ phải trái theo thế gian, nên khó hiểu, khó tin pháp này. Vì vậy, chúng ta thấy Phật thường sử dụng thần lực. Chúng ta

truyền giáo phải nghĩ đến thần lực, là thế lực siêu tự nhiên. Chưa có thế lực siêu tự nhiên, chúng ta cũng phải có thế lực của trần thế, người mới nghe. Dĩ nhiên là thế lực xuất thế gian thì dễ cảm hóa hơn và thích hợp với đạo hơn. Người có lực hơn là có sức mạnh hơn, họ mới bắt nạt được người khác. Có người không khỏe, nhưng mượn lực của người khác là lấy thế lực của quần chúng làm lực của mình thì cũng có sức mạnh; đó là người thế gian.

Xuất thế gian như Phật mà không có lực siêu nhiên, chắc chắn không chống đỡ nổi với thế lực ác của ngoại đạo. Chỉ có Phật và Bồ tát lớn mới thoát khỏi sự hãm hại của tà giáo; còn hàng đệ tử luôn bị ngoại đạo công kích, phá hại. Thật vậy, hàng ngoại đạo thời Phật tại thế quả thật kinh khủng, nhưng không làm gì được Phật, đủ biết thế và lực của Phật quá siêu tuyệt. Lịch sử cho thấy chín mươi ba ngoại đạo, dị kiến và cả ác vương không hại được mà cuối cùng phải theo Phật. Ta học Phật là nghĩ đến thế và lực siêu nhiên. Nói cách khác là học đạo Vô thượng Bồ đề để

thành Phật, ra khỏi sanh tử luân hồi, thoát khỏi sự chi phối của mọi sự, mọi vật về vật chất lẫn tinh thần.

Đặc biệt trong pháp hội này, Phật cảm hóa người bằng cách mượn ngôn ngữ của chư Thiên. Trong kinh khác nói Phật đưa cành hoa sen và Ca Diếp mỉm cười vì ngộ đạo. Ở đây, Phật đưa vòng hoa lên là hoa Tứ Bảo, ý muốn nói tứ chúng có thể trở thành tốt, thành Thánh. Nhưng vì họ không tu theo chánh pháp, rơi vô hý luận, nên tâm vẫn là ngoại đạo.

Phật đưa vòng hoa thì nghe tiếng thuyết pháp của chư Thiên nói việc của Chúng hoa bay đi bốn phương và có vô số đồng tử hay Bồ tát mang đến chú Đà la ni để làm chứng tín cho Phật. Kinh gọi đó là giữ dục. Nghĩa là Bồ tát ở thế giới khác đến Ta bà thuật lại việc hành đạo của thế giới ấy cũng có tứ chúng. Và nhờ trí tuệ, đạo đức của Bồ tát mà tứ chúng cũng biết tu hành, chuyển đổi được nếp sống theo hướng thánh thiện, nên gọi là Tứ Bảo.

Ngoài ra, trong pháp hội Hư Không Mục, Đức Phật cũng dạy chúng ta chủ yếu là pháp hành. Thật vậy, vì các Tỳ kheo từ hàng Ba la môn chuyển sang Phật đạo, họ quen nói mà không làm. Phật thường rầy tánh ưa nói của họ giống như người đếm tiền giùm người khác, không được gì còn bị mang tiếng. Tu hành của đạo Phật khác với Bà la môn ở điểm đó. Nói và làm phải đi đôi, hay theo Đại thừa, làm thay cho nói. Tỳ kheo theo Phật dạy tu đúng như vậy thì tiến xa được.

Tu sĩ xuất thân Bà la môn ưa nói nhiều, thường bị mọi việc, hoặc bị người bên ngoài chi phối. Trong khi Tỳ kheo thật nghĩa là thanh tịnh, tĩnh mặc; đó là Mâu Ni Tỳ kheo lắng yên được việc bên ngoài, phát huy đúng nghĩa phần nội tâm. Còn nói thì phải quan sát, thấy cái bằng lòng và không bằng lòng; chẳng lẽ nói mà không thấy. Từ đó tâm bị sự vật lôi cuốn. Hễ nói là bị sáu trần chi phối tác động sáu căn, tội lỗi nhân đây phát sanh, trở thành ác Tỳ kheo, lục quần Tỳ kheo, nghiệp chướng Tỳ kheo. Thanh tịnh Tỳ kheo thường lo phát huy nội tâm nhiều hơn.

