Cương Yếu Kinh Pháp Hoa

Lời tựa

Hòa thượng THÍCH TRÍ QUẢNG

Cương yếu

KINH PHÁP HOA

NHÀ XUẤT BẢN TÔN GIÁO

HÀ NỘI - PL. 2552 - 2008

Lời tựa
Pháp Hoa là bộ kinh mà tôi rất tâm đắc và chọn làm pháp môn tu cho mình. Trên bước đường tu hành, tôi thọ trì đọc tụng kinh Pháp Hoa hơn 50 năm và đã thuyết giảng bộ kinh này hơn 40 năm. Trong nhiều năm thuyết pháp, tôi đã triển khai ý nghĩa của 28 phẩm kinh Pháp Hoa. Và trải qua một thời gian dài sống gắn bó mật thiết với yếu nghĩa của bộ kinh Pháp Hoa, tôi rút ra những phần quan trọng trong bộ kinh này để thuyết giảng gọi là Bổn môn Pháp Hoa kinh.
Sau đó, giảng dạy bộ kinh Pháp Hoa cho Tăng Ni sinh tại Viện Phật học thành phố Hồ Chí Minh và trường Cao đẳng Phật học, tôi lại nảy sinh một số ý tưởng mới về bộ kinh này. Vì thế, tôi biên soạn quyển Cương yếu kinh Pháp Hoa để bổ sung cho hai tác phẩm Lược giải kinh Pháp Hoa và Lược giải Bổn môn Pháp Hoa kinh đã in ấn trong các giai đoạn trước.
Chúng tôi mong rằng những yếu nghĩa kinh trong tác phẩm này sẽ giúp cho những người có nhân duyên tu theo tinh thần Pháp Hoa cũng như người muốn nghiên cứu có được những nhận thức mới ứng dụng trong cuộc sống được lợi lạc, làm giàu thêm con đường tâm linh và đạo hạnh của mình.

Mùa Phật Đản, Phật lịch 2552 - 2008

Hòa thượng THÍCH TRÍ QUẢNG

Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam

Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phật học

Lịch sử Kinh Pháp Hoa

Lịch sử

KINH PHÁP HOA

I. NGUỒN GỐC PHÁT XUẤT BỘ KINH PHÁP HOA

Kinh Pháp Hoa là bộ kinh được nhiều người trên thế giới thọ trì, đọc tụng, lễ bái, thậm chí có người kính lạy từng chữ, từng câu trong bộ kinh này. Ngài Thái Hư đại sư đã khẳng định giá trị của bộ kinh Pháp Hoa rằng chưa thấy một bộ kinh nào được kính trọng như thế.

Vì kinh Pháp Hoa ẩn chứa nhiều ý nghĩa thâm sâu cao tột trong hệ thống kinh điển Đại thừa, cho nên tùy theo trình độ tu chứng của từng người mà hiểu ý nghĩa và lý giải bộ kinh này ở những khía cạnh khác nhau.

Theo Bồ tát Thế Thân, kinh Pháp Hoa là tối thượng thừa, vì kinh này chuyển tải áo nghĩa siêu tuyệt vượt hơn tất cả các kinh và là mục tiêu của hàng tam thừa phải đạt đến trên lộ trình Phật đạo. Ngài Trí Giả đại sư (Trung Quốc) cho kinh này là pháp mầu nhiệm có thể thống nhiếp tất cả các pháp. Ngài Nhật Liên Thánh nhân (Nhật Bản) cho kinh Pháp Hoa là môn đại Đà la ni, cho nên người tu chỉ cần niệm đề kinh Nam Mô Diệu Pháp Liên Hoa kinh là tiêu trừ được tất cả tội chướng và thành tựu Vô thượng Bồ đề.

Ngoài ba vị Thánh Tăng nói trên, các pháp sư, Thiền sư và cư sĩ trên khắp năm châu cũng đều thọ trì, đọc tụng, suy tư, lễ bái, ứng dụng trong cuộc sống và ít nhiều cũng đạt được công đức bất khả tư nghì.

Đối với chư vị Bồ tát hiện thân trên cuộc đời để giáo hóa độ sinh, hay đối với những người đã trồng căn lành sâu dày với Phật pháp, đặt trọn niềm tin kiên cố và cả thân mạng mình nơi chư Phật, thì dòng lịch sử kinh Pháp Hoa là dòng thác trí tuệ của chư Phật hằng tỏa sáng miên viễn từ thời Phật Oai Âm Vương và trước đó nữa. Thật vậy, bất cứ vị Phật nào trên lộ trình Bồ tát đạo muốn thành tựu quả vị Phật, đều phải học và thể nghiệm kinh Pháp Hoa có kết quả tốt đẹp thật sự trong cuộc sống.
Chính vì đặt trên nền tảng sống thực một cách hoàn mỹ, cho nên kinh Pháp Hoa là bộ kinh không dùng văn tự mà chư Phật và chư vị Bồ tát trong mười phương Pháp giới đang an trụ và giữ gìn, là bộ kinh mà Bồ tát Thường Bất Khinh nghe được khi đốt thân bằng lửa tam muội và thái tử Sĩ Đạt Ta nghe được sau 49 ngày tư duy Thiền định ở Bồ đề đạo tràng. Chính nguồn kinh Pháp Hoa như thật ấy mới tạo thành dòng lịch sử Phật giáo siêu tuyệt, nuôi dưỡng và phát huy tuệ giác cho hàng hàng lớp lớp người con Phật trên khắp năm châu bốn biển trải qua dòng thời gian hơn 2500 năm, mãi còn sống động và là ngọn đuốc soi đường cho cả nhân loại.
Với mạng mạch Phật giáo siêu tuyệt như vậy, tất nhiên lịch sử kinh Pháp Hoa không phải là lịch sử của

tri thức con người, không phải là lịch sử của gạch vụn và xác khô; mà là lịch sử của những con người đang sống với bản tâm, không bị ngũ ấm thân ngăn che và vượt qua được không gian mười muôn ức thế giới cũng như tự tại với thời gian ngũ bách ức trần.

Về học thuật, kinh Pháp Hoa ẩn chứa những tư tưởng phong phú, nên đã thu hút các học giả trên khắp thế giới quan tâm. Vào đầu thế kỷ 19, công sứ người Anh là ông Hamilton tìm thấy ở Népal một bộ kinh Pháp Hoa chữ Phạn viết trên lá bối, thường được gọi là Pháp Hoa Népal. Sau đó, phái đoàn người Nhật, Anh, Pháp, Đức đã tìm thấy 19 bản Pháp Hoa chép tay bằng Phạn ngữ.

Ngoài ra, bốn phái đoàn thám hiểm Nhật, Anh, Đức, Nga sang vùng Trung Á tìm thêm được ở Kotan sáu bộ kinh Pháp Hoa Phạn ngữ và một bộ kinh Pháp Hoa ở Kucha, quê của Ngài Cưu Ma La Thập.

Năm 1932, một bộ kinh Pháp Hoa cổ nhất được tìm thấy ở vùng Kashmir nối liền với Afghanistan, thường được gọi là bộ Pháp Hoa Gilgit. Bộ kinh này gồm có hai phần ba bằng chữ Phạn và một phần ba chữ Magadhi là loại chữ cổ nhất của nước Ma Kiệt Đà.

So sánh 28 bộ kinh Pháp Hoa tìm được rải rác khắp nơi, có ít nhiều khác nhau. Mặc dù do Đức Phật nói ra, nhưng kinh này đã được kiết tập ở nhiều địa điểm và nhiều giai đoạn khác nhau, do những nhóm người có trình độ không đồng nhau. Tuy nhiên, tư tưởng căn bản của kinh không thay đổi và trọng tâm của kinh ở những

phẩm thứ 2, 11 và 16 thì tất cả bản kinh nào cũng đều có đủ ba phẩm này.

Tóm lại, theo sự khảo cứu trên, kinh Pháp Hoa được kiết tập và hệ thống lại vào khoảng 100 năm trước Tây lịch và chỉ đạo cho sự cai trị của vua A Dục. Ông cho xây 84.000 tháp ở khắp nơi theo tinh thần của phẩm Dược Vương Bồ tát trong kinh Pháp Hoa. Và cũng thể hiện tinh thần phẩm Tựa của kinh, giống như tám người con của Đức Phật Nhật Nguyệt Đăng Minh, các con của vua A Dục cũng đều xuất gia làm nhà truyền giáo đầy nhiệt tâm. Họ xây chùa hoặc mang kinh Pháp Hoa truyền bá tận Trung Đông, Trung Á...

Ngoài ra, một vài tác phẩm xuất bản vào thế kỷ thứ nhất đã mang tư tưởng Pháp Hoa, đó là bằng chứng xác thực cho sự hiện hữu của kinh Pháp Hoa trước kỷ nguyên. Đặc biệt là bộ Đại Trí Độ luận của Long Thọ Bồ tát đã dẫn dụng kinh này để chứng minh thuyết Trung đạo đệ nhất nghĩa. Đến Ngài Thế Thân Bồ tát, dẫn dụng kinh Pháp Hoa trong bộ Nhiếp Đại thừa luận và soạn bộ Pháp Hoa luận làm nền tảng cho các chú giải về sau.

II. SỰ PHÂN BỐ VÀ TRUYỀN DỊCH KINH PHÁP HOA

Nguyên bản Phạn văn Sadharma Pundarika Sutra tìm được ở Tây Vức và Népal mà ta quen gọi là Pháp Hoa Népal và Tây Vức. Gần đây, người ta đã dịch hai bản kinh Pháp Hoa này ra nhiều thứ tiếng để đối chiếu với các bản dịch xưa mà tôi sẽ trình bày thứ tự sau đây.

1. Kinh Pháp Hoa bằng chữ Hán

A. Chánh Pháp Hoa kinh gồm có:

* Bộ kinh Pháp Hoa gồm 27 phẩm chia thành 10 quyển do Ngài Pháp Hộ dịch vào đời Thái Khương năm thứ 7 (286).

* Kinh Pháp Hoa 10 quyển do Ngài Trương Sĩ Minh, Trương Trọng Chánh, Pháp Hiển, Đàm Thuyên dịch vào đời Thái Đường năm thứ 7.

* Kinh Pháp Hoa 10 quyển do Ngài Trúc Pháp Hộ dịch tại Trường An vào đời Tây Tấn, niên hiệu Thái Khương.

