Cương Yếu Kinh Pháp Hoa

Ý nghĩa Phương tiện và chân thật

Ý nghĩa

PHƯƠNG TIỆN VÀ CHÂN THẬT

Trong kinh Pháp Hoa, Đức Phật dạy có hai cửa vào đạo là Chân thật môn và Phương tiện môn. Chân thật môn là con đường chính, nhưng chỉ có Đức Phật mới đi vào con đường này được. Nói cách khác, theo tinh thần Pháp Hoa, chỉ có Đức Phật thị hiện trên cuộc đời , mang thân phàm phu và xuất gia học đạo, chỉ tu sáu năm mà thành Phật. Từ đó đến nay, biết bao nhiêu người tu trải qua năm mười năm, hay suốt cả cuộc đời, nhưng không ai thành Phật. Tại sao ? Vì chúng ta là phàm phu, hay nhị thừa, hoặc Bồ tát, thì cũng chỉ chứng được quả mà chúng ta đã có từ đời trước. Thí dụ các vị Thánh La hán tái sinh trên cuộc đời, tu hành, cũng chỉ chứng đến quả La hán là cao tột. Từ quả La hán mà tiến tu lên được quả vị cao hơn nữa có thể được, nhưng cũng không đơn giản. Người may mắn gặp được Phật, thì sự tu chứng nhanh hơn; chỉ trong một niệm tâm liền chứng được quả A la hán, như Ngài Xá Lợi Phất. Với người không gặp Phật, phải trải qua quá trình nương theo pháp Phật để tu tập, gia công Thiền định cũng chứng được quả A la hán. Như vậy, quả A la hán họ đã có sẵn, nên đời này mang thân phàm mới chứng đắc dễ dàng.

Còn những vị chân sư đã trồng căn lành đời trước, nay tái sinh, xuất gia, học đạo. Với quả vị Hòa thượng

đã có từ đời trước, các Ngài tu hành, từng bước cũng phát triển đạo lực, làm Hòa thượng hay A xà lê, nhưng chưa là Thánh.

Đắc đạo, Đức Phật nghĩ rằng nếu đưa ra Chân thật môn, tức chỉ bày chân lý, mọi người không tiếp thu được, còn bị đọa. Đức Phật muốn vào Niết bàn, vì những điều Ngài hiểu, chứng được, thì không dạy được, bởi nghiệp của chúng sinh quá sâu nặng và họ lại không có khả năng. Lúc đó, mười phương Phật hiện ra, ấn chứng cho sự thấy đúng của Đức Phật Thích Ca và tất cả những gì mà Ngài chứng đắc cũng như của chư Phật mười phương chứng đắc.

Nhưng thấy đúng rồi, có làm được không ? Chúng ta phát tâm tu hành thường rơi vô lý tưởng. Lý tưởng luôn luôn quá đẹp, mà thực tế lại phũ phàng. Khoảng cách rất xa giữa thực tế và lý tưởng làm cho chúng ta thất vọng, bất mãn, chán nản, buồn phiền, v.v...; trần lao nghiệp chướng từ đây phát sinh liền.

Đức Phật Thích Ca đắc đạo, tương thông được với mười phương Phật, quả là tuyệt vời. Nhưng Ngài trở lại cuộc đời, thân cận với chúng sinh đầy đủ tham sân si để cảm hóa họ đi theo con đường chân thật giải thoát hoàn toàn, không còn khổ đau sinh tử, là cả vấn đề không đơn giản chút nào. Thấu hiểu sự khó khăn này, chư Phật mười phương khẳng định với Đức Phật Thích Ca rằng tất cả chư Phật hiện thân trên cuộc đời, giáo hóa chúng sinh, đều phải mở cánh cửa phương tiện cho họ đi vào. Con đường chân thật của Đức Phật đi, chúng sinh không thể nào đi được.

Vì vậy, trong phẩm Tựa, Đức Phật nhập Vô lượng nghĩa xứ định và phóng quang cho thấy tất cả cảnh giới

của tứ thánh lục phàm. Những người vào được ánh quang Phật, tức tiếp nhận được tinh ba của pháp Phật mới nhận chân toàn cảnh Pháp giới. Còn người chấp pháp, chấp ngã thì tuyệt phần. Đức Phật thương xót những người không thâm nhập được thế giới chân thật trong Thiền định, nên Ngài từ an tường tam muội thuyết pháp cho Bồ tát, đã trở lại đời sống bình thường và bắt đầu giảng nói về phương tiện.

Nhiều người hiểu lầm nghĩa phương tiện của Đức Phật. Khi người ta làm một điều gì sai trái, họ thường giải thích đó là phương tiện, để biện minh cho ý đồ đen tối và việc làm xấu của họ. Phương tiện không có nghĩa như vậy, phương tiện không phải là lừa dối. Phương tiện của Đức Phật nhằm chỉ dạy mọi người nhận ra được chân thật, vì chân thật không thể diễn tả bằng ngôn ngữ, không thể nắm bắt bằng trí thế gian.

Mở đầu phẩm Phương tiện, Đức Phật gọi Xá Lợi Phất để nói về trí tuệ sâu mầu Như lai tu chứng. Ngài khẳng định rằng trí tuệ Phật khó hiểu khó vào, hàng nhị thừa mới đến lớp vỏ và hàng Bồ tát chỉ vào được một phần, làm thế nào nói cho chúng sinh bị ngũ uẩn ngăn che nhận biết được. Và Đức Phật kết luận rằng "Duy Phật dữ Phật nãi năng cứu tận chư pháp thật tướng”, nghĩa là chỉ có Đức Phật Thích Ca và chư Phật thấu biết pháp chân thật, hay thật tướng các pháp.

Thật vậy, pháp chân thật mà Đức Phật chứng đắc lìa vọng tưởng điên đảo, lìa ngôn ngữ, lìa suy nghĩ theo thế nhân, trong khi mọi người luôn sống với vọng thức thì làm sao hiểu được. Muốn cho chúng sinh hiểu pháp chân thật, Đức Phật phải mở cánh cửa phương tiện. Trước nhất,

Đức Phật cho họ thấy cái mà loài người gọi là bất tư nghì. Từ trước, mọi người chỉ tin tưởng đấng tạo hóa sản sinh ra sự sống và toàn quyền quyết định sự sống của muôn loài. Nay Đức Phật dạy ngược lại rằng mọi người tu hành có thể thành Phật, nghĩa là chủ động trong việc chuyển hóa muôn sự muôn vật theo ý muốn của mình. Và chuyển đổi bằng cách từ bỏ tất cả để được tất cả. Còn chấp ngã chấp pháp không thâm nhập Phật huệ được.

Cuộc sống của Đức Phật đã chứng minh sâu sắc ý này. Ngài từ bỏ ngai vàng điện ngọc và trải qua 11 năm phát huy trí giác đến cùng tột, Ngài thành tựu quả Vô thượng Bồ đề. Từ đó, Đức Phật đã dấn thân trên vạn nẻo đường với hai tay không để giáo hóa độ sinh, nhưng bước chân từ ái của Ngài đến nơi nào thì người người dâng cúng đất đai, tinh xá, phẩm vật, v.v... Đức Phật đã rất nhẹ nhàng đối với việc sở hữu vật chất, nếu có vật chất thì đó chỉ là phương tiện để Ngài độ sinh; còn phần lớn Đức Phật sử dụng công đức để giáo hóa.

PHÁP PHƯƠNG TIỆN

Có thể khẳng định rằng tất cả những gì Đức Phật giảng dạy trong 49 năm đều là phương tiện. "Phương” là địa phương, mỗi nơi mỗi khác. "Tiện” là thời gian luôn trôi chảy không dừng. Vì vậy, Đức Phật nói pháp ở thành Tỳ Da Ly khác với pháp ở thành Vương Xá; nói chung trong 300 hội, Ngài thuyết pháp không giống nhau, không lập lại. Nghe pháp ở Tỳ Da Ly thấy thích thú và chê pháp ở Xá Vệ là phạm sai lầm, ví như người mù rờ voi, nên không ai đắc đạo. Pháp phương tiện không giống nhau, không thể chấp pháp

pháp nào là tuyệt đối đúng. Pháp phương tiện của Đức Phật rất nhiều, nhưng chủ yếu là tam thừa giáo. Trong kinh Pháp Hoa, Đức Phật đã khẳng định rằng Ngài vì người cầu Thanh văn, nói pháp Tứ đế; vì người cầu Duyên giác, nói pháp 12 nhân duyên và vì người cầu Bồ tát, nói lục độ vạn hạnh.

Ngoài ra, Đức Phật còn dùng vô số pháp phương tiện khác để cứu độ chư Thiên và loài người. Vì chư Thiên và loài người còn trong sinh tử, nên không là đối tượng của tam thừa giáo được. Chỉ có hàng Thanh văn, Duyên giác và Bồ tát nương theo phương tiện tam thừa giáo, ra khỏi Nhà lửa, đạt đến Không môn, kinh Pháp Hoa gọi là bãi đất trống, từ đó Đức Phật mới nói pháp chân thật. Còn giáo pháp dành cho nhân thiên chỉ nhằm tạo phước lạc cho họ. Vì hàng Trời người còn muốn hưởng phước, muốn vui trong ngũ dục, không muốn lên Niết bàn, thì nói Niết bàn làm sao họ nghe theo. Những người muốn ra khỏi Nhà lửa sinh tử, thoát khỏi lục đạo, đem pháp Thanh văn, Duyên giác, Bồ tát dạy, họ mới nghe và thực hiện được. Phương tiện của Đức Phật dùng đúng người, đúng lúc, đúng chỗ nên có hiệu quả tốt. Phương tiện này là tam thừa giáo dìu dắt Thanh văn, Duyên giác, Bồ tát ra khỏi sinh tử và những phương tiện khác làm cho Trời người được an vui, lợi ích; đó là mục tiêu Đức Phật hiện thân trên cuộc đời này.

