Lược Giải Kinh Đại Bảo Tích II

Pháp Hội 35: Thiện Đức Thiên Tử

Pháp Hội 35

THIỆN ĐỨC THIÊN TỬ

Trong pháp hội này, Văn Thù Sư Lợi nêu lên vấn đề chính yếu nói về các pháp của Bồ tát và pháp sai biệt của Thanh văn.

Trước nhất, nói về pháp thế gian, là con người tất yếu phải sinh hoạt với căn trầnthức, sáu căn tiếp xúc với sáu trần sanh ra sáu thức. Hay theo kinh Pháp Hoa, mười tám ngàn thế giới của con người cũng phát xuất từ căn trần thức động loạn. Nói đúng hơn, không phải giới hạn ở con số nhất định nào, mà thực sự là thế giới thiên biến vạn hóa của con người đều do căn trần thức tác động hỗ tương mà thành. Thử nghĩ thế giới này có thật hay không.

Nếu là chúng sanh quan sát, phải nói đây là loại hình thế giới thật của con người vật chất do căn trần thức hợp lại thành. Nhưng đối với Phật pháp, dưới cái nhìn của hàng Nhị thừa, thế giới thật của loài người là

giả tạm, không thật. Người tu muốn đạt giải thoát sanh tử đều phải quán như vậy. Quý vị tu, mà không muốn từ bỏ thế giới này, thì không thể nào đạt giải thoát. Vì vậy, ý nghĩa xuất gia là xuất thế tục gia, xuất phiền não gia và xuất tam giới gia, là ra khỏi thế giới căn trần thức. Hay nói chung, chúng ta từ chối dừng lại ở sự hiểu biết của con người, mới giải thoát được.

Trên bước đường tu, người có hạt giống trần lao nghiệp chướng thì tự nhiên sanh khởi nghiệp thức. Nhưng người có hạt giống giải thoát thì tự nhiên thấy cuộc đời này không phải là lý tưởng của họ sống. Sanh vào bất cứ giai cấp nào, họ cũng nhàm chán thế gian, mới từ bỏ được; họ không thích bất cứ thứ gì trên cuộc đời, mới ra khỏi phiền não, sanh tử. Đó là con đường tất yếu của người tu hành.

Thực tế tôi đã tiếp xúc với người có tâm niệm như vậy. Nếu ta khuyên họ xây chùa, đọc sách, giúp người, thì họ chẳng chịu; họ coi như việc đó không nên làm. Họ thích ở hang động, xa lánh trần tục, để đi vào thế giới tâm linh. Đó là hạt giống lành của hàng Nhị thừa. Họ có thế giới riêng để sống và cho đó mới là thế giới chân thật, cao nhất là Niết bàn. Niết

bàn nghĩa là tâm thức không hoạt động nữa. Quả chứng của họ là Vô sanh, không còn sanh khởi ý niệm, được an vui, giải thoát hoàn toàn.

Nhưng theo tinh thần Đại thừa, Văn Thù Sư Lợi muốn đưa ra mẫu Niết bàn thực sự mà hàng Nhị thừa chứng được, để hướng dẫn họ thăng hoa đến quả vị Toàn giác. Hàng Nhị thừa tìm được thế giới sống là Niết bàn Vô sanh. Nếu Đức Phật dừng lại ngay chỗ này thì tất cả Thánh La hán đều nhập Vô dư Niết bàn, chắc chắn Phật pháp sẽ bị hoạidiệt. Nói cho dễ hiểu, ngày nay, nếu những người trí thức, đạo đức, hay Thánh La hán đều tìm hang động để ẩn tu, đương nhiên để cho hạng người xấu ác lợi dụng tôn giáo hoành hành, thì làm thế nào tránh khỏi nạn Phật pháp bị tiêu diệt.

Thông thường người ta quan niệm rằng người tốt tu, người lăn xả vào đời là người xấu. Và chúng ta thấy thực tế người vào đời làm việc cũng xấu thật; vì làm một lúc, họ sẽ rớt vào thế tục, kẹt phiền não tham sân, khó ai tránh khỏi. Tôi cũng thấy vậy. Nếu thật tu, từ bỏ thế gian, ở thế giới Vô sanh, phiền não không sanh khởi được, ta dễ dàng được

giải thoát. Nhưng trở lại thế giới hiện thực này, đầu tiên chỉ khởi ý niệm xây chùa, tiếp Tăng độ chúng, thì hàng vạn vấn đề được đặt ra cho ta. Ta có ý niệm xây dựng hiện thực, là ý niệm sanh khởi, nên phiền não cũng nhân đó mà sanh khởi theo.

Trước mắt chúng ta không ít những người vào đời hành Bồ tát đạo để giữ gìn mạng mạch Phật pháp được cửu trụ. Kết quả là đa số bị rơi vào phiền não. Tôi phát tâm thực hiện Bồ tát hạnh, cũng thấy rõ ý này. Hễ làm là phải đụng chạm và đụng chạm thì phiền não đi đầu. Trước tiên làm vì tâm đại bi; nhưng sau đó biến đại bi thành phiền não. Ta muốn giúp người tu hành là xây dựng ý niệm tốt; nhưng ta không xây dựng được người giống như ý muốn, thì bắt đầu có vô số vấn đề. Thật vậy, sống trên cuộc đời, điều ta muốn không bao giờ được, điều không muốn lại đến. Chúng ta thấy nhiều vị tu hành học rộng tài cao, đạo đức, nhưng đệ tử lại không tốt; trong khi Thầy kém lại có đệ tử giỏi. Cội gốc phiền não sanh ra là vậy.

Chân đế và tục đế, hay Nhị đế được phân biệt rõ ràng là nếu làm việc thì phiền

não sanh ra; nếu từ bỏ xã hội, hướng về Vô dư Niết bàn thì Phật giáo bị tận diệt. Vì thế, nảy sinh con đường thứ ba là Bồ tát đạo và pháp hội này muốn giải thích cho chúng ta đi đúng con đường này.

Người đời chỉ thấy Nhị đế, đối với họ, còn ham muốn mới vào đời hoạt động; không ham muốn thì đã vào Niết bàn. Họ không bao giờ thấy được đế thứ ba, hay đệ Nhất nghĩa đế; nên lầm tưởng Bồ tát đạo là tục đế. Còn hàng Nhị thừa lại chấp lầm Niết bàn là chân thật, tức chân đế. Nhưng không phải như vậy, vì đó là chỉ là tương đối pháp, phân chia rõ nét hai cuộc sống là bỏ trần tục được giải thoát, hoặc bỏ giải thoát vào trần tục.

Chỉ có Bồ tát đạo là đế thứ ba, là Trung đạo đệ Nhất nghĩa đế mới thực sự là chân lý. Chúng ta phải nhận ra được pháp tu của Bồ tát đạo; nếu không thì chấp theo Tiểu thừa hay theo thế gian, cả hai đều không đúng.

Bồ tát đạo là Trung đạo. Trung đạo không có nghĩa là ở giữa. Bồ tát đạo không phải nằm giữa chân đế và tục đế, nhưng là đệ Nhất nghĩa đế. Nghĩa là đối với sinh hoạt của hàng Nhị thừa xuất thế, Bồ tát vẫn sống trọn vẹn;

nhưng với sinh hoạt của xã hội, thì Bồ tát vẫn không từ chối. Theo Bồ tát, chân đế và tục đế là một, nên gọi là đệ Nhất nghĩa; nó là gốc của xuất thế và thế tục.

Hành Bồ tát đạo, chúng ta phải an trụ giải thoát môn của Thanh văn địa là Không, vô tác và vô nguyện. Nếu không trụ giảithoát, làm sao trở thành Phật tử được. Trụ giải thoát môn, Bồ tát nhìn thấy thế giới hiện thực này cũng y hệt như hàng Nhị thừa thấy, thấy nó không thật, là ảo hóa. Kinh KimCang diễn tả ý này là thấy bốn tướng: Mộng,huyễn, bào, ảnh. Người tu thấy cuộc đời này như giấc mộng, tỉnh dậy là hết. Chứng Niết bàn là tỉnh dậy thì mộng hết. Nghĩa là khi tâm của chúng ta vượt được thế tục gia, phiền não gia, mới ra khỏi căn trần thức là tam giới gia và an trụ pháp Không. Lúc ấy, thế giới sanh tử này biến mất là hết. Kinh Niết bàn nói rằng sanh diệt diệt thời tịch diệt vi lạc. Ở đây, lạc là Niết bàn, là hết sanh tử hay thức dậy. Đó là quy trình tu chứng của hàng Nhị thừa. Cuộc đời này là đại mộng đối với người tu. Tỉnh dậy rồi, đại mộng bị xóa đi, chứng được Niết bàn. Niết bàn này là Không. "Không”

không phải là không có gì. Niết bàn này là giả, Pháp Hoa gọi đó là Hóa thành.

Bài kệ ngộ đạo của lục Tổ Huệ Năng cho thấy rõ ý này. Ngài Thần Tú thì nói:"Thân tợ Bồ đề thọ. Tâm như minh cảnh đài. Thời thời thường phất thức. Vật vị nhạ trần ai”. Nhưng theo ngài Huệ Năng: "Bồ đề bản vô thọ. Minh cảnh diệc phi đài. Bản lai vô nhất vật. Hà xứ nhá trần ai”.

