Lược Giải Kinh Đại Bảo Tích II

Pháp Hội 39: Hiền Hộ Trưởng Giả

Pháp Hội 39

HIỀN HỘ TRƯỞNG GIẢ

Mở đầu pháp hội này, Bồ tát Hiền Hộ đến thăm Đức Phật ở vườn Trúc. A Nan hỏi Phật rằng vị Bồ tát này tu nhân hạnh gì mà hiện đời có tướng trưởng giả sang trọng, so với vua chúa không ai có thể sánh bằng ngài. Câu hỏi của A Nan gợi cho chúng ta ý thức tu thế nào để có công đức.

Trong kinh Pháp Hoa, Hiền Hộ có tên là Bạt Đà Ba La Bồ tát. Từ thời cổ Phật Oai Âm Vương, khi Phật Thích Ca còn là Thường Bất Khinh, Ngài đã gặp Hiền Hộ rồi. Lúc đó Hiền Hộ là đại trưởng giả, Phật Thích Ca là Tỳ kheo xấu xí bệnh hoạn Thường Bất Khinh.

Kinh Pháp Hoa cho biết Hiền Hộ vì phạm tội khinh chê Thường Bất Khinh, nên

phải trải qua thời gian dài ở địa ngục. Mãn kiếp địa ngục, ông được Thường Bất Khinh giáo hóa và được gặp lại Phật Thích Ca. Điều này gợi ý rằng việc làm chúng ta ngày nay đều có quan hệ với việc quá khứ. Nhìn hiện tại sẽ biết được quá khứ của mình tốt hay xấu, xem người đối xử với ta thế nào thì biết đời trước ta tốt hay xấu.

Tôi xuất thân từ giai cấp nghèo, bệnh hoạn, đến đâu cũng bị xem thường. Nhưng tôi nỗ lực tu học; từ nghèo khổ phấn đấu đi lên, đỗ đạt có học vị thì người không xem thường nữa. Đức Phật cũng đưa ra kinh nghiệm của Ngài khi còn là Thường Bất Khinh bị khinh chê, mắng nhiếc. Ngài không hề buồn phiền, oán hận, khó chịu. Đó cũng chính là ý thức tu hành theo tinh thần Đại thừa, không thể làm gì khác hơn là kiên nhẫn, nỗ lực vượt khó. Vì nghèo mà chống chọi với giàu, yếu mà đấu với mạnh, một mình mà chống với đám đông; chắc chắn sẽ bị giết hại dễ dàng.

Kinh nghiệm tiền thân của Đức Phật đã từng nhẫn nhịn Hiền Hộ và 500 người

chống phá, đến mức chuyển đổi họ trở thành đệ tử của Ngài với tín tâm rất mạnh. Kinh Pháp Hoa diễn tả ý này rằng khi Bồ tát Thường Bất Khinh mạng chung, nghĩa là sạch nghiệp, thì nghe được lời dạy của Phật Oai Âm Vương. Hiền Hộ hay Bạt Đà Bà La và năm trăm trưởng giả bị đọa địa ngục do tội chống phá người trì kinh Pháp Hoa. Nhưng nhờ được Ngài cứu độ, nên khi Phật thuyết kinh Pháp Hoa, họ đều đến nghe pháp. Đức Phật cho biết vì họ khinh chê mắng nhiếc, sau này lại kính trọng Ngài nhiều hơn. Đó cũng là tinh thần Pháp Hoa muốn dạy chúng ta giáp mặt với cuộc đời để tẩy sạch phiền não, nghiệp chướng và làm gương tốt cho người phát tâm Bồ đề.

Trong kinh Bảo Tích, Hiền Hộ mới đến với Phật, khác với hội Pháp Hoa, Hiền Hộ đã tín tâm thanh tịnh. Vì vậy, ở hội Pháp Hoa, Đức Phật mới nói thẳng với Hiền Hộ về việc xấu của ông là đã từng khinh chê mắng nhiếc Thường Bất Khinh Bồ tát. Chỉ thẳng lỗi cho người đã thanh tịnh thì họ vẫn hoan hỷ được.

Vì Hiền Hộ mới đến với Phật, Ngài phải dùng phương tiện giáo hóa, không thể nói thẳng được; phải mượn người khác nói. Ở đây là A Nan khen Hiền Hộ giàu có, sang trọng và có uy đức, dìu dắt được một ngàn trưởng giả cùng đến đảnh lễ Phật.

Và lời khen của A Nan quả đúng với sự thật; vì nhân đó Đức Phật cho biết rằng tuy Hiền Hộ là trưởng giả, nhưng phước đức của ông còn lớn hơn cả vua Trời Đế Thích. Nhiều kiếp trước ông đã từng làm vua trời, nên kiếp này phong độ của vua trời vẫn còn, dù ông không làm vua. Điều này muốn chỉ cho chúng ta thấy luật nhân quả, hiện thân của đời này là kết quả của những việc tạo tác đời trước.

Hiền Hộ đã trải qua chín mươi mốt kiếp làm vua trời và nay sa cơ thất thế, sanh lại nhân gian vẫn còn tướng hảo, sang giàu hay cốt cách đạo Tiên vẫn có. Trong dân gian thường gọi là "Tiên mắc đọa”. Tuy mang thân người, nhưng tiền nghiệp mỗi người đều khác nhau, thể hiện ra hình tướng, tánh tình và tâm trí của họ không giống nhau. Người từ cõi chư thiên

xuống, hay từ ba đường ác ngoi lên, hoặc từ loài người tái sanh lại, v. v… đều thể hiện rõ nét trong cuộc sống hiện tại của họ.

Đức Phật kể rõ năm tướng phước mà Hiền Hộ trưởng giả có đầy đủ. Trước nhất là tâm hoan hỷ. Hiền Hộ được như vậy vì trong nhà ông tràn ngập của báu mà vua chúa cũng không có. Tôi tớ hầu hạ không bao giờ dám làm trái ý, hay không muốn làm trái ý ông; nên lúc nào ông cũng được ung dung tự tại.

Có đầy đủ điều như ý thì dễ vui sướng, thiếu thốn thì dễ tạo tội, đau khổ. Tuy nhiên, Đức Phật dạy Tỳ kheo tu hành, dù nghèo, cũng phải ráng giữ tâm an vui thì cũng bằng với trưởng giả Hiền Hộ. Thật vậy, ta muốn gì cũng không được, nên tốt nhất là đừng muốn. Tôi thường tập tu pháp này. Người có phước muốn gì cũng tốt và người không có phước tập tu không muốn gì cũng vui; hai tâm giải thoát này bằng nhau. Đức Phật cho biết tâm an lạc thì giống nhau. Vì vậy, Thầy Tỳ kheo đắc đạo có tâm giải thoát an vui cũng giống như vua trời có tâm này. Nghĩa là chúng ta tu hành đi đường

tắt, diệt dục thì cũng nhận được thành quả như vậy.

Ngoài ra, Hiền Hộ còn có những phước báu như cơ thể khỏe mạnh, ít bệnh, làm được nhiều việc và có tướng hảo, còn bạn bè và người hợp tác với ông thì tốt, giỏi, họ không gian tham, lừa dối và ông có nhiều tiền của.

Hiền Hộ có đủ năm phước, sự nghiệp cứ phát triển mà ông không cần quan tâm. Đức Phật cho biết trong tiền kiếp xa xưa, tiền thân của Hiền Hộ là Tỳ kheo Pháp Kế tu hành với Phật Lạc Quang Như Lai. Vị Tỳ kheo này lãnh thọ giáo pháp Như Lai và chuyên thuyết giảng pháp Như Lai rất giỏi. Người nghe ông thuyết pháp đều sanh tâm hoan hỷ, chẳng còn bị đọa ác đạo.

Phật dạy rằng công đức giữ gìn chánh pháp Như Lai giúp cho người tu hành chữa được tâm bệnh của họ và họ thoát được tử sanh luân hồi; đó là công đức lớn nhất. Công đức của Phật thì vô cùng tận và Hiền Hộ đầu tư vào công đức này của Phật cũng được hưởng sự lợi lạc vô cùng.

Đến đây có hai ngã rẽ. Nếu giữ gìn chánh pháp Phật được công đức và tiếp tục tiến vào con đường giải thoát thì sẽ chứng quả La hán. Và con đường thứ hai là người hết lòng hộ trì chánh pháp, nhưng vẫn cầu phước báu nhơn thiên, thì họ sẽ được làm trời hay làm vua để hưởng phước báu lớn nhất trong chốn nhơn thiên.

Hiền Hộ đi theo con đường thứ hai, ông đã có công đức diễn nói chánh pháp Như Lai cho người phát tâm, nhưng không tròn hạnh Sa môn, nghĩa là vẫn ưa thích phước báu nhơn thiên. Vì vậy, tuy không trọn đạo, nhưng nhờ công đức quảng tuyên chánh pháp Như Lai mà trong suốt chín mươi mốt kiếp, ông đã làm vua trời được hưởng phước báu vô cùng, muốn gì được nấy. Tuy nhiên, cốt lõi của ông là hộ trì chánh pháp; cho nên sau khi mãn kiếp ở cõi trời, ông lại tái sanh làm trưởng giả để hộ trì chánh pháp của Đức Phật Thích Ca và được Ngài thọ ký.

Tiếp đến phần hai của pháp hội này nêu lên câu hỏi của trưởng giả Hiền Hộ.