Trên bước đường tu, tôi nhận rõ ý này. Chúng ta phải chấp nhận thực tế là mỗi người có hoàn cảnh khác nhau, không ai giống ai, nên không thể bắt chước được. Từ hoàn cảnh riêng mà tu hành, ý thức về lời Phật dạy là pháp sai biệt dành cho mỗi người khác nhau.

Đức Phật Thích Ca triển khai tám mươi bốn ngàn pháp môn tu, nghĩa là chúng sinh có bao nhiêu phiền não, trần lao nghiệp chướng, thì Đức Phật có bấy nhiêu pháp tương ưng để đối trị. Còn Thánh La hán không có phiền não, trần lao nghiệp chướng; nên không có pháp đối trị dành cho các Ngài. Phật dạy tất cả giới luật mà Tỳ kheo, Tỳ kheo Ni, Ưu bà tắc, Ưu bà di phải tuân thủ; vì họ sẽ phạm những lỗi lầm, nếu không được cấm ngăn, bảo vệ. Đối với hàng Thánh Tăng như Kiều Trần Như, Đức Phật không chế giới, bởi mới thấy Phật, tâm ông liền thanh tịnh, đắc quả A la hán, thì cần gì giới điều ràng buộc.

Đức Phật triển khai tất cả các giới điều nhằm giúp chúng ta không sinh khởi tâm phiền não, không phạm hành động xấu ác, không làm những việc vô ích, có hại... Vì vậy, khi nương được pháp phương tiện của Đức Phật dạy, chúng ta tu hành, tâm hồn được thoải mái, an vui, bởi nhận chân được sự thật của cuộc đời; chúng ta không lý tưởng hóa mọi việc, không nhận thức sai lầm.

Thuở nhỏ, một vị Hòa thượng dạy tôi tụng Pháp Hoa sẽ hết bực bội, buồn phiền; nếu không thì cứ thắc mắc tại sao thế này mà không thế kia và không bằng lòng ai cả. Hòa thượng dạy rằng phải nhìn đúng sự thật, con cò phải trắng, con quạ phải đen. Không thể bắt con quạ trắng như con cò. Phải nhìn rõ cốt lõi bên trong của một người là gì. Nếu họ là tiên giáng phàm, không dạy, họ vẫn có cốt cách thần tiên. Trái lại, bắt khỉ mặc áo người, nó cũng chỉ làm được trò khỉ.

Bồ tát, Thánh Tăng tái sinh, tất yếu cốt lõi của họ là Bồ tát, Thánh Tăng. Người làm thuê ở mướn, hay người

trốn nợ, trốn tù, cạo đầu vô chùa ở, thì phải cảnh giác họ. Phải nhìn thấy thực, tưởng lầm họ là Thánh thì nguy hiểm vô cùng. Những người nặng về hình thức, tưởng tất cả người mặc áo tu là thật tu, dễ bị lợi dụng, phiền não, thoái tâm.

Hòa thượng Trí Tịnh chuyên tụng phẩm Phương tiện thứ hai của kinh Pháp Hoa. Tôi nhận ra pháp phương tiện giúp chúng ta không mắc bệnh cố chấp; vì yếu nghĩa của phương tiện chỉ cho chúng ta nhận chân được sự thật, chúng ta sẽ không phạm sai lầm. Họ không thể là Tăng sĩ, nhưng chúng ta cho xuất gia, cuối cùng cũng hoàn tục mà còn có hại nữa. Có thầy nói rằng lo cho một đệ tử ăn học xong, lại ra đời, buồn quá. Nhận rõ sự thật, chúng ta sẽ không buồn. Tôi thấy cậu bé thông minh, nhưng không có căn lành, không cho xuất gia. Tôi cho tiền học để cậu ta trở thành người có giáo dục, có nghề nghiệp đàng hoàng, sống tốt cho bản thân, cho gia đình và đóng góp được cho xã hội. Như vậy, chắc chắn có lợi hơn là cho xuất gia.

Đức Phật dạy quán sát thật tướng các pháp; nghĩa là công nhận sự thật, thấy sự thật, không thấy khác. Và thấy rõ rồi, mới khai phương tiện. Tôi không cho phép anh bị nghiện xuất gia, nhưng dạy anh ta pháp cai nghiện . Từ bi cho họ sống chung trong chùa, phải trông chừng cẩn thận; không để ý, họ gây rắc rối liền. Đối với người này, pháp cai nghiện là thích hợp nhất.

Đức Phật Thích Ca mang sanh thân con người và nói pháp phương tiện, nhằm mục tiêu giúp mọi người nhận ra những cái giả tạm trên thế gian này và tu hành để thành tựu chân thân, hay Pháp thân và sở đắc pháp

chân thật. Thấu hiểu lý này, Trí Giả đại sư kiến giải rằng vì thật mới khai mở quyền, nghĩa là phải có chân thật mới đưa ra phương tiện được; kinh diễn tả là nương pháp chân thật, khai phương tiện môn. Vì vậy, pháp phương tiện tùy thuộc ở chân thật và nương theo đó, chứng Nhứt thiết chủng trí.

Dựa trên tinh thần phương tiện và chân thật theo kinh Pháp Hoa, Ngài Thiên Thai Trí Giả đã đưa ra khái niệm "Thân quyền thật” và "Thừa quyền thật”. "Thân” là thân người được chia ra quyền và thật, tức phương tiện và chân thật. Về giáo pháp Đức Phật đã giảng dạy gọi là "Thừa” cũng có pháp phương tiện và pháp chân thật, gọi chung là thừa quyền thật, được Trí Giả đại sư triển khai như sau:

Tùng thật thi quyền

Khai quyền hiển thật

Phế quyền lập thật

Thật pháp, hay pháp chân thật thì lìa tướng, lìa ngữ ngôn văn tự, lìa cả tâm duyên, nên không nói được, không giải thích được. Thật vậy, sự sống luôn tiếp diễn không ngừng, những người nghe pháp trong lớp học này ở trước mặt tôi đây, một tiếng sau đã có lớp người khác đến thay thế, hoặc những gì nói ra sẽ trở thành quá khứ, không phải là cái hiện tại đang sống động luôn tiếp diễn. Vì vậy, thời gian trôi qua không trở lại, chúng ta hành đạo nên cố gắng sống với "Nhứt niệm hiện tiền”, nói đơn giản là giờ nào việc đó, nhìn thẳng vào hiện tại, hiện tiền mà giải quyết mọi việc, kinh Nguyên thủy gọi là "bây giờ và ở đây”.

SANH THÂN HAY THÂN PHƯƠNG TIỆN CỦA ĐỨC PHẬT

Ngài Trí Giả đã dùng hình ảnh hoa sen để ví cho thân quyền và thân thật của Đức Phật như sau:

Vị liên cố hoa

Hoa khai liên hiện

Hoa lạc liên thành

Hoa sen có nhân quả đồng thời, vì hoa chưa nở đã có hạt rồi, đó là điểm khác biệt của hoa sen với các loài hoa khác. Cốt lõi là gương sen, nhưng phải có hoa bên ngoài bao bọc che chở gương sen . Nhìn hoa đã biết cốt lõi của nó là "Vị liên cố hoa”. Con người cũng vậy. Cốt lõi là linh hồn chúng ta, nhưng chúng ta có thân tứ đại bên ngoài để che chở linh hồn bên trong.

Hoa nở thấy gương sen là "Hoa khai liên hiện”. Căn cứ vào cuộc sống con người thì biết được người thật bên trong mình là Phật, là Bồ tát, Thánh hiền, hay là ma quỷ, v.v...

"Hoa lạc liên thành”, hoa rụng xuống, còn gương sen với những hạt mầm để cho những đóa sen kế tiếp nở hoa. Cũng vậy, sanh thân Phật vắng bóng trên cuộc đời, nhưng Pháp thân Phật tồn tại vĩnh viễn. Theo Pháp Hoa, Đức Phật vẫn hiện hữu trong tâm trí chúng ta, trong niềm tin con người. Cuộc sống của Đức Phật và giáo pháp của Ngài quá đẹp, cũng như các hàng Thánh chúng vẫn tồn tại mãnh liệt trong lòng nhân thế, đó chính là ý nghĩa "Hoa lạc liên thành”.

Theo lý giải của Ngài Trí Giả, Đức Phật Thích Ca mang thân người hữu hạn trên cuộc đời thì sanh thân đó là một trong những phương tiện của Ngài và Pháp

thân của Đức Phật Thích Ca ở Tịch Quang chơn cảnh mới là thân thật, tức chân thân.