Chính vì vậy, khởi đầu tu của chúng ta là cách ly sáu trần. Trong sáu trần gồm sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp; quán sát cái nào dễ bỏ, chúng ta thực hành trước. Thí dụ trong sáu trần, xúc là cảm giác sanh ra do tiếp xúc của thân chúng ta, gần chúng ta nhất. Muốn tu thanh tịnh, các Thầy vào thâm sơn cùng cốc, sự vật không có, sống cách ly với mọi vật, mọi việc, mọi người. Nhờ ẩn cư, tiếp xúc ít, nên mắt thấy, tai nghe cũng ít. Vì thế sắc và thanh trần cũng dễ cách ly, bên ngoài ít tác động vào tâm. Vì lợi ích như vậy, Phật dạy Tỳ kheo nên ẩn cư, sống ở núi rừng hay cách làng xóm ít nhất năm cây số. Đi vào làng khất thực hay đi về tinh xá đều đi trên đoạn đường vắng khá dài, mắt nhìn xuống đất mà đi là cách ly được làng xóm, cũng có nghĩa là cách ly được nhãn, nhỉ căn với sắc trần, thanh trần. Về vị căn thì người tu coinhẹ việc ăn uống, có ăn hay không cũng được; không quan tâm đến ăn ngon dở.

Tỳ kheo thấy, nghe, nói nhiều thì tồn tại trong đầu pháp trần. Vì khi khất thực, có

tiếp xúc; trở về núi, những điều này còn tồn đọng trong lòng là pháp trần làm cho tâm khó thanh tịnh. Điều này dễ hiểu, những gì mình không thích mà trông thấy hoặc nghe được, khi ẩn tu, nó sẽ hiện ra ngay.

Thực hiện được pháp tu cách ly, không tiếp xúc với bên ngoài thì sẽ đạt đến hướng nội bên trong cùng tột; trần duyên không còn tác động được ta, dù là thuận hay nghịch. Chúng ta chứng được pháp Tịnh Mục, có cái nhìn sáng suốt, trong sạch. Tỳ kheo tu sao cho cái nhìn thanh tịnh, sáu trần không tác động được là thực nghĩa Tỳ kheo. Giỏi dởchưa biết, nhưng nhìn sự vật như người gỗ ngắm chim vẽ là Tịnh Mục; mắt đã thanh tịnh, không bị bên ngoài tác động. Nghĩa này cũng được kinh diễn tả là súc bình cho sạch. Vì nhiều đời thường tiếp xúc với vật bênngoài, nay tu cách ly, không tiếp xúc, nhưng nó vẫn còn ảnh hưởng ta. Phải siêng năng sám hối để đạt tâm thanh tịnh là Tịnh Mục, không thấy theo ham muốn, bực tức. Ham muốn những cái mình ưa thích và bực tức

những cái không ưa sẽ dẫn đến cái thấy trên căn bản phiền não. Người thế gian tham giận là bình thường. Người tu mà còn như vậy là đáng xấu hổ. Trên bước đường tu, bằng mọi cách giữ được tâm thanh tịnh mới là Tịnh Mục Tỳ kheo. Riêng tôi, khi thấy điều gì bực bội thì tôi tự xấu hổ vô cùng, vì nghĩ mình chưa xứng đáng là Tỳ kheo đệ tử Phật.