Ông xin Phật giải đáp về vấn đề thần thức, tướng mạo của thần thức ra sao. Nó không có tay chân đầu mắt thì lúc con người mạng chung, tứ đại sắp phân tán, làm sao ra khỏi thân được. Thần thức màu gì, hình gì, làm sao nó nhập sang các thân khác ở đời kế tiếp được, v.v…

Khi còn sống, phần nhận thức, suy nghĩ của chúng ta, gọi là Thức có được do năm giác quan là mắt, tai, mũi, lưỡi và thân tiếp xúc với bên ngoài. Đến khi chết, năm giác quan này không còn hoạt động, thì ý thức cũng không còn. Lúc ấy, thân xác mất, chỉ còn linh hồn gồm Mạt na thức và A lại da thức, gọi chung là thần thức. Thần thức sẽ dẫn chúng ta đi thọ sanh trong các loài.

Trên bước đường tu, dù tu hình thức gì cũng để có được thần thức sáng láng, giúp chúng ta nhận ra được chỗ thọ sanh như ý. Khi còn khỏe, chúng ta phải chuẩn bị cho thần thức trong sáng bằng cách đừng để động lực nội tâm đi về hướng xấu. Nghĩa là không cho khởi tâm tham lam, tức giận,

thù hằn, kiêu căng, ngã mạn, ham muốn… Chính những tâm xấu ác này làm cho tâm hồn chúng ta đen tối và lâu ngày dồn lại tạo thành thần thức hôn ám khi chết, thì không còn biết chỗ xấu ác và không thấy đường đi, mới thọ sanh vô ba đường ác.

Chúng ta chưa có ông Phật trong lòng, nên thường hướng ngoại và ít bằng lòng với những gì xảy đến cho ta hay xung quanh ta. Nhưng nhiếp tâm niệm Phật, nghĩ đến Phật, chúng ta nhìn thấy mọi người là Phật, nghĩa là thấy Phật bằng tâm. Khi thấy người là Phật; hay nói cách khác, thấy mặt tốt của người, ta dễ xử sự tốt với họ, tất nhiên họ cũng tốt lại với ta.

Nhìn người bằng vọng tâm duyên khởi thì thấy toàn người xấu; vì cuộc đời này làm gì có người tốt. Căn lành phải có bằng cách đem Phật ngự ở lòng ta và lấy niệm Phật để chận lại vọng tâm, không cho nó rò rỉ.

Niệm Phật quen rồi, đến bước thứ hai là kinh hành niệm Phật. Bước chân theo tiếng niệm hồng danh Phật và xa hơn niệm

đức hạnh của Ngài, chúng ta nghĩ đến Phật Thích Ca là người toàn năng, thánh thiện trọn lành, thì lòng chúng ta tự nhiên thanh thản, an vui, sanh tâm kính trọng và cũng muốn làm tốt như Ngài. Trái lại, bằng vọng tâm duyên khởi, cứ nghĩ việc xấu, người xấu, chắc chắn chúng ta phải đau khổ, phải trôi lăn theo dòng sanh tử khổ đau.

Họ tội lỗi là việc của họ, chúng ta đem vô lòng làm chi, để lâu ngày tạo thành nghiệp, làm duyên cho chúng ta khổ. Phải xóa cái xấu này bằng cách đưa hình ảnh thánh thiện là tịch mặc hay tâm lắng yên của Phật vô tâm ta. Tâm hồn lắng yên để trí sáng suốt sanh ra. Pháp kinh hành niệm Phật giúp chúng ta ngăn chặn vọng tâm và trở về tâm chơn như.

Tâm chơn như được phát triển qua ba giai đoạn. Giai đoạn một, khi ngăn chặn phiền não bên ngoài, tâm được lắng yên, tánh linh bên trong tự hiện ra. Đó là thế giới nội quan, tuy chưa là Phật, nhưng ta cảm được Phật và thấy được Phật. Có được độ cảm như vậy, sẽ dễ tiến tu. Mỗi ngày tôi lễ bái cầu

nguyện và đem hình ảnh Phật, Bồ tát, Thánh Hiền vào lòng để tạo tình cảm thân thương với các Ngài. Tôi coi đó là chỗ dựa vững chắc cho sự tu hành của mình.

Bước thứ hai, sống với thế giới nội quán là tâm hồn của chúng ta. Tự mình xây dựng thế giới đó hoàn toàn tùy theo ý của mình. Nếu đem chiến tranh vào lòng là thế giới tàn phá hiện diện. Nếu đem Phật vào lòng là thế giới an lạc của Phật hiện ra. Người tu Thiền sống an lành dù cuộc sống đạm bạc là vậy. Người có đầy đủ vật chất, nhưng lòng đau khổ; vì thế giới nội tâm của họ là địa ngục, A tu la.

Đức Phật dạy rằng chúng ta tạo được và sống được với thế giới Phật, thế giới chư Thiên hay bất cứ loại hình thế giới nào, thì chúng ta cũng đi về thế giới ấy bằng tâm thức. Chúng ta đi thọ sanh cũng bằng tâm thức.

Giai đoạn ba, Bồ tát tùy theo hạnh nguyện tái sanh vào loài nào, thì mang hình dáng loài đó, gọi là trục loại tùy hình. Nhưng tâm thức của Bồ tát vẫn liên hệ được với Phật miên

viễn, không phải mang tâm thức khổ đau, khát vọng của loài đó. Vì vậy, Bồ tát hiện hữu trong chốn ngũ dục mà không hề tham đắm, nhiễm ô, được kinh diễn tả qua hình ảnh Hiền Hộ trưởng giả.

Pháp Hội 40: Tịnh Tín Đồng Nữ

Pháp Hội 40

TỊNH TÍN ĐỒNG NỮ

Vua Ba Tư Nặc là người có tín tâm bậc nhất. Các con của ông đều thông minh, đức hạnh, đầy đủ năm phước để làm đế vương. Người con trai lớn là Kỳ Đà thái tử đã cúng dường Đức Phật khu vườn để làm Kỳ Hoàn tinh xá cho Phật thuyết pháp. Người con kế là Thắng Man phu nhân làm hoàng hậu nước A Du Xà Xa và con gái là Tịnh Tín đồng nữ. Tuy công chúa mới 8 tuổi, nhưng tín tâm vượt hơn cả anh chị và tự tìm đến học giáo nghĩa Đại thừa với Đức Phật.

Vua Ba Tư Nặc có những người con tài đức, kính tín Phật pháp là nhờ hoàng hậu Mạt Lợi hết lòng tôn thờ Tam bảo, thọ trì kinh Đại thừa. Đức Phật cho biết rằng Tịnh Tín là Bồ tát lớn tái sinh lại cõi này để giáo hóa, nên đã tìm gia đình có niềm tin kiên cố

với Phật để thọ sanh làm con, làm Bồ đề quyến thuộc. Chính vì vậy, công chúa TịnhTín mới 8 tuổi đã thông minh vượt bậc và tin sâu Phật pháp.

Pháp hội này giới thiệu Tịnh Tín đồng nữ đi cùng với năm trăm đồng nữ khác, đến Kỳ Hoàn tinh xá ra mắt Đức Phật và thưa hỏi ba việc rất quan trọng mà chúng ta cần suy nghĩ.

Trước nhất, Tịnh Tín nhìn thấy Phật có đủ ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp, phước báu rõ ràng hơn cả chư Thiên. Tại sao Đức Phật không ở thiên thượng, mà xuống trần gian làm gìcho cực khổ. Câu hỏi này giúp cho chúng ta nhận ra ý nghĩa Đức Phật vì thương nhân gian mà sanh lại thế giới này để cứu người. Ngài thánh thiện trọn lành, thông minh hơn người, tướng hảo vẹn toàn, sức khỏe bậc nhất, v.v… Nếu không đi tu, chắc chắn Ngài làm Chuyển luân Thánh vương thống nhiếp cả thiên hạ; nhưng Ngài chẳng màng đến những thứ mà người đời ham quý. Tụng kinh, chúng ta thường ca ngợi Phật rằng: "Thiên thượng thiên hạ vô như Phật, thập phương thế giới diệc vô tỷ,

thế gian sở hữu ngã tận kiến, nhứt thiết vô hữu như Phật giả”. Đó cũng chính là cảm nghĩ của Tịnh Tín đồng nữ về Đức Phật, trong mười phương thế giới không có ai sánh bằng Phật. Ngài có đủ điều kiện tốt ở thế giới cao hơn, nhưng đến Ta bà đồng lao cộng khổ với các Tỳ kheo, Ngài sống cuộc đời khất thực, ngủ dưới gốc cây và giáo hóa chúng sanh không mệt mỏi. Đức Phật lựa chọn cuộc sống như vậy để làm gì.

Điều này chứng tỏ rằng Tịnh Tín thấy nhân cách của Đức Phật vượt hẳn con người, đã khiến cô phát tâm Bồ đề. Thực tế cũng cho thấy hàng vua chúa, Bà la môn, giáo sĩ ngoại đạo phát tâm, vì họ nhận thấy Phật vượt trội hơn họ về mọi mặt. Ngày nay, chúng ta không làm cho người phát tâm, vì không có phước đức, trí tuệ. Chúng ta còn bị xem thường, phải tự kiểm lại thân phận của ta bằng hay kém hơn người. Họ nghĩ rằng chúng ta không có học thức bằng thế gian và cũng không học giáo lý Phật, chỉ đi cúng, nên ý nghĩa của kinh điển mà chúng ta tụng cũng không

hiểu. Và không hiểu thì việc thể nghiệm trong cuộc sống để đắc đạo là chuyện viễn vông. Tìm một nhà sư đắc La hán không có, người chứng Sơ quả, không bị trần ai quấy rầy cũng đã khó kiếm. Văn minh xã hội bên ngoài chúng ta không biết và cũng lờ mờ cả giáo nghĩa. Như vậy nội minh và ngoại minh không có, nên chỉ còn hình thức chiếc áo tu.