* Kinh Pháp Hoa 10 quyển do Ngài Đàm Ma La Sát, người nước Nhục Chi, dịch tại Lạc Dương vào đời Tây Tấn, vua Võ Đế niên hiệu Thái Thủy năm thứ nhất.

* Kinh Pháp Hoa 10 quyển cũng gọi là Phương Đẳng Chánh Pháp Hoa kinh do Trương Sĩ Minh, Trương Trọng Chánh và pháp sư Nhiếp Thừa Viễn dịch vào năm Thái Khương thứ 7.

B. Kinh Diệu Pháp Liên Hoa gồm có:

* Kinh Diệu Pháp Liên Hoa 7 quyển do Ngài Cưu Ma La Thập dịch vào năm thứ 4, niên hiệu Hoằng Thủy, đời Dao Tần (402).

* Kinh Diệu Pháp Liên Hoa 7 quyển, cũng gọi là Tân dịch Pháp Hoa kinh được dịch tại Trường An, niên hiệu Hoằng Thủy thứ 8 do Ngài Tăng Hữu đề tựa và Ngài Pháp Hộ tu chỉnh tại thành Lạc Dương.

* Kinh Diệu Pháp Liên Hoa 7 quyển do Ngài Cưu Ma La Thập dịch tại vườn Tiêu Dao, Trường An vào năm thứ 7, niên hiệu Hoằng Thủy đời Hậu Tần.

C. Thêm Phẩm Pháp Hoa kinh:

Thêm Phẩm Pháp Hoa kinh là bộ kinh Pháp Hoa được tăng bổ, hiệu đính các bản dịch trước và cũng là tiền thân của bộ kinh Diệu Pháp Liên Hoa được thông dụng ở Trung Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên và Việt Nam ngày nay.

Bộ kinh này do hai pháp sư người Tây Vức tên Khuất Đa và Cấp Đa soạn tại chùa Phổ Diệu vào năm Nhân Thọ thứ nhất đời nhà Tùy (601).

Ngoài ba dịch phẩm bằng chữ Hán còn lưu lại trong bộ Đại Chánh Tân Tu đại tạng kinh, một số dịch bản khác được nhắc đến trong thư mục Trung Quốc, nhưng không thấy nguyên bản như:

a - Tác Đàm Phân Đà Lợi kinh gồm có:

* Một bộ 6 quyển do Ngài Đàm Ma La Sát dịch vào đời Tấn Vũ Đế, niên hiệu Thái Thủy thứ nhất.

* Một bộ do Ngài Trúc Pháp Hộ, người nước Nhục Chi dịch ra chữ Hán, vào đời Tây Tấn.

b - Phương Đẳng Pháp Hoa kinh:

* Bộ kinh này do Ngài Chi Đạo Căn dịch, Trúc Đạo Tổ sao lục vào đời Đông Tấn, niên hiệu Hàm Khương thứ nhất.

* Phương Đẳng Pháp Hoa kinh gồm có 5 quyển đều bị thất lạc.

2. Kinh Pháp Hoa bằng chữ Tây Tạng

Kinh Pháp Hoa bằng tiếng Tây Tạng được dịch vào thế kỷ thứ 8 và còn tìm thấy trong những bộ đại tạng : Shar Thàn, Sde Dge, Bắc Kinh v.v...

3. Kinh Pháp Hoa bằng chữ Tây Hạ

Người Tây Hạ dịch kinh Pháp Hoa ra tiếng bản xứ vào thời Bắc Tống và nguyên bản còn giữ tại Đông Dương văn khố Nhật Bản.

4. Kinh Pháp Hoa bằng tiếng Triều Tiên

Theo Phật giáo sử Triều Tiên, năm 1463, vua Thế Tổ triều Lý đã ký một sắc lệnh cho dịch bộ kinh Diệu Pháp Liên Hoa bằng chữ Hán ra tiếng bản xứ. Các triều đại kế tiếp hiệu đính lại và lưu truyền đến ngày nay.

5. Kinh Pháp Hoa bằng tiếng Mãn Châu

Không biết kinh Pháp Hoa truyền sang Mãn Châu vào thời nào. Nhưng bộ kinh Pháp Hoa bằng tiếng Mãn Châu được giữ tại Sở Nghiên cứu kinh Pháp Hoa của Nhật Bản ngày nay là bộ Pháp Hoa duy nhất nằm trong bộ Ngự Dịch đại tạng kinh của vua Càn Long đời Thanh. Bộ này được dịch lại từ bộ kinh Diệu Pháp Liên Hoa bằng chữ Hán của Ngài Cưu Ma La Thập.

6. Kinh Pháp Hoa bằng tiếng Mông Cổ

Kinh Pháp Hoa bằng tiếng Mông Cổ cũng không biết rõ được dịch vào thời kỳ nào. Nhưng bản kinh hiện đang lưu hành được dịch ra từ bộ kinh Pháp Hoa bằng tiếng Tây Tạng, hoặc một bản chữ Phạn khác đồng với bản Tây Tạng, vì cách thức bố cục cũng như nội dung gần với tiếng Tây Tạng hơn những bản dịch khác.

7. Kinh Pháp Hoa bằng tiếng Đức

và tiếng Thổ Nhĩ Kỳ

Đến nay các học giả Phật giáo cũng chưa xác định

được bộ kinh Pháp Hoa bằng tiếng Thổ Nhĩ Kỳ được dịch vào thời kỳ nào và sự tín ngưỡng của dân tộc ấy ra sao.

Trong thời gian cộng tác với Sở Nghiên cứu kinh Pháp Hoa, tôi tìm được trong văn khố một tác phẩm dày 119 trang với nhan đề là: "Ein Turkishi Ubersetzung des XXV Kapithsderchineschen Ausgabe Des Sadharma Pundarika Sutram”.

Sách có phần nguyên bản chữ Vigur (thủy tổ dân Thổ Nhĩ Kỳ), bản dịch tiếng Đức, sau cùng là chú giải. Nội dung của sách tương ứng với phẩm Phổ Môn trong kinh Diệu Pháp Liên Hoa (Sách này còn giữ tại Sở Nghiên cứu kinh Pháp Hoa Tokyo)

8. Kinh Pháp Hoa bằng tiếng Anh

Hiện có 4 dịch bản bằng tiếng Anh

* The Lotus of the True Law do học giả Kern dịch từ bộ Phạn ngữ Népal vào năm 1880.

* The Lotus Scripture Essence: bộ này xuất bản năm 1900, gồm 28 phẩm và được dịch từ bộ kinh Diệu Pháp Liên Hoa bằng chữ Hán.

* The Lotus of the Wonderful Law: gồm 28 phẩm do hai học giả Soothill và Kato dịch và xuất bản tại Luân Đôn năm 1930.

* The Lotus Sutra gồm 28 phẩm do Senchu Murano dịch từ bộ Diệu Pháp Liên Hoa của Ngài Cưu Ma La Thập, được tông Nhật Liên xuất bản năm 1947 tại Nhật Bản.

9. Kinh Pháp Hoa bằng chữ Pháp

Chỉ có một bộ duy nhất mang tên Le Lotus de la Bonne Loi

do Hàn lâm học sĩ E. Burnouf dịch từ bộ Phạn ngữ Népal năm 1925 và còn lưu truyền đến ngày nay.

Bộ kinh này cũng được cư sĩ Đoàn Trung Còn dịch ra tiếng Việt năm 1937 và cư sĩ Mai Thọ Truyền tỉnh lược trong Pháp Hoa huyền nghĩa năm 1964.
10. Kinh Pháp Hoa bằng chữ Nhật
Nhật có rất nhiều dịch bản, tôi chỉ đơn cử 6 bản thông dụng về học thuật và tín ngưỡng:
* Phạn Hán đối chiếu Tân Dịch Kinh Pháp Hoa do Hàn lâm đại học sĩ Nanjoo dịch năm 1913 bằng cách so sánh bộ Diệu Pháp Liên Hoa chữ Hán và Sadharma Pundarika Sutra mà dịch ra quốc ngữ.
* Phạn Bản Hòa Dịch Pháp Hoa Kinh do hai giáo sư Sakamoto và Iwamoto dịch và chú giải từ bản Phạn ngữ Népal và nguyên bản Kimarajiva (Cưu Ma La Thập).
* Phạn Tạng Truyền Dịch Quốc Dịch Pháp Hoa Kinh do giáo sư Kawaguchi so sánh hai bản tiếng Phạn và Tây Tạng mà dịch ra quốc âm.
* Hòa Dịch Pháp Hoa Kinh do giáo sư Yamagawa kê cứu các bản kinh chữ Hán mà dịch ra quốc âm.
* Hán Hòa đối chiếu Diệu Pháp Liên Hoa Kinh do giáo sư Shimachi và một số học giả khác so sánh và kê cứu tất cả các bản kinh đang lưu hành mà giám định lại kinh Pháp Hoa chữ Nhật.
11. Kinh Pháp Hoa bằng tiếng Việt Nam
Sự nghiệp dịch kinh của người Việt Nam đã có

rất sớm và phát triển mạnh vào thời kỳ Bắc thuộc lần thứ hai. Theo Lịch Đại Tam Bảo ký, bộ kinh Pháp Hoa Tam Muội đã được Ngài Chi Cương Lương Tiếp hợp tác với các học giả Việt Nam và dịch ra chữ Hán tại Giao Châu vào năm 260.

Trước đó, Ngài Khương Tăng Hội đã trích dịch phẩm Thí dụ với tên Phật Thuyết Tam Xa Dụ Kinh.

Lịch sử dịch kinh Pháp Hoa của người Việt Nam có thể chia ra làm ba thời kỳ khác nhau:

* Thời kỳ chữ Hán:

Theo sử liệu Trung Quốc, đạo tràng phiên dịch ở Giao Châu (Hà Nội) đã được thành lập vào đời hậu Hán do sự giúp đỡ của các quan thứ sử và sự hợp tác của các danh gia Ấn Độ, Trung Á, Trung Đông v.v...

Một bộ kinh Pháp Hoa 6 quyển được dịch ra Hán văn tại đạo tràng Giao Châu vào năm 256 đã làm cho đạo tràng này càng ngày càng thêm sáng chói trên văn đàn Trung Quốc.

* Thời kỳ chữ Nôm:

Nhiều tác phẩm mang thể tài Phật giáo được tìm thấy ở miền Bắc có thể coi như sớm nhất trong văn học chữ Nôm.

Bộ Quốc Dịch Pháp Hoa Kinh bằng chữ Nôm được dịch năm Tự Đức thứ nhất, hiện còn giữ tại Đông Dương Văn khố Tokyo đã nói lên được tinh thần dân tộc, độc lập và óc sáng tạo của tiền nhân.