Và điều quan trọng là phải có chân thật mới đưa ra phương tiện được. Ý này được Đức Phật nói rõ trong phẩm Như Lai thọ lượng thứ 16. Đức Phật khẳng định rằng Ngài đã thành Phật từ vô lượng kiếp trước, không phải mới thành Phật trong hiện đời này. Nhưng Trời, Người, A tu la đều cho là Phật mới rời cung dòng họ Thích, xuất gia, đến cội Bồ đề gần thành Già Da mà thành Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Người đời chưa đắc đạo, chỉ thấy bằng mắt thịt, mới tưởng như vậy. Trong khi chư Phật mười phương với huệ nhãn thấy được Đức Phật Thích Ca đã thành Phật từ lâu xa, vì lòng đại bi mà Ngài hiện thân lại cuộc đời này để cứu khổ độ sinh.
Đức Phật xác định rằng Trời, Người, A tu la thấy Phật mới thành Vô thượng đẳng giác; nói cách khác, họ chỉ thấy thân tứ đại giả tạm của Đức Phật, còn thân chân thật của Đức Phật là Pháp thân thì chỉ có chư Phật và Bồ tát nhận thấy mà thôi.
Đối với Đức Phật, thân người là phương tiện và chỉ riêng Đức Phật mới có đầy đủ đạo lực làm chủ muôn pháp trong vũ trụ, mới có thể coi sanh thân là phương tiện. Còn đối với chúng ta, thân này không phải phương tiện, mà là nghiệp thân; vì chúng ta không muốn mang thân đau khổ, thân xấu xí, thân bệnh hoạn, thân ngu dốt mà vẫn phải gánh chịu nó... Nói chung là mọi người phải chấp nhận một thân thể bất toàn, dù không muốn chút nào, cho nên tất cả mọi người chỉ có nghiệp thân.
Vì sử dụng thân tứ đại như một phương tiện, nên Đức Phật tùy lúc, tùy chỗ, tùy người mà Ngài ứng hiện

nhiều thân khác nhau. Trong phẩm Như Lai thọ lượng, Đức Phật cũng cho biết Ngài thành Phật ở nơi này thì có tên này, ở chỗ khác thì có tên khác, gọi đó là thiên bá ức hóa thân Phật.

Với mục đích hiện thân cứu độ, Đức Phật mang sanh thân để độ loài người, hiện hóa thân để độ Trời, A tu la. Nhận thức như vậy, chúng ta thấy Đức Phật Thích Ca sinh trong loài người vì nguyện của Ngài như vậy, không phải bị nghiệp dẫn vô thế giới này mà phải đau khổ. Ví dụ các giảng sư ở thành phố Hồ Chí Minh, phát nguyện đến các láng trại xa xôi để an ủi, giúp đỡ những người cai nghiện, hay người phạm pháp. Quý vị không bị bắt buộc đến đó, chỉ vì nguyện mà đi, vì muốn giải khổ và mang vui cho người. Trong khi những người cai nghiện hay phạm pháp bị bắt tập trung đến đó. Chính hành động nghiện ngập, hay phạm pháp đã tạo thành hậu quả khổ đau cho họ mà nghĩ lại, họ cũng không muốn. Nhưng dù không muốn cũng không thể khác, gọi là nghiệp dẫn. Nói chung, tất cả chúng sinh trong sáu đường sinh tử mang nghiệp của địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, A tu la, Trời, người, nên đều phải hiện hữu và sinh hoạt trong thế giới tương ưng với nghiệp của họ, không có quyền lựa chọn khác, đó là nghiệp thọ sanh thân.

Tất cả Như Lai và Bồ tát từ đệ bát địa trở lên thọ sanh trong các loài đều do nguyện. Bồ tát từ đệ thất địa trở xuống còn bị nghiệp dẫn, nghĩa là còn những việc xảy đến bất như ý. Đối với Bồ tát đệ bát địa, không có việc gì bất như ý cả, các Ngài hoàn toàn tự tại, chủ động trong mọi tình huống. Thậm chí chúng ta thấy các Ngài bị móc mắt, chặt đầu, nhưng thật sự

các Ngài muốn như vậy để tạo thắng duyên làm đạo. Điển hình như Đức Phật Thích Ca cho biết Ngài nguyện gánh chịu những hành hạ thân xác để độ vua Ca Lợi phát tâm. Vì vậy, Bồ tát đệ bát địa trở lên làm bất cứ việc gì, dù phải hy sinh thân mạng cũng nhằm mục tiêu giáo hóa người, đó là phương tiện của Bồ tát; không phải các Ngài bị động, bị chúng sinh hành hạ, vì thật sự mà nói chúng sinh chẳng có một chút khả năng nào làm hại Bồ tát được.

BÁO THÂN PHẬT, hay THÂN PHƯỚC ĐỨC VÀ TRÍ TUỆ VIÊN MÃN

Đức Phật mang thân người và nói pháp phương tiện để mọi người hình dung ra Đức Phật thật và nhận chân được pháp thật. Thật vậy, ứng dụng được tinh ba của pháp Phật và thấy được việc làm siêu tuyệt của Đức Phật, chúng ta nhận ra Đức Phật là người cao quý vô cùng. Và thấy được sự cao quý của Đức Phật là thấy Báo thân Phật và nghe được pháp của Báo thân, tức phước đức, trí tuệ của Đức Phật. Việc nào cũng được Đức Phật giải quyết tốt đẹp, tiêu biểu cho trí tuệ viên mãn và Đức Phật dung hóa được mọi người, thể hiện phước đức vẹn toàn.
Bồ tát mười phương thấy được Báo thân Phật vì các Ngài hành Bồ tát đạo, tu sáu pháp ba la mật, bốn pháp nhiếp của Đức Phật dạy. Tuy nhiên, họ thấy rõ bốn pháp nhiếp và sáu pháp ba la mật của họ so với Đức Phật còn kém xa. Đức Phật hành Bồ tát đạo hơn họ một trời một vực. Chính những thành quả siêu tuyệt của Đức Phật về Bồ tát hạnh đã thôi thúc chư Bồ tát mười phương tìm tới Ngài để cầu học. Chư vị Bồ tát đã

đến với thân phước đức trí tuệ của Đức Phật, đến vì Đức Phật đồng hạnh, đồng nguyện và siêu tuyệt hơn họ, không phải đến với sanh thân Phật. Còn hàng nhị thừa đến với Đức Phật là đến với pháp phương tiện Tứ đế và đến với sanh thân Phật.

PHÁP THÂN PHẬT hay CHÂN THÂN PHẬT

Ngoài sanh thân và Báo thân, Đức Phật còn có Pháp thân và chỉ Đức Phật mới có Pháp thân. Khi Đức Phật chưa đắc đạo, chưa chuyển hóa hữu lậu ngũ uẩn thành vô lậu ngũ uẩn, năm anh em Kiều Trần Như cũng không hoan hỷ với Ngài; vì bấy giờ, tất cả đều chấp ngã chấp pháp. Nhưng Đức Phật đạt quả vị Vô thượng Bồ đề, thành tựu Pháp thân, trừ sạch chấp ngã chấp pháp thì vừa trông thấy Đức Phật trở về, năm anh em Kiều Trần Như đã quỳ xuống đảnh lễ Ngài. Sau đó Pháp thân của Đức Phật đã tác động cho Kiều Trần Như xa rời tâm chấp trước, nên ông cũng đắc quả A la hán. Và bốn vị Tỳ kheo còn lại cũng lần lượt đắc Thánh quả nhờ tiếp nhận được đạo lực thanh tịnh của Đức Phật và Kiều Trần Như. Từ đó, giáo đoàn đầu tiên gồm Đức Phật và năm vị Tỳ kheo là biểu tượng của vô lậu ngũ uẩn, tức Pháp thân đã tỏa sáng khiến người người thấy an lành và phát tâm tu theo. Như vậy, Pháp thân Phật rất quan trọng, là tác nhân chính yếu để cảm hóa chúng sinh.

NĂM PHẦN PHÁP THÂN

Muốn có Pháp thân trọn vẹn, cần phải chuyển hóa thân hữu lậu ngũ uẩn thành năm phần Pháp thân là GIỚI Pháp thân, ĐỊNH Pháp thân, HUỆ Pháp thân, GIẢI THOÁT Pháp thân và GIẢI THOÁT TRI KIẾN Pháp thân.

Trước nhất, thực hiện đức hạnh theo Phật, chúng ta xa rời chấp trước, không tranh chấp hơn thua, để tạo được thân giới đức, tức giới Pháp thân. Đức Phật đã khẳng định rằng chỉ có đời tranh chấp với Như lai, Như lai không tranh chấp với đời. Và các vị Thánh Tăng cũng dùng đức để cảm hóa người đời, điển hình như Mã Thắng Tỳ kheo giáo hóa Xá Lợi Phất một cách dễ dàng, không bằng lý luận hơn thua mà dáng vẻ giải thoát và giới đức Pháp thân của Ngài đã khiến cho nhà hùng biện bậc nhất ấy phải phát tâm quy ngưỡng.

Ngoài ra, một Tỳ kheo dù nói năng hay yên lặng, vẫn luôn trụ định, nghĩa là thể hiện sức tập trung cao, không bị hoàn cảnh tác động làm vui buồn vinh nhục, nên tâm hồn lúc nào cũng bình ổn, tự tại, giải thoát. Đó là định Pháp thân.

Pháp thân thứ ba là huệ hay trực giác rất cần và là đỉnh cao của người tu. Khi tâm tập trung, không bị hoàn cảnh chi phối, mới nhận ra những việc tốt hay xấu đến với mình, việc làm được hay không được, chỗ nên đến hay nên tránh, nên tiếp xúc với ai về vấn đề gì, v.v... Chưa có huệ giải thì gặp chướng duyên, phiền não liền phát sinh. Trái lại, có huệ, thấy việc xảy ra đúng như dự đoán của chúng ta, nên thuận theo đó mà làm đạo, gọi là quán nhân duyên. Quán nhân duyên hay quán sát chúng sinh cần việc gì, chúng ta đáp ứng xong rồi ra đi, lưu lại trong lòng họ ấn tượng tốt đẹp. Làm được như vậy, việc tu hành của chúng ta nhẹ nhàng thăng hoa, đến đâu cũng được người quý mến. Chính Đức Phật mỗi buổi sáng trước khi đi khất thực giáo hóa, Ngài nhập định để quán nhân duyên xem thành phố nào cần đến và đến độ ai; vì thế Ngài luôn thành công trong việc độ sinh.