Về vấn đề tu hành, chúng ta cũng không hàng phục được bốn loại ma. Tôi thấy ở miền Tây có một số người thuộc tôn giáo khác, pháp hành của họ đúng hay sai chưa nói. Nhưng họ quyết tâm dấn thân hành đạo và đạt kết quả nhất định, khắc phục được một số hiện tượng thiên nhiên và tâm lý. Họ có được sở đắc đặc biệt và chính sở đắc đó mới có sức thuyết phục người. Chúng ta cần phải nghiệm lại điều này, phải có thành quả mà người không làm được thì họ mới theo; còn tu sĩ bình thường thì nắng không ưa, mưa không chịu… Chúng ta đều biết đối với hành giả đắc quả vị thấp nhất của Thanh văn là Tu đà hoàn, thì mưa nắng, nóng lạnh, đói khát,

không chi phối họ được. Vì họ đã vận dụng được tâm tập trung, sử dụng được nội lực chống chọi với thiên nhiên, với sự bức bách của thân tứ đại một cách dễ dàng.

Tịnh Tín thấy Đức Phật thể hiện nhân cách siêu tuyệt qua dòng họ, dung sắc, tướng hảo và trí tuệ đầy đủ, làm phước điền cho ba cõi. Và công chúa cũng muốn được như vậy, nên theo cầu học với Phật. Đó là chánh tín, tịnh tín. Theo ông Thầy không đủ cơm ăn mà cầu ông giúp đỡ, ban phước là mê tín.

Công chúa thấy Phật là người toàn thiện. Cô hỏi Ngài làm cách nào thành Phật trong cõi Ta bà, người thế nào ở cõi Ta bà và người thế nào nên xuất ly.

Đức Phật cho biết những người thuộc Tam thừa giáo là Thanh văn, Duyên giác, và Bồ tát thì không nên ở lại Ta bà. Còn những người chưa phát tâm thì nên phát tâm. Người không ra chi mà ở lại Ta bà, chẳng những không giáo hóa được ai, còn hại thân mình. Một chúng sanh không thể giáo hóa chúng sanh. Một vị Thánh La hán chỉ độ được một đệ tử; một thầy một trò dắt nhau ra khỏi sanh tử là tốt rồi.

Hàng Nhị thừa dứt khoát không ở lại cõi này, phải nương giáo lý Phật mà đi ra sanh tử. Họ tin Phật hoàn toàn, như A Nan khẳng định rằng dù mặt trăng nóng lên, mặt trời lạnh lại, nhưng niềm tin đối với Phật không bao giờ thay đổi. Duyên giác nương giáo lý Phật, phát huy sự hiểu biết và lấy đó làm hành trang ra khỏi sanh tử.

Bồ tát thừa cũng ra khỏi sanh tử, nhưng có điều kiện tốt hơn, nên tạo điều kiện cho người khác cùng đi với Bồ tát. Thật vậy, Bồ tát có phước đức và trí tuệ, nên dìu dắt được người. Những người cũng muốn ra khỏi sanh tử thiếu thứ gì, thì Bồ tát lo cho họ thứ đó. Về vật chất, lo cho họ tứ sự cúng dường để họ yên tâm tu hành và về trí tuệ, hướng dẫn họ ra khỏi sanh tử. Tam thừa giáo nhằm đưa tất cả ra khỏi sanh tử, đó là giáo lý thoát ly của Phật dạy. Hàng Nhị thừa lên Niết bàn hay về Cực lạc đều là thoát ly. Phật không dạy hàng Tam thừa ở lại cuộc đời.

Nhưng công chúa Tịnh Tín hỏi Phật rằng Ngài dạy người thoát ly, không ở trong sanh tử, tại sao Ngài lại ở đây. Công chúa

nghĩ rằng Phật không phải là người ở đây, vì Ngài không có nét nào tiêu biểu cho sanh tử. Sanh tử là nghiệp chướng, phiền não trần lao. Phật không hề có những thứ này. Người mắng Ngài suốt ngày, Ngài vẫn thanh thản; đối với người ám hại, Ngài còn phát tâm Từ, cứu độ họ.

Phật từ đâu đến đây là cánh cửa Đại thừa mở ra cho chúng ta thấy Phật không phải như bao nhiêu con người ở Ta bà. Ngài còn hơn cả chư Thiên, khác với tiểu thừa chủ trương rằng Phật là người như chúng ta. Ngài là vua hơn hẳn các vua, không biết lấy gì để so sánh với Ngài. Phật phải từ đâu đến đây. Điều này đặt ra nhiều vấn đề.

Kinh Đại Bảo Tích cho biết Phật từ cung Trời Đâu Suất xuống nhân gian, thọ sanh vào dòng họ Thích. Đó là Đức Phật theo Quyền thừa. Theo tinh thần Tối thượng thừa thì Phật thành Phật rồi, Ngài vĩnh viễn ở Ta bà. Kinh Pháp Hoa nói rằng Ngài đã thành Phật từ vô lượng kiếp hiện lại để độ sanh. Những điều này nhằm minh xác Đức Phật vào trần ai để độ đời, cứu

người. Chỉ kinh Đại thừa mới có Phật từ Đâu Suất xuống và nói Phật thành Phật từ vô số kiếp. Ngài thành Phật nhiều lần là ứng hóa thân của Ngài. Ý này chính là điều mà công chúa Tịnh Tín muốn hỏi, làm sao có ứng hóa thân mới giáo hóa chúng sanh được. Mang nghiệp thân là khổ, không giải khổ cho bản thân được, làm gì có thể cứu người khác. Không có ứng hóa thân phải rời Ta bà thôi, ở đây không chịu đựng nổi.

Như vậy, điều kiện ở lại Ta bà là phải có ứng thân và hóa thân, thường gọi là ứng hóa thọ sanh thân. Nói cách khác, là hành giả Nhứt thừa đã sạch nghiệp, đã ra khỏi Nhà Lửa, lên đại bạch ngưu xa, mới ở Ta bà được. Tam thừa phải ra khỏi sanh tử và được Phật cho Nhứt thừa, mới trở lại sanh tử độ người. Hai thân là ứng thân và hóa thân có được do hạnh nguyện của Bồ tát, không phải là nghiệp thân, như chúng ta không muốn thân này mà vẫn phải mang nó, phiền não sẽ dẫn dắt ta đọa lạc. Bồ tát muốn thân gì có thân đó, là hóa thân, hay thân do Bồ tát tự tạo ra, mới không sợ ở trong sinh

tử. Có ứng hóa thọ sanh thân, Bồ tát đi đến đâu đều có mục tiêu trước, không phải nghiệp dẫn. Nơi nào cần xuất hiện để làm Phật sự, Bồ tát đến đó, tâm thức vẫn trong sáng như Như Lai. Còn mang ngũ uẩn thân vẫn còn mê; phải nhờ thiện tri thức khai ngộ.

Có ứng hóa thọ sanh thân rồi, ở trong sanh tử, mà vẫn quan hệ tốt với mười phương Phật. Đức Phật Thích Ca ở Ta bà, nhưng quan hệ của Ngài với chư Phật mười phương không mất. Cũng vậy, nếu sanh thân chúng ta ở Ta bà làm đạo, trong khi Pháp thân và Báo thân luôn liên hệ với Phật mười phương, thì ở đây được. Nếu chỉ có sanh thân, không liên hệ được với Phật, Phật không hộ niệm; dù có tu chết xác cũng bị dập vùi trong sanh tử khổ đau. Tôi ví Báo thân Bồ tát như điện thoại có thể liên hệ khắp nơi. Bồ tát ở Ta bà, được bao phủ bằng ngũ uẩn thân, nhưng bên trong có Báo thân giống như có mobile phone, nên vẫn bắt liên lạc được với các Đức Phật; mới nhận được sự chỉ đạo của các Ngài, mới làm đạo bình ổn ở đây. Có Báo thân thì thọ sanh thân ở Ta bà, không sợ.

Ngoài ra, ở Ta bà, phải biết được túc mạng; chưa biết túc mạng thì không ở đây được. Biết túc mạng là biết mối liên hệ của ta và người và tùy theo đó mà giải trừ; không biết, chỉ tạo thêm oán hận. Và biết túc mạng mới có thể kham nhẫn. Đến để người mắng nhiếc, nhưng sau họ sẽ phát tâm; có như vậy thì mới hành đạo ở Ta bà được.

Những người tu Pháp Hoa thường nguyện ở lại Ta bà, dẫn đầu là Trí Giả đại sư nguyện đời đời kiếp kiếp ở đây tu hành. Ngài lý giải kinh Pháp Hoa, hướng về thường trú Pháp thân Phật, Phật thành Phật cũng ở đây, không đi đâu. Ngài sáng lập tông phái Pháp Hoa ở Trung Hoa, nhưng đến cuối cuộc đời, ngài Trí Giả cũng có nguyện vãng sanh Tịnh độ. Và tất cả Thánh Tăng là Bồ tát, kể cả Bồ tát Thế Thân cũng hướng về Tịnh độ. Vì vậy pháp hội này đặt ra vấn đề ai ở lại Ta bà được.

