Lược Giải Kinh Đại Bảo Tích II

Pháp Hội 46: Văn Thù Thuyết Bát Nhã

Pháp Hội 46

VĂN THÙ THUYẾT BÁT NHÃ

Trong Phật pháp, Bát Nhã được coi là bộ kinh cao nhất. Nếu chúng ta chưa đạt đến trình độ này, không thể hiểu được ý nghĩa Bát Nhã của Phật hay của Văn Thù thuyết. Vì Bát Nhã dành cho các Đức Phật, không phải của Bồ tát; đương nhiên hàng Nhị thừa không thể có và chúng ta thì còn cách xa.

Vì vậy, chúng ta bàn việc của Phật, Bồ tát để có khái niệm về Bát Nhã mà thôi. Thực sự chúng ta chưa có khả năng hiểu Bát Nhãcủa Phật. Trong kinh điển có bộ Đại Bát Nhã nói về trí tuệ Phật và thu gọn thành Tâm kinh gọi là Bát Nhã Tâm kinh và kinh Kim Cang cũng là Bát Nhã. Trong kinh BảoTích, pháp hội này nói về Văn Thù Sư Lợithuyết Bát Nhã Ba la mật đa lại khác nữa.Chúng ta biết như vậy để đừng kẹt vào ba bộ

Bát Nhã nói trên; vì Bát Nhã phải hiểu là trí hay tuệ giác của Phật.

Kim Cang Bát Nhã phá hết tất cả kiến chấp trên thế gian, phá bỏ hoàn toàn. Nhưng khi hàng Nhị thừa học về sự phá bỏ kiến chấp thế gian, họ lại rơi vào ngoan không là cái không suông, không biết gì giống như gỗ đá.

Tôi thí nghiệm pháp này thấy quả đúng như vậy. Bình thường chúng ta đánh giá, phân biệt, suy nghĩ thì hiểu được. Nhưngcàng suy tính thì càng cách xa đạo. Và học Bát Nhã, bỏ sự hiểu biết của con người để vượt "Thức”, chúng ta lại trở thành vô tri. Hàng Nhị thừa thường rơi vô tình trạng này, làm cho Chân Không trở thành ngoan không và chấp cái Không này mà ở mãi vị trí Nhị thừa. Đó là ý nghĩa mà Bát Nhã muốn nói đến.

Ngài Trí Giả so sánh trí Bát Nhã của Phật và sự hướng tâm của Nhị thừa về Bát Nhã giống như ma ni bảo châu và thủy tinh. Trí Bát Nhã của Phật ví như ma ni bảo châu có khả năng soi rọi giúp cho người thanh tịnh, phát tâm Bồ đề. Trái lại, tâm Không

của Thanh văn giống như thủy tinh, chẳng tác động lợi lạc cho họ và tha nhân.

Giữ sự hiểu biết theo "Thức” thì rơi vô phàm phu là chấp hữu. Nhưng bỏ sự hiểu biết, trởthành gỗ đá, không có gì là rơi vô ngoan không, chấp không của Nhị thừa. Đó là vòng luẩn quẩn của Nhị nguyên, khó tìm được Nhất nguyên.

Bát Nhã của Phật nói và của Văn Thù nhằm đưa đại chúng vào Nhất nguyên. Chúng ta đang ở Nhị nguyên, một là biết theo thế gian là "Thức”, hai là không biết. Trên bước đường tu, có lúc chúng ta diệt phiền não, diệt khái niệm, tưởng rằng mình đắc đạo; nhưng không phải như vậy.

Thiền sư có thể nhập thất trong khoảng thời gian rất lâu, không cần ăn uống, ngủ nghỉ, mà vẫn khỏe mạnh, rất đáng trântrọng. Tuy nhiên, khi xả Định, họ cũng trở thành bình thường như người khác, không được gì. Ngài Trí Giả gọi đó là ám chứng Thiền sư, không đạt Bát Nhã. Hoặc chúng ta theo giáo tông, giải thích Bát Nhã đủ cách, trong khi thực sự không thâm nhập được Bát Nhã trí

của Phật, nên đụng việc không thể ứng xử tốt. Đó là danh tự Pháp sư.

Thực chất của Bát Nhã muốn nói mà Phật dạy và Văn Thù chỉ cho chúng ta là cách ứng xử đúng trong cuộc sống, không phải lý thuyết Bát Nhã. Chúng ta học văn tự của Bát Nhã và lý luận được, nhưng gặp việc không giải quyết được. Cũng giống như học có bằng cấp thì dễ; còn ứng dụng vào cuộc sống tu hành của mình và làm cho người thanhtịnh, giải thoát theo, thì ít ai làm được.

Bát Nhã giúp chúng ta hiểu biết để tu là bước thứ nhất nhận ra tinh thần Bát Nhã trong cuộc sống. Và bước thứ hai, chúng ta cũng truyền bá tinh thần Bát Nhã để người khác ứng dụng được pháp Phật.

Như vậy, bộ kinh đại Bát Nhã sáu trăm quyển và Bát Nhã Tâm kinh cũng chỉ là ngón tay chỉ mặt trăng. Nhưng theo Bát Nhã Tâm kinh, chúng ta dễ sai lầm vì kinh này rất cô đọng. Chúng ta có cảm giác như kinh phủ nhận tất cả làm chúng ta chới với trong cái Không ấy. Nếu theo đại Bát Nhã, chúng ta

thấy mênh mông quá, khó thực hiện được. Và Kim Cang Bát Nhã đối với ta càng xa hơn nữa.

Tuy nhiên, theo kinh Bảo Tích, học Bát Nhã không phải học văn tự và áp dụng Bát Nhã là ứng xử tuệ giác của chúng ta trong cuộc sống. Chúng ta học, nhưng bỏ tất cả sở học để ứng xử đúng theo từng tình huống.

Người ứng xử giỏi trong cuộc sống cần trải qua ba giai đoạn. Giai đoạn một, học văn tự hay kinh nghiệm. Bỏ việc học ở trường lớp để được Vô thượng tuệ giác, thì không thể nào có. Phải học kinh nghiệm của Nhị thừa, của Bồ tát, của Như Lai là học văn tự Bát Nhã. Nói cách khác, học kinh nghiệm của người trước, của bậc minh triết xử sự thế nào.

Văn tự Bát Nhã chỉ giúp cho ta kinh nghiệm. Nhưng có kinh nghiệm và kẹt với nó, nó ràng buộc chúng ta, khiến huệ không sanh được. Vì đối trước một việc xảy ra, tất cả kinh nghiệm trong đầu sẽ xuất hiện ngăn chặn chúng ta ngay. Và chúng ta sẽ giải thích, hiểu sự việc theo kinh nghiệm này, không giải thoát được.

Có một thời gian tôi cũng rơi vô tình trạng này. Học kinh nghiệm theo sách vở,hiểu biết theo người xưa và giải quyết theo họ rất nguy hại; vì rơi vô khuôn mẫu, không tiến bộ được. Thật vậy, sự vật luôn biến đổi không ngừng, mà lấy việc hôm nay giải quyết theo ngày xưa, thì cùng lắm chỉ đúng được một nửa; chúng ta vẫn thất bại. Vì vậy, thực tế chúng ta thấy có nhà chính trị, nhà quân sự hay Pháp sư nổi tiếng; nhưng họ chỉ nổi tiếng một giai đoạn nào, một việc nào thôi, sau đó không còn được như vậy. Chín lần trúng, một lần trật cũng hỏng là việc tu hành của chúng ta ở chặng đường thứ nhất, còn học theo sách vở, làm theo kinh nghiệm.

Bước sang giai đoạn hai gọi là quán chiếu Bát Nhã, giúp cho trực giác chúng ta sanh ra. Nghĩa là phá bỏ cái chúng ta được để khỏi chấp vô văn tự Bát Nhã, mà có cái nhìn mới là nhìn thẳng vào sự vật. Bát Nhã cho chúng ta cái nhìn thực tế hiện tiền. Và sang giai đoạn ba, giải quyết bén nhạy vấn đề "Bây giờ, ở đây và người này”. Nhìn thẳng như vậy, mới thấy diễn biến nội tâm của ta hay tâm của người. Nhờ đó, kiểm soát được

diễn biến của tâm thay đổi theo từng hoàn cảnh, từng thời điểm, từng niệm.

Mở đầu pháp hội, kinh ghi rằng sáng sớm Bồ tát Văn Thù đến tinh xá nhìn Đức Phật Thích Ca và Xá Lợi Phất cũng bắt chước nhìn theo. Ở đây đưa ra cho chúng ta haicách nhìn của Nhị thừa và Bồ tát nhìn về Phật. Đó là cái học của các ngài bằng cách nhìn diễn biến của tâm lý con người thánh thiện là Phật.

Từ đây có thể rút ra ý nghĩa rằngchúng ta học Phật, học Bát Nhã là học cách ứng xử của Phật. Ở thời điểm đó, gặp sự việc đó, Ngài giải thích và xử sự như thế nào mà mọi người tôn kính Ngài là Phật. Học Bát Nhã, tôi thường đặt vấn đề nếu là Phật hiện diện bây giờ, Ngài sẽ giải quyết việc này thế nào.

Kinh Bảo Tích dạy rằng một Phật nói, Phật khác không lặp lại. Hoặc Tổ dạy rằng y kinh giải nghĩa, Phật oan tam thế… Chúng ta cũng vậy, khi ứng dụng kinh nghiệm của Phật, cần cân nhắc. Phật Thích Ca là Phật quá khứ sống cách chúng ta hàng mấy ngàn năm.Ngài nói pháp cho những đối tượng có hoàn

cảnh không giống chúng ta, ở quốc độ cũng khác. Đó là điều mà chúng ta cần cân nhắc,không thể áp dụng y khuôn. Thậm chí mỗi người có một hoàn cảnh, mà hoàn cảnh của chính người đó cũng luôn thay đổi. Thí dụhoàn cảnh của tôi lúc ở nhà, lúc xuất gia, lúc đi học và lúc đang lãnh đạo… đều khác nhau.