Tịnh Mục Tỳ kheo quán sát bên ngoài vắng lặng, không để hoàn cảnh chi phối và được nội tâm thanh tịnh rồi, thì vào Tăng đoàn coi nhà ngũ uẩn có thanh tịnh hay không. Kinh A Hàm diễn tả ý này rằng "chạy đến xóm trống không”. Nhà ngũ uẩn trống không là Tỳ kheo thanh tịnh và Tỳ kheo thanh tịnh thì ở tinh xá. Chúng ta ở tinh xá mà còn bất hòa thì thật xấu hổ và người không trong sạch thì phải ra đi, dù không đuổi. Muốn ở tinh xá phải tịnh tâm, tịnh hạnh trước là bước đầu, "tịnh” quan trọng.

Tịnh Mục nhìn sự vật hay tiếp xúc cách nào đó mà tâm dửng dưng. Tôi diễn tả là trần duyên thuận nghịch, tâm không thiết. Có Thầy

nói với tôi rằng luôn nghĩ đến chết thì họ cũng không quan tâm đến sự vật, bỏ nó dễ. Thí dụ các Thầy xây được chùa, phải gìn giữ, tìm người thừa kế…; nói chung phải lo lắng đủ thứ, nhưng sự việc lại không theo ý ta muốn.

Phật dạy chúng ta phải thấy theo nhân duyên. Kinh nghiệm tôi thấy cái gì muốn là không được. Cắt bỏ cái muốn, tùy nhân duyên làm đạo, mới được nhẹ nhàng. Thuận nghịch, tốt xấu cũng là duyên; nhân đó chúng ta luyện không tha thiết với nó. Vì vướng mắc với nó, dù tốt hay xấu, chúng ta cũng đều khổ cả.

Bước đầu, Tỳ kheo phải đạt được tâm thanh tịnh; chưa được, phải sám hối cho thanh tịnh rồi mới đem pháp Phật vào lòng, chúng ta sẽ được pháp thứ hai là Pháp Mục. Tịnh Mục sanh ra Pháp Mục, là nhìn sự vật theo pháp Phật lần lần mới nhận chân thật tướng các pháp, không thấy theo giả tướng hay tham vọng. Thâm nhập Phật pháp, thấy sự vật diễn ra theo đúng cái thấy của chúng ta, thì lần chứng từ sơ Thiền đến tứ Thiền.

Pháp căn bản của Phật dạy là Tứ Thánh đế, chúng ta phải thâm nhập pháp là chính. Ý thức cuộc đời là khổ, chúng ta cắt đứt nguyên nhân khổ, thì việc không tác động được. Muốn cắt đứt nghiệp nhân, phải tu Đạo đế. Đó là căn bản Phật dạy phải luôn sống trong ba mươi bảy Trợ đạo phẩm. Nói cách khác, chúng ta vui với đạo pháp, nên không thấy sự vật bên ngoài, chỉ thấy pháp Phật.

Vui được với pháp Phật, lòng chúng ta lúc nào cũng vui. Tôi thấy nét mặt của các bậc chân tu lúc nào cũng như mỉm cười. Thể nghiệm từng việc trong cuộc sống, thấy lời Phật dạy chí lý, áp dụng rất hay. Áp dụng được, ta thấy đây là lẽ sống; nên vui và sống với pháp, thấy theo Phật, giải theo Phật, không giải theo sự nhận thức của ta hay theo đời. Nhìn theo đời thì thấy vô lý, nhưng hiểu đạo thấy điều vô lý trước kia thật là có lý. Thấy theo đời thì trả quả báo không lường. Tỳ kheo thấy sự vật theo đời, đáng xấu hổ.

Phật dạy thấy cuộc đời là khổ, đương nhiên ta có ý thoát ly. Kế đến là tìm ra

nguyên nhân khổ mới tránh né. Nguyên nhân khổ là tham, sân, si hay vô minh. Nó là nguồn gốc tội lỗi. Thấy theo Phật là thấy người nói xấu ta cũng đúng; tại sao họ lại nói xấu ta mà không nói xấu người khác. Thấy vậy để ta sửa lần cho đến khi họ không chỉ trích được là tu. Trong đời này, nghiệm cho cùng ta không có lỗi; nhưng đời trước, ta và họ đã có vấn đề. Phật dạy phải quán sát ba đời nhân quả. Phật cho biết không phải đời này Đề Bà Đạt Đa mới chống Ngài. Từ khi Phật phát tâm Bồ đề cho đến thành Phật, trải qua vô số kiếp, đời nào Đề Bà cũng chống đối Phật. Kiếp nào cũng chống là biết rõ ân oán, phân ra hai thái cực, Phật và ma. Thiết nghĩ hai Pháp sư cũng chỏi nhau, vì pháp tu khác nhau, thấy khác nhau. Từ cái thấy không đồng và tệ hại hơn nữa, có tâm ganh tỵ thù hiềm, nên thù oán không bao giờ hết.