* Thời kỳ chữ Quốc ngữ:

Năm 1937, cư sĩ Đoàn Trung Còn đã so sánh hai

bản dịch của Pháp và Hán mà soạn ra bộ kinh Pháp Hoa bằng quốc âm.

Mười năm sau, Hòa thượng Trí Tịnh cũng ký âm Latin và dịch nghĩa bộ Diệu Pháp Liên Hoa để giúp các nhà tân học tiện việc trì tụng và nghiên cứu.

Tóm lại, trong bài này, những tư liệu được chúng tôi trích dẫn từ Luận văn Tiến sĩ về kinh Pháp Hoa mà chúng tôi hoàn thành tại Nhật Bản từ năm 1970. Vì vậy, từ thời gian đó đến nay trải qua gần 40 năm, dĩ nhiên đã có rất nhiều dịch bản kinh Pháp Hoa hoặc những tác phẩm giảng giải bộ kinh này đã được in ấn, phát hành ở nhiều nước trên thế giới nói chung, cũng như tại Việt Nam. Vì bận nhiều việc Phật sự, chúng tôi không thể cập nhật trong bài này những tư liệu mới sau này; cho nên phần nội dung trích dẫn đã không thể đầy đủ. Mong quý vị học viên hoan hỷ và có thể tự bổ sung trong phần bài thi của mình.

Ngoài ra, chúng tôi thiết nghĩ rằng bộ kinh Pháp Hoa bằng văn tự tuy cần thiết trong hệ thống kinh điển Đại thừa, nhưng điều quan trọng hơn chính là sự thọ trì kinh Pháp Hoa của các hành giả kiểu mẫu đã đạt được những thành quả lợi ích thiết thực trong cuộc sống tu hành mới đáng để chúng ta quan tâm, suy nghĩ và noi theo.

Điển hình như Bồ tát Quảng Đức đã trì kinh Pháp Hoa trong suốt 49 năm. Ngài an nhiên tự tại trong ngọn lửa đốt thân, thể hiện tinh thần tự tại vô úy của vị Bồ tát hiện hữu giữa nhân gian này và Ngài còn để lại cho nhân loại một trái tim đượm thắm tinh thần từ bi, xóa tan thế lực thù hận, khiến cả thế giới phải rúng động.

Ngoài ra, cố Hòa thượng Trí Hữu là vị sáng lập Tổ đình Ấn Quang, cũng chuyên trì kinh Pháp Hoa; khi trì xong một bộ kinh Pháp Hoa là Ngài đốt một liều hương trên đầu để cúng dường, đến khi trên đầu không còn chỗ nào để đốt hương thì Ngài đốt liều hương trên hai cánh tay, cho đến đốt rụng cả một ngón tay để cúng dường mà không cảm thấy đau. Và ông Đốc Ý là người đắp tượng Đức Phật Thích Ca ở chánh điện chùa Ấn Quang, cũng là hành giả Pháp Hoa. Ông đã lạy từng chữ trong kinh Pháp Hoa trong suốt thời gian ông làm tượng Phật, tổng cộng đến hơn 60.000 lạy.

Từ buổi khởi đầu, với sự trang nghiêm ngôi già lam bằng công đức thọ trì kinh Pháp Hoa của cố Hòa thượng Trí Hữu và sự đầu tư công đức vào pho tượng Phật bằng cách lễ lạy kinh Pháp Hoa của ông Đốc Ý, mà Tổ đình Ấn Quang đã là trung tâm đào tạo được nhiều vị Tăng tài đem lại rất nhiều thành quả vẻ vang cho Phật giáo chúng ta.

Nhìn lại sự nghiệp của chư vị tiền bối đã để lại, chúng ta nhận thấy Phật giáo Việt Nam đóng góp rất nhiều cho sự phát huy tư tưởng Nhất Phật thừa và kinh Pháp Hoa cũng trở thành nguồn sống của dân tộc hiếu hòa.

Phật giáo chúng ta trải qua bao nhiêu sóng gió thăng trầm trên dòng sinh diệt; nhưng Pháp Hoa vẫn hiện hữu ngời sáng nhiệm mầu qua biểu tượng Bồ tát Quan Âm và những việc làm vô ngã vị tha của chư tôn thiền đức tỏa sáng từ bi và trí tuệ trên vạn nẻo đường đời.

Ý nghĩa Kinh Đại thừa Vô Lượng Nghĩa

Ý nghĩa

KINH ĐẠI THỪA VÔ LƯỢNG NGHĨA

Trong hệ thống kinh điển Bắc tông, kinh Pháp Hoa là bộ kinh rất quan trọng, được rất nhiều Tăng Ni và Phật tử cùng các học giả trên khắp năm châu lý giải, thọ trì, đọc tụng; cho đến ngày nay, hầu như người tu theo bất cứ tông phái nào cũng đều có mối liên quan ít nhiều đến kinh Pháp Hoa. Riêng ở Việt Nam, Hòa thượng Trí Tịnh tu pháp môn Tịnh độ, nhưng Ngài đã giảng dạy và biên dịch bộ kinh Pháp Hoa được rất nhiều người đọc tụng, hay Hòa thượng Thanh Từ chuyên tu Thiền cũng từng giảng dạy kinh Pháp Hoa nhiều năm cho các Thiền sinh.

Về phương diện tổ chức tu học, riêng tôi đã thành lập đạo tràng Pháp Hoa sinh hoạt đến nay hơn 30 năm và số Phật tử tu theo Bổn môn Pháp Hoa lên đến hàng triệu người từ khu vực phía Nam đến miền Bắc và cả ở nước ngoài.

Và nhìn xa hơn, Nhật Bản là một trong những cường quốc trên thế giới có khoảng một trăm triệu dân, trong đó bảy chục triệu người là tín đồ Phật giáo, trong đó số người tu theo Pháp Hoa chiếm trên bốn chục triệu. Đặc biệt, chỉ có Pháp Hoa tông Nhật Bản mới tổ chức những hội đoàn cư sĩ sinh hoạt quy cũ từ trung

ương đến các địa phương trong nước, cho đến phát triển hoạt động ở nhiều nước trên thế giới; nổi tiếng là các hội đoàn Pháp Hoa như : Rissho Kosei kai, Soka Gakkai và Kodokodan... Còn các tông phái khác của Phật giáo Nhật Bản cũng giống như Phật giáo Việt Nam theo từng sơn môn hệ phái mà chư Tăng là chính và không tổ chức thành hội đoàn cư sĩ. Ở Nhật Bản, Pháp Hoa tông nhờ lực lượng cư sĩ đông đảo thuộc đủ thành phần xã hội, nên đã dễ dàng phát triển sâu rộng và mạnh mẽ hơn các tông phái khác và chư Tăng của tông Pháp Hoa không nhiều, mang tính cách tiêu biểu, làm công việc tín ngưỡng của tôn giáo.

Ngoài ra, kinh Pháp Hoa được người Nhật trọng thị, vì chủ yếu của bộ kinh này là Bồ tát hạnh, phù hợp với tinh thần phát triển đất nước của họ. Kinh Pháp Hoa còn có tên là "Giáo Bồ tát pháp Phật sở hộ niệm kinh” nghĩa là pháp dạy cho các Bồ tát và được chư Phật hộ niệm. Bồ tát làm công việc cứu nhân độ thế là chính, nhưng muốn cứu giúp người thì phải đa hạnh, đa năng, đa hình thức, mới đạt được hiệu quả cao và trọn vẹn. Vì thế, theo tinh thần Pháp Hoa, không phân biệt hình thức, giới tính, giai cấp, lớn nhỏ, giàu nghèo, giới trí thức hay bình dân, người xuất gia hay cư sĩ tại gia, nam hay nữ, v.v... đều có thể hành Bồ tát đạo và thành tựu công đức. Bởi lẽ mỗi người đều có mặt yếu, mặt mạnh khác nhau; nếu biết khắc phục điểm yếu và phát huy thế mạnh để cùng hòa hợp với nhau tu học, thì mọi người đều giúp ích được cho đạo pháp và đưa xã hội đi lên. Vì tính cách ưu việt của Pháp Hoa như

vậy, người Nhật đã chọn bộ kinh Pháp Hoa làm mô hình kiểu mẫu trong cuộc sống; hay nói cách khác, họ định hướng Phật giáo hoạt động đa phương, đa dạng nhằm tạo dựng mối quan hệ sâu rộng và mật thiết với mọi ngành, mọi giới trong xã hội để phát triển đạo pháp thật sự vững vàng trong lòng đất nước họ.

Kinh Pháp Hoa chứa đựng những tinh ba của giáo nghĩa Đại thừa, tùy theo mức độ tu chứng của từng vị mà có sự triển khai yếu nghĩa kinh theo những khía cạnh khác nhau. Nổi bật là vào thế kỷ thứ VI tại Trung Hoa, Ngài Trí Giả được tôn danh là "tiểu Thích Ca” đã giảng dạy kinh Pháp Hoa trong nhiều năm. Ngài chia bộ kinh này thành hai phần Tích Môn và Bổn môn. Tích môn Pháp Hoa gồm phẩm Tựa thứ nhất đến phẩm An lạc hạnh thứ 14. Bổn môn Pháp Hoa từ phẩm Tùng địa dũng xuất thứ 15 đến phẩm Phổ Hiền Bồ tát khuyến phát thứ 28. Về phương diện thể nghiệm sự tu chứng, phần Tích môn Pháp Hoa được Ngài Trí Giả xem là trọng yếu và Ngài đã thành lập tông Thiên Thai căn cứ trên bộ kinh Pháp Hoa. Tông Thiên Thai chẳng những phát triển mạnh mẽ ở Trung Hoa, còn truyền sang Nhật Bản và tiếp tục chói sáng ở nước này.

Ngài Nhật Liên tiếp thu tinh thần Pháp Hoa của Trung Hoa truyền sang, nhưng đã kết hợp với tư tưởng Pháp Hoa của Tây Tạng để hình thành Nhật Liên tông với chủ trương tu Bổn môn Pháp Hoa. Ngài đồng quan điểm với người Tây Tạng rằng tất cả kinh điển do Đức Phật Thích Ca thuyết giáo là do ứng thân Phật chuyển, nên Ngài đặt nặng việc thực tập Thiền quán. Trong Thiền

định, Ngài đã thấy mặt trời mọc giữa biển và nổi lên một hoa sen đỏ, Ngài liền ngộ đạo. Vì thế, Ngài lấy tên là Nhật Liên và cuộc đời hành đạo của Ngài thể hiện nhiều điều kỳ bí mầu nhiệm ngoài khả năng lý giải theo tri thức phàm phu, nên Ngài được người Nhật tôn kính là bậc Thánh nhân.