Mỗi lần gặp việc, tôi tự hỏi Phật giảiquyết cách nào. Ngài Nhật Liên dạy rằngchúng ta hỏi Phật quá khứ không được, phải hỏi Phật hiện tại hay mười phương Phật không nhập diệt. Nghĩa là Phật huệ không nhậpdiệt, đó là trí tuệ hay Bát Nhã. Thật vậy, con người có sanh diệt, nhưng tuệ giác bất sanh bất diệt,không bao giờ mất. Hay nói cách khác, trí tuệ sanh diệt là sanh diệt theocon người, theo hoàn cảnh. Chúng ta hỏi Phật là hỏi Phật huệ.

Và chúng ta nhận ra được trí tuệ thì vô cùng, vô tận, vô ảnh, vô hình. Tuy khôngthấy nó, nhưng chúng ta biết chắc rằng mỗi người trên bước đường theo dấu chân Phật đều lấy được một phần trong vô cùng vô tận của tuệgiác. Thí dụ như thể của điện thì vô cùng, tùy theo cách thiếtkế của từng nhà máy điện mà sử

dụng được điện lực nhiều hay ít. Trí tuệ cũng vậy, Bát Nhã không có giới hạn, tùy theo năng lực của chúng ta, mỗi người bắt được một phần nhỏ. Ai trong chúng ta cũng có trí tuệ và hiểu biết để ứng xử công việc. Nhìn thẳng vào xã hội chúng ta đang sống xem người nghĩ gì, làm được gì và theo đó chúng ta đưa ra việc đúng, đương nhiên người chấp nhận. Đó là Bát Nhã trong cuộc sống.

Các Thầy dạy kinh Phật không thôngqua Bát Nhã, là dạy những điều mà ngườikhông dùng được, thật phí công người dạy và người học. Học Phật pháp theo tinh thần Bát Nhã, phải thấy hoàn cảnh của đất nước ta ở đầu thế kỷ XXI cần gì, người làm được gì. Chúng ta đáp ứng yêu cầu đó; dạy như vậy chắc chắn Tăng Ni, Phật tử và Giáo hội đi lên được.

Theo tôi, ngày nay chúng ta không nên mất thì giờ đọc, giải thích từng chữ Hán của cả bộ kinh; đó là công việc của ngàn năm trước. Chỉ cần học tóm lược toàn bộ kinh, thí dụ biết nội dung chính của sáu trăm quyển kinh Bát Nhã nói gì. Không phải mất vài chụcnăm để giảng bộ kinh. Học tóm lược ý kinh và xa hơn còn phải hiểu được hệ thống tư

tưởng này bắt nguồn từ bộ kinh nào, nghĩa là tổng hợp. Thí dụ chúng ta có hệ thống Bát Nhã, Hoa Nghiêm, Trung Quán… Hiểu biếtvề hệ thống tư tưởng sẽ giúp chúng ta biếtđược điểm phát xuất và sự truyền thừa của kinh.

Với cách học như vậy, chúng ta có thể nắm bắt được tánh Không của Bát Nhã trong vài buổi học; trong khi học từ chương thì có lẽ phải suốt đời. Theo tinh thần Bát Nhã, chúng ta phải tùy đối tượng mà giảng dạy. Đối với người già yếu mà dạy họ làm Pháp sư thì e phải chờ nhiều kiếp nữa, may ra họ mới thực hiện được. Trên bước đường giáo hóa độ sanh, Phật khuyên mỗi người làm một việc khác nhau, nhưng tất cả đều được lợi ích. Đó là cách giảng dạy theo Bát Nhã hay Phật huệ.

Cần nhắc lại rằng Bát Nhã là trí tuệhay tuệ giác của con người được sử dụng trong cuộc sống mang lại lợi ích cho chính họ và cho những người có liên hệ. Vì vậy, không thể hiểu một cách đơn giản rằng Bát Nhã làbộ kinh sáu trăm quyển bằng giấy trắng mực đen mà chúng ta phân tích, tìm hiểu. Sống theo tinh thần Bát Nhã, quán sát sự diễn biến của mọi việc, mọi hiện tượng trên thế gian này

bằng trí tuệ vô thượng. Và với sự chỉ đạo của trí giác đúng như thật, cuộc sống của hànhgiả Bát Nhã luôn luôn có ý nghĩa, cao quý.

Văn Thù Sư Lợi thuyết Bát Nhã bằng cách đứng nhìn Đức Phật. Rõ ràng điều này khác lạ hơn các bộ kinh khác. Bồ tát Văn Thù nhìn thấy Đức Phật như thế nào.

Có thể khẳng định rằng đối với VănThù Sư Lợi, Đức Phật không đơn thuần là một con người bình thường như bao người khác. Với sự hiểu biết của một bậc đại trí, Văn Thù thấy Phật là biểu tượng của trời người cung kính cúng dường.

Kế đến, Văn Thù Sư Lợi thấy pháp chân thật hay thấy sự tác động giữa các pháp. Kinh diễn tả ý này là Văn Thù dùng Bát Nhã trí quán Nhân duyên sở sanh pháp, thấy được mối tương quan của Đức Phật đối với hữu tình chúng sanh và hữu tình thấy chúng sanh quy ngưỡng Phật như thế nào.

Ý thứ ba mà Văn Thù Sư Lợi trực nhận được khi chiêm ngưỡng Đức Phật, đó là lực tác động kỳ diệu của Ngài khiến cho hàng hàng lớp lớp người dấn thân theo Phật. Họ

sống chết với Phật, thể nghiệm ý Phật dạy bằng tất cả tâm huyết. Nhờ quyết lòng tu hành như vậy, đệ tử Phật thăng hoa đời sống tâm linh và phát triển cả mặt vật chất.

Nhận chân được tâm trí, lời nói và hành động của Đức Phật ảnh hưởng sâu sắc cho cuộc đời, cho những người có nhân duyên căn lành với Ngài, là đã hiểu Đức Phật theo tinh thần Văn Thù muốn nói. Đi theo con đường này của Văn Thù triển khai, chúng ta đã tu học Bát Nhã và xây dựng được nếp sống giải thoát, an vui thực sự, lợi lạc cho bản thân mình và cho người.

Trái lại, không nhận chân được lời dạy và cuộc sống cao quý của Đức Phật, chúng ta khó tiến tu theo chánh pháp. Vì dù có học nhiều bộ kinh, biết phân tích ý nghĩa của Bát Nhã, mà cuộc sống chúng ta vẫn nhiều phiền muộn và theo năm tháng trôi qua, thì lạicàng cách xa đạo pháp, chán nản, không muốn tunữa. Thật vậy, Tổ đã dạy rằng nhứt niên Phật tại tiền, nhị niên Phật thăng thiên, tam niên Phật biến thiên. Mới phát tâm, nhiệt tình với đạo còn cao, thấy việc gì trong đạo cũng tốt

đẹp. Nhưng vào chốn Thiền môn rồi, chúng ta thấy nhiều khó khăn, hơi nản. Và ở trongnhà đạo một thời gian, không chịu nổi, phải hoàn tục. Đó là con đường sai lầm mà nhiều người đã mắc phải.

Tu theo Phật, phải thấy cái huy hoàng của mình, thấy những điều cao quý vô cùng mà chỉ có đệ tử Phật mới nhận được. Còn nói Bát Nhã là Không suông, quán các pháp đều Không, thì theo Phật, ta được gì.

Quán Không của Văn Thù Sư Lợi dạy thì tất cả pháp là Không, chúng sanh là Không; nhưng từng bước ngài đưa chúng sanh đến an lạc, giải thoát. Không phải quán Không rồi rơivào cuộc sống vô nghĩa. Theo tinh thần quán Không có tác dụng hướng dẫn người đến đời sống tri thức cao tột, thì người thuyết được BátNhã như vậy phải là Như Lai. Như Lai mới thấy được pháp chân thật, nói được pháp chân thật và người nương theo pháp này, xa rời vọng tưởng điên đảo.

Chúng sanh ở thế gian và người tu không nương được pháp chân thật, thì cả hai đều sống với vọng tưởng điên đảo, đều chịu khổ

đau. Thực tế chúng ta thường thấy những người tu phạm sai lầm này. Người xuất gia học được nhiều kinh điển dễ sanh tâm kiêu ngạo, coi thường người ít học. Mặc dù không học nhiều, nhưng họ lại làm được việc, thì người ngãmạn thấy vậy càng bực tức hơn và tìm cách nói xấu. Như vậy, là càng đi xa đạo. Đức Phậtkhông dạy chúng ta trở thành người ngông cuồng.

Hoặc trường hợp có người nỗ lực làm công quả, lo xây dựng chùa chiền, đúc tượng hay xây tháp, v.v… Xét ở khía cạnh nào đó, chúng ta thấy họ có công lao to lớn. Nhưng làm được những thành quả lớn lao như vậy thì những thành tích ấy thường đeo dính vào tâm họ và tâm đã kẹt vào vật chất, thì làm sao thanh tịnh được. Trên bước đường làm Phật sự, mặc dù thành công nhưng phải kiểm xem thực chất công việc có làm phiền hàchúng ta hay không. Nhiều vị Trụ trì thường vấp phải lỗi lầm này. Đơn giản như việc điều hành đại chúng không đạt được kết quả theo ý muốn, thì tất yếu họ phải đeo mang phiền não và làm cho đại chúng cũng khổ lây. Có thể nói rằng học và tu theo hướng đó đều sai lầm.

Nhìn lại Đức Phật thấy Ngài buông xả tất cả khi lập hạnh xuất gia. Nói cách khác, người có trí tuệ sáng suốt thì đầu tiên họ chỉ giữ những gì giữ được, những gì không giữ được thì sẵn sàng buông bỏ. Đó là giai đoạn một của người tu.

Nhưng qua giai đoạn hai, hiểu rằng cái gì của ta có thể giữ thì giữ. Tuy nhiên, đứng về Bát Nhã, thấy lý luận này thật ngớ ngẩn. Vì những gì có thể giữ được, ta giữ, nhưng thực ta đâu cần giữ mà nó cũng là của ta, có mất đâu. Rõ ràng trên con đường tìm cầuchân lý, Đức Phật đã buông xả tất cả, mà thực tế Ngài chẳng mất mát gì cả. Ngài còn có nhiều hơn nữa là đàng khác. Đức Phật thể hiện tinh thần Bát Nhã mà Văn Thù nhìn về Phật và nhận ra rằng Ngài thừa sức giữ được ngôi báu, giữ được những khu vườn hay tinh xá tốt đẹp của người dâng cúng. Nhưng Đức Phật nào có màng đến việc giữ gìn những thứ ấy đâu. Ngài từ bỏ ngôi vị đế vương của một nước để trở thành vua của các vua vùng Ngũ hà. Hay cao hơn nữa, Phật là vua của các pháp, là người nắmgiữ quy luật sinh tồn của muôn vật trong vũ trụ.