Từ xưa đến nay "Vô nhất vật” là không có gì, hay diễn tả bản thể Không; nhưng nhiều người lại lầm tưởng là Không suông. Kinh Đại thừa thường so sánh các La hán chứng pháp Không giống như thủy tinh; trong khi pháp Không của Phật là ma ni bảo châu. Để một viên châu vào nước, nước liền trong. Thủy tinh dù có cho một ngàn viên vào nước cũng không tác dụng gì. Điều này muốn chỉ rằng Phật và La hán cùng chứng pháp Không. Nhưng người trông thấy Phật, hoặc chỉ nghe danh Ngài, cũng được giải thoát; thấy La hán thì họ dửng dưng. Khác nhau ở lực tác động của sự tu chứng.

Tu chứng của Niết bàn "Không” theo Tiểu thừa là không có gì. "Không” của Đại thừa chứng theo Lăng Nghiêm là "Không sinh

đại giác trung”. Nghĩa là thật chứng "Không” thì "Không” ấy phải sanh ra từ trí tuệ của bậc Đại giác. Hoặc ở chỗ khác diễn tả rằng "Vô nhất vật trung vô tận tạng”, nghĩa là tu hành từ bỏ tất cả vật thế gian để đánh đổi được vô tận tạng công đức. Không phải bỏ rồi trắng tay. Đó mới đúng là ý nghĩa mà Phật dạy, mở ra cánh cửa Đại thừa cho hàng Nhị thừa chứng đắc quả vị La hán phát tâm hành Bồ tát đạo.

Thực tế áp dụng ý này, chúng ta xuất gia, dùng thời son trẻ, sức khỏe, trí thông minh và tài sản thế gian vào việc tu hành, thì nhất định phải đổi lấy được một thành quả nào đó. Chứng được quả vị cao xa nào chưa kể, nhưng trước mắt, Tăng Ni học lớp Cao đẳng này sau bốn năm học, phải tốt nghiệp, phải thâu đạt được vốn liếng tri thức nhất định nào đó, hoặc chứng nghiệm được một pháp nào, v.v… Đó là quy trình để chúng ta đi lên trên bước đường tu học. Không được gì, để thời gian trôi qua, mất hết, là hỏng đời tu, khó tìm lại được.

Pháp Hội 36: Thiện Trụ Ý Thiên Tử

Pháp Hội 36

THIÊN TRỤ Ý THIÊN TỬ

Chúng ta học văn hóa khác với học về tôn giáo. Tôn giáo thường hướng về trừu tượng, nên được gọi là Thần học hay khoa học tâm linh hay Tôn giáo học. Phần nhiều những nhà tôn giáo thực chất có những việc làm và cuộc sống mà người thường không hiểu được. Họ là con người, nhưng sống với thế giới siêu nhiên.

Phật học của chúng ta không đi theo hướng ấy, nhưng cũng không rời bỏ mặt siêu nhiên. Nếu nói Phật phủ nhận thần linh là sai, vì việc giáo hóa độ sanh của Ngài đã thể hiện rõ nét siêu tuyệt. Theo đạo Phật, đương nhiên chúng ta không hoàn toàn tin tưởng thần linh, nhưng cũng không phủ nhận thần linh. Chúng ta kết hợp hai mặt này để lý giải

về Đức Phật và lời dạy của Ngài, rút ra kinh nghiệm cho chúng ta tu hành.

Thực tế cho thấy có Tăng Ni, Phật tử tin tuyệt đối thần linh và hướng về đó tu. Một thời gian sau, họ bị lạc vào ngoại đạo, chuyên luyện bùa chú, phù phép. Điều này hoàn toàn xa lạ với Phật giáo. Thuở nhỏ, tôi cũng học bùa chú. Hòa thượng Huê Nghiêmkhuyên tôi không nên đi theo con đường này, mặc dù ngài chuyên trì chú và chữa bệnh cho người có hiệu quả thật. Tu theo dạng này, phần lớn chúng ta không đoán định được kết quả của việc mà ta làm. Trì chú cho người hết bệnh, nhưng ta cũng không hiểu tại sao và có lúc cũng trì chú như vậy mà lại không đạt kết quả. Ta làm nhưng không kiểm soát được, không biết được kết quả ra sao, tùy ở sự may rủi mà thôi. Ngày nay, số người tu theo pháp này cũng có nhiều, họ cũng đọc thần chú, sử dụng ấn khuyết, nhưng sự hiệu nghiệm không có; vì thật ra chỉ làm theo hình thức.

Xưa kia, Đức Phật đã từng rầy người đệ tử ham luyện thần thông rằng chỉ cần tốn vài xu

để thuyền đưa sang sông, làm gì phải khổ công suốt đời để tập luyện cho được thần thông đi trên mặt nước. Đức Phật không ca ngợi thần thông, nhưng tu hành phải đạt kết quả. Phật giáo Nam truyền ít nói đến thần thông; trong khi Đại thừa lại triển khai nhiều về mặt siêu nhiên. Chúng ta học Phật nên kết hợp siêu nhiên và thực tế cuộc sống. Vì chỉ suy nghĩ về cuộc sống đời thường, không thấy được lực siêu nhiên thì đánh mất tính tôn giáo. Hay trái lại, chỉ nghĩ đến siêu nhiên thôi, chúng ta xa rời thực tế, dễ rơi vô ảo giác. Có thể nói tu sĩ là người bình thường, học vấn cũng bình thường, làm việc cũng bình thường. Tuy nhiên, người thấy chúng ta vượt hơn họ là do tính tôn giáo tiềm ẩn trong chúng ta. Trong cuộc sống đời thường, chúng ta thấy rõ điều này. Những người có địa vị

và tri thức trong xã hội có quyền uy thế lực hơn ta. Nhưng khi có người thân qua đời, họ cũng phải nhờ một Thầy tu đến cúng mới yên lòng. Tính chất tôn giáo chỉ hiện hữu ở người tu là vậy.

Thiết nghĩ Phật giáo không ca ngợi thần linh. Tuy nhiên, không vì thế mà thiếu mất tính chất tôn giáo. Và điều chắc chắn rằng Phật giáo không phải là tôn giáo cực đoan, nhưng được kiểm chứng sâu sát với thực tế cuộc sống. Thái độ của chúng ta học Phật cần xây dựng bằng niềm tin và phải kèm theo sự kiểm chứng điều gì chúng ta làm được nhờ lực siêu nhiên, điều nào phải kết hợp khả năng con người với siêu nhiên. Chúng ta không tuyệt đối tin tưởng ở thần linh, cũng không hoàn toàn tin ở sức người.

Thật vậy, trong cuộc sống, ai mà không từng một lần cảm thấy đau khổ vì phải bó tay đối trước những nghiệt ngã mà thiên nhiên giáng xuống. Ai mà không bất lực trước định luật thiên nhiên gọi là lý vô thường, sanh già bệnh chết. Mặc dù bị lý vô thường này chi phối, nhưng quan trọng là chúng ta ý thức được sự vô thường, không sợ hãi nó và tu hành để tiến đến an trụ ở đời sống chơn thường.

Bước theo dấu chân Phật, chúng ta kết hợp sức mạnh của thần linh và năng lực

con người để phát huy được năng lực của chúng ta đạt đến siêu nhiên gọi là sáu phép thần thông. Hay nói cách khác, tu hành chuyển hóa thân tâm vượt trên con người, làm được những điều mà người thường không làm được; đó là định hướng tu của chúng ta. Không giỏi hơn người, không tốt hơn người, chúng ta tu chi cho uổng công. Tuy nhiên, cũng không phải chúng ta lệ thuộc ở thần linh. Người bình thường bị sự vật chi phối. Người tu phát huy trí tuệ, đạo đức để hiểu rõ thiên nhiên và xã hội. Nhờ vậy, họkhông bị xã hội và thiên nhiên chi phối, mà còn chuyển được vật để phục vụ con người. Phát huy sức mạnh của trí tuệ và tâm linh đến mức độ cao nhất như Đức Phật không bị lệ thuộc bất cứ việc gì; Ngài còn quay ngược vòng quay của tạo hóa, gọi là thần lực Như Lai.

Thần lực của người tu đạt được ở mức độ thấp nhất của hàng Sơ quả thì không bị bốn tướng là đói, khát, nóng, lạnh chi phối. Được như vậy, đã thoát ra được một phần chi phối của thiên nhiên và xã hội. Chúng ta tu

bước đầu tiên cũng phải thực hiện cho được thành quả này; bớt được sự chi phối của bên ngoài phần nào, thì tốt cho ta phần đó. Thí dụ như cần giảm thiểu tối đa sự lệ thuộc tín đồ về ăn, mặc, ở và lần phát triển năng lực để chịu đựng được những sự chi phối nhỏ của thiên nhiên. Tiến đến Hiền vị, chỉ còn bị một số ít chi phối của tự nhiên và xã hội.

Bước thứ hai cao hơn, hoàn toàn không còn lệ thuộc thiên nhiên và xã hội là đạt lục thông La hán. Lúc ấy, biết được người nghĩ gì, muốn gì, có khả năng làm gì, nên dễ dàng cứu độ người. Bước thứ ba, tu Bồ tát đạo cao hơn, giáo hóa người, xây dựng xã hội và thiên nhiên theo hướng của chính mình vạch ra. Điển hình như Đức Phật Thích Ca chuyển đổi Ta Bà uế độ thành Tịnh độ, giáo hóa chúng sanh cang cường trở thành Thánh chúng.