Theo Nhật Liên Thánh nhân, cốt lõi của kinh Pháp Hoa ở phẩm Như Lai thọ lượng thứ 16 và nửa phẩm cuối của phẩm Tùng địa dũng xuất thứ 15 cùng với nửa phẩm đầu của phẩm Phân biệt công đức thứ 17, gộp chung lại gọi là nhứt phẩm nhị bán. Vì thế, theo Ngài, chỉ cần tụng bao nhiêu đó thôi, không tụng trọn bộ kinh Pháp Hoa; thậm chí chỉ niệm đề kinh là Nam mô Diệu Pháp Liên Hoa kinh, cũng đã thể hiện đầy đủ pháp bí yếu của Đức Phật truyền trao.
Riêng tông Thiên Thai của Phật giáo Việt Nam do Tổ Huệ Đăng sáng lập, Ngài dạy rằng chỉ tụng quyển bảy trong kinh Pháp Hoa nói về hạnh Bồ tát của các vị Bồ tát là Diệu Âm, Quan Âm, Diệu Trang Nghiêm và Phổ Hiền; vì Bồ tát hạnh là tư tưởng chủ đạo của kinh Pháp Hoa.
Về phần tôi, nghiên cứu Nhật Liên tông của Phật giáo Nhật Bản và tôi là môn đồ tông Thiên Thai của Tổ Huệ Đăng, tôi lại có kiến giải khác và biên soạn thành Bổn môn Pháp Hoa gồm bảy phẩm: phẩm Tựa thứ nhất, phẩm Pháp sư thứ mười, phẩm Tùng địa dũng xuất thứ mười lăm, phẩm Như Lai thọ lượng thứ mười sáu, phẩm Phân biệt công đức thứ mười bảy, phẩm Phổ môn thứ hai mươi lăm và phẩm Phổ Hiền Bồ tát khuyến phát thứ hai mươi tám. Trên bước đường hành

đạo, tôi đã đạt được kết quả lợi lạc theo tinh thần Pháp Hoa, cho nên Pháp Hoa mà tôi giảng dạy là Pháp Hoa quả môn, hay Pháp Hoa Bổn môn, tức dùng thành quả tốt đẹp của bản thân mình mà chỉ dạy người, dùng tâm thanh tịnh sáng suốt tác động vào tâm chúng sinh đồng hạnh nguyện. Bảy phẩm này thể hiện đầy đủ yếu nghĩa kinh Pháp Hoa sẽ được triển khai ở những phần kế tiếp. Tuy nhiên, trong chương trình học kinh Pháp Hoa, để quý vị hiểu thêm hai vấn đề tương đối quan trọng tiêu biểu cho phần Tích môn Pháp Hoa là Phương tiện, Thí dụ và An lạc hạnh, tôi sẽ có thêm những bài triển khai về ý nghĩa của những phẩm này.

Tuy nhiên, muốn thâm nhập yếu nghĩa Pháp Hoa, điều quan trọng là phải hiểu kinh Vô lượng nghĩa, vì trước khi thuyết Pháp Hoa, Đức Phật đã nói kinh Vô lượng nghĩa.

2. Ý NGHĨA CỦA KINH VÔ LƯỢNG NGHĨA
Pháp Phật dạy có vô số nghĩa khác nhau, nhằm ứng với tất cả nghiệp phiền não trần lao của chúng sinh trong lục đạo tứ sanh. Vô lượng nghĩa, không có nghĩa cố định gợi cho chúng ta không nên chấp văn tự ngữ ngôn, không chấp pháp; vì mắc bệnh cố chấp thì không thể thăng hoa trên bước đường tu học. Người tu chấp pháp là người học kinh nhiều mà không sử dụng được, vì chứa đủ thứ dữ kiện trong đầu, nên trí không còn linh hoạt, sáng suốt, không thể đánh giá đúng sự việc thực tế, không thể đắc đạo và càng tu càng phiền não. Trái lại, nghe được giáo pháp vi diệu và tâm đắc, luôn suy ngẫm yếu nghĩa để vận dụng trong

cuộc sống được tốt đẹp, là biết nương theo phương tiện Phật dạy và sử dụng được yếu nghĩa một cách khéo léo. Kinh có thể ví như thức ăn tinh thần để nuôi dưỡng tâm linh chúng ta. Thực phẩm vật chất ăn vào phải tiêu hóa, nghĩa là trích lấy được phần dinh dưỡng nuôi cơ thể khỏe mạnh, còn phần xác bã phải thải ra ngoài, không loại bỏ được cặn bã của thực phẩm, chắc chắn phải chết. Việc áp dụng giáo pháp của chúng ta cũng giống như thế, học kinh, đưa kinh vào tâm trí phải cho chúng ta trí giác; còn chấp kinh, kẹt văn tự ngữ ngôn, trí không sáng được.

Tâm không chấp pháp, không chấp ngã, thường được ví như tấm gương trong sáng, vật gì ở trước gương thì hiện hình trên gương và vật đi qua rồi, không còn lưu bóng trên gương. Nương theo pháp Phật dạy để tâm gương chúng ta trong sáng, sẽ thấy đúng mọi vật bây giờ và tại đây. Tất cả tâm gương của chư Phật đều hoàn toàn sáng tỏ, muôn vật đều hiển bày trước các Ngài, nên Phật thấy muôn sự muôn vật chính xác, không cần nói nữa. Tuy nhiên, đối với loài người bị vô minh nghiệp chướng ngăn che, không thấy được chân thật pháp, Đức Phật Thích Ca mới phải nói. Như vậy, từ hàng Bồ tát trở xuống, Phật nói vô số pháp thích ứng với những hoàn cảnh sai biệt của tất cả mọi người, gọi là pháp phương tiện không mang tính cố định. Thật vậy, trên ba trăm hội Phật thuyết pháp, không hội nào giống nhau, vì chúng hội đạo tràng khác nhau, mới có pháp sai biệt. Ngày nay, tu theo Bổn môn Pháp Hoa, chúng ta đọc kinh, cũng phải lọc lấy những pháp ứng với nghiệp của

mình để thực hành thì có kết quả tốt; ví như trong tủ thuốc gia truyền, chọn lấy thuốc đúng bệnh mà uống sẽ khỏi bệnh. Uống hết tất cả thuốc sẽ chết.

Học kinh cho chúng ta trí giác, nghĩa là cho chúng ta hiểu biết về Đức Phật, về lời dạy của Ngài, về cuộc sống cao quý của Ngài và vận dụng được tinh ba của pháp Phật để thể hiện cuộc sống tốt đẹp của chính mình, lợi lạc cho mọi người. Thành tựu như vậy, chúng ta đã thực hiện được tinh thần Vô lượng nghĩa.

Kinh Vô lượng nghĩa muốn nói về một đời giáo hóa của Đức Phật, trong suốt 49 năm thuyết pháp; tất cả pháp Phật dạy được ghi trong tam tạng Thánh giáo có vô lượng nghĩa. Mặc dù có vô số nghĩa, nhưng tất cả pháp Phật cô đọng lại thành ba nghĩa trọng yếu là đạo đức, trí tuệ và việc làm lợi ích chúng hữu tình. Ba yếu nghĩa này được nói rõ trong ba phẩm của Vô lượng nghĩa kinh; phẩm thứ nhất là Thanh văn hay đức hạnh, phẩm thứ hai là Duyên giác hay trí tuệ và phẩm thứ ba là Bồ tát pháp, hay công đức. Điển hình là kinh Vô lượng nghĩa, tức đức hạnh, trí tuệ và việc làm thánh thiện vô cùng, đã tỏa sáng trong cuộc đời giáo hóa của chính Đức Phật; hay nói cách khác, tất cả kinh điển của Phật đều ẩn chứa ba nghĩa này, tức xây dựng cho mọi người có cuộc sống đạo đức, trí tuệ và lợi lạc cho nhiều người.

Trước nhất, Đức Phật xây dựng mẫu người đạo đức và Ngài cũng đã cảm hóa được chúng sinh bằng đức hạnh cao vời trong cuộc sống của chính Ngài. Đạo đức có hai cấp bậc, đạo đức thế gian và đạo đức xuất

thế. Thực hiện đạo đức thế gian nghĩa là làm thế nào người chấp nhận, xem chúng ta là người tốt, là người đáng kính quý. Trái lại, làm việc người không đồng tình, bị họ chống đối hoặc phê phán mình xấu, là phi đạo đức; không phải làm đúng y kinh là được, vì y kinh giải nghĩa Phật oan tam thế. Tuy nhiên, đạo đức thế gian thay đổi tùy theo phong tục tập quán của từng nơi khác nhau, nên chỉ có giá trị tương đối, vì cách sống ở quốc gia này được coi là tốt, nhưng ở quốc gia khác lại bị lên án.

Đối với hàng Thanh văn, Đức Phật xây dựng mẫu người đạo đức xuất thế là không tranh chấp hơn thua. Vì vậy, một trong năm nghĩa của Tỳ kheo là giải thoát. Từ xa nhìn thấy tướng giải thoát của Tỳ kheo, người ta khởi tâm kính trọng và đến gần, thấy đẹp hơn, là đẹp ở đạo đức, tức không tranh cãi hơn thua, không khởi tâm tham đắm dục lạc. Trong 12 năm đầu, Đức Phật không đặt ra giới luật, vì Tăng đoàn là Thánh Tăng thể hiện tướng giải thoát và tâm hồn trong sáng, không phạm sai lầm, nghĩa là đạo đức đã tỏa sáng, nên không cần có điều luật nào để ngăn cấm. Nhưng khi giáo đoàn phát triển, danh thơm của Phật đồn xa, thu hút nhiều thành phần xã hội gia nhập, trong đó có những người tặc tâm xuất gia thường đặt nặng quyền lợi. Đức Phật mới chế định những giới điều nhằm ngăn chặn những việc sai trái.