Bỏ tất cả, nhưng được tất cả; đó là Phật. Điều này gợi cho ta ý thức rằng mọi thứ sở hữu trên cuộc đời này luôn ở trong tầm tay của Phật; vì nó là phước báu của Ngài, không cần bận tâm. Bước theo dấu chân Phật, tôi có kinh nghiệm rằng khi nào tôi có ý niệm giữ gìn thì cái đó sẽ mất. Ta không thể giữ được, vì phát khởi ý niệm giữ là đã có tâm tham chấp, thì những gì tệ xấu sẽ nương theo tâm tham chấp ấy mà đến với ta.

Đức Phật xem tất cả việc trên cuộc đời này nhẹ tênh. Ngài xả bỏ vật chất sở hữu và cũng không muốn bắt ai lệ thuộc Ngài. Theo Phật, vật chất có được là do phước báu tạothành. Phước là cái hồn và vật là cái xác. Phước báu hết thì của cải vật chất tiêu tan vì nạn cướp, nạn đao binh, nạn lửa cháy, nước trôi, con cái phá hủy.

Phật dạy người có phước đến đâu, vật sở hữu theo đến đó. Cái gì của ta, ta giữ được, nghĩa là giữ phước. Phước là tâm hồn hoan hỷ; hết phước thì tâm chúng ta tự nhiên buồn phiền. Tâm buồn phiền, bệnh hoạn theo đó thâm nhập vào thân. Tâm an, thân khỏe dẫn

đến phước thứ ba là mọi người sẽ đến kết bạn và hợp tác làm ra của cải cho ta.

Trên bước đường tu, cần ý thức rằng việc giữ gìnphước báu quan trọng hơn vật sở hữu bên ngoài.Chúng ta giữ phước, chính yếu là giữ tâm hoan hỷ. Chính tâm hồn thanh thản tác động cho người tiếp xúc với ta được thanh thản theo. Ta không có ý đồ hay cơ tâm, nên mọi người dễ dàng thân thiện với ta. Còntính toán càng nhiều, khiến cho người cảm thấy e dè, sợ sệt, không dám gần gũi, hợp tác với ta. Thủ đoạn là tác nhân chính yếu làm tiêu hủy phước của mình.

Ở giai đoạn tiền Bát Nhã, giữ gìn phước đức bằng cách giữ tâm, thường gọi là thúc liễm thân tâm, trau giồi giới đức.Nói cách khác, là giữ gìn ba nghiệp thân khẩu ý thanh tịnh. Ở giai đoạn tiền Bát Nhã, trước khi huệ sanh, chúng ta phải giữ gìn ba nghiệp thanh tịnh để làm khuôn phép tu hành. Cónhư vậy, lòng chúng ta mới thanh thản được và tác động cho người thanh thản theo, tạo thành quyến thuộc đồng hành trên bước đường tu.

Tuy nhiên, trải qua một thời gian tập luyện như vậy trở thành nếp sống thuần thục rồi, tiến đến giai đoạn Bát Nhã, thì phản ứng của ta trước một việc hoàn toàn tự nhiên và đúng đắn, không phải dụng công nữa.

Tôi học kiếm đạo ở Nhật Bản và đã nhận ra ý của Văn Thù dạy về Bát Nhã trí. Mới tập, bước đầu họ chỉ dạy ta rút kiếm ra, thu kiếm lại trong suốt ba tháng và học bước tới bước lui cũng cả vài tháng. Điều này làm cho nhiều người dễ chán và nghĩ rằng không cần tập nhiều những động tác đơn giản ấy. Nhưng nỗ lực làm theo võ sư, tôi phát hiện ra về sau mình tự động tới lui, tránh né dễ dàng hay di chuyển đường kiếm cũng nhẹ nhàng tự động chính xác, không cần dụng công. Có thể tạm ví những bước học cơ bản ấy với thời gian chúng ta tu tập theo khuôn mẫu để luyện cho ba nghiệp thanh tịnh. Tuy thấy nó bình thường, nhưng giúp ích cho chúng ta rất nhiều về sau. Tiền Bát Nhã là những bước cơ bản để sau này đến giai đoạn Bát Nhã chúng ta tự ứng xử chính xác tùy trường hợp.

Đến giai đoạn quán chiếu Bát Nhã, trí chúng ta tự động trở thành bén nhạy lạ lùng; thấy được diễn biến của tâm thì chắc chắn sẽ hành xử đúng. Thực sự hành động hay việc làm, lời nói của một người đều phát khởi từ tâm của họ. Đức Phật quán sát được tâm chúng sanh, thấy họ muốn gì, nghĩ gì, làm được gì, Ngài theo đó đáp ứng. Vì vậy, Phật cứu độ người nào thì bảo đảm họ đắc quả, đắc pháp. Chúng ta không thấy tâm, không thấy nghiệp của chúng sanh, nên thường bị mắc lừa, hành động sai lầm.

Bồ tát Văn Thù nhìn Phật hành động đúng đắn, giáo hóa chúng sanh lợi lạc; nghĩa là Phật đã thể hiện tinh thần Bát Nhã. Dù Phật quán các pháp đều Không, nhưng việc làm của Phật và Bồ tát đều mang lại lợi ích cho các loài hữu tình về vật chất lẫn tinh thần.

Riêng chúng ta, tạo dựng được lợi ích vật chất, nhưng luôn luôn làm hao tổn tâm linh.Thật vậy, chúng ta xây chùa mà làm cho người buồn phiền bất mãn, vì chúng ta không sống với Bát Nhã và không làm theo cách của Phật.

Việc làm của Phật có lợi ích cho người từ đời này cho đến nhiều kiếp sau, vì Ngài hành xử với tâm Không. Tâm hoàn toàn trống không, Ngài mới quan hệ với chúng sanh qua tâm. Và tâm luôn thay đổi thì Phật pháp cũng luôn chuyển đổi cho thích hợp, tồn tại được với thời gian vô tận, không gian vô cùng.

Thật vậy, ngày nay chúng ta phát tâm Bồ đề, tu hành có kết quả chính là nhờ Phật lực đang chi phối chúng ta qua tâm. Và tâm Bồ đề của những bậc chân tu thạc đức tiếp tục ảnh hưởng qua tâm của những người có nhân duyên với Phật pháp. Cứ như vậy, từng thếhệ hỗ tương tác động nuôi lớn tâm Bồ đề của nhau, duy trì mạng mạch Phật pháp tồn tạivĩnh hằng trên thế gian này. Đó là cách nhìn thọ mạng của Đức Phật và chánh pháp củaNgài qua lăng kính Bát Nhã.

Pháp Hội 47: Bửu Kế Bồ Tát

Pháp Hội 47

BỬU KẾ BỒ TÁT

Đức Phật và đại chúng đang ở Kỳ Xà Quật và Ngài chuẩn bị thuyết pháp thì cách thế giới này về phương Đông chín trăm hai mươi vạn Phật độ có thế giới tên Thiện Biến, Phật hiệu Tịnh Trụ Như Lai và Bồ tát Bửu Kế hầu Phật cùng với tám ngàn Bồ tát.

Một Phật độ là tam thiên đại thiên thế giới, ở đây có đến chín trăm hai mươi vạn Phật độ cho chúng ta thấy khoảng cách giữa Ta bà và thế giới Thiện Biến xa đến dường nào. Tuy cách xa vô cùng tận như vậy mà Bồ tát Thiện Biến vẫn cảm thông được với Phật Thích Ca. Nhưng ngàikhông đi thẳng đến Ta bà mà lên Trời Phạm Thiên nói kệ ca ngợi Phật để chúng sanh mười phương trong Pháp giới nghe Phật thuyết pháp.

Điều này nghe có vẻ thần bí, nhất là ở thời xưa, hai người ở hai cõi khác nhau, nói chuyện và hiểu được nhau là điều khó. Tuy nhiên, ở thời đại chúng ta có thể lý giải được. Thực tế cho thấy ngày nay các Thiền sư ở thế giới khác nhau vẫn cảm thông và hiểu nhau được. Điển hình như vào thời gian tôi tu học ở Nhật Bản, khi tôi có ý định đến tham vấnThiền sư Sato ở chùa Vĩnh Bình cách xa thành phố Tokyo là nơi tôi ở đến sáu trăm cây số, mà ngài đã nhận biết được ý định đó của tôi và sai thị giả đứng chờ tôi đến để đưa vàophương trượng của ngài. Có thể nói những người đắc đạo, đắc Thiền có những sinh hoạt kỳ diệu. Thấy được như vậy, chúng ta mới vững niềm tin và thích tu hành.

Câu chuyện của bản thân tôi vừa nói để tạm lý giải phần nào sự tương thông giữa Phật Thích Ca và Bồ tát Bửu Kế. Hai Ngàicách nhau chín trăm hai mươi vạn Phật độ, nhưng đồng hạnh nguyện, đồng tâm tưởng là đồng một tần số, thì có thể nhận được tín hiệu của nhau. Chúng ta tu hành, tham Thiền thực chất nhằm dò tìm tần số của Phật, Bồ tát để cảm

thông. Dò bằng cách suy nghĩ về hạnh của Bồ tát, Như Lai.

Nhưng muốn nghĩ được như vậy, trước tiên phải xóa ngũ uẩn. Người nhập Thiền bị lạc hay điên là vì không xóa được ngũ uẩn. Tôi tham vấn các Thiền sư, họ đều cho biết rằng điều chính yếu để nhập Thiền là phải thoát được thân ngũ uẩn. Vì vậy, Thiền sư dạy chúng ta tất cả phương tiện để không bị ngũ uẩn chi phối, là không còn kẹt tham, sân, si, mạn, nghi, đẳng phần phiền não hay tám mươi bốn ngàn phiền não trần lao. Nếu còn những thứ này mà vào Định là chúng ta vào thẳng phiền não. Vì khi Thiền định, sự tác ý của chúng ta khởi lên ở chỗ nào sẽ đi thẳng vào cảnh giới đó.