Chúng ta tu theo hình thức nào cũng được, nhưng phải đạt kết quả. Đó là thế giới của chúng ta hay nơi chúng ta đang sống được thanh tịnh lần, từ xấu thành tốt; người

của chúng ta giáo dưỡng trở thành người đạo đức, hiểu biết, có tâm tốt lành. Muốn như vậy, chắc chắn phải hoàn thành phần tu tự giác và trải qua quá trình hành Bồ tát đạo để xây dựng cơ sở và quyến thuộc tài đức.

Trong pháp hội này cho thấy Văn Thù Sư Lợi Bồ tát phô diễn những khả năng siêu nhiên. Mở đầu pháp hội, Văn Thù Sư Lợi Bồ tát nhập Vô Tránh Trừ Tâm Tam muội và xuất định bằng An Tường Tam muội. Ngài quán sát thấy chúng sanh ở Ta bà phần nhiều căn tánh hành nghiệp của họ không tốt, nên không thể lãnh hội giáo pháp Vô thượng của Phật.

Vì vậy, Văn Thù lại nhập Phổ Quang Vô Cấu Trang Nghiêm Tam muội. Và ánh quang của Định này chiếu khắp mười phương, làm cho Phật và Bồ tát ở các thế giới đó nghĩ về Ta bà và rất hoan hỷ với việc giáo hóa độ sanh của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Các Bồ tát liền tập hợp đến Ta bà để làm đối tượng cho Phật Thích Ca nói pháp và có những điềm lành xuất hiện.

Ca Diếp hỏi Phật tại sao có điềm lành. Ngài trả lời rằng vì có các Bồ tát tập hợp nghe pháp. Ca Diếp muốn thấy các Bồ tát. Đức Phật cho biết các Bồ tát đó đang trụ Ẩn Thân Tam muội, nên không thấy được. Và Phật bảo Ca Diếp dùng Tam muội xem có thấy không. Ca Diếp dùng hai mươi ngàn Tam muội để quan sát cũng không thấy. Xá Lợi Phất sử dụng bốn mươi ngàn Tam muội và Tu Bồ Đề dùng sáu mươi ngàn Tam muội cũng không gặp các Bồ tát.

Câu chuyện đơn giản như vậy. Tuy nhiên, tôi nhắc các anh em điều quan trọng cần suy nghĩ về Tam muội của Bồ tát và Nhị thừa để tiến tu được. Tam muội là thế giới nội tâm. Về hình thức, chúng ta xuất gia học đạo thì giống nhau bề ngoài; nhưng phần tu chứng bên trong có khác nhau và chính điều này mới quan trọng. Cũng vậy, Đức Phật và năm trăm Tỳ kheo đều là A la hán. Tuy nhiên, thế giới nội tâm của Phật và những vị A la hán này khác nhau.

Đối với người thật tu, mọi Phật sự được điều động do thế giới nội tâm, không phải

bên ngoài. Các Thầy học đạo, truyền đạo mà chỉ sử dụng ngôn ngữ, hình thức suông, thì khôngphải đạo, không thể vượt thế gian. Trong đạo, chỉ có Tam muội và Đà la ni, tức định và huệ tu chứng được là chính yếu. Trên bước đường tu, chúng ta đắc Định từ thấp đến cao và đắc càng nhiều Định càng tốt. Không có Định, luôn bị hoàn cảnh bên ngoài quấy rầy, thì chỉ là người tu hình thức, không khác người đời. Sử dụng Tam muội và Đà la ni, thì điều được vật từ bên trong, nắm được thật tướng các pháp và thật tánh các pháp.

Đức Phật có vô số Tam muội và Đà la ni để giáo hóa chúng sanh thành công. Vì vậy, Ngài hiền lành nhất và sống rất bình dị, nhưng không ai hại được. Điều này cho chúng ta thấy sự quan hệ vô hình của Đức Phật như thế nào và ở đây giới thiệu điển hình là Văn Thù Sư Lợi Bồ tát. Đức Phật thế nào mới có Bồ tát như vậy hợp tác. Chúng ta tự xét lại mình; nếu trình độ hiểu biết kém, tu thấp, mà muốn có đệ tử giỏi, không thể được. Phật thường sử dụng được lực siêu nhiên, tiêu biểu là Bồ tát, để truyền bá chánh pháp.

Trong pháp hội này, Văn Thù Sư Lợi Bồ tát nhập Vô Tránh Trừ Tâm Tam muội và xuất định bằng An Tường Tam muội, tâm hồn hoàn toàn thanh thản, nhẹ nhàng. Thực sự là Thiền sư thì phải như vậy; nếu ở trong Định an vui, mà ra ngoài phiền não là sai. Trong Định thế nào thì ra Định cũng phải vậy. Thanh văn tu có nhập định, trụ định và xuất định; nhưng Như Lai thì ở ba trạng thái này đều giống nhau. Thông thường, hàng Nhị thừa ở trong rừng sâu, trụ Định thì an lành, thấy biết đúng. Nhưng khi họ xả Định, vào đời, thì bị chúng sanh chi phối, không giáo hóa được, hoặc gặp việc, không biết ứng xử đúng. Bồ tát thì khác, ra Định cũng giống như ở trong Định. Xuất Định đối với Bồ tát chỉ là chuyển sang Tam muội khác mà thôi. Ý này được Trí Giả diễn tả là đi, đứng, nằm, ngồi đều Định; ở trong đời thường nhằm mục tiêu giáo hóa chúng sanh nên tâm Bồ tát vẫn trụ Định.

Bồ tát Văn Thù dùng Tam muội quán sát chúng sanh, thấy căn tánh hành nghiệp của họ không thể tiếp thu giáo nghĩa Đại thừa. Ngài cũng thấy rõ mục tiêu của Đức

Phật là nói pháp đưa người ra khỏi sanh tử, chứng được Nhứt thiết chủng trí. Tuy nhiên, muốn nói pháp Vô thượng, phải có con người vô thượng và có tâm hướng thượng; không thể nói cho người bình thường. Thế giới này không có người như vậy, nên Văn Thù phải điều người có trình độ tâm chứng cao siêu ở thế giới khác đến. Đó là chúng duyên khởi để tạo điều kiện cho Đức Phật thuyết pháp. Nói cách khác, Văn Thù tạo điều kiện bằng cách tập hợp Bồ tát mười phương và chư Thiên đến, trong đó có Thiện Trụ Thiên tử. Đôi khi Bồ tát tạo nghịch duyên, hiện làm ác ma gây trở ngại cho các Tỳ kheo, để nhân đó, Phật dạy họ vượt ma chướng.

Bồ tát Văn Thù nhập Định lần thứ hai là Phổ Quang Vô Cấu Trang Nghiêm Tam muội. Ánh quang này có tác dụng làm cho người ở xa phải nghĩ tốt và sanh tâm hoan hỷ, muốn đến hỗ trợ ngài. Hàng Nhị thừa không có Định này, vì tu hành xa lìa trần cấu và xa lánh cả người. Trong khi Bồ tát đắc Định này, vì đã trải qua vô số kiếp xây dựng quyến thuộc. Văn Thù nhập định Phổ Quang

Vô Cấu Trang Nghiêm, hay đó là thế giới nội tâm của ngài liên hệ với thế giới nội tâm của người đồng hạnh nguyện; tuy họ ở xa cũng nghĩ tới nhau, cảm thông được và đến hợp tác. Chính vì tác dụng của Định lực này mà Bồ tát mười phương đều nghĩ tốt về Văn Thù và tập hợp ở Ta bà để trợ lực ngài. Và nơi có Bồ tát, Hiền Thánh Tăng, chư Thiên đến thì nhất định phải có điềm lành.

Ca Diếp chỉ thấy điềm lành, nhưng không thấy Bồ tát, dù sử dụng đến hai mươi ngàn Tam muội. Xá Lợi Phất trí tuệ bậc nhất trong hàng Thanh văn sử dụng bốn mươi ngàn Tam muội và Tu Bồ Đề giải Không đệ nhất, dùng sáu mươi ngàn Tam muội quán sát, cũng không thấy Bồ tát. Dùng Tam muội của Thanh văn không thấy, không biết; vì họ tu hành, sử dụng Định lực để khắc phục nghiệp ác, tham vọng, tình cảm xấu… Đương nhiên, ở bước đầu, hàng Nhị thừa tu phải hướng nội, quán sát tâm mình nhằm xóa bỏ nghiệp chướng của chính mình. Quán sát và tu chứng nội giới thì tất nhiên không biết việc xã hội bên ngoài, không biết hiện tượng giới.

Bồ tát thì trái lại, tu Định để quan sát bên ngoài, lóng tai nghe kỹ tiếng nói bên ngoài và tiếng nói trong tâm tưởng của họ. Nhưng đặc biệt là Bồ tát nghe tất cả mà không bị mọi thứ trần cấu tác động tâm, không bị phiền muộn. Nhị thừa nghe thì bị phiền lòng ngay. Họ phải nhập Tam muội không nghe, không biết, lòng mới lắng yên được.