Các Bồ tát trong hội Pháp Hoa phát tâm Đại thừa, xin hoằng truyền ở xứ khác, hay ở nơi có Phật. Điểm quan trọng này mở ra cho chúng ta thấy rằng có Phật sanh ra ở Ta bà thì các Thánh Tăng, Bồ tát mới phát

phátnguyện hoằng truyền chánh pháp ở Ta bà. Trong phẩm 13 của kinh Pháp Hoa, Phậtkhuyến khích các vị được thọ ký thành Phật, phải tu Bồ tát đạo, độ chúng sanh mới thành Phật được. Nhưng các ngài lại xin hoằng truyền kinh Pháp Hoa ở thế giới khác, vì ở đây tự cảm thấy không đủ sức làm. Các ngài đắc La hán rồi mà còn e ngại như vậy, làm sao chúng ta dám ở lại thế giới này; đó là vấn đề được đặt ra.

Ngoài ra, các ngài nguyện hoằng truyền kinh Pháp Hoa ở nơi có Phật, nói lên ý nghĩa trợ hóa. Riêng chúng ta tu hành, trước tiên nguyện làm quyến thuộc của Bồ tát lớn thường thân cận với các Đức Như Lai. Ta không thể tự làm được. Kinh nghiệm tôi thấy rõ ý này. Có lúc tưởng ta làm được và thấy khả năng ta cũng được; nhưng đụng việc mới thấy không được. Tôi nhắc anh em đừng nên tự cao, sẽ thất bại. Hòa thượng Thiện Hoa làm Viện trưởng Viện Hóa Đạo, việc xấu trở thành tốt, nguy trở thành an; mặc dù ngài rất hiền, lúc nào tâm hồn ngài cũng thanh thản, nở nụ cười Di Lặc. Đừng cậy tài, dễ chuốc lấy tai họa. Chữ

tài và tai cùng một vần là nghĩa này. Đối với tôi, làm gì thường cân nhắc nên hay không và quán sát vận mệnh của chúng ta. Mệnh chỉ cho đức, vận chỉ cho thời cơ. Mệnh chúng ta có, nhưng thời cơ chưa đến cũng nên ẩn. Khương Tử Nha 70 tuổi mới đeo ấn công hầu, mới làm được. Chưa đến lúc, ông chỉ ngồi câu cá là chờ thời, nên lưỡi câu không có mồi. Vận có, mệnh không có, cũng không làm được; vì ra làm, không có người sống chết ủng hộ, thì khó thành công. Có tài, không có mệnh, sẽ gặp đối thủ nhiều hơn là người hy sinh cho ta.

Đức Phật là bậc toàn trí, toàn đức, toàn năng. Bồ tát tu hành, muốn làm việc lớn, phải tìm Phật hợp tác, mới lập công bồi đức được; ngoài đời gọi là tôi hiền tìm chúa thánh mà thờ. Tất cả Bồ tát đều hợp tác với Phật. Phật sanh ở đâu, Bồ tát và Thánh Hiền sanh ở đó. Thật vậy, Phật sanh ở Ấn Độ, những người lãnh đạo các tôn giáo và lãnh đạo quốc gia thời đó đều theo Phật; nghĩa là Hiền Thánh cũng hiện hữu ở nước đó để cùng Ngài làm nên đạo nghiệp lớn. Hành Bồ tát đạo, dứt khoát phải có Phật. Không trực tiếp được với

Phật, chúng ta có thể gần gũi những người hiểu biết, thân cận với Phật là Hiền Thánh. Chúng ta làm quyến thuộc của Hiền Thánh và Hiền Thánh là quyến thuộc của Như Lai.

Công chúa Tịnh Tín hỏi Phật tại sao Ngài không ở thế giới của Ngài, mà sanh ở đây. Kinh Pháp Hoa nói rõ trong phẩm thứ ba rằng vì những người con đi lạc ở trong Nhà Lửa tam giới, trưởng giả phải vào đó để cứu họ. Mục tiêu của Như Lai sanh lại thế giới này để cứu độ chúng sanh, chủ yếu là hàng Tam thừa Tứ quả là con của Như Lai. Chúng ta tự xét mình có thuộc hàng Tứ quả Thanh văn, có tu pháp Tam thừa hay không. Nếu đúng như vậy, Phật sẽ cứu. Người ham mê ngũ dục phải ở lại. Chúng ta phải đạt được Tam thừa Tứ quả, nương pháp Phật tu, thấy an vui, hết lòng thể nghiệm tinh ba của pháp Phật để đạt mục tiêu ra khỏi Nhà Lửa tam giới và nguyện độ sanh mới trở lại Ta bà.

Tịnh Tín đồng nữ hỏi Phật làm thế nào vào trần ai mà không bị trần ai chi phối. Câu hỏi của công chúa hay đó là vấn đề

chúng ta cần suy nghĩ để ra khỏi sanh tử. Đức Phật sống trong cõi ô trược này mà không hề bị nó chi phối. Thiết nghĩ bước theo dấu chân Ngài, tất yếu chúng ta cũng phải được như vậy.

Đức Phật dạy Tịnh Tín những điều cần có để không bị cuộc đời chi phối, nhận chìm. Trước nhất, trên bước đường tu, phải có thiện tri thức và đại thiện tri thức. Đó là Bồ tát đồng hạnh và Như Lai toàn trí, toàn năng, cùng giáo pháp của Ngài hướng dẫn chúng ta tu. Được như vậy, mới không sợ lạc đường, không bị cuộc đời làm ô nhiễm và thoát khỏi sanh tử. Thực tế chúng ta không có thầy hiền bạn tốt, không gặp Phật pháp, không hành trì đúng pháp, thì khó hy vọng tiến tu được. Thiếu yếu tố này không bao giờ ra khỏi sanh tử.

Trên bước đường tu, từng chặng đường đều gặp thiện tri thức khai ngộ, nhắc đúng cái của mình, nên huệ phát sanh. Không may, gặp người chỉ dạy pháp không thích hợp, thì không thể đạt kết quả tốt. Riêng tôi, sang Nhật tu học, được giáo sư Sakamoto chỉ dẫn. Ông

dành cả cuộc đời cho việc chuyên tu về Hoa Nghiêm và Thiền. Vì thế, học với ông, tôi đốt giai đoạn, học nhanh. Đời trước chúng ta có tu học rồi, nay được thiện tri thức khai ngộ, phát triển nhanh hơn người. Không có người khai ngộ, chúng ta cũng bị mai một. Vì vậy, tất cả Bồ tát mới phát tâm nguyện hoằng truyền kinh Pháp Hoa bất cứ chỗ nào có Phật, để nhờ Phật khai ngộ. Còn ta tự xuất hiện, không có Phật dìu dắt, tự mày mò, dễ bị đọa. Điển hình là Xá Lợi Phất đã trải qua sáu mươi tiểu kiếp cầu Vô thượng đạo, nhưng không gặp Phật. Ông phải theo ngoại đạo, ai bày gì cũng tu theo. May mắn là ông có căn lành và nhân duyên đến, được gặp Phật khai ngộ, trở thành đệ tử trí tuệ đệ nhất.

Đức Phật khuyên người vào Ta bà, quan trọng là phải có đại thiện tri thức. Không có đại thiện tri thức chỉ bảo, nhắc nhở, mà ở đây thì khó lòng thoát ra được. Đừng đánh mất mối quan hệ giữa ta và Bồ tát lớn; mất là quên đường về. Ở Ta bà mang ngũ ấm thân, độ chúng sanh với điều kiện đã chuyển được hữu lậu ngũ uẩn thành vô lậu ngũ uẩn,

hay ngũ phần Pháp thân. Chưa chuyển được, còn bị ngũ uẩn ngăn che Pháp thân, trần lao nghiệp chướng chi phối, ở đây là bị đọa.

Làm sao biết đã chuyển được hữu lậu ngũ uẩn thành ngũ phần Pháp thân. Nếu đã chuyển đổi được thân hữu lậu thành vô lậu thì trước nhất, chúng ta thấy được các Đức Như Lai, chúng Hiền Thánh, chư Bồ tát mười phương. Thấy bằng tâm thanh tịnh giải thoát của ta ngang qua thế giới Tịch Quang của Phật. Phật và Bồ tát hoàn toàn vô ảnh, vô hình, nhưng chúng ta cảm nhận được, tiếp cận được. Có như vậy, chúng ta ở Ta bà mới không sợ; vì đã quan hệ chặt chẽ với Phật mười phương, nên được các Ngài thường xuyên nhắc nhở, chỉ dạy. Chúng ta làm việc ở đây theo sự bổ xứ của Phật, với sự trợ lực của Bồ tát. Vì vậy, việc khó đến đâu cũng làm được. Thấy người nào thành tựu như vậy, ta biết chắc là họ quan hệ được với Phật. Tại sao người bình thường mà thành công dễ, người giỏi lại thất bại. Tôi phát hiện ra rằng chính tâm hồn thanh thản tự tại mới tạo được mối quan hệ với Phật, Bồ tát và giúp họ thành công. Phật

khẳng định rằng phải có thiện tri thức và đại thiện tri thức là Phật và Bồ tát quan hệ với ta, với tâm ta, mới ở Ta bà được.