Tỳ kheo thanh tịnh tìm cách vô hiệu hóa sự chống phá của ác ma bằng cách làm ngược lại. Nó nói chúng ta tham, thì chúng ta hành bố thí, là vô hiệu hóa được. Cứ như vậy

thay đổi cuộc sống ta và theo Phật, cuối cùng để họ tự trả lời, ta không bao giờ đính chính. Tự sửa mình thì vô hiệu hóa được sự bịa đặt của ác ma. Quý Thầy đừng hơn thua trên lời nói.Hơn trên lời nói, nhưng phiền não còn là tự hại mình. Vì từ vô minh khởi tham vọng, mới có tham, sân, si. Ta không tham vọng thì không sân, việc cũng dễ.

Thuở nhỏ nhà tôi nghèo, nên tôi rất ghét nhà giàu, nghĩ họ xấu, bóc lột. Từ tâm ác này, có ý thức chống đối, nên quả báokhông lường, vì nghèo mà chống giàu thì khổ lắm. Thay đổi cái nhìn theo Phật pháp là biết đời trước mình không có phước, ăn nhiều làm ít. Thay đổi cái nhìn như vậy, tôi thay đổi cuộc sống, cố làm nhiều, ăn ít để cònthặng dư phước là thực tế phải vậy. Như vậy, nhìn theo Phật, tâm oán hận không sanh ra. Nhìn theo thế gian, dễ oán tức. Lúc còn trẻ, tôi hay bực tức, nhưng phát hiện thấy mình là ác Tỳ kheo, không dám nữa. Trong Phật học đường, thường chọn Thầy có ngoại hình dễ coi, vui vẻ, tiếp xúc bặt thiệp để giao việc

tiếp khách; làm sao chọn người hay gây được. Không được chọn, mình lại sanh ý ác là họnịnh bợ; bần khổ đa oán là nghĩa này. Người có phước mới làm được. Việc chọn thị giả cũng vậy, Hòa thượng chọn người hiền lành, dễ thương, siêng năng, biết việc; mình cục mịch, thô lỗ, hầu Thầy coi sao được. Thấy họ hầu Thầy, được đủ thứ, nên mình sanh tâmganh ghét và nói xấu họ.

Tôi luôn nhớ hai chữ "Túc nghiệp” để tự sửa mình. Sanh trên cuộc đời này, chúng ta nghèo đói, bệnh hoạn, ngu dốt, nên không dùng vô đâu được, không có chỗ nào ta dung thân được. Thực chất tu là tìm chỗ dung thân, tìm việc làm. Không có việc gì làm để đại chúng chấp nhận, thì giống như thây ma trong bể Phật pháp.

Không làm mà hưởng của Tăng, ta tổn phước lần, chắc chắn sau này không trở lại sống với Tăng chúng được. Tôi thương xót những Thầy ra đời, họ hơn ta, nhưng vô tình làm ác Tỳ kheo, phải ra khỏi nhà Phật pháp. Kinh nghiệm tôi ở đâu cũng đóng góp việc

làm và việc càng tốt, lợi ích, đại chúng càng thương.