Văn Thù nhập Phổ Quang Vô Cấu Trang Nghiêm Tam muội, hay sự giáo hóa của ngài trong Định thể hiện trí tuệ và tâm niệm trong sáng. Bồ tát mười phương và chư Thiên nhận được tấm lòng thánh thiện và trí tuệ siêu tuyệt ấy, mới tập trung và xuất hiện điềm lành. Trong kinh điển Đại thừa thường nhắc đến tướng điềm lành, vì pháp Phật tiêu biểu cho sự an lành. Thấy được điềm lành, nhưng không thấy Bồ tát và chư Thiên bằng mắt thường, chỉ có thể cảm bằng tâm, bằng niềm tin về sự hiện hữu của họ.

Thật vậy, Bồ tát dùng Ẩn Thân Tam muội, gọi nôm na là tàng hình. Có thể hiểu đó là sức siêu tự nhiên do năng lực tu chứng

có được. Họ muốn cho ta thấy thì thấy, không cho thấy thì dù họ ở trước mặt, ta cũng không thấy. Ca Diếp hỏi Phật tu thế nào để đạt được Ẩn Thân Tam muội. Phật dạy rằng người thành tựu được mười pháp sẽ đạt được Tam muội này.

Bước đầu, chưa ẩn thân nhưng ẩn tâm được là phần nhiều Thiền sư đạt được điều này. Thầy bói hay người có ma dựa có thểđoán đúng những việc của người thường, nhưng không thể nói đúng được tâm của Thiền sư trụ định.

Việc làm của người tu không ai đoán được. Bước đầu chúng ta tu phải đạt kết quả này. Người không hiểu đạo lý, thực chấtkhông có tu chứng gì, nhưng lại khoe khoang, chẳng được gì mà sẽ bị ma chướng. Ma và người có đủ cách ngăn chặn chúng ta. Ta không nói, nhưng trong tâm có suy nghĩ, có tính toán sẽ làm gì. Điều này người thường không biết, nhưng Thiên ma biết. Nó thấy được diễn biến ngay trong nội tâm chúng ta và nó phá ngay trong lòng chúng ta. Thực tế là người lên

đồng biết rõ tâm tưởng của người khác, nên nói đúng.

Nhưng trên bước đường tu, chúng ta nhập định, vượt được lưới ma. Vì nhập Thiền, không suy nghĩ, vượt qua thức uẩn thì ma không biết; còn suy nghĩ bằng "Thức”, nó phá được. Thiền sư nhập định vượt qua sinh hoạt của thế giới căn trần thức, là ra ngoài lưới ma, đạt tới vô thức; nên ma không biết. Sinh hoạt trong trạng thái vô thức, không suy nghĩ, tâm thanh thản và sử dụng trực giác hay từ chơn tâm lóe lên hiểu biết, nhận ra sự vật, thì ma không biết những gì mà Thiền sư biết. Ma luôn ở dạng "Thức”, trong khi Thiền sư sinh hoạt ở dạng cao hơn "Thức”, là chơn tâm và biết bằng trực giác, mà ma không thể nào đạt tới sự hiểu biết này.

Muốn vượt lưới ma, đưa đến ẩn tâm, điều quan trọng là chúng ta phải vượt qua sinh hoạt của thức uẩn, thì ma hay người khác không thấy con người thật của ta, hay chơn tâm của ta. Thấy được con người xương thịt không quan trọng. Thân tứ đại thì

mọi người nhìn thấy được, còn chân thân kết tinh bằng phước đức và trí tuệ thì không ai thấy. Đó là ý nghĩa của Bồ tát ẩn thân. Thân của Bồ tát là thân phước đức trí tuệ vô lậu, nên nằm ngoài lưới ma. Bồ tát đã đoạn diệt sinh hoạt của "Thức”, chỉ sống với tâm, nên ma không thể thấy là vậy.

Trên bước đường tu, để đạt đến trình độ hiểu biết bằng trực giác, sử dụng được chơn tâm, chúng ta khởi đầu phải dùng niềm tin; vì Phật dạy rằng niềm tin là mẹ sanh ra tất cả công đức. Chỉ có niềm tin dẫn chúng ta vào thế giới siêu nhiên và dấn thân hành đạo mới bắt kịp được pháp mầu. Kinh Pháp Hoa dạy rằng Xá Lợi Phất là hàng trí tuệ bậc nhất còn phải dùng niềm tin; niềm tin được khởi lên từ khi ngài đắc quả vị A la hán. Những điều siêu tự nhiên khó có. Phải dùng niềm tin và tu bằng niềm tin chân chánh, hành đạo từng bước thăng hoa và có được những sự chứng đắc vượt ngoài hiểu biết của con người. Người vào đạo bằng tham vọng hay không có niềm tin, cuộc đời tu hành thường tàn lụn dần. Bước theo dấu chân Phật, Bồ tát

tin tưởng mãnh liệt rằng chắc chắn sẽ có ngày đắc đạo. Và trên bước đường tự hành hóa tha, họ thường đạt được những kết quả siêu tự nhiên.

Ngoài ra, Bồ tát chứng được Ẩn Thân Tam muội là nhờ tình thương của họ luôn luôn tràn đầy cho chúng sanh. Pháp thứ tư là Bồ tát lìa xa tất cả tướng sai biệt, nên không có tâm chấp trước bất cứ thứ gì và từng bước ly trần cấu.

Thứ năm là Bồ tát không trụ, không vướng mắc với pháp đã tu chứng, lìa bỏ được mọi sở đắc. Sáu là Bồ tát không bao giờ bằng lòng an trụ với quả vị của hàng Nhị thừa. Bảy là Bồ tát dù có đầy đủ phước báu, nhưng luôn thí xả vật sở hữu khi cần, để cứu giúp người thăng hoa tri thức và đạo đức.

Tám là Bồ tát thực hành tất cả pháp hữu vi như phương tiện để độ chúng sanh, nhưng không bao giờ bị các pháp hữu vi ràng buộc, chế ngự. Chín là Bồ tát tu sáu pháp Ba la mật, nhưng hoàn toàn phát xuất từ vô tâm; nên Bồ tát không bị vướng mắc với phương

tiện độ sanh. Và sau cùng, Bồ tát luôn mang tâm nguyện cứu độ tất cả chúng sanh mới vào Niết bàn.

Quán mười pháp này thuần thục, Bồ tát sẽ thâm nhập được pháp Ẩn Thân Tam muội. Muốn đến đâu, làm gì thì loài người cho đến hàng Nhị thừa, chư Thiên hay ác ma đều không biết được, không não hại được Bồ tát.

Pháp Hội 37: A Xà Thế Vương Tử

Pháp Hội 37

A XÀ THẾ VƯƠNG TỬ

Pháp hội này nói về con của vua A Xà Thế tên là Sư Tử cùng với năm trăm thiếu niên đến Kỳ Xà Quật đảnh lễ Đức Phật và hỏi về đạo Bồ tát. Sau khi nghe dạy bảo, họ lãnh thọ ý Phật và nguyện sẽ tu học như vậy. Phật mới nói với Di Lặc Bồ tát rằng Sư Tử vương tử và năm trăm người bạn hỏi được pháp thậm thâm vi diệu là vì họ đã từng phát tâm Bồ đề, cúng dường vô lượng Phật và từ thời Phật Nhiên Đăng, họ đã là học trò của Đức Thích Ca. Vì vậy, ngày nay họ mới kính Phật, hỏi pháp đã ứng dụng có kết quả và chưa kết quả. Được Phật nhắc lại quá khứ như vậy, họ liền đắc đạo và rời bỏ vương cung, xuất gia, được Đức Phật thọ ký trong tương lai đồng thành Phật hiệu là Trí Huệ Tràng Tướng.

Điều này gợi cho chúng ta ý thức về luật nhân quả. Ngày nay chúng ta tu hành

được là vì đã tu từ thời quá khứ. Hoặc những người chống phá ta là họ và ta đã có mối bất đồng ở thời quá khứ. Thực tế cho thấy có vị tu hành đàng hoàng, nhưng không giáo hóa được ai và ngược lại có cư sĩ lại độ được hàng triệu người như ông Niwano ở Nhật Bản. Vị này có tám triệu đệ tử quy ngưỡng, là biết ông đã từng hướng dẫn họ tu Bồ tát đạo ở quá khứ. Vì thế, đời này họ gặp lại thì thương kính và hết lòng với ông; mặc dù ông xuất thân là người bình thường và có cuộc sống đơn giản. Chúng ta có thể hiểu những điều bình thường bên ngoài, nhưng không thấy được cái cao thượng bên trong của họ. Có thể nói rằng xét về hình thức thì cư sĩ không bằng Thầy tu; nhưng xét trên tâm lượng thì hoàn toàn khác.

Theo tôi, chúng ta xuất gia tu hành dễ rơi vào tâm lượng hẹp hòi; trong khi người thế gian dễ phát tâm Đại thừa hơn. Thật vậy, chúng ta thật tu tìm đường giải thoát, nên sẵn sàng từ bỏ tất cả, tài sản, ngôi vị và cả người thân, chúng ta cũng không quan tâm. Tâm ta đóng kín lại, không nghĩ đến người, chắc chắn họ cũng không nghĩ đến ta.