Đạo đức của Thanh văn tiến cao hơn thành đức hạnh của Bồ tát, thể hiện những việc làm tốt đẹp cho đời. Vì vậy, đối với Bồ tát, thành tựu nhiều việc lợi ích

cho chúng hữu tình là có đức hạnh, chứ không phải chỉ có nếp sống phạm hạnh thanh tịnh giải thoát như Thanh văn mà đủ. Đạo đức nhỏ thì người cùng tu chung kính trọng. Đạo đức lớn thì người khác tôn giáo cho đến cả xã hội cũng quý mến. Đức Phật tiêu biểu cho mẫu người đạo đức toàn hảo theo Pháp Hoa, ngoại đạo, vua chúa đều kính trọng, quy phục, xin làm đệ tử Ngài. Thể hiện tinh thần này, kinh Pháp Hoa dạy rằng hành giả Pháp Hoa ở nơi nào thì cả một vùng lan xa đến 500 do tuần đều được bình yên. Bình yên vì đức hạnh của hành giả đã cảm hóa được mọi người kính quý, bảo vệ.

Giáo lý Phật tuy nhiều, nhưng gom lại, chúng ta học đức hạnh theo Phật và nuôi dưỡng, phát huy được đức hạnh của chính mình mới quan trọng. Không phải học giáo lý để tranh chấp đúng sai, vì nói đúng cũng phát xuất từ vọng tâm.

Phẩm thứ hai của kinh Vô lượng nghĩa, Đức Phật xây dựng trí tuệ cho mọi người, hay chính Ngài đã giáo hóa độ sinh bằng trí giác, thường gọi là Vô thượng Bồ đề. Trong kinh thường ghi rằng Đức Như Lai thấy rõ mọi sự việc một cách chính xác như thấy trái cam trong lòng bàn tay, nghĩa là Ngài thấy đúng chỗ, đúng lúc, đúng người, không bao giờ sai lầm. Vì vậy, việc giải thoát Đức Phật nói với Xá Lợi Phất không thể nói cho vua A Xà Thế. Phật luôn nói những gì tương ưng với đối tượng, cho nên người nào được phước duyên nghe Phật chỉ dạy đều an vui, giải thoát và phát tâm Bồ đề. Nhưng chúng ta lập y lời Phật, e rằng phản tác dụng.

Tất cả những điều Phật dạy, chúng ta cần chọn lựa xem điều gì giống với hoàn cảnh mình thì sử dụng, những gì cần bổ sung cho nhận thức thì ghi nhớ, không thích hợp thì vẫn trân trọng, nhưng không sử dụng. Như vậy, trí tuệ chúng ta theo đó mở lần và đối diện với tình huống nào trong cuộc sống, chúng ta liền nhớ pháp Phật dạy cho hoàn cảnh tương tự, chúng ta áp dụng theo.

Đạo Phật được mệnh danh là đạo của trí tuệ. Thật vậy, một đời giáo hóa của Phật nhằm nâng cao nhận thức của chúng ta, từ hiểu biết bình thường trên cuộc đời, cho đến nhận thức cao siêu, đi vào Pháp giới. Hiểu biết bình thường là quan sát theo Phật, thấy tất cả chúng sinh hiện hữu trên cuộc đời này đều tùy theo thiện nghiệp hay ác nghiệp đã tạo mà có hoàn cảnh sống khác nhau. Hiểu như vậy, chúng ta áp dụng pháp Tứ chánh cần, tức bốn việc cần tinh tấn thực hiện : ác nghiệp chưa sanh thì ngăn lại, nhất định không cho sanh; ác nghiệp lỡ sanh rồi thì sám hối cho tiêu; thiện nghiệp chưa sanh phải làm cho sanh; thiện nghiệp đã sanh phải làm cho tăng trưởng.

Theo tôi, đối với ác nghiệp lỡ tạo rồi, cần sám hối bằng cách lạy Phật, tụng kinh Lấy việc suy tư, thâm nhập yếu nghĩa của kinh điển làm thú vui, gọi là pháp hỷ thực. Vui với pháp thì không bận tâm đến việc hơn thua phải trái. Siêng năng tụng kinh lạy Phật, đem hình ảnh thánh thiện của Phật và giáo pháp vào lòng để rửa sạch phiền não. Phiền não thì nhiều, nhưng chính yếu là buồn giận, lo sợ. Gặp việc đáng

buồn giận, đáng lo sợ, tâm mình vẫn thanh thản. Không phiền não, không tội lỗi, chắc chắn bỏ huyễn thân này sẽ được chư Phật rước và có Báo thân tốt đẹp hơn. Đoạn ác nghiệp, giữ tâm hồn trong sáng và đặt niềm tin tuyệt đối ở Phật, mọi việc tốt lành tự đến; đồng thời dấn thân vào việc khó để làm lợi lạc cho nhiều người, tất sẽ được người thương quý và trên có Phật gia hộ. Thành tựu như vậy, lần hồi trí mình sáng ra, nhận thức đúng đắn và thấy biết cao xa hơn. Đó chính là Phật khai tri kiến cho chúng ta và đạt đến hiểu biết chính xác cao tột theo Pháp Hoa gọi là thập Như thị.

Ngài Trí Giả triển khai lý này thành nhất niệm tam thiên, nghĩa là trong một niệm tâm của chúng ta đã có đến ba ngàn cái thấy sai khác. Một việc xảy ra, nhưng ở địa ngục sẽ thấy khác với cái thấy của chín cõi: Phật, Bồ tát, Duyên giác, La hán, Trời, Người, A tu la, Ngạ quỷ, Súc sinh.
Đệ tử Phật có trí tuệ, quán sát biết rõ đối tượng thuộc Địa ngục, Ngạ quỷ, Súc sinh, hay Trời, Người cho đến A la hán, Bồ tát. Thấy biết chính xác như vậy để hành đạo gọi là tùy duyên. Nếu đối tượng là Phật thì đã lìa ngôn ngữ. Nếu là Bồ tát, phải xem vị này có hạnh nguyện gì, thì tùy theo đó nói pháp tương ưng. Nếu họ muốn vào Niết bàn mà chúng ta nói đến làm từ thiện là phản tác dụng. Thực tế cho thấy, có thầy thích Thiền, hoặc có thầy hợp với pháp môn niệm Phật, nhưng có vị quan tâm nhiều đến công việc từ thiện, v.v... Cùng là thầy tu, nhưng sở nguyện

không giống nhau. Nhìn sự vật của cuộc đời phải thấy muôn mầu muôn vẻ và thấy đúng như vậy, chúng ta đến với chúng sinh hữu duyên để độ họ. Người cần cơm áo, gạo tiền, ta cho thì họ cám ơn, nhưng cái họ muốn chúng ta không có là vô duyên. Giáo pháp chúng ta quý, nhưng họ không biết dùng cũng không nên cho. Chính Đức Phật có lúc cũng phải yên lặng vào rừng ẩn cư; không phải lúc nào cũng nói được.

Khi đã tu tạo được đức hạnh và tri thức, phải sử dụng hai thành quả tốt đẹp này để giúp ích cho mọi người. Vì vậy, phẩm thứ ba của kinh Vô lượng nghĩa nói về lợi ích của đệ tử Phật dâng tặng cho đời, kinh gọi là công đức.

Là đệ tử Phật, tu pháp nào cũng được và làm việc gì cũng được, nhưng phải có lợi cho mình và lợi cho cả cộng đồng, có lợi trong hiện tại và lợi lâu dài; không nên chấp pháp. Chọn lựa pháp thích hợp với hoàn cảnh của mình để tu cho đạt kết quả tốt đẹp. Người không biết suy nghĩ, không thấy vị trí của mình, tu bắt chước, thích làm việc của Hiền Thánh, vượt quá phước đức khả năng của mình, phải bị chuốc họa vào thân. Mỗi lúc có thay đổi, mỗi chỗ cũng có thay đổi; tuân thủ luật pháp thì được bình yên, sống đúng với hoàn cảnh thì an lạc, sống khác là tự làm khổ mình, hại mình và hại người liên hệ.

Đức Phật hiện hữu trên cuộc đời cũng vì lợi ích cho số đông, lợi ích cho chư Thiên và loài người. Theo dấu chân Phật, hàng đệ tử đến nơi nào hành đạo cũng

quán nhân duyên để làm lợi ích cho nhiều người, chắc chắn sẽ được họ thương quý. Tu Pháp Hoa không nghĩ cho riêng mình, nhưng làm cho người lợi lạc là tạo được công đức.

Tóm lại, kinh Vô lượng nghĩa muốn nói một đời giáo hóa của Đức Phật nhằm xây dựng cho mọi người ba điều chính yếu trong cuộc sống là đức hạnh, tri thức và làm lợi ích cho cuộc đời. Thật vậy, kinh Pháp Hoa khẳng định tướng thường trụ Tam bảo, nghĩa là Tam bảo thường trụ trong tâm mọi người, trong niềm tin của mọi người, trong trí sáng suốt của mọi người, trong chính cuộc sống của mọi người; không phải mơ hồ. Loài người còn tin Đức Phật, Tăng Ni, Phật tử còn có đức hạnh, sáng suốt và làm lợi ích cho đời, thì đạo Phật còn tồn tại vững bền.

Trước khi thuyết kinh Pháp Hoa, Phật thuyết kinh Vô lượng nghĩa. Như vậy, có Vô lượng nghĩa mới có Pháp Hoa, nhắc nhở chúng ta rằng người tụng kinh Pháp Hoa suốt đời mà không được lợi ích cho bản thân và không giúp ích cho cộng đồng xã hội, không phải là trì kinh Pháp Hoa. Hành giả Pháp Hoa phải vào cửa Vô lượng nghĩa, tức phải là người đức hạnh, trí tuệ và lợi ích cho đời. Vì vậy, mặc dù không tụng Pháp Hoa, nhưng xây dựng cho mình có đủ ba tiêu chuẩn này cũng đầy đủ tư cách của hành giả Pháp Hoa.

Vào cánh cửa Vô lượng nghĩa rồi mới thấy thực chất Pháp Hoa, hay Diệu Pháp Liên Hoa. Diệu Pháp là

pháp bí yếu của Đức Phật, hay tâm của Phật, được ví như ma ni bảo châu kết tinh bằng ba tố chất hoàn hảo là đức hạnh, tri thức và công đức. Ma ni có khả năng lóng nước trong. Tâm Phật có khả năng thanh tịnh hóa chúng sinh. Vì vậy, người tu Pháp Hoa phải có tâm thanh tịnh như ma ni và tác động cho chúng sinh thanh tịnh. Thực tế cho thấy tâm chúng ta an lành sẽ làm cho người an lành theo. Trái lại, tâm tội lỗi, phiền não, nhiễm ô đến với chúng sinh sẽ làm cho họ cũng bị phiền não, nhiễm ô, tội lỗi.