Chúng ta phải tập xóa phiền não mới vào Định. Luyện tập chính là làm sao đạt được vô tâm, vô niệm thì vào định, bất cứ ma nghiệp nào cũng không tác động ta được, chủ yếu là ngũ ấm ma.

Còn bị ngũ ấm chi phối, tuy có thần biến làm chúng ta tưởng mình đắc đạo thật; nhưng đó là tà. Thí dụ nhập Định thấy Thượng đế

truyền lực làm cho mình bay được, tầm nhìn sáng hẳn. Ngoại đạo tu cũng đạt được kết quả thần biến này. Nhưng họ còn kẹt ngũ ấm,thần linh sẽ đến với họ và tác động cho họ làm được những điều kỳ lạ; chẳng hạn nhưnhịn đói được ba tháng vẫn khỏe mạnh.Nhưng họ còn khởi ham muốn, khó chịu, ai nói động đến liền khởi sân si, đối phó, đằng đằng sát khí, thì biết họ lạc vào tà định.

Trở lại việc Phật Thích Ca nhập Thiền, Ngài đưa một tần số ngang với Bồ tát Bửu Kế. Bồ tát nhận được tín hiệu của Ngài ở Ta bà, giống như trường hợp Diệu Âm Bồ tát ởphương Đông. Diệu Âm nhận được hai luồng hào quang từ bạch hào tướng và vô kiến đảnh tướng của Phật Thích Ca ở Ta bà phóng đến. Diệu Âm liền đến ngay Ta bà đảnh lễ Đức Phật Thích Ca. Có thể lý giải việc này rằngmuốn điều người, trước tiên phải sử dụng trí tướng hay trí tuệ, tài năng.

Bồ tát Diệu Âm nhận ra được hào quang của Phật Thích Ca là biết ở Ta bà có vị đại Đạo sư có trí tuệ vô thượng. Chúng ta có thể

hiểu điều này nhằm khuyên người học đạo phải tìm người có tài tiêu biểu cho trí tướng và có đức hạnh là đức tướng. Tài năng và đức hạnh đầy đủ, người mới tìm đến học. Bồ tát Diệu Âm nói rằng ngài không thể không qua Ta bà, vì có vị Thầy quá tốt, quá giỏi cần ngài. Hợp tác với người tài giỏi và đạo đức, chắc chắn thành tựu được công đức.

Phật Thích Ca phóng hai hào quang chiếu thẳng đến Diệu Âm, chứng tỏ hai vị này đồng hạnh nguyện hay đồng tần số, dễ cảm nhau. Thật vậy, Phật Thích Ca ứng hóa thọ sanh thân và Bồ tát Diệu Âm trợ lực, vì không mang thân ngũ uẩn.

Kinh Pháp Hoa phẩm Tựa thứ nhất cũng cho thấy Đức Phật phóng bạch hào tướng quang chiếu sáng mười tám ngàn thế giới. Tất cả thế giới đó hiện ra đầy đủ và chúng sanh tự thấy nhau; nghĩa là Phật huệ phát ra rồi, người nươngtheo đó để hiểu rõ cuộc đời, thấy được nhân duyên. Chúng ta trực tiếp nhận ánhquang của Phật giúp chúng ta thấy pháp, hay nhân duyên và hiểu nhau. Nhưng Phật không

còn trên cuộc đời, chúng ta nương theo giáo lý cũng có được những cảm thông với nhau và mường tượng được nhân duyên giữa các loài. Nói cách khác, nương trí và đức của Như Lai mà hiểu.

Điều quan trọng trên bước đường tu đối với chúng ta là đồng hạnh nguyện. Chúng ta quyết lòng bỏ việc trần thế để đi vào thế giới thuần tịnh của Như Lai, sẽ có Bồ tát đồnghạnh nguyện trợ lực. Còn khởi tham lam, thì khôngthể điều người. Lúc ấy, muốn người giỏi, tốt, giàu đến, nhưng họ lại tránh xa ta và chỉ có người nghèo đói, bệnh hoạn, tham lam tìm đến.

Muốn tu Phật đạo, phải lập hạnh theo Phật. Bồ tát Bửu Kế từ phương Đông cách chín trăm hai mươi vạn Phật độ không đến thẳng Ta bà như Diệu Âm. Nhưng ngài bay lên Trời PhạmThiên thuyết kệ tán thán Phật, ví như phải qua vệ tinh trung gian; vì họ không thể trực tiếp nghe Phật Thích Ca.

Bồ tát trong Pháp giới nghe bài kệ của Bửu Kế mới tập hợp về Ta bà để nghe Phật Thích Ca thuyết pháp. Có thể khẳng định

rằng truyền đạo qua tâm có sức mạnh vôcùng; nghe qua lời nói rất giới hạn, đôi khicòn hiểu lầm. Người ở thế giới khác, nhưng đồng hạnhnguyện có thể hợp tác với ta. Thí dụ như Thượng tọa Giác Toàn có hạnh nguyện thăm viếng, an ủi người bệnh phong. Phật tử ở nước ngoài cũngcó ý thích như vậy thì họ gởi tiền về để nhờ Thượng tọa làm việc nhân từ đó. Họ không về được, nên phải qua trung gian của Thượngtọa.

Suy từ việc này để chúng ta hiểu Đức Phật Thích Ca. Ngài có thân người mới giáo hóa chúng hữu tình được. Bồ tát vô hình muốn làm việc này cũng không được, phải dồn lực cho người bằng xương thịt đồng hạnh nguyện để làm thay họ. Vì vậy, nếu tâm ý ta đồng với Bồ tát lực, Phật lực, tất yếu các Ngài gia bị cho ta. Nếu suy nghĩ đồng với ma lực, thì ma lực ủng hộ ta.

Điều này thể hiện rõ nét trên thực tế đời thường, có người giờ trước được việc, nhưng giờ sau đổi ý, họ thất bại. Họ phát lên nhanh chóng dễ dàng, vì tâm hồn lúc đó trong

sáng, nhận được sức gia bị của Phật, Bồ tát và thể hiện thành những việc làm đúng đắn, thành công. Nhưng vì chưa đắc đạo, nên tâm của họ vô thường, tâm đổi thành xấu ác, không nhận được sức gia hộ của Phật, của Hiền Thánh nữa, nên việc làm cũng trở thành sai trái.

Riêng Đức Phật thì hoàn toàn thánh thiện. Vì vậy suốt cuộc đời Ngài nhận được lực gia bị của các Đức Như Lai và chư Bồ tát vô hình ở mười phương, gọi là nhứt Phật xuất thế, thiên Phật hộ. Nghĩa là có một Đức Phật mang thân ngũ uẩn thì có ngàn vị Phật vô hình ủng hộ. Nhưng Phật Thích Ca nhập diệt, lực của Phật mười phương gia bị hộ trì chánh pháp của Ngài. Ngày nay, chúng ta đang tuyên dương chánh pháp của Phật Thích Ca, nhất định phải được mười phương Phật gia bị để chúng ta đủ sức giữ gìn pháp Phật hiện hữu lâu dài, lợi ích cho chúng hữu tình.

Trong pháp hội này, Đức Phật đang ở Ta bà thuyết pháp. Bồ tát Bửu Kế ở phương Đông cách xa chín trăm hai mươi vạn Phật độ, nhận được tín hiệu của Đức Thích Ca. Ngài liền đưa

một số Bồ tát lên Phạm Thiên thuyết kệ tán thán, để Bồ tát mười phương vân tập về Ta bà nghe thuyết pháp.

Bồ tát Bửu Kế ở xa mà hiểu được Phật là thần giao cách cảm. Hay nói cách khác, người có tâm hồn vắng lặng tạo thành tần số tâm linh. Ai ngang qua tần số đó thì trựcnhận được. Trong Pháp giới có nhiều tần số tâm linh và khi thông được với tần số nào thì bắt được tín hiệu tâm linh đó. Tín hiệu tâm linh không bị chướng ngại như sóng từ của điện thoại hay truyền thanh, truyền hình, v.v... Ở trạng thái tâm ngang nhau, người này nghĩ, người kia nhận được ý đó, là sự kỳ diệu của thế giới tâm linh. Có người làm thí nghiệm nói với tôi rằng anh ta có một người thân ở Hà Nội. Khi người này nghĩ về anh, thì anh biết được người này đang làm gì dù anh đang ở thành phố Hồ Chí Minh. Có thể hiểu đó là sóng từ của tâm linh. Giữa Phật Thích Ca đắc đạo và Bồ tát ở xa vẫn nhận được tín hiệu của nhau. Bồ tát mười phương tập hợp nghe được pháp âm của Phật Thích Ca là nghe theo sóng từ tâm linh.

Bồ tát Bửu Kế ở cách thật xa vẫn nghe Đức Thích Ca ở đây thuyết pháp. Nhưng Bồ tát này lại lên Trời Phạm Thiên và ở đó thuyết kệ. Ý này làm chúng ta suy nghĩ rằng Bồ tát Bửu Kế đồng hạnh nguyện với Phật Thích Ca. Ngài không đến để nghe pháp thôi, mà chính yếu là tạo điều kiện cho Phật thuyết pháp giáo hóa.

Bửu Kế thăng Phạm Thiên và từ đây, Bồ tát truyền làn sóng tâm linh đến các Bồ tát khác cùng một hệ tiếp thu. Nói đơn giảnlà ngài báo tin ở Ta bà có Thích Ca đang thuyết pháp. Nhưng ngài phải lên Phạm Thiên mở tần số thông báo.

Bồ tát Bửu Kế phải lên Trời Phạm Thiên tán thán Phật, ví như đưa vệ tinh lên không gian truyền đi khắp nơi. Hay ngụ ý thăng lên Phạm Thiên là đạt đến trình độ cao nhất của tâm linh mới truyền đi được cho mọi người. Vì Phạm Thiên tiêu biểu cho sự khởi đầu của vạn vật, hay trở về thật tướng các pháp thì các loài hữu tình đồng một thể, mới tương giao và cảm thông được. Bửu Kế phải thăng lên Trời Phạm Thiên là vậy.