Việc thứ hai để biết rằng đã chuyển đổi được ngũ uẩn hữu lậu thành vô lậu. Mới tu thấy bệnh hoạn, xấu xí, ngu dốt là mang thân hữu lậu ngũ uẩn thì đa nghiệp, đa khổ. Nhưng từng bước chuyển sang vô lậu ngũ uẩn, tâm chuyển trước, thân chuyển sau, thì họ có được những điều khác thường là gặp việc đáng buồn, đáng giận, đáng khổ, họ vẫn thanh thản. Họ không buồn, giận, khổ, vì đã có mục tiêu định hướng, có quan hệ vô hình rồi. Ta biết họ không có sự nhận thức phải trái hơn thua là hữu lậu thức uẩn; mà đã chuyển hướng khác trần tục, suy nghĩ khác. Vì thế, họ xả bỏ được tất cả quyền lợi thế gian, thanh thản nhẹ nhàng. Thức uẩn của họ đã chuyển thành trí thuộc phần huệ hương của ngũ phần Pháp thân.

Chuyển đổi được thức uẩn luôn suy tính lợi hại, thành trí vô lậu, thì nhìn sự vật bằng trực giác, linh giác, trí giác, biết rõ, nên

không ham muốn, tham vọng như ngườithường. Biết rõ những gì của họ và làm việc nên làm, thì làm ít mà kết quả lớn. Trong khi ta làm mười, nhưng sai chín việc thì chín việc này phá luôn một cái đúng.

Từ huệ hương, thức uẩn chuyển thành trí rồi, thì hành uẩn cho đến sắc uẩn, sắc thân chuyển theo. Sắc thân đổi thành đức hạnh là giới hương. Trước là ngũ uẩn hữu lậu hôi dơ, xấu xí, nay cũng sắc thân này, tuhành chuyển đổi thành giới hương, đượcngười chấp nhận, tôn trọng, tin tưởng.

Cũng từ thân của con người, nhưng biết chuyển đổi tâm, thì thân vật chất của phàm phu cũng theo đó thay đổi lần trở thành thân vật chất của Hiền Thánh. Thân của Hiền Thánh chỉ ăn pháp và Thiền, không kẹt ăn, mặc, ở. Tu hành hơn nhau ở điểm ít ăn và tỉnh thức. Có chuyển đổi như vậy là đã đổi thân thành một phần vô lậu, nên được người kính trọng, tức giới đã chuyển thành đức.

Vấn đề đặt ra là sống ở đây, nhưng làm sao chúng ta không bị ma oán gây

phiền hà. Ta sợ ác ma là những gì trở ngại cho cuộc sống tu hành. Ác ma gồm có ngũ ấm ma, thiên ma, tử ma. Nhưng đáng sợ nhất

là ngũ ấm ma, tức là ma trong lòng ta. Đó là những tánh xấu mà chúng ta nuôi dưỡng nó từ bao đời.

Phải phá ngũ ấm ma trước, phá được ma này thì ma bên ngoài hay ma Ba tuần không làm gì được ta. Nói dễ hiểu, chúng ta sợ nội bộ bất hòa, gia đình không an ổn, lòng chúng ta không an vui thì người ngoài nhân đó mới chen vào phá phách, xúi bậy. Đức Phật nói chỉ có đệ tử của Ngài làm giáo pháp suy yếu. Tăng Ni, Phật tử đoàn kết, an vui thì không ai phá được. Còn niềm tin không vững, tâm không trong sáng, người ngoài bịa đặt nói xấu, chúng ta nghi ngờ nhau, rồi chống đối nhau, dẫn đến tan rã đoàn thể.

Chúng ta nỗ lực quét sạch ngũ ấm ma trong lòng, chính yếu là Thập triền gồm tham, sân, si, mạn, nghi, thân kiến, biên kiến, tà kiến, kiến thủ, giới cấm thủ. Nó là mầm mống gây chia rẽ và đổ vỡ. Nếu còn để mười thứ

xấu này ràng buộc, sai khiến, chúng ta không thể ra khỏi sanh tử.

Trên bước đường tu, lo kiểm tra lòng tham, bực tức, vô minh của chúng ta để sửa đổi. Ba con ma này đáng sợ nhất; nếu trong lòng chúng ta còn nuôi nó, nó sẽ liên hệ với ma bên ngoài tác hại ta nhiều hơn nữa. Tôi nhắc nhở Tăng Ni nên trừ sạch lòng tham, bực tức và si mê, để tâm hoàn toàn thanh thản thì ma bên ngoài không còn khuấy phá được.

Để hàng phục chúng ma, Đức Phật khuyên Tỳ kheo nên quán Không, phải trái tốt xấu đều Không. Tất cả việc của trần gian để lại cho trần gian, không nghĩ đến nó thì ma phải thua. Thầy tu chỉ làm việc bố thí, cúng dường, lo cho Tam bảo. Không tham thì ai dụ được. Còn nuôi lòng giận, còn ganh tỵ, thù hiềm thì người đến kích động, ta nổi giận liền.

Quán Không, vô tướng và vô nguyện, tâm hồn sẽ lắng yên, một lúc việc tự tốt. Ví như con rùa rút sáu căn lại trong cái mai để được an toàn. Nếu nghe, suy nghĩ, tìm cách đối phó, càng làm phiền não ta tăng thêm, đến mức chịu không nổi, thì việc nổ ra tệ hại.

Các Thầy muốn giải thoát, ra khỏi sanh tử, phải coi sự vật là Không, chết không mang theo được gì. Chỉ có phước đức và trí tuệ tu tạo được là hành trang duy nhất quý báu mang theo được; nó theo chúng ta đi qua nhiều đời trên dòng sanh mạng tương tục.

Tu phước là cứu nhân độ thế, sẵn lòng cứu giúp người, không gây khó khăn. Người được ta giúp nên danh phận. Thành quả này là niềm vui, là nét đẹp của tuổi già, giúp chúng ta ra đi nhẹ nhàng.

Tu đức, hay thọ ba pháp bất hoại của người xuất gia, nhớ rằng người mắng nhiếc, nói xấu, đánh ta, ta không làm như vậy với họ. Lâu ngày tánh tốt này trở thành đức, được người thương quý, vì ta hiền, tốt. Làm người hiền tuy ban đầu có khó khăn nhất định, do tiền nghiệp, túc nghiệp. Nhưng ta tốt thật thì về lâu dài người hiểu được, sẽ thương ta hơn. Đối với người tu, trí tuệ là sự nghiệp, nên dốc toàn tâm, toàn lực để phát triển trí năng đến mức cao nhất.

Sau cùng, Tịnh Tín đồng nữ hỏi Phật làm sao chuyển thân nữ thành thân nam.

Phật dạy rằng tánh bên trong thế nào sẽ hiện ra tướng bên ngoài như vậy. Tướng tùy thuộc tánh. Theo Phật, chúng ta tu sửa tánh là sửa từ gốc, không sửa ngọn, bên ngoài theo đó tự tốt; ví như bón phân dưới gốc, cây sẽ trổ hoa quả.

Tâm bên trong là động cơ chủ yếu thúc đẩy hành động bên ngoài. Bỏ tâm tánh đàn bà thì dư nghiệp đàn bà sẽ mất lần và tướng trượng phu hiện ra. Theo Phật, trượng phu phải có tánh độc lập. Chính tánh này mới giúp chúng ta đạt quả vị Phật. Tánh người nữ là phải nương tựa, nương tựa chồng con mới được yên tâm, không thể độc lập. Người nữ đi tu khó đắc đạo cũng vì thiếu đức tánh này.

Người đàn ông thường được ví như cây tùng bách đứng thẳng, tiêu biểu cho tánh độc lập. Và đặc biệt cây tùng bốn mùa đều xanh tươi, mùa Đông tuyết phủ trắng xóa, cây vẫn tươi tốt. Tánh đàn ông thì lạnh nóng vẫn xanh, tâm hồn thanh thản trước mọi hoàn cảnh khổ vui, vinh nhục. Đó cũng là sức chịu đựng của đàn ông, nên họ ít khóc, ít buồn khổ, ít than thở. Từ thân nữ muốn chuyển

thành thân nam, chính yếu là phải rèn luyện cho được các tánh vừa nói. Lúc nào cũng buồn khổ, nặng lòng thì không thể nào chuyển thành thân nam được.

Tánh đàn ông cũng không thích xiên xẹo, nói một lời, không nói trau chuốt, nói thẳng, nói thật, không nói lời ly tán, không nói lời độc ác, mắng nhiếc, nên họ ít phạm bốn khẩu nghiệp hơn người nữ. Hoặc người đàn ông còn được ví như cây trúc rỗng ruột, tượng trưng cho tánh rộng lượng, không cố chấp. Xong việc thì họ bỏ, không nói dài, nói dai. Người nữ thường mắc bệnh "Sống để dạ, chết mang đi”.

Hòa thượng Trí Thủ dạy tôi: "Vị xuất địa thời tiên hữu tiết, đáo lăng vân xứ cánh hư tâm, hư tâm trúc hữu khuynh đầu diệp, ngạo cốt mai vô ngưỡng diện hoa”. Nghĩa là cây trúc còn ở trong đất vẫn có mắt, tiêu biểu cho tánh người đàn ông sống có tiết tháo; tuy nghèo nhưng không hèn. Cây trúc càng lên cao càng rỗng ruột. Cũng vậy, trượng phu đạt địa vị càng cao thì lòng càng rộng lượng, mới dung nhiếp được nhiều người. Người cố ý hay vô tình xúc phạm, chúng ta sẵn sàng tha thứ.