Gạn lọc tâm trong sáng để có Diệu Pháp là pháp chân thật, hay trí tuệ thấy đúng như thật, nên hành động không sai lầm và thân hiện hảo tướng, thanh tịnh, giải thoát, được ví như hoa sen không nhiễm bùn, là Liên Hoa. Tu Pháp Hoa không có pháp cố định, nhưng làm sao ở chốn trần lao mà không bị ô nhiễm, thân giải thoát, tâm thanh tịnh, trí sáng suốt và hiện hữu lợi ích cho mọi người, kết thành Phật quả; đó là thể hiện yếu nghĩa của Pháp Hoa vậy.

Ý nghĩa phẩm Tựa

Ý nghĩa

PHẨM TỰA THỨ NHẤT

Trước khi nói kinh Pháp Hoa, Đức Phật nói kinh Vô lượng nghĩa và nhập Vô lượng nghĩa xứ định. Vô lượng nghĩa kinh là một đời thuyết pháp giáo hóa của Đức Phật, Ngài đã đưa ra vô số pháp phương tiện chứa đựng vô lượng nghĩa, nhưng gom lại thành ba nghĩa chính yếu là đức hạnh, trí tuệ và lợi ích cho cuộc đời. Và kinh Vô lượng nghĩa áp dụng trong cuộc sống là Vô lượng nghĩa xứ định. Kinh thì lý giải, nhưng nhập định thì không nói, gọi là ngôn ngữ đạo đoạn. Tu hành, chúng ta kết hợp hai việc này, tức học giáo lý và thể nghiệm trong cuộc sống. Nhìn đời qua lăng kính Phật; vì Pháp Hoa là nhất Phật thừa, chúng ta lấy Phật làm đối tượng để quan sát và tu hành. Giáo lý và cuộc sống của Đức Phật cô đọng lại thành trí tuệ và đức hạnh của Ngài được ghi trong kinh điển; vì thế, nương theo kinh điển, chúng ta nuôi lớn trí tuệ, đức hạnh của chính mình. Như vậy, chúng ta hiểu được cuộc đời bằng cách đi vào tam thừa giáo nằm trong kinh điển Nguyên thủy và Đại thừa.

Học kinh Nguyên thủy chính là xây dựng mẫu người đạo đức, một Tỳ kheo đức hạnh. Đúc kết giáo lý Nguyên thủy, chính yếu là thực hiện 37 trợ đạo phẩm trong cuộc sống và cuối cùng hình thành tư chất đạo đức của một người tu kiểu mẫu thể hiện bát chánh đạo. Và đi vào

kinh điển Đại thừa, tinh thần bát chánh đạo cũng được gắn liền với ba nghiệp của chúng ta để chuyển hóa ba nghiệp trở thành thanh tịnh, thì trần duyên không còn ràng buộc, sống phạm hạnh giải thoát làm lợi lạc cho người, cũng thể hiện mẫu người đức hạnh. Nói kinh Vô lượng nghĩa xong, Đức Phật đi sâu vào định, gọi là Vô lượng nghĩa xứ định.

Nói kinh Vô lượng nghĩa bằng ngôn ngữ, nhưng nhập Vô lượng nghĩa xứ định, Phật lặng thinh, hay có thể hiểu là Bổn môn Pháp Hoa không nói, nhưng nhìn vào xã hội, vào tâm thức chúng sinh, vào Pháp giới, thấy tất cả sự vật luôn biến đổi. Vì sự vật thoáng qua rồi trở về quá khứ, nên không thể diễn tả bằng ngôn ngữ sức sống diễn tiến liên tục, vừa nói thì nó đã trôi qua. Chính vì vậy mà kinh Văn Thù khẳng định rằng trong suốt 49 năm, Phật chưa từng nói; nghĩa là Đức Như Lai không nói, mà Đức Thích Ca nói.

Trong Vô lượng nghĩa xứ định, Đức Phật không sử dụng ngôn ngữ, mà sự yên lặng của Ngài tác động một cách tốt đẹp đến tâm hồn của tất cả mọi người, nên có bốn thứ hoa trời là Mạn đà la, Ma ha Mạn đà la, Mạn thù sa và Ma ha Mạn thù sa rơi xuống.

Nhập Vô lượng nghĩa xứ định có thể hiểu là ngày nay Phật đã Niết bàn, không nói, nhưng tất cả mọi người ở trần gian luôn nhận được sự an lành từ giáo pháp Phật truyền trao và niềm vui kỳ diệu cùng sự thuần khiết theo Phật đã thấm sâu vào con tim khối óc của cả nhân loại, thấm đẫm trong cuộc sống của mọi người. Có thể thấy rõ sau khi Phật Niết bàn, lời dạy của Đức Phật đã thật sự có giá trị tuyệt đối. Các vị Thánh Tăng, A la hán nhận ra

ý nghĩa sâu xa của lời Phật chỉ dạy và ứng dụng vào cuộc sống, lập giáo khai tông, tạo nên những ngọn đuốc soi đường cho loài người sống an vui, làm cho xã hội tốt đẹp, mà kinh diễn tả bằng bốn loại hoa trời vừa nói.

Hoa Mạn đà la còn gọi là Ý lạc hoa tiêu biểu cho sự an vui. Đối với người tu, quan trọng nhất là tâm an vui. Niết bàn hay Cực lạc chính là đời sống an vui. Tuy công việc cực nhọc, nhưng sống theo tinh thần Phật dạy, nhận được sự gia hộ của Phật và cảm nhận niềm an vui kỳ diệu như đang sống ở cõi trời. Có tâm an vui mới tu được. Hoàn cảnh khổ, mà vẫn vui trong nếp sống đạo hạnh, mọi điều tốt lành sẽ tự động đến. Tuy nhiên, muốn an vui thì phải sạch nghiệp trước, được tiêu biểu bằng hoa Mạn thù sa là hoa tinh khiết rơi xuống có tác dụng tiêu nghiệp. Nhờ đã trải qua quá trình thể nghiệm pháp Thanh văn thành tựu 37 trợ đạo phẩm, tâm hành giả trở nên trong sạch, thuần khiết. Vì thế, giữa hành giả và chư Thiên đồng nhau ở tâm tinh khiết. Tuy còn mang thân tứ đại ngũ uẩn ở nhân gian, nhưng tâm hành giả đã sống với trạng thái siêu thức, mới thâm nhập thế giới siêu nhiên, mới thấy được thế giới của chư Thiên, hay thấy hoa trời.

Lấy yếu chỉ kinh trang nghiêm thân tâm sẽ nhận được những Thiên hoa này rơi vào lòng, nghĩa là có tâm thuần khiết và tâm an vui mới tu Pháp Hoa được. Ở giai đoạn trước, kinh Vô lượng nghĩa đã xây dựng đạo đức và tri thức, chính hai chất liệu này giúp cho hành giả an vui và trong sạch thật sự, là thềm thang để bước vào Pháp Hoa hay nhất Phật thừa. Nói cách khác, tâm an vui, thuần khiết là cốt lõi của đạo Phật và cũng là yếu nghĩa của Pháp Hoa. Điều này một lần nữa muốn

xác định cho chúng ta thấy kinh Pháp Hoa không cố định, việc tu hành chính yếu là làm thế nào tâm an vui và sạch nghiệp, mà đỉnh cao là Niết bàn. Ý này chư Tổ thường diễn tả là "Chuyển khổ duyên nhi thành lạc cụ, sái nhiệt não nhi đắc thanh lương”.

Phẩm Tựa kinh Pháp Hoa nói rằng trong Vô lượng nghĩa xứ định, Đức Phật phóng một luồng hào quang chiếu khắp 18.000 thế giới ở phương Đông, dưới đến địa ngục A tỳ, trên đến Trời Sắc cứu cánh. Nương theo ánh quang Phật, chúng sinh thấy đầy đủ sinh hoạt trong tứ sanh lục đạo, thấy có Phật ra đời, có Bồ tát cứu nhân độ thế, có hàng nhị thừa trụ Niết bàn và thấy có chúng sinh đau khổ luân hồi, v.v... Hình ảnh này nhằm thể hiện nghĩa gì ?

Đức Phật thành tựu quả vị Vô thượng Bồ đề, có tam minh lục thông mới thấy được sinh hoạt của hàng tứ thánh lục phàm một cách tường tận. Và suốt cuộc đời du hóa của Đức Phật, Ngài truyền trao thấy biết đúng như thật ấy, giúp chúng ta biết được mối tương quan tương duyên như thế nào giữa Phật Thích Ca với chư Phật, giữa Phật với Bồ tát, giữa Phật với chúng sinh trong sáu nẻo luân hồi. Kinh Pháp Hoa diễn tả trí tuệ siêu tuyệt thông suốt mười phương Pháp giới của Đức Phật bằng hình ảnh hào quang phóng ra từ bạch hào tướng của Ngài. Theo Nhật Liên Thánh nhân, chỉ một câu này trong phẩm Tựa đã tổng hợp được 49 năm thuyết pháp giáo hóa, Đức Phật cứu độ được tất cả thành phần xã hội từ hàng Bồ tát, La hán, Thanh văn cho đến trời người.

Nhờ tâm an lạc và thuần khiết mới thấy được 18.000 thế giới hiện ra trong ánh quang Phật. Nói cách khác,

nương theo giáo lý Phật, trí tuệ bắt đầu sinh ra, đứng ở bờ giải thoát hay thể tánh vô sai biệt mà nhìn lại thế giới sai biệt của sáu đường chúng sinh, mới thấy đúng như thật. Thấy người giàu, người nghèo, người hung dữ, người hiền lành, người bố thí, người lừa đảo..., nói chung, thấy mọi việc trên cuộc đời, từ việc xấu nhất là địa ngục A tỳ cho đến việc tốt nhất là Trời Hữu Đảnh thuộc thế giới sai biệt, thấy tất cả đều đúng. Vì với ánh sáng trí tuệ theo Phật, những gì chúng ta đang hưởng hay phải gánh chịu đều theo định luật ba đời nhân quả, mọi việc đều có nguyên nhân và hậu quả, những gì chúng ta gặp hôm nay đều do nhân quá khứ đã tạo. Đệ tử Phật thấy rõ không sai lầm, nên không buồn phiền, oán trách, bực tức người khác, mà nỗ lực chuyển hóa nghiệp chướng và phiền não của chính mình, tịnh hóa thân tâm mình.