Trái lại, người tại gia dễ phát tâm Bồ đề, tu Bồ tát đạo hơn; vì họ mang chí lớn, lo cho người. Họ thường có mục tiêu lớn như ý thức bảo vệ con người, giải phóng dân tộc, giải phóng nô lệ. Hiếm khi người xuất gia có ý thức này; vì nếu chúng ta nghĩ vậy, làm vậy thì người đời phán xét rằng chúng ta không tu. Từ sự suy nghĩ của đa số người như vậy dễ tạo nên tầng lớp tu sĩ yếm thế.

Ở núi Kỳ Xà Quật, các Tỳ kheo tu hành viễn ly, có vua A Xà Thế bảo vệ tinh xá và cúng dường. Trước kia, A Xà Thế thấy vua cha là Tần Bà Sa La cung kính cúng dường Phật và Thánh chúng thì ông bất mãn. Ông cho rằng vua cha không lo chăn dân trị nước, nhưng lo cúng dường những người yếm thế. A Xà Thế không thành công trong việc chống Phật, thả voi say hại Phật, hoặc làm nhiều tội ác khác. Đến khi rơi vào hoàn cảnh khó khăn và mắc bệnh nan y không cứu chữa được, ông mới hối hận tội giết cha hại mẹ, phá hại Sa môn, nên hết lòng sám hối. Điều này cũng cho chúng ta bài học rằng người chống đối nhiều, sau này sẽ ủng hộ nhiều. Chỉ sợ chúng ta không giỏi, không tốt thật; không sợ người

không theo ta. Nếu ta tốt và giỏi, người chống đối không thể hại được, thì họ dễ phát tâm và sẽ trở thành hết lòng với ta.

Vua A Xà Thế phát tâm và hết lòng phục vụ đạo pháp, nên sanh ra người con thích tu hành là Sư Tử. Sư Tử vương tử đã trồng căn lành ở chư Phật quá khứ, đã là học trò lớn của Đức Thích Ca từ kiếp xa xưa, nên ngài phải chọn nơi sanh lại. Quý Thầy nên suy nghĩ điều này để hướng dẫn Phật tử tu hành.

Điển hình ý này là Phật giáo khi mới truyền sang Nhật Bản bị Thần đạo chống phá mạnh; họ đốt kinh, bỏ tượng Phật xuống sông. Có một quan đại thần tên Soga thấy tượng Phật thì phát tâm, nên thay vì đốt kinh, bỏ tượng Phật theo như lịnh đã truyền ra, ông lại đưa tượng Phật về nhà thờ và đem kinh về nghiên cứu. Sau khi đọc kinh, gia đình ông sanh được con trai làm Tể tướng, con gái làm Hoàng hậu và cháu ngoại là Thánh Đức Thái tử có công rất lớn với đạo Phật. Phật giáo Nhật Bản hưng long được là nhờ như vậy. Theo tôi, các Bồ tát sẽ hiện thân vào gia đình sùng đạo để làm quyến thuộc.

Sư Tử vương tử từng là đệ tử lớn của Phật Thích Ca. Vì vậy, ông tìm nhà sùng kính Tam bảo để tái sanh, sẵn sàng từ bỏ ngôi vị đế vương, xuất gia làm Sa môn. Sa môn này là Đại thừa Tăng; ông không hề chán đời, đương nhiên dạy pháp giải thoát tiêu cực thì ông sẽ không theo. Trên bước đường thuyết pháp giáo hóa, các anh em phải quan sát đối tượng. Nếu họ muốn thoát ly cầu giải thoát, ta phải dạy pháp Thanh văn; với người căn tánh Đại thừa, thích cứu giúp chúng sanh, phải dạy họ pháp Bồ tát. Không phải dạy ai cũng giống nhau.

Vương tử Sư Tử lễ Phật và thưa hỏi về Bồ tát đạo, gợi cho chúng ta suy nghĩ rằng tùy theo yêu cầu của người, ta dạy những gì mà họ cần. Họ không cần, dạy cũng không kết quả. Theo yêu cầu của người thường được thể hiện trong kinh rằng có người thưa thỉnh, Phật mới dạy. Cũng có trường hợp Phật tự nói, không có người hỏi. Tuy nhiên, chúng ta nên hiểu rằng Phật quán nhân duyên rất chính xác, thấy rõ việc người không hỏi, nhưng nếu Phật nói thì họ sẽ phát tâm ngay.

Vương tử Sư Tử hỏi Phật pháp tu của Bồ tát, không hỏi pháp Nhị thừa. Hỏi pháp Bồ tát nghĩa là hỏi Phật dạy ông tu thế nào để có ba mươi hai tướng tốt. Đức Phật có đầy đủ hảo tướng; vương tử thấy và muốn được ngoại hình có sức thuyết phục như vậy, mới hỏi điều này.

Việc thứ hai là ông hỏi làm sao có được quyến thuộc tận tâm tận lực với mình. Chúng ta thấy rõ người theo Phật dù ở địa vị nào, từ vua chúa cho đến hàng trưởng giả, trí thức, Sa môn, đều kính trọng Phật. Chắc chắn không thể hỏi điều này với tu sĩ viễn ly. Vì họ chưa tập hợp được quyến thuộc và không có người theo học, thì làm sao biết được cách giáo dưỡng người thành công.

Kế đến là làm sao có nhiều tiền của. Tất nhiên hàng Sa môn không thể biết điều này; không thể học kinh doanh với Thầy tu. Nói chung, năm việc của thế gian như sức khỏe tốt, ngoại hình dễ coi, tiền nhiều, phán đoán chính xác, quyến thuộc đông. Có thể coi đó là yêu cầu cao của xã hội mà Phật giáo không đáp ứng được cho người thì khó có thể phát triển.

Muốn dạy những điều này, chúng ta phải có nó trước. Nếu tu mà từ bỏ thế gian thì chỉ tiếp độ được người chán đời. Thực tế ở Việt Nam, người đau khổ quá mới tìm đến chùa cầu giải thoát; có mấy ai đến hỏi đạo như Sư Tử vương tử. Các Thầy gặp Phật tử như vậy thường khuyên họ cạo đầu đi tu. Riêng tôi, khuyên họ tu, nhưng không khuyên cạo đầu. Vì họ vào chùa không biết tu gì, tiến tới thì không được, mà thụt lùi cũng không xong.

Có thể nói người tâm lượng yếm thế chỉ độ được người chán đời. Họ ở chùa có Phật nuôi, không lo gì để tịnh dưỡng thân tâm bớt đau khổ. Giá trị Phật pháp đối với họ chỉ có chừng đó thôi. Nhưng nếu dừng lại ở mức độ đó thì thử nghĩ Phật giáo hưng thạnh sao được. Phải mở ra con đường mà Sư Tử thái tử đã hỏi Đức Phật làm cách nào cho tâm hồn trong sáng, thông minh, khỏe mạnh, dìu dắt được nhiều người và có nhiều của cải.

Chúng ta lóng nghe Phật trả lời cho Sư Tử sẽ thấy rõ pháp Đại thừa của Bồ tát không gì khác hơn là Tứ Nhiếp pháp và Lục Ba la mật. Tu hai pháp này song hành hoặc tu bốn

pháp nhiếp trước và sáu pháp Ba la mật sau là kiện toàn Bồ tát hạnh.

Mở đầu Phật dạy muốn giàu có, phải hành bố thí; muốn có quyến thuộc phải đào tạo, nuôi dưỡng người. Đó là những điểm thực tế nhất mà ngày nay Giáo hội chúng ta đang xây dựng. Để Giáo hội vững mạnh, tất yếu phải mở trường truyền trao kiến thức thì có giá trị muôn đời so với cơm ăn áo mặc chỉ có giá trị nhất thời.

Theo Phật, tâm lượng bố thí mới quan trọng. Nếu bố thí mà làm tâm lượng của chúng ta trở thành hẹp hòi hoặc dễ bực tức, thì đừng cho còn hơn. Ta tưởng là bố thí, nhưng không khéo, ta phá đạo; vì cái hư nhiều hơn việc được.

Trước tiên, tu dưỡng sao cho tâm chúng ta mở rộng, thí dụ như tu tâm Từ. Lòng thương của chúng ta hướng về họ, dù chưa cho gì, họ cũng sẽ quý trọng ta. Quý nhất là tâm Phật, tiêu biểu như tâm từ bi hỷ xả. Chúng ta nên tập cho người những tâm này, tài vật đem cho chỉ là thứ yếu; đừng hiểu lầm là phải cho tiền của.

Hành bố thí của Bồ tát là bố thí huệ và tâm. Tâm ta trang trải cho người, khiến họ an vui và họ theo ta là được học hỏi, mở mang kiến thức. Vì vậy, theo chúng ta lâu, họ hiểu biết nhiều hơn và an lạc hơn.

Năm trăm công tử và Sư Tử vương tử từng theo Phật từ thời Phật Nhiên Đăng. Nay gặp Phật, họ cảm được và nhớ lại hạnh nguyện quá khứ. Họ tha thiết cầu học pháp để thăng hoa đời sống tâm linh, họ quý pháp hơn của cải vật chất.