Và hai Pháp thân sau cùng là giải thoát và giải thoát tri kiến mà Đức Phật thành tựu, vì Ngài đã thoát khỏi sự chi phối của hành uẩn và thức uẩn, cho đến những khởi tâm của Ngài đều lưu xuất từ tâm chơn như hoàn toàn thanh tịnh, không phải khởi từ a lại da thức chứa toàn là nghiệp và phiền não như mọi người. Mọi người suy nghĩ tính toán đủ thứ, nhưng không giải quyết được thì còn tồn đọng trong tâm trí, nên phải khổ sở với nó, nghĩa là luôn chịu sự tác hại mãnh liệt của hành uẩn và thức uẩn và vô số nghiệp xấu phát xuất từ a lại da thức.

Tóm lại, Pháp thân Phật được kết cấu bằng năm phần là giới, định, huệ, giải thoát và giải thoát tri kiến. Và Đức Phật sử dụng năm phần Pháp thân này để giáo hóa chúng sinh. Pháp thân Phật chính là thân chân thật của Ngài tồn tại vĩnh hằng bất tử.

BÁO THÂN VÀ PHÁP THÂN PHẬT HIỆN HỮU TRONG SANH THÂN PHẬT
Pháp thân và Báo thân Phật không phải là cái gì mơ hồ, xa xăm. Pháp thân và Báo thân Phật đều hiện hữu ngay trong sanh thân của Phật. Ngài Huyền Giác diễn tả ý này là "Huyễn hóa sanh thân tức Pháp thân”. Thật vậy, thân vật chất của Đức Phật là sanh thân và Ngài tu hành, đạt quả vị Vô thượng Bồ đề, thành tựu phước đức trí tuệ đến mức toàn hảo, kết thành Báo thân. Và với lực tác động tốt đẹp của Báo thân Phật vào tâm trí, vào nếp sống của mọi người, mọi loài, Đức Phật đã thành tựu Pháp thân.
Pháp thân và Báo thân Phật hiện hữu trong chính sanh thân tứ đại của Ngài, nhưng Đức Phật đã Niết bàn, sanh thân không còn. Như vậy, Báo thân và Pháp thân Phật có còn tồn tại hay không và đang ngự trị ở đâu ?

ĐỨC PHẬT NIẾT BÀN, BÁO THÂN VÀ PHÁP THÂN CỦA PHẬT HIỆN HỮU TRONG GIÁO PHÁP VÀ TRONG TĂNG ĐOÀN

Ngày nay, nhân loại ở khắp năm châu kính trọng Đức Phật là kính trọng phước đức trí tuệ của Ngài và tu theo Đức Phật để thăng hoa phước đức trí tuệ của chính họ. Điều đó có nghĩa là Báo thân Phật, tức trí tuệ và phước đức của Đức Phật vẫn hiện hữu, vẫn còn tác động vào tâm trí con người, vẫn hiện hữu trong sinh hoạt của con người. Đồng thời, giáo pháp của Đức Phật vẫn đang được người người ứng dụng trong cuộc sống. Như vậy, Pháp thân Phật còn hiện hữu dưới dạng thức gọi là giáo pháp Pháp thân.

Lúc Đức Phật tại thế, giáo pháp Phật thể hiện ở mọi suy nghĩ, hành động, lời nói, việc làm của Ngài. Đức Phật là đấng Toàn giác, thân khẩu ý của Ngài đều hàm chứa Pháp thân và Báo thân và tất cả những việc mà Đức Phật làm, những lời Phật dạy đều phát xuất từ tình thương và trí tuệ, kết tinh thành đạo Phật là đạo từ bi, trí tuệ.

Sau khi Đức Phật Niết bàn, hàng xuất gia và hàng cư sĩ lãnh hội giáo pháp Phật và tu hành trong chánh pháp, nên giáo pháp Pháp thân Phật được chuyển đổi thành cái mà kinh Pháp Hoa gọi là thế gian tướng thường trụ. Nghĩa là Pháp thân Phật không phải để trong tủ thờ, nhưng hiện hữu trong niềm tin sâu sắc của mọi người. Từ niềm tin hướng về Đức Phật, Đức Phật được đem đặt trong trái tim chúng ta, thể hiện thành hành động và việc làm lợi ích chúng hữu tình; đó là thế gian tướng thường trụ hay thường trụ Pháp thân Phật.

Có thể khẳng định rằng Pháp thân Phật thường trụ trong nếp sống của các Tỳ kheo, hay Tăng đoàn chính là Pháp thân Phật. Thật vậy, không có Tăng đoàn thanh tịnh, hòa hợp truyền bá chánh pháp, giáo hóa người, thì Phật pháp không tồn tại. Dù có chùa, nhưng thiếu người tu đắc đạo, đạo Phật coi như vắng bóng. Pháp thân Phật hiện hữu trong tâm trí, trong lời nói và trong việc làm của các Tỳ kheo đắc đạo. Tỳ kheo không đắc đạo không thể hiện được Pháp thân Phật.

Tóm lại, Đức Phật từ vô lượng kiếp trước tu hành đắc đạo, thành tựu viên mãn phước đức trí tuệ, tạo nên Báo thân và Ngài dùng trí tuệ của đấng toàn giác chi phối, điều động các pháp, biến các pháp thành Pháp thân. Pháp thân Phật hiện hữu trong thế giới Thường Tịch Quang, tức bản thể thanh tịnh hoàn toàn.

Từ Đức Phật gốc là "Thể sáng suốt tuyệt đối” mới hiện ra "Diệu dụng”; đó là Đức Phật hiện thân trên cuộc đời với những đức tánh trọn lành do tu hành từ vô lượng kiếp trước, gọi là yếu tố thành Phật đã đầy đủ. Từ đó mới cấu thành một sanh thân Phật với tướng toàn hảo, bốn tâm vô lượng, trí siêu xuất thế gian, tình thương đối với chúng sanh bao la vô bờ bến, sức khỏe không ai sánh bằng, v.v...

Những điều kiện thành Phật như vậy được Ngài Trí Giả diễn tả là "Tùng bổn thùy tích”, nghĩa là Đức Phật thật từ "Bổn” là gốc ở Tịch Quang chơn cảnh, hiện ra "Tích” là Đức Phật sanh thân ở trên cuộc đời. Và "Khai tích hiển bổn” là Đức Phật mượn sanh thân tu hành thành Phật để chỉ cho mọi người nhận ra Đức Phật thật đã thành Phật từ lâu xa.

Ngài kết luận "Phế tích hiển bổn” là Đức Phật sanh thân nhập diệt để Pháp thân Phật vĩnh hằng tồn tại. Vì nếu Đức Phật Thích Ca sống mãi, chúng ta chỉ biết có một Đức Phật lịch sử đó thôi. Nhưng Đức Phật Thích Ca nhập diệt thì hiện ra Pháp thân Phật, nghĩa là ở đâu có tâm thành hướng về Đức Phật thì ở đó liền có Đức Phật hiện hữu giáo hóa. Vì vậy giữ được Pháp thân Phật hằng hữu trong tâm trí chúng ta, thì Đức Phật không bao giờ nhập diệt.

Theo tinh thần vừa nói, Ngài Nhật Liên dạy rằng đối với người tu Bổn Môn Pháp Hoa, Đức Phật không nhập diệt là phước đức, trí tuệ của Đức Phật không nhập diệt, Pháp thân vĩnh hằng không nhập diệt. Nhờ đó, chúng ta nương theo Pháp thân Phật bất sinh bất diệt để tu hành, Ngài gia hộ cho chúng ta. Và được như vậy là người đó có nhân duyên đắc độ với Đức Phật, là người giữ gìn ngọn đèn chánh pháp mãi mãi hiện hữu sáng ngời để soi đường dẫn lối cho nhân loại ra khỏi đường hiểm sinh tử đến bến bờ giải thoát vĩnh hằng bất tử đồng với Đức Phật vậy.

Tóm lại, phẩm thứ hai của kinh Pháp Hoa là phẩm Phương tiện, tất nhiên chính yếu nói về phương tiện; nhưng có thể hiểu rộng ra, toàn bộ kinh Pháp Hoa từ phẩm Tựa thứ nhất đến phẩm An lạc hạnh thứ 14 đều là phương tiện, thuộc Tích môn, trong đó Đức Phật giới thiệu ứng thân Phật là thân phương tiện của Ngài và các pháp mà Đức Phật chỉ dạy từ trước đều là pháp phương tiện. Hiểu sâu

xa hơn nữa, trong suốt 49 năm giáo hóa độ sinh, Đức Phật đã đưa ra vô số pháp phương tiện nhằm dìu dắt mọi người thâm nhập pháp chân thật trên lộ trình tiến đến Phật quả. Và Đức Phật đã sử dụng thân phương tiện là sanh thân Thích Ca Mâu Ni Phật để chỉ cho mọi người nhận ra Pháp thân Phật hằng hữu vô cùng trong khắp Pháp giới.