Ngoài ra, còn thấy những người tu trong giáo pháp Phật là Thanh văn, Duyên giác và Bồ tát. Thấy từng sinh hoạt trên cuộc đời, có người Thiền định, có người tụng niệm lễ bái, có người đi khất thực, có người làm từ thiện... Những người này được hoặc không được kết quả tốt, nhưng tất cả mọi việc đúng sai đều có cái lý của nó để cho chúng ta kinh nghiệm tu hành; thậm chí thấy việc sai lầm của người khác là hình ảnh quá khứ của chính mình. Nhờ ánh quang Phật cho chúng ta cái thấy đúng đắn như vậy để chọn lựa con đường đi của mình; ở lập trường Bổn môn, Bồ tát cứu khổ ban vui, thành tựu lục độ vạn hạnh, là đối tượng chính yếu để chúng ta quan sát. Quán sát kỹ, thấy biết đúng, chúng ta mới nhập cuộc. Trước chúng ta chưa thấy đúng mà lao vào sinh tử, nên bị khổ đau triền miên. Nay hành Bồ tát đạo, kết làm quyến

thuộc của Bồ tát, nương vào các vị Bồ tát hành đạo, chúng ta nhận chân được cách làm của Bồ tát luôn đem lại an vui giải thoát cho mọi người; đó chính là tu Pháp Hoa mà chúng ta học theo và thực hiện cho được.

Dưới lăng kính Pháp Hoa, thấy trong Thiền định là thấy thế giới Không hay thế giới của Bát Nhã giải thoát, nên không còn tâm ham muốn thế giới phù du ảo ảnh này nữa và hành giả đi vào thế giới thứ hai gọi là thật tướng các pháp. Kinh Pháp Hoa nói rằng chỉ có chư Phật mới biết rõ thật tướng các pháp, còn từ hàng Bồ tát trở xuống không thấy được. Tuy nhiên, hành giả Pháp Hoa nhờ tâm an vui thuần khiết trong Thiền định, thâm nhập thế giới Không và nhận được yếu nghĩa của chân thật pháp là chơn Không diệu hữu, không phải "Không” suông, không được gì.

Đức Phật trụ trong Vô lượng nghĩa xứ định là chơn Không và từ chơn Không hiện ra diệu hữu trong cuộc sống của Ngài. Thật vậy, quan sát cuộc đời hành đạo của Đức Phật, chúng ta thấy tất cả Tỳ kheo quy tụ bên Phật, kế là các vị giáo chủ ngoại đạo, cho đến hàng vua chúa, những người giàu có cũng như quần chúng đều quy ngưỡng theo Phật. Đức Phật không dụng tâm tìm cách kêu gọi, mọi người tự tìm đến Ngài. Rõ ràng hàng đại đệ tử Phật như Xá Lợi Phất, Mục Kiền Liên, Ca Chiên Diên, Tu Bồ Đề, Ca Diếp... đều là những nhà tư tưởng lớn đương thời, đâu dễ khuất phục người khác; vậy mà họ đã tìm Phật để tôn làm đại Đạo sư, hết lòng tu theo Phật. Ngài Trí Giả gọi đó là sự giáo hóa mầu nhiệm, tức giáo hóa bằng tâm là chính yếu, giáo hóa trong tâm tốt thì sự giáo hóa trên hiện tượng cũng tự động tốt theo.

Ngoài Đức Phật, chư Tổ cũng thể hiện tinh thần giáo hóa độ sinh theo Bổn môn Pháp Hoa. Điển hình là Tổ Huệ Đăng sau khi chống Pháp thất bại, Ngài ẩn nấp vào chùa Long Hòa ở chân núi Thiên Thai và được Tổ Hải Hội che chở, giáo dưỡng. Ngài đã cảm tâm cảm hạnh của Tổ mà xuất gia, sau trở thành vị Tổ của Thiên Thai Thiền giáo tông. Hoặc Tổ Phi Lai cũng vào miền Nam lẫn trốn, ở chùa Giác Viên công quả và cảm đức Tổ Minh Khiêm Hoằng Ân mới phát tâm xuất gia, trở thành pháp sư nổi danh. Điều này cho thấy các vị Tổ sư tu chứng chơn Không đã có được "diệu hữu” nghĩa là đã chuyển hóa được tâm đau khổ, thù hận trở thành tâm sáng suốt, an lạc, giải thoát cho những người hữu duyên tìm đến nương tựa các Ngài. Đó chính là cốt lõi mà kinh Pháp Hoa muốn chỉ dạy.

Đằng sau cái không mà là "chơn Không” thì đầy ắp cái hữu, nhưng là "diệu hữu” được chư vị Tổ sư Thiền tông diễn tả là :

Vô nhất vật trung vô tận tạng

Hữu hoa hữu nguyệt hữu lầu đài.

Trong vô tận tạng của chư Phật, của chư vị Tổ sư đắc đạo, nhìn bằng mắt thường thấy không có một vật nào cả. Tuy nhiên, thâm nhập thế giới chơn Không, các Ngài đã sống với bản thể của muôn sự muôn vật, thì trở về hiện tượng giới, tất cả vạn vật như trăng sao, hoa lá, lầu đài đều hiện hữu đầy đủ, không thiếu thứ gì cả. Thực tế cho thấy những ngôi chùa nguy nga tráng lệ trên khắp năm châu đều được hình thành từ những bậc chân tu thạc đức không có tiền của, kinh gọi là dùng công đức trang nghiêm.

Ngoài ra, kinh Pháp Hoa có một điểm quan trọng mà kinh khác không có. Tất cả kinh Phật nói xong thì Ngài Xá Lợi Phất, hay A Nan, v.v... mới hỏi kinh tên gì, thọ trì như thế nào. Riêng kinh Pháp Hoa, Phật không đặt tên kinh mà tên kinh có trước rồi. Bồ tát Văn Thù Sư Lợi cho biết vô số kiếp trước có Phật Nhật Nguyệt Đăng Minh, kế đến có hai vạn Phật đồng hiệu Nhật Nguyệt Đăng Minh.

Đức Phật Nhật Nguyệt Đăng Minh sau cùng có tám vương tử và Ngài cũng nói kinh Vô lượng nghĩa và nhập Vô lượng nghĩa xứ định. Sau khi xả định, Ngài nói Pháp Hoa và thọ ký cho Đức Tạng Bồ tát thành Phật. Vì thế, Bồ tát Văn Thù Sư Lợi nói điềm lành này trong pháp hội của Đức Phật Thích Ca ngày nay không khác với điềm lành ngày xưa thời Phật Nhật Nguyệt Đăng Minh, nên nghĩ rằng Phật sẽ nói kinh Diệu Pháp Liên Hoa.

Trong quá khứ, Phật Nhật Nguyệt Đăng Minh nói Pháp Hoa, nay Phật Thích Ca cũng nói Pháp Hoa, hay ba đời chư Phật đều nói Pháp Hoa, nghĩa là chân lý là một, quá khứ và hiện tại là một mà Bồ tát Văn Thù Sư Lợi thấu tỏ. Tất cả những gì chúng ta làm trong quá khứ dẫn đến hiện tại chúng ta có và hiện tại sẽ tạo thành kết quả trong tương lai. Thật vậy, dòng lịch sử tiếp nối từ quá khứ thông suốt đến tương lai mà Pháp Hoa muốn nói là chân lý muôn đời không thay đổi. Phật Thích Ca hiện tại và Phật quá khứ Nhật Nguyệt Đăng Minh thuyết pháp giống nhau là pháp tam thừa mang an vui giải thoát cho người. Nói chung, kinh Pháp Hoa mà ba đời chư Phật thọ trì đều giống nhau, giống trên bản thể và giống ở việc làm lợi ích cho đời, nhưng cách làm thì khác nhau. Vì vậy, từ tâm chứng chơn Không, khéo sử dụng phương tiện sẽ

tạo nên muôn vàn điều tốt đẹp cho mọi người; còn chấp trước, kẹt vật chất sẽ đưa chúng ta và mọi người đi vào con đường khổ đau.

Và một điểm đặc biệt khác, trong phẩm Tựa nói rằng thời Phật Nhật Nguyệt Đăng Minh có hai vị Bồ tát là Diệu Quang và Cầu Danh. Cầu Danh tái sinh làm Di Lặc Bồ tát ngày nay, còn Diệu Quang nay là Bồ tát Văn Thù Sư Lợi. Điều này nhằm nói rằng xưa và nay không khác, hay tu tạo nhân quá khứ thế nào sẽ kết thành quả báo tương ưng hiện tại như thế. Diệu Quang pháp sư gieo trồng trí tuệ, nên tái sinh là Bồ tát Văn Thù trí tuệ bậc nhất. Cầu Danh gieo trồng phước báo, nên hiện thân lại là Di Lặc Bồ tát. Mặc dù bị chê là Cầu Danh, nhưng Ngài không buồn giận, vẫn tiếp tục đến nhà sang giàu giáo hóa, tức quyến thuộc của Ngài là chư Thiên có phước báo được Ngài hóa độ để xây dựng chùa tháp tạo điều kiện cho người tu. Nói theo ngày nay là xin của người giàu để bố thí hoặc xây chùa cho người nghèo tu. Từng bước tu như vậy, tạo được công đức, cho đến đầy đủ tâm từ bi, nên quá khứ là Cầu Danh nay chuyển thành Bồ tát Di Lặc, hay còn có tên là Từ Thị. Ngài có tâm thương người rất mãnh liệt, nên hiện thân trên cuộc đời, Ngài luôn có nụ cười hoan hỷ.

Hai vị Bồ tát Văn Thù và Di Lặc gợi cho chúng ta trên bước đường tu Pháp Hoa, phải tu phước và tu huệ để lấy đó làm hành trang giáo hóa độ sinh, sẽ dễ dàng thăng hoa đạo hạnh Bồ tát. Ý thức như vậy, tôi thường làm hai việc, thứ nhất là làm việc đại chúng cần, phục vụ đại chúng, tức tu phước; thứ hai là dành thì giờ Thiền định, đọc tụng, suy tư kinh điển là tu trí.