Riêng tôi không chỉ cho tiền, mà thường bố thí kinh sách, báo Giác Ngộ, để giúp người hiểu sinh hoạt của Giáo hội và hiểu Phật pháp. Họ sẽ phát tâm Bồ đề, mở rộng tầm nhìn đúng đắn. Thí dụ trong một trăm người được chúng ta truyền trao tri thức như vậy, ít nhất cũng có vài người hiểu đạo và kết làm Bồ đề quyến thuộc với ta. Trên bước đường tu, phải xây dựng quyến thuộc, giúp người tu hành để họ cùng hành động, cùng suy nghĩ với ta; nghĩa là có người đồng hạnh đồng nguyện thì việc hành đạo dễ thành công.

Phật khuyên chúng ta tu sao cho lòng mở rộng, bao dung được người là thực hành Bồ tát đạo. Thử tu một tâm tha thứ; đối với người vô tình hay cố ý làm mất lòng, chúng ta đều tha thứ được. Bố thí cho họ Phật tâm là tâm tha thứ, chắc chắn người quý chúng ta vô cùng. Người lỡ làm điều gì xúc phạm, dù họ xin lỗi hay không, ta cũng nhẹ nhàng bỏ qua cho họ; như vậy họ dễ kết bạn với ta. Thực tế chúng ta thường thấy người xấu muốn được tha thứ, nhưng họ lại không tha cho ai; họ ít có bạn là vậy. Người có quyến thuộc đông là vì họ biết tha thứ.

Ngoài ra, người đến với ta từ cánh cửa tùy hỷ. Họ làm tốt, ta phải nhận ra điểm tốt đó và khen ngợi cái tốt của họ, họ sẽ làm bạn với ta. Thực tế có Thầy cô khoe với tôi thành quả tu tạo được, tôi liền tùy hỷ và khuyên họ nên cố gắng phát triển hơn nữa. Từ đó, họ thích tìm tôi để tâm sự, nhờ tôi chứng minh cho việc làm hay tấm lòng của họ. Riêng bản thân tôi, từ thuở nhỏ đã bị chống đối. Nhưng tôi nghĩ là có Phật hiểu tôi, nên tôi hết lòng với Phật, thường nghĩ về Phật; nhờ đó tôi tu được.

Trên bước đường hành đạo, muốn xây dựng được nhiều quyến thuộc, phải hiểu được hoàn cảnh, tâm trạng của người và tùy hỷ với họ. Đừng lấy cái của mình chụp lên cho người, chẳng ai chấp nhận điều này.

Cũng trên tinh thần cảm thông, chúng ta thử suy nghĩ về các Thầy khất thực phi pháp. Nếu ta bực tức, đòi lột áo họ, thì chắc chắn họ không từ chối một hành động ác nào đối với ta.

Nhưng nếu hiểu sâu sắc để thông cảm rằng chúng ta có đời sống vật chất dễ dàng, còn họ không còn cách nào khác, mới lợi dụng cách sống này. Khất thực phi pháp là hành động không đẹp đối với sinh hoạt thành phố của chúng ta cũng như đối với Giáo hội. Tôi bàn với Hòa thượng Thiện Tường nên cho mở ở chùa Hoàng Linh một nhà dưỡng Tăng để tạo điều kiện cho các Thầy có nơi ăn chốn ở đàng hoàng, giúp họ tu hành chân chánh, không được phép đi khất thực phi pháp nữa. Nếu họ thực sự không muốn tu, không chấp nhận cách sống như vậy, thì chúng ta không có trách nhiệm gì đối với họ và tùy chính

quyền muốn xử trí thế nào, vì họ cũng là một công dân.

Theo tôi, đó là phương hướng mở ra để giải quyết tệ nạn xã hội mang màu áo tu sĩ Phật giáo mà chúng ta có trách nhiệm. Không phải chúng ta thông cảm rồi để mặc họ muốn làm gì cũng được, thì họ sẽ làm cho xã hội xấu thêm, làm cho người hiểu lầm về hạnh khất thực chân chánh của đạo Phật. Trên tinh thần bố thí để giúp đỡ cho người khá lên; đối với người bệnh hoạn, già yếu, không người chăm sóc, chúng ta lo cho họ để họ yên tâm tu hành.

Đức Phật dạy chúng ta rất thực tế; nếu thực hành đúng chánh pháp, quần chúng sẽ theo. Không phải dùng khôn ngoan, thủ đoạn, lừa dối để lôi kéo người; vì dùng phương cách xấu ấy, dù họ có theo trước mặt, nhưng trong lòng cũng hận ta suốt đời. Bước theo dấu chân Phật, xây dựng tâm ta và người gặp nhau ở Phật tâm. Đó là Tịch Quang Tịnh độ, kết thành Bồ đề quyến thuộc kiếp kiếp đời đời. Đời này có một số người theo, đời sau lại có thêm nữa. Cứ như vậy, quyến thuộc Bồ đề của chúng ta sẽ phát triển về số lượng lẫn phẩm chất.

Vương tử Sư Tử và năm trăm thanh niên vâng lời Phật dạy, thực hiện Bồ tát hạnh. Đến khi Phật Di Lặc ra đời thì họ viên mãn phước đức trí tuệ và được Phật thọ ký. Nghe Phật thọ ký tương lai sẽ thành Phật, họ liền chứng được năm pháp thần thông và phát nguyện xuất gia tu hành.

Chúng ta tự nghĩ suốt cả đời mình tu hành, mà còn khó đạt được một kết quả nhỏ, một pháp thần thông còn không có. Tại sao Sư Tử vương tử và năm trăm thanh niên này chứng thần thông dễ dàng quá vậy; chỉ mới nghe Phật nói Bồ tát đạo là họ có năm pháp thần thông liền.

Đức Phật cho biết rằng những người này đã được giáo hóa thuần thục, nghĩa là họ đã chứng năm pháp thần thông từ thời Phật Nhiên Đăng và luôn trụ ở Bồ tát đạo không thoái chuyển. Chính vì quá khứ đã thuần thục nên sanh lại thời Phật Thích Ca, họ tu hành hoàn toàn dễ dàng. Chúng ta chưa có quá trình tu hành ở quá khứ, đời hiện tại mới bắt đầu tu, tất nhiên phải khó.

Và tại sao họ đã tu từ thời Phật Nhiên Đăng, đã đắc năm pháp thần thông, nhưng đời này phải đợi Phật Thích Ca nhắc lại thì mới chứng được năm pháp thần thông.

Phật dạy rằng Bồ tát mê khi còn cách ấm, nghĩa là khi thọ ngũ ấm thân, thường quên việc làm của đời trước. Không phải quên hoàn toàn, chỉ vì bị ngũ ấm ngăn che bên ngoài. Vì thế, vén bức màn này lên là họ nhớ lại việc tu hành của quá khứ. Thí dụ điển hình như Hòa thượng Trí Tịnh lúc còn bé theo mẹ lên chùa Vạn Linh ở núi Ông Cấm. Thầy của Hòa thượng nhìn thấy ngài liền nói rằng ông này đời trước đã là Hòa thượng, đời này cũng sẽ là Hòa thượng. Ngài chưa tu mà Thầy đã thấy cốt lõi tu hành bên trong của ngài. Nhờ Hòa thượng Vạn Linh khai ngộ, căn lành được tác động, ngài xuất gia học đạo và thuộc lòng kinh không ai sánh kịp. Bộ kinh Pháp Hoa bằng chữ Hán mà ngài dạy chúng tôi, ngài thuộc lòng không cần coi sách. Các kinh điển Đại thừa gần như ngài thuộc lòng, chứng tỏ đời trước ngài đã là Hòa thượng Pháp sư, nay được nhắc lại là nhớ liền. Vì thế, hiện đời ngài là bậc cao Tăng

phiên dịch nhiều kinh điển nhất cho Phật giáo Việt Nam.

Chúng ta tạm lấy câu chuyện này để hiểu việc của Phật nhắc nhở Sư Tử và năm trăm thanh niên là họ liền chứng đắc ngũ thông. Đương nhiên tầm nhìn và sự tác động của Phật mạnh hơn Hòa thượng Vạn Linh. Sư Tử vương tử và năm trăm thanh niên đã là Bồ đề quyến thuộc của Phật Thích Ca từ thời Phật Nhiên Đăng. Vì vậy, đời này, họ tái sanh vào dòng dõi quý tộc mà dám từ bỏ cuộc sống nhung lụa để xuất gia. Nhờ họ ngộ đạo, thấy được lợi ích xuất gia thực sự là con đường mà họ đã chọn theo từ nhiều đời; nên nghe Phật nhắc liền nhớ lại những gì đã ngộ trước kia, gọi là năm pháp thần thông.

Trước nhất là Túc mạng thông, biết đời trước thì tu dễ. Phổ Hiền Bồ tát dạy rằng nhớ túc mạng, biết kiếp trước mình đã vui buồn khổ đau như thế nào, thì nay không dám tái phạm sai lầm nữa và vững niềm tin tiến tu, không bị đọa ba đường ác. Không biết túc mạng, lo sống hưởng thụ, sẽ bị đọa. Tôi chưa chứng pháp này, nhưng có thể mường tượng cảm nhận được. Thuở nhỏ, dù chưa được khai

ngộ, tôi vẫn không thiết tha với cuộc sống ở thế giới này. Theo tôi, đó là sự khởi điểm của túc mạng, nghĩa là nhận ra được thế giới này không phải của ta, việc này không phải của ta. Chỗ ở trước của ta nơi nào, quyến thuộc của ta và người dìu dắt ta là ai, thì người có căn lành đều có thoáng biết những điều này.