Theo dấu chân Phật, tất yếu chúng ta phải từng bước nuôi lớn Báo thân và Pháp thân của chính mình. Trên bước đường tu, cần sử dụng những phương tiện của Đức Phật tương ưng với mình để tiến tu, phát huy đầy đủ phước đức trí tuệ, thành tựu được cho mình Báo thân viên mãn, tức trọn vẹn hạnh Bồ tát. Cuối cùng, chuyển đổi được hữu lậu ngũ uẩn thành vô lậu ngũ uẩn, là có được Pháp thân bất sinh bất diệt, vĩnh hằng giống như Đức Phật, không khác.

Đó là mục đích mà Đức Phật thị hiện sanh thân trong thế giới loài người của chúng ta, kinh gọi là khai thị chúng sinh ngộ nhập Phật tri kiến và đó cũng là mục tiêu của tất cả người con Phật muốn đạt được trên lộ trình thượng cầu Phật đạo, hạ hóa chúng sinh.

Riêng tôi, nhờ nương pháp phương tiện của Đức Phật tu hành, hoàn cảnh lần đổi khác một cách tốt đẹp vô cùng và tôi được Phật hộ niệm, bổ xứ cho làm một số việc, thành tựu một ít Phật sự. Vì vậy, tôi rất tâm đắc lời tâm sự của Xá Lợi Phất bộc bạch với Đức Phật rằng dù đầu đội và hai vai cõng vác Phật trải qua vô số kiếp cũng không bao giờ đền đáp được công ơn vô bờ bến của Đức Thế Tôn.

Ý nghĩa Thí dụ

Ý nghĩa

THÍ DỤ

Ngài Trí Giả chia 28 phẩm kinh Pháp Hoa thành hai phần : Tích môn gồm 14 phẩm đầu và Bổn môn gồm 14 phẩm sau. Tích môn nói về cuộc sống thực tế, về pháp Phật dạy, về phương cách tu hành của chúng ta; cho nên Tích môn gần gũi với cuộc sống của chúng ta hơn. Bổn môn nói về thế giới tâm linh bất sinh bất diệt của Đức Phật.

Tích môn gồm có ba phần : Mở đầu, chánh tông và lưu thông. Phẩm Tựa thứ nhất là phần mở đầu kinh. Từ phẩm Phương tiện thứ 2 đến phẩm Thọ học vô học nhơn ký thứ 9 thuộc phần chánh tông, tức nội dung kinh. Và phần lưu thông, hay kết luận của Tích môn gồm phẩm Pháp sư thứ 10 đến phẩm An lạc hạnh thứ 14.

Phần chánh tông hay nội dung của Tích môn đưa ra vấn đề "khai tam hiển nhất” nghĩa là Đức Phật khai triển giáo pháp thành ba thừa là Thanh văn, Duyên giác, Bồ tát, để cuối cùng dẫn đến nhất Phật thừa bao hàm tất cả ba thừa. Vì pháp tu của ba thừa tuy khác nhau, nhưng tất cả Thanh văn, Duyên giác và Bồ tát đều là đệ tử Phật và cùng có một mục tiêu duy nhất giống nhau là giải thoát và giác ngộ viên mãn; cho nên kết quả sau cùng đạt được phải giống nhau là tất cả đều sẽ thành Phật.

Vì vậy, trong phần chánh tông của Tích môn, Đức Phật đã thọ ký cho hàng Thanh văn thành Phật, gọi là "Nhị thừa tác Phật"; trong khi các kinh khác chỉ thọ ký cho Bồ tát thành Phật. Tuy các vị Thanh văn được thọ ký, nhưng Đức Phật nhắc một điều kiện cần thiết rằng các vị đắc quả A la hán phải phát tâm Bồ đề, tu Bồ tát đạo, cho đến khi đầy đủ tâm đại bi, trọn vẹn hạnh Bồ tát, mới thành Vô thượng Chánh đẳng giác. Còn các vị A la hán trụ Niết bàn là thú tịch Thanh văn không thành Phật được.

Phần Tích môn Pháp Hoa cũng được Ngài Trí Giả chia ra ba vòng gọi là tam châu, gồm có thuyết pháp châu, thí dụ châu và nhân duyên châu. Pháp thuyết châu chủ yếu ở phẩm Phương tiện thứ 2 và nửa phần đầu của phẩm Thí dụ thứ 3. Thí dụ châu gồm nửa phần sau của phẩm Thí dụ thứ 3 cho đến phẩm Thọ ký thứ 6. Và nhân duyên châu gồm ba phẩm: Hóa thành dụ thứ 7, Ngũ bá đệ tử thọ ký thứ 8, Thọ học vô học nhơn ký thứ 9.
Phần pháp thuyết châu xác định rằng tất cả những gì Đức Phật chỉ dạy và thể hiện trong cuộc sống đều là phương tiện. Từ pháp tu của nhân thừa, dù đơn giản nhất như chắp tay nói "Mô Phật" hay trẻ con nhóm cát làm tháp Phật, cho đến pháp giải thoát của hàng nhị thừa và pháp khó làm là lục độ vạn hạnh của Bồ tát, tất cả đều là phương tiện của Đức Phật đưa ra để dẫn dắt tất cả mọi người về nhất Phật thừa, tức thành tựu quả vị Phật. Đó là điểm đặc biệt của kinh Pháp Hoa khẳng định tất cả các pháp Phật đồng quy về Phật thừa; trong khi các kinh khác nói có nhiều "Thừa" tức nhiều pháp tu khác nhau dẫn

đến những quả vị riêng biệt cố định, không thể tiến đến quả vị Phật được.

Theo Pháp Hoa, tất cả đệ tử Phật tuy mang hình thức khác nhau, mầu áo tu khác nhau, hoàn cảnh khác nhau, sinh hoạt khác nhau, nhưng tất cả đều sẽ thành Phật. Tư tưởng này nhằm nói lên tinh thần dung hóa cao tột của Pháp Hoa, nhằm giúp cho mọi người xóa bỏ định kiến, chấp trước; vì cố chấp là căn bệnh cố hữu của con người khiến cho họ phạm sai lầm và trầm luân trong sinh tử, cũng như luôn tạo ra sự mâu thuẫn dẫn đến tình trạng phân biệt và chống đối lẫn nhau. Với tinh thần bao dung tất cả mọi người, tất cả pháp tu, nên kinh Pháp Hoa được gọi là Viên giáo, tức giáo pháp viên dung vô ngại.

I - ĐỨC PHẬT THỌ KÝ CHO THANH VĂN

Mở đầu phẩm Thí dụ thứ ba, Đức Phật thọ ký cho Xá Lợi Phất thành Phật hiệu là Hoa Quang Như lai. Bấy giờ, Xá Lợi Phất mới trình bày với Đức Phật rằng trước kia Ngài đã ấn chứng cho tất cả đệ tử là A la hán. Nhưng Xá Lợi Phất còn cảm thấy hoài nghi rằng nếu ông và các vị khác đều là A la hán giống như Đức Phật, thì tại sao Đức Phật yên lặng mà mọi người vẫn kính ngưỡng, tại sao Đức Phật không khổ công nhọc sức mà việc nào cũng thành tựu tốt đẹp. Trong khi họ cố gắng thuyết phục, nhưng người cũng không nghe theo, họ ra sức làm nhưng việc vẫn không thành tựu.

Nay, trong hội Pháp Hoa, Xá Lợi Phất mới nhận biết được sự thật rằng Đức Phật ấn chứng cho họ là A la hán đồng với Đức Phật, thì chỉ là danh tự La hán mà

thôi và đồng với Đức Phật là đồng nghĩa giải thoát, không đồng phước đức trí tuệ. Thật vậy, Đức Phật đã trải qua vô số kiếp hành Bồ tát đạo cho đến khi thành tựu quả vị Phật, Ngài luôn mang nguồn vui và cứu khổ chúng sinh, cho nên họ đã thọ ơn Phật, nay gặp lại mới kính ngưỡng, phát tâm tu theo Đức Phật. Nói cách khác, Đức Phật khẳng định việc hành Bồ tát đạo, tức phải tu tạo phước đức và trí tuệ cho đến viên mãn là điều cần thiết nhất để thành tựu quả vị Phật. Còn các A la hán chỉ hướng đến giải thoát cho riêng bản thân, không quan tâm đến việc cứu khổ độ sinh. Với tâm ly trần, cách biệt chúng sinh như vậy, khó cảm hóa được người và không thể tạo công đức, nên không thể thành Phật.

Đức Phật ra đời thuyết pháp giáo hóa giúp cho nhiều người thấy được con đường sống an vui giải thoát, nên người người quý kính đạo Phật. Nhưng Đức Phật Niết bàn, đệ tử Phật hướng tâm về Niết bàn giải thoát, không quan tâm đến cuộc đời; tất nhiên đẩy mọi người rời xa đạo Phật, làm đạo Phật bị suy yếu. Tư tưởng Đại thừa mới ra đời để vực dậy sức sống của đạo Phật, tiêu biểu là kinh Duy Ma, Hoa Nghiêm, Bảo Tích, Pháp Hoa đã phản ảnh ngược lại tư tưởng tiêu cực yếm thế của thời kỳ Phật giáo bộ phái, với chủ trương từ giải thoát môn hướng về cuộc đời, làm những việc lợi ích cho mọi người. Mạnh nhất là kinh Duy Ma thể hiện tinh thần phục vụ chúng sinh là chính, nên không đặt nặng hình thức tu sĩ, mà đề cao vai trò cư sĩ dấn thân vào mọi hoạt động lợi lạc cho đời. Trí Giả gọi đó là thời kỳ ức dương giáo, tức chê trách hạnh tu viễn ly của Thanh văn và đề cao hạnh cứu đời của Bồ tát.