Thực tế cho thấy các Thiền sư ở trên núi, trong hang động mà người vẫn lặn lội tìm đến; vì có lực vô hình tác động họ phải đến. Điển hình như Hòa thượng Huê Nghiêm lúc Ngài độ hơn 20 tuổi, nhưng tấm lòng mộ đạo rất cao.Chùa hết gạo, nhưng ngài nghĩ đi xin thì không nên. Ngài vẫn trụ ở chùa bỏ hoang tên là chùa Cô Hồn, tự nghĩ cứ ngồi yên nhập Thiền, chết cũng không sao. Ngài trụ tâm vô niệm hoàn toàn. Dân làng ở xã Phước Long lúc ấy đều chiêm bao thấy có một vị Thần gọi họ đến cúng dường một vị đang tu ở chùa Cô Hồn. Họ kéo nhau lên núi cúng dường Hòa thượng và kể lại giấc mơ như vậy. Ngài không biết, không gọi và cũng không mượn người đi kêu gọi. Tuy nhiên, thực tu đến mức độ nào, tâm trạng nào và cảm thông được thế lực vô hình thì các Bồ tát, thiện thần xuất hiện để hỗ trợ.

Bồ tát Bửu Kế từ Trời Phạm Thiên thuyết kệ thì người ở trần gian là trưởng lão Xá Lợi Phất nghe được Phạm âm, mới hỏi Phật Thích Ca. Nhân đó, Phật thuyết pháp cho biết có Bửu Kế đang nói kệ. Xá Lợi Phất

vào Định, nghe được âm thanh của Bửu Kế.Thực tế người tu Thiền thường trực nhận được âm thanh ngoài ngôn ngữ như vậy. Ở Nhật Bản có một bà lãnh đạo tập đoàn Phật tử Reiyukai. Bà không biết chữ và xuất thân từ giai cấp làm thuê, nhưng chuyên thuyết kệ và có đến ba triệu đệ tử theo tu học. Phảichăng bà đã nghe được âm thanh ngoài càn khôn.

Bồ tát Bửu Kế hỏi Phật làm thế nào thấy Phật, nghe được pháp âm, vượt được lưới ma và tập hợp quần chúng. Vì thực tế có người tu thấy được Phật, vượt được khó khăn và có người tu cũng không được gì. Tuy cùng tu một chùa, cùng học một lớp, một Thầy, nhưng người đắc đạo, người không. Có người làm nên đạo nghiệp hay vào thế giới tâm linh được và cũng có người chẳng làm được gì ở thế gian này, nói chi đến thế giới khác. Chúng ta cùng suynghĩ về câu hỏi của Bồ tát Bửu Kế và lóng nghe Phật Thích Ca trả lời để áp dụng trong việc tu hành.

Việc quan trọng khác nữa mà chúng ta cần suy nghĩ là Bồ tát hành đạo bình thường,

nhưng lại đạt kết quả cao. Thuở nhỏ tôi cũng hay ức lòng vì chuyện này. Mìnhráng tu cực khổ, ốm đau và còn bị người chống phá. Trong khi người khác sống tà tà, không tu lại gặp toàn việc may mắn và đi lên. Phải nói đó là cái nhìn của người chưa đắc đạo, không bao giờ thấy sự thật, chỉ thấy cái giả bề ngoài.

Bề ngoài thấy Bồ tát không tu. Thực sự họ tu trên chân thật môn, tu trên chơn tâm, nhưng hiện bên ngoài giả tướng. Bồ tát dùng chân thật trí quán sát các pháp và tùy nhân duyên giáo hóa chúng sanh. Đức Phật dạy rằng Bồ tát dùng đại huệ hiện tướng dâm nộ si để giáo hóa chúng sanh. Đại huệ nghĩa là đã đạt được sự hiểu biết cùng tột chân lý, nhưng vẫn hiện tướng tham sân si để độ sanh.Chúng sanh tội cấu, sống thật với dâm nộ si thì chắc chắn phải đọa ba đườngác, không thể khác. Nhưng Bồ tát Đại Huệ thấy được nhân duyên giáo hóa chúng sanh, nên ngài hiện tướng nghiệp để giống với họ, thường được gọi là đồng sự nhiếp. Đối với Bồ tát, dâm phòng tửu điếm, vô phi thanh tịnh đạo tràng; nghĩa là những nơi tội lỗi vẫn là đạo

tràng thanh tịnh của Bồ tát. Ý nói bản tâm Bồ tát thanh tịnh, vào nơi tội lỗi nhằm mục đích làm cho người tỉnh thức. Bồ tát vào đời bằng đại huệ, nhưng có giả tướng là dâm, nộ, si. Chính do huệ chỉ đạo nên họ không bị hoàn cảnh xấu ác chi phối; người có nghiệp thật thì không thoát ra được. Chúng ta biết được Bồ tát hiện tướng giả say, vì sau đó, Bồ tát không bị nghiệp rượu hành hạ và còn làm cho người phát tâm. Giống như Phật Thích Ca hiện hữu ở Ta bà mang thân ngũ uẩn như chúng ta. Và Ngài tu hành đắc đạo, thông được mười phương Phật để chúng ta thấy Phật giống y như ta mà đắc đạo; chẳng lẽ chúng ta không được như vậy sao.

Không thể có việc một người tham sân si bỗng nhiên trở thành Bồ tát, Phật. Thật vậy, chúng phàm phu tham sân si sẽ đọa bađường ác, không thể nào khác. Hàng Thanh văn hay Nhị thừa thì sợ ba đường ác; nên họ trốn chạy, không dám làm việc ác, sợ cuộc đời sẽ nhận chìm họ. Thanh văn phảisống cách biệt thế gian để thoát ly dâm, nộ, si.

Bồ tát không phải phàm phu, không phải Nhị thừa, ra vào cõi này tự tại. Vì vậy, ta thấy họ là sát nhân, nhưng buông dao xuống là thành La hán liền. Phải biết đó là Bồ tát, vì sát nhân thật thì không thể nào được như vậy. Tất cả sự nghiệp công danh từ bỏ dễ dàng, đó là Bồ tát. Vì đối với Bồ tát, có cũng như không, không cũng như có. Việc làm của Bồ tát chúng ta không thể suy nghĩ biết được, thường gọi là bí mật thần thông. Mọi việc làm của Bồ tát đều nhằm giáo hóa chúng sanh, giúp họ tỉnh thức.

Bồ tát Bửu Kế hỏi Phật làm sao thấy Phật, được chư Phật hộ niệm, được chúng sanh quy ngưỡng, vượt được tất cả ma chướng, mọi Phật sự đều thành tựu. Bồ tát hỏi Phật những điều này không phải hỏi cho ngài. Ngài hỏi cho các Bồ tát khác do ngài vận động đến nghe.

Phật trả lời rằng cần tu sáu pháp Ba la mật và ba mươi bảy Phẩm trợ đạo. Đó là những điều kiện tất yếu để thấy Phật, được Phật hộ niệm, vượt được lưới ma, giáo hóa được chúng sanh và thành tựu Phật sự.

Đức Phật dạy chúng ta các pháp tu và Ngài khẳng định rằng ai sống trong chánh pháp thì được Phật hộ niệm. Vì Phật đangtrụ chánh pháp và ta sống với chánh pháp, nên ta và Phật không cách ly, nhất định được Ngài phóng quang gia bị. Chúng ta không thấy Phật hộ niệm cho mình thì phải tự xét lại xem mình có sống trong chánh pháp thật hay không, hay là đang ôm ấp tham lam, tức giận, si mê. Mỗi khi tôi buồn, giận, ham muốn… là giựt mình, vì tự biết mình đã ra ngoài phápNhư Lai, không còn được Phật hộ niệm nữa. Tôi vội vàng trụ tâm trở lại trong chánhpháp.

Khởi lên những tánh xấu ác, phiền não là đã lọt vào thế giới ma. Ma ở thế giới ma thì nó vẫn an lành. Ta là đệ tử Phật mà vô thế giới ma là tự sát. Thực tế cho thấy các Thầy tu làm ăn với người đời là hoàn toàn thua, mất trắng. Phải luôn sống trong pháp Phật mới được Phật che chở, mọi việc của chúng ta mới thành Phật sự.

Phật khuyên chúng ta nên sử dụng ba mươi bảy Trợ đạo phẩm để tự trang nghiêm thân tâm. Đây là pháp cơ bản nhất của Phật mà chúng

ta phải thể nghiệm; nói chung là ba cửa giải thoát: Không, vô tác, vô nguyện. Đối với chúng ta, tất cả đều là Không, là giả, không có thật; vì thế, tâm chúng ta không tham đắm cuộc đời, mới ở trong đạo. Thấy cuộc đời là thật thì còn tham. Nhìn qua lăng kínhPhật pháp thấy cuộc đời này và mọi việc không tồn tại lâu dài, chỉ có khổ. Cần quán thân bất tịnh, thọ thì khổ, các pháp thì vô ngã, tâm thì vô thường. Trụ pháp như vậy,mọi việc không chi phối ta nữa, tâm luôn được an vui, thanh tịnh, hiện tướng giải thoát, mới vượt được lưới ma, người trông thấy mới phát tâm tu hành. Tôi nhắc các anh em ra trường đừng lo cất am cốc. Chùa dư rất nhiều, chỉ cần người tu, cần người làm việc.Thiết nghĩ chúng sanh ở nơi nào, thời nào cũng cần người tu đắc đạo. Đắc đạo tất yếucứu độ được chúng sanh. Người chưa theo vì chúng ta chưa đắc đạo, thì đừng nói, đừngkhuyên họ. Tôi lập hạnh này trong mấy chục năm trước. Mình tu đắc đạo, giải thoát chomình, không cứu được ai cũng không sao. Chỉ sợ nhất đọa xuống thì không lên được.