Phải có tư cách thanh tịnh Tỳ kheo là Tịnh Mục, không hơn thua phải trái. Và từ Tịnh Mục trở thành Pháp Mục Tỳ kheo, thấy theo Phật, sống theo pháp, thể hiện đầy đủ trong cuộc sống những gì Phật nói trong kinh điển. Người thấy ta, nghĩ đến ta là nhớ đến Phật, đến pháp, nhận ra sự cao đẹp của đạo. Pháp Mục Tỳ kheo sống trong pháp Phật lâu ngày có cái thấy chính xác, biết rõ mọi việc và làm vô số việc hữu ích cho người, được người kính quý, trở thành Thánh Mục Tỳ kheo. Thánh Mục Tỳ kheo chỉ cho Phật. Kiều Trần Như là Tịnh Mục Tỳ kheo không nói, chỉ chuyên tu pháp hành, thành tựu đức hạnh đệ nhất, thân tâm hoàn toàn thanh tịnh.

Pháp hội Hư Không Mục giới thiệu Phật và Thánh chúng hiện hữu ở Ta bà với chúng sanh nhiều tệ ác. Nhưng các Ngài có được Ngũ nhãn, Tam minh, Tứ trí, Lục thông, v.v… nên trở thành chỗ nương tựa của Bồ tát mười phương. Kinh nói Bồ tát tập hợp về học

pháp Hư Không Mục và chư Phật mười phương đều đem Tịnh Mục, Pháp Mục Đà la ni, Thánh Mục Đà la ni dâng cúng cho Phật.

Kinh ghi rằng chư Phật mười phương đồng tình hay giữ dục bằng cách bảo các vị Bồ tát mang Đà la ni đến trao cho Phật Thích Ca. Đà la ni là sự hiểu biết chính xác. Mỗi vị Phật giữ dục, là tặng cho Phật Thích Ca một Đà la ni. Tất cả Đà la ni do Phật mười phương gửi tới nói lên hoàn cảnh này, đối với người này, việc này, thì nên xử sự như thế nào là tốt nhất.

Phật Thích Ca tiếp nhận Đà la ni của Phật mười phương, thấy được trần lao nghiệp chướng của họ là gì và Ngài đối trị được tất cả những thứ ác xấu ấy. Điều này quả thực khó lắm. Chúng ta thử nghĩ xem ngày nay trong Giáo hội có bao nhiêu hệ phái, mỗi chùa có bao nhiêu Tăng. Mỗi vị Tăng lại hồi vầy hồi khác..., việc quản lý chư Tăng không dễ chút nào.

Đọc kinh Bảo Tích thấy ý này, tôi ngán sợ. Trong thành phố cả ngàn Tăng Ni, hàng

ngàn ngôi chùa mà lúc nào cũng thưa kiện. Nhớ đến chư Phật giữ dục, trao Đà la ni; nhưng muốn được như vậy, phải giữ tâm thanh tịnh, đừng để phải trái hơn thua kéo chúng ta vô trần lao. Lấy Phật pháp rửa sạch trần lao là cách tuyệt vời nhất. Theo kinh nghiệm hành đạo của riêng tôi, khi gặp việc rối rắm quá, tôi thường bỏ mặc, tạm thời quên hết. Và tôi trì tụng kinh Đại thừa, tĩnh tâm, nghĩ về Phật. Thật vậy, khi việc phức tạp quá, có nghĩ đến cũng không thể giải quyết nổi, vì còn chịu ảnh hưởng dây chuyền. Giải quyết sai chẳng những hư việc còn làm cho vấn đề rối tung thêm. Nhưng khi tôi bỏ mặc thì lại thấy vấn đề sáng lần ra và việc tự hóa giải! Tôi chỉ giữ tâm thanh tịnh thì việc sẽ đâu vào đó.

Trên bước đường tu, thiết nghĩ theo lời Phật, giữ tâm thanh tịnh thì cảnh sẽ tịnh. Tâm động, cảnh tịnh không bao giờ có được. Gặp việc rắc rối, cứ tĩnh tâm một lúc thì việc tự tốt. Còn thưa kiện, cố giải quyết cho xong, sẽ có vấn đề khác nảy sanh. Rõ ràng trong mối tương quan tương duyên

chằng chịt của thế giới tương đối này luôn luôn có sự bất hòa; giải quyết cách nào, họ cũng không chịu.