Đến kinh Pháp Hoa dung thông tất cả các pháp, từ tứ Thánh đế cho đến thập nhị nhân duyên và sáu pháp ba la mật tiêu biểu cho tam thừa giáo đều là phương tiện của Đức Phật đưa ra. Tùy hoàn cảnh từng người thích hợp với pháp tu nào thì thực hiện pháp đó và sau cùng cũng phải cứu nhân độ thế. Người nghiệp chướng trần lao không có khả năng cứu người, họ phải đắc quả A la hán, thân tâm thanh tịnh mới cứu giúp người được. Kinh Pháp Hoa xác định rằng đắc A la hán thật thì phải vào đời giáo hóa người và chính Đức Phật cũng phải hành Bồ tát đạo, tức cứu khổ độ sinh mới thành Phật.

Xá Lợi Phất là người trí tuệ bậc nhất, thuộc hàng thượng căn, nhận ra yếu nghĩa Phương tiện mà Đức Phật chỉ dạy, liền nói lên suy nghĩ rằng "Con từ miệng Phật sinh ra, từ pháp hóa sinh và được pháp Phật, nay mới biết mình thật sự là con của Phật, có thể thành Phật”(Tùng Phật khẩu sanh, tùng pháp hóa sanh, đắc Phật pháp phần, cố danh Phật tử).

Nhận được ý Phật dạy, Xá Lợi Phất được Đức Phật thọ ký; nghĩa là không phải đắc quả A la hán là hoàn mãn việc tu hành, phải dùng trí tuệ và đạo hạnh để tiếp tục hành Bồ tát đạo. Thanh văn, Duyên giác và Bồ tát không phải là ba con đường khác nhau dẫn đến ba điểm riêng biệt. Nhưng phải đắc A la hán vị, nghĩa là thân tâm thanh tịnh, diệt sạch kiết sử bên trong, hoàn toàn tốt lành, mới có khả năng hành Bồ tát đạo, vào đời cảm hóa người được.

Đức Phật dạy rằng Xá Lợi Phất đã đi qua đoạn đường thứ nhất, có tư cách thánh thiện của A la hán rồi, nên tiếp tục đoạn đường thứ hai, hành Bồ tát hạnh

viên mãn, đầy đủ phước đức trí tuệ, mới được thọ ký thành Phật hiệu là Hoa Quang. "Hoa” là tinh ba, "Quang” là ánh sáng. Trí Giả gọi đây là thọ ký cho hàng thượng căn thuộc vòng một là thuyết pháp châu, vì nghe pháp mà tỏ ngộ yếu chỉ Phật dạy. Với ánh sáng trí tuệ, Xá Lợi Phất thấu tỏ được nghĩa lý sâu xa, làm cho tinh ba Phật pháp càng sáng lên. Đi vào con đường tuệ giác và có đầy đủ đạo lực, Xá Lợi Phất sẽ khơi sáng được ngọn đèn trí tuệ, mới thọ ký cho đệ tử của Ngài thành Phật hiệu là Hoa Túc An Hành. Thật vậy, người mở đạo gánh chịu biết bao khó khăn gian khổ, cho nên người thừa kế có được hoa sen đỡ chân, tức nương nhờ thành quả có sẵn của thầy Tổ mới tiến tu dễ dàng hơn. Điển hình như Phật giáo Việt Nam chúng ta, nhờ Thiền sư Vạn Hạnh và chư vị tiền nhân đã dày công tạo dựng những thành quả lớn lao mang lại lợi lạc cho đời, để lại cho chúng ta sự nghiệp vàng son, ngày nay chúng ta mới có con đường làm đạo phẳng phiu, thơm ngát hương sen.

Nghe Đức Phật chỉ dạy về pháp phương tiện, Xá Lợi Phất hiểu được ý sâu xa, nên Ngài phát tâm Bồ đề tiếp tục hành Bồ tát đạo; trong khi hàng trung căn vẫn không hiểu ý Phật. Họ không hiểu tại sao trước kia Đức Phật nói các đệ tử Thanh văn, Duyên giác và Bồ tát đều là A la hán giải thoát; nhưng nay Ngài nói Pháp Hoa là nhất Phật thừa, người tu Thanh văn không phải là đệ tử Phật, chỉ có Bồ tát, hay tu theo nhất thừa là đệ tử Phật.

Vì những người không có khả năng tiếp thu nghĩa lý sâu xa của pháp phương tiện, không hiểu được yếu nghĩa "Khai tam thừa hiển nhất thừa” mà Đức Phật

vừa chỉ dạy, Ngài phải nói thêm thí dụ cho dễ hiểu. Không riêng gì hội Pháp Hoa, trong tất cả các thời pháp, Đức Phật thường đưa ra thí dụ. Vì vậy, thí dụ cũng là một trong những phương tiện khéo léo mà Đức Phật sử dụng để tương ứng với hoàn cảnh, với trình độ của những người có nhân duyên theo Ngài, giúp cho họ hiểu được và vận dụng được ý Phật dạy trong cuộc sống.

II - Ý NGHĨA CỦA 9 THÍ DỤ TRONG KINH PHÁP HOA

Thí dụ là đưa ra việc tương tự để người ta nhận ra ý chính, vì nói pháp họ không hiểu. Điều này thường được kinh gọi là ngón tay chỉ mặt trăng, tức đi vào đạo bằng thí dụ mà nhận ra giáo nghĩa. Trong kinh Pháp Hoa, thí dụ cũng là một trong những vấn đề quan trọng được Đức Phật triển khai nhằm làm sáng tỏ những nghĩa lý sâu xa mà từ trước Ngài chưa nói đến; có tất cả chín thí dụ : 1- Dụ ba xe và Nhà lửa (Tam xa hỏa trạch), 2- Dụ cùng tử, 3- Dụ Dược thảo, 4- Dụ Hóa thành, 5- Dụ viên châu trong áo (Hệ châu), 6- Dụ viên châu trên đỉnh đầu (Kế châu), 7- Dụ thầy thuốc (Lương y), 8- Dụ người mù từ thuở nhỏ, 9- Dụ người thợ làm đồ gốm.

Mỗi thí dụ có điểm đặc sắc riêng để nói lên một pháp cần thiết cho chúng ta trên bước đường tu. Trong mười đại đệ tử của Đức Phật, chỉ có Xá Lợi Phất vào đạo bằng con đường hiểu biết. Vì vậy, khi Đức Phật nói Phương tiện, Xá Lợi Phất nhận ra ngay yếu nghĩa này. Để khai mở tâm trí cho những người chưa hiểu được ý Phương tiện, Đức Phật liền nói thí dụ và thí dụ mở đầu kinh Pháp Hoa là ba xe và Nhà lửa.

Ý nghĩa Thí dụ. Thí dụ 1: Ba Xe Và Nhà Lửa Trong Phẩm Thí Dụ Thứ Ba

• THÍ DỤ 1 : BA XE VÀ NHÀ LỬA TRONG PHẨM THÍ DỤ THỨ BA

Đức Phật phải dùng thí dụ ba xe để chỉ cho đại chúng hiểu tam thừa giáo là Thanh văn thừa, Duyên giác thừa và Bồ tát thừa. Ba xe chở người đi, giáo pháp cũng đưa người từ phàm phu lên hàng Hiền thánh, ra khỏi Nhà lửa tam giới.

Tam giới là ba cõi mà chúng sinh trầm luân sinh tử, gồm có Dục giới, Sắc giới và Vô sắc giới. Dục giới chỉ cho thế giới còn lòng ham muốn. Ham muốn ít thì khổ ít; tham vọng nhiều chừng nào khổ nhiều chừng đó; không ham muốn thì không khổ. Nhưng ở Sắc giới, ta không có lòng ham muốn mà vẫn khổ. Nói cách khác, sống trong thế giới Dục, ta không ham muốn vẫn bị sự ham muốn của người khác tác hại. Thí dụ phải sống chung với những người tham lam, hung ác, mê muội, họ tranh giành quyền lợi với nhau, rồi đốt nhà, chắc chắn ta cũng phải bị khổ lây.

Đây là tư tưởng đặc sắc theo tinh thần Đại thừa. Từ trước chúng ta vẫn nghĩ rằng mình xuất gia không ham muốn, không tranh chấp, nên không khổ; người ham muốn thì phải khổ. Nhưng ý niệm đó cũng không đúng hoàn toàn; vì chỉ cần sự hiện hữu của ta bất lợi cho người là họ tiêu diệt ta. Điều này nhằm gợi cho chúng ta ý thức rằng cách sống tiêu cực của người tu sẽ làm cho Phật giáo bị suy yếu cho đến mất dạng. Phật giáo Đại thừa muốn nhấn mạnh ý thức độ tận chúng sinh là rất cần thiết, không thể giải thoát một mình. Trong kinh điển Đại thừa, Đức Phật thường khẳng định rằng việc giải thoát cho riêng mình là điều không thực tế, không thể có được, ví như lông rùa sừng thỏ (con rùa không

có lông, con thỏ không có sừng). Ta sống ở đây an lành còn người không an lành là việc của họ; không thể nghĩ như vậy được. Ngày nay, thực tế cuộc sống cho thấy rõ lý này. Nếu nhiều người không có ý thức bảo vệ môi trường sống trong lành, cứ phá rừng bừa bãi, cứ xả thải chất độc vào sông biển ao hồ, vào lòng đất, vào không khí, sẽ gây ra ngập lụt, hạn hán, ô nhiễm môi sinh cùng nhiều dịch bệnh có hại cho mạng sống và sức khỏe của con người và muôn loài. Như vậy, dù chúng ta vô can trong những việc sai phạm đó, cũng phải gánh tai họa như thường. Phải bảo vệ môi trường sống trong đó có ta, ta mới tồn tại được. Đó là tinh thần nổi bật của Đại thừa, đừng nghĩ ta không ham muốn, sống cách ly là được bình yên; vì Đức Phật nói rằng lòng ham muốn của con người mạnh đến độ đốt cháy cả Trời Hữu Đảnh, làm sao ta được yên với họ. Phải xây dựng mọi người và xây dựng xã hội cho tốt đẹp; đó là cách sống an lành nhất và cũng là pháp tu giúp chúng ta phát huy phước đức trí tuệ để tiến đến Phật quả, kinh Pháp Hoa muốn khẳng định điều này.