Thực chất bước ban đầu của người tu là từ bỏ sự quan tâm đến vật chất, trụ pháp Phật để diệt lòng tham, thì sẽ có tướng giải thoát. Kinh nghiệm bản thân tôi thấy rõ điều này. Người nói rằng sẽ cúng cho ta bữa cơm, một khu đất… Ta nghiệm lại xem lòng tham của ta có nổi dậy không. Khi chúng ta không nghĩ đến cơm ăn, tiền bạc…, lòng trống vắng thì người nghĩ chúng ta tốt, phước báu hiện rõ liền và họ cúng thật.Nhưng ta khởi niệm, trông chờ họ cúng như lời họ hứa, thì họ lại phớt lờ. Hoặc những lúc cần tiền xây chùa, ta tìm họ để xin thì họ cũng tìmcách từ chối; trong khi ta chẳng muốn xây dựng gì, người lại đem tiền đến đề nghị ta xây chùa! Chính vì vậy, phước báu được mất theo cách này gọi là mộng huyễn bào ảnh.

Ba mươi bảy Trợ đạo phẩm và sáu pháp Ba la mật dành cho hai hàng đệ tử Phật là Nhị thừa Thanh văn, Duyên giác và Bồ tát. Tại sao ta không ở trong pháp đó, mà chạy ra ngoài chi cho khổ. Tự xét mình xuất gia thì nên trang nghiêm thân tâm bằng ba mươi bảy Trợ đạo phẩm. Nhưng theo

tinh thần Đại thừa, ba mươi bảy Trợ đạo phẩm được quy lại, lấy Bát Chánh đạo làm chuẩn.

Người tu phải trụ Bát Chánh đạo, trong đó quan trọng nhất là đạt được chánh kiến. Muốn có chánh kiến, bước đầu áp dụng thấp nhất là văn, tư, tu. Ở trong pháp Phật, Thanh văn phải nghe, suy nghĩ, ứng dụng và phải có Thầy khai ngộ. Thầy phải giải thoát mới khai được; tu học với Thầy phiền não, chúng ta sẽ bị nhiễm phiền não. Theo Thầy thường rầy la, đánh mắng, chúng ta tích lũynhững thứ này lâu ngày bị tiêm nhiễm theo mà không hay; sau này chúng ta cũng đánh mắng học tròmình. Điều này sai, dù là để bắt nó học.

Từ chánh kiến của Thanh văn là Nhứt thiết trí, tiến lên chánh kiến của Bồ tát là Đạo chủng trí và chánh kiến của Như Lai là Nhứt thiết chủng trí. Có chánh kiến thấy tất cả pháp đều giống nhau; chỉ vì nghiệp khác nhau tạo thành hình tướng các loài hữu tình khác nhau và trong mỗi loài cũng có vô số hình tướng đẹp xấu khác nhau. Vì vậy, việc tu hành chính là chuyển nghiệp bằng cách

nương theo pháp Phật. Nương theo pháp Phậtlà học, suy nghĩ, áp dụng pháp Phật trongcuộc sống; từng bước chúng ta sẽ phát huy sự thấy biết của Thanh văn tiến đến sự thấy biết của Bồ tát, Như Lai. Đạt được quả vị Như Lai, mọisự thấy biết hoàn toàn chính xác, không còn sai lầm và dùng sự hiểu biết vô thượng để cứu độ vô số chúng sanh thoát khỏi trầm luân sanh tử.

Pháp Hội 48: Thắng Man Phu Nhân

Pháp Hội 48

THẮNG MAN PHU NHÂN

Thắng Man là con gái của vua Ba Tư Nặc, lấy chồng là vua ở nước lân cận Xá Vệ, trở thành hoàng hậu. Tâm tánh của bà rấthiền hậu và lại có khả năng thuyết phục người. Đây là điểm đặc biệt mà chúng ta cần suy nghĩ để học. Trong triều, từ trên xuống dưới, kể cả quốc vương đại thần, không ai có ý trái lại hoàng hậu Thắng Man. Người nữ mà khiến cho chồng và mọi người nể phục, không phải là việc đơn giản.

Việc chính yếu của Thắng Man là đạt cho được Nhứt thiết trí; nói theo ngày nay là nắm bắt được chân lý. Thiết nghĩ hướng tu hành của chúng ta ngày nay cũng vậy, làm thếnào thấy sự vậtchính xác hoàn toàn, thì mới có thể điều động người.

Muốn làm được như vậy, phải cắt bỏ chấp ngã và ngã sở. Vì còn chấp ngã và ngã sở thì không thể nhìn sự vật khách quan, nhất định phạm sai lầm, phải thọ quả báo. Có thể nói khi tu, cái mà chúng ta khó bỏ nhất là ý niệm về tôn giáo của ta, ta là Phật tử, ta là người tu theo Phật giáo. Ta có lập trường riêng như vậy, thì các tôn giáo kháccũng có lập trường của họ. Và khi đã có lập trường riêng, thấy sự việc không thể khách quan; điều gì của Phật giáo, chúng ta luôn binh vực, của đạo khác dù đúng, chúng ta cũng cắt xén bớt. Như vậy là trái với cốt lõicủa đạo Phật dạy phải thấy đúng sự thật. Chúng ta tu phải xóa bỏ sai phạm này càng sớm càng tốt.

Muốn tu tập pháp này, phải bỏ sở hữu của chúng ta trước, bỏ sở hữu vật chất và kế là sở hữu tinh thần. Bỏ và xem có bị mất mát gì hay không. Cỡ như các Thầy cô mà bỏ thì coi chừng giống như qua sông, chưa biết bơi mà bỏ thuyền bè là chết. Riêng tôi đang tập bỏ và thử bỏ. Không cần vật chất, không cần quản lý, không nghĩ tới quyền lợi; tôi chỉ lo truyền bá chánh pháp, nhưng đến đâu cũng

có cơm ăn, chỗ ở. Phải xét lại vị trí của mình đến mức nào mới có thể bỏ; bỏ mà không mất mới nên bỏ. Đạt đến quả vị Phật, bỏ tất cả, nhưng được tất cả. Bồ tát thì bỏ được một phần, có một phần công đức. Vì vậy, Bồ tát hành đạo theo nhân duyên, công đức sẵn có mà thôi; vượt ngoài mức giới hạn này không thể được. Khi sang Nhật, tôi thử đến ở nhà thờ xem người khác tôn giáo đối xử ra sao. Quả thật họ cũng dọn phòng cho tôi ở và đãi thức ăn chay đàng hoàng như ở chùa.

Bắt đầu chúng ta tập xả một phần, bằng cách ta lo cho Tăng Ni, lo cho Phật pháp, thì Tăng Ni, tự viện, Phật pháp bấy giờ trởthành mạng sống của ta. Các Thầy cô đừng nên nghĩ chùa là của riêng mình, vì chỉ một ý niệm như vậy cũng không nên. Dứt khoát rằng chùa là của tứ chúng hay thập phương đàn na tín thí. Nếu ta buôn bán, sang nhượng chùa thì phạm tội không tha thứ được và món nợ này cũng không thể nào trả cho nổi. Ta nợ một người còn có thể trả được, sanh làm trâu ngựa cũng trả được. Nhưng sang đoạt chùa là tài sản chung của thập phương bá tánh, quá nhiều người, không thể trả hết; thậm chí có

người chỉ hùn một đồng xây chùa, họ cũng đã có phần công đức trong đó.

Là đệ tử Phật, đứng ở lập trường chánh pháp, chúng ta hiến thân cho đạo, hết lòng vì đạo, tiến thân trong đạo. Bản thân tôi không có gì, được tu học ở Phật học đường Nam Việt; sau đó trên bước đường hành đạo, đếnđâu tôi bồi đắp cho đạo, tự đặt mình là một phần sở hữu của Giáo hội, của Tam bảo. Vìvậy, tất cả việc làm của tôi là do Giáo hội đề cử, gọi là Tăng sai. Chư Tăng phân bổ làm gì, ta hết lòng làm, công đức mới sanh. Bắt đầu ta làm được công đức trong một vùng, từ từ tiến lên làm cho cả thành phố và cả nước.Công đức chúng ta cứ như vậy mở rộng. Vàkhi tâm lượng vì đạo, vì chúng sanh trong Pháp giới thì tất cả Pháp giới đều trở thành sở hữu của chúngta.

Trong pháp hội này, có hoàng hậu Thắng Man nhận được bức thư của mẹ nói về Đức Phật. Bà liền nghĩ ngay đến Phật và liền thấy Phật xuất hiện trong hư không. Và từ chỗ Phật ngự, bà phát tâm ca ngợi Phật đức. Sau đó, Phật thọ ký cho bà đời đời kiếp kiếp thường qua lại chốn

nhơn thiên, luôn được tự tại và thành Phật hiệu là Phổ Quang.

Tại sao bà là cư sĩ chỉ nghĩ đến Phật và phát tâm thì Phật đến và được Ngài thọ ký đời đời kiếp kiếp không đọa ba đường ác và thành Phật. Chúng ta thấy việc tu hành của Thắng Man quá đơn giản lại được kết quả lớn lao như vậy. Trong khi chúng ta xuất gia học đạo, ép mình trong khuôn khổ hàng chục năm mà còn không được gì. Phật dạy dễ,nhưng sao chúng ta tu lâu mà vẫn không có kết quả. Chúng ta nên xét lại việc tu hànhcủa mình đúng hay sai. Nếu không được kết quả giống Phật nói, chắc chắn chúng ta tusai, vì Phật không sai.

Chúng ta sai ở điểm nào. Theo tôi, chúng ta sai vì không thấy mình, không hiểu mình, thì làm sao thấy Phật. Không thấy Phật thì không tu trong chánh pháp được, nên rớt sang tà đạo.

Thắng Man thưa với Phật rằng quan trọng nhất là nhiếp thọ chánh pháp; nói theo kinh Pháp Hoa là đúng như pháp tu hành và giữ được chánh pháp thì phải đạt

được kết quả như Phật dạy. Chánh pháp theo kinh này nêu lên một số việc đơn giản như giữ gìn giới luật. Đương nhiên, trên bước đường tu của chúng ta phải nghiêm trì giới luật; vì giới luật là thọ mạng của Phật pháp, giới luật còn thì Phật pháp còn. Vì vậy, nếu chúng ta sống theo giới luật thì dù Đức Phật nhập diệt cũng coi như Ngài còn tại thế.