Phật mười phương đồng tình với Phật Thích Ca, nói lên ý nghĩa có người đồng tình với sự khó khăn của ta, ta cũng trút được gánh nặng. Tất cả Phật mười phương giữ dục đều nói rằng Ta bà và thế giới của các Ngài cũng giống như nhau, đệ tử của các Ngài và đệ tử của Phật Thích Ca cũng dữ như vậy... Và chỉ giải quyết bằng Đà la ni, là có người sáng suốt cảm thông và góp ý chân tình, chúng ta nhẹ nhõm được.

Phật mười phương giữ dục, cho chú Đà la ni, nghĩa là nói về kinh nghiệm tu hành của các Ngài cũng đã bị những chướng nạn như vậy, nên cảm thông với Đức Phật Thích Ca. Và Phật mười phương chỉ dạy Ngài những biện pháp giải quyết tốt đẹp mọi việc. Riêng chúng ta, chưa được Đức Phật trao Đà la ni thì theo tôi, chúng ta tìm trong kinh, trong Thiền định, sẽ được Phật giữ dục, nghĩa là hộ

niệm, tâm trí chúng ta tự sáng lên. Giặc đến Bồ đề phải tan là vậy. Một khi cánh cửa Phật đã mở ra, ta y theo đó mà làm, chắc chắn được giải thoát.

Phật Thích Ca dạy rằng Phật này nói thế này, Phật kia nói thế kia, nghĩa là Ngài ứng theo trần lao của chúng sanh mà giải. Còn thấy toàn trần lao đáng sợ, làm sao dám ở đây tu. Kinh Hoa Nghiêm cũng nói khi Phật Thích Ca thành Vô thượng Bồ đề, Ngài sợ thế giới tệ ác của Ta bà, liền muốn nhập Niết bàn. Nhưng chư Phật mười phương đã an ủi Ngài, khiến Ngài xuống Lộc Uyển thuyết pháp độ sanh. Phật Thích Ca giáo hóa tùy nghiệp. Gặp người căn tánh Thanh văn, Duyên giác, Bồ tát, thì Ngài theo đó nói pháp tương ưng, triển khai thành Tam thừa giáo.

Chúng ta thường nghĩ lầm rằng người nào cũng là Phật. Ăn cướp thì phải thấy nó là ăn cướp, thấy nó là Phật thì tai hại vô cùng. Phật mười phương bảo các vị Bồ tát đến Ta bà, phải hiện thân Đế Thích, Kim Cang hay Chuyển luân Thánh vương...; nói chung là

những người có thế lực nhất để trợ giúp Phật Thích Ca. Đó là giữ dục cho Phật Thích Ca. Không phải vị nào cũng mang hình thức xuất gia, ôm bình đi khất thực.

Thể hiện tinh thần này là các nhà sư của phái Thiếu Lâm không phải là người yếu đuối, nhu nhược. Võ nghệ của họ khiến những tên cướp khét tiếng cũng phải nể phục, không dám đến chùa cướp của. Phật Thích Ca hiền lành vô cùng, nhưng không ai hại Ngài được, vì đã có Đế Thích, Phạm vương. Thực tế là những ông vua mạnh như Tần Bà Sa La, A Xà Thế hay vua Ba Tư Nặc... hết lòng kính trọng và cúng dường Ngài. Đức Phật Thích Ca tạo được những thành quả lớn lao không nghĩ nổi như vậy mới thay đổi được tâm tánh cao ngạo của hàng ngoại đạo và hàng trần lao nghiệp chướng Tăng theo Ngài.

Áp dụng ý này trong thực tế hành đạo, theo tôi, Phạm vương tiêu biểu cho hàng trí thức trong xã hội; Đế Thích tiêu biểu cho người có quyền uy nhất; Kim Cang là những người hộ pháp đắc lực nhất; Chuyển luân

Thánh vương là người có được quần chúng ủng hộ. Có được bốn thế lực này ủng hộ, chúng ta sẽ hóa giải được việc làm ác của thành phần trần lao nghiệp chướng, họ phải tùy thuận theo chúng ta.