Thấy người khổ, chúng ta muốn cứu giúp; thấy người thành công, chúng ta tùy hỷ.

Người tu phải có tánh độc lập, tiến đến việc thứ hai là độc cư, ở một mình. Các Thầy dễ sống độc cư; các Ni ít dám và ít thích ở một mình. Người nữ đi tu khó là vậy.

Tóm lại, người nữ muốn chuyển thành thân nam, tất yếu phải xóa bỏ những tâm tánh đàn bà, tu tạo những đức tánh của nam giới và từ đó tu hành mới thành Phật. Trong kinh Pháp Hoa, Long Nữ tức thân thành Phật, nhưng cũng phải chuyển sang thân tướng trượng phu có đủ ba mươi hai tướng tốt mới thành Phật.

Tịnh Tín đồng nữ cũng vậy. Tuy được Đức Phật thọ ký thành Phật; nhưng cũng phải chấm dứt kiếp hiện tại và được sanh lên cung Trời Đâu Suất. Và phải chuyển thành thân nam, theo Di Lặc hành Bồ tát đạo, đầy đủ công đức, mới thành Phật hiệu Quang Minh Trang Nghiêm Vương Như Lai.

Pháp Hội 41: Di Lặc Bồ Tát Vẫn Bát Pháp

Pháp Hội 41

DI LẶC BỒ TÁT

VẤN BÁT PHÁP

Trong pháp hội này, Di Lặc hỏi Phật rằng Bồ tát thành tựu bao nhiêu pháp thì không thoái chuyển Vô thượng Bồ đề, mau đến Vô thượng Bồ đề. Các kinh đều nói đến Di Lặc, nhưng mỗi kinh lại diễn tả khác nhau. Có một điểm chung là theo kinh điển Nam và Bắc truyền đều ghi nhận Di Lặc thừa kế sự nghiệp của Đức Phật Thích Ca và được Đức Thích Ca thọ ký thành Phật. Di Lặc hiện đang trụ ở cung Trời Đâu Suất và giảng pháp trong đại Thiền định.

Trong kinh Pháp Hoa, phẩm Tựa thứ nhất, Văn Thù Sư Lợi nói rằng Di Lặc trước kia là Cầu Danh Bồ tát và Văn Thù là Diệu Quang Bồ tát. Có kinh khác thì nói rằng Di Lặc thường chuyên hành bố thí, làm phước;

tinh tấn tu hành, nên mau thành Phật. Ở kinh Đại Bảo Tích, Phật Thích Ca nói Di Lặc lo xây dựng Phật quốc trước, trong khi Đức Thích Ca mau đến Vô thượng Bồ đề, nhờ xây dựng con người trước.

Tại sao các kinh lại đề cập đến Di Lặc khác nhau như vậy. Chúng ta có thể hiểu rằng có nhiều con đường đi đến Phật quả, là nhiều pháp môn tu. Ở đây, Di Lặc hỏi thành tựu pháp nào thì không thoái chuyển Vô thượng Bồ đề.

Có thể tóm tắt có ba đường chính, một là xây dựng Phật quốc trước và tu hành sau. Hai là tu trước và xây dựng Phật quốc sau. Ba là cùng một lúc xây dựng con người và Phật quốc.

Di Lặc theo hướng thứ nhất, lo làm chùa, làm sao có chùa cao Phật lớn đầy đủ phòng ốc và sau đó mới lo tu. Hướng thứ hai lo tu hành trước và xây dựng tinh xá sau là chủ trương của Phật Thích Ca.

Ai cũng biết là Đức Phật Thích Ca nỗ lực tu hành cho đắc đạo, Ngài có màng gì đến cơ sở vật chất đâu. Chưa đắc đạo, vật chất

càng lớn thì càng khổ. Tôi ít đầu tư vô việc xây dựng cơ sở là vậy. Trải qua hàng chục năm tu hành, tôi thấy ít có chùa nào mà không tranh chấp và chùa càng lớn thì quyền lợi càng nhiều và tranh chấp càng lớn.

Tranh chấp do chúng Tăng không thanh tịnh. Nhưng có chùa mà không cho người ở thì cũng không được. Trong khi thực tế người xấu nhiều hơn người tốt, người giàu thì ít mà người nghèo thì nhiều, người dữ cũng nhiều hơn người hiền. Một số Thầy trụ trì than rằng họ không cho người ở thì không có người giữ chùa, tụng kinh; nhưng cho ở thì gây thêm nhiều phiền phức.

Con đường của Phật Thích Ca quả là đúng. Cuối cùng Di Lặc phải theo con đường này, không thể khác. Nghĩa là Di Lặc về Đâu Suất, sống trong đại Thiền định để hoàn thiện bản thân của ngài trước và điều chỉnh những người theo ngài. Đến giai đoạn ba, ngài mới xây dựng Tịnh độ.

Bước theo dấu chân Phật, chúng ta phải lo tu cho đắc đạo; chưa đắc đạo thì chưa nên làm. Ta làm đúng chín việc, chỉ sai một việc,

sự nghiệp cũng thành mây khói. Vì chưa đắc đạo, sự hiểu biết của ta không chính xác, việc sai lầm khiến trở thành mất trắng.

Lo hoàn thiện tri thức và đạo đức xong, bước thứ hai tìm người có nhân duyên với ta mà độ. Không phải độ tràn lan, nên cân nhắc. Cơ sở vật chất không thể để cho người không có nhân duyên và không phải là pháp lữnhiều đời, là tạp chúng vào ở thì không tu được. Chín người mười ý, làm thế nào đoàn kết, hòa hợp, an vui. Tổ sư Minh Đăng Quang có sáu đồ đệ có nhân duyên nhiều đời với ngài; đó là sáu hạt nhân quan trọng để sau này hình thành sáu giáo đoàn của Khất sĩ.Phải đắc đạo mới thấy được nhân duyên vàngười đáng độ. Hòa thượng Từ Huệ nói rằng trước đây ngài theo tông Thiên Thai. Khigặp Tổ sư Minh Đăng Quang, ngài sanh lòng kính trọng, đó là nhân duyên. Sau này mở đạo, các sư phải thấy rõ học trò của mình quanhân duyên căn lành. Thầy trò hiểu nhau, nói với nhau bằng tâm.

Người theo ta tu học để cầu giải thoát, không muốn gì khác hơn; chắc chắn chúng ta

giáo hóa dễ dàng. Những người khác hạnh nguyện sống với nhau, như ở Phật học đường, mỗi tháng kiểm điểm sáu pháp hòa; nhưng tôi cảm giác chỉ hòa ngoài mặt và lần lần tấm lòng thì ở xa, mà thân xác thì ở chung, quả là phiền. Gặp mặt, cách lòng là khổ.Những điều mà chúng ta làm và suy nghĩ, thì người không chấp nhận, dù không nói ra, nhưng không khí thật nặng nề.

Các sư thích xây chùa và gặp Phật tử thích cúng dường để xây dựng, việc trở thành dễ. Nếu chúng ta quyên góp, nhưng gặp người không đồng tình, chắc chắn không được. Các sư đến xin tiền, không phải tôi hoàn toàn ủng hộ hay bác bỏ. Tôi suy nghĩ xem xây chùa ở đâu và để cho ai tu. Thấy rõ nhu cầu cần thiết này, thì tôi tùy hỷ; nếu không, tôi từ chối. Vì xây chùa trước, không có người ở, còn khổ hơn là không xây chùa. Đến đâu cũng lo xây chùa, nhưng kiếm được Trụ trì đúng nghĩa không dễ. Trụ trì đúng nghĩa thì từ không làmthành có, từ ít làm ra nhiều, từ xấu làm thành tốt. Ngược lại, thì chùa lụn bại. Ta khổ công xây dựng, thế hệ kế tiếp không duy trì

được, làm hư hại; rõ ràng là công dã tràng. Lo xây chùa và tìm người ở, nhưng họ quậy phá, không vừa ý, nên phiền não phát sanh. Đó là ý nghĩa xây dựng chùa trước và tu sau, phần lớn không thành công.

Phật Thích Ca tư duy ở Bồ đề đạo tràng trước và đắc đạo xong, Ngài tìm người có nhân duyên để độ. Lúc ấy, tinh xá được hìnhthành tùy theo yêu cầu và phước đức củaTăng chúng là vững nhất; vì họ theo Phật để học đạo,không có quyền lợi gì. Những người theo Tổ sư Minh Đăng Quang cũng vậy, họ không có quyền lợi và thực sự cũng không có chùa, ở mái hiên, sống qua đêm để lo tu hành. Chỉ có người hiểu được tâm ngài và được tâm ngài nhiếp phục.

Theo vì quyền lợi thì mất quyền lợi, vấn đề lớn nổ ra. Người đông tới mức nào, tinh xá lớn đến đó; phước đức của người theo lớn tới mức nào, tùy theo đó mà tinh xá trởthành sang trọng.