Tuy nhiên, giữ giới khác với chấp giới. Người giữ giới làm cho giới trở thành hạnh và do hạnh tạo thành đức. Giữ giới ở dạng này là tu để trở thành người đức hạnh. Thành tựu được giới đức như vậy thì từng bước thăng hoa; trước tiên là được thân giải thoát và tâm giải thoát. Người tu mà không hiện được tướng giải thoát, không có tâm hồn phóng khoáng, coi như đọa.

Nhờ nhiếp thọ chánh pháp, có được tâm hồn phóng khoáng. Tâm phóng khoáng, nếu nói cho gọn là bốn đức tánh từ, bi, hỷ, xả. Thắng Man nói rằng bà đổi bốn đức tánh này thành mười hạnh nguyện để tu.

Thứ nhất là bà phát nguyện giữ gìn cấm giới hay sống theo mẫu mực của người

có hạnh đức. Do hành động và việc làm lâu ngày của bà trở thành đức khiến cho người phát tâm. Trên bước đường tu, lúc còn nhỏ, chúng ta dùng hạnh trang nghiêm thân tâm, lớn thì dùng đức trang nghiêm. Hạnh và đức là giới của Đại thừa, tức làm gương tốt cho đời, làm lợi ích cho đạo. Từ khi xuất gia học đạo cho đến nhắm mắt lìa đời, thử kiểm xem ta đã làm được gì cho đạo hay không. Làm được việc cho đạo, cho chúng, mới có công với đạo, có đức với chúng. Công đức viên mãn mới không uổng phí cuộc đời tu. Trong Phật pháp, ta là con nợ; trong xã hội, ta là người ăn bám, chắc chắn không phải là đệ tử Phật.

Khi chúng ta thọ giới Sa di, Tỳ kheo, Thức xoa, Tỳ kheo ni, cũng chỉ giữ những giới này cho đến cuối đời. Mạng sống xả bỏ rồi thì các giới biệt giải thoát này cũng không còn, vì nó chỉ có tính cách giai đoạn. Có thể nói việc thọ giới biệt giải thoát của hàng Thanh văn để tạo điều kiện cho chúng ta tu trong khuôn mẫu cố định. Khi chúng ta chết thì khuôn phép này cũng chấm dứt, không mang theo đời sau được.

Nhưng giới Bồ tát đã thọ lãnh ở kiếp này rồi, vẫn mang theo qua kiếp sau và chúng ta cũng tiếp tục giữ cho đến khi thành Phật.

Đối với giới Tỳ kheo, Tỳ kheo ni…, khi phát tâm thọ thì có giới, nhưng thoái tâm là xả giới; nghĩa là có thọ, có giữ, có xả. Trái lại, Bồ tát giới thành tựu do phát Bồ đề tâm, nên không có thọ cũng không có xả. Khi chúng ta phát tâm Bồ đề thì đầy đủ giới đức. Nếu thoái tâm thì giới vẫn còn nguyên, nhưng không có tác dụng, nên không trở thành hạnh đức. Tuy nhiên, đời sau gặp duyên khai ngộ, ta phát tâm Bồ đề lại thì giới thể tự thanh tịnh.

Điển hình là trường hợp hoàng hậu Thắng Man chẳng những phát tâm Bồ đề trong hiện tại mà đã phát tâm, hành Bồ tát đạo ở nhiều ức Phật quá khứ. Vì vậy, kiếp này bà lập gia đình bình thường, nhưng giới bên trong đã có; nên chỉ nghe nhắc đến tên Phật, thì tự sâu kín đáy lòng của bà đã khởi lên ý niệm tu theo Phật. Nếu không có hạt nhân lành này, dù có gặp Phật cũng không tu hay tu cũng không kết quả, hoặc thấy người tu, mình kết duyên kính tin là cũng nhiều rồi.

Giới Bồ tát không phải do giới sư truyền trao. Bồ tát Văn Thù, Di Lặc và Đức Phật Thích Ca mới là người truyền trao giới Bồ tát. Văn Thù khai ngộ thì huệ chúng ta mở, nhìn đời chính xác, Di Lặc nhận làm giáo thọ sư thì lòng ta được an lành. Từ đó, người phát tâm Bồ đề thọ giới xong, nhìn đời sáng và tâm hồn thanh thản; không phải thọ giới rồi bị ràng buộc, khổ sở. Đối với việc thế gian, ta không còn thắc mắc buồn phiền vì thấy rõ; nghĩa là nương được trí Văn Thù và được Di Lặc dạy, tâm chúng ta bình ổn hoàn toàn. Được như vậy, Đức Thích Ca sẽ truyền trao chánh pháp và ta mới trở thành Bồ tát là đệ tử của Phật Thích Ca.

Phật Thích Ca cho biết Thắng Man nhiều đời đã phát Bồ đề tâm, hành Bồ tát đạo, nên bà thường luân chuyển trong sáu nẻo luân hồi. Nhờ vậy, đời đời kiếp kiếp bà luôn được thắng duyên là thông minh, khỏe mạnh, có hảo tướng… Xét ở khía cạnh nào cũng thấy Thắng Man hoàn hảo, vì đã trang nghiêm thân tâm bằng công đức do hành Bồ tát đạo, làm lợi ích cho người. Có công đức như vậy, bà tái sanh làm công chúa và sau lại làm hoàng hậu. Phước đức trang nghiêm thân tâm

của Thắng Man quá đầy đủ, nên chỉ đọc bức thư của người mẹ nói về Phật, bà đã hình dung ra Phật và phát Bồ đề tâm.

Riêng bản thân của mỗi người trong chúng ta, nếu xuất gia mà chưa phát Bồ đề tâm, chưa được trí Văn Thù khai ngộ, chưa được Di Lặc giáo dưỡng, chúng ta còn đủ tham sân phiền não. Chúng ta phải cố gắng giữ gìn giới luật trong khuôn khổ của hàng Thanh văn, vượt qua hàng rào an toàn này, sẽ bịđọa.

Thắng Man nhờ giữ giới, tạo thànhcông đức, nên phát nguyện thứ nhất của bà đối trước Phật là đời đời kiếp kiếp nghiêm trì giới luật. Hạnh nguyện thứ hai của Thắng Man là luôn luôn kính trọng các bậc sư trưởng.

Tôi thấy các Thầy cô trẻ thường phạm sai lầm là thiếu kính trọng các bậc tôntrưởng. Tuy giỏi, nhưng mất đức khiêm cung cũng không làm được Phật sự. Tự thấy mình học có bằng cấp, còn Thầy tổ không có gì, là đọa. Phải biết rằng các bậc tôn trưởng ở thế hệ khác, nên họ học khác, hiểu khác chúng ta và họ thành tựu được những Phật sự tương ưng ở thời đó là giỏi rồi. Chúng ta ở thế hệkhác, làm được việc khác.

Tôi kính trọng Hòa thượng Huê Nghiêm tuy ngài không học nhiều, hoặc Hòa thượng Thiện Hoa, Hòa thượng Trí Tịnh là các vị thân giáo sư mà tôi theo học. Tuy nhiên, tôi làm đạo khác với các ngài để thích hợp với cuộc sống ở thời đại mới. Tôi vẫn tôn kínhcác ngài dù tôi có hiểu biết khác. Ở thời kỳ Thầy Tổ của chúng ta thì theo lối học từ chương, lúc đó giảng kinh từng chữ, từng câu là giỏi lắm. Học một bộ kinh phải mất mười năm, naychúng ta học một năm. Tôi thường phân bộ kinh làm ba phần để giảng giải. Trước nhất giảng lịch sử của kinh và tư tưởng kinh. Phần thứ hai là giảng nội dung hay cốt lõi của kinh. Và phần ba, nếu cần, tôi trích giảng vài đoạn kinh hay. Còn dạy theo kiểu xưa thì học cùng kiếp cũng không hết.

Thử nghĩ Thầy Tổ của chúng ta không giỏi hơn ta thì làm sao các ngài đào tạo chúng ta nên người. Ta dạy lớp người sau cũng phải un đúc cho họ thành tài, không đưa họ vào lối mòn cũ. Kính trọng tuyệt đối các bậc bề trên đi trước, không bao giờ được xúc phạm. Họ đã an vị trên bàn thờ là đã hoàn tất sứ mệnh đối với Phật pháp. Còn ta lo việc của ta cho tròn.

Nguyện thứ ba của Thắng Man là tha thứ cho người dưới cố ý hay vô tình xúc phạm bà. Muốn làm người lớn, phải biết tha thứ người dưới. Nếu không tha thứ thì ta ngang hàng với họ hay chống phá lại họ thì ta còn thấp hơn họ. Không kính người trên, không rộng lượng với người dưới, không hành Bồ tát đạo được.

Đối với người giỏi hơn, người có hạnh tốt, phải phát tâm tùy hỷ với họ là nguyện thứ tư của Thắng Man. Trong cuộc sống, chúng ta từng thấy những người không có hạnh tùy hỷ với người giỏi hơn và triệt tiêu họ; tấtnhiên tạo thành thế chống đối, việc làm càng trở nên khó khăn hơn. Không tôn trọng người tài, chắc chắn không thể có người giỏi hợp tác với ta.

Kính trên, nhường dưới, tôn trọng người hiền tài, nghiêm trì giới đức là bốn đức tánh mà Thắng Man phát nguyện thể hiện trong cuộc sống. Thành tựu bốn hạnh căn bản này, thì tùy duyên làm lợi ích chúng sanh là nguyện thứ năm của bà.

Thực tế cuộc sống cho thấy có người được những tánh tốt vừa nói, nhưng lại vấp phải

sai lầm là keo kiết bỏn xẻn. Trên bước đường tu, ai làm thủ kho coi chừng phạm lỗi này, cái gì cũng tiếc, muốn giữ. Chúng ta làm công việc quản lý, lãnh đạo phải biết những gì cần xả cho người, có giữ là giữ gìn của Tam bảo và dùng cho đúng chỗ. Dùng không đúng chỗ, đúng người, cũng tội. Tôi ngại giữ tài sản chung của Phật pháp là lý do đó, của riêng mình thì dễ tùy tiện sử dụng.

Không keo kiết, đáng dùng thì dùng là tánh phải buông bỏ để tâm hồn nhẹ nhàng. Các vị nhận trách nhiệm quản lý thường chia trái tim mình ra mấy ngăn để gạo, đường,muối, v.v… Và không còn ngăn nào để Phật pháp là điều đáng sợ.