Hoặc người ta thường trắc nghiệm các cậu bé để biết xem đời trước đã tu hay chưa. Họ thử bằng cách gợi ý những pháp ngữ xem nó có nhận ra hay không. Có thể nói trẻ con dưới năm tuổi chưa biết nhận thức nhiều, chưa bị tưởng uẩn tác động, chưa bị trần laophiền não nhiều. Tâm hồn nó còn trống vắng, chỉ mới kẹt sắc uẩn. Vì vậy, đưa pháp ngữ cho đứa bé mà tiềm thức nó đã có sẵn thì nó sẽ nhận ra ngay. Còn chúng ta bị đủ ngũ uẩn ngăn che, nên khó nhận được chơn tánh. Hoặc họ thử đứa bé về pháp khí của người tu, nếu biết sử dụng chứng tỏ đời trước nó đã tu.

Chúng ta biết túc mạng của mình qua sự mường tượng trong đầu. Thí dụ tôi xuất gia thấy cuộc sống tu hành này không có gì lạ. Thức khuya dậy sớm, ăn chay đạm bạc, tụng kinh, bái sám, Thiền định, tôi làm dễ dàng

và thích thú, không phải bị bắt buộc. Trái lại, đời trước từng làm ăn buôn bán thì đời này có tu cũng thích bưng bánh đi bán. Việc nào đời trước chúng ta đã từng làm thì đời này khỏi cần học cũng làm được.

Năm trăm vương tử đã đắc năm pháp thần thông ở đời trước. Vì thế, khi được Phật nhắc thẳng trong tâm và đúng chánh pháp, không qua ngôn ngữ, họ liền nhận ra một cách nhanh chóng, dễ dàng. Riêng chúng ta học với Thầy chưa đắc đạo, nên có trật có trúng và chúng ta khó nhận ra được quá khứ của mình.

Tổ Huệ Năng cũng vậy, ngài nghe một câu kinh Kim Cang đã ngộ đạo khi còn là cư sĩ và ngài chỉ công quả mà được Tổ Hoằng Nhẫn ấn chứng, truyền y bát. Thực sự đời trước ngài đã từng ngộ đạo rồi; nay nghe kinh nhớ ra và gặp Tổ thì nhận ra được những gì mà ngài quên. Như vậy, cái gì có sẵn mới nhớ được, là nhớ túc mạng, biết quá khứ và sử dụng cái biết này trong hiện tại mới được Thiên nhãn.

Dù tu Thanh văn hay Bồ tát đều phải đạt được năm pháp thần thông là chính. Phải nhớ rằng việc học kinh điển cốt giúp ta đạt

được thành quả; không phải học kinh để biết kinh. Biết túc mạng của ta là biết mối quan hệ giữa ta và người, từ đó mới biết cách đối xử đúng trong hiện tại (Thiên nhãn). Trên tinh thần ấy, Đức Phật biết từ thời Phật Nhiên Đăng, Ngài đã giáo dưỡng năm trăm thanh niên hành Bồ tát đạo và biết rõ năng lực của họ như thế nào, tánh tình ra sao, thì Ngài nói họ mới chấp nhận.

Đức Phật trước khi đi khất thực dành thì giờ suy nghĩ xem mối quan hệ đời trước giữa Ngài và dân làng như thế nào; đó là Túc mạng minh. Không phải nhắm mắt đi càn để ngoại đạo sát hại. Riêng tôi thường xem phản ứng của người đối với tôi ra sao, thương hay ghét, kính trọng hay xem thường. Họ kính trọng, thương mến thì giáo hóa dễ, xem thường thì thôi.

Ngoài ra, các vương tử cũng hỏi Phật làm sao có giọng nói thuyết phục được người, kinh diễn tả là tiếng Phạm âm, tiếng nói của Trời Phạm Thiên, hay tiếng nói từ đáy lòng. Đức Phật không nói nhiều, nhưng người vâng theo. Vì tiếng nói của Ngài phát xuất từ tâm đại bi, từ tấm lòng chân tình của Ngài

đối với chúng sanh và Ngài chỉ nói điều lợi ích cho người được an vui. Phật dạy vương tử, hay dạy chúng ta bằng mọi cách đối xử với nhau bằng chân tình, không thể thù nghịch. Chỉ có chân tình là hóa giải được mọi việc. Dùng thủ đoạn thì hậu quả như nhân gian thường nói "Vỏ quýt dày, móng tay nhọn”.

Và Phật dạy các vương tử tu sao cho được ngôn ngữ chân thật thốt ra từ đáy lòng. Đừng bao giờ nói láo, nói thêu dệt, nói đâm thọc, nói lời hung ác. Được như vậy, chúng ta sẽ có giọng nói êm tai mát lòng. Thực tế chúng ta thấy người đau khổ nghe lời nói của bậc chân tu, họ tự cảm thấy nhẹ lòng.

Các vương tử cũng hỏi Phật làm sao có được ba mươi hai tướng tốt. Phật dạy rằng do giữ giới hạnh nên hiện được hảo tướng. Ba mươi hai hảo tướng của Phật là tướng cố định, không thay đổi; vì Ngài giữ được trọn vẹn niệm tâm thánh thiện liên tục. Chúng ta không được như vậy,nhưng cũng có thể chuyển tướng xấu thành tốt, bằng cách ngăn chặn việc ác bên ngoài và tâm ác bên trong. Siêng năng trì tụng kinh điển, lễ Phật sám hối để hỗ trợ, không cho điều ác

xâm nhập vào tâm ta và thể hiện thành hành động tốt. Dần dần ta cũng có được tướng dễ nhìn, dễ thương. Đó gọi là tùy hình hảo, chuyển đổi thành tướng tốt, quyến thuộc sẽ tốt theo.

Điều thứ năm mà các vương tử hỏi làm sao để được khỏe mạnh, ít ốm đau. Đức Phật khuyên chúng ta đừng bao giờ làm khổ người khác. Nếu lỡ một lời làm khổ người, phải cảm thấy đau xót và cần sám hối.

Tóm lại, những lời Phật khuyên các vương tử đều rất thiết thực trong cuộc sống. Chúng ta thực hành đúng theo đó, chắc chắn phải đạt kết quả tốt. Đời trước họ từng tu hành, nay mang thân người quên mất. Được Phật nhắc lại thì họ liền nhớ và đạt quả vị A la hán.

Pháp Hội 38: Đại Thừa Phương Tiện

Pháp hội 38

ĐẠI THỪA PHƯƠNG TIỆN

Đức Phật dạy rằng chỉ có hàng tam thừa là Thanh văn, Duyên giác và Bồ tát có khả năng ra khỏi Nhà lửa tam giới; chúng phàm phu thì vẫn ở trong sanh tử. Trên bước đường tu, chúng ta tự kiểm lại xem mình ở vị trí nào. Nếu là phàm phu Tăng thì còn đủ tham sân si, mạn, nghi, ác kiến hay tất cả phiền não trần lao nghiệp chướng, luôn bị hoàn cảnh chi phối, phiền não ràng buộc trong sanh tử.

Khi chúng phàm phu phát tâm tu hành, đi vào con đường phương tiện của Đức Phật là Thanh văn xuất gia học đạo. Tuy được đứng vào hàng ngũ của Thánh chúng, nhưng thực sự họ chỉ mới khoác áo tu bên ngoài, bên trong còn phiền não nghiệp chướng. Tuy nhiên, hàng phàm phu Tăng hay nghiệp chướng Tăng

biết nương theo Hiền Thánh Tăng để tự sửa mình, bỏ dần những ham muốn, phiền não trần lao, lòng trống vắng, thanh thản, mới được coi là Thanh văn. Từ đó phước lành tự sanh ra, họ mới tham dự được hội chúng Hiền thánh và nhận được sự nhiệm mầu của pháp Phật.

Sa môn bước theo dấu chân Phật, phải an trụ ba pháp giải thoát là Không, vô tác, vô nguyện. Phần tác ý rất nguy hiểm; chúng ta ngồi yên nhưng khởi ý niệm không lành phải thọ quả báo. Trên bước đường thâm nhập pháp Phật, chúng ta không cho khởi ý; vì thấy rõ tất cả pháp có rồi không, giống như trò ảo hóa. Nhận thức như vậy, Sa môn không trụ vật chất, không tác ý, không ham muốn, vì thấy rõ cuộc đời này chẳng có gì đáng để ham. Bỏ tâm phàm phu, thâm nhập giáo pháp và trở thành chúng Hiền Thánh mới xứng đáng cho trời người cung kính cúng dường. Và đạt đến đỉnh cao của chúng xuất gia là quả vị La hán được giải thoát hoàn toàn, mọi người đều tôn kính cúng dường.