Hòa thượng Trí Tịnh dạy tôi rằng chùa lớn hay nhỏ tùy thuộc Tăng chúng tu hay không. Đó là điều quan trọng mà tôi luôn suy

nghĩ. Xưa kia, có chùa nghèo như chùa Pháp Hội ở vũng rau muống. Hòa thượng Tắc Nghi ở đó và ngài mở Khóa huấn luyện giảng sư và trụ trì. Tăng chúng tập hợp về đó tu học, mang theo cả phước đức. Đàn việt mới cúng dường, san lấp vũng rau muống, xây dựng thành chùa. Nhưng chùa Pháp Hội được xây lớn rồi thì vấn đề phát sanh, người động lòng tham gây khó khăn cho Giáo hội Tăng già Nam Việt thời đó. Cuối cùng, Hòa thượng Thiện Hòa phải trả chùa này, xây chùa Tuyền Lâm và chúng Tăng tập hợp về Tuyền Lâm tu hành thì nơi đây lại phát triển lên.

Chùa lớn lên hay nhỏ đi, thanh tịnh hay nhiễm ô là tùy thuộc người ở đó. Chính con người quyết định. Vì vậy, Phật Thích Ca chọn hướng đúng, Ngài Thiền định ở Bồ đề đạo tràng, phá ma quân và thành tựu quả vị Vô thượng Chánh đẳng giác là việc chính.

Di Lặc hỏi làm thế nào không thoái chuyển Vô thượng Bồ đề, hàng phục được ma oán và mau đến Vô thượng Bồ đề. Vì Di Lặc xây chùa nhiều quá, ngán rồi! Chùa lớn, không có người ở, dọn dẹp và giữ gìn đến mất ngủ.

Sư trụ trì chùa lớn đều biết nỗi khổ này. DiLặc hỏi điều này là nhằm hỏi cho chúng ta.

Đức Phật dạy Di Lặc phải thực hành tám tâm giải thoát, mới không thoái chuyển Vô thượng Bồ đề, hàng phục được tất cả ma oán và mau đến Vô thượng Bồ đề. Tám tâm này cho chúng ta thấy khác với tám thức của Di Lặc dạy trong Duy Thức.

Thức là sự hiểu biết thay đổi trong sanh diệt, huân tu trong tiềm thức. Ở trong sanh diệt môn, chúng ta chứa nhóm hạt giống phiền não, giàu nghèo, ngu dốt, thông minh, v.v…; nhưng tất cả đều là hạt nhân dẫn đến quảkhổ. Chỉ có cuộc sống của Phật và Bồ tát là không khổ.

Đức Phật dạy Di Lặc muốn hết khổ, được giải thoát, trước tiên phải tu thâm tâm, nghĩa là từ bỏ tất cả những gì lượm lặt được từ ngoài vào tận trong A lại da thức. Chúng ta từ bỏ tiền ngũ thức là nhãn thức, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức và ý thức, bằng cách trước tiên không cho sáu căn tiếp xúc với sáu trần.

Thí dụ chúng ta muốn cách ly nhãn căn với sắc trần, thì phải nhắm mắt nhiều hơn là mở mắt. Tôi thường tập như vậy, mở hai mắt thấy tất cả phải trái của cuộc đời này, nó liền cột thần thức chúng ta, giữ chúng ta lại trong trần lao sanh tử, làm sao đến Niết bàn được.Đầu tiên thì còn mắt nhắm, mắt mở và sau thì nhắm cả hai mắt, là phớt lờ mọi việc, nên phiền não không sanh. Tất yếu phải như vậy,vì những điều tai nghe mắt thấy thường trở thành "Nghiệp chướng tai gai mắt”; lúc ấy, ý thức khổ đã sinh ra. Thử nghĩ có mấy khichúng ta bằng lòng với những việc trước mắt. Trên cuộc đời này, những việc làm chúng tabuồn phiền, khó chịu, bất mãn luôn luôn nhiều hơn. Tôi thấy những người sống với nhau vui vẻ, tưởng là hòa thuận suốt đời; nhưng chỉ được một thời gian là bộc phát bực tức, buồn phiền, họ không thể làm bạn với nhau nữa.

Tuy nhiên, dù việc xấu hay tốt đều cột chúng ta ở lại thế giới sanh tử khổ đau, ngăn cản ta đến Vô thượng Bồ đề. Việc xấu làm chúng ta khổ đã đành; việc tốt cũng ràng chân ta lại. Trụ trì lo cho chùa, thương chùa,

thương chúng quá, coi chừng chết làm ma giữ chùa. Suốt đời tu mà thành quỷ giữ chùa thì khổ lắm, khổ hơn lúc sống nhiều. Sống cònxác thân, còn la rầy, sửa đổi theo ý mình được. Chết rồi, ở trên bàn thờ, biết họ saitrái, tức lắm, mà có la rầy được đâu.

Muốn được giải thoát, bước đầu chúng ta tập đừng quan tâm đến mọi việc bênngoài. Nhắm cả hai mắt để đi vào tâm, thì cái lợi trước mắt là chúng ta đoạn trừ được những cái chướng tai gai mắt, trừ được hai thức là nhãn thức và nhĩ thức. Hai thức này khôn ngoan, lanh lợi nhất. Nhãn thức khôn lanh vì dù vật ở xa, chúng ta cũng thấy vàbắt đầu giận. Nhưng nhãn thức còn thua nhĩ thức vì việc xảy ra cách tường, cách vách,không thấy được; nhưng họ nói lén, chúng ta nghe được cũng khổ tâm lắm.

Thân thức là ý thức do thân tiếp xúc với vật mới có. Thí dụ có sự đụng chạm, như bị đánh, chúng ta mới cảm nhận được; vì thế, thức này nhẹ hơn nhãn và nhĩ thức. Thiệt thức như lưỡi nếm mùi vị, khen ngon chê dở;

nhưng không có vật để trên lưỡi thì nó không phân biệtđược. Mũi cũng vậy, không có mùi thì nó không biết.

Từ năm thức là nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, tiến đến ý thức. Chúng ta không thấy ý thức, nhưng nó là cửa ngõ của linh hồn. Tập tu, quên bên ngoài thì chúng ta dễ làm mất lòng người; đành xin lỗi vậy. Ta không để ý, dù việc có xảy ra trước mắt, chúng ta cũng không biết.

Sự quan trọng của ý thức hay thức thứ sáu là để ý, nên khổ. Muốn tu giải thoát, đừng để ý việc thiên hạ. Tôi thấy nhẹ nhàng nhờ ít bận tâm đến thiên hạ; nhưng hễ tôi để ý là khổ liền. Ai muốn làm gì mặc họ, vì biết rõ để ý là lòng chúng ta không bao giờ yên; hết việc này đến việc kia, nó cứ chồng chất lên nhau.

Thậm chí, ý thức trách nhiệm cũng ràng buộc chúng ta trong công việc, làm chúng ta lao tâm nhọc trí. Nhưng tuổi càng lớn, sức lực yếu thì việc không làm được mà ý thức mạnh hơn, gọi là lực bất tòng tâm. Thấy dễ vậy mà làm không được, thì khổ tâm lắm!

Trên bước đường tu, ta đi lần từ ngoài vào trong, từ tiền ngũ thức, tiến đến ý thức, tập không để ý, thì thức thứ bảy là Mạt na thức không chấp; nhờ vậy chúng ta không khổ. Mạt na thức không chấp thì A lại da thức hay tiềm thức không có gì, không lưu lại gì cả, chuyển thành Bạch tịnh thức.

Chúng ta tu lâu, tự kiểm tra xem trong tiềm thức mình để vào bao nhiêu phần Phật pháp, bao nhiêu phiền não nhiễm ô. Kinh nghiệm của tôi là đem Phật pháp vào đầy tiềm thức để đẩy phiền não trần lao nghiệp chướng ra. Cái gì làm chúng ta buồn giận là phải loại trừ nó.

Mới tu, chúng ta thường bị nó tập kích bất ngờ, nên buồn giận. Nhưng tiến tu, đẩy nó lần lần, chúng ta được giải thoát, khác với người đời chịu đựng đến khi "Nhứt quá tam” là nổi điên.

Chúng ta đem Phật pháp vào thay cho phiền não; giải quyết theo Phật, Bồ tát, mới mong đến được Vô thượng Bồ đề. Gặp việc xảy ra, theo lời Phật dạy để giải quyết là thực tế

nhất. Thí dụ gặp người gây khó khăn, Phật bảo chúng ta nhịn. Ngài không dạy ta chống lại họ. Tôi thọ giới nhớ rằng người đánh, mắng, nói xấu ta, nhưng ta không làm như vậy với họ. Nghe Phật, ghi nhớ lời Phật, lần đem Phật pháp vào lòng, tâm chứa toàn Phật pháp, thì những gì ta nói ra cũng là kinh, việc của ta cũng là của Bồ tát, đáng làm.

Tiến đến tầng thứ tám, A lại da thức được quét sạch phiền não, chỉ toàn là Phật pháp. Và từ đây, mở cánh cửa bên trong, chúng ta đi thẳng vào chơn thân, chơn tâm nằm ngoài vọng thức.