Sở dĩ những giai đoạn trước, Đức Phật bảo các đệ tử Thanh văn an trụ Niết bàn giải thoát, vì lúc đó, thân tâm của các vị này còn nhiều khó khăn và phiền não, không tự lo được cho họ an vui, làm thế nào lo cho người khác. Nay tâm trí những vị Thanh văn này đã thanh tịnh, sáng suốt và có phước đức, Đức Phật mới triển khai yếu nghĩa làm cho người an vui chính là làm cho mình an vui.
Và cõi bất an thứ ba trong Nhà lửa là Vô sắc giới cũng là thế giới của tâm. Tâm ta không ham, nhưng

người cũng tranh chấp với ta, thì ta trụ tâm, sống với tâm, không ai làm phiền được mình. Tôi cũng có thời gian luyện tâm như vậy; trên thực tế muốn đi đến nơi nào mà không được, cách dễ nhất là ta đi bằng tâm, chẳng cần ai cho phép, không cần giấy thông hành, không cần ăn uống, không có điều kiện nào ràng buộc được mình. Nhưng Đức Phật dạy rằng sống với tâm như vậy cũng không an ổn lâu dài được.

Thật vậy, trải qua thời gian tu hành, tôi suy nghiệm lại, nhận thấy xã hội hoặc đoàn thể cũng thường tác động đến tâm lý mình. Nếu xã hội tốt, lòng chúng ta tự cảm thấy nhẹ, hoặc nếu ở chùa còn nhiều người xấu, ta cũng dễ nặng lòng. Đó là áp lực tâm lý không thấy bằng mắt (Vô sắc giới) nhưng rất quan trọng hơn cả thế giới vật chất chúng ta sống. Người có đời sống nội tâm dễ nhận ra điều này. Đơn giản một việc nhỏ như sống chung trong một chùa, nếu tất cả cùng tu một pháp, ta cảm thấy nhẹ nhàng; nhưng nếu tu nhiều pháp khác nhau, có suy nghĩ khác nhau, chúng ta đã thấy khác.

Thế giới cộng tồn là tất cả mọi người cùng sống chung trong xã hội, cùng có mối tương quan tương duyên mật thiết, không thể an toàn riêng một mình. Thế giới cách ly là thế giới của người xuất gia, nhưng chắc gì chúng ta yên ổn được, nếu xã hội không yên, đại chúng không yên. Và sống trong thế giới vật lý và siêu vật lý (Sắc giới và Vô sắc giới), dù chúng ta từ bỏ vật chất, nhưng vẫn bị áp lực tâm lý. Có thể nói từ những việc không hòa hợp trong chùa cho đến vô số tranh chấp ngoài xã hội và rộng ra đến những sinh hoạt sai biệt của muôn loài trong Pháp giới, chúng ta khó thoát

khỏi áp lực tâm lý của ba thế giới Dục giới, Sắc giới và Vô sắc giới. Đó chính là cái lý mà Đức Phật dạy rằng "Tam giới vô an du như hỏa trạch”; ở trong ba cõi Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới ví như ở trong Nhà lửa, không có chút nào an toàn. Bao giờ chúng ta độ tận chúng sinh mới thật sự thoát khỏi sự bất an. Nói cách khác, chúng ta tu hành được thanh tịnh, giải thoát, an lành và sử dụng thân tâm an lành đó để đóng góp cho an sinh xã hội cao hơn, thì chúng ta được an ổn hơn nữa. Thực tế đã chứng minh điều này, hiện nay Phật giáo chúng ta đóng góp tích cực cho nhiều hoạt động xã hội tương đối tốt, nhờ đó xã hội đánh giá Phật giáo tốt và tất nhiên sinh hoạt của chúng ta cũng được dễ dàng theo. Càng làm tốt cho cuộc đời, đời sống chúng ta càng an ổn, tinh thần chúng ta càng nâng cao và hoạt động của đạo pháp càng được phát triển hơn.

Giáo pháp nhằm giúp chúng ta thoát ly Nhà lửa tam giới được ví như ba xe, ngầm nói rằng chúng ta tùy theo hoàn cảnh của từng người mà đóng góp lợi ích khác nhau cho đạo pháp và xã hội, không phải ai cũng giống nhau. Vì vậy, Đức Phật phải dùng phương tiện nói pháp tam thừa cho phù hợp với căn tánh, hay yêu cầu của ba hạng người, thượng, trung và hạ. Người căn tánh thấp áp dụng theo người trình độ cao không được và ngược lại, người giỏi không thể sống theo cách của người trí kém.

Đối với những người bị chèn ép, đau khổ, nhàm chán cuộc sống mà bảo họ phát tâm Bồ đề để lo cho đời, chắc chắn họ không nghe. Vì thế, Đức Phật ứng với hoàn cảnh và tâm trạng của người chán đời mà Ngài dạy pháp

tu từ bỏ tất cả, bỏ nhà cửa, bỏ gia đình, bỏ công việc để được giải thoát; kinh thường gọi là đoạn dục khử ái là việc cấp bách, giống như người bị mũi tên độc bắn trúng, phải gấp rút nhổ bỏ mũi tên và chữa lành vết thương.

Tuy nhiên, nếu không hiểu rõ cái lý của việc đoạn dục khử ái mà loại bỏ luôn cả tình cảm trong sáng và suy nghĩ đúng đắn để trở thành gỗ đá là sai hoàn toàn. Nếu thực chất của đạo Phật như vậy, chắc chắn Phật giáo không thể nào tồn tại hơn hai ngàn năm trăm năm trên khắp năm châu. Tinh thần Đại thừa triển khai yếu nghĩa của "Dục”. Ái dục chỉ cho tâm ham muốn ủy mị, tội lỗi, gây ra đau khổ, thì phải đoạn diệt tận gốc. Còn tình thương trong sáng muốn cứu đời giúp người và ham muốn có trí sáng suốt mà từ bỏ làm sao thành Thánh nhân được. Theo Đại thừa, "Tu hành vô dục, đạo quả nan thành” là nghĩa này. Những ham muốn tốt đẹp rất cần thiết cho việc tiến tu, như muốn phát huy hiểu biết theo Phật, muốn thực tập pháp giải thoát, muốn đạt được quả vị của Hiền thánh, cho đến muốn thành tựu Phật quả.

Xá Lợi Phất nghe Đức Phật dạy giáo pháp tam thừa là phương tiện, Ngài đã hiểu được yếu nghĩa và phát tâm Bồ đề, tu Bồ tát hạnh. Nhưng hàng trung căn không hiểu tại sao Đức Phật lại khẳng định rằng chỉ có nhất Phật thừa, trong khi tam thừa mà họ đã thể nghiệm trong suốt 40 năm theo Phật, nay lại bị Ngài phủ nhận. Để hàng trung căn không bị chấp vào tam thừa giáo, Đức Phật phải dùng thí dụ ba xe và Nhà lửa. Cuộc sống trong cõi Sắc giới, Dục giới và Vô sắc giới không an ổn giống như ở trong Nhà lửa. Lửa này là lửa nghiệp và phiền

não. Tất cả mọi người sống trên cuộc đời phải chịu đau khổ chỉ vì nghiệp và phiền não chi phối họ. Nghiệp chỉ cho định kiến của chúng ta. Định kiến là ta nghĩ và muốn điều gì, nhưng thực tế không như ta muốn. Khi Đức Phật tại thế, một số người tham chấp đi tu, tất nhiên không đạt được những gì họ tham cầu, nên phải khổ. Lửa nghiệp và lửa phiền não đốt chúng ta; nếu hết nghiệp và phiền não sẽ hết khổ. Vì vậy, Đức Phật nói rằng chúng sinh thấy Ta bà này cháy rụi, nhưng Tịnh độ của Đức Phật Thích Ca ở tại nơi đây vẫn hằng tốt đẹp và an ổn. Thực tế cho thấy những người mang nghiệp nói rằng xã hội này bất an, nhưng chúng ta tu hành có thấy gì bất an đâu. Nếu nghiệp khởi lên, liền đòi hỏi, tranh đấu, dẫn đến bị bắt, bị tù tội, phải khổ thôi. Trái lại, biết sống với phước đức và hoàn cảnh thực tế của chúng ta, tất nhiên được an ổn.