Đạt đến vị trí này, lòng hoàn toàn trong sạch, trần lao nghiệp chướng dứt bặt, ở cùng tột nguồn tâm mới phát Bồ đề tâm, hành Bồ tát đạo được. Chưa đắc La hán, phần lớn việc làm của chúng ta còn thuộc phàm phu địa. Vì thế, làm một lúc, thì không làm được nữa, hoặc làm một lúc, phiền não phát sanh. Thật vậy, chúng ta làm từ thiện, nhưng không khéo để tâm ác sanh ra. Chúng ta có thể bố thí đến hàng tỷ bạc, nhưng hàng ngày có người nghèo đến xin hoài, ta nổi nóng, là phải tự biết tâm phàm phu của chúng ta còn, chưa thâm nhập giải thoát. Riêng bản thân tôi ngộ được điểm này, không cho nhiều thì cho ít, để tâm nhẹ nhàng, ngăn chặn sự khó chịu nổi lên trong lòng. Vì nếu cứ chất chứa tâm không tốt này lớn dần, thì hình thức tu còn, nhưng Tăng tướng mất, phước đức trí tuệ không có, sẽ thành phiền não.

Có thể nói người xuất gia hơn thế tục ở tâm lượng. Người thế tục còn kẹt phiền não nghiệp chướng, người tu thì phải giải thoát. Mặc dù nghiệp chướng còn, nghĩa là người

còn gây khó khăn cho ta; nhưng đừng để phiền não phát sanh. Dứt phiền não bằng cách nhiếp tâm niệm Phật, luyện tập cho thanh thản trước nghịch cảnh. Người nói xấu, mình phiền não, thì đó là nhân cho họ nói tiếp và ta mắng lại thì họ còn nói nhiều hơn nữa. Nhiếp tâm, thanh thản được thì nghiệp nhẹ và phá được phần nghiệp bên trong, chướng bên ngoài tự động mất.

Thanh văn nương tựa Hiền Thánh đểtu học, sống với đại chúng. Duyên giác ẩn cư, quán thật tướng các pháp. Tuy nhiên, cả hai đều hướng đến mục tiêu giải thoát, trở về nguồn tâm, đắc La hán thì nhập làm một. Với tư cách A la hán, mới phát tâm Bồ đề là Bồ tát.

Bồ tát đã chứng được thật trí mới khai phương tiện quyền xảo nhằm mục tiêu độ sanh. Cần làm Sa môn hay vua chúa, thậm chí làm đồng nữ…, thì Bồ tát mang hình thức đó. Bồ tát an trụ pháp Không, giống Thanh văn, nhưng tùy loại ứng hiện thân. Hàng Nhị thừa phải giữ giới tinh mật, thân tâm không

thanh tịnh là đọa. Bồ tát thì khác, lấy vấn đề độ sanh là chính để đạt đến Vô thượng Bồ đề. Bỏ rơi chúng sanh là Bồ tát đọa.

Pháp chân thật chỉ có một là giải thoát; nhưng pháp phương tiện được khai triển. Thí dụ bậc Hiền Thánh chỉ ăn một bữa. Nhưng với người tu mà thể lực còn yếu kém thì phương tiện cho ăn thêm buổi chiều; với người bệnh thì cho dùng rượu thuốc, v.v…

Trong pháp hội này, Trí Thắng Bồ tát hỏi Phật về phương tiện của Bồ tát hành trì. Đức Phật trả lời rằng Bồ tát có vô số phương tiện. Mỗi ngày có việc xảy ra, Bồ tát có phương tiện tương ưng để giải quyết, không rập y khuôn phương tiện quá khứ. Muốn như vậy, phải có phương tiện trí, nghĩa là trí bén nhạy để ứng xử đúng đắn

cho từng việc khác nhau. Phương tiện phải thay đổi luôn. Trong hơn ba trăm hội thuyết pháp, chính Đức Phật Thích Ca cũng không nói giống nhau.

Vô số phương tiện của Bồ tát đều phát xuất từ phương tiện huệ. Phương tiện huệ rất

quan trọng. Không có phương tiện huệ thì không thể nào giữ được phước báu. Nhờ thực hành giới định huệ vô lậu, sự hiểu biết của Bồ tát trở nên chính xác, việc nào cũng giải quyết đúng. Và càng tu học huệ vô lậu thì trí khôn của Bồ tát càng sáng ra, tâm càng an vui, giải thoát, khác với hữu lậu huệ, càng học thì càng đau đầu và biết nhiều thì càng phiền não.

Vô lậu huệ khai ra thành phương tiện huệ. Người tu không có phương tiện huệ thường chấp pháp, ràng buộc mình và người, phiền não nhân đó phát sanh. Có huệ thì biết người, biết ta và sử dụng được phương tiện thích hợp, dễ thành công.

Các vị Tỳ kheo bạch Phật rằng xưa kia họ còn là vương tử, trưởng giả có tiền của, thế lực thì bố thí, giúp người dễ dàng. Lúc đó sao Phật không bảo họ hành Bồ tát đạo. Nay xuất gia, từ bỏ tất cả để sống cuộc đời khất thực, đâu còn điều kiện để hành Bồ tát đạo. Nghe Phật dạy việc làm cao quý của Bồ tát, họ có thể phát tâm Bồ đề, nhưng không hành Bồ tát đạo được.

Đức Phật khẳng định rằng nếu trước kia các vị này có đầy đủ của cải, thế lực và trí khôn mà hành Bồ tát đạo thì đó không phải là việc của Bồ tát; chỉ là việc thế gian. Qua câu trả lời của Đức Phật, nhắc nhở chúng ta đừng lầm việc làm từ thiện với Bồ tát đạo để thành Phật. Thật vậy, nếu ta giúp người, được họ biết ơn và không cho nữa thì ơn hết, thậm chí oán sanh ra, vì không thỏa mãn yêu cầu của họ. Nếu cho đầy đủ thì họ vui vẻ, không cho thì họ bỏ rơi ta, cho đến xem thường ta. Phiền não trần lao nghiệp chướng theo đây phát sanh, làm như vậy không phải là Bồ tát.

Hành Bồ tát đạo để chứng Nhứt thiết chủng trí, vào đời làm việc để quán sát tâm chúng sanh. Với vô lậu huệ có trước, Bồ tát tiếp cận chúng sanh, xem họ nghĩ gì, muốn

gì, làm được gì, theo đó dẫn dắt, nhất định họ thăng hoa. Đó là sự hiểu biết do tiếp cận, thể nghiệm mà có được, là Đạo chủng trí của

Bồ tát. Và tiến đến đỉnh cao là Nhứt thiết chủng trí của Như Lai biết tất cả mọi việc,

do tu vô lượng đạo pháp.

Bồ tát hành đạo chính yếu là thấy nghiệp của chúng sanh và dạy họ tu để giải nghiệp. Xóa nghiệp thì tự họ lên được, không cần phải cưu mang họ. Đức Phật khuyên chúng ta tu hành với hai tay không thì có bị xài xể thế nào cũng dễ nhịn chịu. Còn làm người có quyền thế, chúng ta khó chịu thua ai.

Các Tỳ kheo theo Phật, sống thiểu dục tri túc và lần xóa bỏ nghiệp, tâm hồn trống vắng nhẹ nhàng. Lúc ấy, Phật mới khuyên phát tâm hành Bồ tát đạo. Nói cách khác, chúng ta giỏi tốt hoàn toàn, Phật mới giao việc. Sạch nghiệp, đắc La hán, Phật mới giao quyền lực Như Lai. Quyền lực Như Lai hay sức mạnh tinh thần của bậc chân tu đắc đạo mới điều hành được đại chúng không chướng ngại. Nhận được lực Như Lai gia bị thì dù họ vẫn sống bình dị, nhưng không ai có khả năng tác hại.

Phương tiện khác nữa của Bồ tát là tiền của. Người đời thường nói của vua thua của Phật. Người tu không cần tiền của thế gian, nhưng cần của cải của Phật. Có thể

khẳng định rằng của Phật để làm Phật sự thì bao nhiêu cũng có. Tôi cảm nhận sâu sắc ý này. Gần đây nhất, chúng tôi nhận chùa Phổ Quang, thật khó tưởng tượng nổi chỉ trong vòng ba tháng mà có đủ một số tiền thật lớn để sửa chữa được toàn bộ giảng đường, phòng ốc cho chư Tăng an cư kiết hạ. Quả thật chỉ có của Phật mới làm được như vậy. Có được của cải của Phật cộng với trí tuệ của Phật là vô lậu huệ và lực gia bị của Phật, Bồ tát, thì mọi Phật sự được thành tựu dễ dàng.

Nếu Bồ tát phát Bồ đề tâm, một hột cơm có thể bố thí cho cả sáu đường chúng sanh; thậm chí không có vật, chỉ có tâm tùy hỷ cũng sanh công đức vô lượng. Đối với Bồ tát, không cần tài vật lớn, nhưng cần tâm rộng lớn. Nhiều khi tiền càng lớn, càng tham và tâm càng hẹp, dễ trở thành người ác độc. Phật dạy Bồ tát Trí Thắng rằng không có vật gì, nhưng có tâm cúng dường được mười phương Phật. Không có tấm lòng thì dù vật lớn như núi Tu Di cũng trở thành vô nghĩa.

Theo Phật, tấm lòng rất quan trọng. Đi ngang vườn hoa, ngửi thấy hương thơm,

chúng ta khởi tâm muốn cúng dường Phật hương này, Phật liền chứng minh lòng thành của ta, ta cũng được công đức.