Chơn thân là thân bất sanh bất diệt,người tu cần sống với nó. Với giả thân sanhdiệt, chúng ta coi nhẹ, thì sở hữu của giảthân còn nhẹ hơn nữa. Chính vì vậy, phảithực hiện thâm tâm, đi thẳng vào tâm sâukín, vượt qua ngũ uẩn, nằm ngoài sự suy nghĩ,tính toán của con người. Từ đó mới bước chân vào Tịnh độ của Phật, học xứ của Bồ tát được. Nói chung, đó là thế giới của Phật hay thế giới của tâm, vượt hơn "Thức”, gọi là thâm

tâm. Thâm nhập thế giới này, việc của ta trở thành việc của Phật, của Bồ tát; nên được các Ngài hộ niệm, hợp tác, ta mới mau đến Vô thượng Bồ đề. Được như vậy thì khác với trước kia làm theo khôn dại, được ít, khổ nhiều. Làm theo thâm tâm, do Phật huệ chỉ đạo, Bồ tát hợp lực, thì dễ dàng thànhtựu mọi việc.

Tâm ở học xứ Bồ tát, nhưng thân vẫn ở nhân gian để làm lợi ích cho chúng hữu tình. Đó là pháp Đại thừa của Bồ tát khác với pháp Nhị thừa tu hành, từ bỏ tất cả. Chúng ta làm việc theo yêu cầu của chúng sanh, tâm vẫn ở trong giáo pháp mà Phật dạy các Bồ tát hành trì, nên không bị đọa. Nếu thân xác và cả tâm lượng đều ở với chúng sanh mà hành đạo giáo hóa, thì bị chúng sanh làm phiền lòng, ta sẽ bị đọa.

Ở học xứ Bồ tát, hay trong Phật pháp giáo hóa chúng sanh, ở Tịnh độ của Phật giáo hóa chúng sanh. Tịnh độ của Phật là Thâm tâm, sâu kín đáy lòng có Phật ngự trị chỉ đạo, việc của chúng ta làm đều trở thành

Phật sự. Tu đúng pháp, việc khó thành dễ. Tu sai pháp, Phật sự biến thành ma sự thì cúng dường, đúc tượng, in kinh đều làm mình buồnkhổ.

Đi thẳng vào Thâm tâm, tu với Thâmtâm, không quan tâm đến cuộc đời, nhưngcuộc đời bao giờ cũng tốt đẹp. Phật tử, Tăng Ni siêng năng tu trong chánh pháp thì chánh pháp vẫn luôn luôn tồn tại. Theo kinh nghiệm, tôi làm việc với Hòa thượng Trí Thủ thấy rằng nơi nào mời, ngài cũng đi. Tôi nghĩ như vậy Phật pháp mới tồn tại và phát triển. Nhưng trái lại, tôi thấy Hòa thượng Trí Tịnh không đi đâu, nhưng từng bước Giáo hội mạnh thêm, Phật sự phát triển nhiều hơn.Thành quả này do tu hành tích lũy công đức mới trang nghiêm được Tịnh độ. Phật Thích Ca cũng nói rằng Phật Di Đà thành tựu Phật quốc là do công đức. Công đức trang nghiêm Tịnh độ, nghĩa là không rầy, không nói, không khổ công lo cho đại chúng. Nhưng giữ tâm ta thanh tịnh thì họ tự thanh tịnh theo, dùng đức để cảm hóa người. Dùng vọng tưởng

điên đảo của chúng ta để hành đạo, chắc chắn rơi vào cảnh giới ma.

Chúng ta tu sao cho đạt được Thâm tâm, cũng sống như mọi người, nhưng lòng chúng ta không giống họ. Bước một phải thực tập tâm này bằng cách đi sâu vào Thiền định.

Thành tựu được Thâm tâm, tiến sang bước hai, Phật dạy Hành tâm. Hành tâm hay Bồ đề tâm là mọi ý niệm của Bồ tát đều phát xuất từ Chơn tâm, gọi là Chơn như duyên khởi. Vì thế, lúc nào Bồ tát cũng như như bất động trước mọi diễn biến của cuộc đời; khác với A lại da duyên khởi của chúng sanh là tâm khởi theo hoàn cảnh bên ngoài và họ luôn luôn bị mọi sự việc chi phối.

Hành tâm khởi lên từ Chơn như tâm, Bồ tát đi vào cuộc đời để mang vui cho người, cứu giúp đời. Trong khi ma quỷ xuất hiện trên cuộc đời theo vọng tâm, làm khổ người.

Hành tâm của Bồ tát khởi từ Thâm tâm,Chơn như tâm, nên thân tướng của họ tốt đẹp, trọn lành, không có ba nghiệp sát, đạo, dâm, không bệnh hoạn, hôi dơ, xấu xí.

Đó là phước tướng của Bồ tát khiến người trông thấy phải phát tâm, khác với nghiệp tướng làm cho người không thương quý.

Mỗi khi tiễn đưa một vị Hòa thượng về thế giới bên kia, các Thầy thường nói: "Từ Chơn tánh hiện thân Đại sĩ. Giữa hồng trần chẳng nhiễm bụi trần”. Nghĩa là muốn nhắc nhở người quá cố nên giữ tâm yên tĩnh xem từ đâu đến đây thì trở về thế giới đó. TừThâm tâm, bản tâm thanh tịnh hiện lên cuộc đời để cứu nhân độ thế là Đại sĩ có phước tướng khiến người quý mến và cuộc sống thánh thiện, chẳng hề bị đời làm ô nhiễm.

Đối với phàm phu, bốn ác nghiệp của miệng dẫn họ đi vào sanh tử khổ đau. Trong khi Hành tâm của Bồ tát chuyển bốn việc xấu ác của miệng thành bốn việc tốt. Vọng ngôn được đổi thành chân thật ngữ, nói thật, không nói dối. Ỷ ngữ là nói thêu dệt, làm người phiền não thì đổi lại lời nói làm mát lòng người. Người đang thù nghịch, họ nghe Bồ tát nói, quên thù hận. Lưỡng thiệt là đem chuyện người này nói với người kia, gây mất lòng,

mất đoàn kết, đổi lại lời nói tạo tình thân hài hòa với nhau. Và cuối cùng không nói lời ác cho người khổ, chỉ nói lời an vui cho người.

Hành tâm cũng thay đổi ba nghiệp áctham, sân, si của ý. Tham lam, ích kỷ đổithành tâm thương người, bố thí, giúp đỡ.Giận dữ đổi thành hoan hỷ và vô minh đổi thành trí tuệ, thấy việc đúng. Đó là ba việc mà Hành tâm phải làm.

Kế tiếp, thực hiện pháp thứ ba là Xả tâm. Tu tâm này, buông bỏ mọi việc. Nhưng buông bỏ có ý nghĩa, khác với buông bỏ của phápđầu tiên là Thâm tâm. Thí dụ bố thí có ý nghĩa, vì Hành tâm có trí tuệ, nên phânđịnh được bố thí cho ai, ở hoàn cảnh nào và cho đến mức độ nào, người nhận sẽ được ích lợi gì. Không phải bố thí tràn lan. Nghe Phật nói bố thí bất nghịch như ý, nhưng xả không đúng chỗ, không đúng đối tượng, khiến cho người nhận tham lam, ăn bám, thì gây tai hạihơn là làm lợi.

Pháp thứ tư là Thiện tri Hồi hướng Phương tiện Tâm nghĩa là biết rõ việc mình

làm là phương tiện và dẫn đến kết quả gì. Thí dụ bố thí cho người nhằm mục tiêu gì, thấy biết được là Thiện tri. Biết bố thí là phương tiện, Bồ tát giúp một phần, nhưng người sẽ tu được, là Thiện tri. Giúp mà không biết tương lai, hậu quả ra sao, thì không phải là Thiện tri.

Kinh Hoa Nghiêm nói rõ có ba pháp Hồi hướng là Pháp giới chúng sanh, Vô thượng Bồ đề và Chơn như thật tướng. Bố thí nhằm phục vụ chúng sanh và phát huy trí tuệ của ta và người, nhưng việc tốt này không dính mắc lòng ta. Còn bố thí đại trà, vô ích, vì người được giúp đỡ không cải thiện tâm tánh và việc làm của họ.

Pháp thứ năm và thứ sáu là Bồ tát thành tựu Tâm Đại Từ và Đại Bi. Đến nơi nào, Bồ tát cũng chỉ nhằm mang an vui, cứu khổ cho người, không vì mục đích gì khác.

Pháp thứ bảy là Thiện tri Phương tiện. Đối với Bồ tát, mọi việc trên thế gian này đều là mộng huyễn bào ảnh, không thật. Mọi việc đều là phương tiện giúp Bồ tát hành đạo;

tùy người, tùy chỗ, tùy lúc, tùy hoàn cảnh mà Bồ tát làm những việc thích ứng khác nhau, không phải rập y khuôn của người khác. Nói đơn giản là biết mình, biết người thì theo cái thấy biết đó mà làm việc đáng làm, nói điều nên nói, chắc chắn thành công.

Pháp thứ tám là thành tựu Bát Nhã Tâm hay Trí tuệ Ba la mật, đạt đến Vô thượngBồ đề.

Phật nói rằng Di Lặc lo xây chùa, làm phước, quên mất con đường Bồ đề, phát huy trí tuệ là chính. Được Phật nhắc nhở và thọ ký thành Phật, Di Lặc chuyên tu trí tuệ. Khi công đức của Di Lặc đầy đủ, đáng làm Phật; nhưng vì quyến thuộc chưa thuần thục, ngài phải giáo dưỡng họ cho thuần thì ngài thành đạo. Ý này cũng nhắc chúng ta bao giờ họctrò mình đỗ đạt, tài giỏi, mới bày ra việc. Chưa có người tài giỏi mà ta bày việc thì tự chuốc họa vào thân.