Vì vậy, Thắng Man bảo rằng cần giữ được chánh pháp, thấy chánh pháp và tùy duyên hành đạo. Đừng chất chứa đầy tim óc chúng ta, vì mang nặng nhiều dữ kiện, nó sẽ che mờ Như Lai tạng tâm của chúng ta. Làm quản lý tính toán kỹ lưỡng là phải, nhưng coi chừng để gạo, đường, muối che mất Như Lai tạng tâm, làm cho huệ chúng ta không phát sanh được. Chẳng lẽ đời tu của chúng ta chỉ có

gạo, mì! Phải khẳng định rằng đối với người tu, cần thì cái gì cũng nhớ. Nhưng không cần thì không gì dính vào tâm, nên được giải thoát và tùy duyên làm lợi ích cho người.

Nguyện thứ sáu là Thắng Man sử dụng tất cả của cải để cứu giúp các loài hữu tình.

Nguyện thứ bảy, Thắng Man tu Tứ Nhiếp pháp là bố thí, ái ngữ, lợi hành và đồng sự. Sử dụng bốn nhiếp này để không keo kiết bỏn xẻn. Việc làm của người tu là đồng sự nhiếp, tùy duyên giáo hóa, không có pháp cố định. Ở trong giới trí thức, nông dân, công nhân, v.v…, chúng ta đều là người tốt, giỏi. Nói chung, ở mọi lãnh vực, chúng ta tùy duyên làm. Sống ở nơi nào thì hài hòa với nơi đó. Người lãnh đạo luôn sống gần với mọi người, làm chung với họ để tạo sự cảm thông. Làm chung, nhưng ta giỏi hơn, tốt hơn, họ phải kính nể. Không làm được mà chỉ đạo thì khó.

Lợi hành là việc khó chúng ta cân nhắc có lợi cho đạo pháp, dân tộc, chúng ta sẵn sàng; không làm việc vô nghĩa. Mọi việc của chúng ta vì số đông, nên người kính mến ta; vì Phật pháp, nên ta có công với đạo. Hợp tác

với người, hòa đồng với người, ta ở chùa nào thì chùa đó phát triển, ở tổ chức nào thì tổ chức đó mở rộng. Làm lợi cho đời, cho Giáo hội như vậy, ta trở thành biểu tượng cao quý.

Nhờ ta mà chùa phát triển, chúng có cơm ăn, lúc ấy ta dễ sanh tâm khinh thường người. Một số người làm được việc, nhưng mang tội này, là lấy tội xóa công; nên đóng góp hết sức mình mà bị người ghét. Ái ngữ của chúng ta cần thể hiện trong sự khiêm tốn, nên nói lời nhẹ nhàng, dễ nghe. Còn làm được việc rồi thì người khen, ta nở mũi và cuối cùng tự khen mình, chê người, thì biến công thành tội. Lúc nào cũng nên từ tốn khiêm cung là đức tánh của Bồ tát. Và pháp nhiếp cuối cùng là bố thí, ta sẵn sàng san sẻ cho người kiến thức, tài sản, sức khỏe để họ cùng thăng hoa với ta.

Nguyện thứ tám là làm nơi nương tựa cho người bất hạnh. Đây là hạnh mà chúng ta không làm nổi. Việc này của vua chúa làm. Có bao nhiêu người lang thang, rách rưới, bệnh hoạn, đói khổ, bà nguyện ban phát cho họ đầy đủ, sung sướng.

Thứ chín, Thắng Man phát nguyện không bỏ rơi bất cứ người ác khó nào. Tu hạnh Thanh văn, chọn người lành làm bạn. Nhưng tu Bồ tát đạo, những người phạm pháp hay tất cả thành phần tệ nạn xã hội là đối tượng giáo hóa của Bồ tát. Những người ác xấu này gây tang tóc cho biết bao người, nên cứu độ được họ, công đức của Bồ tát là vô lượng.

Và nguyện thứ mười, đời đời kiếp kiếp bà luôn thọ trì chánh pháp.

Hoàng hậu Thắng Man tu Đại thừa, dồn tất cả năng lực cho Nhứt thiết trí để thấy biết tất cả. Và đạt được Nhứt thiết trí, theo cái thấy đó mà làm. Bà mới có thêm ba đại nguyện để làm lợi ích cho vô biên chúng hữu tình.

Nguyện thứ nhất, biết được thật tướng các pháp.

Đã được chánh trí thì nguyện thứ hai là tùy duyên giáo hóa chúng sanh không mệt mỏi. Thực hiện hạnh tùy duyên để phiền não không phát sanh, hoàn cảnh như thế nào, bà cũng chấp nhận. Chúng ta theo dấu chân Phật cũng vậy, vì đời sống đơn giản, ta thanh

thản, không có nhu cầu cho riêng mình. Sự hiện hữu của chúng ta để đáp ứng nhu cầu của quần chúng, của xã hội, của Giáo hội. Tùy duyên với Giáo hội thì công cử việc gì chúng ta theo đó làm. Không tùy duyên hay không theo Giáo hội, cử chúng ta đi vùng sâu, vùng xa, chúng ta thấy nguy hiểm, muốn ở thành phố để có quyền lợi. Vì tưởng ở thành phố tốt, sung sướng, nhưng sau cùng chúng ta lại tệ thêm, khổ hơn. Thật vậy, thực tế cho thấy các Thầy tốt nghiệp đi xa sợ cực khổ. Nhưng ở đây không có việc làm, không đóng góp được cho Giáo hội, tài năng bị mai một ; trong khi người dở hơn về địa phương có môi trường sống, phát triển được.

Nhớ lại thuở xưa, mới ra trường, Hòa thượng Thiện Hoa bảo tôi lên Bà Rá giảng kinh, thật thú vị. Ở thành phố giảng, lúc đó cỡ tôi thì không ai nghe. Lên xứ khỉ ho cò gáy, nhưng họ quý trọng mình, mang xe đạp rước về. Lúc đó, có xe đạp rước là sang lắm. Ấn tượng đó bây giờ vẫn còn sống động trong tâm trí tôi. Lên Bà Rá không có Thầy, thì mình nhỏ, chưa thọ Cụ túc giới, họ vẫn coi mình như Phật sống. Lúc đó, ở nơi đó làm gì

có chùa cao Phật lớn, tối tôi ngủ trong cái chòi thờ Phật Di Đà bằng giấy vẽ. Họ trải mền cho tôi nằm và họ nằm xung quanh để canh giữ tôi, vì sợ ngoại đạo giết mình. Tình người thật là thắm thiết.

Bước theo con đường hoằng pháp lợi sanh, nơi nào cần, chúng ta sẵn lòng đến; vì Phật pháp, không vì ta, thể hiện tinh thần vị tha vô ngã. Sở học của chúng ta ở giai đoạn này không phải ở trường lớp, bài vở; nhưng học được từ việc làm. Càng làm việc giáo hóa độ sanh, trí khôn của chúng ta càng phát triển.

Thời gian học ở trường, tu Nhị thừa, đạt được Nhứt thiết trí và dấn thân hành Bồ tát đạo, công đức sanh ra, trí nhạy bén, sáng ra; có được hiểu biết là Đạo chủng trí. Đầy đủ công đức của Bồ tát hạnh thì tiến đến Nhứt thiết chủng trí của Như Lai.

Và nguyện thứ ba, vì đạo không tiếc thân mạng, miễn đạo còn mới quan trọng. Theo Thắng Man, xác thân này là cát bụi phù du, trước sau gì nó cũng phải hoại diệt. Vì vậy, nếu cần để xác thân chết, cho đạo còn sống mãi theo thời gian. Đó là niềm vinh

hạnh lớn của bà, đã được đóng góp lớn cho đạo sống còn.

Người tu thường phát nguyện không tiếc thân mạng; đạo cần, chúng ta sẵn sàng hy sinh. Sống chết đều vì đạo. Không có tâm niệm này, không bao giờ nhập đạo được. Dù tu lâu cũng không phải đệ tử Phật, không thể đứng trong giáo pháp Phật. Người sống trong giáo pháp Phật thì không cần gì, nhưng không thiếu gì. Ở ngoài giáo pháp, ham muốn đủ thứ; nhưng được trước mất sau. Tôi thấy rõ người vì đạo thường dấn thân làm việc khi khó khăn, nhưng thành công ai hưởngcũng được. Người không vì đạo, khó thì không có họ; lúc thành tựu thì họ vỗ ngực xưng danh. Qua hai giai đoạn lịch sử, trước pháp nạn 1963 và trước 1975, Tăng Ni tràn ngập; sau đó, còn rất ít người ở lại với đạo. Ở lại được với đạo là người thấy đạo, vì đạo; họkhông có quyền lợi gì nhưng bằng lòng sống chết với đạo. Vì vậy, họ được Phật hộ niệm, được quần chúng quý mến.

Phát nguyện hiến thân cho đạo, chỗ nào đạo pháp cần thì tới, không sợ gian lao, không từ khó nhọc. Tôi nhận ra được ý này.

Ở thành phố không đóng góp được công sức, chỉ hưởng thụ; hết phước thì bị đọa, khôngđược ở chùa, không mặc áo tu, bị người xem thường. Trái lại, tự nhớ nghĩ mình có công đức làm đệ tử Phật, ăn cơm của Phật, ở chùa nên hiến thân cho đạo; tùy duyên độ sanh, nơi nào làm được chúng ta sẵn lòng. Nếu sống cho qua ngày, hết phước thì muốn tu nữa cũng không được; vì sức khỏe không còn, điều kiện không có, bị bỏ ngoài lề Giáo hội, xã hội. Tôi thấy bạn đồng tu với mình đã bị như vậy.

Tóm lại, nhờ căn lành sâu dày với pháp Phật gieo trồng từ nhiều kiếp quá khứ, hoàng hậu Thắng Man đã phát tâm Bồ đề hành Bồ tát đạo với vô lượng Phật. Vì thế, đến pháp hội này, khi hoàng hậu đối trước Phật phát mười ba đại nguyện như trên thì liền có mưa hoa trời và âm thanh trời khen ngợi lời thệ nguyện của bà là chân thật. Và hoàng hậu được Đức Thích Ca thọ ký thành Phật hiệu là Phổ Quang.