Ở trong Nhà lửa tam giới này, có đủ thứ rắn rít, hùm beo, chó sói, v.v... tiêu biểu cho những kẻ hung ác trong xã hội. Nếu để lòng tham thúc đẩy bị mờ mắt, mà kết thân với họ là khổ liền. Đức Phật dạy chúng ta phải có trí tuệ, nghĩa là tỉnh táo và sáng suốt, nhìn ánh mắt, giọng nói, tướng đi của họ mà biết được họ đang đội lốt gì, tâm họ xấu ác thế nào, thì không bao giờ họ lừa gạt ta được. Ông trưởng giả tiêu biểu cho Đức Phật nhìn thấy Nhà lửa như thế, mà những người con của Ngài là Bồ tát, Duyên giác và Thanh văn đang đi lạc vào trong đó. Đức Phật đã ra khỏi Nhà lửa một cách đơn giản, nhưng vì muốn cứu những người con đó nên Ngài phải dấn thân vào Nhà lửa, nghĩa là Đức Phật hiện hữu trên cuộc đời này suốt 49 năm và dùng vô số phương tiện

để cứu độ họ. Tuy nhiên, chỉ có ba hạng người là Thanh văn, Duyên giác và Bồ tát nương được phương tiện là giáo pháp tam thừa của Đức Phật đưa cho và thoát được Nhà lửa mà thôi.

Nhà lửa dụ cho hoàn cảnh xã hội đầy phức tạp, nhiều phiền muộn khổ đau mà mọi người đang ở trong đó và Đức Phật đưa ra ba phương cách giải quyết vấn đề được ví dụ bằng ba xe. Mỗi người tùy hoàn cảnh của mình mà ứng dụng cách thích hợp mới giải thoát. Cách thứ nhất là tránh né, tức Thanh văn thừa. Việc tu hành của chúng ta là tránh đụng chạm với tất cả mọi người, đó là cách giải quyết của người còn yếu kém; vì không có khả năng mà chống lại thì tự chuốc họa vào thân. Vì vậy, hàng Thanh văn chỉ lo xây dựng đạo đức cho bản thân mình; làm việc khác là tự sát. Theo Phật, nhận chân được xã hội như thế, hoàn cảnh như thế, ta phải làm gì để sống yên ổn. Nhờ vậy, hàng Thanh văn đệ tử thật thì không bị lửa phiền não, lửa nghiệp đốt chết; vì họ đã trì giới thanh tịnh, triệt tiêu được tham sân si, nên huệ sinh ra, mới không mắc phải cạm bẫy của thế gian. Còn kẹt tham sân si, nhất định bị đọa. Thành tựu 37 phẩm trợ đạo, thân tâm thanh tịnh, hàng Thanh văn ra khỏi Nhà lửa tam giới, đến giải thoát Niết bàn.

Tuy nhiên, cách này không thể thích hợp cho tất cả mọi người. Đức Phật dạy thêm cách giải quyết thứ hai là Duyên giác thừa. Cuộc đời vốn phức tạp, muôn mặt, đòi hỏi chúng ta phải có trình độ nhận thức sâu sắc, vì thấy sai lầm là phải trả giá đắt. Đối với hàng Duyên giác thông minh, Đức Phật dạy quán sát lý duyên sinh, thấy cuộc đời này là ảo mộng phù du, không tham đắm, nên

không bị mê hoặc, nên cũng ra khỏi Nhà lửa. Thực tế là những nhà tu trí thức, hay những nhà nghiên cứu lớn nhận thấy Phật giáo là môn triết lý sống rất hay, nên thường tìm hiểu, phân tích giáo lý để rút ra điều thích hợp, ứng dụng trong cuộc sống cũng được an lạc.

Và cách thứ ba là Bồ tát thừa, nghĩa là những người có trí tuệ, có năng lực và đạo đức thì có thể dấn thân làm việc lớn, cứu giúp được nhiều người. Đức Phật dạy họ áp dụng sáu pháp ba la mật để trở thành người lãnh đạo, nhận biết người đáng độ, việc đáng làm, mới thành tựu công đức và được an vui giải thoát; không phải người nào cũng độ được, không phải việc nào cũng làm được. Đức Phật cũng chỉ độ được người có duyên với Ngài. Người tâm trí mê muội cứ nghĩ độ tận được chúng sinh, nhưng chưa độ được mà đã bị họ đốt chết.

Vì vậy, tam thừa giáo đều là pháp phương tiện của Đức Phật đưa Thanh văn, Duyên giác, Bồ tát vào đạo và dẫn họ ra khỏi sinh tử. Đối với Thanh văn, thành tựu pháp Tứ đế sẽ ra đến bãi đất trống là Bát nhã. Hàng Duyên giác thể nghiệm trọn vẹn pháp thập nhị nhân duyên, không còn phiền não, cũng ra được bãi đất trống. Hàng Bồ tát làm việc cứu người cũng đến được bãi đất trống Bát nhã. Riêng tôi cũng áp dụng yếu nghĩa của tam thừa giáo cho việc tu học của chính mình và cho những người hữu duyên đến với tôi. Thuở nhỏ, thực hiện Thanh văn và Duyên giác thừa, tôi dốc hết tâm trí vào việc học hiểu giáo nghĩa của Đức Phật dạy và ứng dụng các pháp tu của nhị thừa. Sau đó hoàn tất việc học tập cũng như thể nghiệm được giáo pháp căn bản trên bước đường tu, tôi mới dấn thân hành Bồ tát đạo

qua việc hoằng pháp lợi sinh. Đồng thời, đối với người ham học tôi giúp học bổng, với người muốn thực hành giáo pháp thì tôi chỉ dạy và với người thích làm từ thiện thì tôi hỗ trợ. Nhờ vậy, thành tựu được một số việc; nếu chỉ có một pháp, chúng ta sẽ khó phát triển sinh hoạt và cũng không có quyến thuộc, hay tệ hơn nữa, nếu chấp chặt pháp nào, cho đó là nhất, rồi chống đối pháp tu khác là điều sai lầm lớn.

Phẩm Thí dụ mở ra cho chúng ta hiểu rằng tam thừa giáo là phương tiện đưa đến giải thoát và nếu triển khai tam thừa giáo sẽ có tám muôn bốn ngàn pháp môn tu. Ba pháp tu theo Thanh văn, Duyên giác và Bồ tát để dẫn đến bãi đất trống, nghĩa là tâm chúng ta được thanh thản an vui. Ở trong Nhà lửa, tất cả mọi người đều bị đốt cháy, nhưng người tu theo Phật, dù tu pháp Thanh văn, hay Duyên giác, Bồ tát đều được giải thoát mà kinh ví như nước biển chỉ có một vị mặn. Chúng ta tu pháp Thanh văn, người tu Bồ tát pháp, chúng ta cũng chấp nhận. Tu pháp nào cũng được, trốn đời cũng được, trầm mình suy tư giáo nghĩa và tránh né thế sự cũng được, hay cứu đời cũng được; miễn là tâm an vui, giải thoát, tức ra khỏi Nhà lửa tam giới. Và cần hiểu rằng ra khỏi Nhà lửa tam giới không phải là chạy đi nơi nào khác để được giải thoát, nhưng giải thoát ngay tại Ta bà này, nghĩa là không bị lửa tham sân si đốt cháy. Còn nghĩ từ bỏ thế giới này chạy đến chỗ khác được giải thoát cũng giống như đi tìm lông rùa sừng thỏ. Ở hoàn cảnh nào cũng giải thoát; sống đơn giản như Sa môn, nhưng an vui là vẫn ở Niết bàn, còn giàu có đầy đủ quyền lực nhưng khổ sở là

vẫn bị lửa tham sân si đốt chết. Nghèo thì giải thoát theo cách nghèo, giàu thì giải thoát theo cách giàu.

Và khi đã ra khỏi Nhà lửa, đến bãi đất trống, Đức Phật cho đại bạch ngưu xa là điều không mong cầu mà được. Tôi tâm đắc ý này, vì khởi đầu tu theo Thanh văn thừa, nghĩ xuất gia vào chùa tìm giải thoát cho riêng mình thôi, nhưng sau đó phát huy được trí tuệ và thành tựu một số việc làm lợi lạc cho người. Điều này không bao giờ tôi dám nghĩ tưởng đến.
Khi Đức Phật nói thí dụ ba xe và Nhà lửa cho hàng trung căn, bốn vị trưởng lão là Ca Diếp, Mục Kiền Liên, Tu Bồ Đề và Ca Chiên Diên liền tỏ ngộ yếu chỉ mà Đức Phật muốn dạy rằng tuy đệ tử Phật tu các pháp khác nhau, nhưng đều đạt kết quả giống nhau là được giải thoát thì Đức Phật mới ban cho đại bạch ngưu xa, tức điều kiện tốt nhất để hành Bồ tát đạo. Ý này được một vị Tổ diễn tả như sau :

Vãng hoàn tam giới trường ngự bạch ngưu chi xa

Xuất nhập cửu cư chung cứ thanh liên chi tòa

Thanh lương hỏa trạch, thê tức hóa thành...

Nghĩa là ngồi trên đại bạch ngưu xa, hay vận dụng được cốt lõi của Pháp Hoa, hành giả ra vào tam giới hoàn toàn tự tại. Hoặc ngồi trên đài sen để lên xuống chín tầng Trời, hay nói cách khác, sống trong Thiền định thì lên xuống chín tầng Trời tự tại, không chút trở ngại và được mát mẻ trong Nhà lửa, được nghỉ ngơi trong Hóa thành. Người tu Pháp Hoa nhận được ý này và thực hiện trong cuộc sống mới nhận thấy rõ tam thừa giáo là phương tiện của Đức Phật đưa cho và theo đó tu hành, chứng được nhất Phật thừa.