Di Lặc Bồ tát đại diện cho bốn chúng trong pháp hội, tất cả đều rất ngạc nhiên trước việc từ xưa chưa thấy là Phật không thuyết pháp, nhưng toàn cảnh sinh hoạt trong mười phương hiện bày một cách rõ ràng trước mắt đại chúng. Trước hội Pháp Hoa, Đức Phật thường giảng nói, đó là phương tiện thuyết pháp; nay Phật nhập định, tức yên lặng để thể hiện pháp chân thật bằng vô tác diệu lực. Thật vậy, Đức Phật không cần suy tính, không làm mà luôn có thành quả siêu việt; vì mọi việc của Phật đều được xây dựng bằng đạo lực, bằng công đức lực bất tư nghì, chứ không phải bằng sự lao động nhọc nhằn, khổ tâm khổ trí như phàm nhân.

Tuy nhiên, Đức Phật đã phải trải qua ba a tăng kỳ kiếp hành Bồ tát đạo, cứu khổ độ sinh, tích lũy đầy đủ phước đức và trí tuệ hoàn hảo, mới có được thành quả "vô tác diệu lực” của đấng toàn giác; không phải tự nhiên mà được. Với "vô tác diệu lực”, Phật an trụ Thiền định, thấy Ngài không làm gì, nhưng cả xã hội đương thời đã thay đổi tốt đẹp theo sự chỉ dạy của Ngài. Thực tế là cả vạn Tỳ kheo thời bấy giờ tu hành nghiêm mật bên Phật, đắc Thánh quả, được an lạc giải thoát; vô số Bồ tát nương theo uy lực Phật để cứu giúp chúng sinh, phát triển công đức và bát bộ Thiên long cũng hộ trì chánh pháp để được tăng phước lạc, cũng như quần chúng được an vui hạnh phúc và xã hội được an ổn dưới sự hướng dẫn của Đức Phật, v.v... Cho đến ngày nay, giáo pháp Phật vẫn còn là kim chỉ nam cho cả nhân loại nương theo để xây dựng cuộc sống hòa bình, an lạc, thương yêu, hiểu biết, thăng hoa trong nhiều lãnh vực của cuộc sống.

Kinh Pháp Hoa muốn chỉ cho chúng ta nhận ra "vô tác diệu lực” và cần nỗ lực thực hiện cho được đạo lực như vậy; đó là thấy quả tu nhân, tức thấy Phật đạt được thành quả siêu tuyệt như thế, chúng ta mới phát tâm tu theo. Nói cách khác, Phật thuyết trên quả môn là yên lặng không nói, nhưng đạo lực siêu tuyệt và trí sáng vô cùng của Ngài cảm hóa được mọi người quy ngưỡng. Và thuyết trên nhân môn hay sử dụng phương tiện ngôn ngữ là Phật vừa nói vừa cùng làm với đại chúng; ý này trong tứ nhiếp pháp gọi là đồng sự. Trên bước đường hoằng hóa độ sinh, trải qua suốt 49 năm, Đức Phật luôn dẫn dắt các Tỳ kheo theo Ngài, để chỉ dạy những bài pháp tương ưng với những hoàn cảnh khác nhau, hiểu theo ngày nay là đi thực tập ngoại khóa. Nhưng nay ở hội Pháp Hoa, Đức Phật lặng thinh mà chúng hội thấy được uy đức vô cùng của Phật và thấy như vậy, họ càng thêm vững tâm tiến tu đạo hạnh.

Có một điểm nữa chúng ta cần suy nghĩ. Trong 800 người học rộng tài cao là đệ tử của Diệu Quang Bồ tát, người thành Phật sau cùng là Phật Nhiên Đăng. Và Phật Nhiên Đăng là người thọ ký cho Phật Thích Ca 80 kiếp trước. Sử ghi rằng khi tiền thân Phật Thích Ca làm Chuyển luân Thánh vương, nhà vua đã thỉnh Phật Nhiên Đăng thuyết pháp. Trên đường đi đến cung vua, có một vũng nước mà nhà vua chưa kịp làm sạch, nên vua đã nằm xuống vũng nước cho Phật Nhiên Đăng bước lên thân mình và Phật Nhiên Đăng đã thọ ký cho Ngài thành Phật hiệu là Thích Ca Mâu Ni.

Điều này cho thấy Bồ tát Văn Thù Sư Lợi đã dạy tất cả đệ tử thành Phật, vậy tại sao Ngài vẫn là Bồ

tát và chính Ngài là thầy của Phật Thích Ca, nhưng trong hội Pháp Hoa, Văn Thù Sư Lợi lại là học trò của Phật Thích Ca.

Việc này cũng được xếp vào phần bất tư nghì của Phật, nói lên tinh thần trợ hóa rất quan trọng theo Pháp Hoa. Thật vậy, Đức Phật Thích Ca cho biết khi Ngài hiện thân ở Ta bà để hoằng hóa độ sinh thì mười phương Phật cũng xuất hiện dưới mọi dạng hình để hỗ trợ, tạo điều kiện cho Ngài thuyết pháp giáo hóa. Kinh Pháp Hoa gọi đó là Bồ tát và Bồ tát quyến thuộc. Một mình dù giỏi đến đâu cũng không thể làm được việc, phải nhờ quyến thuộc, nhưng phải là quyến thuộc Bồ đề mới cùng nhau tạo được công đức; còn quyến thuộc ngu si và phiền não nghiệp chướng phá hại hơn là giúp ích. Vì thế, trong kinh Pháp Hoa, Đức Phật khuyên nên thân cận người trí, từ bỏ quyến thuộc ngu si.

Nhưng lỡ tạo nhiều ác nghiệp đời trước, nay sanh lại sẽ không có quyến thuộc Bồ đề, mà có ác ma kết bạn, làm quyến thuộc; cho nên người này thường bất mãn, buồn phiền, đòi hỏi và khi bất mãn, buồn phiền sẽ tạo thành lực thu hút những người có tâm trạng như vậy tìm đến kích động họ thêm. Riêng tôi, từng có thời kỳ tích cực tham gia phong trào tranh đấu, thấy rõ lúc đó người tìm đến chỉ thích tranh đấu, biểu tình, đốt xe, v.v... Tụng kinh Pháp Hoa, tôi chợt bừng tỉnh, quyến thuộc như thế sẽ đưa mình đến đâu; nên tôi quyết định sang Nhật làm nghiên cứu sinh, tìm quyến thuộc Bồ đề để loại bỏ tâm buồn phiền, chống đối, để trở lại tâm an vui, giải thoát, trong sạch. Khi chúng ta thật sự tu hành thì chỉ có người tu tìm đến và quyến thuộc Bồ đề này

sẽ nhắc nhở chúng ta mở mang trí tuệ, tìm được lẽ sống có ý nghĩa mà mở đầu kinh Pháp Hoa tiêu biểu bằng hoa Mạn đà la và Mạn thù sa.

Có thể thấy phẩm Tựa thứ nhất kinh Pháp Hoa gồm cả Tích môn và Bổn môn. Phần Tích môn nói về đại chúng tham dự hội Pháp Hoa gồm có đầy đủ tứ Thánh lục phàm. Và phần cốt lõi của Tích môn nhằm xây dựng đồ chúng có đức hạnh, có tri thức và có lợi ích cho chư Thiên và loài người. Sau khi giảng dạy tam thừa giáo cho Thanh văn, Duyên giác và Bồ tát, Đức Phật nhập Vô lượng nghĩa xứ định tức là vào thế giới Bổn môn Pháp Hoa, Ngài không sử dụng ngôn ngữ, nhưng phóng quang cho thấy đầy đủ sinh hoạt của mười cảnh giới khác nhau từ Phật, Bồ tát, Thanh văn, Duyên giác, cho đến trời người, a tu la, địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh. Và nhờ nương theo ánh quang Phật, chúng hội không thấy, không nghe qua căn trần, vọng thức, nhưng cảm nhận được pháp vô ngôn của Phật bằng tâm.

Vì nội dung đặc biệt như vậy, các bậc danh Tăng thời xưa nghiên cứu và thể nghiệm kinh Pháp Hoa trong cuộc sống tu hành, đều đồng nhận thức rằng qua phẩm Tựa, Đức Phật đã tổng hiển Pháp giới và giới thiệu tổng quát về quả vị Phật. Riêng Thiền tông cũng kiến giải rằng phẩm Tựa kinh Pháp Hoa đã bao hàm cả Pháp giới. Và dưới cái nhìn theo Hoa Nghiêm, phẩm Tựa kinh Pháp Hoa đồng với Hoa Nghiêm ở điểm Đức Phật hiển bày pháp chân thật trong Thiền định. Chỉ trong khoảnh khắc ngắn của Vô lượng nghĩa xứ định, Đức Phật đã chỉ bày tất cả thế giới của chư Phật, của chư Bồ tát, của hàng nhị thừa, của tứ sanh lục đạo.

Trong Thiền định, Đức Phật thuyết pháp bằng tuệ giác, chỉ rõ toàn bộ cảnh tốt xấu trên cuộc đời để chúng ta chọn lựa. Ngài giới thiệu con đường tràn ngập khổ đau của địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, con đường đầy phước lạc của chư Thiên, con đường giải thoát của hàng nhị thừa, con đường cứu khổ độ sinh của Bồ tát.

Nương theo trí tuệ Phật, chúng ta tự chọn con đường của mình. Nếu chọn con đường Bồ tát, thì sẽ gặp Bồ tát, được làm quyến thuộc Bồ tát và hành Bồ tát đạo nuôi dưỡng phước đức trí tuệ của mình. Nếu chọn con đường địa ngục, tất yếu phải gặp, phải sống với toàn là người ác xấu.

Riêng tôi, tu Pháp Hoa, nỗ lực tiến tu theo lộ trình Bồ tát. Điều tất yếu là ở thế giới Ta bà có đủ người ác người thiện. Nếu phải làm việc với người ác, tự biết mình chưa tốt, nên chưa được Bồ tát, Thánh Tăng hợp tác, cần tiến tu thêm. Nếu thấy xung quanh mình toàn người tốt, mình sẽ lên Niết bàn; toàn người xấu tìm đến, mình sẽ vào địa ngục; thấy có người tốt, người xấu là mình ở thế giới loài người. Người đầy đủ phước đức, trí tuệ sẽ thấy ánh quang Phật, vào Thiền định thấy Phật, Bồ tát, Hiền Thánh.

Trên bước đường tu, cần phải nhận cho ra vị trí của mình phát xuất từ đâu và chọn cho mình con đường thích hợp để tiến lên. Chọn đúng con đường đi theo Phật dạy và một lòng thẳng tiến theo lộ trình đó, chắc chắn chúng ta sẽ vượt qua được năm trăm do tuần đường hiểm và đến được Bảo sở, thành tựu quả vị Vô thượng Bồ đề.